Η ΠΕΣΤΡΟΦΑ ΤΩΝ ΠΡΕΣΠΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΠΕΣΤΡΟΦΑ ΤΩΝ ΠΡΕΣΠΩΝ"

Transcript

1 Η ΠΕΣΤΡΟΦΑ ΤΩΝ ΠΡΕΣΠΩΝ Salmo peristericus Karaman 1938 ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ για ένα απειλούμενο είδος Alain J. Crivelli, Ειρήνη Κουτσερή & Svetozar Petkovski

2 Η ΠΕΣΤΡΟΦΑ ΤΩΝ ΠΡΕΣΠΩΝ Salmo peristericus Karaman 1938 Σχέδιο Δράσης για ένα απειλούμενο είδος Άγιος Γερμανός, Μάρτιος 2009 Dr. Alain.J. Crivelli Station Biologique de la Tour du Valat, Le Sambuc Arles, France Ειρήνη Κουτσερή Εταιρία Προστασίας Πρεσπών, Άγιος Γερμανός, Πρέσπα, Ελλάδα Dr. Svetozar Petkovski Society for the Investigation and Conservation of Biodiversity and the Sustainable Development of Natural Ecosystems-BIOECO, Briselska 12, 1000 Skopje, FYR of Macedonia

3 Ευχαριστίες Το πρόγραμμα για την προστασία της ενδημικής πέστροφας των Πρεσπών ξεκίνησε από την Εταιρία Προστασίας Πρεσπών με σκοπό να διασφαλιστεί η μακροχρόνια διατήρηση των πληθυσμών της. Η αναγκαία τεχνική και επιστημονική υποστήριξη προήλθε από το Βιολογικό Ερευνητικό Σταθμό Tour du Valat (Γαλλία), ενώ στην πγδμ καταλυτική υπήρξε η συμβολή των συνεργατών της οργάνωσης Society for the Investigation and Conservation of Biodiversity and the Sustainable Development of Natural Ecosystems-BIOECO, οι οποίοι συνέβαλαν στις δειγματοληψίες στις αντίστοιχες λεκάνες απορροής και παρείχαν σημαντικές πληροφορίες για τη συγγραφή αυτού του Σχεδίου Δράσης. Οι απαραίτητες δειγματοληψίες κατέστησαν δυνατές μέσω ειδικής άδειας για την ομάδα του προγράμματος που εξέδωσε το Υπουργείο Περιβάλλοντος της πγδμ, ενώ ιδιαίτερες ευχαριστίες εκφράζονται και προς το Ελληνικό Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και το Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Δρυμού Πρεσπών, που επί σειρά ετών εκδίδουν σχετικές άδειες για τους ερευνητές της Εταιρίας Προστασίας Πρεσπών. Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η συμβολή της οργάνωσης Society for the Sustainable Development of Brajcino και ειδικά του κ. Jonce Gagovski, ο οποίος βοήθησε σημαντικά στις εργασίες πεδίου και στην οργάνωση της διαμονής της ερευνητικής ομάδας στην πγδμ. Ευχαριστίες εκφράζονται επίσης προς όλους όσους συμμετείχαν στις δύσκολες εργασίες πεδίου: F. Doleson, Δρ Ι. Καζόγλου, Λ. Νικολάου, Χ. Νικολάου και Λ. Τσίκο, καθώς και προς όλους όσους συνεισέφεραν με σχολιασμό των αρχικών κειμένων του παρόντος Σχεδίου Δράσης: Μ. Μαλακού, Δρ Ι. Καζόγλου, Δρ Γ. Κατσαδωράκη και Δρ Β. Ρουμελιώτου από την Εταιρία Προστασίας Πρεσπών, και Dr V. Sidorovska, Mr. B. Stavric, Dr D. Smith και Mr. J. Milevski από τη BIOECO. Εφαρμογή και αναθεώρηση του Σχεδίου Δράσης Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, πραγματοποιήθηκε προκαταρκτική έρευνα σχετικά με τις πυκνότητες των πληθυσμών του είδους στις τέσσερις λεκάνες απορροής, που φιλοξενούν πέστροφες, στην Ελλάδα και την πγδμ. Ωστόσο, το επίπεδο της διαθέσιμης επιστημονικής γνώσης και τεκμηρίωσης δεν επαρκεί ώστε να απαντηθούν όλα τα ερωτήματα που αφορούν τη διατήρηση του είδους. Κατά συνέπεια, σε αυτό το Σχέδιο Δράσης, εκτός από τις άμεσες ενέργειες για τη διατήρηση της πέστροφας, προτείνεται επιπλέον έρευνα και παρακολούθηση, που αποσκοπεί στην απάντηση συγκεκριμένων ερωτημάτων. Η εφαρμογή των δράσεων που περιγράφονται σε αυτό το κείμενο εξαρτάται άμεσα από τη διαθεσιμότητα πόρων και δεν αποτελεί υποχρέωση της Εταιρίας Προστασίας Πρεσπών. Επιπλέον, η συμμετοχή άλλων τοπικών φορέων στην εφαρμογή του Σχεδίου Δράσης είναι απαραίτητη προϋπόθεση λόγω της διασυνοριακής διάστασης των προτεινόμενων δράσεων. Το παρόν Σχέδιο Δράσης έχει σχεδιαστεί ώστε να αναθεωρηθεί μετά από μια πενταετία και να συμπληρωθεί από ένα «Διαχειριστικό Σχέδιο για τους Πληθυσμούς πέστροφας των Πρεσπών». Έκτακτες αναθεωρήσεις του παρόντος Σχεδίου Δράσης θα πρέπει να πραγματοποιηθούν άμεσα σε περιπτώσεις ξαφνικών και σημαντικών περιβαλλοντικών αλλαγών μέσα στα γεωγραφικά όρια εξάπλωσης του είδους.

4 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή 2. Η περιοχή μελέτης 2.1 Γενικές πληροφορίες 2.2 Η υφιστάμενη κατάσταση 3. Το είδος 3.1 Σύντομο ιστορικό των μελετών γθα την πέστροφα στη λεκάνη της Μεγάλης Πρέσπας 3.2 Περιγραφή του είδους 3.3 Οικολογικές απαιτήσεις 3.4 Απαιτήσεις σε ενδιαιτήματα 3.5 Η ταξινόμηση της πέστροφας των Πρεσπών 3.6 Ορισμός Διαχειριστικών Μονάδων (ΔΜ) με βάση τη γενετική δομή του πληθυσμού 3.7 Πληθυσμιακή κατάσταση 4. Υφιστάμενα καθεστώτα και κανονισμοί 4.1 Καθεστώς διατήρησης Παγκόσμιο Καθεστώς διατήρησης Εθνικό Καθεστώς διατήρησης Ελλάδα Εθνικό Καθεστώς διατήρησης πγδμ 4.2 Καθεστώς Προστασίας Εθνικό Καθεστώς Προστασίας στην Ελλάδα Εθνικό Καθεστώς Προστασίας στην πγδμ 4.3 Διασυνοριακή Διάσταση της Προστασίας της πέστροφας των Πρεσπών 5. Απειλές και προτεινόμενα μέτρα προστασίας 5.1 Απειλές 5.2 Προτεινόμενες Δράσεις για υλοποίηση τα επόμενα 5 χρόνια 6. Συμπεράσματα Γλωσσάρι όρων Βιβλιογραφικές αναφορές

5

6 1. Εισαγωγή Από οικολογικής απόψεως τα σολομοειδή (οικογένεια που περιλαμβάνει το σολομό, την πέστροφα και άλλα είδη) είναι μεταξύ των περισσότερο μελετημένων ειδών ψαριών στον κόσμο λόγω της εμπορικής τους αξίας και του ερασιτεχνικού ψαρέματος. Ωστόσο, οι περισσότερες από αυτές τις μελέτες έχουν γίνει σε βόρειες χώρες, καθώς τα σολομοειδή απαντώνται σε κρύα νερά. Το νοτιότερο όριο εξάπλωσης των σολομοειδών στην Ευρώπη είναι η Μεσόγειος Θάλασσα. Πολλές μελέτες που αφορούν στη γενετική, τη φυλογενετική και τη βιογεωγραφία των σολομοειδών, αλλά και λίγες που αφορούν στην οικολογία των ειδών, έχουν πραγματοποιηθεί κυρίως στην Ισπανία, την Ελλάδα, την Ιταλία, την Τουρκία, το Μαρόκο, σε άλλες χώρες των Βαλκανίων και στη Νότια Γαλλία. Ποιοι παράγοντες περιορίζουν την εξάπλωση των σολομοειδών προς το νότο; Οι απαντήσεις φαίνεται να σχετίζονται με τη θερμοκρασία και την παρουσία ποταμών και ρεμάτων μόνιμης ροής. Μια από τις πρώτες επιπτώσεις του φαινομένου του θερμοκηπίου είναι η αύξηση της θερμοκρασίας και η συνεπακόλουθη αποξήρανση ή/ και μείωση της ροής των ποταμών και ρεμάτων το καλοκαίρι. Κατά συνέπεια, η μελέτη των «νότιων» πληθυσμών είναι πρωταρχικής σημασίας αν θέλουμε να προστατεύσουμε όλα τα ενδημικά είδη των σολομοειδών της νοτίου Ευρώπης. Η κατανόηση των εγγενών και εξωτερικών παραγόντων, που επηρεάζουν τους πληθυσμούς αυτούς στα όρια της εξάπλωσής τους, θα είναι καθοριστικής σημασίας για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας υγιών πληθυσμών πέστροφας και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας στα ποτάμια οικοσυστήματα. Από όσο γνωρίζουμε, δεν υπάρχουν μελέτες οικολογίας (π.χ. για την προέλευση και τη δυναμική των πληθυσμών) για βαλκανικά είδη πέστροφας, εκτός από κάποιες μελέτες που αφορούν στην εξάπλωση, την ταξινομική κατάταξη και τα γενετικά χαρακτηριστικά λιμναίων ειδών πέστροφας με αλιευτικό ενδιαφέρον (π.χ. λίμνη Αχρίδα). Αυτό ισχύει και για τη λεκάνη της λίμνης Μεγάλη Πρέσπα, στην οποία έχουν πραγματοποιηθεί έρευνες γενετικής και ταξινομικής κατάταξης, όχι όμως και έρευνες επί της οικολογίας των ειδών. Το παρόν Σχέδιο Δράσης περιγράφει τις απαραίτητες δράσεις, που θα πρέπει να πραγματοποιηθούν μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, για τη διατήρηση της πέστροφας των Πρεσπών με τους εξής στόχους: 1. Την καταγραφή της υφιστάμενης οικολογικής κατάστασης των ποταμών, που φιλοξενούν ακόμα πληθυσμούς πέστροφας, και των λεκανών απορροής τους. 2. Την καταγραφή της βιωσιμότητας των εναπομεινάντων πληθυσμών πέστροφας. 3. Την ανάπτυξη ενός καθορισμένου μακροχρόνιου σχεδίου παρακολούθησης για την εκτίμηση της αφθονίας και της υγείας των πληθυσμών πέστροφας. 4. Την απόπειρα εκτίμησης της σχετικής σημασίας των πιθανολογούμενων αιτιών που προκαλούν τη μείωση των πληθυσμών πέστροφας. 5. Την πρόταση αρχικών μέτρων για τη βελτίωση της κατάστασης και την ενίσχυση των πληθυσμών της πέστροφας, καθώς επίσης και για τη διατήρηση των οικοσυστημάτων των ποταμών, στα οποία απαντώνται, και των λεκανών απορροής τους. 6. Την προώθηση της αειφορικής ανάπτυξης στην περιοχή μελέτης και της προστασίας του είδους με την ενσωμάτωση της συμμετοχής των τοπικών φορέων στις δράσεις που αναφέρονται σε αυτό το Σχέδιο Δράσης. Επιγραμματικά, οι στόχοι αυτοί μπορούν να διακριθούν σε τρεις κατηγορίες: α) τεκμηρίωση και εκτίμηση, β) αναγνώριση των απειλών, και γ) προτάσεις μέτρων εφαρμογής και παρεμβάσεων για τη βελτίωση της πληθυσμιακής και οικολογικής κατάστασης του είδους και των ενδιαιτημάτων του. 5

7 2. Η περιοχή μελέτης 2.1 Γενικές πληροφορίες Το σύνολο της περιοχής της Πρέσπας, δηλαδή οι λίμνες και η λεκάνη απορροής τους έχει έκταση ha (εκτάρια). Οι λίμνες Μικρή και Μεγάλη Πρέσπα βρίσκονται σε υψόμετρο περίπου 850 m ανάμεσα σε οροσειρές, οι οποίες ξεπερνούν τα 2000 m. Στην ανατολική πλευρά, τα όρη Pelister και Βαρνούντας, στην πγδμ και στην Ελλάδα αντιστοίχως χαρακτηρίζονται από αδιαπέρατα από το νερό γρανιτικά πετρώματα. Εδώ σχηματίζονται ποτάμια και ρέματα μόνιμης ροής που εκβάλλουν στη λίμνη Μεγάλη Πρέσπα: τα ποτάμια Golema, Kranska και Brajcinska βρίσκονται στην πγδμ, ενώ το ποτάμι του Αγίου Γερμανού βρίσκεται στην Ελλάδα. Το τελευταίο κατέληγε μερικώς και στη λίμνη Μικρή Πρέσπα μέχρι την εκτροπή του αποκλειστικά προς τη Μεγάλη Πρέσπα το Η λεκάνη απορροής της λίμνης Μεγάλη Πρέσπα παρουσιάζεται για την πγδμ στο Σχέδιο 1 και για την Ελλάδα στο Σχέδιο 2. Λεπτομερείς περιγραφές για τη διασυνοριακή περιοχή υπάρχουν σε διάφορα δημοσιευμένα κείμενα και αναφορές (Κατσαδωράκης και συν. 1996; BioPrespa Feasibility study 2002; DeCoursey 2004; KfW Feasibility study 2005; Petkovski et al 2007, SPP et al. 2005). 2.2 Η υφιστάμενη κατάσταση: Η εξάπλωση της πέστροφας των Πρεσπών Οι νεότερες έρευνες στο ποτάμι του Αγίου Γερμανού πραγματοποιήθηκαν από την Εταιρία Προστασίας Πρεσπών και το Βιολογικό σταθμό Tour du Valat (TdV, Γαλλία) τα έτη 1998, 2000 και συνεχίστηκαν από το 2005 έως το Διεξοδική διερεύνηση για την εξάπλωση της πέστροφας των Πρεσπών στην πγδμ διεξήχθη από τη BIOECO (πγδμ), την ΕΠΠ (Ελλάδα) και το TdV (Γαλλία) κατά τα έτη 2006 και 2007 καλύπτοντας όλα τα μόνιμα ποτάμια της λεκάνης της Μεγάλης Πρέσπας. Δύο νέοι πληθυσμοί πέστροφας ανακαλύφθηκαν στον ποταμό Kranska και στον παραπόταμο Leva Reka του ποταμού Golema. Στην αλβανική πλευρά της λεκάνης δεν υπάρχουν μόνιμα ρέματα και ποταμοί, και κατά συνέπεια, ούτε πληθυσμοί πέστροφας. Στο αλβανικό κομμάτι της λίμνης Μεγάλης Πρέσπας, οι αλιείς σπάνια πιάνουν πέστροφες (Dr Spase Shumka, προσωπική επικοινωνία). Συμπερασματικά, στις μέρες μας τέσσερα ποτάμια στη λεκάνη της Μεγάλης Πρέσπας έχουν πληθυσμούς πέστροφας: το ποτάμι του Αγίου Γερμανού στην Ελλάδα (Σχέδιο 2), οι ποταμοί Brajcinska (Σχέδιο 3) και Kranska (Σχέδιο 4) και ο παραπόταμος Leva Reka (Σχέδιο 5) στην πγδμ. Τα χαρακτηριστικά τους παρουσιάζονται στον Πίνακα 1. Σχέδιο 1: Η λεκάνη απορροής της λίμνης Μεγάλη Πρέσπα (πγδμ) και οι υπάρχοντες υδρο-μετεωρολογικοί σταθμοί (Petkovski et al. 2007) 6

8 Ποταμός Αγίου Γερμανού Ποταμός Brajcinska Ποταμός Kranska Παραπόταμος Leva Reka Λεκάνη Απορροής (km2) Μήκος του ποταμού (km) Μέση ετήσια παροχή (m3/sec) 0.559* 0.927** 0.459** 0.363** Πίνακας 1: Κύρια χαρακτηριστικά τω τεσσάρων ποταμών που έχουν πληθυσμούς πέστροφας στη λεκάνη της λίμνης Μεγάλη Πρέσπα (*ΔΕΗ 1998, **BIOECO 1997). Σχέδιο 2: Η λεκάνη απορροής του ποταμού του Αγίου Γερμανού - Ελλάδα (Κατσαδωράκης και συν. 1996) Σχέδιο 3: Η λεκάνη απορροής του ποταμού Brajcinska - πγδμ (Petkovski et al. 2007) Σχέδιο 4: Η λεκάνη απορροής του ποταμού Kranska - πγδμ (Petkovski et al. 2007) Σχέδιο 5: Leva Reka, παραπόταμος του ποταμού Golema - πγδμ (Petkovski et al. 2007) 7

9 3. Το είδος 3.1 Σύντομο ιστορικό των μελετών για την πέστροφα στη λεκάνη της Μεγάλης Πρέσπας Ήδη στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, ο Αθανασόπουλος (Athanassopoulos 1922, 1923) ανέφερε μικρές ποσότητες πέστροφας στη λίμνη Μεγάλη Πρέσπα. Αυτές οι μεγάλες πέστροφες ονομάζονταν και «λέτνιτσα», σλάβικο όνομα για την πέστροφα της κοντινής λίμνης Αχρίδας. Ο ίδιος συγγραφέας το 1935 (Athanassopoulos 1935) ανέφερε ότι τα δείγματα αυτά προέρχονταν από τη λίμνη Αχρίδα μέσω υπογείων περασμάτων ανάμεσα στις δύο λίμνες και για αυτό ήταν σπάνια. Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 (1951 έως 1954), έγινε εισαγωγή πέστροφας από τη λίμνη Αχρίδα ( γόνοι ψαριών Salmo letnica typicus, γόνοι ψαριών S. letnica balcanicus και γόνοι ψαριών S. letnica aestivalis) στο Γιουγκοσλαβικό τμήμα της λίμνης Μεγάλης Πρέσπας (Hadzisce 1985). Σήμερα είναι εξαιρετικά σπάνιο να πιαστούν πέστροφες από αλιείς στη Μεγάλη Πρέσπα και τα λίγα δείγματα που έχουν βρεθεί ανήκουν είτε στο αμερικανικό είδος Oncorhynchus mykiss, τα οποία προέρχονται είτε από εισαγωγή άγνωστης ημερομηνίας ή από ιχθυοτροφείο στον ποταμό Golema, είτε στο είδος Salmo trutta και πρόκειται για δείγματα άγνωστης προέλευσης. Στους ποταμούς της λεκάνης της Μεγάλης Πρέσπας, ο Karaman (1938) ήταν ο πρώτος που περιέγραψε την πέστροφα Salmo peristericus από δείγματα προερχόμενα από τον ποταμό Brajcinska και τη λίμνη. Αργότερα, μόνο ο πληθυσμός του ποταμού του Αγίου Γερμανού υποβλήθηκε σε νέες ταξινομικές αναλύσεις με βάση τη μορφολογία και τη γενετική (βλ. Κεφάλαιο 3.5). Ωστόσο, διεξοδική απογραφή των πληθυσμών και της εξάπλωσης του είδους στη λεκάνη της Μεγάλης Πρέσπας δεν είχε πραγματοποιηθεί. 3.2 Περιγραφή του είδους H πέστροφα των Πρεσπών, που αποκαλείται και «Πέστροφα του Περιστερίου» στην πγδμ, είναι ένα μικρό είδος του γένους Salmo, το οποίο σπάνια ξεπερνά τα 35 cm σε μήκος και τα 350 gr σε βάρος. Ο διαχωρισμός της από άλλα βαλκανικά είδη και υποείδη πέστροφας δεν είναι εύκολος, αλλά το συγκεκριμένο είδος χαρακτηρίζεται από μία μαύρη κηλίδα στο βραγχιοκάλυμμα και μικρές μαύρες κηλίδες στο επάνω μέρος του πλευρικού τμήματος του σώματος. Κόκκινες κηλίδες βρίσκονται διάσπαρτες σε όλο το πλευρικό μέρος του σώματος και μπορεί να ποικίλουν σε χρωματισμό από βαθύ πορτοκαλί έως μοβ. Ο αριθμός των οστών του βραγχιακού τόξου κυμαίνονται από 16 έως 18. Τα μορφολογικά και μεριστικά χαρακτηριστικά περιγράφονται εκτενώς στις εκδόσεις των Karakousis et al. (1991) και Delling (2003). Δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με την οικολογία και τη βιολογία του είδους (ηλικία σεξουαλικής ωρίμανσης, διάρκεια ζωής, παραγωγικότητα, περίοδος ωοτοκίας, κ.λπ.). Salmo peristericus 8

10 3.3 Οικολογικές απαιτήσεις Θεωρείται ότι το είδος ήταν λιμναίο στο παρελθόν και εισερχόταν στα ποτάμια και στα ρέματα μόνο κατά την ωοτοκία. Σήμερα όμως, η εξάπλωση του είδους είναι περιορισμένη στα ανώτερα τμήματα τεσσάρων ποταμών, ενώ η σύνδεση με τη λίμνη Μεγάλη Πρέσπα είναι περιορισμένη, ιδιαίτερα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Παρά την έλλειψη λεπτομερών οικολογικών ερευνών για το είδος, αρκετές υποθέσεις μπορούν να γίνουν σχετικά με τις απαιτήσεις του, με βάση τις γενικότερες απαιτήσεις της πέστροφας Salmo trutta και των υποειδών της. Εκτός από τις βασικές απαιτήσεις ενός είδους (π.χ. διαθεσιμότητα τροφής), η ποιότητα του ενδιαιτήματος της πέστροφας εξαρτάται κατά πολύ από τη θερμοκρασία του νερού και την περιεκτικότητά του σε οξυγόνο. Η βέλτιστη θερμοκρασία νερού για την επιβίωση της πέστροφας κυμαίνεται μεταξύ 8 19 o C, ενώ οι τιμές πάνω από 26 o C μπορεί να είναι θανατηφόρες. Επιπλέον, η επιβίωση των αυγών διασφαλίζεται σε θερμοκρασίες 0 15 o C (Elliott 1994). Οι απαιτήσεις σε περιεκτικότητα οξυγόνου για την κοινή πέστροφα και τα περισσότερα μέλη της οικογένειας των σολομοειδών είναι υψηλότερες από αυτές των περισσότερων ψαριών (Elliott 1994). Υψηλές τιμές συγκεντρώσεων οξυγόνου είναι επίσης στενά συνδεδεμένες με την ποιότητα του ενδιαιτήματος ωοτοκίας και κατ επέκταση την επιβίωση των αυγών. Όλα τα σολωμοειδή επιλέγουν να δημιουργούν τη «φωλιά» τους σε κρύο, καλά οξυγονωμένο χαλικώδες υπόστρωμα ώστε να διασφαλίζεται η συνεχής ροή νερού μέσα από το υπόστρωμα, να παρέχεται οξυγόνο και να απομακρύνονται τα απεκκρίματα των αυγών (Hunter 1991, Elliott 1994,). Τέλος, η διαθεσιμότητα τροφής είναι άλλος ένας παράγοντας που επηρεάζει την επιβίωση των ατόμων και των πληθυσμών. Η διατροφή της πέστροφας αποτελείται από ψάρια, βενθικούς οργανισμούς, τροφή παρασυρόμενη από τη ροή και έντομα, ενώ η εισροή εντόμων και οργανισμών στον ποταμό από άλλες πηγές (εκτός ποταμού) μπορεί να αποτελέσει σημαντική πηγή τροφής, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες. 3.4 Απαιτήσεις σε ενδιαιτήματα Η πέστροφα των Πρεσπών, καθώς είναι περιορισμένη στα ανώτερα τμήματα των ποταμών της περιοχής μελέτης, εξαρτάται από δύο κυρίως τύπους ενδιαιτημάτων: τον ποταμό και τη γειτονική παραποτάμια ζώνη (παραποτάμιο δάσος). Η μορφολογία ενός ποταμού επηρεάζει τους πληθυσμούς πέστροφας, αφού καθορίζει την φέρουσα ικανότητα του ποταμού. Η τελευταία εξαρτάται από: τη διαθεσιμότητα κρυψώνων, το αριθμό και το μέγεθος των φυσικών δεξαμενών νερού (βαθιές λιμνούλες μέσα στην κοίτη), την έκταση της πλημμυρισμένης κοίτης, και την παρουσία/απουσία υπολειμμάτων ξύλου. Η ύπαρξη διαφορών στις παραπάνω παραμέτρους ανάμεσα στα ποτάμια οδηγεί σε διαφοροποιήσεις στη δομή και την υγεία των πληθυσμών πέστροφας. Επιπλέον, εμπόδια (φυσικά ή ανθρωπογενή) επηρεάζουν τη γεωγραφική συνέχεια ενός ποταμού. Όσο πιο μεγάλα σε μήκος είναι τα τμήματα των ποταμών στα οποία μπορούν οι πέστροφες να μεταναστεύουν και προς τις δύο κατευθύνσεις (κατάντη και ανάντη), τόσο πιο υγιής και βιώσιμος θα είναι ο πληθυσμός τους. Αντίθετα, σε ένα κατακερματι- Τυπικό ενδιαίτημα της ενδημικής πέστροφας Salmo peristericus 9

11 σμένο ενδιαίτημα, οι πληθυσμοί απομονώνονται και κατά συνέπεια μειώνεται το μέγεθος και η βιωσιμότητά τους. Το παραποτάμιο δάσος αποτελεί σημαντικό «συνδετικό» τύπο οικοτόπου μεταξύ του υδρόβιου και του χερσαίου οικοσυστήματος, που διασφαλίζει την καλή ποιότητα του ενδιαιτήματος (σταθερότητα όχθης, περιορισμένη διάβρωση, σκίαση) και την κατάλληλη θερμοκρασία νερού (λόγω σκίασης). Το παραποτάμιο δάσος περιορίζει τη διάβρωση και την εναπόθεση λεπτόκοκκων ιζημάτων και διασφαλίζει την καλή ποιότητα του υποστρώματος, ενώ η σκίαση βοηθά στη διατήρηση της θερμοκρασίας του νερού στα απαιτούμενα χαμηλά επίπεδα και συμβάλλει στη μείωση της εξάτμισης κατά τους θερινούς μήνες. 3.5 Η ταξινόμηση της πέστροφας των Πρεσπών Ο Karaman (1938) αναγνώρισε την πέστροφα των Πρεσπών ως υποείδος της κοινής πέστροφας, Salmo trutta peristericus, ενώ πρόσφατα αναγνωρίστηκε ως ξεχωριστό είδος από τους Kottelat & Freyhof (2007). Η σύγκριση μεταξύ επτά πληθυσμών πέστροφας στην Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένου και του πληθυσμού του ποταμού του Αγίου Γερμανού, με βάση τη μορφολογική τους διαφοροποίηση οδήγησε στο συμπέρασμα ότι οι πληθυσμοί είναι ξεχωριστοί (Karakousis et al. 1991). Αργότερα, μια αναθεώρηση στην ταξινομική κατάταξη της ευρωπαϊκής πέστροφας βασισμένη σε λεπτομερή ανάλυση μορφολογικών στοιχείων (Delling 2003) κατέδειξε ότι το είδος Salmo peristericus είναι αρκετά διαφοροποιημένο σε σχέση με άλλα βαλκανικά είδη πέστροφας (χρησιμοποιήθηκαν 10 δείγματα από τον ποταμό του Αγίου Γερμανού). Πολυάριθμες μελέτες γενετικής για τις ελληνικές πέστροφες έχουν διεξαχθεί, με αντικρουόμενα όμως αποτελέσματα. Ενώ η ανάλυση αλοζυμικών δεδομένων υποστηρίζει την ταξινομική διαφοροποίηση της πέστροφας των Πρεσπών και τη Μεσογειακή της προέλευση (Karakousis & Triantaphyllidis 1988, 1990, Karakousis et al. 1991, Apostolidis et al. 1996a), πιο πρόσφατες έρευνες με τη χρήση μιτοχονδριακού DNA (Apostolidis et al. 1996b, 1997) δεν υποστηρίζουν τη μοναδικότητα του πληθυσμού του Αγίου Γερμανού, ενώ προκύπτει ότι είναι Αδριατικής προέλευσης. Οι Apostolidis et al. (1997) δηλώνουν ότι «οι περισσότεροι από τους πληθυσμούς που εξετάστηκαν είχαν μοναδικό γενετικό προφίλ Αυτή η σημαντική διαφοροποίηση μεταξύ των πληθυσμών μπορεί να οφείλεται στη μακρά περίοδο απομόνωσης σε συνδυασμό με «παρεμπόδιση (bottleneck)» και επακόλουθα φαινόμενα τυχαίας γενετικής μετατόπισης». Σε μία πρόσφατη μελέτη βασισμένη σε δείγματα πέστροφας από την Αλβανία και τη λεκάνη της Μεγάλης Πρέσπας με τη χρήση μιτοχονδριακού DNA (Snoj et al. υπό δημοσίευση), βρέθηκε ότι όλοι οι πληθυσμοί που αναλύθηκαν είναι Αδριατικής προέλευσης, ότι δεν έχουν γίνει εισαγωγές ξενικού είδους πέστροφας στη λεκάνη της Μεγάλης Πρέσπας και ότι οι πληθυσμοί της λεκάνης της Μεγάλης Πρέσπας ανήκουν σε μια απομονωμένη μορφή χωρίς πρόσφατες ανταλλαγές γενετικού υλικού (προσμίξεις) με τα είδη S. letnica της λίμνης Αχρίδας, S. pelagonicus της λεκάνης του Αξιού ποταμού ή άλλους πληθυσμούς του είδους S. trutta. Ωστόσο, οι περί τα ταξινομικά διχογνωμίες δεν θα πρέπει να επηρεάζουν την προστασία και διαχείριση ενός είδους και όπως δηλώνουν οι Laikre et al. (1999) «Η αποτελεσματική προστασία και διατήρηση της ευρωπαϊκής πέστροφας πρέπει να βασίζεται στις γενετικές διαφορές μεταξύ των πληθυσμών, ανεξαρτήτως εάν αυτοί οι πληθυσμοί αποκαλούνται είδη, υποείδη ή τοπικοί πληθυσμοί». Κατά συνέπεια μπορούμε να θεωρήσουμε ότι οι πληθυσμοί πέστροφας στη λεκάνη της λίμνης Μεγάλη Πρέσπα αποτελούν μία ξεχωριστή Σημαντική Εξελικτική Μονάδα (ΣΕΜ), δηλαδή «μία ομάδα πληθυσμών του ίδιου είδους με σημαντική αναπαραγωγική απομόνωση, η οποία έχει οδηγήσει σε διαφορές στην προσαρμογή, ώστε οι πληθυσμοί να αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό εξελικτικό στοιχείο του είδους» (Palsboll et al. 2006). 3.6 Ορισμός Διαχειριστικών Μονάδων (ΔΜ) με βάση τη γενετική δομή του πληθυσμού Οι Διαχειριστικές Μονάδες (ΔΜ) ορίζονται από τους Pasboll et al. (2006) ως: «πληθυσμοί ατόμων του ίδιου είδους μεταξύ των οποίων ο βαθμός διασύνδεσης είναι αρκετά χαμηλός με αποτέλεσμα η παρακολούθηση και διαχείριση του κάθε πληθυσμού να πρέπει να γίνεται ξεχωριστά», ενώ σύμφωνα με τους Laikre et al. (2005) «Το σημαντικότερο ζήτημα σε αυτό το σημείο είναι να αναγνωριστούν γενετικά «ομοι- 10

12 ογενείς» ομάδες ατόμων, οι οποίες θα αποτελέσουν τη βασική μονάδα για προστασία και διατήρηση, διαχείριση και αειφορική χρήση». Μέσα σε ένα είδος θα υπάρχουν ομάδες ατόμων, οι οποίες θα είναι τυπικά λίγο ή πολύ απομονωμένες μεταξύ τους, ενώ αν υπάρχει περιορισμένη ανταλλαγή αναπαραγόμενων ατόμων μεταξύ ομάδων, θα υπάρξουν και γενετικές διαφορές μεταξύ τους. Ως βασική μονάδα θεωρείται μία ομάδα ατόμων, που χαρακτηρίζονται από παμμιξία (panmixia), δηλαδή υποτιθέμενη τυχαία αναπαραγωγή μεταξύ τους, καθώς και επιμονή στην παραμονή σε μία συγκεκριμένη περιοχή. Οι Berrebi et al. (2007) διεξήγαγαν άμεσες γενετικές αναλύσεις και κατέληξαν στα παρακάτω συμπεράσματα σχετικά με τη γενετική δομή των πληθυσμών στη λεκάνη της λίμνης Μεγάλη Πρέσπα: 1. Οι αναμενόμενες χαμηλές ετεροζυγωτίες (expected heterozygosities) υποδεικνύουν απομόνωση των πληθυσμών σε κάθε λεκάνη απορροής των ποταμών (Άγιος Γερμανός Ελλάδα, Brajcinska Reka, Kranska Reka και Leva Reka πγδμ). 2. Υπάρχουν γενετικές διαφορές ανάμεσα στους πληθυσμούς. Οι πληθυσμοί του ποταμού Leva Reka και του ποταμού Kranska είναι σίγουρα διαφορετικοί από τους άλλους δύο πληθυσμούς (Brajcinska και Αγίου Γερμανού), αλλά και μεταξύ τους. 3. Γενετική διαφοροποίηση παρατηρείται και εντός της ίδιας λεκάνης στον ποταμό του Αγίου Γερμανού και μεταξύ ορισμένων παραποτάμων του ποταμού Brajcinska, γεγονός που υποδεικνύει περαιτέρω απομόνωση αυτών των πληθυσμών μέσα στη λεκάνη τους λόγω κατακερματισμού των ενδιαιτημάτων τους. 4. Με βάση τα αποτελέσματα των γενετικών αναλύσεων, δεν τεκμηριώνεται ουδεμία εισαγωγή ξενικού είδους πέστροφας ενώ υπάρχει περιορισμένη μετανάστευση πέστροφας από τα ποτάμια προς τη λίμνη και ποτέ από τη λίμνη προς κάποιο από τα ποτάμια. Με βάση αυτά τα νέα στοιχεία, προκύπτει το συμπέρασμα ότι εντός της λεκάνης απορροής της λίμνης Μεγάλη Πρέσπα υπάρχουν τέσσερις απομονωμένοι τοπικοί πληθυσμοί (διακριτοί πληθυσμοί) χωρίς γονιδιακή ροή μεταξύ τους. Αυτό ουσιαστικά υποδηλώνει ότι η υγεία των πληθυσμών καθορίζεται ολοκληρωτικά από τη συμπεριφορά και τις επιδόσεις των ατόμων (ρυθμοί αναπαραγωγής, θνησιμότητας και ανάπτυξης), και ότι αυτοί οι πληθυσμοί δεν μπορούν να βασιστούν στην «εισροή» ατόμων από άλλους πληθυσμούς για να εξασφαλίσουν τη βιωσιμότητα τους. Συμπερασματικά, εντός της ΣΕΜ της πέστροφας των Πρεσπών υπάρχουν τέσσερις Διαχειριστικές Μονάδες (ΔΜ): του ποταμού του Αγίου Γερμανού, του ποταμού Brajcinska, του ποταμού Kranska και του ρύακα Leva Reka. Η προστασία και διαχείριση της πέστροφας των Πρεσπών θα πρέπει να εξεταστεί ξεχωριστά για κάθε μία από αυτές τις τέσσερις ΔΜ. Η προστασία και διατήρηση πολλαπλών γενετικά ξεχωριστών πληθυσμών είναι απαραίτητη για την εξασφάλιση της επιβίωσης του είδους και τη λειτουργία των οικοσυστημάτων σε βάθος χρόνου, στόχοι που προϋποθέτουν διμερή διασυνοριακή συνεργασία. 3.7 Πληθυσμιακή Κατάσταση Οι έρευνες στον ποταμό του Αγίου Γερμανού δείχνουν μεγάλες ετήσιες διακυμάνσεις στο μεγέθους του πληθυσμού κατά τη διάρκεια των τελευταίων δέκα ετών (Γράφημα 1). Διακυμάνσεις τέτοιου εύρους είναι φυσιολογικές για πληθυσμούς πέστροφας και δεν αποτελούν απαραίτητα ένδειξη πραγματικής μείωσης του πληθυσμού, αλλά απεικονίζουν το φυσικό κύκλο του πληθυσμού, ιδιαίτερα για το νότιο σκέλος του ποταμού (ρέμα Γαϊδουρίτσας). Η περαιτέρω έρευνα επί των πληθυσμών και η εφαρμογή ενός μακροπρόθεσμου σχεδίου παρακολούθησης θα δώσουν απαντήσεις σχετικά με την πληθυσμιακή κατάσταση. Ωστόσο, αν και η παρούσα μελέτη δεν μπορεί να τεκμηριώσει επαρκώς τη μείωση του πληθυσμού μέσα στην τελευταία δεκαετία, αξίζει να σημειωθεί ότι υπάρχει αδιαμφισβήτητη μείωση του πληθυσμού με βάση ιστορικά στοιχεία, καθώς και περιορισμός του πληθυσμού στα ανώτερα τμήματα των ποταμών και των παραπόταμων. 11

13 Γράφημα 1: Τάσεις πληθυσμού πέστροφας στον ποταμό του Αγίου Γερμανού ( ) Πίνακας 2: Πυκνότητες πληθυσμών πέστροφας σε όλα τα ποτάμια και τους παραπόταμους (Ελλάδα και πγδμ) Τοποθεσία δειγματοληψίας Κύριο τμήμα Baltanska Rzanska Drmisar Kriva Kobila Κύριο τμήμα Upper Kranska Srbino Sredna Σιρόκα Γαϊδουρίτσα Έτος δειγματοληψίας (αριθμός σταθμών) 2006 (2) 2007 (4) 2006 (1) 2007 (2) 2007 (2) 2007 (2) 2007 (1) 2006 (1) 2007 (4) 2007 (1) 2007 (1) 2007 (2) 1998 (2) 2000 (2) 2005 (2) 2006 (2) 2007 (2) 1998 (8) 2000 (8) 2005 (8) 2006 (8) 2007 (8) Επιφάνεια δειγματοληψίας (m 2 ) Ποταμός Brajcinska και παραπόταμοι Ποταμός Kranska και παραπόταμοι Παραπόταμος Leva Reka Ποταμός Αγίου Γερμανού και παραπόταμοι Μήκος περιοχής δειγματοληψίας (m) Μέσος αριθμός ατόμων Ν (>1+/ha) * 42* * * * 130* * *Η βιωσιμότητα των πληθυσμών με τόσο χαμηλή πυκνότητα είναι αμφίβολη Μέσος αριθμός ατόμων Ν (> 1+/100m ποταμού) Στον Πίνακα 2 παρουσιάζονται οι πυκνότητες πέστροφας των Πρεσπών στα ποτάμια της Ελλάδας και της πγδμ. Όλες οι τιμές πυκνοτήτων που καταγράφηκαν είναι γενικώς χαμηλές σε σχέση με τις αντίστοιχες που παρατηρούνται σε πληθυσμούς της ευρωπαϊκής πέστροφας Salmo trutta (>5000 άτομα/ha), αλλά είναι παρόμοιες με αυτές που έχουν παρατηρηθεί στη Σλοβενία για το είδος Salmo marmoratus (Crivelli αδημοσίευτα στοιχεία). Ωστόσο, όταν η πυκνότητα είναι χαμηλότερη από 200 άτομα/ha, η βιωσιμότητα του αντίστοιχου πληθυσμού παραμένει αμφίβολη. Για κάποιους παραπόταμους (π.χ. Baltanska του ποταμού Brajcinska και Sredna) η κατάσταση του ενδιαιτήματος δικαιολογεί τις χαμηλές πυκνότητες, ιδιαίτερα λόγω της χαμηλής ροής το καλοκαίρι και της απουσίας μεγάλων δεξαμενών. Για άλλους παραπόταμους, η παράνομη αλιεία ή/και η νόμιμη ερασιτεχνική αλιεία θα μπορούσε να είναι ο καθοριστικός παράγοντας. Απαιτείται μακρόχρονη έρευνα για τον καθορισμό των παραγόντων που επηρεάζουν τους πληθυσμούς αυτούς πριν εξαχθούν τελικά συμπεράσματα, ιδιαίτερα λόγω της φυσιολογικής ετήσιας διακύμανσης των πληθυσμών πέστροφας. Σύμφωνα με μαρτυρίες των κατοίκων της περιοχής μελέτης και στις δύο χώρες, η πέστροφα έχει μειωθεί σε ποσότητα (αριθμός ατόμων) και σε ποιότητα (λιγότερα ψάρια μεγάλου μεγέθους). Έχει παρατηρηθεί επίσης μείωση στην έκταση της γεωγραφικής κατανομής της πέστροφας και περιορισμός των πληθυσμών στα ανώτερα τμήματα των ποταμών, κυρίως λόγω της απόληψης νερού και της ρύπανσης από λύματα οικισμών στα χαμηλότερα τμήματα. Το τμήμα του ποταμού του Αγίου Γερμανού κάτω από τον ομώνυμο οικισμό στην Ελλάδα δεν έχει πια πέστροφες λόγω της απόληψης νερού για την άρδευση αγροτικών γαιών, ενώ το ίδιο ισχύει και για τον ποταμό Brajcinska κάτω από το χωριό Ljubojno στην πγδμ. Επιπλέον στην πγδμ πολλοί παραπόταμοι (π.χ. του ποταμού Golema) δεν έχουν πλέον πέστροφες λόγω της απόληψης νερού στα ανώτερα τμήματα των ποταμών, κοντά στις πηγές, ενώ οι κάτοικοι μαρτυρούν την παρουσία πέστροφας στις τοποθεσίες αυτές στο παρελθόν. Η παρούσα μακρόχρονη και συνεχιζόμενη έρευνα, που χρησιμοποιεί διάφορες μεθοδολογίες (ηλεκτραλιεία, μαρκάρισμα και μελέτη των πυκνοτήτων, μεταξύ άλλων), έχει αποφέρει και άλλα αποτελέσματα, τα οποία είναι υπό εξέταση και θα δημοσιευθούν αργότερα. 12

14 4. Υφιστάμενα καθεστώτα και κανονισμοί 4.1 Καθεστώς διατήρησης Παγκόσμιο Καθεστώς διατήρησης Σε πρόσφατη έκδοση για τα ενδημικά ψάρια των γλυκών νερών της Μεσογείου από τον Παγκόσμιο Οργανισμό για την Προστασία της Φύσης (IUCN) η πέστροφα των Πρεσπών Salmo peristericus Karaman, 1938 κατατάσσεται ως «Κινδυνεύον» είδος (Smith & Darwall 2006). Μία ταξινομική μονάδα (είδος, υποείδος / taxon) είναι «Κινδυνεύον» όταν τα καλύτερα διαθέσιμα στοιχεία υποδεικνύουν ότι πληροί κάποια κριτήρια, με βάση τα οποία θεωρείται ότι αντιμετωπίζει πολύ μεγάλο κίνδυνο εξαφάνισης σε άγρια κατάσταση. Η πέστροφα των Πρεσπών κατατάσσεται ως «Κινδυνεύον» εξαιτίας του υψηλού κατακερματισμού των ενδιαιτημάτων της, της περιορισμένης εξάπλωσής της και της παρατηρούμενης συνεχιζόμενης μείωσης των πληθυσμών της. Θα πρέπει βέβαια να σημειωθεί, ότι η εκτίμηση αυτή πραγματοποιήθηκε το 2006 βασισμένη μόνο σε στοιχεία από τον πληθυσμό του ποταμού του Αγίου Γερμανού και θα πρέπει να αναθεωρηθεί υπό το πρίσμα της ανακάλυψης νέων πληθυσμών στην πγδμ Εθνικό Καθεστώς διατήρησης - Ελλάδα Το Ελληνικό Κόκκινο Βιβλίο Ο Οικονομίδης στο Ελληνικό Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Σπονδυλόζωων της Ελλάδος (Καρανδεινός & Λεγάκις 1992) κατατάσσει το υποείδος Salmo trutta peristericus ως «Κινδυνεύον». Η επικαιροποιημένη έκδοση του Κόκκινου Βιβλίου που θα εμφανιστεί το 2009 αναμένεται ότι θα περιέχει τα νέα στοιχεία σχετικά με το είδος και ότι θα συνεχίσει να το κατατάσσει ως «Κινδυνεύον». Σκοπός κατάρτισης αυτής της «Κόκκινης Λίστας» είναι να διευκολύνει τον καθορισμό προτεραιοτήτων και να καθοδηγεί τις δράσεις προστασίας του περιβάλλοντος, ενώ επηρεάζει την εθνική και διεθνή πολιτική σε ανάλογα θέματα Εθνικό Καθεστώς διατήρησης - πγδμ Η πγδμ δεν έχει καταρτίσει ακόμα την εθνική Κόκκινη Λίστα των απειλούμενων ειδών και βρίσκεται εν μέσω της διαδικασίας δημιουργίας νέας σχετικής νομοθεσίας σε συνάρτηση με το «Πρόγραμμα για την προσέγγιση της Εθνικής Νομοθεσίας με την Νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης». 4.2 Καθεστώς Προστασίας Εκτός από το καθεστώς διατήρησης του είδους, διάφορες διατάξεις και νόμοι διέπουν τις τέσσερις λεκάνες απορροής, προωθώντας την προστασία του είδους σε διάφορα επίπεδα Εθνικό Καθεστώς Προστασίας στην Ελλάδα Η Οδηγία των Οικοτόπων Ως κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ελλάδα έχει ενσωματώσει αρκετές ευρωπαϊκές οδηγίες στο εθνικό της δίκαιο. Η Οδηγία 92/43/ΕΟΚ «Για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας χλωρίδας και πανίδας» (γνωστή ως «Οδηγία των Οικοτόπων») έχει ενσωματωθεί στο Εθνικό Δίκαιο μέσω της Υπουργικής Απόφασης 1289/1998 στοχεύοντας στη διατήρηση της βιοποικιλότητας και στην ίδρυση των Ειδικών Ζωνών Διατήρησης (Special Areas for Conservation) σε ένα συνεκτικό δίκτυο, μέρος του Ευρωπαϊκού Δικτύου ΦΥΣΗ Ο Εθνικός Κατάλογος, που καταρτίστηκε στα πλαίσια της υλοποίησης της Οδηγίας των Οικοτόπων, περιλαμβάνει τη λεκάνη του ποταμού του Αγίου Γερμανού υπό τον κωδικό GR , ο οποία αποτελεί Τόπο Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ) (Απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής 2006/613/ΕΕ). Επιπλέον, η λεκάνη απορροής του ποταμού γειτνιάζει με άλλη περιοχή του Δικτύου ΦΥΣΗ 2000, τον Εθνικό Δρυμό Πρεσπών υπό τον κωδικό GR Η εξέλιξη αυτή είναι πολύ σημαντική καθώς η Οδηγία δίνει ιδιαίτερη βα- 13

15 ρύτητα στη συνοχή του δικτύου ΦΥΣΗ Ειδικότερα αναφέρεται στη «διαχείριση των χαρακτηριστικών του τοπίου, που είναι μείζονος σημασίας για τη χλωρίδα και την πανίδα. Τέτοια χαρακτηριστικά είναι αυτά τα οποία, από την αξία της γραμμικής και συνεχούς δομής τους (όπως οι όχθες των ποταμών ή τα παραδοσιακά συστήματα για την οριοθέτηση ορίων ιδιοκτησιών) είναι απαραίτητα για τη μετανάστευση, τη διασπορά και τη γενετική ανταλλαγή των άγριων ειδών». Η λεκάνη απορροής του ποταμού του Άγιου Γερμανού είναι ένα τυπικό παράδειγμα τέτοιας περίπτωσης. Επιπρόσθετα, το ποτάμι του Αγίου Γερμανού ρέει κατά μήκος ορισμένων τύπων οικοτόπων, που συγκαταλέγονται στην Οδηγία 92/43/ΕΟΚ: «6230* Πλούσιοι σε είδη λειμώνες με Nardus, σε πυριτικό υπόστρωμα της ορεινής περιοχής (και υποορεινής περιοχής, στην Κεντρική Ευρώπη)» - τύπος οικοτόπου προτεραιότητας σύμφωνα με την Οδηγία «9130 Δάση οξιάς με Asperulo-Fagetum» «9140 Υποαλπικά δάση οξιάς με Acer και Rumex arifolius» «92A0 Στοές με Salix alba και Populus alba» Ως εκ τούτου, το Ελληνικό Κράτος οφείλει να παρακολουθεί το σύνολο των προτύπων και προϋποθέσεων που καθορίζει η Οδηγία των Οικοτόπων με σκοπό τη διαχείριση και προστασία της λεκάνης του ποταμού του Αγίου Γερμανού. Σχετικές υποχρεώσεις που περιλαμβάνονται στην Οδηγία των Οικοτόπων είναι: 1. Η εφαρμογή των αναγκαίων μέτρων διατήρησης, που περιλαμβάνουν κατάλληλα διαχειριστικά σχέδια. 2. Η αποφυγή της υποβάθμισης των φυσικών οικοτόπων και της όχλησης των ειδών. 3. Η εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων κάθε σχεδίου ή έργου που δε συνδέεται άμεσα ή δεν είναι απαραίτητο για τη διαχείριση της προστατευόμενης περιοχής, αλλά πιθανώς να επιφέρει σημαντικές συνέπειες σε αυτήν λαμβάνοντας υπόψη τους στόχους διατήρησής της. Άλλοι εθνικοί νόμοι και κανονισμοί που επηρεάζουν τη λεκάνη απορροής του Αγίου Γερμανού Τα κατώτερα τμήματα του ποταμού, από τις εκβολές στη λίμνη Μεγάλη Πρέσπα και μέχρι τον οικισμό του Λαιμού, συμπεριλαμβάνονται στην περιφερειακή ζώνη του Εθνικού Πάρκου Πρεσπών υπό το Προεδρικό Διάταγμα 46/1974 για την ίδρυση του Εθνικού Δρυμού Πρεσπών. Το Προεδρικό Διάταγμα 235/1979 στον κανονισμό για την αλιεία στα ποτάμια και ρέματα δηλώνει ότι η μόνη επιτρεπτή μέθοδος σύλληψης είναι εργαλεία με αγκίστρια, ενώ υπάρχει και υποχρεωτική απαγόρευση αλιείας για περίοδο 45 ημερών από την 1 Απριλίου μέχρι και τις 15 Ιουνίου. Το Προεδρικό Διάταγμα 99/97/2003 για την ερασιτεχνική και αθλητική αλιεία απαγορεύει κάθε τρόπο αλιείας με τεχνητό φως και την εμπορία των αλιευμένων ιχθύων, ενώ το Προεδρικό Διάταγμα 373/1985 είχε προηγουμένως ορίσει ότι κάθε ερασιτέχνης ψαράς επιτρέπεται να πιάνει κατά το μέγιστο έως 2 κιλά ψαριών ή έως 3 άτομα (ψάρια) ανεξαρτήτως βάρους, μέσα σε 24 ώρες. Η ερασιτεχνική αλιεία στις λίμνες και στα ποτάμια επιτρέπεται μόνο με εξοπλισμό για ερασιτεχνική αλιεία. Όλες οι αποφάσεις για την εφαρμογή των ετήσιων απαγορεύσεων αλιείας επί του παρόντος λαμβάνονται από τη Νομαρχία Φλώρινας, με την πιο πρόσφατη να έχει εφαρμοστεί από τις μέχρι τις

16 Μια πολύ σημαντική πρόσφατη εξέλιξη είναι ότι ο Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Πρεσπών (ΦΔΕΔΠ) αποφάσισε να προωθήσει την απαγόρευση της αλιείας της πέστροφας στο ποτάμι του Αγίου Γερμανού και ανέλαβε δράση, καταθέτοντας σχετικές προτάσεις στα αρμόδια Υπουργεία (Αρ. Απόφασης 30/ ). Αξίζει να αναφερθεί ότι η Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη για την περιοχή των Πρεσπών (Αργυρόπουλος & Γιαννάκης 2001), καθώς και το σχετικό Σχέδιο Κοινής Υπουργικής Απόφασης (Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων 1999), το οποίο δεν έχει ακόμα τεθεί σε ισχύ, αναμένονται να βελτιώσουν το καθεστώς προστασίας στην λεκάνη απορροής του ποταμού του Αγίου Γερμανού, λόγω: 1. Της ενσωμάτωσης της λεκάνης απορροής του ποταμού του Αγίου Γερμανού στην Ζώνη Β «Προστασίας της Φύσης» του Εθνικού Πάρκου Πρεσπών. 2. Των απαγορεύσεων που αφορούν τη συλλογή ειδών, το κυνήγι, τη φύτευση, τη βόσκηση και άλλες παρεμβάσεις (όπως κατασκευές, κοπή δέντρων, αμμοληψία, κατασκήνωση, εγκατάσταση υδροηλεκτρικών σταθμών) εντός της «Ζώνης Προστασίας». Σχετικές άδειες που αφορούν οποιαδήποτε από τις παραπάνω δραστηριότητες μέσα στους οικισμούς θα εκδίδονται από το Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Πρεσπών. 3. Της μόνιμης απαγόρευσης της αλιείας της πέστροφας Εθνικό Καθεστώς Προστασίας στην πγδμ Οι παρακάτω νόμοι είναι οι πιο σχετικοί με την προστασία των λεκανών απορροής των ποταμών στην περιοχή των Πρεσπών: Ο Νόμος περί Προστασίας της Φύσης (Εφημερίδα της Κυβερνήσεως 67/2004), με βάση τον οποίο μία από τις τέσσερις προστατευόμενες περιοχές εντός της λεκάνης απορροής της Πρέσπας είναι το Εθνικό Πάρκο Πέλιστερ (NPP). Τα όρια του NPP επεκτάθηκαν πρόσφατα και πλέον περιλαμβάνουν ένα μέρος του ανώτερου τμήματος της κοιλάδας του ποταμού Brajcinska. Ο ίδιος νόμος δηλώνει ότι τα νερά και οι υγροβιότοποι, συμπεριλαμβανομένων και των πηγών, ρεμάτων και ποταμών, αποτελούν φυσικό πλούτο και πρέπει να διατηρούνται στη φυσική τους κατάσταση. Μετά την πρόσφατη επέκταση του NPP και την ενσωμάτωση μέρους της κοιλάδας του ποταμού Brajcinska σε αυτό, το ψάρεμα της πέστροφας σε όλους τους παραπόταμους που εμπίπτουν σε αυτό απαγορεύτηκε. Κατά συνέπεια, το ψάρεμα πλέον επιτρέπεται μόνο στον παραπόταμο Baltanska, ο οποίος βρίσκεται εκτός ορίων του NPP, αλλά σε κοντινή απόσταση από το οικισμό Brajcino. Ο Νόμος για την Προστασία των Λιμνών Αχρίδα, Πρέσπα και Δοϊράνη (Εφημερίδα της Κυβερνήσεως 62/93) ανακηρύσσει τα νερά, τις παρόχθιες περιοχές, τις πηγές και τα ρυάκια αυτών των λιμνών ως φυσικά μνημεία και περιοχές ειδικής προστασίας, λόγω των χαρακτηριστικών τους, των λειτουργιών τους και της οικονομικής τους αξίας. 15

17 4.3 Διασυνοριακή Διάσταση της Προστασίας της πέστροφας των Πρεσπών Τα παραπάνω νομοθετήματα και χαρακτηρισμοί σχετικά με το καθεστώς προστασίας και διατήρησης της πέστροφας των Πρεσπών επιβεβαιώνουν την οικολογική σημασία του είδους σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Επιπλέον υπογραμμίζουν την ανάγκη για διασυνοριακή συνεργασία, που συνδέει τα παραπάνω επίπεδα, ώστε να επιτευχθεί η μακροχρόνια προστασία του είδους, ακόμα και αν δεν υπάρχει πραγματική σύνδεση μεταξύ των τεσσάρων ΔΜ της πέστροφας. Ποταμός Αγίου Γερμανού - Ελλάδα Σε αυτό το πλαίσιο, από το 2002 η ανάγκη να εφαρμοστούν διαχειριστικά μέτρα στο ελληνικό κομμάτι των Πρεσπών που στοχεύουν στη διατήρηση της πέστροφας των Πρεσπών στο ποτάμι του Αγίου Γερμανού συμπεριλήφθηκε στο «Στρατηγικό Σχεδίου Δράσης για την αειφόρο ανάπτυξη στο Πάρκο των Πρεσπών» (ΕΠΠ, WWF-Ελλάς, PPNEA & MAP 2005). Η εκπόνηση του σχεδίου αυτού ήταν η πρώτη κοινή δραστηριότητα των τριών χωρών σε διασυνοριακό επίπεδο. Ακολουθώντας αυτήν τη βασική και αξιοσημείωτη μελέτη, και ως αποτέλεσμα της συνεχούς τριμερούς συνεργασίας από το 2000, πιο συγκεκριμένες αναφορές και προτάσεις για την πέστροφα των Πρεσπών συμπεριλήφθηκαν στο κείμενο του προγράμματος GEF (UNDP 2005), το οποίο αποτελεί τη βάση για το τρέχον πρόγραμμα GEF που υλοποιείται στις τρεις γειτονικές χώρες και υποστηρίζει σημαντικές δράσεις διατήρησης, και στη σχετική Αρχική Αναφορά του Προγράμματος και Σχέδιο Υλοποίησης (Lopez 2007). Οι πιο σημαντικές προτάσεις για την πέστροφα των Πρεσπών σχετίζονται με: α) τη διατήρηση της εντός ποταμού ροής και την ποιότητα στους τέσσερις ποταμούς/παραπόταμους (Αγίου Γερμανού, Brajcinska, Kranska και Leva Reka), β) τη βελτίωση του καθεστώτος προστασίας των ενδιαιτημάτων στην Ελλάδα και την πγδμ, γ) την αποτελεσματική φύλαξη και στις δυο χώρες, και δ) την υλοποίηση των δράσεων που προτείνονται από τον παρόν Σχέδιο Δράσης. Με βάση όλες τις προαναφερθείσες πρόσφατες εξελίξεις και τη στάση των εμπλεκόμενων φορέων, καθώς και τη μοναδικότητα της πέστροφας των Πρεσπών ως γενετικό απόθεμα, είναι φανερό ότι μπορεί να θεωρηθεί ως είδος διασυνοριακού ενδιαφέροντος για το Πάρκο Πρεσπών, το οποίο σίγουρα αξίζει να του δοθεί ιδιαίτερη προσοχή μαζί με άλλα σημαντικά είδη της άγριας ζωής του Πάρκου. 16

18 5. Απειλές και προτεινόμενα μέτρα προστασίας 5.1 Απειλές Διάφορες υποθέσεις προκύπτουν σχετικά με τις πιθανές απειλές που οδηγούν στη μείωση της πέστροφας των Πρεσπών. Οι υποθέσεις αυτές περιλαμβάνουν σχέσεις «αιτίου και αποτελέσματος» σε πολλαπλά επίπεδα με αποτέλεσμα να υπάρχει σε κάποιο βαθμό επικάλυψη και αλληλεπίδραση μεταξύ τους: 1. Οι πληθυσμοί της πέστροφας επηρεάζονται από τη χαμηλή φέρουσα ικανότητα των ποταμών, ιδιαίτερα σε σχέση με τη διαθεσιμότητα τροφής Η φέρουσα ικανότητα στα ποτάμια ορίζεται, μεταξύ άλλων παραγόντων, από τη διαθεσιμότητα τροφής, η οποία εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τη μορφολογία των ποταμών. Η φέρουσα ικανότητα εξαρτάται από τη μορφολογία των ενδιαιτημάτων (π.χ. περιοχές απόκρυψης), τη διαθεσιμότητα τροφής, την πλημμυρισμένη έκταση, τον αριθμό και το μέγεθος των δεξαμενών, την παρουσία-απουσία των υπολειμμάτων ξύλου, καθώς επίσης και άλλους παράγοντες. 2. Οι πληθυσμοί της πέστροφας υποφέρουν από την έλλειψη συνέχειας των ποτάμιων ενδιαιτημάτων Η έλλειψη συνδεσιμότητας έχει ως αποτέλεσμα τον κατακερματισμό του ενδιαιτήματος και κατά συνέπεια την αποκοπή του πληθυσμού της πέστροφας σε διάφορα τμήματα. Έχει παρατηρηθεί ότι στα ποτάμια και στα ρέματα της λεκάνης της Μεγάλης Πρέσπας η ασυνέχεια αυτή είναι αποτέλεσμα είτε της γεωμορφολογίας του ποταμού (π.χ. φυσικά αδιαπέραστα εμπόδια) είτε ανθρώπινων παρεμβάσεων (π.χ. κατασκευές για απόληψη υδάτων για άρδευση και αναβαθμοί στις κοίτες χωρίς περάσματα για τα ψάρια). 3. Η μεταβολή ή καταστροφή του παραποτάμιου δάσους επηρεάζει την υγεία των πληθυσμών της πέστροφας Συχνά, η φυσιογνωμία των παραποτάμιων δασών μεταβάλλεται λόγω εντατικής βόσκησης, κατασκευής δρόμων (για μεταφορά ξυλείας) και άλλων ανθρωπογενών παρεμβάσεων που τροποποιούν τα ενδιαιτήματα. Μια έντονη πλημμύρα (συνοδευόμενη από μεγάλο όγκο φερτών υλικών) θα μπορούσε να τροποποιήσει το παραποτάμιο δάσος, ενώ έντονη βόσκηση μετά την πλημμύρα θα περιόριζε την αναγέννηση του δάσους. Το γεγονός αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές σε κάποια από τα υψηλότερα τμήματα του ποταμού του Αγίου Γερμανού, όπου δεν υπάρχει παραποτάμιο δάσος. 4. Η αύξηση των ποσοτήτων λεπτόκοκκου ιζήματος στα ποτάμια ευθύνεται για τη μείωση της πέστροφας λόγω μειωμένης αναπαραγωγικής επιτυχίας και χαμηλής ανανέωσης του πληθυσμού Η ποιότητα του χαλικώδους υποστρώματος του ποταμού εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως η παρουσία (π.χ. λόγω εντατικής βόσκησης) ή απουσία διάβρωσης, η παρουσία ή απουσία υγιούς παραποτάμιου δάσους, η έκταση του δάσους μέσα στην λεκάνη απορροής κάθε ποταμού και ο αυξημένος αριθμός δρόμων μέσα στη δασωμένη λεκάνη απορροής για υλοτομικές δραστηριότητες. Το συνολικό μήκος και η εξάπλωση των δασικών δρόμων έχει επεκταθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια, γεγονός που με βεβαιότητα προκαλεί αυξημένη διάβρωση. Αυτό αποτελεί λόγο ιδιαίτερης ανησυχίας για τις προαναφερθείσες περιοχές που στερούνται παραποτάμιου δάσους, καθώς επίσης και για περιοχές που υφίστανται έντονη βόσκηση από βοοειδή. Η έντονη αποψίλωση εντός της λεκάνης απορροής του ρύακα Leva Reka μπορεί επίσης να επηρεάζει την ποιότητα του χαλικώδους υποστρώματός του. 5. Ο πληθυσμός της πέστροφας υποφέρει από ετήσιες επαναλαμβανόμενες μειώσεις του πληθυσμού λόγω άμεσης απομάκρυνσης ατόμων Η αφαίρεση ατόμων πέστροφας με διάφορα μέσα θα μπορούσε να είναι μια απειλή για τους πληθυσμούς της, συντελώντας σε ακόμη περισσότερες και μη αναστρέψιμες επιδράσεις σε περιπτώσεις κατακερματισμένων ενδιαιτημάτων και μικρών απομονω- 17

19 μένων πληθυσμών. Είναι γνωστό ότι συχνά χρησιμοποιούνται διάφορες μέθοδοι λαθραλιείας στη λεκάνη της Μεγάλης Πρέσπας. Η συμπεριφορά των ερασιτεχνών αλιέων, καθώς και η ένταση της ερασιτεχνικής αλιείας, θα μπορούσαν επίσης να ευθύνονται για την υπερβολική απομάκρυνση ατόμων, από την οποία απειλούνται οι πληθυσμοί πέστροφας (Almodovar & Nicola 2004). Η νόμιμη αλιεία μεγάλης έντασης και η λαθραλιεία της πέστροφας στα ποτάμια της λεκάνης της Πρέσπας αποτελούν κύρια απειλή για τους πληθυσμούς της, ενώ η έλλειψη σχετικών κανονισμών και παρακολούθησης συντελούν στην ανεπαρκή διαχείριση των ποταμών και των πληθυσμών πέστροφας. Στην Ελλάδα υπάρχουν συγκεκριμένοι κανονισμοί και αφορούν την ερασιτεχνική αλιεία (βλ. 4.2 Καθεστώς Προστασίας), όπως οι περιορισμοί στη μέγιστη επιτρεπόμενη ημερήσια ποσότητα αλιευμάτων, η υποχρεωτική περίοδος απαγόρευσης κατά τη διάρκεια συγκεκριμένων περιόδων και η υποχρεωτική χρήση ερασιτεχνικού εξοπλισμού κατάλληλου για λίμνες και ποτάμια. Παρόλα αυτά, η εφαρμογή των κανόνων παραμένει ελλιπής, ενώ υπάρχει ακόμη έλλειψη ορθού συστήματος παροχής αδειών και παντελής έλλειψη πολιτικής για αλιεία τύπου «σύλληψης-απελευθέρωσης». Οι υφιστάμενοι κανονισμοί θα μπορούσαν να τροποποιηθούν / παραταθούν (π.χ. επιμήκυνση περιόδου απαγόρευσης αλιείας, προσθήκη ορίου στο μέγεθος ψαριών που αλιεύονται). Η ορθή διαχείριση θα πρέπει να υιοθετηθεί ξεχωριστά για κάθε ποταμό και ρέμα. Στην πγδμ δεν υπάρχουν αντίστοιχοι αποτελεσματικοί κανονισμοί, αν και πρόσφατα απαγορεύτηκε η αλιεία της πέστροφας στην κοιλάδα του ποταμού Brajcinska, στο τμήμα που εντάχθηκε στο NPP. 6. Η υποβαθμισμένη ποιότητα υδάτων και το τροποποιημένο υδρολογικό καθεστώς λόγω απόληψης υδάτων επηρεάζουν αρνητικά την υγεία των πληθυσμών της πέστροφας Η απόληψη υδάτων για άρδευση και για οικιακή χρήση, μπορεί να μειώσουν την αφθονία και την εξάπλωση της πέστροφας δραματικά. Η κατακράτηση υδάτων για μικρούς υδροηλεκτρικούς σταθμούς μειώνει επίσης την αφθονία της πέστροφας ή μπορεί ακόμη και να αφανίσει πλήρως τους πληθυσμούς της. Η απόληψη υδάτων μειώνει τη ροή και τη διαθεσιμότητα κατάλληλων ενδιαιτημάτων και τροφής, ιδιαίτερα το καλοκαίρι κατά την περίοδο ανάπτυξης των ιχθύων. Η υποβαθμισμένη ποιότητα των υδάτων κατάντη των οικισμών λόγω των λυμάτων μπορεί επίσης να μειώσει τον πληθυσμό της πέστροφας μέσω μειωμένης περιεκτικότητας οξυγόνου. Η απόληψη υδάτων και η ρύπανση είναι ιδιαίτερα ορατές κατάντη του οικισμού του Αγίου Γερμανού (για το ποτάμι του Άγιου Γερμανού στην Ελλάδα) και Brajcino (για τον ποταμό Brajcinska στην πγδμ). 7. Οι παγκόσμιες κλιματικές αλλαγές μπορεί να ευθύνονται για την παρούσα ή τη μελλοντική μείωση της πέστροφας Σε παγκόσμιο επίπεδο θεωρείται ότι οι κλιματικές αλλαγές μεταβάλλουν το υδρολογικό καθεστώς των ποταμών και οδηγούν σε σημαντική ετήσια αύξηση της θερμοκρασίας του νερού (Lehner et al. 2006). Η μείωση των χιονοπτώσεων και οι αλλαγές στην ένταση και την κατανομή των βροχοπτώσεων κατά τη διάρκεια του έτους μεταβάλλουν το υδρολογικό καθεστώς των ποταμών και ρεμάτων, και συνεπώς θα επηρεάσουν αρνητικά τους πληθυσμούς της πέστροφας ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, με επαναλαμβανόμενες χαμηλές παροχές νερού (μείωση φέρουσας ικανότητας, αυξημένη ενδο-ειδικός ανταγωνισμός) και υψηλές θερμοκρασίες (αυξημένη θνησιμότητα). Οι θερμοκρασιακές αλλαγές μπορεί να επηρεάσουν την πέστροφα σε διάφορα επίπεδα, όπως στην ανάπτυξη, την αναπαραγωγή και την αντοχή στις ασθένειες (παθογόνα και παράσιτα). Η οικολογική υγεία των δασών της λεκάνης θα εξισορροπήσει σε σημαντικό βαθμό τις αρνητικές επιδράσεις των κλιματικών αλλαγών στους πληθυσμούς και τα ενδιαιτήματα της πέστροφας. Ανάμεσα σε άλλες μη αναστρέψιμες επιπτώσεις, η υποβάθμιση των δασών και η αναποτελεσματική διαχείρισή τους συμβάλλουν στη διάβρωση, σε θερμοκρασιακές μεταβολές του νερού και στην επακόλουθη μείωση της διαθεσιμότητας τροφής. 8. Η μείωση της πέστροφας της Πρέσπας οφείλεται σε συνδυασμούς των προαναφερθέντων παραγόντων με διαφορετικό βαθμό σπουδαιότητας για κάθε παράγοντα στα τέσσερα διαφορετικά ποτάμια της λεκάνης της Μεγάλης Πρέσπας Οι διαφορετικές πιθανές αιτίες είναι αλληλεξαρτώμενες και συνδεδεμένες η μία με την άλλη καθώς και με διάφορους ενδογε- 18

20 νείς και εξωγενείς παράγοντες. Οι διαφοροποιήσεις των ποταμών σε σχέση με την κατάσταση της υγείας των πληθυσμών της πέστροφας θα πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη. Οι διαφορές στα ποτάμια μπορεί να οφείλονται σε μεταβολές φυσικών παραγόντων, όπως τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της λεκάνης απορροής του ποταμού, αλλά και σε διάφορους τύπους ανθρωπογενών επιδράσεων. Όλοι αυτοί οι παράγοντες είναι δυνατόν να επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά τη βιωσιμότητα των πληθυσμών της πέστροφας σε κάθε μία από τις τέσσερις λεκάνες απορροής. Η έννοια της ολοκληρωμένης διαχείρισης πρέπει να εφαρμοστεί σε επίπεδο λεκάνης απορροής ποταμού ώστε να εγγυηθεί τη συμβατότητα των ανθρώπινων δραστηριοτήτων με τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και τη λειτουργία του οικοσυστήματος (Crivelli 2002). 9. Η έλλειψη διαχείρισης των ενδιαιτημάτων και των πληθυσμών της πέστροφας οδηγεί στην υποβάθμιση των ενδιαιτημάτων και τη μείωση των πληθυσμών Οι ισχύουσες νομικές ρυθμίσεις και η υλοποίησή τους μπορεί να είναι ανεπαρκώς προσαρμοσμένες στην υπάρχουσα κατάσταση των πληθυσμών της πέστροφας στη λεκάνη της Μεγάλης Πρέσπας. Η υπάρχουσα έλλειψη διαχείρισης των πληθυσμών της πέστροφας θα μπορούσε μελλοντικά να επηρεάσει αρνητικά τους ήδη μειούμενους πληθυσμούς. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα θέματα που αφορούν την ερασιτεχνική αλιεία και τη λαθραλιεία, όπως επίσης και για τους κανονισμούς που θα έπρεπε να εφαρμοστούν σε σχέση με την απόληψη υδάτων για άρδευση και με τη δημιουργία υδροηλεκτρικών σταθμών στα ποτάμια την λεκάνης της Πρέσπας. Η υφιστάμενη έλλειψη διαχείρισης τονίζει την αναγκαιότητα για κοινό διασυνοριακό στρατηγικό σχεδιασμό, την αναγκαιότητα συμβατότητας μεταξύ των σχεδίων διαχείρισης και την πιθανότητα για διμερή συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων εμπλεκόμενων φορέων στις δυο χώρες για την παρακολούθηση και αποτελεσματική προστασία και διατήρηση των πληθυσμών της πέστροφας. 5.2 Προτεινόμενες Δράσεις για υλοποίηση τα επόμενα 5 χρόνια Έχοντας λάβει υπόψη τις προαναφερθείσες απειλές σε αυτό το κεφάλαιο παρουσιάζονται διάφορες δράσεις και προτάσεις, σχεδιασμένες για ένα διάστημα πέντε ετών. Μετά την επίτευξη των παρακάτω δράσεων ή τη συμπλήρωση πέντε χρόνων από την έκδοση του παρόντος Σχεδίου Δράσης, το κείμενο θα πρέπει να αναθεωρηθεί και να προσαρμοστεί σε ένα στρατηγικό σχέδιο για τα επόμενα χρόνια. Το όφελος από την πρόταση που ακολουθεί θα είναι πολύ μεγαλύτερο εάν κάποιες από τις δράσεις εκτελεστούν από κοινού, ως τμήμα δηλαδή διασυνοριακής συνεργασίας. Για παράδειγμα, όλες οι δράσεις έρευνας, καταγραφών καθώς και οι δραστηριότητες ενημέρωσης-ευαισθητοποίησης θα πρέπει να αναληφθούν σαν κοινές εργασίες, παρά το γεγονός ότι κάθε λεκάνη απορροής θεωρείται ξεχωριστή ΔΜ. Οι κοινές δράσεις θα διευκολύνουν την ανταλλαγή των πληροφοριών και της τεχνογνωσίας μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων στις δύο χώρες και θα ενδυναμώσουν τη συνεργασία τους, προωθώντας περαιτέρω την αποτελεσματική διατήρηση των ειδών και την αειφορική ανάπτυξη των εμπλεκόμενων κοινωνιών. Δράση 1 Λαμβάνοντας υπόψη την σημασία της διαθεσιμότητας τροφής κατά τη διάρκεια της περιόδου ανάπτυξης των ψαριών το καλοκαίρι, όταν οι ποσότητες νερού μέσα στο ποτάμι μπορεί να είναι περιορισμένες, η εκτίμηση του βένθους τον Ιούνιο και τον Ιούλιο κατά τη διάρκεια μιας πενταετίας θα αποτελούσε μια καλή ένδειξη της διαθεσιμότητας τροφής και της πιθανής φέρουσας ικανότητας του ποταμού. Επιπλέον, η ποιότητα των υδάτων μπορεί να εκτιμηθεί χρησιμοποιώντας πρότυπες μεθοδολογίες για ασπόνδυλα. Προτεινόμενη Μεθοδολογία: Βαθμολογία ποιότητας υδάτων και βενθική βιομάζα. Παραδοτέα: Τα παραδοτέα αυτής της δράσης θα είναι μια «Έκθεση για τη διαθεσιμότητα τροφής» και μια «Αναφορά για την ποιότητα των υδάτων», βασισμένες στην εκτίμηση των παραπάνω δεικτών (Έτος 2 ο ). 19

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000 Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Το Δίκτυο Natura 2000 Πανευρωπαϊκό Δίκτυο Οικολογικών Περιοχών το οποίο δημιουργήθηκε το 1992 με την

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Γενικά σχόλια Το κείµενο παρουσιάζεται σε γενικές γραµµές ικανοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015 Αντικείμενο: «Μελέτη Σχεδίου Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Αίνου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα

Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα Ελένη Τρύφων Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας Πόσο επίκαιρο είναι το ερώτημα; Η Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή Επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και την άγρια ζωή Η παγκόσµια κλιµατική αλλαγή θεωρείται ως η σηµαντικότερη τρέχουσα απειλή για τη βιοποικιλότητα του πλανήτη. Παραδείγµατα από την Κυπριακή Φύση Μερικές από

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση για την αλιεία. για το έτος 2014. στις λίμνες Μικρή και Μεγάλη Πρέσπα

Εισήγηση για την αλιεία. για το έτος 2014. στις λίμνες Μικρή και Μεγάλη Πρέσπα Εισήγηση για την αλιεία για το έτος 2014 στις λίμνες Μικρή και Μεγάλη Πρέσπα Φεβρουάριος 2014 Συγγραφή αναφοράς Ειρήνη Κουτσερή Υπεύθυνη Τομέα Έρευνας και Προστασίας Ομάδα εργασίας Μυρσίνη Μαλακού Λάζαρος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΛΙΕΙΑ ρ. Κώστας Παπακωνσταντίνου τ /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων τ. /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr Προστατεύει το υδάτινο περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Το ΕΠΠΕΡΑΑ προστατεύει το Υδάτινο περιβάλλον βελτιώνει την Ποιότητα της Ζωής μας Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη»

Διαβάστε περισσότερα

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο JUNIPERCY LIFE10 NAT/CY/000717 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο 3ο ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ Ιούνιος 2014 2 JUNIPERCY ΤΟ ΕΡΓΟ JUNIPERCY Το έργο «Βελτίωση της κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΝΟΜΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΝΟΜΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΝΟΜΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ Μ.Π.Ε. ΦΡΑΓΜΑΤΩΝ ΚΡΕΜΑΣΤΩΝ ΚΑΣΤΡΑΚΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ. ΑΓΡΙΝΙΟ ΜΑΡΤΙΟΣ 2006 Οι προτεινόµενοι περιβαλλοντικοί όροι του Τεχνικού Επιµελητηρίου Νοµού Αιτωλοακαρνανίας

Διαβάστε περισσότερα

Καθ. Γεώργιος Ζαλίδης. Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος

Καθ. Γεώργιος Ζαλίδης. Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος Καθ. Γεώργιος Ζαλίδης Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος Η Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων βασίζεται στην αντίληψη ότι το νερό είναι ταυτόχρονα: Αναπόσπαστο τμήμα του οικοσυστήματος Φυσικός πόρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΣΤΟΧΩΝ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΖΩΝΕΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ (ΖΕΠ) ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΚΑΘΟΡΙΣΤΕΙ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΠΤΗΝΑ (2009/147/ΕΚ) ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Παρισόπουλος Γεώργιος. Πολιτικός Μηχανικός Α.Π.Θ., M.Sc., Ph.D. Water Resources & Environmental Eng., I.C., U.K.

Δρ Παρισόπουλος Γεώργιος. Πολιτικός Μηχανικός Α.Π.Θ., M.Sc., Ph.D. Water Resources & Environmental Eng., I.C., U.K. Δρ Παρισόπουλος Γεώργιος Πολιτικός Μηχανικός Α.Π.Θ., M.Sc., Ph.D. Water Resources & Environmental Eng., I.C., U.K. Ανασκόπηση Λειτουργίας θυροφράγματος Κούλας και Διαχείρισης στάθμης λίμνης Μικρής Πρέσπας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. Κράτος μέλος: Ελλάδα. που συνοδεύει το έγγραφο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. Κράτος μέλος: Ελλάδα. που συνοδεύει το έγγραφο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, XXX [ ](2012) XXX σχέδιο ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Κράτος μέλος: Ελλάδα που συνοδεύει το έγγραφο ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ NATURA 2000 ΚΑΙ LIFE+ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ 369 370 371 ΠΑΡΚΟ ΠΡΕΣΠΩΝ.

Διαβάστε περισσότερα

04 Νοεμβρίου ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΥΠΟ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΖΕΠ "ΦΡΑΓΜΑ ΑΧΝΑΣ "

04 Νοεμβρίου ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΥΠΟ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΖΕΠ ΦΡΑΓΜΑ ΑΧΝΑΣ ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΣΤΟΧΩΝ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΖΩΝΕΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ (ΖΕΠ) ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΚΑΘΟΡΙΣΤΕΙ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΠΤΗΝΑ (2009/147/ΕΚ) ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: 4ΑΘΧΥ-2 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΔΑ: 4ΑΘΧΥ-2 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 31 05-2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΝΗΣΩΝ ΚΑΙ ΑΛΙΕΙΑΣ Α.Π.: 9223.2/03/11 ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΑΛΙΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ & ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΠΡΟΣ: Όπως

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός «η θέσπιση πλαισίου για την προστασία των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων».

Σκοπός «η θέσπιση πλαισίου για την προστασία των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων». ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: «Κλιματική Αλλαγή, επιπτώσεις στο περιβάλλον και την υγεία. Ενσωμάτωση Γνώσης και Εφαρμογή πολιτικών προσαρμογής στην τοπική αυτοδιοίκηση» Δρ. Ιωάννης Ματιάτος Υδρογεωλόγος, Επιστημονικός

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή μοντέλων MERAMOD και ΜΟΜ στις μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας της ευρύτερης περιοχής

Εφαρμογή μοντέλων MERAMOD και ΜΟΜ στις μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας της ευρύτερης περιοχής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΙΚΑΠΑΒ «Ολική προσέγγιση για την αξιολόγηση της οικολογικής κατάστασης Εφαρμογή μοντέλων MERAMOD και ΜΟΜ στις μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας της ευρύτερης περιοχής Το Έργο με Αρ. Πρωτοκόλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Τι θα έπρεπε κάθε βιολόγος να ξέρει για τον ανθρώπινο πληθυσμό. Λίγοι επιστήμονες. ανθρώπινο πληθυσμό ως τη ρίζα της υποβάθμισης του περιβάλλοντος

Τι θα έπρεπε κάθε βιολόγος να ξέρει για τον ανθρώπινο πληθυσμό. Λίγοι επιστήμονες. ανθρώπινο πληθυσμό ως τη ρίζα της υποβάθμισης του περιβάλλοντος Το Σύνδροµο Αστικών Ρεµάτων (The Urban Stream Syndrome) Ιωάννης Καραούζας Ινστιτούτο Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων και Εσωτερικών Υδάτων, ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε., 46.7 χλµ Αθηνών-Σουνίου, 19013 Ανάβυσσος, Αττική. ikarz@hcmr.gr

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ηεκτίμηση των αναγκών των οικοσυστημάτων σε νερό: μέσο για τη διαχείριση των υδάτων στη λεκάνη απορροής τους. Η περίπτωση της λίμνης Χειμαδίτιδας

Ηεκτίμηση των αναγκών των οικοσυστημάτων σε νερό: μέσο για τη διαχείριση των υδάτων στη λεκάνη απορροής τους. Η περίπτωση της λίμνης Χειμαδίτιδας Ηεκτίμηση των αναγκών των οικοσυστημάτων σε νερό: μέσο για τη διαχείριση των υδάτων στη λεκάνη απορροής τους Η περίπτωση της λίμνης Χειμαδίτιδας Δημήτριος Κ. Παπαδήμος Κύρια προβλήματα στην περιοχή σχετιζόμενα

Διαβάστε περισσότερα

16 ΦΕΒ. ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ "ΤΖΙΟΝΙΑ"

16 ΦΕΒ. ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΖΙΟΝΙΑ ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΣΤΟΧΩΝ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΖΩΝΕΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ (ΖΕΠ) ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΚΑΘΟΡΙΣΤΕΙ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΠΤΗΝΑ (2009/147/ΕΚ) ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15 Περιεχόμενα Πρόλογος...11 1. Οργανισμοί...15 1.1 Οργανισμοί και είδη...15 1.1.1 Ιδιότητες των οργανισμών...15 1.1.2 Φαινότυπος, γονότυπος, οικότυπος...17 1.1.3 Η έννοια του είδους και ο αριθμός των ειδών...19

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ Θ. Παπαδημητρίου, Π. Σιδηρόπουλος, Δ. Μιχαλάκης, Μ. Χαμόγλου, Ι. Κάγκαλου Φορέας Διαχείρισης Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτεχνείο Κρήτης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος. Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Ινστιτούτο Αστικής & Αγροτικής Kοινωνιολογίας Ομάδα Περιβάλλοντος

Πολυτεχνείο Κρήτης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος. Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Ινστιτούτο Αστικής & Αγροτικής Kοινωνιολογίας Ομάδα Περιβάλλοντος Ερευνητιικό Έργο MIRAGE (Mediiterranean Intermiittent Riiver ManAGEment) Διιαχείίριιση Ποταμών Διιαλείίπουσας Ροής στη Μεσόγειιο Πολυτεχνείο Κρήτης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ

ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ Αναστάσιος Λεγάκις Ζωολογικό Μουσείο, ΤΜ. Βιολογίας, Πανεπ. Αθηνών Διημερίδα: Έτος βιοποικιλότητας, η επόμενη μέρα και η ελληνική πραγματικότητα, Δίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014 Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014 1. Υφιστάμενη Κατάσταση Οι υδάτινοι πόροι συνδέονται άμεσα με το κλίμα καθώς ο υδρολογικός κύκλος εξαρτάται σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΥΠΟ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΖΕΠ "ΚΟΣΙΗ-ΠΑΛΛΟΥΡΟΚΑΜΠΟΣ

ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΥΠΟ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΖΕΠ ΚΟΣΙΗ-ΠΑΛΛΟΥΡΟΚΑΜΠΟΣ ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΣΤΟΧΩΝ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΖΩΝΕΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ (ΖΕΠ) ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΚΑΘΟΡΙΣΤΕΙ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΠΤΗΝΑ (2009/147/ΕΚ) - ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα.

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Γεωργιάδης Χρήστος Λεγάκις Αναστάσιος Τομέας Ζωολογίας Θαλάσσιας Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ημερίδα Ενδιαφερομένων Φορέων

Περιφερειακή Ημερίδα Ενδιαφερομένων Φορέων Περιφερειακή Ημερίδα Ενδιαφερομένων Φορέων του έργου GP-WIND Πάτρα 29 Σεπτεμβρίου 2011 Αιολικά Πάρκα Παναχαϊκού & Περιβαλλοντική Παρακολούθηση Πιθανών Επιπτώσεων Κων/νος Γ. Κωνσταντακόπουλος, ΑΔΕΠ Α.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ: 1893. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 03/06/2011 Προς: Σύλλογο Φίλων Πηνειού και του Παραποτάμιου Πολιτισμού του Υπόψη Δ.Σ.

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ: 1893. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 03/06/2011 Προς: Σύλλογο Φίλων Πηνειού και του Παραποτάμιου Πολιτισμού του Υπόψη Δ.Σ. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ: 193 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 3//11 Προς: Σύλλογο Φίλων Πηνειού και του Παραποτάμιου Πολιτισμού του Υπόψη Δ.Σ. ΕΚΘΕΣΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΩΝ ΜΗΝΩΝ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ- ΜΑΡΤΙΟΥ- ΑΠΡΙΛΙΟΥ- 11 ΠΟΥ ΠΡΟΚΥΠΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Α. Λεγάκις* & Π.Β. Πετράκης** * Ζωολογικό Μουσείο Πανεπιστημίου Αθηνών ** ΕΘΙΑΓΕ, Ινστιτούτο Μεσογειακών Οικοσυστημάτων 11 ο Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων

ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων Εφαρµοσµένη ασική Γενετική ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων Θερινό εξάµηνο 2006 ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης, Ορεστιάδα Τµήµα ασολογίας & ιαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο ασικής

Διαβάστε περισσότερα

Παρά το γεγονός ότι παρατηρείται αφθονία του νερού στη φύση, υπάρχουν πολλά προβλήματα σε σχέση με τη διαχείρισή του.

Παρά το γεγονός ότι παρατηρείται αφθονία του νερού στη φύση, υπάρχουν πολλά προβλήματα σε σχέση με τη διαχείρισή του. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το νερό είναι ανανεώσιμος πόρος και αποτελεί ζωτικό στοιχείο για την επιβίωση του ανθρώπου, της πανίδας, της χλωρίδας και τη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος. Η ύπαρξη και η επάρκειά του είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας

Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Ο μεγάλος αριθμός και η ποικιλομορφία των σύγχρονων μορφών ζωής στη Γη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015 Αντικείμενο: «Ειδική Λιβαδοπονική Μελέτη για την περιφερειακή ζώνη του Ε.Δ. Αίνου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Κείμενο εργασίας στα πλαίσια του ερευνητικού έργου WASSERMed Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Μονάδα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ INTERREG IIIA / PHARE CBC ΕΛΛΑΔΑ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ: ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ Καθηγητής Βασίλειος A. Τσιχριντζής Διευθυντής, Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον

Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον Δρ. Δρ. MSc Νίκη Ευελπίδου, ΕΚΠΑ Για την πιο αποτελεσματική χωροταξική απεικόνιση αλλά κυρίως για τη βέλτιστη διοίκηση και διαχείριση του Πάρκου,

Διαβάστε περισσότερα

«Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων»

«Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων» «Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων» (ΟΔΗΓΙΑ 2000/60/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΠΙΣΗ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης

Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Έρευνες για τεχνητό εμπλουτισμό των υπόγειων νερών της Κύπρου με νερό τριτοβάθμιας επεξεργασίας (παραδείγματα από Λεμεσό και Κοκκινοχώρια) Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Υπουργείο Γεωργίας,

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς

Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς Τεύχος 1 Σεπτέμβριος 2014 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς LIFE12NAT/CY/000758 Περιεχόµενα Περισσότερες πληροφορίες www.life-rizoelia.eu

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΕΤ9Β-ΣΧΠ. ΑΔΑ: ΑΘΗΝΑ 26 / 2 / 2013 Αρ. Πρωτ. 599/26167

ΑΔΑ: ΒΕΤ9Β-ΣΧΠ. ΑΔΑ: ΑΘΗΝΑ 26 / 2 / 2013 Αρ. Πρωτ. 599/26167 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ &ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΔΙΟΙΚ. ΥΠΟΣ/ΞΗΣ Δ/ΝΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΜΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ΔΙΚ/ΤΩΝ & ΝΟΜ. ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΤΑΧ. Δ/ΝΣΗ : Δεστούνη 2 και Αχαρνών 381 - Αθήνα ΤΑΧ.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη Οι υδρίτες (εικ. 1) είναι χημικές ενώσεις που ανήκουν στους κλειθρίτες, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012. Πέπη Θεοδώρου. S.M.R. Consultants

Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012. Πέπη Θεοδώρου. S.M.R. Consultants Training Session Ευκαιρίες χρηµατοδότησης για έργα σχετικά µε την προστασία του περιβάλλοντος στην Περιφερειακή Ενότητα Πρέβεζας και στην Περιφέρεια Ηπείρου γενικότερα Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012 «Ειδικές

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Νησιών Αθήνα 9 Σεπτεμβρίου 2006. Εισαγωγική ομιλία κ. Στ. Δήμα Επιτρόπου Περιβάλλοντος

Συνέδριο για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Νησιών Αθήνα 9 Σεπτεμβρίου 2006. Εισαγωγική ομιλία κ. Στ. Δήμα Επιτρόπου Περιβάλλοντος Συνέδριο για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Νησιών Αθήνα 9 Σεπτεμβρίου 2006 Εισαγωγική ομιλία κ. Στ. Δήμα Επιτρόπου Περιβάλλοντος Κυρίες και κύριοι, Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την πρόσκλησή σας να προλογίσω

Διαβάστε περισσότερα

Δ/νση: Αγ. Αλεξίου 35, 250 01 Καλάβρυτα Τηλ. Επικοινωνίας: 26920 29140, Φαξ: 26920 29141 e-mail: fdxb@otenet.gr Web site: http://www.fdchelmos.

Δ/νση: Αγ. Αλεξίου 35, 250 01 Καλάβρυτα Τηλ. Επικοινωνίας: 26920 29140, Φαξ: 26920 29141 e-mail: fdxb@otenet.gr Web site: http://www.fdchelmos. Το έργο και οι δράσεις του Φ.Δ. Χελμού- Βουραϊκού για την προστασία και διαχείριση του Εθνικού Πάρκου Κουμούτσου Ελένη, Περιβαλλοντολόγος MSc, Συντονίστρια Έργου Δ/νση: Αγ. Αλεξίου 35, 250 01 Καλάβρυτα

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας ιαχείρισης Σαµαριάς (Λευκών Ορέων): Ένα καινούργιο πρόβληµα ή ένα καινούργιο εργαλείο;

Φορέας ιαχείρισης Σαµαριάς (Λευκών Ορέων): Ένα καινούργιο πρόβληµα ή ένα καινούργιο εργαλείο; Φορέας ιαχείρισης Σαµαριάς (Λευκών Ορέων): Ένα καινούργιο πρόβληµα ή ένα καινούργιο εργαλείο; Παρουσίαση: Παναγιώτης Νύκτας Περιβαλλοντολόγος Ειδικός Επιστήµονας.Σ. Φορέα ιαχείρισης Ε.. Σαµαριάς Περιεχόµενα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ) Προς ένα καλύτερο μέλλον για τα ιχθυοαποθέματα και τους αλιείς

Μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ) Προς ένα καλύτερο μέλλον για τα ιχθυοαποθέματα και τους αλιείς Μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ) Προς ένα καλύτερο μέλλον για τα ιχθυοαποθέματα και τους αλιείς Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με μια ματιά Δράση ενάντια στην υπεραλίευση, με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Αϖοµόνωση και γενετική διαφοροϖοίηση ϖληθυσµών του ζαρκαδιού (Capreoluscapreolus) στην Ελλάδα νέα δεδοµένα για αϖοτελεσµατικότερη διαχείριση και διατήρηση ηµήτρης Τσαϖάρης Παναγιώτης Κασαϖίδης Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: 4Α8ΗΦ-ΡΤΣ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΔΑ: 4Α8ΗΦ-ΡΤΣ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 21-09 - 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ & ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ Α.Π.: 9223.2/04/11 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΑΛΙΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Το Πρόβλημα Το περιβαλλοντικό πρόβλημα που εξετάζεται από το πρόγραμμα θάλασσα είναι ο άμεσος κίνδυνος επιβίωσης που αντιμετωπίζουν τα θαλάσσια θηλαστικά που ζουν στις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση της μεθοδολογίας επισκόπησης υδρόβιων μακροφύτων ως μέσου για την αξιολόγηση της οικολογικής κατάστασης των ελληνικών λιμνών

Παρουσίαση της μεθοδολογίας επισκόπησης υδρόβιων μακροφύτων ως μέσου για την αξιολόγηση της οικολογικής κατάστασης των ελληνικών λιμνών Παρουσίαση της μεθοδολογίας επισκόπησης υδρόβιων μακροφύτων ως μέσου για την αξιολόγηση της οικολογικής κατάστασης των ελληνικών λιμνών Γιώργος Πουλής, Δημήτρης Ζέρβας, Βασιλική Τσιαούση e-mail: gpoulis@ekby.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΠΕΧΩΔΕ ΕΚΒΥ 1999-2001

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΠΕΧΩΔΕ ΕΚΒΥ 1999-2001 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΠΕΧΩΔΕ ΕΚΒΥ 1999-2001 EΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΗΣ ΒΕΡΝΗΣ (Για τη διατήρηση της άγριας ζωής και των φυσικών οικοτόπων της Ευρώπης) Υπεύθυνη Σύνταξης: Δρ Εύα Παπαστεργιάδου ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας

Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ», ΑΘΗΝΑ, 12-14 Δεκεμβρίου 2012 Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας Ακράτος Χρήστος Λέκτορας ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο)

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο) Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο Αιγαίο) Δρ. Σοφία Γαληνού-Μητσούδη Αλεξάνδρειο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης Τμήμα Τεχνολογίας Αλιείας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΓΟ LIFE04/ENV/GR/000099 WATER AGENDA Ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικής ολοκληρωμένης διαχείρισης υδατικών πόρων σε μια υδρολογική λεκάνη με την εφαρμογή μιας δημόσιας κοινωνικής συμφωνίας στη βάση των

Διαβάστε περισσότερα

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες»

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τρίκαλα, 27/12/2011 Συνεντεύξεις «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τι επισημαίνει στην ΕΡΕΥΝΑ για την περιοχή μας ο κ. Σοφοκλής Ε. Δρίτσας, ερευνητής στο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων

Διαβάστε περισσότερα

«Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο»

«Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο» «Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο» 10 Οκτωβρίου 2015 Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης «Τα πουλιά: οι πρωταγωνιστές του Εθνικού Πάρκου» Εύα Κατράνα Βιολόγος Msc Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ. ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών

ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ. ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων µ ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αποτίμηση της Οικολογικής Κατάστασης του ρ. Πικροδάφνης και προτάσεις αποκατάστασης, ανάδειξης και διαχείρισης του. Δρ.

Αποτίμηση της Οικολογικής Κατάστασης του ρ. Πικροδάφνης και προτάσεις αποκατάστασης, ανάδειξης και διαχείρισης του. Δρ. Αποτίμηση της Οικολογικής Κατάστασης του ρ. Πικροδάφνης και προτάσεις αποκατάστασης, ανάδειξης και διαχείρισης του Δρ. Ηλίας Δημητρίου Υδρολογική λεκάνη ρέματος 1) Έκταση λεκάνης απορροής ρέματος Πικροδάφνης:

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 5ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu "Οικονομικά κίνητρα για την υιοθέτηση πρακτικών εξοικονόμησης νερού και

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΚΟΚΚΙΝΩΝ ΚΑΤΑΛΟΓΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΠΟΝ ΥΛΑ ΣΤΗ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ. Αναστάσιος Λεγάκις

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΚΟΚΚΙΝΩΝ ΚΑΤΑΛΟΓΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΠΟΝ ΥΛΑ ΣΤΗ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ. Αναστάσιος Λεγάκις Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΚΟΚΚΙΝΩΝ ΚΑΤΑΛΟΓΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΠΟΝ ΥΛΑ ΣΤΗ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ Αναστάσιος Λεγάκις Ζωολογικό Μουσείο, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πανελλήνιο Συνέδριο Ένωσης Ελλήνων Οικολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Eκτίμηση πλημμυρικού κινδύνου πριν και μετά από πυρκαγιά

Eκτίμηση πλημμυρικού κινδύνου πριν και μετά από πυρκαγιά Eκτίμηση πλημμυρικού κινδύνου πριν και μετά από πυρκαγιά Υπηρεσίες και προϊόντα υποστήριξης προληπτικού σχεδιασμού αντιμετώπισης δασικών πυρκαγιών και πλημμυρών μετά την πυρκαγιά 3 ο Συμμετοχικό Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

σύνολο της απορροής, μέσω διαδοχικών ρευμάτων, ποταμών, λιμνών και παροχετεύεται στη θάλασσα με ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές ή δέλτα.

σύνολο της απορροής, μέσω διαδοχικών ρευμάτων, ποταμών, λιμνών και παροχετεύεται στη θάλασσα με ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές ή δέλτα. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΟΔΗΓΙΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΡΑ Η Οδηγία Πλαίσιο για τα νερά ή αλλιώς Οδηγία 2000/60/ΕΚ, οποία τέθηκε σε ισχύ στις 22 Δεκεμβρίου 2000, προτείνει νέους, αποτελεσματικότερους τρόπους προστασίας του

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς

Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς Παπαδημητρίου Δότη Δρ. Βιολόγος Το χρονικό των Προστατευόμενων Περιοχών Ινδία, 2000 χρόνια πριν: Περιοχές ελεύθερες με στόχο την προστασία των φυσικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΟΥ ΖΑΡΚΑΔΙΟΥ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΟΙΤΗ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΟΥ ΖΑΡΚΑΔΙΟΥ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΟΙΤΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΟΥ ΖΑΡΚΑΔΙΟΥ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΟΙΤΗ Τσαπάρης Δημήτρης (δρ. Βιολόγος), Ηλιόπουλος Γιώργος (δρ. Βιολόγος), 2013 Η Οίτη και οι γειτονικοί ορεινοί όγκοι των Βαρδουσίων,

Διαβάστε περισσότερα

19/03/2013 «ΕΡΕΥΝΑ ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΓΑΛΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ Φ/Β & ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΙΣΧΥΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ»

19/03/2013 «ΕΡΕΥΝΑ ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΓΑΛΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ Φ/Β & ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΙΣΧΥΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ» 19/03/2013 «ΕΡΕΥΝΑ ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΓΑΛΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ Φ/Β & ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΙΣΧΥΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ» ΟΜΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ, ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

LIFE OROKLINI. Βιοποικιλότητα και το ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE+

LIFE OROKLINI. Βιοποικιλότητα και το ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE+ LIFE OROKLINI LIFE10 NAT/CY/000716 Αποκατάσταση και Διαχείριση της λίμνης Ορόκλινης Βιοποικιλότητα και το ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE+ Απρίλης, 2014 Ελενα Στυλιανοπούλου Τομέας Προστασίας της Φύσης και Βιοποικιλότητας

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων

Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων Μ. Αριανούτσου, Δρ. Καζάνης Δημήτρης Τομέας Οικολογίας - Ταξινομικής Τομέας Οικολογίας -Τμήμα Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α.

Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α. Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α. Τοµέας Οικολογίας, Τµήµα Βιολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Υφιστάµενη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Παρόχθιες Ζώνες. Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών. Ινστιτούτο Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων και Εσωτερικών Υδάτων. Δρ.

Παρόχθιες Ζώνες. Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών. Ινστιτούτο Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων και Εσωτερικών Υδάτων. Δρ. Παρόχθιες Ζώνες Ινστιτούτο Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων και Εσωτερικών Υδάτων Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Δρ. Σταμάτης Ζόγκαρης 1. Εισαγωγικά Ποταμολογική Προσέγγιση 2. Ορισμοί 3. Αναγνώριση Απογραφή

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Northern Aegean Dolphin Project

Northern Aegean Dolphin Project Northern Aegean Dolphin Project Corporate Traveling Πρόταση Συνεργασίας MOm / Εταιρεία για τη Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής φώκιας Γενική Περίληψη του Προγράμματος: Το Northern Aegean Dolphin Project

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών «ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΒΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΡΟΥΛΙΟΥ HYDROFLIES» ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 ΠΟΡΟΙ Π.Π 2014-2020 ΕΠ - ΥΜΕ - ΠΕΡΑΑ (ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ) ΤΑΜΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΟΡΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΕ ΠΕΠ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Μελέτη. Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή

Πιλοτική Μελέτη. Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Ξηρασία, Νερό και Ακτές Πιλοτική Μελέτη Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή Τρεις πιλοτικές μελέτες υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του έργου OrientGate

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Μελέτη. Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή

Πιλοτική Μελέτη. Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Ξηρασία, Νερό και Ακτές Πιλοτική Μελέτη Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή Τρεις πιλοτικές μελέτες υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του έργου OrientGate

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ (2014-2020)

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ (2014-2020) ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΑ ΔΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ) Το 2015 θεωρείται μια πολύ σημαντική χρονιά για τα δάση σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς τουλάχιστον τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Τίτλος Μαθήματος: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Τίτλος Μαθήματος: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Κωδικός μαθήματος: Τύπος μαθήματος: ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚO Επίπεδο μαθήματος (Μεταπτυχιακό): ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ Έτος σπουδών: ο Εξάμηνο σπουδών:

Διαβάστε περισσότερα

Ταµιευτήρας Πλαστήρα

Ταµιευτήρας Πλαστήρα Ταµιευτήρας Πλαστήρα Σύντοµο ιστορικό Ηλίµνη δηµιουργήθηκε µετηνκατασκευήτουφράγµατος Πλαστήρα στα τέλη της δεκαετίας του 1950. Η πλήρωση του ταµιευτήρα ξεκίνησε το 1959. Ο ποταµός στον οποίοκατασκευάστηκετοφράγµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Θ. Δ. Ζάγκα Καθηγητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Τομέας Δασικής Παραγωγής-Προστασίας Δασών-

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ << ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ>>

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ << ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ>> ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΡΥΜΟΥ ΠΡΕΣΠΩΝ > ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΠΟΙΚΙΛΙΑΣ Ηεξημέρωσητουφασολιούξεκινάπριναπό7000 χρόνια στην Κεντρική Αμερική. Το γένος Phaseolus

Διαβάστε περισσότερα

LIFE ENVIRONMENT STRYMON

LIFE ENVIRONMENT STRYMON LIFE ENVIRONMENT STRYMON Ecosystem Based Water Resources Management to Minimize Environmental Impacts from Agriculture Using State of the Art Modeling Tools in Strymonas Basin Διαχείριση των υδατικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

Το περιβάλλον και ο άνθρωπος, πέρα από τη Δασολογία, στο έργο του αείμνηστου Καθηγητή Νίκου Στάμου

Το περιβάλλον και ο άνθρωπος, πέρα από τη Δασολογία, στο έργο του αείμνηστου Καθηγητή Νίκου Στάμου Το περιβάλλον και ο άνθρωπος, πέρα από τη Δασολογία, στο έργο του αείμνηστου Καθηγητή Νίκου Στάμου Ημερίδα στη μνήμη του Νικόλαου Στάμου Περτούλι Τρικάλων, 5 Ιούνη 2012 Ημερίδα στη μνήμη του Ν. Στάμου

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Περιφερειακό Τμήμα Θράκης Πρόταση για τον προσδιορισμό των όρων και των ορίων των περιοχών προστασίας στους υγροβιοτόπους Ανατ. Μακεδονίας και Θράκης Γ. Ανδρέου, Ι. Δάφνης,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της Θαλάσσιας Βιολογίας και της Ωκεανογραφίας.

ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της Θαλάσσιας Βιολογίας και της Ωκεανογραφίας. ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ Η Λιμνολογία είναι μία σχετικά νέα επιστήμη: πρώτη αναφορά το 1895 από τον Ελβετό F. A. Forel στο βιβλίο του με τίτλο: Le Leman: Monographie limnologique. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ»

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» Συντονιστής: Καθ. Αθανάσιος Λουκάς Επιστ. Υπεύθυνος: Αναπλ. Καθ. Νικήτας Μυλόπουλος Δρ. Λάμπρος Βασιλειάδης Εργαστήριο Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων, Πεδίον Άρεως,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΦΑΛΜΥΡΩΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ

ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΦΑΛΜΥΡΩΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΦΑΛΜΥΡΩΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Χ. ΓΑΛΑΖΟΥΛΑΣ: ΓΕΩΛΟΓΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΧΑΝΙΑ - ΙΟΥΛΙΟΣ 2014

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΧΑΝΙΑ - ΙΟΥΛΙΟΣ 2014 ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΛΙΜΝΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΧΑΝΙΑ - ΙΟΥΛΙΟΣ 2014 ΤΟ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ. Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης. Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ. Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης. Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΤΟΥ ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΥ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη Φ.Σάλτα Κύκλος αζώτου Κύκλος φωσφόρου Kύκλος πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣΒΟΛΟΥ

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣΒΟΛΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣΒΟΛΟΥ (Δ.Ε.Υ.Α.Μ.Β.).) ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΥΨΗ ΤΩΝ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΒΟΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΜΝΗΝΑΚΗΣ Δ/ΝΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα