22. Εξωσυνεδριακή Δραστηριότητα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "22. Εξωσυνεδριακή Δραστηριότητα"

Transcript

1 22. Εξωσυνεδριακή Δραστηριότητα Μαρία Σ. Κουλουβάρη, Κωνσταντίνος Ευθυμίου 1. Εισαγωγή 1.1. Ορισμός 1.2. Γενική Περιγραφή 2. Ενδείξεις Πεδία Εφαρμογών 3. Αντενδείξεις 4. Μέθοδος 4.1. Θεραπευτικά στάδια Αρχικό θεραπευτικό στάδιο Μέσο θεραπευτικό στάδιο Τελικό θεραπευτικό στάδιο 4.2. Αναθέσεις εργασίας στο σπίτι 5. Παράγοντες Αποτελεσματικότητας 5.1. Αυξάνοντας την πιθανότητα συμμόρφωσης με την εργασία στο σπίτι 5.2. Ο ρόλος του θεραπευτή στην εκτέλεση της εργασίας στο σπίτι 5.3. Αντιμετώπιση δυσκολιών στην εκτέλεση της εργασίας στο σπίτι 6. Επίλογος 377

2 1. Εισαγωγή 1.1. Ορισμός H εργασία στο σπίτι αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της γνωσιακής-συμπεριφοριστικής θεραπευτικής διαδικασίας. Aπεικονίζει τη δυνατότητα που έχουν οι πελάτες να μεταφέρουν τις ικανότητες και τις ιδέες που αναφύονται στα πλαίσια των συνεδριών, στις καθημερινές καταστάσεις της ζωής μέσα στις οποίες προκύπτουν τα προβλήματά τους. Οι εργασίες στο σπίτι είναι σχεδιασμένες θεραπευτικές δραστηριότητες τις οποίες οι πελάτες αναλαμβάνουν να ολοκληρώσουν στο χρονικό διάστημα που μεσολαβεί ανάμεσα στις συνεδρίες. Το περιεχόμενό τους προέρχεται κυρίως από το εμπειρικά τεκμηριωμένο γνωσιακό-συμπεριφοριστικό θεραπευτικό μοντέλο, για το συγκεκριμένο κάθε φορά πρόβλημα, αλλά επιπλέον σχεδιάζεται για τον κάθε πελάτη με βάση μια εξατομικευμένη αντίληψη. Σχεδιασμένες συνεργατικά, οι δουλειές για το σπίτι εστιάζουν στους θεραπευτικούς στόχους. Αναπαριστούν την κύρια διαδικασία μέσω της οποίας οι πελάτες βιώνουν συμπεριφορική και γνωσιακή θεραπευτική αλλαγή, εξασκούν και συντηρούν νέες δεξιότητες και τεχνικές, και πειραματίζονται με νέες συμπεριφορές. Οι εργασίες στο σπίτι προσφέρουν επίσης στους πελάτες την ευκαιρία να συλλέξουν πληροφόρηση σχετικά με τις σκέψεις, τις διαθέσεις, τη φυσιολογία και τις συμπεριφορές τους σε διάφορες καταστάσεις, καθώς και να μελετήσουν σχετικά με τη θεραπεία και τα παρόντα προβλήματά τους (Kazantzis et al., 2005) Γενική Περιγραφή Οι συστάσεις για τη χρήση της εργασίας στο σπίτι δεν είναι κάτι νέο στη σχετική βιβλιογραφία. Ένας αριθμός παλαιότερων θεραπευτών και θεωρητικών συνέστησαν 378

3 τη χρήση θεραπευτικής εργασίας μεταξύ των συνεδριών (π.χ. Dunlap, 1932). Αντικατοπτρίζοντας τη δεσπόζουσα θεραπευτική προσέγγιση των αρχών του 20ού αιώνα, οι θεραπευτές ζητούσαν από τους πελάτες να κρατούν σημειώσεις με τα όνειρά τους, να πραγματοποιούν και να καταγράφουν «δραστηριότητες ελεύθερων συνειρμών», ή να εκθέτουν σκόπιμα τους εαυτούς τους σε φοβικές γι αυτούς καταστάσεις, προκειμένου να ακολουθήσει στη συνεδρία σχετική συζήτηση (Freud, 1952 Herzberg, 1941 Karpman, 1949). Στις δεκαετίες του 60 και του 70 αναπτύχθηκαν ψυχοθεραπευτικές δομές που μετέφεραν την ευθύνη της αλλαγής στον πελάτη. Διάφορες θεραπείες συνηγόρησαν στη θεώρηση των εξωσυνεδριακών εργασιών ως κεντρικό σημείο της θεραπείας, στο οποίο βασίζονταν άλλες παρεμβάσεις καθώς και ενδοσυνεδριακές διαδικασίες (π.χ. Kanfer & Phillips, 1966). Για παράδειγμα, η προσεκτικά δομημένη εργασία στο σπίτι βρισκόταν στο επίκεντρο της σεξοθεραπείας ζεύγους (π.χ., Masters & Johnson, 1970 LoPiccolo & LoPiccolo, 1978). Στηριγμένοι στην αντιληπτική βάση της συμπεριφοριστικής δομής των Kanfer και Phillips, οι Shelton και Ackerman (1974) σχεδίασαν έναν κλινικό οδηγό που περιελάμβανε λίστα 150 εργασιών για το σπίτι, οι οποίες μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη θεραπεία προβλημάτων συμπεριφοράς. Προσέφεραν επίσης παραδείγματα και καθοδήγηση σχετικά με τον τρόπο ενσωμάτωσης των εξωσυνεδριακών εργασιών στη θεραπευτική διαδικασία. Στις αρχές της δεκαετίας του 80 οι Shelton και Levy δημοσίευσαν έναν οδηγό περιγραφής συστηματικής και μεθοδολογικής χρήσης της εργασίας στο σπίτι, στα πλαίσια κλινικής πρακτικής. Αν και δεν έχει γίνει αντιληπτή ως «εργασία στο σπίτι», πολλοί μελετητές διαφόρων θεωρητικών προσεγγίσεων έχουν απασχοληθεί με τη μεθοδική χρήση δραστηριοτήτων ανάμεσα στις συνεδρίες, ως μέσον αύξησης της θεραπευτικής αποτελεσματικότητας. Η δουλειά στο σπίτι είναι ενσωματωμένη στη συμπεριφοριστική, την πελατοκεντρική, την επικεντρωμένη στο συναίσθημα, τη διαπροσωπική, την ολιστική, την προσωποκεντρική, τη λογικο-θυμική, τη συστημική, τη βραχεία ψυχοδυναμική, την επικεντρωμένη στην επίλυση του προβλήματος, και σε άλλες θεραπείες (Kazantzis et al., 2005). Η έλευση της γνωσιακής, της συμπεριφοριστικής και της γνωσιακής-συμπεριφοριστικής θεραπείας ενδυνάμωσε σημαντικά τη μεθοδική χρήση της εργασίας στο σπίτι, στην ψυχοθεραπεία. Η βασισμένη στις δεξιότητες φύση αυτών των θεωριών υποστηρίζει ότι η εξωσυνεδριακή δραστηριότητα μειώνει άμεσα τη συναισθηματική κόπωση, καθώς διδάσκει τους ασθενείς δεξιότητες μέσω των οποίων εξασκούνται στον χειρισμό δυσλειτουργικών σκέψεων και δύσχρηστων τύπων συμπεριφοράς. Επίσης, υποστηρίζει ότι η εργασία στο σπίτι βοηθά στην αλλαγή συμπεριφορών του ασθενή και ενισχύει τα θεραπευτικά οφέλη ανάμεσα στις συνεδρίες (Coon & Thompson, 2003). Κυρίαρχη αρχή που διέπει τη θεραπευτική σχέση στη γνωσιακή-συμπεριφοριστική θεραπεία, είναι ότι ο πελάτης πρέπει να αναλαμβάνει έναν ενεργό ρόλο. Μέρος αυτής της ενεργούς συνεργατικής σχέσης είναι η έμφαση που δίνεται στην εκτός συνεδριών εργασία του πελάτη (Rees et al., 2005). Συγκεκριμένα, ο θεραπευτής αναζητά τρόπους επέκτασης των συνθηκών που παρέχουν στον ασθενή ευκαιρίες για γνωσιακή και συμπεριφορική αλλαγή, μέσα από 379

4 την αξιοποίηση του χρονικού διαστήματος που μεσολαβεί μεταξύ των συνεδριών. Οι κατάλληλες εργασίες για το σπίτι προσφέρουν στον ασθενή ευκαιρίες να εκπαιδεύσει τον εαυτό του περισσότερο (π.χ. μέσω της βιβλιοθεραπείας), να συλλέξει πληροφορίες (π.χ. με καταγραφή των σκέψεων, συναισθημάτων και συμπεριφορών του), να ελέγξει την εγκυρότητα των σκέψεων και των πεποιθήσεών του, να τροποποιήσει τον τρόπο σκέψης του, να εξασκηθεί στη χρήση των γνωσιακών και συμπεριφοριστικών εργαλείων, και να πειραματιστεί με νέες συμπεριφορές. Η εργασία στο σπίτι μπορεί να μεγιστοποιήσει ό,τι έμαθε ο ασθενής στη θεραπευτική συνεδρία, και να τονώσει το αίσθημα της αποτελεσματικότητάς του (J. Beck, 1995). Στη γνωσιακή-συμπεριφοριστική θεραπεία υπάρχουν δύο βασικοί τύποι ασκήσεων για το σπίτι: οι ασκήσεις μέσω παρατήρησης, και οι πειραματικές ασκήσεις. Οι πρώτες περιλαμβάνουν την παρατήρηση και καταγραφή συναισθημάτων, αυτόματων σκέψεων, δραστηριοτήτων, θετικών ή προβληματικών συμπεριφορών, συμπεριφορών άλλων ατόμων. Οι πειραματικές ασκήσεις περιλαμβάνουν την προσπάθεια εκδήλωσης μιας νέας συμπεριφοράς ή τρόπου επικοινωνίας. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται η έκθεση και η εφαρμογή τεχνικών χαλάρωσης. Οι εξωσυνεδριακές εργασίες είναι πολυάριθμες. Ορισμένες από αυτές που χρησιμοποιούνται ιδιαίτερα είναι η τήρηση ημερολογίου δυσλειτουργικών σκέψεων, η ενεργοποίηση μιας συμπεριφοράς, η ανάλυση πλεονεκτημάτων-μειονεκτημάτων, η βιβλιοθεραπεία. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι οι αναθέσεις εργασίας στο σπίτι δεν αποτελούν μια «επιπλέον» ή συμπληρωματική διαδικασία στη γνωσιακή-συμπεριφοριστική ψυχοθεραπεία. Όχι μόνο δεν είναι προαιρετικές, αλλά αντιθέτως αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της θεραπείας (Beck et al., 1979). Ορισμένοι μάλιστα μελετητές θεωρούν τη συστηματική χρήση των εξωσυνεδριακών εργασιών ως καθοριστικό στοιχείο της θεραπευτικής προσέγγισης, υποστηρίζοντας ότι μια θεραπεία δεν μπορεί να θεωρείται γνωσιακή-συμπεριφοριστική αν δεν περιλαμβάνει τέτοιου τύπου εργασίες (Thase & Callan, 2006). 2. Ενδείξεις Πεδία Εφαρμογών Οι αναθέσεις εργασίας στο σπίτι ποικίλλουν τόσο ως προς τη μορφή όσο και ως προς τη σκοπιμότητά τους. Το είδος και το μέγεθος της εξωσυνεδριακής ανατεθείσας δραστηριότητας εξαρτώνται κυρίως από τις ικανότητες θεραπευτή και θεραπευόμενου, τη φύση της ψυχοπαθολογίας του δεύτερου, και το στάδιο της θεραπευτικής παρέμβασης. Από την εργασία στο σπίτι μπορούν να επωφεληθούν ασθενείς όλων των ηλικιακών ομάδων. Έτσι εκτός από τους ενήλικες αυτή θεωρείται βασικό συστατικό της γνωσιακής-συμπεριφοριστικής θεραπείας παιδιών αλλά και εφήβων. Οι ηλικιωμένοι ασθενείς δεν αποτελούν εξαίρεση, ενώ επίσης αυτό το είδος εργασίας συχνά διευκολύνει την επίτευξη αλλαγών στα πλαίσια δυσλειτουργικών οικογενειακών συστημάτων. 380

5 Σε ό,τι αφορά το πεδίο της ψυχοπαθολογίας, η διαθέσιμη βιβλιογραφία δείχνει ότι ασθενείς με κατάθλιψη επωφελούνται από τις εργασίες στο σπίτι (Burns & Holen- Hoeksema, 1991 Addis & Jacobson, 2000 Burns & Spangler, 2000 Coon & Thompson, 2003 Rees, et al., 2005). Η συμμόρφωση με τις εξωσυνεδριακές δραστηριότητες έχει, επίσης, συσχετισθεί με θετικό θεραπευτικό αποτέλεσμα σε άνδρες και γυναίκες με κοινωνική φοβία (Leung & Heimberg, 1996) και αγοραφοβία (Edelman & Chambless, 1993). Σε μελέτη σχετικών δεδομένων οι Kazantzis και Deane (1999) αναφέρουν ότι σε ποσοστό 80% οι ψυχολόγοι πιστεύουν ότι η εργασία στο σπίτι έχει μεγάλη σημασία στη θεραπεία του άγχους, της έλλειψης διεκδικητικότητας και κοινωνικών δεξιοτήτων, και σε ποσοστό 65% τη θεωρούν σημαντικό παράγοντα στη θεραπεία κατάθλιψης, αγχωδών διαταραχών, αϋπνίας, ψυχαναγκασμών, καταναγκασμών και σεξουαλικών διαταραχών. Στο πλαίσιο της ίδιας επισκόπησης, ποσοστό 50% των ψυχολόγων βλέπει την εργασία στο σπίτι ως μικρής ή μέτριας σπουδαιότητας για τη θεραπεία ψευδαισθήσεων, παραισθήσεων, μαθησιακών διαταραχών και σεξουαλικής κακοποίησης. Καθώς υπάρχουν πολλές αναφορές για τον θετικά σημαντικό ρόλο των εργασιών στο σπίτι, και μόνον εικασίες για το αντίθετο, φαίνεται πολύ πιθανό ότι η πλειονότητα των ασθενών επωφελείται από τη συμμόρφωση με τις σωστά δομημένες αναθέσεις εξωσυνεδριακών δραστηριοτήτων (Robinson, 2009). 3. Αντενδείξεις Δεν υπάρχουν αναφορές για αντενδείξεις που σχετίζονται με την ανάθεση εξωσυνεδριακών δραστηριοτήτων. Εξάλλου, αν και οι περισσότερες εργασίες για το σπίτι είναι κατάλληλες για πολλούς ασθενείς, πρέπει να τονιστεί ότι πολλές από τις εργασίες αυτής της κατηγορίας είναι απόλυτα εξατομικευμένες και σχεδιάζονται ειδικά για την κάλυψη των αναγκών ενός συγκεκριμένου ασθενή (J. Beck, 1995). Η εργασία στο σπίτι πρέπει να χρησιμοποιείται συστηματικά με όλους τους πελάτες. Θα πρέπει ωστόσο οι εργασίες εκτός συνεδριών να ανατίθενται με ιδιαίτερη προσοχή στις περιπτώσεις ασθενών που παρουσιάζουν ελλείμματα σε νοητικό επίπεδο ή/ και σε επίπεδο κινήτρου. Ασθενείς με υψηλού βαθμού συμπτωματολογία ψευδαισθήσεων και παραισθήσεων ενδέχεται να έχουν δυσκολία στις γραπτές εργασίες (Nelson, 1997). Αυτό συμβαίνει επειδή πολλοί από αυτούς τους ασθενείς μπορεί να είναι απρόθυμοι ή ανίκανοι να ολοκληρώσουν γραπτές εργασίες, και επειδή το βρίσκουν δύσκολο να εργαστούν σε ένα θεωρητικό, αφηρημένο επίπεδο που τους καλεί να σκεφτούν γύρω από τις σκέψεις τους. Ωστόσο, ορισμένοι από τους ασθενείς που παρουσιάζουν συμπτωματολογία αυτού του τύπου μπορεί να ωφεληθούν από εξωσυνεδριακές εργασίες που περιλαμβάνουν ολοκλήρωση πρακτικών αναθέσεων και προφορική αναφορά στον θεραπευτή από μνήμης στο πλαίσιο της επόμενης συνεδρίας (Chadwick, Birchwood & Trower, 1996). 381

6 4. Μέθοδος Η μορφή που θα πάρει η εξωσυνεδριακή δραστηριότητα, εξαρτάται όπως προαναφέρθηκε από τις ικανότητες του θεραπευτή και του θεραπευόμενου, τη φύση της ψυχοπαθολογίας και το στάδιο της θεραπευτικής παρέμβασης. Οι στόχοι είναι πολλαπλοί, όπως συλλογή πληροφοριών (αυτορρύθμιση), εξοικείωση με τη γνωσιακή προσέγγιση, καταγραφή (π.χ. με την τεχνική του ημερολογίου δυσλειτουργικών σκέψεων), και τροποποίηση γνωσιών μέσα από διάφορες λογικές και εμπειρικές διαδικασίες (Παπακώστας, 1994). Η Robinson (2009) δίνει έμφαση στην προσαρμοστικότητα της εργασίας για το σπίτι ως προς τους σημαντικούς παράγοντες της θεραπείας. Ιδιαίτερα τονίζει τη σημαντικότητα της μορφοποίησης της εργασίας, σε συντονισμό με το εκάστοτε θεραπευτικό στάδιο. Ακολουθεί σχετική ανάλυση μεθοδολογίας της χρήσης εργασιών για το σπίτι Θεραπευτικά στάδια Αρχικό θεραπευτικό στάδιο Στο αρχικό στάδιο της θεραπείας εντάσσονται οι εργασίες παρακολούθησης. Δίνεται έμφαση στην εύρεση κινήτρου για αλλαγή. Στόχος είναι να επιλεγεί η πιο κατάλληλη μέθοδος παρακολούθησης. Ερωτήσεις που μπορεί να χρησιμοποιήσει ο θεραπευτής για να ελέγξει ποιοτικά τη χρήση της ανατεθείσας εργασίας είναι οι εξής (Robinson, 2009): Ο πελάτης προτίθεται να κάνει αλλαγές στους επόμενους 6 μήνες; Ποια είναι η περισσότερο υλοποιήσιμη μέθοδος αυτοπαρατήρησης; Μέσο θεραπευτικό στάδιο Εδώ εντάσσονται οι εργασίες που αποσκοπούν σε επιτυχή συμπεριφορική αλλαγή. Στο επίκεντρο της θεραπευτικής διαδικασίας βρίσκονται η αυτο-αποτελεσματικότητα και οι δυνατότητες του ασθενή. Τίθενται οι βάσεις της αξιόπιστης τεκμηρίωσης της εργασίας για το σπίτι. Μελετούνται το μέγεθος και ο τόπος υλοποίησης της εργασίας. Διευκρινίζονται και ελέγχονται οι απαιτούμενες ικανότητες. Γίνεται εκμάθηση δημιουργίας και εφαρμογής αυτο-ενισχυτικών σχεδίων. Τέλος, καθορίζονται πηγές υποστήριξης του ασθενή, τόσο στο κοινωνικό του περιβάλλον όσο και από πλευράς θεραπευτή. Οι απαντήσεις στις παρακάτω ερωτήσεις είναι βοηθητικές, προκειμένου ο θεραπευτής να ελέγξει ποιοτικά τη χρήση των εργασιών που ανατίθενται στον ασθενή (Robinson, 2009): Ποιες δυνατότητες του ασθενή σχετίζονται με την ανατεθείσα εργασία, και πόσο πολύ πιστεύει ο ασθενής στην ικανότητά του να την ολοκληρώσει; Ποιες είναι οι πεποιθήσεις του ασθενή σχετικά με την αιτιολογία και την επίλυση του προβλήματός του; 382

7 Πόσον χρόνο θα χρειαστεί η υλοποίηση του ανατεθέντος έργου, και πού θα πραγματοποιηθεί; Ποιες ικανότητες απαιτούνται για την υλοποίηση της εργασίας; Ποιοι είναι οι σχεδιασμένοι, πιθανοί, θετικοί ενισχυτές για το ανατεθέν έργο (εν δυνάμει πηγές είναι ο εαυτός, οι άλλοι, ο θεραπευτής); Το πλάνο της ανατεθείσας εργασίας είναι καταγεγραμμένο σε έντυπη μορφή για τον ασθενή (ώστε να το πάρει στο σπίτι) και για τον θεραπευτή (για καταχώριση στον φάκελο του ασθενή); Τελικό θεραπευτικό στάδιο Η τελική φάση της θεραπείας σχετίζεται με την αποτελεσματική διατήρηση των ανατεθεισών εργασιών. Η διαδικασία εστιάζει σε θέματα που έχουν σημασία για τον ασθενή. Οι στόχοι των εργασιών για το σπίτι σχετίζονται με τη δημιουργία πλάνων πρόληψης υποτροπής, τα οποία θα πρέπει να επανελέγχονται τακτικά και να αναθεωρούνται με σκοπό να υποστηρίζουν τον νέο τρόπο ζωής του ατόμου. Σχετικές ερωτήσεις ποιοτικού ελέγχου είναι οι εξής (Robinson, 2009): Πώς σχετίζονται οι περισσότερο «ωφέλιμες» εργασίες με τα σημαντικά ζητήματα του πελάτη; Ποιες αλλαγές και/ή νεοαποκτηθείσες δεξιότητες βοήθησαν τον ασθενή να βελτιωθεί; Πόσο συχνά θα εκτελούνται; Πώς θα ενισχύονται; Ποιο είναι το σχέδιο αντιμετώπισης ενδεχόμενου προβλήματος; Πώς οι ιδιαίτερα ωφέλιμες εργασίες θα ενσωματωθούν στον τρόπο ζωής του ατόμου; Γενικά, ο θεραπευτής είναι καλό να έχει ιδιαίτερα ενεργητικό ρόλο στο πρώτο στάδιο της θεραπείας. Προοδευτικά συνιστάται να ζητά από τον ασθενή να προσδιορίσει και να προτείνει μόνος του δουλειά για το σπίτι. Οι ασθενείς που μαθαίνουν να καθορίζουν μόνοι τη δουλειά που πρέπει να κάνουν στο σπίτι μέχρι το τέλος της θεραπείας, είναι πιο πιθανό να συνεχίσουν να το κάνουν και μετά την ολοκλήρωσή της (J. Beck, 1995) Αναθέσεις εργασίας στο σπίτι Παρακάτω αναφέρονται εν συντομία ορισμένες από τις πιο συνήθεις αναθέσεις εργασίας στο σπίτι: Ενεργοποίηση συμπεριφοράς Εφαρμόζεται προκειμένου να κινητοποιηθεί ο θεραπευόμενος ως προς την ενεργοποίηση μιας παλαιότερης συμπεριφοράς. Είναι ιδιαίτερα σημαντική εργασία για αποσυρμένους και μη δραστήριους ασθενείς. Μπορεί επίσης να αναφέρεται σε ενεργοποίηση νέας συμπεριφοράς, που απορρέει ως ανάγκη από το περιεχόμενο της συνεδρίας και σχετίζεται με την άσκηση νέων δεξιοτήτων ή με την εφαρμογή λύσεων, προκειμένου να επιτευχθεί πρακτική επίλυση προβλημάτων. 383

8 Ημερολόγιο δυσλειτουργικών σκέψεων Στο πλαίσιο της φάσης διερεύνησης και λειτουργικής ανάλυσης της συμπεριφοράς του θεραπευόμενου, του ζητείται να καταγράφει σε μορφή ημερολογίου τις δυσάρεστες σκέψεις του. Συγκεκριμένα ο ασθενής καλείται: α) να περιγράψει μια κατάσταση που του δημιουργεί δυσάρεστα συναισθήματα, β) να αναγνωρίσει και να καταγράψει τα συναισθήματα αυτά, γ) να αναγνωρίσει και να καταγράψει τις αυτόματες σκέψεις που του δημιουργεί η κατάσταση αυτή. Το ημερολόγιο δηλαδή αποτελείται από τις εξής τρεις στήλες, που συμπληρώνει ο θεραπευόμενος: 1) Γεγονός, 2) Τι ένιωσα, και 3) Τι πέρασε από το μυαλό μου. Μέσω της τακτικής συμπλήρωσης του ημερολογίου, ο θεραπευόμενος μαθαίνει να διακρίνει τις σκέψεις από τα συναισθήματά του, καθώς και τη σημασία των σκέψεων στη δημιουργία του συναισθήματος. Στη φάση της παρέμβασης, ο θεραπευόμενος εκπαιδεύεται ώστε να εντοπίζει, να αμφισβητεί και τελικά να τροποποιεί το περιεχόμενο αυτών των σκέψεων, αλλά και να διορθώνει τις γνωσιακές παραποιήσεις (Beck et al., 1985). Συγκεκριμένα, καλείται επιπλέον: α) να αμφισβητήσει και να αντικαταστήσει τις αρνητικές σκέψεις με περισσότερο λειτουργικές, και να τις καταγράψει, και β) να αναγνωρίσει και να καταγράψει αλλαγές που προέκυψαν στη διάθεση μετά από την αμφισβήτηση των αρνητικών σκέψεων. Έτσι, σε αυτή τη φάση προστίθενται τέσσερεις επιπλέον στήλες στο αρχικά τρίστηλο ημερολόγιο, και ο θεραπευόμενος εκπαιδεύεται στη συμπλήρωσή τους. Για την ακρίβεια προστίθενται οι εξής στήλες: 1) Δεδομένα που υποστηρίζουν τη σκέψη μου, 2) Δεδομένα που αντικρούουν τη σκέψη μου, 3) Εναλλακτική σκέψη, και 4) Συναίσθημα (περιγράφεται το συναίσθημα του ατόμου μετά την εναλλακτική σκέψη). Η τήρηση ημερολογίου δυσλειτουργικών σκέψεων είναι ιδιαίτερα χρήσιμη γιατί, πέρα από τα άμεσα οφέλη, γεφυρώνει το κενό χρόνου που μεσολαβεί ανάμεσα στις συνεδρίες και επιτρέπει στον ασθενή να δουλέψει με τον θεραπευτή του «σήμερα», σκέψεις τού «χθες». Βιβλιοθεραπεία O ασθενής καλείται να μελετήσει βιβλία κυρίως εγχειρίδια αυτοβοήθειας σχετικά με την αντιμετώπιση των δικών του προβλημάτων. Τα βιβλία αυτοβοήθειας βασίζονται στην αξιοποίηση της αυτορρυθμιστικής ικανότητας. Το άτομο συμμετέχει ως ισότιμος συνεργάτης στην παραδοσιακή μορφή των συναντήσεων με τον θεραπευτή, και ως κύριος υπεύθυνος για την πρόοδο της θεραπείας στη μορφή των προγραμμάτων αυτοβοήθειας. Αυτό προάγει την τάση του για αυτοπραγμάτωση, αυτο-οριοθέτηση, αυτο-υπεθυνότητα και αυτονομία, σε αντίθεση με τον παραδοσιακό ρόλο του παθητικού αποδέκτη θεραπευτικών υπηρεσιών, όπως συμβαίνει στη φαρμακοθεραπεία ή σε παλαιότερες μορφές ψυχοθεραπείας (Ευσταθίου, 2006). Διερεύνηση πλεονεκτημάτων μειονεκτημάτων Το άτομο εκπαιδεύεται να αναγνωρίζει, να αξιολογεί και να συνυπολογίζει στην καθημερινή του ζωή πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα μεμονωμένων σκέψεων, πεποιθήσεων, συμπεριφορών ή επιλογών όταν πρόκειται να λάβει μια απόφαση. 384

9 Ανασκόπηση της προηγούμενης θεραπευτικής συνεδρίας Συμβάλλει στη σταθεροποίηση της μάθησης. Μπορεί να γίνει μέσα από την ανάγνωση σημειώσεων που γράφτηκαν κατά τη διάρκεια της συνεδρίας (ή αμέσως μετά), και/ή από την ακρόαση μιας κασέτας της θεραπευτικής συνεδρίας. Ενώ ακούει την κασέτα, ο ασθενής μπορεί να καταγράφει τα κύρια σημεία, τα συμπεράσματα που προκύπτουν, τις αυτόματες σκέψεις, τις δυσλειτουργικές πεποιθήσεις και τις προσαρμοστικές απαντήσεις που αναγνωρίζει μέσα στη συνεδρία (J. Beck, 1995). Προετοιμασία για την επόμενη θεραπευτική συνεδρία Για πολλούς ασθενείς είναι φυσιολογική διαδικασία και δεν απαιτεί κάποια ιδιαίτερη, συνεχιζόμενη ανάθεση. Αυτοί οι ασθενείς συλλέγουν αυτόματα τις σκέψεις τους, προβλέποντας τη σταθερή φόρμα ερωτήσεων του θεραπευτή στην αρχή κάθε συνεδρίας. Ωστόσο, μερικοί ασθενείς αποφεύγουν να σκέφτονται την επόμενη συνεδρία μεταξύ των συνεδριών ή δυσκολεύονται να συνοψίσουν σε λίγες προτάσεις τα σημαντικά θέματα που θέλουν να συζητήσουν. Είναι χρήσιμο να ζητείται από αυτούς τους ασθενείς να προετοιμάζουν τις ανάλογες νοερές ή γραπτές σημειώσεις, πριν από κάθε συνεδρία (J. Beck, 1995). 5. Παράγοντες Αποτελεσματικότητας Σημαντικά θέματα για την ανάπτυξη ωφέλιμων εργασιών για το σπίτι σχετίζονται με τους εξής παράγοντες (Robinson, 2009): την ακριβή εκτίμηση της ετοιμότητας του πελάτη για αλλαγή, την ποιότητα της θεραπευτικής συμμαχίας, το επίπεδο συνεργασίας στην ανάπτυξη της εργασίας για το σπίτι, την παροχή εμπεριστατωμένης αιτιολόγησης για την ανατεθείσα για το σπίτι εργασία, την αξιοποίηση των ικανοτήτων του πελάτη στον σχεδιασμό της εργασίας για το σπίτι, και τον βαθμό στον οποίο η εφαρμογή της εργασίας για το σπίτι ενισχύεται θετικά, τόσο μέσα όσο και έξω από τη θεραπευτική συνεδρία Αυξάνοντας την πιθανότητα συμμόρφωσης με την εργασία στο σπίτι Οι Shelton και Levy (1981) έχουν κάνει τις παρακάτω προτάσεις, που αποσκοπούν στην αύξηση της συμμόρφωσης με την εργασία στο σπίτι: o θεραπευτής θα πρέπει να είναι βέβαιος ότι οι αναθέσεις περιλαμβάνουν επακριβείς λεπτομέρειες αναφορικά με την αντίδραση και το κίνητρο που σχετίζονται με την επιθυμητή συμπεριφορά, 385

10 ο θεραπευτής θα πρέπει να παρέχει άμεσα εκπαίδευση δεξιοτήτων, όταν αυτό είναι απαραίτητο, η συμμόρφωση θα πρέπει να ενισχύεται, ο θεραπευτής θα πρέπει να ξεκινά με μικρές αναθέσεις εργασίας στο σπίτι, τις οποίες θα αυξάνει σταδιακά, ο θεραπευτής θα πρέπει να χρησιμοποιεί παραδείγματα, ο θεραπευτής θα πρέπει να οδηγήσει τον πελάτη σε «δημόσια» δέσμευση συμμόρφωσης, ο θεραπευτής θα πρέπει να βοηθήσει τον πελάτη να αναπτύξει μια προσωπική δέσμευση συμμόρφωσης, ο θεραπευτής θα πρέπει να χρησιμοποιεί γνωσιακές στρατηγικές επανάληψης προκειμένου να βελτιώσει την επιτυχία των αναθέσεων, ο θεραπευτής θα πρέπει να προσπαθεί να προλαμβάνει και να μειώνει τις αρνητικές συνέπειες της συμμόρφωσης, ο θεραπευτής θα πρέπει να παρακολουθεί προσεκτικά τη συμμόρφωση με όσο περισσότερους τρόπους μπορεί, και τέλος ο θεραπευτής θα πρέπει όταν το κρίνει απαραίτητο να χρησιμοποιεί παράδοξες στρατηγικές Ο ρόλος του θεραπευτή στην εκτέλεση της εργασίας στο σπίτι Έχουμε πλέον στη διάθεσή μας επαρκή στοιχεία που δείχνουν ότι οι στάσεις του θεραπευτή σχετίζονται με τον τρόπο που εκτελούνται οι εξωσυνεδριακές εργασίες (Kazantzis et al., υπό έκδοση). Συγκεκριμένα, η εστίαση της προσοχής των θεραπευτών σε ενδοπροσωπικές τους διαδικασίες αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο των αποτελεσματικών θεραπευτικών σχέσεων (Padesky, 1999). Ο Kazantzis και οι συνεργάτες του (2005) αναφέρουν πως όταν εκπαιδεύουν θεραπευτές στη χρήση εργασίας στο σπίτι, τους ενθαρρύνουν να ελέγχουν τις πεποιθήσεις τους σχετικά με τον ρόλο των εξωσυνεδριακών αναθέσεων στη γνωσιακή-συμπεριφοριστική θεραπεία. Συνήθεις ενδείξεις ότι ο θεραπευτής ενδέχεται να έχει μη βοηθητικές πεποιθήσεις σχετικά με τη χρήση αυτού του είδους εργασίας, είναι οι ακόλουθες: επιτρέπει συχνά στον πελάτη να αποχωρήσει από τη συνεδρία χωρίς να έχουν συζητηθεί θέματα σχετικά με την εργασία στο σπίτι, δεν διαπραγματεύεται νέα ή αναθεωρημένη εργασία για το σπίτι όταν ο πελάτης βρίσκεται σε μεγάλο αδιέξοδο, προσπερνά με βιασύνη κάθε συζήτηση που σχετίζεται με την εργασία για το σπίτι, συζητά σχετικά με την εργασία για το σπίτι, αλλά δεν παρέχει αιτιολόγηση σχετικά με τη χρησιμότητά της, είναι επιτακτικός στη συζήτηση της εργασίας για το σπίτι, αφήνει τον πελάτη να αποχωρήσει χωρίς να ενθαρρύνει την εξάσκηση κατά τη διάρκεια της συνεδρίας, πετυχαίνει μόνο μια ασαφή συμφωνία σχετικά με τον τρόπο ολοκλήρωσης της εργασίας για το σπίτι, 386

11 ξεχνά να επιθεωρήσει την εργασία που είχε αναλάβει για το σπίτι ο θεραπευόμενος, επιδοκιμάζει σε υπερβολικό βαθμό την εκτέλεση της εργασίας για το σπίτι, και αισθάνεται συχνά απογοητευμένος ή/και εκνευρισμένος όταν δεν ολοκληρώνεται η ανατεθείσα για το σπίτι εργασία. Όταν ο θεραπευτής παρουσιάζει τέτοιες συμπεριφορές και τέτοια αισθήματα, είναι χρήσιμο να αναγνωρίσει τις αυτόματες σκέψεις του και να συζητήσει γι αυτές αργότερα στο πλαίσιο εποπτείας. Έτσι, θα εξακριβώσει αν οι πεποιθήσεις και οι στάσεις του επηρεάζουν τη μάθηση του πελάτη. Ένας άλλος χρήσιμος τρόπος για τη διευκόλυνση της αυξημένης παρακολούθησης των ενδοπροσωπικών διαδικασιών του θεραπευτή είναι να καταγράφει τις σκέψεις του, να αναγνωρίζει τις σκέψεις που κάνει για τον πελάτη, τον εαυτό του και τη συνεδρία ή το θεραπευτικό πλάνο. Αυτό το περιεχόμενο δεν είναι βέβαια απαραίτητο να κοινοποιηθεί στον πελάτη. Λειτουργικές πεποιθήσεις του θεραπευτή σχετικά με την εργασία στο σπίτι είναι οι εξής (Kazantzis et al., 2005): η εργασία στο σπίτι είναι θεραπεία, οι αναθέσεις εργασίας στο σπίτι απαιτούν πολύ χρόνο από τη διάρκεια της συνεδρίας, η εργασία στο σπίτι θα πρέπει να είναι σχετική με τους στόχους του πελάτη, η εργασία στο σπίτι θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στις στρατηγικές αντιμετώπισης που διαθέτει ο πελάτης, η συμμόρφωση με την εργασία στο σπίτι είναι μια απαραίτητη αλλά όχι επαρκής συνθήκη για τη βελτίωση, η μη συμμόρφωση με την εργασία στο σπίτι είναι συνηθισμένη, η μη συμμόρφωση με την εργασία στο σπίτι είναι κομμάτι της μαθησιακής διαδικασίας, και η μη συμμόρφωση με την εργασία στο σπίτι θα πρέπει να εξετάζεται και να ερμηνεύεται ώστε να είναι απολύτως κατανοητή η αιτιολογία της Αντιμετώπιση δυσκολιών στην εκτέλεση της εργασίας στο σπίτι Σύμφωνα με την Robinson (2009), όταν ένας πελάτης αποτυγχάνει στην εκτέλεση των εργασιών για το σπίτι, ο θεραπευτής θα πρέπει να αποφύγει την επανάληψη των ίδιων αναθέσεων και να μοιραστεί την ευθύνη για την αποτυχία της εφαρμογής. Ο θεραπευτής είναι ο ειδικός στην αλλαγή της συμπεριφοράς, συνεπώς έχει την τελική ευθύνη για την υλοποίηση της καθορισμένης εργασίας. Όταν ένας πελάτης αποτυγχάνει στην εκτέλεση του προγραμματισμένου πλάνου εργασίας για το σπίτι, ο θεραπευτής θα πρέπει να διαθέσει χρόνο, προκειμένου να εντοπίσει τα συγκεκριμένα εμπόδια υλοποίησης της εργασίας. Αφού τα εντοπίσει, θα πρέπει να εντάξει με τρόπο προνοητικό τις νεοαποκτηθείσες αυτές πληροφορίες στον σχεδιασμό νέων εξωσυνεδριακών αναθέσεων. Σε περιπτώσεις που το κίνητρο του πελάτη είναι χαμηλό, θα πρέπει ο θεραπευτής να προσαρμόσει τον σχεδιασμό της προς ανάθεση εργασίας στο επίπεδο προθυμίας του 387

12 θεραπευόμενου. Είναι σημαντικό επίσης να αξιολογείται η αυτοπεποίθηση του πελάτη μετά από μια αποτυχημένη εξωσυνεδριακή δραστηριότητα, προκειμένου αν χρειαστεί να του προσφερθεί πρόσθετη υποστήριξη. Ο θεραπευτής θα πρέπει να αναπτύσσει εργασίες για το σπίτι που θα είναι προσαρμοσμένες στα επίπεδα οργάνωσης και κινήτρου του πελάτη, και που θα υποστηρίζονται κατάλληλα από το κοινωνικό δίκτυο του ατόμου, το πλάνο αυτο-ενίσχυσης και/ή τον θεραπευτή (Robinson, 2009). Όσον αφορά συνήθεις δυσκολίες που σχετίζονται με ομάδες πληθυσμού, αξίζει να αναφερθεί ότι η προσέγγιση και η αντίδραση του θεραπευτή είναι ιδιαίτερα σημαντικές σε περιπτώσεις που ένα παιδί δεν συμμορφώνεται. Στο ίδιο κομμάτι της συμμόρφωσης ενδέχεται να υπάρξει δυσκολία με τους εφήβους. Εδώ ο θεραπευτής καλείται να σχεδιάσει αναθέσεις εργασίας χρησιμοποιώντας δημιουργικές και ευέλικτες μεθόδους (Kazantzis et al., 2005). Ο σχεδιασμός και η ολοκλήρωση αποτελεσματικών εξωσυνεδριακών εργασιών για ηλικιωμένα άτομα δεν απαιτεί μόνο σημαντική προνοητικότητα και δημιουργικότητα, αλλά και αρκετή υπομονή, επιμονή, ενασχόληση με επίλυση προβλημάτων και προώθηση σχεδιασμού από πλευράς θεραπευτή και πελάτη για την απομάκρυνση συμπεριφορικών και πρακτικών δυσκολιών (Coon & Gallagher-Thompson, 2002). 6. Επίλογος Πολλές έρευνες γίνονται στο πλαίσιο της γνωσιακής-συμπεριφοριστικής θεραπείας για τον ρόλο της ανάθεσης εργασίας στο σπίτι. Αποτελέσματα μεταανάλυσης (Kazantzis et al., 2000) που διαπραγματεύεται τον ρόλο της εργασίας στο σπίτι στο πλαίσιο της γνωσιακής-συμπεριφοριστικής θεραπείας, προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες. Συγκεκριμένα, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η εφαρμογή της δουλειάς στο σπίτι είχε σημαντικά θετική επίδραση στη θεραπεία. Οι ασθενείς που έκαναν εργασία στο σπίτι ανεξαρτήτως τύπου ωφελήθηκαν σημαντικά. Επιπλέον διαπιστώθηκε ότι η συμμόρφωση με την εργασία στο σπίτι είναι σημαντικός παράγοντας θετικής θεραπευτικής έκβασης. Πιο συγκεκριμένα, ανεξαρτήτως των χαρακτηριστικών του δείγματος και του είδους της εργασίας, όσοι είχαν υψηλότερα ποσοστά συμμόρφωσης παρουσίασαν μεγαλύτερη βελτίωση στη θεραπεία. Έρευνα έχει γίνει, επίσης, σχετικά με την ενθάρρυνση της ολοκλήρωσης μιας ανατεθείσας εργασίας στο σπίτι, στη θεραπεία ηλικιωμένων ατόμων (Coon & Gallagher-Thompson, 2002). Και από αυτή τη μελέτη διαπιστώθηκε πως η εργασία στο σπίτι διευκολύνει τα αποτελέσματα της ψυχοθεραπείας, και ιδιαίτερα της θεραπείας της συναισθηματικής καταπόνησης ηλικιωμένων ατόμων και των φροντιστών τους. Ενώ υπάρχουν στοιχεία που υποστηρίζουν τις συνολικές επιδράσεις των αναθέσεων εργασίας στο σπίτι στην προώθηση των αποτελεσμάτων της γνωσιακής-συμπεριφοριστικής θεραπείας, είναι διαθέσιμα σχετικά λίγα στοιχεία για τη διευκρίνιση του υποκείμενου μηχανισμού που οδηγεί σε αυτά τα αποτελέσματα. Γνωρίζουμε ότι οι ανα- 388

13 θέσεις εργασίας στο σπίτι παράγουν ένα αποτέλεσμα στη θεραπεία, το οποίο είναι σαφές, μετρήσιμο, και οδηγεί σε βελτιωμένα αποτελέσματα. Γνωρίζουμε επίσης ότι οι πελάτες που ολοκληρώνουν τις εξωσυνεδριακές αναθέσεις είναι περισσότερο πιθανό να βιώσουν θεραπευτικά οφέλη. Ωστόσο, όπως αναφέρουν και οι Kazantzis, Deane, Ronan και L Abate (2005), πολύ λίγη είναι η διαθέσιμη θεωρητική ή εμπειρική δουλειά που έχει σχεδιαστεί για τη διευκρίνιση των παραγόντων που οδηγούν στην εμπλοκή του πελάτη με αυτές τις εργασίες, και του βαθμού στον οποίο οι ενδοσυνεδριακές ανασκοπήσεις και ο σχεδιασμός με τον θεραπευτή επηρεάζουν τη συμμόρφωση του πελάτη. Οι ίδιοι αναφέρουν, επίσης, ότι περαιτέρω έρευνα απαιτείται για να εξεταστεί εάν οι θεωρητικές βάσεις για τη χρήση της εργασίας στο σπίτι μπορούν να επεκταθούν στο ευρύτερο πλαίσιο της γνωσιακής-συμπεριφοριστικής θεραπείας. Και καταλήγουν ότι υπάρχει ανάγκη για περισσότερο εννοιολογικά κατευθυνόμενη έρευνα, που θα εκτείνεται πέρα από τις συσχετίσεις της συμμόρφωσης με την εργασία στο σπίτι με μεμονωμένες διαστάσεις της θεραπευτικής διαδικασίας. Αυτή η έρευνα είναι απαραίτητη για την αξιολόγηση των θεωρητικών θεμελίων που στηρίζουν τον ρόλο των εξωσυνεδριακών δραστηριοτήτων στη θεραπεία. Είναι βέβαιο πως οι αναθέσεις εργασιών εκτός συνεδριακού πλαισίου αποτελούν πυρηνικό κομμάτι της διαδικασίας αλλαγής στη γνωσιακή-συμπεριφοριστική θεραπεία. Με τον εξατομικευμένο ως προς το περιεχόμενό τους χαρακτήρα, οι αναθέσεις εργασίας στο σπίτι λειτουργούν ως το κύριο όχημα μέσω του οποίου οι πελάτες μεταφέρουν δεξιότητες στην καθημερινή τους ζωή. Με τόσο καίριο και σημαντικό ρόλο, οι εργασίες στο σπίτι ενσωματώνονται στη γνωσιακή-συμπεριφοριστική θεραπεία για την αντιμετώπιση πολλών προβλημάτων και κλινικών πληθυσμών. Και καθώς η θεωρία, η έρευνα και η πρακτική της γνωσιακής-συμπεριφοριστικής θεραπείας αναπτύσσονται, οι αναθέσεις εργασίας στο σπίτι είναι προφανές ότι διατηρούν την κεντρική τους θέση στο πλαίσιο αυτής της εξελικτικής διαδικασίας (Kazantzis et al., 2005). 389

14 Βιβλιογραφία Addis, M. & Jacobson, N.S. (2000). A closer look at the treatment rationale and homework compliance in cognitive behavioral therapy for depression. Cognitive Therapy and Research, 24(3), Blackburn, I.M. & Twaddle, V. (1996). Cognitive Therapy in action. Souvenir Press. Beck, J.S., (1995). Cognitive Therapy: Basics and Beyond. New York: The Guilford Press. Beck, A.T., Emery, G. & Greenberg, R. (1985). Anxiety disorders and phobias: A cognitive perspective. New York: Basic Books. Στο Α. Καλαντζή-Αζίζι, Κ. Αγγελή & Γ. Ευσταθίου, Αυτογνωσία και Αυτοδιαχείριση. Γνωσιακή-συμπεριφοριστική προσέγγιση (σελ ). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Beck, A.T., Rush, A.J., Shaw, B.F. & Emery, G. (1979). Cognitive therapy of depression. New York: Guilford Press. Burns, D.D. & Nolen-Hoeksema, S. (1991). Coping styles, homework compliance, and the effectiveness of cognitive-behavioral therapy. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 59(2), Chadwick, P., Birchwood, M. & Trower, P. (1996). Cognitive therapy for delusions, voices and paranoia. Chichester, England: Wiley. In W. Ο Donohue & J.E. Fisher (Eds), General Principles and Empirically Supported Techniques of Cognitive Behavior Therapy (p. 362). New Jersey: Wiley. Coon, D.W. & Gallagher-Thompson, D. (2002). Encouraging homework completion among older adults in therapy. Journal of Clinical Psychology, 58(5), Coon, D.W. & Thompson L.W. (2003). The Relationship Between Homework Compliance and Treatment Outcomes Among Older Adult Outpatients With Mild-to-Moderate Depression. Am. J. Geriatr. Psychiatry, 11: Dunlap, K. (1932). Habits, their making and unmaking. New York: Liveright. In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (p. 358). New York: Routledge. Edelman, R.E. & Chambless, D.L. (1995). Adherence during sessions and homework in cognitive-behavioral group treatment of social phobia. Behaviour Research and Therapy, 33(5), Ευσταθίου, Γ. (2006). Βιβλία αυτοβοήθειας: Γίνε ο θεραπευτής του εαυτού σου. Στο K. Ευθυμίου, A. Μαυροειδή, E. Παυλάτου & A. Καλαντζή-Αζίζι (Επιμ. Έκδ.), Πρώτες Βοήθειες Ψυχικής Υγείας. Ένας οδηγός για τις ψυχικές διαταραχές και την αντιμετώπισή τους (σελ ). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Freud, S. (1952). Inhibitions, symptoms, and anxiety. In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (p.358). New York: Routledge. Herzberg, A. (1941). Short-term treatment of neurosis by graduate tasks. British Journal of Medical Psychology, 29, In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (p. 358). New York: Routledge. Kanfer, F., & Phillips, J. (1966). A survey of current behavior and a proposal for classification. Archives of General Psychiatry, 15, In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (pp ). New York: Routledge. 390

15 Karpman, B. (1949). Objective psychotherapy. Journal of Clinical Psychology, 5, In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (p. 358). New York: Routledge. Kazantzis (υπό έκδοση). In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (p. 358). New York: Routledge. Kazantzis, N. & Dean, F.P. (1999). Psychologists use of homework assignments in clinical practice. Professional Psychology: Research and Practice, 30(6), In W. Ο Donohue & J.E. Fisher (Eds), General Principles and Empirically Supported Techniques of Cognitive Behavior Therapy (p. 361). New Jersey: Wiley. Kazantzis N., Dean F.P. & Ronan K.R. (2000). Homework Assignments in Cognitive and Behavioral Therapy: A Meta-Analysis. Clinical Psychology: Science and Practice, 7, Kazantzis N., Dean F.P., Ronan K.R. & L Abate L. (2005). Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy. New York: Routledge. Kazantzis, N., Lampropoulos, G.L. & Deane, F.P. (υπό έκδοση). A national survey of psychologists attitudes towards homework assignments. Journal of Consulting and Clinical Psychology. In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (p. 364). New York: Routledge. Leung, A.W. & Heimberg, R.G. (1996). Homework compliance, perceptions of control, and outcome of cognitive behavioral treatment of social phobia. Behavior Research & Therapy, 34(5-6), LoPiccolo, J. & LoPiccolo, L. (Eds.). (1978). Handbook of sex therapy. New York: Plenum Press. In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (p. 359). New York: Routledge. Masters, W. & Johnson, V.E. (1970). Human sexual inadequacy. Boston: Little Brown. In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (p.359). New York: Routledge. Nelson, H.E. (1997). Cognitive behavioural therapy with schizophrenia: A practice manual. Cheltenham, England: Stanley Thorne. In W. Ο Donohue & J.E. Fisher (Eds), General Principles and Empirically Supported Techniques of Cognitive Behavior Therapy (p. 362). New Jersey: Wiley. Padesky, C.A. (1999). Therapist beliefs: Protocols, personalities, and guided exercises (Cassette Recording No. TB1). Huntington Beach, CA: Center for Cognitive Therapy. In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (p. 364). New York: Routledge. Παπακώστας, Ι.Γ. (1994). Γνωσιακή Ψυχοθεραπεία: Θεωρία και Πράξη. Αθήνα. Rees, C.S., McEvoy, P. & Nathan, P.R. (2005). Relationship between homework completion and outcome in cognitive behaviour therapy. Cognitive Behaviour Therapy, 34(4), Robinson P. (2009). Putting it on the Street: Homework in Cognitive Behavior Therapy. In W. Ο Donohue & J.E. Fisher (Eds), General Principles and Empirically Supported Techniques of Cognitive Behavior Therapy (pp ). New Jersey: Wiley. 391

16 392 Shelton, J.L. & Ackerman, J.M. (1974). Homework in counseling and psychotherapy: Examples of systematic assignments for therapeutic use by mental health professionals. Springfield, IL: Charles C Thomas. In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (p. 359). New York: Routledge. Shelton, J.L. & Levy, R.L. (1981). Behavioral assignments and treatment compliance: Α handbook of clinical strategies. Champaign. IL: Research Press. In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (p. 360). New York: Routledge. Thase, M.E. & Callan, J.A. (2006). The role of homework in cognitive behavior therapy of depression. Journal of Psychotherapy Integration. Journal of Psychotherapy Integration, 16(2), pp

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Ηβραχείαςµορφής Συµβουλευτική διαδικασία Η εφαρµογή του Γνωσιακού-Συµπερι φοριστικού µοντέλου ψυχοθεραπείας στη διακοπή του καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Το διαθεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση στον Άξονα Ι Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης..."

Διαβάστε περισσότερα

ιακοϖή καϖνίσµατος: Παρουσίαση ενός εγχειριδίου για θεραϖευτές και θεραϖευόµενους K. Ευθυµίου & Α. Σοφιανοϖούλου, Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραϖείας της Συµϖεριφοράς ιακόϖτουµε το κάϖνισµα ζούµε ξανά ελεύθεροι

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Διάρκεια 160 ώρες 1ος κύκλος (2014-15) Υπεύθυνη εκπαιδευτικού προγράμματος: Δρ. Μυτσκίδου Πασχαλιά Συνεργαζόμενοι φορείς ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF Πρόγραμμα LLP LDV TOI 12 AT 0015 Συντονιστής προγράμματος: Schulungszentrum Fhnsdrf Εταίροι: University f Gthenburg Municipality f Tjörns

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ψυχοθεραπεία;

Τι είναι ψυχοθεραπεία; (M. HERSEN και W. SLEDGE, Encyclopedia of Psychotherapy Academic Press, 2002) 1 Τι είναι ψυχοθεραπεία; Ψυχοθεραπεία είναι η λεκτική επικοινωνία μεταξύ θεραπευόμενου και ψυχοθεραπευτή με σκοπό : Την διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Μυρτώ Λεμονούδη και Έλλη Κουβαράκη MSc Κλινική Ψυχολογία Παν/μίου Αθηνών -Ψυχοθεραπεύτριες Επόπτης: Γιώργος Ευσταθίου Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας Παν/μίου Αθηνών-Ψυχοθεραπευτής

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Κωνσταντίνος Ευθυµίου Εισήγηση για την ιηµερίδα: "Εκπαίδευση στην Γνωσιακή - Συµπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία" Αθήνα, Αula Φιλοσοφικής Σχολής Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ Το φυλλάδιο «Ένας οδηγός για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας- πηγή βοήθειας για τους εργοδότες» απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγήτρια: Ασπασία Τασίου και Τίνα Γκουντή

Εισηγήτρια: Ασπασία Τασίου και Τίνα Γκουντή Ινστιτούτο Έρευνας & Θεραπείας της Συµπεριφοράς ΤΜΗΜΑ Παιδιών και Εφήβων του ΙΕΘΣ Γλάδστωνος 10, (5 ος ορ.), Πλ. Κάνιγγος, 106 77 Αθήνα Τηλ. 210 3840129 Fax 210 3840803 http://www.ibrt.gr, e-mail: ibrt@ibrt.gr

Διαβάστε περισσότερα

Journal Club. Journal club. Journal club

Journal Club. Journal club. Journal club Ορόλοςτηςγραπτήςµελέτηςπερίπτωσης (case study) ως εκπαιδευτικό εργαλείο και ως πιστοποίηση της επιτυχηµένης εκπαίδευσης στο Γνωσιακό Συµπεριφοριστικό µοντέλο θεραπείας Κ. Ευθυµίου Ινστιτούτο Έρευνας και

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική διαδικασία Γεώργιος Ευσταθίου, gefstath@psych.uoa.gr

Θεραπευτική διαδικασία Γεώργιος Ευσταθίου, gefstath@psych.uoa.gr ΣΤΑ ΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ Θεραπευτική διαδικασία Γεώργιος Ευσταθίου, gefstath@psych.uoa.gr 1. Εισαγωγική φάση εδραίωση θεραπευτικής συµµαχίας 2. Γνωσιακή διερεύνηση 3. ιατύπωση περίπτωσης 4. Σχεδιασµός θεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΙΑΚΗ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ AΓΟΡΑΦΟΒΙΑΣ. Ντιάνα Χαρίλα, MSc. Κλινική Ψυχολόγος (PhD) aharila@psych.uoa.gr

ΓΝΩΣΙΑΚΗ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ AΓΟΡΑΦΟΒΙΑΣ. Ντιάνα Χαρίλα, MSc. Κλινική Ψυχολόγος (PhD) aharila@psych.uoa.gr ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΓΝΩΣΙΑΚΗ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ AΓΟΡΑΦΟΒΙΑΣ Ντιάνα Χαρίλα, MSc. Κλινική Ψυχολόγος (PhD) aharila@psych.uoa.gr Σηµειώσεις Α έτος 2006 Η αγοραφοβία ανήκει

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching

CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching Certificate in Coaching AC Accredited διεθνής αναγνώριση Ανάλυση προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Αντιμετώπιση των ΜΔ δια των ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ Σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Ευθυμίου Κωνσταντίνος, Ψυχολόγος PhD Καπνογιάννη Σοφία, Ψυχολόγος MSc Κακλαμάνη Γεωργία, Ψυχολόγος MSc Αργαλιά Ευτυχία, Ψυχολόγος Βλασσοπούλου

Ευθυμίου Κωνσταντίνος, Ψυχολόγος PhD Καπνογιάννη Σοφία, Ψυχολόγος MSc Κακλαμάνη Γεωργία, Ψυχολόγος MSc Αργαλιά Ευτυχία, Ψυχολόγος Βλασσοπούλου Ευθυμίου Κωνσταντίνος, Ψυχολόγος PhD Καπνογιάννη Σοφία, Ψυχολόγος MSc Κακλαμάνη Γεωργία, Ψυχολόγος MSc Αργαλιά Ευτυχία, Ψυχολόγος Βλασσοπούλου Αγγελική, Ψυχολόγος Oμαδικό πρόγραμμα αντιμετώπισης της κατάθλιψης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΙΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ Σπουδάστριες: Καρατζά Ευαγγελία Φερεντίνου Στεφανία

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΙΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ Σπουδάστριες: Καρατζά Ευαγγελία Φερεντίνου Στεφανία Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΙΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ Σπουδάστριες: Καρατζά Ευαγγελία Φερεντίνου Στεφανία Αναφορές υπάρχουν από την Αρχαία Ελλάδα Απρίλιο 1963 : Εμφάνιση

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΣυμπεριφορικήΥγεία» Θέματα Κλινικής Ψυχολογίας αλλά και Ψυχολογίας της Υγείας Απομάκρυνση από το κλασικό πρότυπο παροχής υπηρεσιών ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

European Federation of Psychological Associations (EFPA)

European Federation of Psychological Associations (EFPA) European Federation of Psychological Associations (EFPA) Εκπαιδευτικά Κριτήρια για τους ψυχολόγους που ειδικεύονται στην Ψυχοθεραπεία 24/3/2003 http://www.efpa.be/documentsonprofissues/docmain.htm Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΟΡΙΣΜΟΣ: Ψυχοεκπαιδευση είναι μια μορφή εκπαίδευσης και θεραπεία επιλογής για τα άτομα με ψυχικό πρόβλημα η οποία συνδιάζει διάφορες μορφές θεραπείας όπως η συμπεριφορική και η προσωποκεντρική.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

Περίγραμμα Μαθήματος

Περίγραμμα Μαθήματος Περίγραμμα Μαθήματος Κωδικός Μαθήματος: Τίτλος Μαθήματος Πιστωτικές Μονάδες (Credits/ECTS) SOWK-521 Μέθοδοι και Παρεμβάσεις 10 σε Ομάδες Τμήμα Εξάμηνο Προαπαιτούμενα Κοινωνικής Εαρινό Κανένα Εργασίας Είδος

Διαβάστε περισσότερα

Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα;

Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα; Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα; Τα κύρια συμπτώματα των παιδιών με ΔΕΠ-Υ είναι η εκδήλωση συμπτωμάτων απροσεξίας, υπερκινητικότητας και/ή παρορμητικότητας σε βαθμό δυσανάλογο

Διαβάστε περισσότερα

Χρησιμοποιούμε ζωντανή γλώσσα, τόσο στη διατύπωση του σεναρίου, όσο και του πλαισίου μέσα στο οποίο εντάσσεται το πρόβλημα.

Χρησιμοποιούμε ζωντανή γλώσσα, τόσο στη διατύπωση του σεναρίου, όσο και του πλαισίου μέσα στο οποίο εντάσσεται το πρόβλημα. ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟΥ http://www.agogiygeias.gr 1. Παρουσιάζοντας το πρόβλημα Ο τρόπος με τον οποίο θα παρουσιαστεί και θα διατυπωθεί ένα προβληματικό σενάριο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς Πρόγραμμα: Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών.

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Ε Δημοτικού

Μαθηματικά Ε Δημοτικού Μαθηματικά Ε Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης 2014 Πέτρος Κλιάπης 12η Περιφέρεια Θεσσαλονίκης Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Γ Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης

Μαθηματικά Γ Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Μαθηματικά Γ Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση της προϋπάρχουσας

Διαβάστε περισσότερα

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους Οργανώνεται από Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) Την Α Ψυχιατρική Κλινική του

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς

Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς ΔΟΜΗΜΕΝΟ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΔΙΕΚΔΙΚΗΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αντωνίου B. Ευθυμίου K. Μυλωνά K. Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς Κοινωνικό άγχος Διαγνωστικά

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ. Developing Leadership Skills

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ. Developing Leadership Skills ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ Developing Leadership Skills Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Ανάπτυξη ηγετικών ικανοτήτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Όταν το άτομο έρχεται αντιμέτωπο για πρώτη φορά με την άμεση πράξη της αναζήτησης και εξεύρεσης εργασίας, πρέπει, ουσιαστικά, να εντοπίσει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ Η νοσηλευτική διεργασία : Αποτελεί συστηματική μέθοδο που κατευθύνει τον νοσηλευτή και τον ασθενή στον αμοιβαίο: Προσδιορισμό των αναγκών για νοσηλευτική φροντίδα σχεδιασμό και εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 S E L E C T D E V E L O P L E A D H O G A N D E V E L O P C A R E E R ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 Ημερομηνία: Αύγουστος 02, 2012 2

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Τι είναι Οικολογικά Σχολεία Εγγραφή Εφαρμογή του Προγράμματος Αίτηση Αυτοαξιολόγησης Βράβευση Η Περιβαλλοντική Επισκόπηση των Οικολογικών Σχολείων ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για Εργαζόµενους

Οδηγός για Εργαζόµενους EIPIL-PAN Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για την Προώθηση της Άτυπης Μάθησης Βραβείο Εργαζόµενου Οδηγός για Εργαζόµενους εκέµβριος 2009 Asset Τεχνολογική Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για την Προώθηση της Άτυπης Μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία. Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία. Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Δομή της παρουσίασης Επαγγελματική μάθηση: τι αλλάζει; Πώς τα σχολεία μπορούν να συνεργαστούν

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορίζοντας την ποιότητα του Εκπαιδευτικού (ΠΠΕ) Μαθαίνοντας μέσα από την παρατήρηση

Προσδιορίζοντας την ποιότητα του Εκπαιδευτικού (ΠΠΕ) Μαθαίνοντας μέσα από την παρατήρηση Προσδιορίζοντας την ποιότητα του Εκπαιδευτικού (ΠΠΕ) Μαθαίνοντας μέσα από την παρατήρηση Μάθηση έξω από την τάξη 4. ΜΑΘΑΙΝΟΝΤΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ Δραστηριότητα έξω από την τάξη για παιδιά νηπιαγωγείου

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

A Fairy Tale Model of Trauma Informed Treatment Μοντέλο των φάσεων του παραµυθιού για τη θεραπεία του τραύµατος Ηµερήσιο Εργαστήριο Εισηγητής: Dr. Ricky Greenwald Child Trauma Institute, New York 6 Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος εργασίας: Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη διαταραχή του αυτιστικού φάσματος: βιβλιογραφική ανασκόπηση

Τίτλος εργασίας: Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη διαταραχή του αυτιστικού φάσματος: βιβλιογραφική ανασκόπηση Τίτλος εργασίας: Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη διαταραχή του αυτιστικού φάσματος: βιβλιογραφική ανασκόπηση Επιβλέπων καθηγητής: ΝΑΣΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΠΑΓΑΛΟΥ ΑΓΛΑΪΑ Α.Μ: 12514 Τι είναι ο αυτισμός; Είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

Προετοιμασία & εργασία των μαθητών στο σπίτι

Προετοιμασία & εργασία των μαθητών στο σπίτι Προετοιμασία & εργασία των μαθητών στο σπίτι Στέλιος Κ. Κρασσάς Σχολικός Σύμβουλος 32 ης Π. Δημ. Εκπ. Αττικής 1 Στο σημερινό σχολείο γίνεται όλη η δουλειά στην τάξη; δεν υπάρχει εργασία για το σπίτι; πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Μαθηματικά A Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπος Συμβουλευτικός Οδηγός

Πρότυπος Συμβουλευτικός Οδηγός Σχέδιο δράσης για την πρόληψη ή/και την καταπολέμηση του ρατσισμού και των διακρίσεων κάθε είδους, την ανάδειξη της σημασίας της διαφορετικότητας και την καταπολέμηση της βίας στα σχολεία 7085/14-05-2010

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη περιστατικών (case studies) στο Γνωσιακό Συµπεριφοριστικόµοντέλο:παρουσίαση και ανάλυση περιπτώσεων Οργανωτής: Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας τηςσυµπεριφοράς, Αθήνα Πρόεδρος: Κ. Ευθυµίου Συζητητής:

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας

Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας Α. ΝΙΚΑ, Γ. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών 29/11/2014 Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Επιδημιολογία

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Τι προκαλεί τις τροχαίες συγκρούσεις ανάμεσα στους νέους; Ποιες πρακτικές βοηθούν στην αντιμετώπιση; Γεωργία Παναγιώτου, Ph.D. Πανεπιστήμιο Κύπρου

Τι προκαλεί τις τροχαίες συγκρούσεις ανάμεσα στους νέους; Ποιες πρακτικές βοηθούν στην αντιμετώπιση; Γεωργία Παναγιώτου, Ph.D. Πανεπιστήμιο Κύπρου Τι προκαλεί τις τροχαίες συγκρούσεις ανάμεσα στους νέους; Ποιες πρακτικές βοηθούν στην αντιμετώπιση; Γεωργία Παναγιώτου, Ph.D. Πανεπιστήμιο Κύπρου 1 Περιγραφή της μελέτης ΤΡΟΧΑΙΑ2 Στόχος: Ανασκόπηση διεθνών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ. Αγγελική Γενά & Πέτρος Γαλάνης Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ. Αγγελική Γενά & Πέτρος Γαλάνης Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Αγγελική Γενά & Πέτρος Γαλάνης Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Προγράμματα Αυτοαπασχόλησης Ως προγράμματα αυτοαπασχόλησης ορίζονται τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM)

ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM) ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM) ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM) Από τον Σεπτέμβριο του 2008 λειτουργεί στην Αθήνα PECS Classroom για παιδιά προσχολικής ηλικίας. Διάρκεια Το πρόγραμμα διαρκεί 11 μήνες

Διαβάστε περισσότερα

Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική Θεραπεία

Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική Θεραπεία Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική Θεραπεία Εκπαίδευση 2014-15 α β γ δ ε στ 2 Αγαπητοί συνεργάτες και σπουδαστές, Με μεγάλη χαρά παρουσιάζουμε το πρόγραμμα εκπαίδευσης στη γνωσιακήσυμπεριφοριστική θεραπεία για

Διαβάστε περισσότερα

ΠEPIEXOMENA. Συγγραφείς του τόμου... 13 Πρόλογος... 15 Eισαγωγή... 19 ΤΟ ΓΝΩΣΙΑΚΟ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ

ΠEPIEXOMENA. Συγγραφείς του τόμου... 13 Πρόλογος... 15 Eισαγωγή... 19 ΤΟ ΓΝΩΣΙΑΚΟ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠEPIEXOMENA Συγγραφείς του τόμου... 13 Πρόλογος... 15 Eισαγωγή... 19 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΟ ΓΝΩΣΙΑΚΟ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΝΩΣΙΑΚΟΥ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ... 27 M. Zαφειροπούλου Eισαγωγή...

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές. Εύη Κυράνα

Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές. Εύη Κυράνα Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές θεραπείες Εύη Κυράνα Από τον Φρόυντ στους PDE5i Ψυχαναλυτική προσέγγιση Αρχή 20 αιώνα 60 s Κεντρική ιδέα: εσωτερικές συγκρούσεις παιδικής ηλικίας Αιτία σεξουαλικών προβλημάτων:

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Β Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης

Μαθηματικά Β Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Μαθηματικά Β Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Ο μαθητής σε μια σύγχρονη τάξη μαθηματικών: Δεν αντιμετωπίζεται ως αποδέκτης μαθηματικών πληροφοριών, αλλά κατασκευάζει δυναμικά τη μαθηματική γνώση μέσα από κατάλληλα

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Γ. Μπάρμπας Ε. Γκιργκινούδη θεωρητικό πλαίσιο βασικός πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Αγγελή, Κ., Ευθυµίου, Κ., Χαρίλα,, Ν., Καλπάκογλου,, Θ., Βλάχου, Μ., & Καλαντζή

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

DIPLOMA IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Diploma από τον Association for Coaching

DIPLOMA IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Diploma από τον Association for Coaching DIPLOMA IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Diploma από τον Association for Coaching Εισαγωγή Το πρόγραμμα Diploma in Coaching AC Accredited, έχει σαν στόχο την προσφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ)

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ) Κατερίνα Μάσχα Λέκτορας Αναπτυξιακής Ψυχολογίας Τμήμα Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης kmascha@psy.soc.uoc.gr ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα