Κεραμικό ζιρκονίας στην οδοντιατρική χρήση. Μέρος 1ο: «Λευκό ατσάλι» ή επιλογή με αστάθεια δομής;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κεραμικό ζιρκονίας στην οδοντιατρική χρήση. Μέρος 1ο: «Λευκό ατσάλι» ή επιλογή με αστάθεια δομής;"

Transcript

1 Ακίνητη προσθετική ΣTOMA 2011; 39: Βιβλιογραφική ανασκόπηση Κεραμικό ζιρκονίας στην οδοντιατρική χρήση. Μέρος 1ο: «Λευκό ατσάλι» ή επιλογή με αστάθεια δομής; Χ. Π. ΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ DDS, MSD, CAGS 1, Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ DDS, MSc, PhD 2, Φ. ΚΑΜΠΟΣΙΩΡΑ DDS, MSc, PhD 2, Α. ΔΟΥΚΟΥΔΑΚΗΣ DDS, MSc, PhD 3 Τομέας Προσθετολογίας, Οδοντιατρική Σχολή Αθηνών, ΕΚΠΑ, Zirconia ceramics in dentistry. Part 1: Is it white steel or a biomaterial with structural instability? H.P. PAPANAGIOTOU DDS, MSD, CAGS 1, G. PAPAVASILIOU DDS, MSc,PhD 2, P. KAMPOSIORA DDS, MSc,PhD 2, A. DOUKOUDAKIS DDS, MSc,PhD 3 Department of Prosthodontics, Dental School, Un. of Athens. Περίληψη Το κεραμικό υλικό ζιρκονίας αποτελεί μια επιλογή για ολοκεραμικές αποκαταστάσεις, αποτέλεσμα της εξελικτικής πορείας των βιοϋλικών, με σκοπό την αντικατάσταση της χρήσης μετάλλων. Από τα τέλη της δεκαετίας του ʼ90 η χρήση μερικώς σταθεροποιημένης ζιρκονίας βρίσκει εφαρμογές στην οδοντιατρική, κυρίως, εξαιτίας της υψηλής αντοχής σε κάμψη που παρουσιάζει, της ικανοποιητικής βιοσυμβατότητας που εμφανίζει, του αισθητικού της λευκωπού χρώματος και των οπτικών της ιδιοτήτων που παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον. Η εμφάνιση και η βελτίωση των συστημάτων CAD/CAM προώθησε ακόμα περισσότερο τη χρήση του κεραμικού ζιρκονίας. Ωστόσο η βελτίωση της σύστασης του υλικού δεν έχει εξαλείψει το πρόβλημα της αστάθειας της δομής του, με συνέπεια το μετασχηματισμό της κρυσταλλικής του μορφής και τον εκφυλισμό των μηχανικών του ιδιοτήτων σε χαμηλές θερμοκρασίες και σε υγρό περιβάλλον (low temperature degragation phenomenon). Σκοπός της ανασκόπησης αυτής είναι να διερευνήσει την πολυπλοκότητα της πολυμορφικής κρυσταλλικής δομής του βιουλικού, της χημικής του σύστασης, της αυξημένης του αντοχής σε κάμψη, να περιγράψει μηχανισμούς αντίδρασης σε παρουσία μικρορωγμών (transformation toughening), καθώς και να αναλύσει το φαινόμενο μετασχηματισμού των κρυστάλλων σε υγρό περιβάλλον σε χαμηλές θερμοκρασίες. ΛEΞEIΣ KΛEIΔIA: κεραμικό ζιρκονίας, μετασχηματισμός κρυστάλλων, ολοκεραμικά συστήματα. Summary Zirconia ceramic materials present an alternative choice for all-ceramic restorations in dentistry due to the improvement of zirconia as a biomaterial. Since the end of the 1990ʼs, partially stabilized zirconia ceramics was used for dental applications due to its high flexural strength and superior fracture resistance, because of its biocompatibility, its esthetic ivory color and its optical properties. The development of computer-aided design/computer-aided manufacturing (CAD/CAM) systems has further promoted the use of zirconia. The extended use of all ceramic systems during the last years has rendered zirconia as a top choice among other ceramics. However, zirconia is still a metastable material. Its structure is affected by various procedures such as grinding and polishing, sandblasting, humid environment at low temperatures (low temperature degradation phenomenon). Microstructure alterations and phase transformations may affect stability and success of the material. The purpose of this review was to address zirconia as a biomaterial; to explore materialʼs structure, chemical composition and mechanical properties, to describe transformation toughening phenomenon in presence of microcracks and to examine structural instability, aging and degradation effects. KEY WORDS: zirconia ceramic, phase transformation, dental ceramic systems. Στάλθηκε στις Εγκρίθηκε στις Οδοντίατρος - Προσθετολόγος Πανεπιστημίου Boston University, USA, Τομέας Προσθετολογίας, Υπ. Διδάκτορας 2 Επίκουρος Καθηγητής 3 Καθηγητής Receivet on 20 th Oct., Accepted on 13 th Jan., DDS, MSD, CAGS Phd Candidate 2 DDS, MSc, PhD 3 Professor, Chairman

2 112 Εισαγωγή Η πρόοδος στην εξέλιξη της επιστήμης του κεραμικού ζιρκονίας (ZrO 2 ) τα τελευταία χρόνια, μέσα απο την εξερεύνηση της φύσης και της χημείας του κεραμικού αυτού οξειδίου, έχει οδηγήσει στην ουσιαστική εκμετάλλευσή του σε διάφορες τεχνολογικές και επιστημονικές εφαρμογές 1. Η μικροδομή της ζιρκονίας παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον, καθώς ο πολυμορφισμός φάσεων της κρυσταλλικής της δομής γίνεται σε συγκεκριμένες καταστάσεις ανεπιθύμητος. Οι πιθανές ατέλειες στο πλέγμα της μπορούν να μειώσουν τις μηχανικές της ιδιότητες και να οδηγήσουν στην αποτυχία, ενώ οι πολύ καλές ιδιότητές της (θερμικές, μηχανικές, ηλεκτρικές και οπτικές), που την καθιστούν υλικό με πολλαπλές και ποικίλες εφαρμογές, έχουν απασχολήσει συστηματικά τους επιστήμονες 2-5. Προέλευση Το ζιρκόνιο (αγγλ. zircon), είναι νησοπυριτικό ορυκτό του ομώνυμου μετάλλου. Οφείλει το όνομά του στην αραβική λέξη zirgun = χρυσαφί χρώμα. Το καθαρό ζιρκόνιο δεν είναι ραδιενεργό, δε φθορίζει, δε διαθέτει φωσφορισμό και είναι έντονα διπλοθλαστικό. Με θέρμανση είναι δυνατό να αλλάξει χρώμα, από καστανό σε χρυσαφί ή μπλε ή, ενίοτε, και σε άχρωμο. Αν και είναι ευρύτατα διαδεδομένο, συνοδεύοντας, συνήθως, διάφορα πετρώματα, οι καλοσχηματισμένοι κρύσταλλοι είναι σπάνιοι. Η άχρωμη παραλλαγή του μοιάζει πολύ με το διαμάντι, (Εικόνα 1) με το οποίο και συχνά συγχέεται καθώς με γυμνό οφθαλμό δύσκολα διαφέρει. Οι διαφανείς παραλλαγές του χρησιμοποιούνται ως ημιπολύτιμοι λίθοι, π.χ. Παπαναγιώτου και συν το πορτοκαλέρυθρο διαφανές ζιρκόνιο, επονομαζόμενο και "υάκινθος" (hyacinth), το άχρωμο, (αποκαλείται "Jarcon") ή το μπλε (αποκαλείται "Starlite"). Το ζιρκόνιο ως στοιχείο δεν ήταν γνωστό από την αρχαιότητα, ήταν όμως γνωστό το ορυκτό του γιαρκόν ή υακινθίτης (ZrSiO 4 ), το οποίο αναφέρεται και στη Βίβλο. Το ζιρκόνιο αναφέρεται από τον Θεόφραστο ( π.χ.) και ήταν ιδιαίτερα αγαπητό το 15ο και 16ο αιώνα. Περιζήτητες ήταν οι ποικιλίες jargon και υάκινθος. Η ποικιλία υάκινθος χρησιμοποιούνταν, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, ως φυλαχτό εναντίον του πόνου και των δηλητηρίων. Κατά το Μεσαίωνα θεωρείτο λίθος της σοφίας και προστάτευε τους ανθρώπους από εφιάλτες και φαντάσματα. Ως στοιχείο ήταν άγνωστο μέχρι το 1789, οπότε ο Γερμανός χημικός Μάρτιν Χάινριχ Κλάπορτ 6 έκανε χημική ανάλυση σε γιαρκόν από τη Σρι Λάνκα και εντόπισε το νέο στοιχείο χωρίς να καταφέρει να το απομονώσει. Αυτό το πέτυχε το 1824 ο Σουηδός χημικός Γιονς Γιάκομπ Μπερτσέλιους (Jöns Jacob Berzelius) με συνθέρμανση καλίου και χλωριούχου καλιοζιρκονίου. Σε τελείως καθαρή μορφή παρασκευάστηκε το Τα κυριότερα ορυκτά του ζιρκονίου είναι το γιάρκον (ZrSiO 4 ) και ο βαδελεΐτης (ZrO 2 ). Απαντά, επίσης, σε μετεωρίτες, ενώ πετρώματα που λήφθηκαν από τη Σελήνη κατά τις διάφορες αποστολές «Απόλλων» κατέδειξαν ασυνήθιστη περιεκτικότητα ζιρκονίου σε σχέση με τα γήινα. Το ορυκτό βαδελεΐτης (baddeleyite) που εξορύσσεται στη Βραζιλία και το οποίο περιέχει 80-90% ζιρκονία και ThO 2, TiO 2, SiO 2, Fe 2 O 3, κ.α., ως κύριες προσμίξεις, είναι η κυριότερη πηγή ζιρκονίας, παγκοσμίως. Δευτερεύουσα πηγή ζιρκονίας είναι το σύνθετο οξείδιο ζιρκόν (ZrSiO 4 ) που, κυρίως, εξορύσσεται στην Κεράλα της Ινδίας, στη Νέα Νότια Ουαλία (Αυστραλία) και στη Φλόριντα (ΗΠΑ). Κρυσταλλική δομή Εικόνα 1. Η άχρωμη παραλλαγή του ζιρκονίου μοιάζει πολύ με το διαμάντι. Ο πολυμορφισμός της κρυσταλλικής δομής της ζιρκονίας είναι μοναδικός με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η ζιρκονία συναντάται σε 3, κυρίως, αλλοτροπικές κρυσταλλικές φάσεις (μορφές), τη μονοκλινή, την τετραγωνική και την κυβική κατά τη μετάβαση από χαμηλές σε υψηλές θερμοκρασίες, που επιδρούν στη χημική και δομική της σταθερότητα, στην ιοντική της αγωγιμότητα και στις διάφορες ιδιότητές της, μηχανικές και οπτικές 7-9. Η καθαρή ζιρκονία συναντάται στην μονοκλινή της φάση σε θερμοκρασία δωματίου και μετασχηματίζεται σε τετραγωνική σε θερμοκρασία πάνω από τους 1170 C. Σε κεραμικά ζιρκονίας χωρίς τη χρήση σταθεροποιητικών οξειδίων, αντίστροφη αλλαγή (μετασχηματισμό) από τετραγωνική σε μονοκλινή φάση θα συμβεί κατά την πτώση της θερμοκρασίας, στους 1070 C περίπου, με

3 Κεραμικό ζιρκονίας στην οδοντιατρική χρήση. Μέρος 1ο: «Λευκό ατσάλι» ή επιλογή με αστάθεια δομής; 113 ταυτόχρονη αύξηση 1-5% του όγκου των κρυστάλλων ζιρκονίας. Η προσθήκη μικρών ποσοτήτων διάφορων οξειδίων (MgO, CaO, Y 2 O 3, κ.α.) έχει αποδειχτεί ότι υποβιβάζει τις θερμοκρασίες μετάβασης του μετασχηματισμού φάσεων, σταθεροποιώντας την τετραγωνική και κυβική φάση του κεραμικού σε θερμοκρασία δωματίου. Η αύξηση του όγκου των κρυστάλλων είναι ικανή να προκαλέσει τάσεις στο υλικό και, κατά συνέπεια, ρωγμές που θα οδηγήσουν πιθανό στην αποτυχία του κεραμικού. Ο μετασχηματισμός κρυστάλλων ζιρκονίας με καταστροφικά αποτελέσματα έχει παρατηρηθεί και σε χαμηλές θερμοκρασίες, όπως αυτές που συναντάμε στο ανθρώπινο σώμα 5. Ωστόσο, η αντιστροφή αυτή από τετραγωνική σε μονοκλινή φάση, μπορεί να είναι και ευεργετική, καθώς οι τάσεις που δημιουργούνται σε περίπτωση ρωγμής στο υλικό, ενεργοποιούν τους κρυστάλλους και τον μετασχηματισμό τους. Η αύξηση του όγκου τους, έχει ως αποτέλεσμα το κλείσιμο της ρωγμής και την «ενδυνάμωση» του κεραμικού υλικού 7. Ο μετασχηματισμός της μονοκλινούς φάσης αρχικά σε τετραγωνική (1170 C) και στη συνέχεια σε κυβική (2370 C) έχει αποτελέσει για χρόνια το αντικείμενο μελέτης πληθώρας επιστημονικών εργασιών 8. Μονοκλινής ζιρκονία Η κρυσταλλική δομή με την οποία η ζιρκονία συναντάται στη φύση είναι η μονοκλινής, που χαρακτηρίζεται από σταθερότητα σε θερμοκρασίες μέχρι και τους 1170 C εξαιτίας της χαμηλής συμμετρίας της. Στους 1170 συμβαίνει ο μετασχηματισμός στην τετραγωνική φάση κρυστάλλων. Τετραγωνική ζιρκονία Η τετραγωνική ζιρκονία χαρακτηρίζεται από σταθερότητα στη δομή της σε θερμοκρασίες που κυμαίνονται μεταξύ C και σε θερμοκρασία μεγαλύτερη των 2370 C λαμβάνει χώρα ο μετασχηματισμός της σε κυβική φάση. Στην εικόνα 2γ παρουσιάζεται το κυβικά χωροκεντρωμένο πλέγμα κατιόντων, όπου κάθε κατιόν Zr είναι περιστοιχισμένο από οκτώ ιόντα οξυγόνου. Ανά τετράδες τα οξυγόνα ισαπέχουν από τον κεντρικό μεταλλικό πυρήνα ζιρκονίου, ενώ τα μήκη των δεσμών O Ι -Zr και O ΙΙ -Zr είναι nm και nm αντίστοιχα 10. Κυβική ζιρκονία Η σταθερότητα της κυβικής ζιρκονίας εντοπίζεται σε θερμοκρασίες από τους 2370 C μέχρι και το σημείο τήξης της (2680±15 C). Εμφανίζει κρυσταλλική δομή τύπου φθορίτη (CaF 2 ) υψηλής συμμετρίας (Εικόνα 2δ). Ο οκταπλός προσανατολισμός των Εικόνα 2. Κρυσταλλική δομή 10 των αλλοτροπικών μορφών της ZrO 2 : α) o επταπλός προσανατολισμός του Zr στη μονοκλινή ZrO 2, β) προβολή της κρυσταλλικής δομής της μονοκλινoύς ZrO 2 κατά μήκος του άξονα cm, δείχνοντας τα στρώματα των πολυέδρων ΟIZr 3 και OIIZr 4, γ) προβολή ενός στρώματος από ομάδες ZrO 8 στο επίπεδο (100) της τετραγωνικής ZrO 2 και δ) κυβική δομή της ZrO 2 τύπου φθορίτη. κατιόντων διατηρείται, όπως και στην τετραγωνική φάση, με τη διαφορά ότι οι δεσμοί O-Zr είναι ισομήκεις ( nm) 10. Μετασχηματισμός φάσεων: μονοκλινής σε τετραγωνική Διάφορες τεχνικές, όπως η διαφορική θερμική ανάλυση, η περίθλαση ακτινών X και ηλεκτρονίων, η οπτική και ηλεκτρονική μικροσκοπία, η φασματοσκοπία, κ.α., έχουν χρησιμοποιηθεί για τη συστηματική μελέτη του μετασχηματισμού της μονοκλινούς στην τετραγωνική φάση 5,7, Ο μετασχηματισμός αυτός έχει χαρακτηριστεί και συναντάται στην βιβλιογραφία ως «μαρτενσιτικός», από τον «μαρτενσίτη», δηλαδή τη μετασταθή φάση που σχηματίζεται όταν ένας χάλυβας θερμανθεί σε υψηλή θερμοκρασία, ώστε να σχηματιστεί ωστενίτης (γ-fe), και κατόπιν υποστεί απότομη ψύξη. Τα κυριότερα πειραματικά αποτελέσματα σχετικά με αυτόν είναι τα εξής 9 : Η υψηλής θερμοκρασίας τετραγωνική φάση (2370 C > Τ > 1170 C) δεν μπορεί να διατηρηθεί κατά την απότομη ψύξη (quenching) της ζιρκονίας σε θερμοκρασία δωματίου. Η θερμική διαστολή της μονοκλινούς ζιρκονίας είναι ισχυρά ανισοτροπική. Τα κεραμικά ζιρκονίας υφίστανται αξιόλογη συστολή κατά τη θέρμανση και αντίστοιχη διαστολή κατά την ψύξη,

4 114 Εικόνα 3. Γραμμική θερμική διαστολή της μονοκλινούς, της μερικώς σταθεροποιημένης (PSZ) και της πλήρως σταθεροποιημένης (κυβικής) ζιρκονίας 10. μέσω του μετασχηματισμού της μονοκλινούς σε τετραγωνική μορφή και αντίστροφα (Εικόνα 3), οδηγώντας σε θρυμματισμό του κεραμικού. Ο μετασχηματισμός είναι αθερμικός, όπως αποδείχθηκε με εφαρμογή περίθλασης ακτίνων Χ (XRD), διαφορική θερμική ανάλυση (DTA) και μεταλλογραφία κι, έτσι, δε λαμβάνει χώρα σε καθορισμένη θερμοκρασία, αλλά σε εύρος θερμοκρασιών 1,16,17, δηλ. η ποσότητα της μετασχηματισμένης φάσης είναι συνάρτηση της μεταβολής της θερμοκρασίας και όχι συνάρτηση του χρόνου σε μια δεδομένη θερμοκρασία. Ο μετασχηματισμός εμφανίζει θερμική υστέρηση. Η μετάβαση στην τετραγωνική φάση συμβαίνει στους 1170 C, ενώ η επαναφορά στην αρχική μονοκλινή κατάσταση συμβαίνει στους C. Η θερμική υστέρηση ελαττώνεται με ανόπτηση του υλικού σε υψηλές θερμοκρασίες (1550 C) για μικρό χρονικό διάστημα ή σε χαμηλότερες θερμοκρασίες (1260 C) για μεγαλύτερες περιόδους ανόπτησης 10. Σταθεροποίηση Η προσθήκη διάφορων οξειδίων, όπως οξείδιο του ασβεστίου CaO, του μαγνησίου MgO, του υτρίου Y 2 O 3, σε καθαρή μονοκλινή ζιρκονία, είναι ικανή να υποβιβάσει τα σημεία μετασχηματισμού φάσης. Το κεραμικό εμφανίζει σταθερή και συμμετρική κρυσταλλική δομή που διατηρείται στο χρόνο σε χαμη- Παπαναγιώτου και συν λές θερμοκρασίες, ακόμα και σε θερμοκρασία δωματίου 17. Ανάλογα με το ποσοστό του προστιθέμενου οξειδίου σταθεροποίησης λαμβάνονται διάφορα είδη ζιρκονίας. Για παράδειγμα, στην περίπτωση προσθήκης υττρίου (Y 2 O 3 ) σε ποσοστό mol μεγαλύτερο από 9% έχουμε ζιρκονία κυβικής δομής. Προσθήκη οξείδιου του μαγνησίου ή ασβεστίου δίνει μερικώς σταθεροποιημένη ζιρκονία (partially stabilized zirconia, ΡSZ) στην οποία συνυπάρχουν και οι 3 κρυσταλλικές δομές, ενώ με την προσθήκη οξείδιου του υτρίου σε ποσοστό 3-5% δίνει λεπτόκοκκη τετραγωνική πολυκρυσταλλική ζιρκονία (tetragonal zirconia polycrystals, TZP). Για συγκεκριμένες περιεκτικότητες, τα μείγματα, οι συνδυασμοί δηλαδή μονοκλινούς ζιρκονίας και σταθεροποιητικών οξειδίων, μπορούν να παρουσιάζουν βελτιωμένες μηχανικές και ηλεκτρικές ιδιότητες σε σχέση με την καθαρή ζιρκονία. Η τεχνική της βελτίωσης των ιδιοτήτων της ζιρκονίας με ενσωμάτωση οξειδίου στο πλέγμα της ονομάζεται σταθεροποίηση (stabilization), ενώ τα οξείδια που προστίθονται στη ζιρκονία ονομάζονται σταθεροποιητές (stabilizers). Πλήρως σταθεροποιημένη ζιρκονία (FSZ). Πλήρως σταθεροποιημένη ζιρκονία (fully stabilized zirconia), είναι το μείγμα μονοκλινούς ζιρκονίας και σταθεροποιητικού παράγοντα που, σε θερμοκρασία δωματίου, παρουσιάζει κυβική δομή τύπου φθορίτη. Ο πολύ χαμηλός κατιονικός συντελεστής διάχυσης της FSZ είναι υπεύθυνος για τον αργό ρυθμό της διεργασίας αποσταθεροποίησης και το σχηματισμό ενδιάμεσων φάσεων 10. Γενικά, η προσθήκη σταθεροποιητικών παραγόντων σε διάφορες ποσότητες, όπως 16 mol% CaO, 16 mol% MgO ή 8 mol% Y 2 O 3, σε καθαρή ζιρκονία, είναι ικανή να «οδηγήσει» σε πλήρως σταθεροποιημένη κρυσταλλική ζιρκονία. Το υψηλό σημείο τήξης και η χημική αδράνεια του υλικού έχουν συμβάλει στην ευρεία χρήση του ως πυρίμαχο υλικό. Η πλήρως σταθεροποιημένη ζιρκονία εμφανίζει βελτιωμένες μηχανικές ιδιότητες (σκληρότητα, δυσθραυστότητα, αντοχή σε θερμικές καταπονήσεις) σε σχέση με τη μονοκλινή 5 και αποτελεί έναν από τους πιο γνωστούς στερεούς ηλεκτρολύτες, αγωγό ιόντων οξυγόνου, ενώ χρησιμοποιείται και ως πρώτη ύλη για την κατασκευή αισθητήρων οξυγόνου (oxygen sensor). Μερικώς σταθεροποιημένη ζιρκονία (PSZ). Αναφερόμαστε σε μερικώς σταθεροποιημένη ζιρκονία (partially stabilized zirconia) όταν: α. η συγκέντρωση του σταθεροποιητικού παράγοντα είναι μικρότερη από την απαιτούμενη για πλήρη σταθεροποίηση ή β. η πλήρως σταθεροποιημένη ζιρκονία (FSZ) θερ-

5 Κεραμικό ζιρκονίας στην οδοντιατρική χρήση. Μέρος 1ο: «Λευκό ατσάλι» ή επιλογή με αστάθεια δομής; 115 μαίνεται υπό κατάλληλες συνθήκες θερμοκρασίας και χρόνου. Η μερικώς σταθεροποιημένη ζιρκονία αποτελεί την πιο σταθερή και ανθεκτική μορφή του κεραμικού, λόγω των πολύ καλών μηχανικών της ιδιοτήτων. Ο συντελεστής γραμμικής θερμικής διαστολής του υλικού είναι μειωμένος 10. Η μερικώς σταθεροποιημένη ζιρκονία παρουσιάζει καλύτερη συμπεριφορά σε θερμικές καταπονήσεις συγκριτικά με την κυβική και μονοκλινή ζιρκονία και η μικροδομή της αποτελείται, κυρίως, από ένα κυβικό στερεό διάλυμα ZrO 2 ως κυρίαρχη φάση, με καταβυθίσματα μονοκλινούς ή τετραγωνικής ZrO 2 ή και των δύο. Ο ρόλος της μετασταθούς (metastable), καταβυθισμένης στην κυβικά σταθεροποιημένη φάση, τετραγωνικής ζιρκονίας στην ανθεκτικότητα του υλικού είναι ουσιώδης. Μελέτη της περιοχής γύρω από μία ρωγμή του κεραμικού, προκληθείσα τεχνητά (μικροσκληρομέτρηση) ή αυθόρμητα (ψύξη), δείχνει ότι όλα τα σωματίδια, σε απόσταση αρκετών μικρομέτρων από τη ρωγμή, έχουν μονοκλινή συμμετρία, ενώ τα αμέσως γειτονικά διατηρούν την τετραγωνική τους μορφή 1,5,13,14,18. Οι τάσεις, οι οποίες αναπτύσσονται στο σημείο όπου προκαλείται η ρωγμή, έχουν ως αποτέλεσμα το μετασχηματισμό των τετραγωνικών κρυσταλλικών σωματιδίων σε μονοκλινή, με παράλληλη απώλεια της συνοχής τους. Οι τιμές της σκληρότητας (strength) και δυσθραυστότητας (fracture toughness) μπορούν και να τριπλασιαστούν στην περίπτωση ταυτόχρονης ύπαρξης τετραγωνικής και κυβικής ζιρκονίας. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να αυξηθούν και οι μηχανικές ιδιότητες, σε σχέση με μείγματα μονοκλινούς και κυβικής ή καθαρά κυβικής ζιρκονίας. Σε αντίθεση με άλλα κεραμικά υλικά, η PSZ εμφανίζει αυξημένη σκληρότητα και ανθεκτικότητα, όταν η επιφάνειά της είναι λεία είτε εξαιτίας του μετασχηματισμού φάσης που λαμβάνει χώρα κατά τη λείανση 19,20, με συνέπεια τη δημιουργία επιφανειακών θλιπτικών τάσεων που μπορούν να αυξήσουν την αντοχή του είτε διότι με τη λείανση απομακρύνονται ατέλειες στην επιφάνεια, όπως μικρορωγμές στις πολύ εξωτερικές στοιβάδες του υλικού, που αντίθετα μπορούν να οδηγήσουν στην αποτυχία του. Η μερικώς σταθεροποιημένη ζιρκονία χρησιμοποιείται στη βιομηχανία, ως θερμοπροστατευτικό επίστρωμα μη σιδηρούχων μεταλλικών επιφανειών, όπου αναπτύσσονται μεγάλες θερμοκρασίες, κυρίως, λόγω τριβών. Τελευταία έχει χρησιμοποιηθεί και ως βιοϋλικό για παρασκευή εμφυτευμάτων για οδοντιατρική χρήση με θετικά έως τώρα αποτελέσματα, όσον αφορά την οστεοενσωμάτωση τους, ενώ έχουν κάνει πολύ πρόσφατα και την εμφάνισή τους και οδοντιατρικές εγλυφίδες από ζιρκόνιο για την αφαίρεση και λείανση ρητινώδων υλικών. Κεραμικό ζιρκονίας στην Οδοντιατρική Στην Οδοντιατρική, τα κεραμικά υλικά με την εξέλιξή τους μπορούν με επιτυχία να καλύψουν τόσο τις ποιοτικές απαιτήσεις όσο και τις μηχανικές ανάγκες, όσον αφορά οδοντιατρικές ολοκεραμικές αποκαταστάσεις 21. Η εξέλιξη των ολοκεραμικών συστημάτων είχε ως αρχικό σκοπό την κατασκευή υλικών ικανών να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις κατασκευής ακίνητων αποκαταστάσεων (fixed partial dentures) στην περιοχή προγομφίων και γομφίων δοντιών. Τα κεραμικά ζιρκονίας εισήχθησαν για χρήση στην οδοντιατρική για αποκαταστάσεις οπισθίων δοντιών, ακριβώς, εξαιτίας των βελτιωμένων συγκριτικά με άλλα κεραμικά υλικά μηχανικών ιδιοτήτων τους 22, και έρευνες τόσο in-vivo 23 όσο και in-vitro 24 επιβεβαίωσαν τις προσδοκίες. Τα κεραμικά υλικά ζιρκονίας, συνήθως, χρησιμοποιούν ένα μείγμα μερικώς σταθεροποιημένης ζιρκονίας (ZrO 2 ), αλουμίνας και ενός σταθεροποιητικού παράγοντα, 23 δημιουργώντας ένα πορώδες πλέγμα. Η δομή στο σύμπλεγμα κρυστάλλων του υλικού αυτού προσδίδει αυξημένες δυνατότητες αντίστασης στη διάδοση μικρορωγμών, σε συνδυασμό με τη φύση των κρυστάλλων ζιρκονίας. Με την εμφάνιση μιας μικρορωγμής σε αρχικό στάδιο και τη δημιουργία τάσεων που αναπτύσσονται στην περιοχή αυτή, οι κρύσταλλοι αυξάνουν σε όγκο από 3 έως 5%,25 εξαιτίας του μετασχηματισμού από την τετραγωνική στη μονοκλινή τους φάση, με αποτέλεσμα την ευεργετική για την περίπτωση σύγκλιση της περιοχής της ρωγμής. Το φαινόμενο αυτό που συνδυάζει την πολυμορφική «φύση» των κρυστάλλων ζιρκονίας και την αυξημένη αντίσταση του υλικού στη διάδοση μικρορωγμών είναι γνωστό ως «transformation toughening» 25,26 (Εικόνα 4). Εικόνα 4. Σχηματική αναπαράσταση του «transformation toughening» 19.

6 116 Παπαναγιώτου και συν Αναγνωρίζοντας τα πλεονεκτήματα της ζιρκονίας, η βιομηχανία ασχολήθηκε με κεραμικά ζιρκονίας χρησιμοποιώντας το ύττριο ως σταθεροποιητικό παράγοντα, Y-TZP (yttria τετραγωνικοί πολυκρύσταλλοι σταθεροποιημένης ζιρκονίας). Εξαιτίας της βιοσυμβατότητας, της αυξημένης αντοχής και του αισθητικού χρώματος, το υλικό αυτό αποτελεί, πλέον, μια εναλλακτική επιλογή για κατασκευή σκελετών για προσθετικές εργασίες, αξόνων για αποκαταστάσεις ενδοδοντικά θεραπευμένων δοντιών και εμφυτευμάτων 13,27,28. H ανάπτυξη συστημάτων επεξεργασίας υλικών τύπου ζιρκονίας επιτρέπουν, πλέον, το σχεδιασμό και την κατασκευή αποκαταστάσεων που διαθέτουν υψηλή αντοχή και αισθητική. Οι σκελετοί των αποκαταστάσεων που προέρχονται από αυτά τα υλικά μπορούν στη συνέχεια να επενδυθούν με κεραμικά υλικά. Ο προβληματισμός, ωστόσο, όσον αφορά τη σταθερότητα της δομής των κεραμικών αυτών υφίσταται από τις αρχές της δεκαετίας του ʼ80 15 και σχετίζεται με το μετασχηματισμό κρυστάλλων ζιρκονίας από την τετραγωνική στη μονοκλινή φάση στην επιφάνεια του κεραμικού, σε χαμηλές θερμοκρασίες και σε υγρό περιβάλλον. Το φαινόμενο αυτό έχει συσχετιστεί με εκφυλισμό των μηχανικών ιδιοτήτων των κεραμικών ζιρκονίας 16, και επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες, με κυριότερους το μέγεθος κρυστάλλων ζιρκονίας και το ποσοστό του σταθεροποιητικού παράγοντα 8. Τα κεραμικά ζιρκονίας παρουσιάζουν εντυπωσιακή αντοχή σε κάμψη, μεγαλύτερη από όλα τα υπόλοιπα κεραμικά υλικά, που κυμαίνεται από 1000 ΜPα 29 έως και 1500 ΜPα 14. Ωστόσο, ο μετασχηματισμός των κρυστάλλων και ο εκφυλισμός της δομής του υλικού in-vivo 30, σε κεραμικά ζιρκονίας που χρησιμοποιήθηκαν στην ορθοπεδική, μετέφερε τον προβληματισμό στα κεραμικά ζιρκονίας που χρησιμοποιούνται για οδοντιατρική χρήση. Η ανησυχία αυτή επιβεβαιώνεται από έρευνες 19, που δείχνουν μετασχηματισμό των κρυστάλλων ζιρκονίας μετά από διάφορες επεξεργασίες σε χαμηλές θερμοκρασίες και σε υγρό περιβάλλον. Αλλαγές στη δομή του κεραμικού υλικού που οδήγησαν σε μείωση των μηχανικών τους ιδιοτήτων, παρατηρήθηκαν και μετά την επίδραση εργαστηριακών διαμαντόδισκων στην επιφάνειά τους 31. Η επίδραση εγλυφίδων κατά την κοπή του κεραμικού σκελετού μπορεί να προκαλέσει μικρορωγμές στην επιφάνεια 4 ή ακόμα και μετασχηματισμό από μονοκλινή σε τετραγωνική φάση εξαιτίας υψηλών θερμοκρασιών που αναπτύσσονται κατά τη διαδικασία 32. Συνεπώς, το σημαντικό ερώτημα που συνέχισε να υφίσταται, αφορούσε το βάθος μετασχηματισμού και αλλαγής των κρυστάλλων ζιρκονίας και συσχετίζεται με πιθανή αποτυχία του υλικού κατά την οδοντιατρική χρήση, όπου το πάχος του κεραμικού είναι μικρό. Στην Οδοντιατρική η κεραμική ζιρκονία χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με συστήματα της υπολογιστικά υποβοηθούμενης σχεδίασης και κοπής CAD/CAM (computer-assisted-design / computer-assisted-manufacture). Αρχικά, γίνεται σάρωση και ψηφιοποίηση του παρασκευασμένου δοντιού ή του εκμαγείου. Ακολουθεί ο ηλεκτρονικός σχεδιασμός της αποκατάστασης και στη συνέχεια ο εκτροχισμός και η κατασκευή του σκελετού της προσθετικής αποκατάστασης από προκατασκευασμένο κύβο ολοκεραμικού υλικού, μέσω συσκευών κοπής ελεγχόμενων από ηλεκτρονικό υπολογιστή. Δύο είναι οι κυρίως χρησιμοποιούμενες μορφές του υλικού. Μεταξύ τους παρατηρείται ομοιότητα όσον αφορά τη χημική τους σύσταση, υπάρχουν, όμως, διαφορές στην πυκνότητα και το πορώδες. Η πρώτη μορφή είναι η μερικώς ή η μη-πυρωσυσσωματωμένη ζιρκονία. Παραδείγματα κεραμικών ζιρκονίας αυτής της μορφής αποτελούν τα ολοκεραμικά συστήματα Lava (3M ESPE), Cercon (DENTSPLY Ceramco), Vita YZ (Vident) και IPS e.max ZirCAD (Ivoclar-Vivadent). Έχει μαλακή υφή και είναι εύκολο να παρασκευαστεί. Χρησιμοποιείται για την κατασκευή των κεραμικών σκελετών (Εικόνα 5) και ακολουθεί η διαδικασία της πυρωσυσσωμάτωσης που επιτυγχάνεται σε ειδικούς φούρνους, οι οποίοι για αυτήν τη διαδικασία αναπτύσσουν θερμοκρασία έως και 1530 C. Η διαδικασία πυροσυσσωμάτωσης έχει συνολική διάρκεια 8 ωρών. Κατά την πυρωσυσσωμάτωση συμβαίνει μείωση του όγκου του κεραμικού υλικού κατά περίπου 20%, γι αυτό και ο σκελετός κατασκευάζεται σε μεγαλύτερες διαστάσεις. Το τελικό αποτέλεσμα αφορά κεραμικό υλικό χωρίς πορώδες, με αυξημένες μηχανικές ιδιότητες. Η δεύτερη μορφή του κεραμικού αυτού αφορά στην πλήρως πυροσυσσωματωμένη ζιρκονία (Εικόνα 6). Οι κεραμικοί σκελετοί παρασκευάζονται σε αναλογία 1:1 όπως με τα ολοκεραμικά συστήματα DC-Zirkon (DCS Dental AG) and Ever-est-ZH (KaVo) και Zirconium TZP-HIP (Hint-Els). Εικόνα 5. Κοπή τρισκελούς σκελετού με το σύστημα inlab MC Xl της Sirona, από κύβους ζιρκονίας Vita YZ (Vident).

7 Κεραμικό ζιρκονίας στην οδοντιατρική χρήση. Μέρος 1ο: «Λευκό ατσάλι» ή επιλογή με αστάθεια δομής; 117 Εικόνα 6. Ράβδοι πυροσυσωματωμένης ζιρκονίας Zirconium TZP-HIP (Hint-Els). Αστάθεια δομής σε χαμηλές θερμοκρασίες και σε υγροποιημένο περιβάλλον Από τους πρώτους που έντονα αμφισβήτησαν τα ικανοποιητικά αποτελέσματα των κεραμικών υλικών ζιρκονίας ήταν οι Kobayashi et al 8,15,16, που τόνισαν ότι σε θερμοκρασία γύρω στους 250 C παρατηρείται μια ανεπιθύμητη συμπεριφορά του κεραμικού υλικού ζιρκονίας σταθεροποιημένου με ύτριο που μπορεί να οδηγήσει σε αποτυχία και να περιορίσει τη χρήση του. Η παρουσία υγροποιημένου περιβάλλοντος ή νερού σε σχετικά χαμηλές θερμοκρασίες, μπορεί να προκαλέσει μετασχηματισμό της σταθερής τετραγωνικής φάσης της ζιρκονίας σε μονοκλινή στην επιφάνεια του κεραμικού 8. Το φαινόμενο αυτό ονομάστηκε αποσταθεροποίηση χαμηλής θερμοκρασίας, «low-temperature degradation» (LTD) ή φαινόμενο «Γήρανσης» της ζιρκονίας, σχετίζεται με αστάθεια της τετραγωνικής φάσης σε θερμοκρασία δωματίου και είναι υπεύθυνο για δημιουργία μικρορωγμών στο υλικό, μείωση και περιορισμό των μηχανικών ιδιοτήτων 1,11,15,17, ως αποτέλεσμα της αύξησης του όγκου των μικροκρυστάλλων και τη μείωση της πυκνότητας 18. Το φαινόμενο αυτό, (LTD), όπως και το φαινόμενο «transformation toughening», έχουν ως αποτέλεσμα τον αντίστροφο μετασχηματισμό από την τετραγωνική στη μονοκλινή φάση με ταυτόχρονη αύξηση του όγκου των κρυστάλλων. Ενώ, όμως, το δεύτερο, που προκαλείται από την εμφάνιση μιας μικρορωγμής είναι ευεργετικό, καθώς κλείνει το κενό, το πρώτο δεν είναι επιθυμητό, καθώς η αύξηση του όγκου των μικροκρυστάλλων στην επιφάνεια μπορεί να προκαλέσει μικρορωγμές στο εσωτερικό του κεραμικού με συνέπειες καταστροφικές για τις μηχανικές του ιδιότητες. Πολλές έρευνες ακολούθησαν αυτή των Kobayashi et al, και αν και δε συμφωνούν απόλυτα μεταξύ τους, οι πτυχές του φαινομένου «low-temperature degradation» (LTD), μπορούν να διατυπωθούν ως εξής 5,8,11,16,20 : Ο μετασχηματισμός από την τετραγωνική στη μονοκλινή φάση ξεκινά από την εξωτερική επιφάνεια και συνεχίζει προς το εσωτερικό του κεραμικού. Το νερό ή υγροποιημένο περιβάλλον, μπορούν να προκαλέσουν μετασχηματισμό από την τετραγωνική στην μονοκλινή φάση. Σημαντικό ρόλο στο φαινόμενο αυτό παίζουν τόσο το μέγεθος των κρυστάλλων ζιρκονίας όσο και το ποσοστό του σταθεροποιητικού παράγοντα. Ο μετασχηματισμός-εκφυλισμός της σταθερότητας της δομής του κεραμικού, είναι φαινόμενα που συμβαίνουν σε θερμοκρασίες μεταξύ C και πιο έντονα στους 250 C Οι διάφορες θεωρίες που έχουν προταθεί για να εξηγήσουν το LTD σε παρουσία νερού, βασίζονται στο: Σχηματισμό υδροξειδίων του ζιρκονίου (Zr-OH) στην επιφάνεια εξαιτίας χημικής προσρόφησης Η 2 Ο, που οδηγεί στη συσσώρευση τάσεων και το μετασχηματισμό από την τετραγωνική στη μονοκλινή φάση. Σχηματισμό υδροξειδίων του υτρίου Y(OH) 3 (Εικόνα 7), από την αντίδραση νερού Η 2 Ο και υτρίου (Y 2 O 3 ) που προκαλεί μείωση του σταθεροποιητικού παράγοντα και οδηγεί στο μετασχηματισμό φάσεων 15,16. Ο μετασχηματισμός-εκφυλισμός της σταθερότητας της δομής του κεραμικού σε υγροποιημένο περιβάλλον και σε χαμηλές θερμοκρασίες, επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες. Τα αποτελέσματα διάφορων ερευνών είναι διφορούμενα. Ο τρόπος με τον οποίο επηρεάζει το μέγεθος των κρυστάλλων το μετασχηματισμό δεν είναι ακόμα πλήρως κατανοητό. Θεωρείται ότι το μέγεθος των κρυστάλλων είναι ικανό να αποτρέψει ή να καθυστερήσει το μετασχηματισμό από την τετραγωνική στη μονοκλινή φάση 8. Κρύσταλλοι μεγέθους μεγαλύτερου από 1 μm, μπορούν να επιταχύνουν φαινόμενα μετασχηματισμού, ενώ κρύσταλλοι μικρότερου μεγέθους, μπορούν να οδηγήσουν σε αντίθετα αποτελέσματα 1,18. Εικόνα 7. Σχηματισμός υδροξειδίων του υτρίου Y(OH) 3, από την αντίδραση νερού Η 2 Ο και υτρίου (Y 2 O 3 ) 19.

8 118 Παπαναγιώτου και συν Το ερώτημα σχετικά με το ποιος τύπος ζιρκονίας είναι προτιμότερος να χρησιμοποιηθεί είναι δύσκολο, καθώς καθένας έχει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα ά του. Κάθε κεραμικό ζιρκονίας με διαφορετική σύσταση και δομή μπορεί και να έχει διαφορετική συμπεριφορά. Τα μερικώς πυρωσυσσωματωμένα κεραμικά ζιρκονίας είναι μεν εύκολο να παρασκευασθούν, μπορούν, όμως, να παρουσιάσουν μικρορωγμές μετά την πυρωσυσσωμάτωση. Όσον αφορά τον εκτροχισμό πυρωσυσσωματωμένων κεραμικών ζιρκονίας, αυτός μπορεί να προκαλέσει μετασχηματισμό της φάσης της ζιρκονίας. Αν και τα υλικά ζιρκονίας έχουν παραχθεί με υψηλές προδιαγραφές, πολλοί είναι οι παράγοντες που επηρεάζουν τη συμπεριφορά τους και, συνεπώς, μεγάλο είναι το ενδιαφέρον για να μελετηθούν σε βάθος οι πιθανές αλλοιώσεις και μετασχηματισμοί των κρυστάλλων ζιρκονίας και να εκτιμηθεί η συμπεριφορά του υλικού υπό την επίδραση διάφορων δυνάμεων, όπως συμβαίνει πριν αλλά και μετά την τοποθέτησή τους στη στοματική κοιλότητα. Συζήτηση Το κεραμικό ζιρκονίας δεν αποτελεί ένα «νέο» επίτευγμα της τεχνολογίας. Χρησιμοποιείται στον τομέα της Ορθοπεδικής από τη δεκαετία του ʼ80. Περισσότερα από εμφυτεύματα έχουν τοποθετηθεί παγκοσμίως 33. Ωστόσο το κεραμικό αυτό παρουσιάζει στο χρόνο, μία εξελικτική πορεία αλλαγών στη χημική σύσταση και τη δομή του. Τα τελευταία χρόνια, το επίκεντρο των ερευνητικών προσπαθειών εντοπίζεται στη βελτίωση της σταθερότητας της δομής του υλικού, ώστε να διατηρούνται στο χρόνο οι μηχανικές του ιδιότητες, που «κινδυνεύουν» εξαιτίας ανεπιθύμητων κρυσταλλικών μετασχηματισμών. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η αγορά κεραμικών ζιρκονίας στην Οδοντιατρική παρουσιάζει ετήσια αύξηση περίπου 12% 34. Η αλλοίωση ή η διάβρωση της ζιρκονίας σε υγρό περιβάλλον και σε χαμηλές θερμοκρασίες (low temperature degradation), αποτελεί το πλέον σημαντικό πρόβλημα αυτού του κεραμικού με μηχανισμό δράσης που ακόμα δεν έχει επακριβώς κατανοηθεί 19. Οι αποτυχίες εμφυτευμάτων ζιρκονίας στην ορθοπεδική αποτελούν το παράδειγμα της αρνητικής επίδρασης χαμηλών θερμοκρασιών σε υγρό περιβάλλον σε συνθήκες μηχανικής καταπόνησης. Παρόμοιες καταστάσεις ισχύουν σε αποκαταστάσεις ζιρκονίας στη στοματική κοιλότητα. Το οξύμορο στη χρήση της ζιρκονίας είναι το γεγονός, ότι ενώ το αδύνατο σημείο της δεν έχει αντιμετωπιστεί και εξακολουθεί να προβληματίζει, το κεραμικό αυτό «πολλαπλασιάζει» τις χρήσεις και τις εφαρμογές του. Ολοκεραμικοί σκελετοί για ακίνητες προσθετικές αποκαταστάσεις, άξονες για αποκατάσταση ενδοδοντικά θεραπευμένων δοντιών μέχρι και πιο πρόσφατα, εμφυτεύματα, οδοντιατρικές εγλυφίδες για αφαίρεση τερηδόνας κλπ, είναι μερικές μόνο από τις πιο συχνές εφαρμογές του. Η σταθερότητα της ζιρκονίας σχετίζεται με μια σειρά από καταστάσεις, παραμέτρους και εφαρμογές. Οι σημαντικότερες από αυτές είναι η χημική σύσταση, το ποσοστό και είδος του σταθεροποιητικού παράγοντα, το μέγεθος των κρυστάλλων, το υγρό περιβάλλον, οι διάφορες εργαστηριακές διεργασίες όπως αμμοβόληση ή εκτροχισμός και η μηχανική καταπόνηση. Θα πρέπει να αποφεύγεται η γενίκευση, όσον αφορά τις επιλογές υλικών και CAD/CAM συστημάτων. Κάθε κεραμικό ζιρκονίας παρουσιάζει ιδιαιτερότητες, καθώς τόσο η χημική σύσταση όσο και το μέγεθος των κρυστάλλων δεν είναι όμοιες μεταξύ των κεραμικών των διάφορων εταιριών 19, ενώ τα διάφορα CAD/CAM συστήματα έχουν διαφορετική προσέγγιση στην κοπή του κεραμικού, από την αρχική ράβδο. Οι διαρκείς προβληματισμοί, έχουν μετατοπίσει το ερευνητικό ενδιαφέρον σε προσπάθειες αντιμετώπισης του προβλήματος με αλλαγές στη μικροδομή του κεραμικού. Το υλικό που δείχνει ότι, λόγω των ιδιοτήτων του, μπορεί να συντελέσει στη μείωση του προβλήματος, είναι το κεραμικό αλουμίνας ενισχυμένο με ζιρκονία 33. Ουσιαστικά, όμως, στην περίπτωση αυτή δεν έχουμε βελτίωση, αλλά αντικατάσταση με ένα υλικό που μπορεί ενδεχομένως να παρουσιάζει τις ευεργετικές ιδιότητες της ζιρκονίας όπως το «transformation toughening», αλλά θα έχει, πιθανώς συγκριτικά με τη ζιρκονία, μειωμένες μηχανικές ιδιότητες, λόγω του αυξημένου ποσοστού αλουμίνας 19. Κλινική σημασία Το κεραμικό ζιρκονίας παρουσιάζει διάφορες αδυναμίες όσον αφορά τη σταθερότητα της δομής του και παράλληλα τη διατήρηση των υψηλών μηχανικών του ιδιοτήτων. Ένας μεγάλος αριθμός παραγόντων που μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά την επιτυχία της αποκατάστασης, συνδέεται με διάφορες οδοντοτεχνικές επεξεργασίες, οι οποίες και θα πρέπει να γίνονται με ιδιαίτερη προσοχή στην εφαρμογή των οδηγιών. Αλλά, ακόμα και αν η επεξεργασία γίνει «ιδανικά», οι συνθήκες στη στοματική κοιλότητα (θερμοκρασία, υγρό περιβάλλον, καταπόνηση εξαιτίας δυνάμεων κατά την μάσηση), δημιουργούν ένα πολύπλοκο μικροπεριβάλλον στο οποίο καθίσταται αμφίβολη η επιτυχής κλινική εφαρμογή του κεραμικού. Συμπεράσματα Η αυξημένη χρήση της ζιρκονίας και η συνεχής ερευνητική προσπάθεια βελτίωσής της, είναι ενθαρ-

9 Κεραμικό ζιρκονίας στην οδοντιατρική χρήση. Μέρος 1ο: «Λευκό ατσάλι» ή επιλογή με αστάθεια δομής; 119 ρυντικές όσον αφορά την επιτυχία στις ποικίλες εφαρμογές του υλικού. Η ικανοποιητική βιοσυμβατότητα της ζιρκονίας έχει ερευνηθεί εκτενέστατα τόσο in vitro όσο και in vivo 35. Οι ενθαρρυντικές ενδείξεις για οστεοενσωμάτωση 36 και αντικατάσταση των εμφυτευμάτων τιτανίου, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αποκαταστάσεις και χωρίς χρήση μετάλλων. Ωστόσο, η διάβρωση του υλικού σε υγρό περιβάλλον σε χαμηλές θερμοκρασίες, η αποτυχία αντιμετώπισης του προβλήματος τα τελευταία 20 χρόνια και ο μεγάλος αριθμός των παραγόντων, οδοντιατρικών διεργασιών και επιλογών που επηρεάζουν άμεσα τη σταθερότητα δομής, προβληματίζουν σε ό,τι αφορά τη μελλοντική χρήση του υλικού με τη σημερινή του μορφή. Στο 2ο μέρος της δημοσίευσης που θα ακολουθήσει, θα αναπτυχθούν όλες οι παράμετροι και οι επιλογές για κλινικές εφαρμογές που σχετίζονται με αστάθεια, μετασχηματισμό των κρυστάλλων και εκφυλισμό των μηχανικών του ιδιοτήτων του υλικού. Βιβλιογραφία 1. Lawson S. Environmental degradation of Zirconia ceramics. J Eur Ceram Soc 1995; 15: Cales B, Stefani Y, Lilley E. Long term In vivo and in vitro aging of a zirconia ceramic used in orthopaedy. J Biomed Mater Res 1994; 28: Guazzato M, Albakry M, Ringer SP, Swain MV. Strength, fracture toughness and microstructure of a selection of all-ceramic materials. Part II. Zirconiabased dental ceramics. Dent Mater 2004; 20: Kosmac T, Oblak C, Jevnikar P, Funduk N, Marion L. The effect of surface grinding and sandblasting on flexural strength and reliability of Y-TZP zirconia ceramic. Dent Mater 1999; 15: Piconi C, Maccauro G. Zirconia as a ceramic material. Review. Biomaterials 1999; 20: Pilathadka S, Vahalova D, Vosahlo T. The Zirconia: a New Dental Ceramic Material. An Overview. Prague Medical Report 2007; No 1: Guazzato M, Albakry M, Swain MV, Ironside J. Mechanical properties of In-Ceram Alumina and In- Ceram Zirconia. Int J Prosthodont 2002; 15(4): Lilley E. Review of Low Temperature Degradation in Zirconia. (Y-TZP). Corrosion and Corrosiove Degradation of Ceramics. Ceramic Transactions Vol 10. Tressler R. and McNallen M; p Yoshinari M, Derand T. Fracture strength of all-ceramic crowns. Int J Prosthodont 1994; 7(4): Γ.Κ. Καρούντζος. «Η Φασματοσκοπία Raman ως εργαλείο ποιοτικής μελέτης των ενώσεων Βολφραμίου σε τήγματα χλωριούχων αλκαλίων και ποσοτικής ανάλυσης του μετασχηματισμού φάσεων της πολυκρυσταλλικής ζιρκονίας». Διδακτορική διατριβή, Τμ. Χημ. Μηχανικών, Παν. Πατρών, Roebben G, Basu B, Vleugels J, Van der Biest O. Transformation-induced damping behaviour of Y-TZP zirconia ceramics. J Eur Ceram Soc 2003; 23: Chong K-H, Chai J, Takahashi Y, Wozniak W. Flexural strength of In-Ceram Alumina and In-Ceram Zirconia core materials. Int J Prosthodont 2002; 15(2): Oblak C, Jevnikar P, Kosmac T, Funduk N, Marion L. Fracture resistance and reliability of new zirconia posts. J Prosthet Dent 2004; 91(4): Clarke IC, Manaka M, Green SM, Williams P, Pezzotti G, Kim Y-H, et al. Current status of zirconia used in total hip implants. J Bone Joint Surg 2003; 85: Guo X. On the degradation of zirconia ceramics during low-temperature annealing in water or water vapor. J Phys Chem Solids 1999; 60: Chevalier J, Cales B, Drouin JM. Low-temperature aging of Y-TZP ceramics. J Am Ceram Soc 1999; 82(8): Li J-F, Watanabe R. Phase transformation in Y 2 O 3 -partially-stabilized ZrO 2 polycrystals of various grain sizes during low-temperature aging in water. J Am Ceram Soc 1998; 81(10): Boulcʼh F, Dessemond L, Djurado E. Delay of tetragonal-to-monoclinic transition in water vapour due to nanostructural effect. J Eur Ceram Soc 2004; 24: Papanagiotou HP, Morgano SM, Giordano RA, Pober R. In vitro evaluation of low-temperature aging effects and finishing procedures on the flexural strength and structural stability of Y-TZP dental ceramics. J Prosthet Dent.2006 Sep;96(3): Deville S, Chevalier J, Fantozzi G, Bartolome JF, Requena J, Moya JS, et al. Low-temperature ageing of zirconia-toughened alumina ceramics and its implication in biomedical implants. J Eur Ceram Soc 2003; 23: Probster L, Diehl J. Slip-casting alumina ceramics for crown and bridge restorations. Quintessence Int 1992; 23(1): Magne P, Belser U. Esthetic improvements and in-vitro testing of In-Ceram Alumina and Spinell Ceramic. Int J Prosthodont 1997; 10(5): Suarez MJ, Lozano JFL, Salido MP, Martinez F. Threeyear clinical evaluation of In-Ceram Zirconia posterior FPDs. Int J Prosthodont 2004; 17(1): Pallis K, Griggs JA, Woody RD, Guillen GE, Miller AW. Fracture resistance of three all-ceramic restorative systems for posterior applications. J Prosthet Dent 2004; 91(6): Seghi RR, Sorensen JA. Relative flexural strength of six new ceramic materials. Int J Prosthodont 1995; 8(3): Chong K-H, Chai J, Takahashi Y, Wozniak W. Flexural strength of In-Ceram Alumina and In-Ceram Zirconia core materials. Int J Prosthodont 2002; 15(2): Jeong S-M, Ludwig K, Kern M. Investigation of the fracture resistance of three types of zirconia posts in allceramic post-and-core restorations. Int J Prosthodont 2002; 15(2): Scarano A, Di Carlo F, Quaranta M, Piattelli A. Bone response to zirconia ceramic implants: An experimental study in rabbits. J Oral Implantol 2003; 29(1): Luthardt RG, Holzhuter M, Sandkuhl O, Herold V,

10 120 Παπαναγιώτου και συν Schnapp JD, Kuhlisch E, et al. Reliability and properties of ground Y-TZP-Zirconia ceramics. J Dent Res 2002; 81(7): Haraguchi K, Sugano N, Nishii T, Miki H, Oka K, Yoshikawa H. Phase transformation of a zirconia ceramic head after total hip arthoplasty. J Bone Joint Surg 2001; 83-B: Luthardt RG, Holzhuter MS, Rudolph H, Herold V, Walter MH. CAD/CAM-machining effects on Y-TZP zirconia. Dent Mater 2004; 20: Guazzato M, Quach L, Albakry M, Swain MV. Influence of surface and heat treatments on the flexural strength of Y-TZP dental ceramic. J Dent 2005; 33(1): Vagkopoulou T, Koutayas SO, Koidis P, Strub JR. Zirconia in dentistry: Part 1. Discovering the nature of an upcoming bioceramic. Eur J Esthet Dent 2009; 4(2): Chevalier J. What future of zirconia as a biomaterial? Biomaterials 2006; 27: Linkevicius T, Apse P. Influence of abutment material on stability of peri-implant tissues: a systematic review. Int J Oral Maxillofac Implants 2008; 23(3): Depprich R. Et al. Osseointegration of zirconia implants: an SEM observation of the bone-implant interface. Head & Face Medicine 2008; 4:25

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του πυριτίου στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε τη χρήση του πυριτίου σε υλικά όπως

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες υάλων. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain)

Μηχανικές ιδιότητες υάλων. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain) Μηχανικές ιδιότητες υάλων Η ψαθυρότητα των υάλων είναι μια ιδιότητα καλά γνωστή που εύκολα διαπιστώνεται σε σύγκριση με ένα μεταλλικό υλικό. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain) E (Young s modulus)=

Διαβάστε περισσότερα

6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ

6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 6-1 6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 6.1. ΙΑ ΟΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Πολλές βιοµηχανικές εφαρµογές των πολυµερών αφορούν τη διάδοση της θερµότητας µέσα από αυτά ή γύρω από αυτά. Πολλά πολυµερή χρησιµοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Ι 2 Κατηγορίες Υλικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Παραδείγματα Το πεντάγωνο των υλικών Κατηγορίες υλικών 1 Ορυκτά Μέταλλα Φυσικές πηγές Υλικάπουβγαίνουναπότηγημεεξόρυξηήσκάψιμοή

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Βασισµένοστο Norman E. Dowling, Mechanical Behavior of Materials, Third Edition, Pearson Education, 2007 1 Κεραµικάκαιγυαλιά Τα

Διαβάστε περισσότερα

Integrated Ceramics. Ένα σύστημα που προσαρμόζεται εντυπωσιακά.

Integrated Ceramics. Ένα σύστημα που προσαρμόζεται εντυπωσιακά. Integrated Ceramics Ένα σύστημα που προσαρμόζεται εντυπωσιακά. Integrated Ceramics Ποια υλικά για κεραμικές επικαλύψεις έχετε στο εργαστήριό σας; Υαλοκεραμικό υλικό Πολύτιμα κράματα Υλικά για σκελετούς

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας το τέλειο χαμόγελο

Σχεδιάζοντας το τέλειο χαμόγελο Νίκος Τσέλιος Eιδικός Προσθετολόγος Απόφοιτος University of Michigan και Baylor College of Dentistry, USA Επιστημονικός Συνεργάτης Προσθετικής Οδοντιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Σχεδιάζοντας το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΗΓΜΕΝΑ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΠΡΟΗΓΜΕΝΑ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΚΕΦΕ «ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ» ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΛΙΚΩΝ Εργαστήριο προηγµένων Κεραµικών Υλικών ΠΡΟΗΓΜΕΝΑ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ρ Γεώργιος Βεκίνης ΕΞΕΛΙΞΗ ΥΛΙΚΩΝ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ ΚΙΝΗΤΡΑ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΥΛΙΚΩΝ 1. Ανταπόκριση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟ ΟΙ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ

ΜΕΘΟ ΟΙ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΜΕΘΟ ΟΙ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Σκλήρυνση µεταλλικού υλικού είναι η ισχυροποίησή του έναντι πλαστικής παραµόρφωσης και χαρακτηρίζεται από αύξηση της σκληρότητας, του ορίου διαρροής

Διαβάστε περισσότερα

Συγκολλησιμότητα χαλύβων οπλισμού σκυροδέματος

Συγκολλησιμότητα χαλύβων οπλισμού σκυροδέματος Συγκολλησιμότητα χαλύβων οπλισμού σκυροδέματος Ιωάννης Νικολάου Δρ. Μεταλλουργός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Αναπληρωτής Διευθυντής Ποιότητας, ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΗ Α.Ε. τεύχος 1 ο /2010 57 ΧΑΛΥΒΕΣ ΟΠΛΙΣΜΟΥ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Η ζιρκονία είναι ένα κεραµικό υλικό µε ικανοποιητικές µηχανικές ιδιότητες για την κατασκευή ιατρικών

Η ζιρκονία είναι ένα κεραµικό υλικό µε ικανοποιητικές µηχανικές ιδιότητες για την κατασκευή ιατρικών ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2009,66(1): 3-16 ΕΠΙΚΑΙΡΟ ΘΕΜΑ ZΙΡΚΟΝΙΑ. Ι ΙΟΤΗΤΕΣ, ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Ν. ΣΟΛ ΑΤΟΣ*, Γ. ΚΟΝΤΑΚΙΩΤΗΣ**, Η. ΓΟΥΣΙΑΣ***, Π. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ****, Ι. ΜΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ*****

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών

Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών Τα αγώγιμα υλικά Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών Mακροσκοπικά η ηλεκτρική συμπεριφορά των υλικών είναι: Τα ηλεκτρόνια μπορούν να κινηθούν ελεύθερα στο κρυσταλλικό πλέγμα I=V/R {R=ρL/S, σ=1/ρ

Διαβάστε περισσότερα

* Αισθητικές άμεσες και έμμεσες εμφράξεις (λευκά σφραγίσματα): Η χρήση υλικών, όπως

* Αισθητικές άμεσες και έμμεσες εμφράξεις (λευκά σφραγίσματα): Η χρήση υλικών, όπως ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ: Η Διαφορά της ΓΕΝΙΚΗΣ απο την ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ οδοντιατρικής,είναι: Γενικη οδοντιατρκή: Αφορά την υγεία του στόματος,καθώς και την πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία των παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων.

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Κεφάλαιο 3 Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Υπάρχουν διάφοροι τύποι μετατροπέων για τη μέτρηση θερμοκρασίας. Οι βασικότεροι από αυτούς είναι τα θερμόμετρα διαστολής, τα θερμοζεύγη, οι μετατροπείς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

2. ΜΕΤΑΛΛΑ - ΚΡΑΜΑΤΑ. 2.2 Κύριοι χημικοί δεσμοί

2. ΜΕΤΑΛΛΑ - ΚΡΑΜΑΤΑ. 2.2 Κύριοι χημικοί δεσμοί 1 2. ΜΕΤΑΛΛΑ - ΚΡΑΜΑΤΑ 2.1 Γενικά Τα μικρότερα σωματίδια της ύλης, που μπορούν να βρεθούν ελεύθερα και να διατηρούν τις ιδιότητες του σώματος στο οποίο ανήκουν, λέγονται μόρια. Τα ελάχιστα σωματίδια της

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην πυρηνοποίηση. http://users.auth.gr/~paloura/ Ομο- & ετερογενής πυρηνοποίηση: αρχικά στάδια ανάπτυξης υλικών ή σχηματισμού νέας φάσης.

Εισαγωγή στην πυρηνοποίηση. http://users.auth.gr/~paloura/ Ομο- & ετερογενής πυρηνοποίηση: αρχικά στάδια ανάπτυξης υλικών ή σχηματισμού νέας φάσης. Εισαγωγή στην πυρηνοποίηση. http://users.auth.gr/~paloura/ Αντικείμενο Ομο- & ετερογενής πυρηνοποίηση: αρχικά στάδια ανάπτυξης υλικών ή σχηματισμού νέας φάσης. Ομογενής πυρηνοποίηση: αυθόρμητος σχηματισμός

Διαβάστε περισσότερα

Course: Renewable Energy Sources

Course: Renewable Energy Sources Course: Renewable Energy Sources Interdisciplinary programme of postgraduate studies Environment & Development, National Technical University of Athens C.J. Koroneos (koroneos@aix.meng.auth.gr) G. Xydis

Διαβάστε περισσότερα

Dental Expert. Ο Εξειδικευµένος Συνεργάτης του Οδοντιατρείου σας

Dental Expert. Ο Εξειδικευµένος Συνεργάτης του Οδοντιατρείου σας Dental Expert Ο Εξειδικευµένος Συνεργάτης του Οδοντιατρείου σας Αεροαποτριβή Άννα Ελµάογλου Ε.Π.Ε. - Φειδιππίδου 30, 11527, Aθήνα Tηλ 210 7770739, 210 7770757 Φαξ 210 7770716 email: info@dental-expert.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 98 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ Με τον όρο επιμετάλλωση εννοούμε τη δημιουργία ενός στρώματος μετάλλου πάνω στο μέταλλο βάσης για την προσθήκη ορισμένων επιθυμητών ιδιοτήτων. Οι ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΟΣΥΣΣΩΜΑΤΩΣΗ «ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΧΗΜΙΚΗ ΔΙΑΣΠΑΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΟΥ Η2

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΟΣΥΣΣΩΜΑΤΩΣΗ «ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΧΗΜΙΚΗ ΔΙΑΣΠΑΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΟΥ Η2 ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΟΣΥΣΣΩΜΑΤΩΣΗ «ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΧΗΜΙΚΗ ΔΙΑΣΠΑΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΟΥ Η2 Παρασκευή Νέσση 1, Γιώργος Κόγιας 2, Βασίλης Ζασπάλης 1,2, Λώρη Ναλμπαντιάν

Διαβάστε περισσότερα

dq dt μεταβολή θερμοκρασίας C = C m ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ J mole Θερμικές ιδιότητες Θερμοχωρητικότητα

dq dt μεταβολή θερμοκρασίας C = C m ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ J mole Θερμικές ιδιότητες Θερμοχωρητικότητα ΥΛΙΚΑ Ι ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ 7 κές Ιδιότητες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ κές ιδιότητες Θερμοχωρητικότητα κή διαστολή κή αγωγιμότητα γμ κή τάση Θερμοχωρητικότητα Η θερμοχωρητικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Rasobuild Eco ΟΡΥΚΤΑ ΥΛΙΚΑ ΛΕΙΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΦΙΝΙΡΙΣΜΑΤΟΣ Φιλικά

Rasobuild Eco ΟΡΥΚΤΑ ΥΛΙΚΑ ΛΕΙΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΦΙΝΙΡΙΣΜΑΤΟΣ Φιλικά Rasobuild Eco ΟΡΥΚΤΑ ΥΛΙΚΑ ΛΕΙΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΦΙΝΙΡΙΣΜΑΤΟΣ Φιλικά προς το περιβάλλον Ορυκτά υλικά φινιρίσματος φιλικά προς ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗ διατήρηση ΤΩΝ ΠΡΟΣΟΨΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΕΠΙΧΡΙΣΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

2.2 ΑΛΚΑΛΙΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.2 ΑΛΚΑΛΙΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.2 ΑΛΚΑΛΙΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση των αλκαλίων στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε ορισμένες κοινές ιδιότητες των αλκαλίων

Διαβάστε περισσότερα

Το γυαλί παρασκευάζεται με σύντηξη χαλαζιακής άμμου, η οποία αποτελεί το βασικό συστατικό του (διαμορφωτή), ενός ή περισσότερων συλλιπασμάτων και

Το γυαλί παρασκευάζεται με σύντηξη χαλαζιακής άμμου, η οποία αποτελεί το βασικό συστατικό του (διαμορφωτή), ενός ή περισσότερων συλλιπασμάτων και Το γυαλί παρασκευάζεται με σύντηξη χαλαζιακής άμμου, η οποία αποτελεί το βασικό συστατικό του (διαμορφωτή), ενός ή περισσότερων συλλιπασμάτων και ενός (ή περισσότερων) σταθεροποιητών. Αν δεν χρησιμοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΤΙΚΗΣ ΣΤΡΩΣΗΣ ΣΤΑ ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΤΙΚΗΣ ΣΤΡΩΣΗΣ ΣΤΑ ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 31 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΣΤΑ ΚΤΙΡΙΑ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΤΙΚΗΣ ΣΤΡΩΣΗΣ ΣΤΑ ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ: ASHRAE ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Δημήτρης Αραβαντινός αναπληρωτής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.1 ΧΥΤΕΥΣΗ. 2.2 Τύποι καλουπιών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.1 ΧΥΤΕΥΣΗ. 2.2 Τύποι καλουπιών ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.1 ΧΥΤΕΥΣΗ Χύτευση καλείται η έκχυση λειωμένου μετάλλου σε τύπους (καλούπια) καταλλήλου σχήματος. Η χύτευση αν και εμφανίστηκε στους προϊστορικούς χρόνους αποτελεί και

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ & ΣΧΕΔΙΑΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ & ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ & ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ Θερμική ενέργεια Q και Ισχύς Ρ Όταν μια αντίσταση R διαρρέεται από ρεύμα Ι για χρόνο t, τότε παράγεται θερμική ενέργεια Q. Για το συνεχές ρεύμα η ισχύς

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Υάλου (Glass Technology)

Τεχνολογία Υάλου (Glass Technology) Τεχνολογία Υάλου (Glass Technology) Η παραγωγή υάλου ξεκινά με την ανάμειξη των αρχικών υλικών που αποτελούνται στο μεγαλύτερο μέρος τους από φυσικά ορυκτά ( άμμος ασβεστόλιθος) και σε μικρότερες ποσότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΣΙ ΗΡΟΥΧΑ ΚΡΑΜΑΤΑ

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΣΙ ΗΡΟΥΧΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΣΙ ΗΡΟΥΧΑ ΚΡΑΜΑΤΑ B. ΧYΤΟΣΙ ΗΡΟΙ Είναι κράµατα Fe-C-Si. Η µικροδοµή και οι ιδιότητές τους καθορίζονται από τις π(c), π(si) και τους ρυθµούς απόψυξης. Οι χυτοσίδηροι

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση υπεργήρανσης στην κυκλική συμπεριφορά τάσης παραμόρφωσης κράματος Αλουμινίου 2024-T3

Επίδραση υπεργήρανσης στην κυκλική συμπεριφορά τάσης παραμόρφωσης κράματος Αλουμινίου 2024-T3 Επίδραση υπεργήρανσης στην κυκλική συμπεριφορά τάσης παραμόρφωσης κράματος Αλουμινίου 2024-T3 Α. Tζαμτζής 1,*, Α.Θ. Κερμανίδης 2 1 Εργαστήριο Μηχανικής & Αντοχής Υλικών, Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κρούσης. ΕργαστηριακήΆσκηση 6 η

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κρούσης. ΕργαστηριακήΆσκηση 6 η ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κρούσης ΕργαστηριακήΆσκηση 6 η Σκοπός Σκοπός του πειράµατος είναι να κατανοηθούν οι αρχές του πειράµατος κρούσης οπροσδιορισµόςτουσυντελεστήδυσθραυστότητας ενόςυλικού. Η δοκιµή, είναι

Διαβάστε περισσότερα

Kαρβίδιο πυριτίου, ευγενές κορούνδιο και κανονικό κορούνδιο

Kαρβίδιο πυριτίου, ευγενές κορούνδιο και κανονικό κορούνδιο Kαρβίδιο πυριτίου, ευγενές κορούνδιο και κανονικό κορούνδιο c/o Cerablast GmbH & Co.KG Gerhard-Rummler-Str.2 D-74343 Sachsenheim / Γερμανία Tηλέφωνο: 0049 7147 220824 Τελεφαξ: 0049 7147 220840 E-Mail:

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού.

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στο τέλος αυτής της διδακτικής ενότητας οι μαθητές θα πρέπει να μπορούν: Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών Να εξηγούν το σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΔΡ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΜΠΙΝΑΣ Post Doc Researcher, Chemist Τμήμα Φυσικής, Πανεπιστήμιο Κρήτης Email: binasbill@iesl.forth.gr Thl. 1269 Crete Center for Quantum Complexity and Nanotechnology

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ Ti ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ Ε. Πουλάκης, Κ. Φιλιππόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Ηρώων Πολυτεχνείου

Διαβάστε περισσότερα

Έδρα - Κεντρική Διεύθυνση Εργοστάσιο Πλαστικών Εργοστάσιο Ορειχάλκινων ELVIOM

Έδρα - Κεντρική Διεύθυνση Εργοστάσιο Πλαστικών Εργοστάσιο Ορειχάλκινων ELVIOM Έδρα - Κεντρική Διεύθυνση 10ο χλμ. Εθνικής Οδού Θεσσαλονίκης-Κατερίνης Τ.Κ.: 57 400 Σίνδος Θεσσαλονίκη, Τ.Θ. 62 Τηλ.: 2310 795 531, Fax: 2310 795 373 e-mail : thess@interplast.gr Site : www.interplast.gr

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΟ ΨΕΥΔΟΚΟΛΟΒΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΡΗΤΙΝΩΔΗΣ ΚΟΝΙΑ ΔΙΠΛΟΥ ΠΟΛΥΜΕΡΙΣΜΟΥ. 3 ενδείξεις 1 υλικό

ΥΛΙΚΟ ΨΕΥΔΟΚΟΛΟΒΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΡΗΤΙΝΩΔΗΣ ΚΟΝΙΑ ΔΙΠΛΟΥ ΠΟΛΥΜΕΡΙΣΜΟΥ. 3 ενδείξεις 1 υλικό ΥΛΙΚΟ ΨΕΥΔΟΚΟΛΟΒΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΡΗΤΙΝΩΔΗΣ ΚΟΝΙΑ ΔΙΠΛΟΥ ΠΟΛΥΜΕΡΙΣΜΟΥ 3 ενδείξεις 1 υλικό Το ParaCore διπλού πολυμερισμού είναι μια ενισχυμένη με ύαλο σύνθετη ρητίνη, η οποία είναι ακτινοσκιερή και διαθέσιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΦΟΡΕΣ ΟΔΟΝΤΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ 1 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2015

ΠΡΟΣΦΟΡΕΣ ΟΔΟΝΤΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ 1 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ZETALABOR 5 kg + 2 INDURENT GEL 60 ml Εργαστηριακή σιλικόνη τύπου C, κατάλληλη για κλειδιά, ντουμπλάρισμα οδοντοστοιχιών, κλειδιά για προσωρινές, κλπ ELITE ROCK FAST 3 kg bag ακριβείας. Ταχεία πήξη για

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (BIOMINERALS, BIOLOGICAL CERAMICS) -NACRE (μαργαρο, σεντεφι) -ΦΕΡΡΙΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΟΣΩΜΑΤΑ

ΣΥΝΘΕΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (BIOMINERALS, BIOLOGICAL CERAMICS) -NACRE (μαργαρο, σεντεφι) -ΦΕΡΡΙΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΟΣΩΜΑΤΑ ΣΥΝΘΕΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (BIOMINERALS, BIOLOGICAL CERAMICS) -NACRE (μαργαρο, σεντεφι) -OΣΤΑ -ΔΟΝΤΙΑ -ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΝΕΣ ΠΥΡΙΤΙΟΥ -ΦΕΡΡΙΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΟΣΩΜΑΤΑ Nacre (μαργαρο, σεντεφι) 95% Ανοργανη φαση=ανθρακικο

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Προτεινόμενη θεραπεία: Μετά από προσεκτική κλινική και ακτινογραφική εξέταση του στόματος και εκτίμηση της κατάστασης μου, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Τεχνολογία Συγκολλήσεων και

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 2.4 Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η αντίσταση ενός αγωγού Λέξεις κλειδιά: ειδική αντίσταση, μικροσκοπική ερμηνεία, μεταβλητός αντισ ροοστάτης, ποτενσιόμετρο 2.4 Παράγοντες που επηρεάζουν την

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΕΡΛΕΠΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΥΜΕΝΙΩΝ ΝΙΚΕΛΙΟΥ ΚΑΙ ΟΞΕΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΝΙΚΕΛΙΟΥ ΣΕ ΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΑΛΟΥΜΙΝΑΣ ΚΑΙ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΜΕ ΥΤΤΡΙΑ ΖΙΡΚΟΝΙΑΣ

ΔΙΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΕΡΛΕΠΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΥΜΕΝΙΩΝ ΝΙΚΕΛΙΟΥ ΚΑΙ ΟΞΕΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΝΙΚΕΛΙΟΥ ΣΕ ΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΑΛΟΥΜΙΝΑΣ ΚΑΙ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΜΕ ΥΤΤΡΙΑ ΖΙΡΚΟΝΙΑΣ ΔΙΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΕΡΛΕΠΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΥΜΕΝΙΩΝ ΝΙΚΕΛΙΟΥ ΚΑΙ ΟΞΕΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΝΙΚΕΛΙΟΥ ΣΕ ΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΑΛΟΥΜΙΝΑΣ ΚΑΙ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΜΕ ΥΤΤΡΙΑ ΖΙΡΚΟΝΙΑΣ Διδακτορική διατριβή Υποβληθείσα στο Τμήμα Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΕΠΟΞΕΙΔΙΚΗΣ ΡΗΤΙΝΗΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΕΠΟΞΕΙΔΙΚΗΣ ΡΗΤΙΝΗΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΕΠΟΞΕΙΔΙΚΗΣ ΡΗΤΙΝΗΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ν. Κεφαλά, Α. Βασιλάκης, Λ. Ζουμπουλάκης Εργαστηριακή Μονάδα Προηγμένων και Συνθέτων Υλικών, Σχολή Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Κ. ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ, Δρ. Μ. ΠΑΤΡΩΝΗΣ

Δρ. Κ. ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ, Δρ. Μ. ΠΑΤΡΩΝΗΣ ΣΗΜΑΝΣΗ CE ΓΙΑ ΤΑ ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΑΠΟ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΛΙΘΟΣ (ΙΓΜΕ) Δρ. Κ. ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ, Δρ. Μ. ΠΑΤΡΩΝΗΣ Ι.Γ.Μ.Ε., Διεύθυνση Κοιτασματολογίας, Τμήμα Μαρμάρων και Αδρανών Υλικών,

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

Αποκαθιστώντας την αυτοπεποίθηση του φυσικού σας χαμόγελου. Αντικαθιστώντας χαμένα δόντια με εμφυτεύματα

Αποκαθιστώντας την αυτοπεποίθηση του φυσικού σας χαμόγελου. Αντικαθιστώντας χαμένα δόντια με εμφυτεύματα Αποκαθιστώντας την αυτοπεποίθηση του φυσικού σας χαμόγελου Αντικαθιστώντας χαμένα δόντια με εμφυτεύματα Τι είναι τα οδοντικά εμφυτεύματα; Τα οδοντικά εμφυτεύματα είναι μικρές βίδες τιτανίου που εκτελούν

Διαβάστε περισσότερα

(a) Λεία δοκίµια, (b) δοκίµια µε εγκοπή, (c) δοκίµια µε ρωγµή

(a) Λεία δοκίµια, (b) δοκίµια µε εγκοπή, (c) δοκίµια µε ρωγµή ΜηχανικέςΜετρήσεις Βασισµένοστο Norman E. Dowling, Mechanical Behavior of Materials: Engineering Methods for Deformation, Fracture, and Fatigue, Third Edition, 2007 Pearson Education (a) οκιµήεφελκυσµού,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθηµα: Τεχνολογία Συγκολλήσεων και

Διαβάστε περισσότερα

Συμβόλαιο Οδοντιατρικής Φροντίδας και Υποστήριξης Dental Care. Πίνακας Οδοντιατρικών Πράξεων

Συμβόλαιο Οδοντιατρικής Φροντίδας και Υποστήριξης Dental Care. Πίνακας Οδοντιατρικών Πράξεων Συμβόλαιο Οδοντιατρικής Φροντίδας και Υποστήριξης Dental Care Πίνακας Οδοντιατρικών Πράξεων Κόστος συμμετοχής Ασφαλισμένου (Ποσό σε ) 1. ΓΕΝΙΚΑ Οδοντιατρική εξέταση 6 Καθαρισμός οδόντων μέχρι δύο (2) φορές

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ 19 Γ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι βασικότερες κατεργασίες με αφαίρεση υλικού και οι εργαλειομηχανές στις οποίες γίνονται οι αντίστοιχες κατεργασίες, είναι : Κατεργασία Τόρνευση Φραιζάρισμα

Διαβάστε περισσότερα

10. Υλικά κοπτικών εργαλείων

10. Υλικά κοπτικών εργαλείων 10. Υλικά κοπτικών εργαλείων Διακρίνονται σε έξι κατηγορίες : ανθρακούχοι χάλυβες με μικρές προσμίξεις που δεν χρησιμοποιούνται πλέον σοβαρά, ταχυχάλυβες, σκληρομέταλλα, κεραμικά, CBN και διαμάντι. Ταχυχάλυβες

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

Fire Protection Systems Πλήρως Αυτόνομα Συστήματα Πυρόσβεσης με τη χρήση Πνευματικού Σωλήνα Ανίχνευσης

Fire Protection Systems Πλήρως Αυτόνομα Συστήματα Πυρόσβεσης με τη χρήση Πνευματικού Σωλήνα Ανίχνευσης FiWaRec Fire Protection Systems Πλήρως Αυτόνομα Συστήματα Πυρόσβεσης με τη χρήση Πνευματικού Σωλήνα Ανίχνευσης ΤΕΧΝΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ #DOC 2013/PRSP/FWR/Rev. 2.0 Η «καρδιά» της γκάμας προϊόντων FiWaGuard είναι

Διαβάστε περισσότερα

Φυλλάδιο προϊόντος. Προστατευτικό αέριο. Αέρια για τη συγκόλληση μη σιδηρούχων μετάλλων.

Φυλλάδιο προϊόντος. Προστατευτικό αέριο. Αέρια για τη συγκόλληση μη σιδηρούχων μετάλλων. Φυλλάδιο προϊόντος Προστατευτικό αέριο. Αέρια για τη συγκόλληση μη σιδηρούχων μετάλλων. 03 Υπάρχει ένα ευρύ φάσμα κραμάτων αλουμινίου, χαλκού και τιτανίου που χρησιμοποιούνται σε διάφορους κλάδους της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών

2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών 1 2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 6-2-1. Ποιες χημικές ουσίες λέγονται καθαρές ή καθορισμένες; Τα χημικά στοιχεία και οι χημικές ενώσεις. 6-2-2. Ποια είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Οι κεραμικές όψεις. Ενδείξεις, υλικά και τεχνικές εφαρμογής

Οι κεραμικές όψεις. Ενδείξεις, υλικά και τεχνικές εφαρμογής Σελ. 11, για τελική διόρθωση Ακίνητη Προσθετική ΣTOMA 2012; 40 : 161-171 Πρακτικό θέμα Οι κεραμικές όψεις. Ενδείξεις, υλικά και τεχνικές εφαρμογής Θ. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ 1, Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ 2 Εργαστήριο Ακίνητης

Διαβάστε περισσότερα

τηλέφωνα επικοινωνίας: 6973795985 e- mail: klentzar@cc.uoi.gr / klentzar@gmail.com 1. ΑΤΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 2. ΣΠΟΥΔΕΣ Διδακτορικό στην Μηχανολογία

τηλέφωνα επικοινωνίας: 6973795985 e- mail: klentzar@cc.uoi.gr / klentzar@gmail.com 1. ΑΤΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 2. ΣΠΟΥΔΕΣ Διδακτορικό στην Μηχανολογία Κ ω ν σ τ α ν τ ί ν ο ς Λ έ ν τ ζ α ρ η ς, PhD, MSc τηλέφωνα επικοινωνίας: 6973795985 e- mail: klentzar@cc.uoi.gr / klentzar@gmail.com 1. ΑΤΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 2. ΣΠΟΥΔΕΣ Ημερομηνία γέννησης: Τόπος γέννησης:

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΕΤΡΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΕΙ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΕΤΡΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΕΙ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΕΤΡΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΕΙ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ιεργασίεςπου εφαρµόζονται συνήθως στην επεξεργασία του πόσιµου νερού Κροκίδωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ Χ. Πολατίδης, Γ. Κυριάκου Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο, 54124 Θεσσαλονίκη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή µελετήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ορυκτά και πολύτιμοι λίθοι της Ελλάδας

Ορυκτά και πολύτιμοι λίθοι της Ελλάδας Ορυκτά και πολύτιμοι λίθοι της Ελλάδας Βασίλης Μέλφος Λέκτορας Κοιτασματολογίας-Γεωχημείας Τομέας Ορυκτολογίας, Πετρολογίας, Κοιτασματολογίας Τμήμα Γεωλογίας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης melfosv@geo.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

6η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση διηλεκτρικής σταθεράς σε κύκλωµα RLC

6η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση διηλεκτρικής σταθεράς σε κύκλωµα RLC 6η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση διηλεκτρικής σταθεράς σε κύκλωµα RLC Θεωρητικό µέρος Αν µεταξύ δύο αρχικά αφόρτιστων αγωγών εφαρµοστεί µία συνεχής διαφορά δυναµικού ή τάση V, τότε στις επιφάνειές τους θα

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Παγκόσμιο πείραμα για το Διεθνές Έτος Χημείας Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Το μεγαλύτερο ποσοστό του νερού στον πλανήτη, για την ακρίβεια το 95% είναι αλμυρό νερό, δηλ. περιέχει άλατα. Σε αυτή τη δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Next. Πάνελ Maico για εσωτερικές και εξωτερικές πόρτες. Τασκούδης Χρήστος Μονοπρόσωπη Ε.Π.Ε. Δομικά υλικά Τηλ. 2310709136-574936-574990 Φάξ 2310709152

Next. Πάνελ Maico για εσωτερικές και εξωτερικές πόρτες. Τασκούδης Χρήστος Μονοπρόσωπη Ε.Π.Ε. Δομικά υλικά Τηλ. 2310709136-574936-574990 Φάξ 2310709152 Τασκούδης Χρήστος Μονοπρόσωπη Ε.Π.Ε. Δομικά υλικά Τηλ. 2310709136-574936-574990 Φάξ 2310709152 Next - Πάνελ για ξύλινες πόρτες εισόδου Next Πάνελ Maico για εσωτερικές και εξωτερικές πόρτες Γιατί επιλέγουμε

Διαβάστε περισσότερα

Τα πάντα για τις ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΘΕΡΜΑΝΣΕΙΣ 106

Τα πάντα για τις ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΘΕΡΜΑΝΣΕΙΣ 106 Τα πάντα για τις ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΘΕΡΜΑΝΣΕΙΣ 106 Ή διάβρωση του χαλκού. Για σημαντική μερίδα του τεχνικού κόσμου η απάντηση στην ερώτηση τρυπάει ο χαλκός από διάβρωση? είναι αρνητική. Κάποιοι λίγοι γνωρίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Υπεροχή στη σύγχρονη τεχνική χρήσης οστικού τσιμέντου

Υπεροχή στη σύγχρονη τεχνική χρήσης οστικού τσιμέντου Υπεροχή στη σύγχρονη τεχνική χρήσης οστικού τσιμέντου PALACOS ΤΟ ΧΡΥΣΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑ. ΤΕΧΝΟΓΝΩΣΙΑ. ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ. Σύγχρονη τεχνική χρήσης οστικού τσιμέντου στην αρθροπλαστική. Για πάνω από 50 χρόνια, το

Διαβάστε περισσότερα

Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων)

Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων) 6 η Εργαστηριακή Άσκηση Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων) Εργαστήριο Τριβολογίας Μάιος 2011 Αθανάσιος Μουρλάς Λιπαντικό λίπος (γράσσο) Το λιπαντικό λίπος ή γράσσο είναι ένα στερεό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΜΑΓΝΗΤΕΣ. Γιάννης Σανάκης, ρ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΛΙΚΩΝ ΕΚΕΦΕ «ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ»

ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΜΑΓΝΗΤΕΣ. Γιάννης Σανάκης, ρ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΛΙΚΩΝ ΕΚΕΦΕ «ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ» ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΜΑΓΝΗΤΕΣ Γιάννης Σανάκης, ρ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΛΙΚΩΝ ΕΚΕΦΕ «ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ» Εισαγωγή Υλικό σε εξωτερικό µαγνητικό πεδίο, Η: Β = Η + 4πΜ Μ: Μαγνήτιση ανά µονάδα όγκου Μαγνητική επιδεκτικότητα: χ

Διαβάστε περισσότερα

5-Days. Masterclass. Dentistry. in Aesthetic. 23-24-25 Μαΐου 27-28 Ιουνίου. πιστοποιούμενες διδακτικές ώρες

5-Days. Masterclass. Dentistry. in Aesthetic. 23-24-25 Μαΐου 27-28 Ιουνίου. πιστοποιούμενες διδακτικές ώρες 5-Days Masterclass in Aesthetic Dentistry 23-24-25 Μαΐου 27-28 Ιουνίου 2015 2015 Το μόνο Πρόγραμμα Πανεπιστημίου του Εξωτερικού που γίνεται στην Ελληνική γλώσσα, με και 33 πιστοποιούμενες διδακτικές ώρες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΗΛΙΑΚΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΗΛΙΑΚΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΕ.Δ.Ε.Α, ΑΠΘ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΗΛΙΑΚΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κωνσταντίνος Α. Λυμπερόπουλος Μηχανολόγος Μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

5-Days. Masterclass. Dentistry. in Aesthetic 10-11-12 28-29. πιστοποιούμενες διδακτικές ώρες

5-Days. Masterclass. Dentistry. in Aesthetic 10-11-12 28-29. πιστοποιούμενες διδακτικές ώρες 5-Days Masterclass in Aesthetic Dentistry 10-11-12 28-29 Οκτωβρίου Νοεμβρίου 2015 2015 Το μόνο Πρόγραμμα Πανεπιστημίου του Εξωτερικού που γίνεται στην Ελληνική γλώσσα, με και 33 πιστοποιούμενες διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

αγωγοί ηµιαγωγοί µονωτές Σχήµα 1

αγωγοί ηµιαγωγοί µονωτές Σχήµα 1 Η2 Μελέτη ηµιαγωγών 1. Σκοπός Στην περιοχή της επαφής δυο ηµιαγωγών τύπου p και n δηµιουργούνται ορισµένα φαινόµενα τα οποία είναι υπεύθυνα για τη συµπεριφορά της επαφής pn ή κρυσταλλοδιόδου, όπως ονοµάζεται,

Διαβάστε περισσότερα

4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του άνθρακα στον περιοδικό πίνακα. Να ταξινομούμε τα διάφορα είδη άνθρακα σε φυσικούς

Διαβάστε περισσότερα

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing).

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Κεφάλαιο 4 Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Οι ενδείξεις (τάσεις εξόδου) των θερμοζευγών τύπου Κ είναι δύσκολο να

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ****************************************************************************** ΘΕΜΑΤΑ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ****************************************************************************** ΘΕΜΑΤΑ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ****************************************************************************** ΘΕΜΑΤΑ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Δρ Ιωάννης Θανόπουλος Οπτικές λαβίδες: Θεωρία και εφαρμογές με έμφαση

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίµων. Μεταλλική Συσκευασία. Εισαγωγή

Συσκευασία Τροφίµων. Μεταλλική Συσκευασία. Εισαγωγή Συσκευασία Τροφίµων Μεταλλική Συσκευασία Εισαγωγή Συνηθέστερα χρησιµοποιούµενα µέταλλα: Σίδηρος (σαν ανοξείδωτος χάλυβας σε σκεύη και εξοπλισµό) Κασσίτερος (λευκοσίδηρος σε συνδυασµό µε σίδηρο στις κονσέρβες

Διαβάστε περισσότερα

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2 ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΤΑΣΗ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Έννοιες που πρέπει να γνωρίζετε: Εξίσωση Gbbs-Duhem, χηµικό δυναµικό συστατικού διαλύµατος Θέµα ασκήσεως: Μελέτη της εξάρτησης της επιφανειακής τάσης διαλυµάτων από την συγκέντρωση,

Διαβάστε περισσότερα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Σκληρότητα νερού Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Τι περιέχει το νερό της βροχής; Ποιο είναι συνήθως το ph του βρόχινου νερού; Γιατί; Τι περιέχει το νερό του εδάφους; Na +, K +, Ca 2+, Mg 2+, Cl, SO 4 2,

Διαβάστε περισσότερα

Hidrozol & Hidrozol Elastik Αδιάβροχο Τσιμεντοειδές Υλικό Στεγάνωσης

Hidrozol & Hidrozol Elastik Αδιάβροχο Τσιμεντοειδές Υλικό Στεγάνωσης Hidrozol & Hidrozol Elastik Αδιάβροχο Τσιμεντοειδές Υλικό Στεγάνωσης 1. ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Hidrozol & Hidrozol Elastik: Αδιάβροχο Τσιμεντοειδές Υλικό Στεγάνωσης Αδιάβροχο Ελαστικό Τσιμεντοειδές Υλικό Στεγάνωσης

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

open Die KlimaFassade Διαπνέουσα Θερμομόνωση Μειωμένο κόστος θέρμανσης και ψύξης Για πάντα

open Die KlimaFassade Διαπνέουσα Θερμομόνωση Μειωμένο κόστος θέρμανσης και ψύξης Για πάντα open Die KlimaFassade Διαπνέουσα Θερμομόνωση Μειωμένο κόστος θέρμανσης και ψύξης Για πάντα n Διαπνέουσα θερμομόνωση n Ευχάριστο εσωτερικό κλίμα n Εξοικονόμηση ενέργειας Ευχάριστο κλίμα για μιά ζωή Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Λουκάς Βλάχος Καθηγητής αστροφυσικής. http://www.physics.auth.gr valhos@astro.auth.gr

Λουκάς Βλάχος Καθηγητής αστροφυσικής. http://www.physics.auth.gr valhos@astro.auth.gr Λουκάς Βλάχος Καθηγητής αστροφυσικής http://www.physics.auth.gr valhos@astro.auth.gr Εισαγωγή Δεξιότητες του σύγχρονου φυσικού Οι τομείς και οι κατευθύνσεις στο Τμήμα φυσικής Τα μεταπτυχιακά Γιατί να σπουδάσω

Διαβάστε περισσότερα

Nανοσωλήνες άνθρακα. Ηλεκτρονική δομή ηλεκτρικές ιδιότητες. Εφαρμογές στα ηλεκτρονικά

Nανοσωλήνες άνθρακα. Ηλεκτρονική δομή ηλεκτρικές ιδιότητες. Εφαρμογές στα ηλεκτρονικά Nανοσωλήνες άνθρακα Ηλεκτρονική δομή ηλεκτρικές ιδιότητες Εφαρμογές στα ηλεκτρονικά Νανοσωλήνες άνθρακα ιστορική αναδρομή Από το γραφίτη στους Νανοσωλήνες άνθρακα Στο γραφίτη τα άτομα C συνδέονται ισχυρά

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθετα Υλικά: Χαρακτηρισμός και Ιδιότητες

Σύνθετα Υλικά: Χαρακτηρισμός και Ιδιότητες Σύνθετα Υλικά: Χαρακτηρισμός και Ιδιότητες Εργαστηριακή Άσκηση 6: Ποιοτικός Έλεγχος Σύνθετων Υλικών Διδάσκοντες: Α. Παϊπέτης, Αν. Καθηγητής, Δρ. Μηχ/γος Μηχανικός Εργαστηριακή Υποστήριξη: Τ. Μπέκας, Υποψήφιος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα