ΝΕΡΟ. αειφορική διαχείριση & περιβάλλον. Ζήσης Αγγελίδης, Δρ. Υδρογεωλογίας, Α.Π.Θ. Χρυσούλα Αθανασίου, Βιολόγος MSc Γιώργος Υφαντής, Βιολόγος MSc

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΝΕΡΟ. αειφορική διαχείριση & περιβάλλον. Ζήσης Αγγελίδης, Δρ. Υδρογεωλογίας, Α.Π.Θ. Χρυσούλα Αθανασίου, Βιολόγος MSc Γιώργος Υφαντής, Βιολόγος MSc"

Transcript

1 \-Π λl \ B] Ο.,- l\i.l \ ι.\\-l-ξl.. Θ i] Ξ i] : \] ιi il( ]-l l \] -\Ξ] :l ie. \: "l\,'l,\t.ο }] ΠEΡlιhEPEl\liil λle^-0.-l\l:l.l EliΠ \lι\e. ΞilΞ l(e}ltρllii]ξ }l\lieλο)ll\:., i*pτ.,φ* : $r ΞtrΦ..'., -l c-;ιt).[εγρtο ] ο- Α't. (:l Π ((_ Γ _)- \ I 3 -.r:.iri:.:i.::::: ]..i::ι...':ψt".l, if ::.-...,#*.1'::....:'ιi'1 ' l.*;.i{. 'i. "- -..:. 'L "..t.ii ::.***'' -:Ι ι.; 1i:', ',t.,- : ' g6u ::..λ Ψ ". /11{ 11 /,,,,,. ) 1l /',\'\'rl'l(' \/,, )'1'. ι l.'tl/l(,, l{ /''li('\'1tr, ('li ιl)[.\'ι,( '(] ( \/l 1r ).-l, -,,i,..,. \/

2 1

3 2

4 ΝΕΡΟ αειφορική διαχείριση & περιβάλλον Συγγραφή - επιμέλεια φωτογραφικό υλικό: Ζήσης Αγγελίδης, Δρ. Υδρογεωλογίας, Α.Π.Θ. Χρυσούλα Αθανασίου, Βιολόγος MSc Γιώργος Υφαντής, Βιολόγος MSc ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

5 4

6 Το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Κ.Π.Ε.) στελεχώνεται από τους εκπαιδευτικούς: Αγγελίδη Ζήση, Δρ. Γεωλογίας, Α.Π.Θ., Υπεύθυνο Κ.Π.Ε. Αθανασίου Χρυσούλα, Βιολόγο MSc, αναπληρώτρια Υπεύθυνη Αβραμίδου Βέρα, Δασκάλα, Πτυχ. Αγγλικής Φιλολογίας, μέλος της Π.Ο. του Κ.Π.Ε. Αθαναηλίδη Γιώργο, Δάσκαλο, μέλος της Π.Ο. του Κ.Π.Ε Μιχαήλ Σύρμω, Δασκάλα, Βιολόγο Μ.Δ.Ε., μέλος της Π.Ο. του Κ.Π.Ε Μοντεσάντου Ευφροσύνη, Δασκάλα, μέλος της Π.Ο. του Κ.Π.Ε Παπαδημητρίου Ευθύμιο, Φιλόλογο, μέλος της Π.Ο. του Κ.Π.Ε Πιγγελίδου Καλλιόπη, Γαλλικής Φιλολογίας, μέλος της Π.Ο. του Κ.Π.Ε Υφαντή Γιώργο, Βιολόγο MSc, μέλος της Π.Ο. του Κ.Π.Ε. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ελευθερίου Κορδελιού Α. Παπανδρέου 2 & Κατσαντώνη Τ.Κ Τηλ fax Γραμματειακή υποστήριξη Δεβετζίδης Αθανάσιος Παντελιάδου Άννα c 2009 Κ.Π.Ε. Ελευθερίου Κορδελιού Έκδοση: Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ελευθερίου Κορδελιού Ηλεκτρονική σελιδοποίηση: Επιμέλεια παραγωγής: ISBN Το παρόν βιβλίο εκδόθηκε στο πλαίσιο της πράξης Κέντρα Περιβάλλοντικης Εκπαιδεύσης στις 3 περιφέρειες σταδιακής εξόδου του επιχειρησιακού προγράμματος Εκπαίδευση και δια βίου μάθηση με τη συγχρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και Εθνικών Πόρων. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση ή αναπαραγωγή του συνόλου ή μέρους του παρόντος με οποιοδήποτε μέσο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, φωτοτυπικό ή άλλο καθώς και κάθε εκμετάλλευση του μόνο με γραπτή άδεια των συγγραφέων συμφώνως με τις διατάξεις του νόμου 2121/1993 και των συμβάσεων του Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα. 5

7 6

8 Περιεχομένα Πρόλογος 9 ΜΕΡΟΣ Α Το νερό στη φύση Υδρολογικός κύκλος ή κύκλος του νερού Ανθρωπο-υδρολογικός κύκλος του νερού Νερό και υγεία Ο πόλεμος του νερού Διαχείριση του νερού Υδατικά διαμερίσματα Υδατικά διαμερίσματα Κεντρικής Μακεδονίας Ύδρευση Θεσσαλονίκης ΜΕΡΟΣ Β Η διδακτική μας Πρόγραμμα αγωγής για το περιβάλλον και την αειφορία Θέμα: Αειφορική διαχείριση του νερού ΜΕΡΟΣ Γ Εργαστήρια 95 Βιβλιογραφία 109 7

9 8

10 Πρόλογος Διανύουμε τη δεκαετία της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη (ΕΑΑ) που καθόρισαν τα Ηνωμένα Έθνη το Σκοπός του σύνθετου αυτού εγχειρήματος που αφορά κάθε πτυχή της ζωής μας παραμένει πάντα σύμφωνα με την UNESCO η ενσωμάτωση των αξιών που αναδεικνύει η αειφόρος ανάπτυξη σε όλες της διαστάσεις της εκπαίδευσης. Στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΚΠΕ) Ελευθερίου Κορδελιού Θεσσαλονίκης οι αναζητήσεις των μελών της παιδαγωγικής ομάδας, τα προγράμματα, οι διδακτικές προσεγγίσεις, οι επιμορφωτικές και κοινωνικές δραστηριότητες, οι συνεργασίες και κάθε άλλη προσπάθεια έχει προσανατολισμό στην κατεύθυνση μιας δίκαιης αειφόρου κοινωνίας η οποία να γίνει πραγματικότητα για όλους τους πολίτες. Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη βέβαια δεν προέκυψε από τη μια μέρα στην άλλη. Έχει τις ρίζες της στην περιβαλλοντική εκπαίδευση στους προβληματισμούς και τις αναζητήσεις που η ίδια έθεσε τη δεκαετία του «70». Τα πράγματα βέβαια με την ΕΑΑ γίνονται πιο συγκεκριμένα και σκοπεύουν κατά την εκτίμησή μας καλύτερα το στόχο. Και αυτό, καθώς τα περιβαλλοντικά προβλήματα δεν αφορούν προβλήματα της φύσης την οποία ονομάσαμε περιβάλλον ή αποκλειστικά τη σχέση του ανθρώπου με τη φύση. Τα περιβαλλοντικά προβλήματα για την παιδαγωγική ομάδα του ΚΠΕ είναι κοινωνικά προβλήματα με προέλευση τα αντικρουόμενα συμφέροντα ανάμεσα σε ανθρώπους ή διαφορετικές κοινωνικές ομάδες. Με ποιο τρόπο λοιπόν θα φωτίσουμε το μυαλό και την καρδιά των μαθητών μας έτσι ώστε να αποκτήσουν εφόδια για να έχουν στη συνέχεια οι τοπικές κοινωνίες «δημοκρατικούς κριτικούς πολίτες» οι οποίοι θα διαχειρίζονται με δημοκρατικό τρόπο τα περιβαλλοντικά ζητήματα; Προσπαθούμε στο κέντρο μας με πολύ κόπο να καλλιεργήσουμε τις αρετές που οδηγούν στον κριτικά σκεπτόμενο άνθρωπο. Να μην είναι οι νέοι μας απλοί παθητικοί δέκτες «θεραπευτικών» συμβουλών για την κοινωνία τους, τον κόσμο και τα πράγματα. Αντίθετα να συμμετέχουν σε συζητήσεις, να προτάσσουν το δικό τους λόγο, τη δική τους αντιπαράθεση. Να βλέπουν πίσω από εκεί που τα πράγματα δεν φαίνονται, να αντιλαμβάνονται και να συναισθάνονται τον τρόπο σκέψης και τις ιδέες των άλλων, να εφαρμόζουν κριτήρια αξιολόγησης για τον εαυτό τους και τους άλλους. Προσπαθούμε λοιπόν να εφαρμόσουμε στο ΚΠΕ δράσεις που αναδεικνύουν και ενδυναμώνουν την αποτελεσματικότητα της «εκπαίδευσης για την αειφορία» που βελτιώνουν την ποιότητα της διδασκαλίας μας. Να πείσουμε για συνεννόηση και συνεργασία στην κατεύθυνση της ΕΑΑ φορείς και άτομα που εμπλέκονται με το αντικείμενο. Το βιβλίο «Νερό αειφορική διαχείριση και περιβάλλον» αποτελεί μία προσέγγιση στα ζητήματα που σχετίζονται με το νερό ως φυσικό πόρο και ως κοινωνικό αγαθό στην κατεύθυνση της ΕΑΑ. Ευχαριστούμε από καρδιάς για την πολύτιμη βοήθεια που τύχαμε από φίλους, συναδέλφους και γνωστούς. Ζ. Αγγελίδης Χ. Αθανασίου Γ. Υφαντής 9

11 Γεωσύστημα Ένα μικρό μέρος της ηλιακής ενέργειας φθάνει στη γη και δίνει την ενέργεια που χρειάζεται για να εξατμιστεί το νερό, να ζεσταθεί ο αέρας και το έδαφος και να γίνει η φωτοσύνθεση, να θέσει τελικά σε κίνηση το «γήϊνο σύστημα» ή όπως λέμε το γεωσύστημα. Αυτό, δεν είναι άλλο παρά ένα σύνολο μικρών συστημάτων, υποσύνολων, του γήϊνου συστήματος. Το γεωσύστημα χαρακτηρίζεται από ροές ενέργειας και από κύκλους της ύλης στους οποίους συμμετέχουν τόσο οι ζωντανοί οργανισμοί όσο και το αβιοτικό περιβάλλον (βιογεωχημικοί κύκλοι). Η ισορροπία μεταξύ αυτών των συντελεστών είναι ασταθής και καρπός μιας συνεχούς αλληλεπίδρασης. Η γη, το πολύπλοκο και όμορφο αυτό σύστημα που διατηρεί τη ζωή δεκάδες εκατομμύρια χρόνια, μας διδάσκει ότι ο κόσμος του, οργανικός και ανόργανος διατηρούν μια στενή και διαρκή σχέση ισορροπίας. Εάν οι αστάθειες είναι τοπικές και μικρών διαστάσεων τότε τις απορροφά εύκολα το γεωσύστημα. Για παράδειγμα, η ξηρασία που συμβαίνει πολλές φορές σε μία περιοχή μπορεί να καλυφθεί με υδατικά αποθέματα από μια άλλη περιοχή. Εάν όμως οι αλλαγές είναι μεγάλες, περνούν από το ένα σύστημα στο άλλο μέχρι να διαμορφωθούν οι νέες ισορροπίες. Τέτοιες μεγάλες αλλαγές συνέβησαν πολλές φορές στην ιστορία της γης, χωρίς όμως να είναι η αιτία ο άνθρωπος π.χ. παγετώνες, ηφαίστεια, κλίμα κ.ά. Η εισχώρηση του ανθρώπου στο σύνθετο γεωσύστημα έφερε αστάθειες. Οι παρεμβάσεις που προήλθαν από τις ανθρώπινες κοινωνίες δεν ήταν πάντα οι ίδιες αλλά εξαρτιόνταν από την πρόοδο της τεχνολογίας. Οι άνθρωποι σήμερα εισχώρησαν στους μηχανισμούς του γεωσυστήματος και δημιούργησαν ένα τεχνητό σύστημα το οικονομικό - προκειμένου να παράγουν υλικά για την ικανοποίηση των αναγκών τους. Αυτό το σύστημα παρεμβαίνει στη ροή ενέργειας και στους βιογεωχημικούς κύκλους της ύλης αλλοιώνοντας λιγότερο ή περισσότερο τους φυσικούς μηχανισμούς. 10

12 Μέρος Α Το νερό στη φύση τούτο έχει, φιλάνθρωπον, την ισότητα, το όμοιον. Ού δείται γάρ οργάνων, ούδ εργαλείων, απροσδεές, αυτοτελές αγαθόν. Πλούταρχος 11

13 Το σύστημα Γη: Ροές ενέργειας και κύκλοι της ύλης Το σύστημα Γη, είναι ένα σύνθετο σύστημα που περιλαμβάνει τη Λιθόσφαιρα (η στερεή επιφάνεια της γης), την Ατμόσφαιρα (το αέριο περίβλημα της γης), την Υδρόσφαιρα (τα ύδατα του πλανήτη) και τη Βιόσφαιρα (όλους τους ζωντανούς οργανισμούς). Τα βέλη διπλής κατεύθυνσης στη γραφική απεικόνιση του συστήματος Γη αντιπροσωπεύουν την ανταλλαγή ενέργειας και ύλης που συνδέει τις 4 σφαίρες. Στην κορυφή, η ηλιακή ακτινοβολία, ενεργοποιεί τις περισσότερες από τις φυσικές λειτουργίες που συμβαίνουν στις τέσσερις σφαίρες. Αν και το σύστημα Γη είναι στο σύνολό του ένα κλειστό σύστημα (επιτρέπει την ανταλλαγή ενέργειας αλλά όχι της ύλης με το περιβάλλον του), τα επιμέρους συστήματα που το απαρτίζουν είναι ανοικτά συστήματα. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει μια διαρκής ροή ενέργειας και ύλης μεταξύ της υδρόσφαιρας, λιθόσφαιρας, ατμόσφαιρας και βιόσφαιρας. Τα υλικά που υπάρχουν στη Γη περνούν από στάδια δέσμευσης, αποδέσμευσης και επαναδέσμευσης που ονομάζουμε κύκλους της ύλης. Στην κυκλοφορία των υλικών δεν λαμβάνουν μέρος μόνο οι ζωντανοί οργανισμοί αλλά και το αβιοτικό περιβάλλον. Με αυτόν τον τρόπο, τα πεπερασμένα αποθέματα ύλης που υπάρχουν στη Γη ανακυκλώνονται και επαναχρησιμοποιούνται. Οι κύκλοι της ύλης (του άνθρακα, του οξυγόνου, του υδρογόνου, του αζώτου, του νερού κ.ά.) ονομάζονται βιογεωχημικοί καθώς σε αυτούς συνυπάρχει η βιοτική φάση (τροφική αλυσίδα) και η αβιοτική φάση (χημικές αντιδράσεις στο αβιοτικό περιβάλλον). Κάθε οικοσύστημα, χερσαίο ή υδάτινο, συμμετέχει στη ροή της ενέργειας και στους κύκλους της ύλης. Γραφική απεικόνιση του συστήματος Γη 12

14 Το Νερό στη Γη Αν και το νερό με διάφορους φυσικούς μηχανισμούς κινείται μεταξύ των επιμέρους συστημάτων της Γης (λιθόσφαιρα, υδρόσφαιρα, ατμόσφαιρα και βιόσφαιρα), το σύστημα Γη στο σύνολό του δεν επιτρέπει την ανταλλαγή ύλης, δηλαδή ούτε δέχεται από πουθενά νερό άλλα και ούτε χάνει νερό. Το νερό που υπάρχει στη Γη, υπάρχει από την εποχή της δημιουργίας του πλανήτη, ούτε μειώνεται, ούτε αυξάνεται. Μέσα δηλαδή από μία αέναη διαδικασία, το νερό που υπάρχει στη Γη από τη δημιουργία της μέχρι σήμερα, γίνεται διαθέσιμο στα επιμέρους συστήματα της Γης: στο έδαφος, στα φυτά, στον άνθρωπο, στους ωκεανούς, στην ατμόσφαιρα. Αυτή η διαδικασία ροής του νερού μέσα στα επιμέρους συστήματα της γης είναι ο κύκλος του νερού. Συστήματα Τα συστήματα ταξινομούνται ως ανοικτά, κλειστά ή απομονωμένα. Τα ανοικτά συστήματα επιτρέπουν την ανταλλαγή ενέργειας και ύλης με το περιβάλλον τους. Τα κλειστά συστήματα, επιτρέπουν την ανταλλαγή της ενέργειας αλλά όχι της ύλης με το περιβάλλον τους. Τα απομονωμένα δεν επιτρέπουν ούτε την ανταλλαγή ενέργειας ούτε ύλης με το περιβάλλον τους. Ανοικτά συστήματα: Η θάλασσα είναι ένα παράδειγμα ανοικτού συστήματος. Η θάλασσα είναι μέρος της υδρόσφαιρας και η επιφάνειά της αντιπροσωπεύει το σημείο επαφής μεταξύ δύο συστημάτων, της υδρόσφαιρας και της ατμόσφαιρας. Ηλιακή ακτινοβολία περνάει μέσα από την ατμόσφαιρα και απορροφάται από τη θάλασσα (υδρόσφαιρα). Η ενέργεια που απορροφάται συμβάλλει στην εξάτμιση του νερού από τη θάλασσα. Καθώς οι υδρατμοί (ύλη) εισέρχονται στην ατμόσφαιρα μεταφέρουν την ενέργεια που χρησιμοποιήθηκε για την εξάτμιση του νερού (άδηλη θερμότητα). Οι υδρατμοί αυξάνουν την υγρασία του αέρα. Όταν η υγρασία αυξηθεί, συμβαίνει συμπύκνωση, απελευθερώνεται η άδηλη θερμότητα και σχηματίζονται τα σύννεφα. Η συνεχιζόμενη συμπύκνωση δημιουργεί τη βροχόπτωση (ύλη) που πέφτει ξανά στη θάλασσα. Δηλαδή, ενέργεια (ηλιακή ακτινοβολία και άδηλη θερμότητα) αλλά και ύλη (υδρατμοί και βροχή) περνούν τα όρια μεταξύ της υδρόσφαιρας και της ατμόσφαιρας. Κλειστά συστήματα: Το σύστημα Γη στο σύνολό του είναι ένα κλειστό σύστημα. Το όριο του συστήματος Γη είναι η εξωτερική στοιβάδα της ατμόσφαιρας. Κανενός είδους ανταλλαγή ύλης δεν συμβαίνει μεταξύ του συστήματος Γη και του υπόλοιπου σύμπαντος (εκτός από τις περιστασιακές πτώσεις μετεωριτών). Αντίθετα, ενέργεια υπό την μορφή της ηλιακής ακτινοβολίας, προερχόμενη από τον Ήλιο, περνάει την ατμόσφαιρα και φτάνει στην επιφάνεια της Γης. Η Γη αντίστροφα, εκπέμπει ακτινοβολία πίσω στο διάστημα, πέρα από τα όρια του συστήματος δηλαδή. Η Γη είναι ένα κλειστό σύστημα, που επιτρέπει την ανταλλαγή ενέργειας αλλά όχι ύλης πέρα από τα όριά του. 13

15 Υδρολογικός κύκλος ή κύκλος του νερού Ο κύκλος του νερού αποτελεί μηχανισμό της φύσης και διακρίνεται σε επί μέρους φάσεις, που είναι οι εξής: Εξάτμιση & διαπνοή: Συνιστά το πέρασμα του νερού από την υγρή στην αέρια κατάσταση. Συμβαίνει όταν το νερό στην επιφάνεια της γης θερμαίνεται και μετατρέπεται σε υδρατμούς. Στην διαδικασία αυτή συμμετέχουν οι ωκεανοί, οι λίμνες, τα ποτάμια και η υγρασία του εδάφους. Μία παρόμοια διαδικασία αλλά σε μικρότερες ποσοτικά διαστάσεις είναι και η διαπνοή η οποία πραγματοποιείται από τα φύλλα των φυτών. Μέσω της διαπνοής αποδίδεται νερό από τα φυτά, υπό μορφή υδρατμών, στην ατμόσφαιρα. Εκτιμάται ότι το 10% της υγρασίας της ατμόσφαιρας προέρχεται από τη διαπνοή. Συμπύκνωση: Είναι η επιστροφή του νερού στην υγρή του κατάσταση. Η συμπύκνωση είναι το αντίθετο της εξάτμισης. Συμβαίνει όταν οι υδρατμοί στην ατμόσφαιρα ψύχονται και υγροποιούνται σχηματίζουν δηλαδή μικρά σταγονίδια τα οποία με τη σειρά τους δημιουργούν τα σύννεφα. Οι υδρατμοί λοιπόν συμπυκνώνονται και δημιουργούν σύννεφα. 14

16 Ατμοσφαιρικά κατακρημνίσματα: Από τα σύννεφα, το νερό πέφτει στην επιφάνεια της Γης (ωκεανούς και ξηρά) κατά κύριο λόγο σε υγρή μορφή (βροχή) και ενίοτε ως χιόνι, χαλάζι ή ομίχλη: Το μεγαλύτερο μέρος της βροχής πέφτει απευθείας στους ωκεανούς. Ένα μέρος της βροχής δεν φτάνει ποτέ στο έδαφος ή στους ωκεανούς, είτε γιατί καθώς πέφτει εξατμίζεται είτε γιατί πέφτει πάνω σε επιφάνειες όπως πχ. βλάστηση, κτήρια, δρόμοι και εξατμίζεται απευθείας από τις επιφάνειες αυτές. Ένα άλλο μικρό ποσοστό υγραίνει το έδαφος, απορροφάται από τις ρίζες των φυτών και επιστρέφει στον υδρολογικό κύκλο μέσω της διαπνοής. Κατείσδυση: Ένα μεγάλο σχετικά μέρος νερού από βροχές ή χιόνι εισέρχεται στο υπέδαφος, κινείται βαθύτερα στα ανοίγματα των πετρωμάτων και έτσι εμπλουτίζει τα υπόγεια υδροφόρα στρώματα. Στην επαφή του με τα πετρώματα αποκτά φυσικές και χημικές ιδιότητες. 15

17 Ροές: Το νερό που έπεσε στη γη ρέει προς τη θάλασσα: Ένα μεγάλο μέρος ρέει στην επιφάνεια της λιθόσφαιρας (επιφανειακές απορροές) ως ποτάμια, χείμαρροι, ρέματα. Ένα άλλο μέρος ποσοτικά μικρότερο, παραμένει για κάποιο χρόνο στην επιφάνεια της λιθόσφαιρας σε στερεή μορφή (χιόνι, πάγος). Ένα άλλο μέρος, ποσοτικά ακόμη μικρότερο, παραμένει για κάποιο χρονικό διάστημα σε φυσικά υγροτοπικά συστήματα (λίμνες κ.α.) ή σε τεχνητούς ταμιευτήρες (φράγματα κ.ά.). Τέλος ένα σημαντικό μέρος που εισήλθε στο υπέδαφος (υπόγειες ροές) κινείται αργά με κατεύθυνση τη θάλασσα. 16

18 Ο κύκλος του νερού Σχηματική παράσταση του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου του νερού Περίπου km 3 νερού εισέρχονται στην ατμόσφαιρα ετησίως μέσω της εξάτμισης και της διαπνοής (90% προέρχεται από τους ωκεανούς και μόνο 10% από τις ηπείρους). Αυτή η ποσότητα νερού της ατμόσφαιρας επιστρέφει υπό μορφή κατακριμνησμάτων απευθείας στους ωκεανούς κατά 80% και στις ηπείρους κατά 20%. Στη συνέχεια και μέσω επιφανειακών ( km 3 ) και υπόγειων ( km 3 ) απορροών από τις ηπείρους, καταλήγουν ακόμη km 3 στη θάλασσα. Οι ωκεανοί περιέχουν το 97% της συνολικής ποσότητας νερού στη γη. Το νερό που είναι δεσμευμένο στους πάγους αποτελεί το 2% της συνολικής ποσότητας νερού. Τα υπόγεια νερά αποτελούν το 1% του συνολικού νερού της γης και αυτή η ποσότητα είναι Το γλυκό νερό δεν αποτελεί παρά το 3% των 1360 εκατομμυρίων κυβικών χιλιομέτρων νερού που διαθέτει ο πλανήτης μας. Περίπου το 70% είναι εγκλωβισμένο στους πάγους των πόλων. Ένα μεγάλο μέρος αυτού που απομένει είναι αποθηκευμένο στο έδαφος και είναι απρόσιτο. Μόνο το 0.003% του επίγειου νερού μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Πολύτιμο φυσικό και κοινωνικό αγαθό που απαιτεί αυστηρά μέτρα προστασίας. Αλμυρό νερό 97% Γλυκό νερό που δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί 2,997% Γλυκό νερό που μπορεί να χρησιμοποιηθεί 0,003% 17

19 πολλές φορές μεγαλύτερη από την ποσότητα νερού που υπάρχει στις λίμνες και τα ποτάμια (μαζί αποτελούν το 0,009% της συνολικής ποσότητας) και τέλος στην ατμόσφαιρα υπάρχει το 0.001% του νερού της γης. γνωρίζουμε ακόμη ότι: Ο κύκλος του νερού ενεργοποιείται από την ηλιακή ενέργεια. Αυτή είναι απαραίτητη προκειμένου να εξατμιστεί το νερό και να ανυψωθεί από την επιφάνεια της γης στα σύννεφα Η δύναμη της βαρύτητας στη συνέχεια οδηγεί τη βροχή στο έδαφος και στη θάλασσα. Ο κύκλος του νερού επίσης αποτελεί την κύρια εξωτερική δύναμη η οποία διαβρώνει τα πετρώματα και μεταφέρει με επιφανειακές απορροές τα ιζήματα διαμορφώνοντας τη μορφολογία της επιφάνειας της γης. Ο χρόνος πραγματοποίησης ενός υδρολογικού κύκλου δεν είναι πάντα ο ίδιος. Μπορεί να συντομευθεί ή να διαφοροποιηθεί σε κάποια του στάδια. Για παράδειγμα: κατά τη διάρκεια ξηρασίας φαίνεται να έχει διακοπεί ή επιβραδύνεται ενώ αντίθετα φαίνεται να είναι συνεχής ή επιταχύνεται κατά τη διάρκεια πλημμύρας η ένταση και η συχνότητά του εξαρτώνται από τη γεωγραφική θέση και το κλίμα μιας περιοχής καθώς η λειτουργία του κύκλου είναι αποτέλεσμα της ηλιακής ακτινοβολίας η οποία μεταβάλλεται με το γεωγραφικό πλάτος και την εποχή του έτους όταν η βροχή πέσει κατευθείαν πάνω στη θάλασσα ή σε λίμνες φαίνεται να είναι συνεχής. Γαλάζιος Πλανήτης; Το γλυκό νερό είναι άνισα κατανεμημένο στη γή. Εννέα χώρες δέχονται το 60% των βροχών. Σε 80 χώρες υπάρχει έλλειψη, ενώ κάποιες βρίσκονται ακόμα σε κρίσιμη κατάσταση λόγω έλλειψης νερού. 18

20 Λεκάνη απορροής Το μεγαλύτερο μέρος του νερού που πέφτει στη γη, αφού συγκεντρωθεί, σχηματίζει ρυάκια, χείμαρρους και ποταμούς που ρέουν μέσα σε λεκάνες και κοιλάδες. Κάθε χείμαρρος (με μπλε στο σχήμα που ακολουθεί) συγκεντρώνει όλα τα νερά μιας συγκεκριμένης περιοχής. Η περιοχή αυτή αποτελεί τη λεκάνη απορροής του συγκεκριμένου χειμάρρου. Έτσι κάθε χείμαρρος έχει μία και μοναδική λεκάνη απορροής. Τα όρια κάθε λεκάνης απορροής ορίζονται από μία νοητή γραμμή που ονομάζουμε υδροκρίτη. Αυτή η νοητή γραμμή (με κίτρινο στο σχήμα που ακολουθεί) ενώνει τα υψηλότερα σημεία μιας περιοχής και ορίζει προς ποια πλευρά θα κατευθυνθούν τα νερά της βροχής (γαλάζια βέλη) κατά τη διάρκεια μιας βροχόπτωσης. Υπόμνημα: υδροκρίτης, χείμαρρος, Τα βέλη δείχνουν την κατεύθυνση προς την οποία θα κινηθούν τα νερά. Υδρογραφικό δίκτυο Το σύνολο των χειμάρρων που αποστραγγίζουν μια περιοχή αποτελεί το υδρογραφικό δίκτυο της περιοχής. Όταν σ ένα υδρογραφικό δίκτυο προστεθούν και άλλες λεκάνες απορροής που αποστραγγίζονται σ αυτό, τότε έχουμε το υδρογραφικό σύστημα μιας μεγάλης περιοχής. Συνήθως αναφερόμαστε σε ένα ποτάμι, ένα ρέμα ή μια λίμνη για να προσδιορίσουμε μία λεκάνη απορροής. Λέμε για παράδειγμα η λεκάνη απορροής του Αξιού ή η λεκάνη απορροής της λίμνης Κορώνειας. Για λόγους διαχείρισης, έρευνας και μελέτης μπορούμε να 19

21 προσδιορίζουμε και υπολεκάνες ως μέρη της κύριας λεκάνης, οι οποίες συνήθως στραγγίζουν σε κάποιον χείμαρρο ή μικρότερο ποταμό. Στην λεκάνη απορροής του Αξιού για παράδειγμα, αναφέρονται οι υπολεκάνες Αγιάκ, Γυναικόκαστρου και Κοτζά Ντερέ που βρίσκονται σε ελληνικό έδαφος. Κάθε ποτάμι λοιπόν έχει τη δική του λεκάνη απορροής, το δικό του μήκος, τη δική του παροχή (ποσότητα νερού στο χρόνο) και ταχύτητα με την οποία κινείται το νερό στο ποτάμι. Ο Αξιός για παράδειγμα πηγάζει από την ορεινή ζώνη μεταξύ Αλβανίας και ΠΓΔΜ, συγκεκριμένα από τα όρη Ρουντόσκα-Γιαμαβίστρα-Σουχαγκούρα και η λεκάνη απορροής του καλύπτει έκταση km². Από την έκταση αυτή, μόνο τα 2.513km² βρίσκονται σε ελληνικό έδαφος (1.636 km² αντιστοιχούν στο τελευταίο τμήμα πριν την εκβολή του στη θάλασσα και 901 km² στον παραπόταμο Σακουλέβα, ο οποίος βρίσκεται στην πεδιάδα της Φλώρινας και συμβάλλει με τον Αξιό στο έδαφος της ΠΓΔΜ). Η συνολική διαδρομή του Αξιού είναι 300 km από τα οποία 220 στην ΠΓΔΜ και 80 στην Ελλάδα. Εκβάλλει στον Θερμαϊκό κόλπο 20 km δυτικά της Θεσσαλονίκης. Οι ποσότητες του νερού κάθε ποταμού ή κάθε χειμάρρου εξαρτώνται από τις κλιματικές και τις γεωλογικές συνθήκες, από την τοπογραφία και την βλάστηση της λεκάνης απορροής του. Υπόμνημα: Με κόκκινη γραμμή σημειώνεται η λεκάνη απορροής του ποταμού Αξιού. Με γαλάζιο ο Αξίος και οι παραπόταμοι του. Με κίτρινο τα σύνορα των κρατών. Π.Γ.Δ.Μ. 20

22 Από μία λοιπόν μικρή λεκάνη απορροής π.χ Αξιού, Λουδία οδηγούμαστε σε μεγαλύτερες λεκάνες και στη συνέχεια ακόμη μεγαλύτερες για να καταλήξουμε στις έξι μεγάλες Ευρωπαϊκές υδρογραφικές λεκάνες απορροής. Λεκάνες απορροής υδατικου διαμερίσματος Κεντρικής Μακεδονίας Μορφολογικός χάρτης στον οποίο φαίνονται οι λεκάνες απορροής ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ ΘΑΛΑΣΣΑ 21

23 Υδροπηγή Σπουδαίο φυσικό φαινόμενο, εξαιρετικά σημαντικό για τον άνθρωπο, είναι η παρουσία υδροπηγής σε μία περιοχή. Οι λόγοι που προκαλούν την έξοδο του νερού από το υπέδαφος στην επιφάνεια δεν είναι τυχαίοι αλλά συνδέονται με τη μορφολογία, την εσωτερική γεωλογική δομή, τις βροχοπτώσεις, τη βλάστηση, το υψόμετρο, τη λιθολογία κ.α. Κάθε πηγή έχει τη δική της θερμοκρασία νερού που εξαρτάται από το υψόμετρο, τη βλάστηση, `` Μια πηγούλα ξεπηδάει από τη γη μέσα στο δάσος. Αργά αλλά σταθερά το ρυάκι ξεμυτίζει από τα χαμόκλαδα. Από εδώ αναβλύζει, από τα βάθη των αιώνων ένας μικρός ή μεγάλος δρόμος για τη θάλασσα. Τα ρυάκια, κυλούν στις ρεματιές μέχρι να έρθει η ώρα να παραδοθούν αδιαμαρτύρητα στα μικρά ποταμάκια που περιμένουν. Μέσα από βράχους, ρεματιές, φαράγγια, λιβάδια και χωράφια, δανείζεται το χρώμα από τα ξερά φύλλα του φθινοπώρου τις πέτρες και τα χαλίκια ή τα ανοιξιάτικα αγριολούλουδα και παίρνει δύναμη από άλλους παραποτάμους που μαζί ενισχύουν τις υδάτινες αρτηρίες. Φτάνοντας σε πλήρη ωριμότητα, παρασύρει και άλλα ποτάμια, γεμίζει, πλαταίνει, ανυπομονώντας να χαθεί στο πέλαγος `` τον προσανατολισμό, το μηχανισμό εξόδου του νερού στην επιφάνεια, τον τύπο των πετρωμάτων στα οποία κινείται, ενώ τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του νερού της πηγής όπως και κάθε νερού στο υπέδαφος εξαρτώνται από τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των πετρωμάτων με τα οποία το νερό ήταν σε επαφή κατά την παραμονή του στο υπέδαφος. 22

24 Ανθρωπο-υδρολογικός κύκλος του νερού Το νερό δεν αποτελεί καρπό μιας συγκομιδής. Αξίζει όμως να παρατηρήσουμε ότι η ανανέωσή του σ ένα περιορισμένο χώρο λεκάνη βρίσκεται σε συνάρτηση με: τις κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν κάθε χρόνο, με τη φυσική προσφορά και ζήτηση από τους χρήστες, την ευαισθησία των χρηστών τις ανθρώπινες παρεμβάσεις στα ποιοτικά χαρακτηριστικά του οι οποίες περιορίζουν ή και αποκλείουν δυνατότητες συγκεκριμένων χρήσεων. Κατά τη διαδρομή του το νερό συγκεκριμένα στην ατμόσφαιρα λιθόσφαιρα υδρόσφαιρα δέχεται πολλές παρεμβάσεις. Όταν η ανθρώπινη παρέμβαση στα ποιοτικά χαρακτηριστικά του νερού ξεπερνούν τη δυνατότητα αυτοκαθαρισμού του, τότε η ρύπανση αποτελεί μια δραματική πραγματικότητα. Με όρους εκπαιδευτικούς περιβαλλοντικούς (βιωσιμότητα αειφορία φυσικών υδατικών συστημάτων) θεωρούμε πολύ στενή και σε αλληλεξάρτηση τη σχέση, καθαρό νερό καθαρό περιβάλλον. Σε ένα υδατικό σύστημα το νερό είναι καθαρό όταν το περιβάλλον του συστήματος είναι καθαρό. Με την αντίληψη αυτή δεν περιοριζόμαστε απλά και μόνο να διατηρήσουμε την κατάλληλη ποιότητα του νερού για τους χρήστες, συγκεκριμένα να μην υποβαθμίσουμε τα φυσικοχημικά χημικά χαρακτηριστικά του νερού, αλλά να προστατεύσουμε όλο το σύστημα. Η σχέση του νερού με το περιβάλλον αποτυπώνεται στην ευρωπαϊκή οδηγία 2000/60ΕΚ καθώς και στην εθνική νομοθεσία (ΠΔ51/2007). Βασικός στόχος της οδηγίας είναι η ολοκληρωμένη προστασία και διαχείριση επιφανειακών υπόγειων και παράκτιων νερών. 23

25 Η οδηγία συνίσταται: στην προώθηση της βιώσιμης διαχείρισης του νερού, βάσει μακροπρόθεσμης προστασίας των διαθέσιμων υδατικών πόρων στην αποτροπή περαιτέρω επιδείνωσης, την προστασία και βελτίωση της κατάστασης των υδατικών οικοσυστημάτων καθώς και των αμέσως εξαρτώμενων από αυτά χερσαίων οικοσυστημάτων και υγροτόπων σε ό,τι αφορά τις ανάγκες τους σε νερό στην προοδευτική μείωση των απορρίψεων, εκπομπών και διαρροών και σταδιακή εξάλειψή τους στη διασφάλιση της προοδευτικής μείωσης της ρύπανσης των υπόγειων υδάτων και αποτροπή περαιτέρω μόλυνσης τους στο μετριασμό των επιπτώσεων από πλημμύρες και ξηρασίες Προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι παραπάνω στόχοι θα πρέπει: τα έργα αξιοποίησης υδατικών πόρων να τεκμηριώνονται ως προς τη σκοπιμότητα και αναγκαιότητά τους να σχεδιάζονται κατά τρόπο ώστε να αποτρέπουν την υποβάθμιση της υφιστάμενης κατάστασης του υδατικού πόρου και του περιβάλλοντός του να εκτιμώνται οι ενδεχόμενες περιβαλλοντικές επιπτώσεις τα υφιστάμενα έργα να αξιολογούνται ως προς τις επιπτώσεις τους. Στα πλαίσια αυτά θα πρέπει να γίνεται επανεξέταση της σκοπιμότητας διατήρησης τους ή και να λαμβάνονται τα μέτρα για την αποκατάσταση καλής οικολογικής κατάστασης των υδάτινων σωμάτων, που επηρεάζονται από αυτά. 24

26 Βεβαίως, να μην ξεχνάμε το γεγονός ότι η επιστήμη των πλανητικών αλλαγών έχει μικρή σχετικά προϊστορία, ολίγων δεκαετιών, και ότι κάθε στιγμή που περνά μαθαίνουμε και κάτι καινούριο στο εξαιρετικά πολύπλοκο σύστημα αλληλεπίδρασης ατμόσφαιραςυδρόσφαιρας - γεώσφαιρας - βιόσφαιρας. Παρά τις επιστημονικές αβεβαιότητες, τα παγκόσμια προβλήματα όπως το μείζον της λειψυδρίας σαν αποτέλεσμα της παγκόσμιας διατάραξης του υδρολογικού κύκλου, θα εξακολουθήσουν να απειλούν τις φτωχότερες χώρες του πλανήτη. Οι παγκόσμιες μεταβολές στο περιβάλλον είναι πράγματι τόσο θεαματικές ώστε έχουν πεισθεί και οι πλέον δύσπιστοι ότι πρέπει όλοι να αλλάξουμε τρόπο ζωής. Χ. Ζερεφός. Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία 4/10/09. 25

27 26 Βιομηχανικά, γεωργικά, και οικιακά απόβλητα: η ρύπανση του νερού είναι εκτεταμένη, σιωπηλή, γενικευμένη. Αντιδρούμε στη σοβαρή ρύπανση που προκαλείται από ατυχήματα, όχι τόσο όμως στη ρύπανση που προκαλούμε καθημερινά. Οι μισές πόλεις του πλανήτη δεν διαθέτουν σύστημα καθαρισμού. Η ανακύκλωση των βιομηχανικών αποβλήτων απαιτεί μέσα δυσπρόσιτα στις φτωχές χώρες. Λόγω της εντατικής γεωργίας η διασπορά των νιτρικών αλάτων και των φυτοφαρμάκων είναι όλο και μεγαλύτερη. Η ικανότητα ανανέωσης των ποταμών εξασθενεί. Οι λίμνες και τα υπόγεια ύδατα δεν επαρκούν. Όλοι μας ωστόσο γνωρίζουμε ότι το νερό αποτελεί αναντικατάστατο στοιχείο διατροφής. Τι θα πίνουμε αύριο;

28 Νερό & Υγεία Το νερό άριστος διαλύτης κατά την διαδρομή του στο υπέδαφος ή κατά τη ροή του στην τοπογραφική επιφάνεια παραλαμβάνει διάφορα συστατικά τα οποία καθορίζουν την ποιότητα του. Για τα συστατικά αυτά έχουν θεσπιστεί με νόμο οριακές τιμές μέγιστης επιτρεπτής συγκέντρωσης που καθορίζουν την ποσιμότητα του. Η υπέρβαση των ορίων εγκυμονεί κινδύνους για την υγεία των καταναλωτών. Τα συστατικά αυτά ταξινομούνται σε Φυσικοχημικά - Χημικά, Βιολογικά, Ραδιενεργά. 27

29 Η υγεία του νερού... η υγεία μας από το νερό Το νερό που έχουμε στη διάθεσή μας για τις διάφορες χρήσεις βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στον πλανήτη μας. Ωστόσο, παρόλα τα μεγάλα υδατικά αποθέματα, είναι πολλοί οι παράγοντες που υπεισέρχονται, με αποτέλεσμα να διακυβεύεται η επάρκειά του για όλους. Ένας παράγοντας από αυτούς, είναι ασφαλώς η άνιση κατανομή των αποθεμάτων νερού στον πλανήτη. Ένας άλλος, κοινός για όλες της χώρες, είναι η ρύπανση. Ο παράγοντας αυτός, μειώνει τα πραγματικά διαθέσιμα υδατικά αποθέματα, καθώς διαφοροποιεί ή και αποκλείει χρήσεις του νερού. Τη χώρα μας θα μπορούσαμε να την χαρακτηρίσουμε «πλούσια» σε ότι αφορά τα πραγματικά αποθέματα νερού που διαθέτει και συγχρόνως «σπάταλη» σε ότι αφορά τη διαχείριση. Είναι εύκολο να διαπιστώσουμε ότι βρέχει πολύ στην Άρτα, τα Γιάννενα, την Κέρκυρα (900 χιλιοστά ετήσιας βροχόπτωσης) αλλά λιγότερο στην Αθήνα και σε νησιά του κεντρικού Αιγαίου (λιγότερο από 400 χιλιοστά ετήσιας βροχόπτωσης). Οι μετεωρολόγοι σχηματικά λένε ότι η χώρα μας διαιρείται από μία νοητή γραμμή σε δύο τμήματα. Το ανατολικό τμήμα καλύπτει, την ανατολική ηπειρωτική Ελλάδα, τα νησιά του δυτικού Αιγαίου, την ανατολική Κρήτη και τα Δωδεκάνησα. Ο γεωγραφικός αυτός χώρος είναι φτωχός σε νερό. Σε πολλά νησιά μάλιστα το πρόβλημα είναι πολύ έντονο. Η Νίσυρος για παράδειγμα δεν έχει ούτε μία σταγόνα νερού και αναγκάζεται ο δήμος να αφαλατώνει νερό της θάλασσας αλλά και να μεταφέρει στο νησί νερό με μεγάλα υδροφόρα πλοία, προκειμένου να καλύψει τις ανάγκες των κατοίκων. Το ίδιο συμβαίνει και σε πολλά άλλα νησιά της χώρας μας. Αντίθετα στο δυτικό τμήμα οι βροχοπτώσεις είναι συχνότερες και κατά κανόνα δεν παρατηρούνται φαινόμενα λειψυδρίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτών των ανισοτήτων που παρατηρούμε στο υδατικό ισοζύγιο και αφορά τις δύο μεγάλες γεωγραφικές ενότητες που αναφέραμε, είναι η εκτροπή του ποταμού Αχελώου. Οι εμπνευστές της θεωρούν ότι με την εκτροπή θα αρδευτούν 3,8 εκατομμύρια στρέμματα γεωργικής γης, θα υδρευτούν οι πόλεις των Τρικάλων, της Λάρισας και του 28

30 Βόλου και θα αυξηθεί η ροή του νερού του ποταμού Πηνειού ο οποίος μετατρέπεται σε ξεροπόταμο για αρκετούς μήνες το χρόνο. Κάθε υδατικός πόρος, επιφανειακός ή και υπόγειος αποτελεί ένα οικοσύστημα που συντηρεί το φυτικό και ζωικό κόσμο απ τον οποίο εξαρτιόμαστε όλοι. Η διαχείριση που εφάρμοσε ο άνθρωπος στους υδατικούς πόρους τις τελευταίες δεκαετίες, ήταν στην κατεύθυνση της εξυπηρέτησης αποκλειστικά της οικονομικής ανάπτυξης. Δεν νοιάστηκε για την εξασφάλιση της υγείας και της διατήρησης των οικοσυστημάτων, κυρίως των ευαίσθητων υγροτοπικών συστημάτων όπως και των διαδρομών του νερού στο υπέδαφος ή στην επιφάνεια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η λίμνη Κορώνεια. Έχασε σε σύντομους χρόνους τα νερά της και σήμερα πέρα από την έλλειψη νερού, τα αμμώδη, αργιλώδη ιζήματα της λίμνης είναι επιβαρυμένα με αστικά και βιομηχανικά λύματα καθώς και κατάλοιπα γεωργικών φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων. Η ανεξέλεγκτη διάθεση στερεών ή άλλων μορφών βιομηχανικών αποβλήτων στο περιβάλλον, η ρύπανση του εδάφους με οικιακά απορρίμματα ή με τοξικές ουσίες μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένες συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων ή άλλων τοξικών ουσιών στα υπόγεια νερά. Κατά την κυκλοφορία του, το νερό στο υπέδαφος παρασύρει αυτές τις τοξικές ουσίες όταν τις συναντά, με αποτέλεσμα να έχουμε νερό με επιβάρυνση των ποιοτικών του χαρακτηριστικών. Μία άλλη μορφή ρύπανσης των υπόγειων και επιφανειακών νερών είναι αυτή που προκύπτει από αγροτικές δραστηριότητες. Γεωργικά φάρμακα και λιπάσματα και κάθε άλλη ανεξέλεγκτη ανθρώπινη δραστηριότητα στη φύση ρυπαίνει άμεσα ή έμμεσα επιφανειακούς και υπόγειους υδροφορείς. Το πρόβλημα εδώ είναι τεράστιο καθώς ένας από τους πιο επιβλαβείς ρύπους για την υγεία του ανθρώπου είναι τα νιτρικά ιόντα. Αυτά προέρχονται 29

31 από την εφαρμογή περίσσειας αζωτούχων λιπασμάτων στις γεωργικές καλλιέργειες που μεταφέρονται εύκολα με τα νερά της βροχής στους υπόγειους υδροφορείς. Τα προϊόντα που χρησιμοποιούνται σε μεγάλη κλίμακα στη γεωργία για την προστασία των καλλιεργειών (εντομοκτόνα, ζιζανιοκτόνα), αποτελούν επίσης σημαντικό κίνδυνο ρύπανσης των υπόγειων και επιφανειακών νερών, καθώς περιλαμβάνουν πληθώρα τοξικών οργανικών ουσιών με πολλές και ποικίλες επιδράσεις στην ποιότητα των νερών. Μία άλλη μορφή επιβάρυνσης των υπόγειων και επιφανειακών νερών είναι η μόλυνσή τους με παθογόνους μικροοργανισμούς. Η επιβάρυνση αυτή οφείλεται κατά κανόνα στα αστικά ή κτηνοτροφικά λύματα και σε διασταλλάζοντα από χωματερές. Να σημειώσουμε ότι κάθε λίτρο υγρών αποβλήτων ρυπαίνει περίπου οκτώ λίτρα καθαρού νερού. Αυτό δημιουργεί Κορώνεια. Οκτώβριος 2009 κάθε χρόνο τεράστιες ποσότητες ρυπασμένου νερού με συνέπεια να έχουμε προβλήματα που σχετίζονται με τη δημόσια υγεία, βλάβες στα οικοσυστήματα και την βιοποικιλότητα και την κοινωνική οικονομική ανάπτυξη, Αποτέλεσμα της ρύπανσης είναι να μην μπορεί το νερό να χρησιμοποιηθεί ως πόσιμο ή στις περισσότερες περιπτώσεις, να χρειάζεται ειδική επεξεργασία κυρίως όταν προορίζεται για οικιακή χρήση. Από μία άλλη οπτική γωνία η ρύπανση του υδάτινου συστήματος από παθογόνους μικροοργανισμούς, χημικές ουσίες ή ραδιενεργά απόβλητα μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία και να προκαλέσει σοβαρή θνησιμότητα και θνητότητα. Η προστασία από υδατογενείς ασθένειες και τις επιπτώσεις τους, είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ποιότητα της ζωής ενός πληθυσμού. Συγχρόνως, η πρόσβαση σε ασφαλές πόσιμο νερό είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη δημόσια υγεία. Η έγκαιρη ανίχνευση και αντιμετώπιση των υδατογενών ασθενειών είναι απαραίτητη καθώς οι επιπτώσεις στη δημόσια υγεία και κατ επέκταση στην οικονομία είναι τεράστιες. Οι πιο σημαντικοί υδατογενείς παράγοντες που έχουν επιπτώσεις στη δημόσια υγεία ταξινομούνται σε: 30

ΝΕΡΟ. αειφορική διαχείριση & περιβάλλον. Ζήσης Αγγελίδης, Δρ. Υδρογεωλογίας, Α.Π.Θ. Χρυσούλα Αθανασίου, Βιολόγος MSc Γιώργος Υφαντής, Βιολόγος MSc

ΝΕΡΟ. αειφορική διαχείριση & περιβάλλον. Ζήσης Αγγελίδης, Δρ. Υδρογεωλογίας, Α.Π.Θ. Χρυσούλα Αθανασίου, Βιολόγος MSc Γιώργος Υφαντής, Βιολόγος MSc 1 2 ΝΕΡΟ αειφορική διαχείριση & περιβάλλον Συγγραφή - επιμέλεια φωτογραφικό υλικό: Ζήσης Αγγελίδης, Δρ. Υδρογεωλογίας, Α.Π.Θ. Χρυσούλα Αθανασίου, Βιολόγος MSc Γιώργος Υφαντής, Βιολόγος MSc ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη Βασικός-αναντικατάστατος παράγοντας της ζωής κάθε μορφής και κάθε επιπέδου Συνδέεται άμεσα με τη διαμόρφωση των κλιματολογικών συνθηκών Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr Προστατεύει το υδάτινο περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Το ΕΠΠΕΡΑΑ προστατεύει το Υδάτινο περιβάλλον βελτιώνει την Ποιότητα της Ζωής μας Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη»

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠ.

ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠ. Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- Το νερό μπορεί να θεωρηθεί ως φυσικός πόρος, ως οικονομικό αγαθό και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣΒΟΛΟΥ

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣΒΟΛΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣΒΟΛΟΥ (Δ.Ε.Υ.Α.Μ.Β.).) ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΥΨΗ ΤΩΝ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΒΟΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΜΝΗΝΑΚΗΣ Δ/ΝΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας

Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ», ΑΘΗΝΑ, 12-14 Δεκεμβρίου 2012 Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας Ακράτος Χρήστος Λέκτορας ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Θ. Δ. Ζάγκα Καθηγητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Τομέας Δασικής Παραγωγής-Προστασίας Δασών-

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ: ΜΙΑ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ

ΥΔΡΟΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ: ΜΙΑ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ ΥΔΡΟΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ: ΜΙΑ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ Από τον Γιάννη Α. Μυλόπουλο, Καθηγητή Πολυτεχνικής Σχολής ΑΠΘ Είναι γεγονός ότι ο 20 ος αιώνας άφησε πίσω του βαριά κληρονομιά: Έναν πλανήτη τραυματισμένο, θύμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΓΟ LIFE04/ENV/GR/000099 WATER AGENDA Ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικής ολοκληρωμένης διαχείρισης υδατικών πόρων σε μια υδρολογική λεκάνη με την εφαρμογή μιας δημόσιας κοινωνικής συμφωνίας στη βάση των

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός «η θέσπιση πλαισίου για την προστασία των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων».

Σκοπός «η θέσπιση πλαισίου για την προστασία των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων». ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: «Κλιματική Αλλαγή, επιπτώσεις στο περιβάλλον και την υγεία. Ενσωμάτωση Γνώσης και Εφαρμογή πολιτικών προσαρμογής στην τοπική αυτοδιοίκηση» Δρ. Ιωάννης Ματιάτος Υδρογεωλόγος, Επιστημονικός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Οι υδατικοί πόροι αποτελούν σημαντικό οικονομικό, αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό πόρο.

Οι υδατικοί πόροι αποτελούν σημαντικό οικονομικό, αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό πόρο. Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων Από την Οδηγία 2000/60 στη διαχείριση σε επίπεδο υδατικής λεκάνης Σωκράτης Φάμελλος Χημικός Μηχανικός MSc Αντιδήμαρχος Θέρμης Οι υδατικοί πόροι αποτελούν σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014 Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014 1. Υφιστάμενη Κατάσταση Οι υδάτινοι πόροι συνδέονται άμεσα με το κλίμα καθώς ο υδρολογικός κύκλος εξαρτάται σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ. Αγγελική Καλλία Αντωνίου Δρ. Νομικής, Δικηγόρος, info@kallialaw.gr

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ. Αγγελική Καλλία Αντωνίου Δρ. Νομικής, Δικηγόρος, info@kallialaw.gr ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ Αγγελική Καλλία Αντωνίου Δρ. Νομικής, Δικηγόρος, info@kallialaw.gr 7 ο Πρόγραμμα Δράσης της Ε. Επιτροπής 2014-2020 ΖΟΥΜΕ ΜΕ ΕΥΗΜΕΡΙΑ ΜΕΣΑ ΣΤΑ ΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΛΑΝΗΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ»

«ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» «ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» Εισηγητής: Σωκράτης Φάμελλος Χημικός Μηχανικός MSc Διευθυντής Τοπικής Ανάπτυξης, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΑΕ Οι υδατικοί πόροι αποτελούν βασική παράμετρο της αναπτυξιακής διαδικασίας και της

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Νερού

Παγκόσμια Ημέρα Νερού ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΜΦΙΑΛΩΣΕΩΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΜΕΤΑΛΛΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Νερού Ενημερωτική Εκδήλωση «Οι ευεργετικές ιδιότητες του νερού στη διατήρηση της καλής υγείας και ενυδάτωσης» HILTON ATHENS

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Διαχείριση Υδάτινων Πόρων αύξηση του πληθυσμού του πλανήτη κλιματικές

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Συνοπτική παρουσίαση του Εργαστηρίου Υδρογεωλογίας του Τμήματος Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

1. ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Εξάμηνο: Κωδικός μαθήματος:

1. ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Εξάμηνο: Κωδικός μαθήματος: ΕΞΑΜΗΝΟ Δ 1. ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Εξάμηνο: 4 Κωδικός μαθήματος: ΖTΠO-4011 Επίπεδο μαθήματος: Υποχρεωτικό Ώρες ανά εβδομάδα Θεωρία Εργαστήριο Συνολικός αριθμός ωρών: 5 3 2 Διδακτικές Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας;

4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας; 4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας; Όπως είναι γνωστό, το νερό κάνει ένα κύκλο στη φύση και για εκατομμύρια χρόνια καλύπτει τις ανάγκες όλων των οργανισμών στον πλανήτη μας. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ε.Κ.Β.Α.Α. - Ι.Γ.Μ.Ε.Μ. Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ Διαθεσιμότητα των υδατικών πόρων και διαφοροποίηση των αναγκών σε νερό στις χώρες της της

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ Εισήγηση ΓΙΑΝΝΗ ΚΟΥΜΑΝΤΑΚΗ Ομότιμος Καθηγητής Ε.Μ.Πολυτεχνείου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ``Πηγή `` Ζωής, ΝΕΡΟ Κανένα έμβιο ον δεν επιβιώνει χωρίς αυτό Δεν νοείται ανάπτυξη χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Ιούνιος 2014 Αρχή της οικολογίας ως σκέψη Πρώτος οικολόγος Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΑΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΝΕΡΟΥ ΗΡΩ ΓΚΑΝΤΑ ΕΛΣΑ ΜΕΜΜΟΥ

ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΑΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΝΕΡΟΥ ΗΡΩ ΓΚΑΝΤΑ ΕΛΣΑ ΜΕΜΜΟΥ ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΑΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΝΕΡΟΥ ΗΡΩ ΓΚΑΝΤΑ ΕΛΣΑ ΜΕΜΜΟΥ Μέχρι πριν από 100 χρόνια ή και µέχρι πριν από λίγα χρόνια, σε ορισµένες περιοχές το πόσιµο νερό προερχόταν από πηγάδια και πηγές. Σήµερα,

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας

Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Δρ. Νικόλαος Τσοτσόλης Γεωπόνος-μέλος του ΓΕΩΤΕΕ, με ειδίκευση στη διαχείριση των εδαφοϋδατικών πόρων (MSc, PhD) Γενικός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ. Δρ Γεώργιος Μιγκίρος

ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ. Δρ Γεώργιος Μιγκίρος ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΕΞΩΜΑΛΥΝΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ Δρ Γεώργιος Μιγκίρος Καθηγητής Γεωλογίας ΓΠΑ Ο πλανήτης Γη έτσι όπως φωτογραφήθηκε το 1972 από τους αστροναύτες του Απόλλωνα 17 στην πορεία τους για τη σελήνη. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 9: Υγρά αστικά απόβλητα Διάθεση λυμάτων στο έδαφος (φυσικά συστήματα επεξεργασίας) (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης

Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Έρευνες για τεχνητό εμπλουτισμό των υπόγειων νερών της Κύπρου με νερό τριτοβάθμιας επεξεργασίας (παραδείγματα από Λεμεσό και Κοκκινοχώρια) Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Υπουργείο Γεωργίας,

Διαβάστε περισσότερα

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Απαντήσεις στις ερωτήσεις: Πρόλογος Το βιβλίο αυτό γράφτηκε για να βοηθήσει το μαθητή της Γ Γυμνασίου στην κατανόηση των θεμελιωδών γνώσεων της Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΑΛΜΠΑΝΤΗΣ, ΕΛΕΝΗ ΧΕΙΜΑΡΙΟΥ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΣΤΑΔΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παρά το γεγονός ότι παρατηρείται αφθονία του νερού στη φύση, υπάρχουν πολλά προβλήματα σε σχέση με τη διαχείρισή του.

Παρά το γεγονός ότι παρατηρείται αφθονία του νερού στη φύση, υπάρχουν πολλά προβλήματα σε σχέση με τη διαχείρισή του. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το νερό είναι ανανεώσιμος πόρος και αποτελεί ζωτικό στοιχείο για την επιβίωση του ανθρώπου, της πανίδας, της χλωρίδας και τη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος. Η ύπαρξη και η επάρκειά του είναι

Διαβάστε περισσότερα

ανάμεσα στους ποικίλους χρήστες Εμπόριο Ναυσιπλοΐα Αλιεία Ιχθυοκαλλιέργειες Αναψυχή Κατοικία Βιομηχανίες

ανάμεσα στους ποικίλους χρήστες Εμπόριο Ναυσιπλοΐα Αλιεία Ιχθυοκαλλιέργειες Αναψυχή Κατοικία Βιομηχανίες 4/3/2009 Ενημερωτική Ημερίδα «Υπάρχουσα κατάσταση και προοπτικές εξυγίανσης της παράκτιας ζώνης και του βυθού στον Κόλπο της Ελευσίνας» Η έννοια της ολοκληρωμένης διαχείρισης παράκτιας ζώνης & Το παράδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη.

Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη. Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη. Τα τελευταία χρόνια όμως, το αγαθό αυτό βρίσκεται σε

Διαβάστε περισσότερα

TΟ ΝΕΡΟ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΣΥΣΤΑΤΙΚΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

TΟ ΝΕΡΟ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΣΥΣΤΑΤΙΚΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ TΟ ΝΕΡΟ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΣΥΣΤΑΤΙΚΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Προοπτικές και Προκλήσεις του 21 ου αιώνα Χαράλαμπος Ν. Χαραλάμπους Προϊστάμενος Τεχνικών Υπηρεσιών Συμβουλίου Υδατοπρομήθειας Λεμεσού Και Πνεύμα Θεού εφέρετο επί

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης Επειδή ο πληθυσμός της γης και οι ανθρώπινες δραστηριότητες αυξάνοντας συνεχώς, χρησιμοποιούμε όλο και περισσότερο γλυκό νερό. Με τον τρόπο αυτό, όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, το γλυκό νερό ρυπαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΕΙΑ ΝΕΡΑ - ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΥΠΟΓΕΙΑ ΝΕΡΑ - ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΥΠΟΓΕΙΑ ΝΕΡΑ - ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ από Π. Σαμπατακάκη Dr. Υδρογεωλόγο 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Δεν θα ταν άστοχο εάν αναφέραμε ότι το πρόβλημα της λειψυδρίας στο νησιωτικό χώρο του Αιγαίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ 8.ΥΔΑΤΩΔΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 ΥΔΑΤΩΔΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γκανούλης Φίλιππος Α.Π.Θ.

Γκανούλης Φίλιππος Α.Π.Θ. Σύστηµα Υποστήριξης Αποφάσεων για την Ολοκληρωµένη ιαχείριση Υδάτων της ιασυνοριακής Λεκάνης Απορροής των Πρεσπών Γκανούλης Φίλιππος Α.Π.Θ. Ολοκληρωµένη ιαχείριση Υδατικών Πόρων Global Water Partnership

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Click to edit Master subtitle style. Τιμπαλέξης Βασίλης 23/11/10

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Click to edit Master subtitle style. Τιμπαλέξης Βασίλης 23/11/10 Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Click to edit Master subtitle style Τιμπαλέξης Βασίλης ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΦΟΡΜΗΣΗΣ Αρχικά, επιδιώκουμε να ερευνήσουμε τις γνώσεις των παιδιών γύρω από το νερό, τον όγκο που καταλαμβάνει στη

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 ΠΟΡΟΙ Π.Π 2014-2020 ΕΠ - ΥΜΕ - ΠΕΡΑΑ (ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ) ΤΑΜΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΟΡΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΕ ΠΕΠ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Κείμενο εργασίας στα πλαίσια του ερευνητικού έργου WASSERMed Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Μονάδα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Ρύπανση του εδάφους

4.2 Ρύπανση του εδάφους 110 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 4.2 Ρύπανση του εδάφους Οι ανθρώπινες δραστηριότητες ρυπαίνουν το έδαφος Ερωτήσεις κατανόησης θεωρίας και προβλήματα 2-1. Η ρύπανση του εδάφους οφείλεται κυρίως στη

Διαβάστε περισσότερα

Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή

Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή Αλκιβιάδης Μπάης Καθηγητής Εργαστήριο Φυσικής της Ατμόσφαιρας Τμήμα Φυσικής - Α.Π.Θ. Πρόσφατη εξέλιξη της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Περιεχόμενα 1.Αναφορά στο θεσμικό πλαίσιο των υδάτων 2.Εθνικές πολιτικές : Εθνικό πρόγραμμα, Σχέδια Διαχείρισης λεκανών απορροής

Διαβάστε περισσότερα

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες»

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τρίκαλα, 27/12/2011 Συνεντεύξεις «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τι επισημαίνει στην ΕΡΕΥΝΑ για την περιοχή μας ο κ. Σοφοκλής Ε. Δρίτσας, ερευνητής στο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ταµιευτήρας Πλαστήρα

Ταµιευτήρας Πλαστήρα Ταµιευτήρας Πλαστήρα Σύντοµο ιστορικό Ηλίµνη δηµιουργήθηκε µετηνκατασκευήτουφράγµατος Πλαστήρα στα τέλη της δεκαετίας του 1950. Η πλήρωση του ταµιευτήρα ξεκίνησε το 1959. Ο ποταµός στον οποίοκατασκευάστηκετοφράγµα

Διαβάστε περισσότερα

90711400-8. Σελίδα 2 από 5

90711400-8. Σελίδα 2 από 5 CPV κωδικοί «Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες» 90XXXXXX CODE EL 90000000-7 Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες 90400000-1

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΜΠΑΤΣΟΥΚΑΠΑΡΑΣΚΕΥΗ- ΜΑΡΙΑ ΞΑΝΘΗ 2010 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το νερό είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον της ανθρωπότητας.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ»

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» Συντονιστής: Καθ. Αθανάσιος Λουκάς Επιστ. Υπεύθυνος: Αναπλ. Καθ. Νικήτας Μυλόπουλος Δρ. Λάμπρος Βασιλειάδης Εργαστήριο Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων, Πεδίον Άρεως,

Διαβάστε περισσότερα

Εύη Λίττη ΛΔΚ ΕΠΕ Άνδρος 2008

Εύη Λίττη ΛΔΚ ΕΠΕ Άνδρος 2008 ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Εύη Λίττη ΛΔΚ ΕΠΕ Άνδρος 2008 Περιεχόμενα Παρουσίασης Α. Γενικά Στοιχεία Β. Υφιστάμενη κατάσταση υδατικών πόρων Γ. Ανάπτυξη συστημάτων και εργαλείων διαχείρισης Υδατικών

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση. Ιδιότητες H 2 O. Γενικές. (non-si) Φυσικές

Σύσταση. Ιδιότητες H 2 O. Γενικές. (non-si) Φυσικές Νερό Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια Το νερό σε στερεά (παγόβουνο), υγρή (θάλασσα) και αέρια (σύννεφα) µορφή Το νερό (ή στη καθαρεύουσα ύδωρ, λέξη από την οποία και πολλοί οι παράγωγοι

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Γεωπληροφορικής και Τοπογραφίας. Περιβαλλοντικές Αρχές Σχεδιασμού του Χώρου. Νερό Υδατικοί πόροι. Δημήτρης Μπότσης 1

Τμήμα Γεωπληροφορικής και Τοπογραφίας. Περιβαλλοντικές Αρχές Σχεδιασμού του Χώρου. Νερό Υδατικοί πόροι. Δημήτρης Μπότσης 1 Νερό Υδατικοί πόροι Δημήτρης Μπότσης 1 Γαλάζιος Πλανήτης Για τον Θαλή, η πρώτη απόλυτη αρχή των πάντων ήταν το Ύδωρ, από το οποίο είναι δημιουργημένα τα πάντα, σε διάφορους σχηματισμούς Η μεγαλύτερη επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Στα τροφικά επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. Κράτος μέλος: Ελλάδα. που συνοδεύει το έγγραφο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. Κράτος μέλος: Ελλάδα. που συνοδεύει το έγγραφο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, XXX [ ](2012) XXX σχέδιο ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Κράτος μέλος: Ελλάδα που συνοδεύει το έγγραφο ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ URL: www.enveng.uowm.gr Ο Ρόλος του Μηχανικού Περιβάλλοντος Η αποκατάσταση, η προστασία, η διαχείριση του περιβάλλοντος με

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού. Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού. Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Ολοκληρωμένη Διαχείριση Η Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις του Πολέμου στα Βαλκάνια: Ραδιενέργεια και Χημική Ρύπανση

Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις του Πολέμου στα Βαλκάνια: Ραδιενέργεια και Χημική Ρύπανση Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις του Πολέμου στα Βαλκάνια: Ραδιενέργεια και Χημική Ρύπανση Πραγματοποιήθηκε με επιτυχία η εκδήλωση που διοργάνωσε το Περιφερειακό Τμήμα Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας της Ένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική Υδρολογία - Αντιπλημμυρικά Έργα

Τεχνική Υδρολογία - Αντιπλημμυρικά Έργα ΤΕΙ-Αθήνας Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών ΤΕ & Μηχανικών Τοπογραφίας και Γεωπληροφορικής ΤΕ Τεχνική Υδρολογία - Αντιπλημμυρικά Έργα Διδάσκων: Ιωάννης Συμπέθερος Καθηγητής Εαρινό Εξάμηνο Σχ. Έτους 2013-14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Αλεξάνδρου Αλέξανδρος, Κυριάκου Λίντα, Παυλίδης Ονήσιλος, Χαραλάµπους Εύη, Χρίστου ρόσος Φαινόµενο του θερµοκηπίου Ανακαλύφθηκε το 1824 από τον Γάλλο µαθηµατικό Fourier J. (1768)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Τι ονομάζουμε ροή ενέργειας σε ένα οικοσύστημα; Όσο αναγκαία είναι η τροφοδότηση ενός οικοσυστήματος με ενέργεια, άλλο τόσο αναγκαία είναι η διανομή της στους άλλους οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

«Oρθολογική διαχείριση των υδατικών πόρων του Π.Σ. Βόλου και της ευρύτερης περιοχής του Πηλίου»

«Oρθολογική διαχείριση των υδατικών πόρων του Π.Σ. Βόλου και της ευρύτερης περιοχής του Πηλίου» «Oρθολογική διαχείριση των υδατικών πόρων του Π.Σ. Βόλου και της ευρύτερης περιοχής του Πηλίου» «Απόψεις, Επισημάνσεις και προτάσεις του ΤΕΕ Μαγνησίας» ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Άνιση χωρική και χρονική κατανομή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΗ ΛΕΚΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΠΟΔΑΡΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΔΙΑΔΑ ΤΗΣ ΜΕΣΣΑΡΑΣ

ΧΗΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΗ ΛΕΚΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΠΟΔΑΡΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΔΙΑΔΑ ΤΗΣ ΜΕΣΣΑΡΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Δ/ΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΕΧΩΔΕ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΤΥΠΟΥ ΙΙ ΧΗΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΗ ΛΕΚΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΠΟΔΑΡΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΔΙΑΔΑ ΤΗΣ ΜΕΣΣΑΡΑΣ ΜΑΡΙΝΟΣ ΚΡΙΤΣΩΤΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα υπογείων υδάτων στην Ελεύθερη Αμμόχωστο

Ποιότητα υπογείων υδάτων στην Ελεύθερη Αμμόχωστο Ποιότητα υπογείων υδάτων στην Ελεύθερη Αμμόχωστο Περίπου εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού υπεραντλήθηκαν τα τελευταία πενήντα χρόνια από τον υδροφορέα μας. Μια ποσότητα δεκατρείς φορές περισσότερη από τη

Διαβάστε περισσότερα

Κοστολόγηση και Τιμολόγηση Νερού

Κοστολόγηση και Τιμολόγηση Νερού ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΔΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ & ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Κοστολόγηση και Τιμολόγηση Νερού στο Πλαίσιο της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ Ανδρέας Ανδρεαδάκης Καθηγητής ΕΜΠ Ειδικός Γραμματέας

Διαβάστε περισσότερα