22. Εξωσυνεδριακή Δραστηριότητα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "22. Εξωσυνεδριακή Δραστηριότητα"

Transcript

1 22. Εξωσυνεδριακή Δραστηριότητα Μαρία Σ. Κουλουβάρη, Κωνσταντίνος Ευθυμίου 1. Εισαγωγή 1.1. Ορισμός 1.2. Γενική Περιγραφή 2. Ενδείξεις Πεδία Εφαρμογών 3. Αντενδείξεις 4. Μέθοδος 4.1. Θεραπευτικά στάδια Αρχικό θεραπευτικό στάδιο Μέσο θεραπευτικό στάδιο Τελικό θεραπευτικό στάδιο 4.2. Αναθέσεις εργασίας στο σπίτι 5. Παράγοντες Αποτελεσματικότητας 5.1. Αυξάνοντας την πιθανότητα συμμόρφωσης με την εργασία στο σπίτι 5.2. Ο ρόλος του θεραπευτή στην εκτέλεση της εργασίας στο σπίτι 5.3. Αντιμετώπιση δυσκολιών στην εκτέλεση της εργασίας στο σπίτι 6. Επίλογος 377

2 1. Εισαγωγή 1.1. Ορισμός H εργασία στο σπίτι αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της γνωσιακής-συμπεριφοριστικής θεραπευτικής διαδικασίας. Aπεικονίζει τη δυνατότητα που έχουν οι πελάτες να μεταφέρουν τις ικανότητες και τις ιδέες που αναφύονται στα πλαίσια των συνεδριών, στις καθημερινές καταστάσεις της ζωής μέσα στις οποίες προκύπτουν τα προβλήματά τους. Οι εργασίες στο σπίτι είναι σχεδιασμένες θεραπευτικές δραστηριότητες τις οποίες οι πελάτες αναλαμβάνουν να ολοκληρώσουν στο χρονικό διάστημα που μεσολαβεί ανάμεσα στις συνεδρίες. Το περιεχόμενό τους προέρχεται κυρίως από το εμπειρικά τεκμηριωμένο γνωσιακό-συμπεριφοριστικό θεραπευτικό μοντέλο, για το συγκεκριμένο κάθε φορά πρόβλημα, αλλά επιπλέον σχεδιάζεται για τον κάθε πελάτη με βάση μια εξατομικευμένη αντίληψη. Σχεδιασμένες συνεργατικά, οι δουλειές για το σπίτι εστιάζουν στους θεραπευτικούς στόχους. Αναπαριστούν την κύρια διαδικασία μέσω της οποίας οι πελάτες βιώνουν συμπεριφορική και γνωσιακή θεραπευτική αλλαγή, εξασκούν και συντηρούν νέες δεξιότητες και τεχνικές, και πειραματίζονται με νέες συμπεριφορές. Οι εργασίες στο σπίτι προσφέρουν επίσης στους πελάτες την ευκαιρία να συλλέξουν πληροφόρηση σχετικά με τις σκέψεις, τις διαθέσεις, τη φυσιολογία και τις συμπεριφορές τους σε διάφορες καταστάσεις, καθώς και να μελετήσουν σχετικά με τη θεραπεία και τα παρόντα προβλήματά τους (Kazantzis et al., 2005) Γενική Περιγραφή Οι συστάσεις για τη χρήση της εργασίας στο σπίτι δεν είναι κάτι νέο στη σχετική βιβλιογραφία. Ένας αριθμός παλαιότερων θεραπευτών και θεωρητικών συνέστησαν 378

3 τη χρήση θεραπευτικής εργασίας μεταξύ των συνεδριών (π.χ. Dunlap, 1932). Αντικατοπτρίζοντας τη δεσπόζουσα θεραπευτική προσέγγιση των αρχών του 20ού αιώνα, οι θεραπευτές ζητούσαν από τους πελάτες να κρατούν σημειώσεις με τα όνειρά τους, να πραγματοποιούν και να καταγράφουν «δραστηριότητες ελεύθερων συνειρμών», ή να εκθέτουν σκόπιμα τους εαυτούς τους σε φοβικές γι αυτούς καταστάσεις, προκειμένου να ακολουθήσει στη συνεδρία σχετική συζήτηση (Freud, 1952 Herzberg, 1941 Karpman, 1949). Στις δεκαετίες του 60 και του 70 αναπτύχθηκαν ψυχοθεραπευτικές δομές που μετέφεραν την ευθύνη της αλλαγής στον πελάτη. Διάφορες θεραπείες συνηγόρησαν στη θεώρηση των εξωσυνεδριακών εργασιών ως κεντρικό σημείο της θεραπείας, στο οποίο βασίζονταν άλλες παρεμβάσεις καθώς και ενδοσυνεδριακές διαδικασίες (π.χ. Kanfer & Phillips, 1966). Για παράδειγμα, η προσεκτικά δομημένη εργασία στο σπίτι βρισκόταν στο επίκεντρο της σεξοθεραπείας ζεύγους (π.χ., Masters & Johnson, 1970 LoPiccolo & LoPiccolo, 1978). Στηριγμένοι στην αντιληπτική βάση της συμπεριφοριστικής δομής των Kanfer και Phillips, οι Shelton και Ackerman (1974) σχεδίασαν έναν κλινικό οδηγό που περιελάμβανε λίστα 150 εργασιών για το σπίτι, οι οποίες μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη θεραπεία προβλημάτων συμπεριφοράς. Προσέφεραν επίσης παραδείγματα και καθοδήγηση σχετικά με τον τρόπο ενσωμάτωσης των εξωσυνεδριακών εργασιών στη θεραπευτική διαδικασία. Στις αρχές της δεκαετίας του 80 οι Shelton και Levy δημοσίευσαν έναν οδηγό περιγραφής συστηματικής και μεθοδολογικής χρήσης της εργασίας στο σπίτι, στα πλαίσια κλινικής πρακτικής. Αν και δεν έχει γίνει αντιληπτή ως «εργασία στο σπίτι», πολλοί μελετητές διαφόρων θεωρητικών προσεγγίσεων έχουν απασχοληθεί με τη μεθοδική χρήση δραστηριοτήτων ανάμεσα στις συνεδρίες, ως μέσον αύξησης της θεραπευτικής αποτελεσματικότητας. Η δουλειά στο σπίτι είναι ενσωματωμένη στη συμπεριφοριστική, την πελατοκεντρική, την επικεντρωμένη στο συναίσθημα, τη διαπροσωπική, την ολιστική, την προσωποκεντρική, τη λογικο-θυμική, τη συστημική, τη βραχεία ψυχοδυναμική, την επικεντρωμένη στην επίλυση του προβλήματος, και σε άλλες θεραπείες (Kazantzis et al., 2005). Η έλευση της γνωσιακής, της συμπεριφοριστικής και της γνωσιακής-συμπεριφοριστικής θεραπείας ενδυνάμωσε σημαντικά τη μεθοδική χρήση της εργασίας στο σπίτι, στην ψυχοθεραπεία. Η βασισμένη στις δεξιότητες φύση αυτών των θεωριών υποστηρίζει ότι η εξωσυνεδριακή δραστηριότητα μειώνει άμεσα τη συναισθηματική κόπωση, καθώς διδάσκει τους ασθενείς δεξιότητες μέσω των οποίων εξασκούνται στον χειρισμό δυσλειτουργικών σκέψεων και δύσχρηστων τύπων συμπεριφοράς. Επίσης, υποστηρίζει ότι η εργασία στο σπίτι βοηθά στην αλλαγή συμπεριφορών του ασθενή και ενισχύει τα θεραπευτικά οφέλη ανάμεσα στις συνεδρίες (Coon & Thompson, 2003). Κυρίαρχη αρχή που διέπει τη θεραπευτική σχέση στη γνωσιακή-συμπεριφοριστική θεραπεία, είναι ότι ο πελάτης πρέπει να αναλαμβάνει έναν ενεργό ρόλο. Μέρος αυτής της ενεργούς συνεργατικής σχέσης είναι η έμφαση που δίνεται στην εκτός συνεδριών εργασία του πελάτη (Rees et al., 2005). Συγκεκριμένα, ο θεραπευτής αναζητά τρόπους επέκτασης των συνθηκών που παρέχουν στον ασθενή ευκαιρίες για γνωσιακή και συμπεριφορική αλλαγή, μέσα από 379

4 την αξιοποίηση του χρονικού διαστήματος που μεσολαβεί μεταξύ των συνεδριών. Οι κατάλληλες εργασίες για το σπίτι προσφέρουν στον ασθενή ευκαιρίες να εκπαιδεύσει τον εαυτό του περισσότερο (π.χ. μέσω της βιβλιοθεραπείας), να συλλέξει πληροφορίες (π.χ. με καταγραφή των σκέψεων, συναισθημάτων και συμπεριφορών του), να ελέγξει την εγκυρότητα των σκέψεων και των πεποιθήσεών του, να τροποποιήσει τον τρόπο σκέψης του, να εξασκηθεί στη χρήση των γνωσιακών και συμπεριφοριστικών εργαλείων, και να πειραματιστεί με νέες συμπεριφορές. Η εργασία στο σπίτι μπορεί να μεγιστοποιήσει ό,τι έμαθε ο ασθενής στη θεραπευτική συνεδρία, και να τονώσει το αίσθημα της αποτελεσματικότητάς του (J. Beck, 1995). Στη γνωσιακή-συμπεριφοριστική θεραπεία υπάρχουν δύο βασικοί τύποι ασκήσεων για το σπίτι: οι ασκήσεις μέσω παρατήρησης, και οι πειραματικές ασκήσεις. Οι πρώτες περιλαμβάνουν την παρατήρηση και καταγραφή συναισθημάτων, αυτόματων σκέψεων, δραστηριοτήτων, θετικών ή προβληματικών συμπεριφορών, συμπεριφορών άλλων ατόμων. Οι πειραματικές ασκήσεις περιλαμβάνουν την προσπάθεια εκδήλωσης μιας νέας συμπεριφοράς ή τρόπου επικοινωνίας. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται η έκθεση και η εφαρμογή τεχνικών χαλάρωσης. Οι εξωσυνεδριακές εργασίες είναι πολυάριθμες. Ορισμένες από αυτές που χρησιμοποιούνται ιδιαίτερα είναι η τήρηση ημερολογίου δυσλειτουργικών σκέψεων, η ενεργοποίηση μιας συμπεριφοράς, η ανάλυση πλεονεκτημάτων-μειονεκτημάτων, η βιβλιοθεραπεία. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι οι αναθέσεις εργασίας στο σπίτι δεν αποτελούν μια «επιπλέον» ή συμπληρωματική διαδικασία στη γνωσιακή-συμπεριφοριστική ψυχοθεραπεία. Όχι μόνο δεν είναι προαιρετικές, αλλά αντιθέτως αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της θεραπείας (Beck et al., 1979). Ορισμένοι μάλιστα μελετητές θεωρούν τη συστηματική χρήση των εξωσυνεδριακών εργασιών ως καθοριστικό στοιχείο της θεραπευτικής προσέγγισης, υποστηρίζοντας ότι μια θεραπεία δεν μπορεί να θεωρείται γνωσιακή-συμπεριφοριστική αν δεν περιλαμβάνει τέτοιου τύπου εργασίες (Thase & Callan, 2006). 2. Ενδείξεις Πεδία Εφαρμογών Οι αναθέσεις εργασίας στο σπίτι ποικίλλουν τόσο ως προς τη μορφή όσο και ως προς τη σκοπιμότητά τους. Το είδος και το μέγεθος της εξωσυνεδριακής ανατεθείσας δραστηριότητας εξαρτώνται κυρίως από τις ικανότητες θεραπευτή και θεραπευόμενου, τη φύση της ψυχοπαθολογίας του δεύτερου, και το στάδιο της θεραπευτικής παρέμβασης. Από την εργασία στο σπίτι μπορούν να επωφεληθούν ασθενείς όλων των ηλικιακών ομάδων. Έτσι εκτός από τους ενήλικες αυτή θεωρείται βασικό συστατικό της γνωσιακής-συμπεριφοριστικής θεραπείας παιδιών αλλά και εφήβων. Οι ηλικιωμένοι ασθενείς δεν αποτελούν εξαίρεση, ενώ επίσης αυτό το είδος εργασίας συχνά διευκολύνει την επίτευξη αλλαγών στα πλαίσια δυσλειτουργικών οικογενειακών συστημάτων. 380

5 Σε ό,τι αφορά το πεδίο της ψυχοπαθολογίας, η διαθέσιμη βιβλιογραφία δείχνει ότι ασθενείς με κατάθλιψη επωφελούνται από τις εργασίες στο σπίτι (Burns & Holen- Hoeksema, 1991 Addis & Jacobson, 2000 Burns & Spangler, 2000 Coon & Thompson, 2003 Rees, et al., 2005). Η συμμόρφωση με τις εξωσυνεδριακές δραστηριότητες έχει, επίσης, συσχετισθεί με θετικό θεραπευτικό αποτέλεσμα σε άνδρες και γυναίκες με κοινωνική φοβία (Leung & Heimberg, 1996) και αγοραφοβία (Edelman & Chambless, 1993). Σε μελέτη σχετικών δεδομένων οι Kazantzis και Deane (1999) αναφέρουν ότι σε ποσοστό 80% οι ψυχολόγοι πιστεύουν ότι η εργασία στο σπίτι έχει μεγάλη σημασία στη θεραπεία του άγχους, της έλλειψης διεκδικητικότητας και κοινωνικών δεξιοτήτων, και σε ποσοστό 65% τη θεωρούν σημαντικό παράγοντα στη θεραπεία κατάθλιψης, αγχωδών διαταραχών, αϋπνίας, ψυχαναγκασμών, καταναγκασμών και σεξουαλικών διαταραχών. Στο πλαίσιο της ίδιας επισκόπησης, ποσοστό 50% των ψυχολόγων βλέπει την εργασία στο σπίτι ως μικρής ή μέτριας σπουδαιότητας για τη θεραπεία ψευδαισθήσεων, παραισθήσεων, μαθησιακών διαταραχών και σεξουαλικής κακοποίησης. Καθώς υπάρχουν πολλές αναφορές για τον θετικά σημαντικό ρόλο των εργασιών στο σπίτι, και μόνον εικασίες για το αντίθετο, φαίνεται πολύ πιθανό ότι η πλειονότητα των ασθενών επωφελείται από τη συμμόρφωση με τις σωστά δομημένες αναθέσεις εξωσυνεδριακών δραστηριοτήτων (Robinson, 2009). 3. Αντενδείξεις Δεν υπάρχουν αναφορές για αντενδείξεις που σχετίζονται με την ανάθεση εξωσυνεδριακών δραστηριοτήτων. Εξάλλου, αν και οι περισσότερες εργασίες για το σπίτι είναι κατάλληλες για πολλούς ασθενείς, πρέπει να τονιστεί ότι πολλές από τις εργασίες αυτής της κατηγορίας είναι απόλυτα εξατομικευμένες και σχεδιάζονται ειδικά για την κάλυψη των αναγκών ενός συγκεκριμένου ασθενή (J. Beck, 1995). Η εργασία στο σπίτι πρέπει να χρησιμοποιείται συστηματικά με όλους τους πελάτες. Θα πρέπει ωστόσο οι εργασίες εκτός συνεδριών να ανατίθενται με ιδιαίτερη προσοχή στις περιπτώσεις ασθενών που παρουσιάζουν ελλείμματα σε νοητικό επίπεδο ή/ και σε επίπεδο κινήτρου. Ασθενείς με υψηλού βαθμού συμπτωματολογία ψευδαισθήσεων και παραισθήσεων ενδέχεται να έχουν δυσκολία στις γραπτές εργασίες (Nelson, 1997). Αυτό συμβαίνει επειδή πολλοί από αυτούς τους ασθενείς μπορεί να είναι απρόθυμοι ή ανίκανοι να ολοκληρώσουν γραπτές εργασίες, και επειδή το βρίσκουν δύσκολο να εργαστούν σε ένα θεωρητικό, αφηρημένο επίπεδο που τους καλεί να σκεφτούν γύρω από τις σκέψεις τους. Ωστόσο, ορισμένοι από τους ασθενείς που παρουσιάζουν συμπτωματολογία αυτού του τύπου μπορεί να ωφεληθούν από εξωσυνεδριακές εργασίες που περιλαμβάνουν ολοκλήρωση πρακτικών αναθέσεων και προφορική αναφορά στον θεραπευτή από μνήμης στο πλαίσιο της επόμενης συνεδρίας (Chadwick, Birchwood & Trower, 1996). 381

6 4. Μέθοδος Η μορφή που θα πάρει η εξωσυνεδριακή δραστηριότητα, εξαρτάται όπως προαναφέρθηκε από τις ικανότητες του θεραπευτή και του θεραπευόμενου, τη φύση της ψυχοπαθολογίας και το στάδιο της θεραπευτικής παρέμβασης. Οι στόχοι είναι πολλαπλοί, όπως συλλογή πληροφοριών (αυτορρύθμιση), εξοικείωση με τη γνωσιακή προσέγγιση, καταγραφή (π.χ. με την τεχνική του ημερολογίου δυσλειτουργικών σκέψεων), και τροποποίηση γνωσιών μέσα από διάφορες λογικές και εμπειρικές διαδικασίες (Παπακώστας, 1994). Η Robinson (2009) δίνει έμφαση στην προσαρμοστικότητα της εργασίας για το σπίτι ως προς τους σημαντικούς παράγοντες της θεραπείας. Ιδιαίτερα τονίζει τη σημαντικότητα της μορφοποίησης της εργασίας, σε συντονισμό με το εκάστοτε θεραπευτικό στάδιο. Ακολουθεί σχετική ανάλυση μεθοδολογίας της χρήσης εργασιών για το σπίτι Θεραπευτικά στάδια Αρχικό θεραπευτικό στάδιο Στο αρχικό στάδιο της θεραπείας εντάσσονται οι εργασίες παρακολούθησης. Δίνεται έμφαση στην εύρεση κινήτρου για αλλαγή. Στόχος είναι να επιλεγεί η πιο κατάλληλη μέθοδος παρακολούθησης. Ερωτήσεις που μπορεί να χρησιμοποιήσει ο θεραπευτής για να ελέγξει ποιοτικά τη χρήση της ανατεθείσας εργασίας είναι οι εξής (Robinson, 2009): Ο πελάτης προτίθεται να κάνει αλλαγές στους επόμενους 6 μήνες; Ποια είναι η περισσότερο υλοποιήσιμη μέθοδος αυτοπαρατήρησης; Μέσο θεραπευτικό στάδιο Εδώ εντάσσονται οι εργασίες που αποσκοπούν σε επιτυχή συμπεριφορική αλλαγή. Στο επίκεντρο της θεραπευτικής διαδικασίας βρίσκονται η αυτο-αποτελεσματικότητα και οι δυνατότητες του ασθενή. Τίθενται οι βάσεις της αξιόπιστης τεκμηρίωσης της εργασίας για το σπίτι. Μελετούνται το μέγεθος και ο τόπος υλοποίησης της εργασίας. Διευκρινίζονται και ελέγχονται οι απαιτούμενες ικανότητες. Γίνεται εκμάθηση δημιουργίας και εφαρμογής αυτο-ενισχυτικών σχεδίων. Τέλος, καθορίζονται πηγές υποστήριξης του ασθενή, τόσο στο κοινωνικό του περιβάλλον όσο και από πλευράς θεραπευτή. Οι απαντήσεις στις παρακάτω ερωτήσεις είναι βοηθητικές, προκειμένου ο θεραπευτής να ελέγξει ποιοτικά τη χρήση των εργασιών που ανατίθενται στον ασθενή (Robinson, 2009): Ποιες δυνατότητες του ασθενή σχετίζονται με την ανατεθείσα εργασία, και πόσο πολύ πιστεύει ο ασθενής στην ικανότητά του να την ολοκληρώσει; Ποιες είναι οι πεποιθήσεις του ασθενή σχετικά με την αιτιολογία και την επίλυση του προβλήματός του; 382

7 Πόσον χρόνο θα χρειαστεί η υλοποίηση του ανατεθέντος έργου, και πού θα πραγματοποιηθεί; Ποιες ικανότητες απαιτούνται για την υλοποίηση της εργασίας; Ποιοι είναι οι σχεδιασμένοι, πιθανοί, θετικοί ενισχυτές για το ανατεθέν έργο (εν δυνάμει πηγές είναι ο εαυτός, οι άλλοι, ο θεραπευτής); Το πλάνο της ανατεθείσας εργασίας είναι καταγεγραμμένο σε έντυπη μορφή για τον ασθενή (ώστε να το πάρει στο σπίτι) και για τον θεραπευτή (για καταχώριση στον φάκελο του ασθενή); Τελικό θεραπευτικό στάδιο Η τελική φάση της θεραπείας σχετίζεται με την αποτελεσματική διατήρηση των ανατεθεισών εργασιών. Η διαδικασία εστιάζει σε θέματα που έχουν σημασία για τον ασθενή. Οι στόχοι των εργασιών για το σπίτι σχετίζονται με τη δημιουργία πλάνων πρόληψης υποτροπής, τα οποία θα πρέπει να επανελέγχονται τακτικά και να αναθεωρούνται με σκοπό να υποστηρίζουν τον νέο τρόπο ζωής του ατόμου. Σχετικές ερωτήσεις ποιοτικού ελέγχου είναι οι εξής (Robinson, 2009): Πώς σχετίζονται οι περισσότερο «ωφέλιμες» εργασίες με τα σημαντικά ζητήματα του πελάτη; Ποιες αλλαγές και/ή νεοαποκτηθείσες δεξιότητες βοήθησαν τον ασθενή να βελτιωθεί; Πόσο συχνά θα εκτελούνται; Πώς θα ενισχύονται; Ποιο είναι το σχέδιο αντιμετώπισης ενδεχόμενου προβλήματος; Πώς οι ιδιαίτερα ωφέλιμες εργασίες θα ενσωματωθούν στον τρόπο ζωής του ατόμου; Γενικά, ο θεραπευτής είναι καλό να έχει ιδιαίτερα ενεργητικό ρόλο στο πρώτο στάδιο της θεραπείας. Προοδευτικά συνιστάται να ζητά από τον ασθενή να προσδιορίσει και να προτείνει μόνος του δουλειά για το σπίτι. Οι ασθενείς που μαθαίνουν να καθορίζουν μόνοι τη δουλειά που πρέπει να κάνουν στο σπίτι μέχρι το τέλος της θεραπείας, είναι πιο πιθανό να συνεχίσουν να το κάνουν και μετά την ολοκλήρωσή της (J. Beck, 1995) Αναθέσεις εργασίας στο σπίτι Παρακάτω αναφέρονται εν συντομία ορισμένες από τις πιο συνήθεις αναθέσεις εργασίας στο σπίτι: Ενεργοποίηση συμπεριφοράς Εφαρμόζεται προκειμένου να κινητοποιηθεί ο θεραπευόμενος ως προς την ενεργοποίηση μιας παλαιότερης συμπεριφοράς. Είναι ιδιαίτερα σημαντική εργασία για αποσυρμένους και μη δραστήριους ασθενείς. Μπορεί επίσης να αναφέρεται σε ενεργοποίηση νέας συμπεριφοράς, που απορρέει ως ανάγκη από το περιεχόμενο της συνεδρίας και σχετίζεται με την άσκηση νέων δεξιοτήτων ή με την εφαρμογή λύσεων, προκειμένου να επιτευχθεί πρακτική επίλυση προβλημάτων. 383

8 Ημερολόγιο δυσλειτουργικών σκέψεων Στο πλαίσιο της φάσης διερεύνησης και λειτουργικής ανάλυσης της συμπεριφοράς του θεραπευόμενου, του ζητείται να καταγράφει σε μορφή ημερολογίου τις δυσάρεστες σκέψεις του. Συγκεκριμένα ο ασθενής καλείται: α) να περιγράψει μια κατάσταση που του δημιουργεί δυσάρεστα συναισθήματα, β) να αναγνωρίσει και να καταγράψει τα συναισθήματα αυτά, γ) να αναγνωρίσει και να καταγράψει τις αυτόματες σκέψεις που του δημιουργεί η κατάσταση αυτή. Το ημερολόγιο δηλαδή αποτελείται από τις εξής τρεις στήλες, που συμπληρώνει ο θεραπευόμενος: 1) Γεγονός, 2) Τι ένιωσα, και 3) Τι πέρασε από το μυαλό μου. Μέσω της τακτικής συμπλήρωσης του ημερολογίου, ο θεραπευόμενος μαθαίνει να διακρίνει τις σκέψεις από τα συναισθήματά του, καθώς και τη σημασία των σκέψεων στη δημιουργία του συναισθήματος. Στη φάση της παρέμβασης, ο θεραπευόμενος εκπαιδεύεται ώστε να εντοπίζει, να αμφισβητεί και τελικά να τροποποιεί το περιεχόμενο αυτών των σκέψεων, αλλά και να διορθώνει τις γνωσιακές παραποιήσεις (Beck et al., 1985). Συγκεκριμένα, καλείται επιπλέον: α) να αμφισβητήσει και να αντικαταστήσει τις αρνητικές σκέψεις με περισσότερο λειτουργικές, και να τις καταγράψει, και β) να αναγνωρίσει και να καταγράψει αλλαγές που προέκυψαν στη διάθεση μετά από την αμφισβήτηση των αρνητικών σκέψεων. Έτσι, σε αυτή τη φάση προστίθενται τέσσερεις επιπλέον στήλες στο αρχικά τρίστηλο ημερολόγιο, και ο θεραπευόμενος εκπαιδεύεται στη συμπλήρωσή τους. Για την ακρίβεια προστίθενται οι εξής στήλες: 1) Δεδομένα που υποστηρίζουν τη σκέψη μου, 2) Δεδομένα που αντικρούουν τη σκέψη μου, 3) Εναλλακτική σκέψη, και 4) Συναίσθημα (περιγράφεται το συναίσθημα του ατόμου μετά την εναλλακτική σκέψη). Η τήρηση ημερολογίου δυσλειτουργικών σκέψεων είναι ιδιαίτερα χρήσιμη γιατί, πέρα από τα άμεσα οφέλη, γεφυρώνει το κενό χρόνου που μεσολαβεί ανάμεσα στις συνεδρίες και επιτρέπει στον ασθενή να δουλέψει με τον θεραπευτή του «σήμερα», σκέψεις τού «χθες». Βιβλιοθεραπεία O ασθενής καλείται να μελετήσει βιβλία κυρίως εγχειρίδια αυτοβοήθειας σχετικά με την αντιμετώπιση των δικών του προβλημάτων. Τα βιβλία αυτοβοήθειας βασίζονται στην αξιοποίηση της αυτορρυθμιστικής ικανότητας. Το άτομο συμμετέχει ως ισότιμος συνεργάτης στην παραδοσιακή μορφή των συναντήσεων με τον θεραπευτή, και ως κύριος υπεύθυνος για την πρόοδο της θεραπείας στη μορφή των προγραμμάτων αυτοβοήθειας. Αυτό προάγει την τάση του για αυτοπραγμάτωση, αυτο-οριοθέτηση, αυτο-υπεθυνότητα και αυτονομία, σε αντίθεση με τον παραδοσιακό ρόλο του παθητικού αποδέκτη θεραπευτικών υπηρεσιών, όπως συμβαίνει στη φαρμακοθεραπεία ή σε παλαιότερες μορφές ψυχοθεραπείας (Ευσταθίου, 2006). Διερεύνηση πλεονεκτημάτων μειονεκτημάτων Το άτομο εκπαιδεύεται να αναγνωρίζει, να αξιολογεί και να συνυπολογίζει στην καθημερινή του ζωή πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα μεμονωμένων σκέψεων, πεποιθήσεων, συμπεριφορών ή επιλογών όταν πρόκειται να λάβει μια απόφαση. 384

9 Ανασκόπηση της προηγούμενης θεραπευτικής συνεδρίας Συμβάλλει στη σταθεροποίηση της μάθησης. Μπορεί να γίνει μέσα από την ανάγνωση σημειώσεων που γράφτηκαν κατά τη διάρκεια της συνεδρίας (ή αμέσως μετά), και/ή από την ακρόαση μιας κασέτας της θεραπευτικής συνεδρίας. Ενώ ακούει την κασέτα, ο ασθενής μπορεί να καταγράφει τα κύρια σημεία, τα συμπεράσματα που προκύπτουν, τις αυτόματες σκέψεις, τις δυσλειτουργικές πεποιθήσεις και τις προσαρμοστικές απαντήσεις που αναγνωρίζει μέσα στη συνεδρία (J. Beck, 1995). Προετοιμασία για την επόμενη θεραπευτική συνεδρία Για πολλούς ασθενείς είναι φυσιολογική διαδικασία και δεν απαιτεί κάποια ιδιαίτερη, συνεχιζόμενη ανάθεση. Αυτοί οι ασθενείς συλλέγουν αυτόματα τις σκέψεις τους, προβλέποντας τη σταθερή φόρμα ερωτήσεων του θεραπευτή στην αρχή κάθε συνεδρίας. Ωστόσο, μερικοί ασθενείς αποφεύγουν να σκέφτονται την επόμενη συνεδρία μεταξύ των συνεδριών ή δυσκολεύονται να συνοψίσουν σε λίγες προτάσεις τα σημαντικά θέματα που θέλουν να συζητήσουν. Είναι χρήσιμο να ζητείται από αυτούς τους ασθενείς να προετοιμάζουν τις ανάλογες νοερές ή γραπτές σημειώσεις, πριν από κάθε συνεδρία (J. Beck, 1995). 5. Παράγοντες Αποτελεσματικότητας Σημαντικά θέματα για την ανάπτυξη ωφέλιμων εργασιών για το σπίτι σχετίζονται με τους εξής παράγοντες (Robinson, 2009): την ακριβή εκτίμηση της ετοιμότητας του πελάτη για αλλαγή, την ποιότητα της θεραπευτικής συμμαχίας, το επίπεδο συνεργασίας στην ανάπτυξη της εργασίας για το σπίτι, την παροχή εμπεριστατωμένης αιτιολόγησης για την ανατεθείσα για το σπίτι εργασία, την αξιοποίηση των ικανοτήτων του πελάτη στον σχεδιασμό της εργασίας για το σπίτι, και τον βαθμό στον οποίο η εφαρμογή της εργασίας για το σπίτι ενισχύεται θετικά, τόσο μέσα όσο και έξω από τη θεραπευτική συνεδρία Αυξάνοντας την πιθανότητα συμμόρφωσης με την εργασία στο σπίτι Οι Shelton και Levy (1981) έχουν κάνει τις παρακάτω προτάσεις, που αποσκοπούν στην αύξηση της συμμόρφωσης με την εργασία στο σπίτι: o θεραπευτής θα πρέπει να είναι βέβαιος ότι οι αναθέσεις περιλαμβάνουν επακριβείς λεπτομέρειες αναφορικά με την αντίδραση και το κίνητρο που σχετίζονται με την επιθυμητή συμπεριφορά, 385

10 ο θεραπευτής θα πρέπει να παρέχει άμεσα εκπαίδευση δεξιοτήτων, όταν αυτό είναι απαραίτητο, η συμμόρφωση θα πρέπει να ενισχύεται, ο θεραπευτής θα πρέπει να ξεκινά με μικρές αναθέσεις εργασίας στο σπίτι, τις οποίες θα αυξάνει σταδιακά, ο θεραπευτής θα πρέπει να χρησιμοποιεί παραδείγματα, ο θεραπευτής θα πρέπει να οδηγήσει τον πελάτη σε «δημόσια» δέσμευση συμμόρφωσης, ο θεραπευτής θα πρέπει να βοηθήσει τον πελάτη να αναπτύξει μια προσωπική δέσμευση συμμόρφωσης, ο θεραπευτής θα πρέπει να χρησιμοποιεί γνωσιακές στρατηγικές επανάληψης προκειμένου να βελτιώσει την επιτυχία των αναθέσεων, ο θεραπευτής θα πρέπει να προσπαθεί να προλαμβάνει και να μειώνει τις αρνητικές συνέπειες της συμμόρφωσης, ο θεραπευτής θα πρέπει να παρακολουθεί προσεκτικά τη συμμόρφωση με όσο περισσότερους τρόπους μπορεί, και τέλος ο θεραπευτής θα πρέπει όταν το κρίνει απαραίτητο να χρησιμοποιεί παράδοξες στρατηγικές Ο ρόλος του θεραπευτή στην εκτέλεση της εργασίας στο σπίτι Έχουμε πλέον στη διάθεσή μας επαρκή στοιχεία που δείχνουν ότι οι στάσεις του θεραπευτή σχετίζονται με τον τρόπο που εκτελούνται οι εξωσυνεδριακές εργασίες (Kazantzis et al., υπό έκδοση). Συγκεκριμένα, η εστίαση της προσοχής των θεραπευτών σε ενδοπροσωπικές τους διαδικασίες αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο των αποτελεσματικών θεραπευτικών σχέσεων (Padesky, 1999). Ο Kazantzis και οι συνεργάτες του (2005) αναφέρουν πως όταν εκπαιδεύουν θεραπευτές στη χρήση εργασίας στο σπίτι, τους ενθαρρύνουν να ελέγχουν τις πεποιθήσεις τους σχετικά με τον ρόλο των εξωσυνεδριακών αναθέσεων στη γνωσιακή-συμπεριφοριστική θεραπεία. Συνήθεις ενδείξεις ότι ο θεραπευτής ενδέχεται να έχει μη βοηθητικές πεποιθήσεις σχετικά με τη χρήση αυτού του είδους εργασίας, είναι οι ακόλουθες: επιτρέπει συχνά στον πελάτη να αποχωρήσει από τη συνεδρία χωρίς να έχουν συζητηθεί θέματα σχετικά με την εργασία στο σπίτι, δεν διαπραγματεύεται νέα ή αναθεωρημένη εργασία για το σπίτι όταν ο πελάτης βρίσκεται σε μεγάλο αδιέξοδο, προσπερνά με βιασύνη κάθε συζήτηση που σχετίζεται με την εργασία για το σπίτι, συζητά σχετικά με την εργασία για το σπίτι, αλλά δεν παρέχει αιτιολόγηση σχετικά με τη χρησιμότητά της, είναι επιτακτικός στη συζήτηση της εργασίας για το σπίτι, αφήνει τον πελάτη να αποχωρήσει χωρίς να ενθαρρύνει την εξάσκηση κατά τη διάρκεια της συνεδρίας, πετυχαίνει μόνο μια ασαφή συμφωνία σχετικά με τον τρόπο ολοκλήρωσης της εργασίας για το σπίτι, 386

11 ξεχνά να επιθεωρήσει την εργασία που είχε αναλάβει για το σπίτι ο θεραπευόμενος, επιδοκιμάζει σε υπερβολικό βαθμό την εκτέλεση της εργασίας για το σπίτι, και αισθάνεται συχνά απογοητευμένος ή/και εκνευρισμένος όταν δεν ολοκληρώνεται η ανατεθείσα για το σπίτι εργασία. Όταν ο θεραπευτής παρουσιάζει τέτοιες συμπεριφορές και τέτοια αισθήματα, είναι χρήσιμο να αναγνωρίσει τις αυτόματες σκέψεις του και να συζητήσει γι αυτές αργότερα στο πλαίσιο εποπτείας. Έτσι, θα εξακριβώσει αν οι πεποιθήσεις και οι στάσεις του επηρεάζουν τη μάθηση του πελάτη. Ένας άλλος χρήσιμος τρόπος για τη διευκόλυνση της αυξημένης παρακολούθησης των ενδοπροσωπικών διαδικασιών του θεραπευτή είναι να καταγράφει τις σκέψεις του, να αναγνωρίζει τις σκέψεις που κάνει για τον πελάτη, τον εαυτό του και τη συνεδρία ή το θεραπευτικό πλάνο. Αυτό το περιεχόμενο δεν είναι βέβαια απαραίτητο να κοινοποιηθεί στον πελάτη. Λειτουργικές πεποιθήσεις του θεραπευτή σχετικά με την εργασία στο σπίτι είναι οι εξής (Kazantzis et al., 2005): η εργασία στο σπίτι είναι θεραπεία, οι αναθέσεις εργασίας στο σπίτι απαιτούν πολύ χρόνο από τη διάρκεια της συνεδρίας, η εργασία στο σπίτι θα πρέπει να είναι σχετική με τους στόχους του πελάτη, η εργασία στο σπίτι θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στις στρατηγικές αντιμετώπισης που διαθέτει ο πελάτης, η συμμόρφωση με την εργασία στο σπίτι είναι μια απαραίτητη αλλά όχι επαρκής συνθήκη για τη βελτίωση, η μη συμμόρφωση με την εργασία στο σπίτι είναι συνηθισμένη, η μη συμμόρφωση με την εργασία στο σπίτι είναι κομμάτι της μαθησιακής διαδικασίας, και η μη συμμόρφωση με την εργασία στο σπίτι θα πρέπει να εξετάζεται και να ερμηνεύεται ώστε να είναι απολύτως κατανοητή η αιτιολογία της Αντιμετώπιση δυσκολιών στην εκτέλεση της εργασίας στο σπίτι Σύμφωνα με την Robinson (2009), όταν ένας πελάτης αποτυγχάνει στην εκτέλεση των εργασιών για το σπίτι, ο θεραπευτής θα πρέπει να αποφύγει την επανάληψη των ίδιων αναθέσεων και να μοιραστεί την ευθύνη για την αποτυχία της εφαρμογής. Ο θεραπευτής είναι ο ειδικός στην αλλαγή της συμπεριφοράς, συνεπώς έχει την τελική ευθύνη για την υλοποίηση της καθορισμένης εργασίας. Όταν ένας πελάτης αποτυγχάνει στην εκτέλεση του προγραμματισμένου πλάνου εργασίας για το σπίτι, ο θεραπευτής θα πρέπει να διαθέσει χρόνο, προκειμένου να εντοπίσει τα συγκεκριμένα εμπόδια υλοποίησης της εργασίας. Αφού τα εντοπίσει, θα πρέπει να εντάξει με τρόπο προνοητικό τις νεοαποκτηθείσες αυτές πληροφορίες στον σχεδιασμό νέων εξωσυνεδριακών αναθέσεων. Σε περιπτώσεις που το κίνητρο του πελάτη είναι χαμηλό, θα πρέπει ο θεραπευτής να προσαρμόσει τον σχεδιασμό της προς ανάθεση εργασίας στο επίπεδο προθυμίας του 387

12 θεραπευόμενου. Είναι σημαντικό επίσης να αξιολογείται η αυτοπεποίθηση του πελάτη μετά από μια αποτυχημένη εξωσυνεδριακή δραστηριότητα, προκειμένου αν χρειαστεί να του προσφερθεί πρόσθετη υποστήριξη. Ο θεραπευτής θα πρέπει να αναπτύσσει εργασίες για το σπίτι που θα είναι προσαρμοσμένες στα επίπεδα οργάνωσης και κινήτρου του πελάτη, και που θα υποστηρίζονται κατάλληλα από το κοινωνικό δίκτυο του ατόμου, το πλάνο αυτο-ενίσχυσης και/ή τον θεραπευτή (Robinson, 2009). Όσον αφορά συνήθεις δυσκολίες που σχετίζονται με ομάδες πληθυσμού, αξίζει να αναφερθεί ότι η προσέγγιση και η αντίδραση του θεραπευτή είναι ιδιαίτερα σημαντικές σε περιπτώσεις που ένα παιδί δεν συμμορφώνεται. Στο ίδιο κομμάτι της συμμόρφωσης ενδέχεται να υπάρξει δυσκολία με τους εφήβους. Εδώ ο θεραπευτής καλείται να σχεδιάσει αναθέσεις εργασίας χρησιμοποιώντας δημιουργικές και ευέλικτες μεθόδους (Kazantzis et al., 2005). Ο σχεδιασμός και η ολοκλήρωση αποτελεσματικών εξωσυνεδριακών εργασιών για ηλικιωμένα άτομα δεν απαιτεί μόνο σημαντική προνοητικότητα και δημιουργικότητα, αλλά και αρκετή υπομονή, επιμονή, ενασχόληση με επίλυση προβλημάτων και προώθηση σχεδιασμού από πλευράς θεραπευτή και πελάτη για την απομάκρυνση συμπεριφορικών και πρακτικών δυσκολιών (Coon & Gallagher-Thompson, 2002). 6. Επίλογος Πολλές έρευνες γίνονται στο πλαίσιο της γνωσιακής-συμπεριφοριστικής θεραπείας για τον ρόλο της ανάθεσης εργασίας στο σπίτι. Αποτελέσματα μεταανάλυσης (Kazantzis et al., 2000) που διαπραγματεύεται τον ρόλο της εργασίας στο σπίτι στο πλαίσιο της γνωσιακής-συμπεριφοριστικής θεραπείας, προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες. Συγκεκριμένα, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η εφαρμογή της δουλειάς στο σπίτι είχε σημαντικά θετική επίδραση στη θεραπεία. Οι ασθενείς που έκαναν εργασία στο σπίτι ανεξαρτήτως τύπου ωφελήθηκαν σημαντικά. Επιπλέον διαπιστώθηκε ότι η συμμόρφωση με την εργασία στο σπίτι είναι σημαντικός παράγοντας θετικής θεραπευτικής έκβασης. Πιο συγκεκριμένα, ανεξαρτήτως των χαρακτηριστικών του δείγματος και του είδους της εργασίας, όσοι είχαν υψηλότερα ποσοστά συμμόρφωσης παρουσίασαν μεγαλύτερη βελτίωση στη θεραπεία. Έρευνα έχει γίνει, επίσης, σχετικά με την ενθάρρυνση της ολοκλήρωσης μιας ανατεθείσας εργασίας στο σπίτι, στη θεραπεία ηλικιωμένων ατόμων (Coon & Gallagher-Thompson, 2002). Και από αυτή τη μελέτη διαπιστώθηκε πως η εργασία στο σπίτι διευκολύνει τα αποτελέσματα της ψυχοθεραπείας, και ιδιαίτερα της θεραπείας της συναισθηματικής καταπόνησης ηλικιωμένων ατόμων και των φροντιστών τους. Ενώ υπάρχουν στοιχεία που υποστηρίζουν τις συνολικές επιδράσεις των αναθέσεων εργασίας στο σπίτι στην προώθηση των αποτελεσμάτων της γνωσιακής-συμπεριφοριστικής θεραπείας, είναι διαθέσιμα σχετικά λίγα στοιχεία για τη διευκρίνιση του υποκείμενου μηχανισμού που οδηγεί σε αυτά τα αποτελέσματα. Γνωρίζουμε ότι οι ανα- 388

13 θέσεις εργασίας στο σπίτι παράγουν ένα αποτέλεσμα στη θεραπεία, το οποίο είναι σαφές, μετρήσιμο, και οδηγεί σε βελτιωμένα αποτελέσματα. Γνωρίζουμε επίσης ότι οι πελάτες που ολοκληρώνουν τις εξωσυνεδριακές αναθέσεις είναι περισσότερο πιθανό να βιώσουν θεραπευτικά οφέλη. Ωστόσο, όπως αναφέρουν και οι Kazantzis, Deane, Ronan και L Abate (2005), πολύ λίγη είναι η διαθέσιμη θεωρητική ή εμπειρική δουλειά που έχει σχεδιαστεί για τη διευκρίνιση των παραγόντων που οδηγούν στην εμπλοκή του πελάτη με αυτές τις εργασίες, και του βαθμού στον οποίο οι ενδοσυνεδριακές ανασκοπήσεις και ο σχεδιασμός με τον θεραπευτή επηρεάζουν τη συμμόρφωση του πελάτη. Οι ίδιοι αναφέρουν, επίσης, ότι περαιτέρω έρευνα απαιτείται για να εξεταστεί εάν οι θεωρητικές βάσεις για τη χρήση της εργασίας στο σπίτι μπορούν να επεκταθούν στο ευρύτερο πλαίσιο της γνωσιακής-συμπεριφοριστικής θεραπείας. Και καταλήγουν ότι υπάρχει ανάγκη για περισσότερο εννοιολογικά κατευθυνόμενη έρευνα, που θα εκτείνεται πέρα από τις συσχετίσεις της συμμόρφωσης με την εργασία στο σπίτι με μεμονωμένες διαστάσεις της θεραπευτικής διαδικασίας. Αυτή η έρευνα είναι απαραίτητη για την αξιολόγηση των θεωρητικών θεμελίων που στηρίζουν τον ρόλο των εξωσυνεδριακών δραστηριοτήτων στη θεραπεία. Είναι βέβαιο πως οι αναθέσεις εργασιών εκτός συνεδριακού πλαισίου αποτελούν πυρηνικό κομμάτι της διαδικασίας αλλαγής στη γνωσιακή-συμπεριφοριστική θεραπεία. Με τον εξατομικευμένο ως προς το περιεχόμενό τους χαρακτήρα, οι αναθέσεις εργασίας στο σπίτι λειτουργούν ως το κύριο όχημα μέσω του οποίου οι πελάτες μεταφέρουν δεξιότητες στην καθημερινή τους ζωή. Με τόσο καίριο και σημαντικό ρόλο, οι εργασίες στο σπίτι ενσωματώνονται στη γνωσιακή-συμπεριφοριστική θεραπεία για την αντιμετώπιση πολλών προβλημάτων και κλινικών πληθυσμών. Και καθώς η θεωρία, η έρευνα και η πρακτική της γνωσιακής-συμπεριφοριστικής θεραπείας αναπτύσσονται, οι αναθέσεις εργασίας στο σπίτι είναι προφανές ότι διατηρούν την κεντρική τους θέση στο πλαίσιο αυτής της εξελικτικής διαδικασίας (Kazantzis et al., 2005). 389

14 Βιβλιογραφία Addis, M. & Jacobson, N.S. (2000). A closer look at the treatment rationale and homework compliance in cognitive behavioral therapy for depression. Cognitive Therapy and Research, 24(3), Blackburn, I.M. & Twaddle, V. (1996). Cognitive Therapy in action. Souvenir Press. Beck, J.S., (1995). Cognitive Therapy: Basics and Beyond. New York: The Guilford Press. Beck, A.T., Emery, G. & Greenberg, R. (1985). Anxiety disorders and phobias: A cognitive perspective. New York: Basic Books. Στο Α. Καλαντζή-Αζίζι, Κ. Αγγελή & Γ. Ευσταθίου, Αυτογνωσία και Αυτοδιαχείριση. Γνωσιακή-συμπεριφοριστική προσέγγιση (σελ ). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Beck, A.T., Rush, A.J., Shaw, B.F. & Emery, G. (1979). Cognitive therapy of depression. New York: Guilford Press. Burns, D.D. & Nolen-Hoeksema, S. (1991). Coping styles, homework compliance, and the effectiveness of cognitive-behavioral therapy. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 59(2), Chadwick, P., Birchwood, M. & Trower, P. (1996). Cognitive therapy for delusions, voices and paranoia. Chichester, England: Wiley. In W. Ο Donohue & J.E. Fisher (Eds), General Principles and Empirically Supported Techniques of Cognitive Behavior Therapy (p. 362). New Jersey: Wiley. Coon, D.W. & Gallagher-Thompson, D. (2002). Encouraging homework completion among older adults in therapy. Journal of Clinical Psychology, 58(5), Coon, D.W. & Thompson L.W. (2003). The Relationship Between Homework Compliance and Treatment Outcomes Among Older Adult Outpatients With Mild-to-Moderate Depression. Am. J. Geriatr. Psychiatry, 11: Dunlap, K. (1932). Habits, their making and unmaking. New York: Liveright. In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (p. 358). New York: Routledge. Edelman, R.E. & Chambless, D.L. (1995). Adherence during sessions and homework in cognitive-behavioral group treatment of social phobia. Behaviour Research and Therapy, 33(5), Ευσταθίου, Γ. (2006). Βιβλία αυτοβοήθειας: Γίνε ο θεραπευτής του εαυτού σου. Στο K. Ευθυμίου, A. Μαυροειδή, E. Παυλάτου & A. Καλαντζή-Αζίζι (Επιμ. Έκδ.), Πρώτες Βοήθειες Ψυχικής Υγείας. Ένας οδηγός για τις ψυχικές διαταραχές και την αντιμετώπισή τους (σελ ). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Freud, S. (1952). Inhibitions, symptoms, and anxiety. In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (p.358). New York: Routledge. Herzberg, A. (1941). Short-term treatment of neurosis by graduate tasks. British Journal of Medical Psychology, 29, In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (p. 358). New York: Routledge. Kanfer, F., & Phillips, J. (1966). A survey of current behavior and a proposal for classification. Archives of General Psychiatry, 15, In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (pp ). New York: Routledge. 390

15 Karpman, B. (1949). Objective psychotherapy. Journal of Clinical Psychology, 5, In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (p. 358). New York: Routledge. Kazantzis (υπό έκδοση). In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (p. 358). New York: Routledge. Kazantzis, N. & Dean, F.P. (1999). Psychologists use of homework assignments in clinical practice. Professional Psychology: Research and Practice, 30(6), In W. Ο Donohue & J.E. Fisher (Eds), General Principles and Empirically Supported Techniques of Cognitive Behavior Therapy (p. 361). New Jersey: Wiley. Kazantzis N., Dean F.P. & Ronan K.R. (2000). Homework Assignments in Cognitive and Behavioral Therapy: A Meta-Analysis. Clinical Psychology: Science and Practice, 7, Kazantzis N., Dean F.P., Ronan K.R. & L Abate L. (2005). Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy. New York: Routledge. Kazantzis, N., Lampropoulos, G.L. & Deane, F.P. (υπό έκδοση). A national survey of psychologists attitudes towards homework assignments. Journal of Consulting and Clinical Psychology. In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (p. 364). New York: Routledge. Leung, A.W. & Heimberg, R.G. (1996). Homework compliance, perceptions of control, and outcome of cognitive behavioral treatment of social phobia. Behavior Research & Therapy, 34(5-6), LoPiccolo, J. & LoPiccolo, L. (Eds.). (1978). Handbook of sex therapy. New York: Plenum Press. In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (p. 359). New York: Routledge. Masters, W. & Johnson, V.E. (1970). Human sexual inadequacy. Boston: Little Brown. In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (p.359). New York: Routledge. Nelson, H.E. (1997). Cognitive behavioural therapy with schizophrenia: A practice manual. Cheltenham, England: Stanley Thorne. In W. Ο Donohue & J.E. Fisher (Eds), General Principles and Empirically Supported Techniques of Cognitive Behavior Therapy (p. 362). New Jersey: Wiley. Padesky, C.A. (1999). Therapist beliefs: Protocols, personalities, and guided exercises (Cassette Recording No. TB1). Huntington Beach, CA: Center for Cognitive Therapy. In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (p. 364). New York: Routledge. Παπακώστας, Ι.Γ. (1994). Γνωσιακή Ψυχοθεραπεία: Θεωρία και Πράξη. Αθήνα. Rees, C.S., McEvoy, P. & Nathan, P.R. (2005). Relationship between homework completion and outcome in cognitive behaviour therapy. Cognitive Behaviour Therapy, 34(4), Robinson P. (2009). Putting it on the Street: Homework in Cognitive Behavior Therapy. In W. Ο Donohue & J.E. Fisher (Eds), General Principles and Empirically Supported Techniques of Cognitive Behavior Therapy (pp ). New Jersey: Wiley. 391

16 392 Shelton, J.L. & Ackerman, J.M. (1974). Homework in counseling and psychotherapy: Examples of systematic assignments for therapeutic use by mental health professionals. Springfield, IL: Charles C Thomas. In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (p. 359). New York: Routledge. Shelton, J.L. & Levy, R.L. (1981). Behavioral assignments and treatment compliance: Α handbook of clinical strategies. Champaign. IL: Research Press. In N. Kazantzis, F.P. Dean, K.R. Ronan & L. L Abate (Eds), Using Homework Assignments in Cognitive Behavior Therapy (p. 360). New York: Routledge. Thase, M.E. & Callan, J.A. (2006). The role of homework in cognitive behavior therapy of depression. Journal of Psychotherapy Integration. Journal of Psychotherapy Integration, 16(2), pp

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Διάρκεια 160 ώρες 1ος κύκλος (2014-15) Υπεύθυνη εκπαιδευτικού προγράμματος: Δρ. Μυτσκίδου Πασχαλιά Συνεργαζόμενοι φορείς ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Ηβραχείαςµορφής Συµβουλευτική διαδικασία Η εφαρµογή του Γνωσιακού-Συµπερι φοριστικού µοντέλου ψυχοθεραπείας στη διακοπή του καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Το διαθεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ψυχοθεραπεία;

Τι είναι ψυχοθεραπεία; (M. HERSEN και W. SLEDGE, Encyclopedia of Psychotherapy Academic Press, 2002) 1 Τι είναι ψυχοθεραπεία; Ψυχοθεραπεία είναι η λεκτική επικοινωνία μεταξύ θεραπευόμενου και ψυχοθεραπευτή με σκοπό : Την διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Κωνσταντίνος Ευθυµίου Εισήγηση για την ιηµερίδα: "Εκπαίδευση στην Γνωσιακή - Συµπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία" Αθήνα, Αula Φιλοσοφικής Σχολής Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ Το φυλλάδιο «Ένας οδηγός για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας- πηγή βοήθειας για τους εργοδότες» απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγήτρια: Ασπασία Τασίου και Τίνα Γκουντή

Εισηγήτρια: Ασπασία Τασίου και Τίνα Γκουντή Ινστιτούτο Έρευνας & Θεραπείας της Συµπεριφοράς ΤΜΗΜΑ Παιδιών και Εφήβων του ΙΕΘΣ Γλάδστωνος 10, (5 ος ορ.), Πλ. Κάνιγγος, 106 77 Αθήνα Τηλ. 210 3840129 Fax 210 3840803 http://www.ibrt.gr, e-mail: ibrt@ibrt.gr

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΣυμπεριφορικήΥγεία» Θέματα Κλινικής Ψυχολογίας αλλά και Ψυχολογίας της Υγείας Απομάκρυνση από το κλασικό πρότυπο παροχής υπηρεσιών ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching

CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching Certificate in Coaching AC Accredited διεθνής αναγνώριση Ανάλυση προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

European Federation of Psychological Associations (EFPA)

European Federation of Psychological Associations (EFPA) European Federation of Psychological Associations (EFPA) Εκπαιδευτικά Κριτήρια για τους ψυχολόγους που ειδικεύονται στην Ψυχοθεραπεία 24/3/2003 http://www.efpa.be/documentsonprofissues/docmain.htm Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους Οργανώνεται από Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) Την Α Ψυχιατρική Κλινική του

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας

Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας Α. ΝΙΚΑ, Γ. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών 29/11/2014 Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Επιδημιολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (ΔΕ.Π.Σ.ΣΥ.) Βασικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (ΔΕ.Π.Σ.ΣΥ.) Βασικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Αθήνα: Κονίτσης 33, 15125 Μαρούσι Τηλ. 210-8063665, 6129290, Fax 210-8062113, e-mail: info@ergastirio.eu Site: www.ergastirio.eu ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠEPIEXOMENA. Συγγραφείς του τόμου... 13 Πρόλογος... 15 Eισαγωγή... 19 ΤΟ ΓΝΩΣΙΑΚΟ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ

ΠEPIEXOMENA. Συγγραφείς του τόμου... 13 Πρόλογος... 15 Eισαγωγή... 19 ΤΟ ΓΝΩΣΙΑΚΟ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠEPIEXOMENA Συγγραφείς του τόμου... 13 Πρόλογος... 15 Eισαγωγή... 19 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΟ ΓΝΩΣΙΑΚΟ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΝΩΣΙΑΚΟΥ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ... 27 M. Zαφειροπούλου Eισαγωγή...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ)

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ) Κατερίνα Μάσχα Λέκτορας Αναπτυξιακής Ψυχολογίας Τμήμα Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης kmascha@psy.soc.uoc.gr ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

DIPLOMA IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Diploma από τον Association for Coaching

DIPLOMA IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Diploma από τον Association for Coaching DIPLOMA IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Diploma από τον Association for Coaching Εισαγωγή Το πρόγραμμα Diploma in Coaching AC Accredited, έχει σαν στόχο την προσφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΟΡΙΣΜΟΣ: Ψυχοεκπαιδευση είναι μια μορφή εκπαίδευσης και θεραπεία επιλογής για τα άτομα με ψυχικό πρόβλημα η οποία συνδιάζει διάφορες μορφές θεραπείας όπως η συμπεριφορική και η προσωποκεντρική.

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Μετάφραση: Λιζέττα Κονσουλίδου Επιμέλεια μετάφρασης: Χρύσα Ξενάκη Εξώφυλλο: Ντίνα Κόφφα ISBN 978-960-9405-21-8

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές. Εύη Κυράνα

Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές. Εύη Κυράνα Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές θεραπείες Εύη Κυράνα Από τον Φρόυντ στους PDE5i Ψυχαναλυτική προσέγγιση Αρχή 20 αιώνα 60 s Κεντρική ιδέα: εσωτερικές συγκρούσεις παιδικής ηλικίας Αιτία σεξουαλικών προβλημάτων:

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Το Ι.Ε.Θ.Σ. θα λάβει µέρος στο 10 Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας που θα γίνει 1 µε 4 εκεµβρίου στα Γιάννενα µε τις ακόλουθες εργασίες.

Το Ι.Ε.Θ.Σ. θα λάβει µέρος στο 10 Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας που θα γίνει 1 µε 4 εκεµβρίου στα Γιάννενα µε τις ακόλουθες εργασίες. Αφιέρωµα στην παρουσία του ΙΕΘΣ στο 10 Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας Το Ι.Ε.Θ.Σ. θα λάβει µέρος στο 10 Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας που θα γίνει 1 µε 4 εκεµβρίου στα Γιάννενα µε τις

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Αγγελή, Κ., Ευθυµίου, Κ., Χαρίλα,, Ν., Καλπάκογλου,, Θ., Βλάχου, Μ., & Καλαντζή

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ. Αγγελική Γενά & Πέτρος Γαλάνης Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ. Αγγελική Γενά & Πέτρος Γαλάνης Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Αγγελική Γενά & Πέτρος Γαλάνης Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Προγράμματα Αυτοαπασχόλησης Ως προγράμματα αυτοαπασχόλησης ορίζονται τα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΤΟΠΟΣ Επιστημονικές Εκδόσεις Επιμέλεια-Διόρθωση: Μαρία Αποστολοπούλου Ηλεκτρονική επεξεργασία: Κατερίνα Βαρουκτσή Εξώφυλλο: ΜΟΤΙΒΟ Α.Ε. 2011 Εκδόσεις Τόπος & Αναστάσιος Σταλίκας

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program )

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Αποστολή Ο σκοπός της εκπαίδευσης είναι να προωθήσει τη µελέτη της αµµοθεραπείας (παιχνίδι µε άµµο) όπως διδάσκεται από την Dora

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Ιανουάριος-Ιούνιος 2014. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Ιανουάριος-Ιούνιος 2014. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Ιανουάριος-Ιούνιος 2014 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μ. Γρηγοριάδου Ρ. Γόγουλου Ενότητα: Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis)

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχοντας παρουσιάσει τις βασικές έννοιες των ελέγχων υποθέσεων, θα ήταν, ίσως, χρήσιμο να αναφερθούμε σε μια άλλη περιοχή στατιστικής συμπερασματολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ Βρυξελλες, 12-13 ιουνιου 2008 Slovensko predsedstvo EU 2008 Slovenian Presidency

Διαβάστε περισσότερα

Τα πάντα αλλάζουν γύρω μας Εμείς τι κάνουμε ; 20/11/2013 18:00 22:00 (4 ώρες)

Τα πάντα αλλάζουν γύρω μας Εμείς τι κάνουμε ; 20/11/2013 18:00 22:00 (4 ώρες) Οι Θεματικές ενότητες του diploma Ψ works for you : Τα πάντα αλλάζουν γύρω μας Εμείς τι κάνουμε ; 20/11/2013 18:00 22:00 (4 ώρες) Σκοπός της πρώτης ενότητας του προγράμματος είναι να μάθουν οι συμμετέχοντες

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Εκπαίδευσης. Εργαζομένων Σε Ύψος

Οδηγός Εκπαίδευσης. Εργαζομένων Σε Ύψος Οδηγός Εκπαίδευσης Εργαζομένων Σε Ύψος Συντάκτης: Ι. Πετρομιανός www.hmga.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2 1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ...1 2. ΠΗΓΕΣ...3 3. ΟΡΙΣΜΟΙ 3 4. ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ...4 5. ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΙΑΚΗ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ. Ντιάνα Χαρίλα Κλινική Ψυχολόγος aharila@psych.uoa.gr

ΓΝΩΣΙΑΚΗ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ. Ντιάνα Χαρίλα Κλινική Ψυχολόγος aharila@psych.uoa.gr ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΓΝΩΣΙΑΚΗ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ Ντιάνα Χαρίλα Κλινική Ψυχολόγος aharila@psych.uoa.gr Σηµειώσεις Β έτος 2006 1 Σύµφωνα µε τον ορισµό των

Διαβάστε περισσότερα

Τα µυστικά των ΜΟΝΑ ΙΚΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ στην Αφηγηµατική Θεραπεία

Τα µυστικά των ΜΟΝΑ ΙΚΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ στην Αφηγηµατική Θεραπεία 1 Αδάµ Χαρβάτης, Ψυχολόγος, MSc, Phd Τα µυστικά των ΜΟΝΑ ΙΚΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ στην Αφηγηµατική Θεραπεία Επεξεργασία των σχετικών ιδεών και πρακτικών της Αφηγηµατικής Θεραπείας, στηριγµένη και εµπνευσµένη από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ. Developing Leadership Skills

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ. Developing Leadership Skills ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ Developing Leadership Skills Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Ανάπτυξη ηγετικών ικανοτήτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΩΡΑ ΠΕΜΠΤΗ 6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 16:30 Υποδοχή - Εγγραφή συνέδρων 18:00 Τελετή έναρξης 18:30 Κεντρική ομιλία Α. Καλαντζή-Αζίζι Η ψυχολογία των διδασκόντων στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Το σύστημα ISO9000. Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000.

Το σύστημα ISO9000. Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000. Το σύστημα ISO9000 Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000. Με τις αλλαγές δόθηκε έμφαση στην εφαρμογή της πολιτικής της ποιότητας και σε πιο πλήρεις διορθωτικές ενέργειες. Σε όλο τον κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΕΠ-Υ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΕΠ-Υ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΕΠ-Υ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ A. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Συντονιστές: Κατερίνα Μανιαδάκη και Ευθύμιος Κάκουρος Συνολική διάρκεια: επτά μήνες

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρόγραμμα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αγωγής σε σχολεία της Κύπρου 2001-2009. 1. Ταυτότητα της Έρευνας

Το Πρόγραμμα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αγωγής σε σχολεία της Κύπρου 2001-2009. 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το Πρόγραμμα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αγωγής σε σχολεία της Κύπρου 2001-2009 1. Ταυτότητα της Έρευνας Διοργανωτές: Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας (ΚΕΕΑ) και Κέντρο Έρευνας και Εφαρμογών Σχολικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαστής Ιστοσελίδων

Σχεδιαστής Ιστοσελίδων Σχεδιαστής Ιστοσελίδων 1. Περιγραφή Ρόλου Τίτλος Προφίλ Σχεδιαστής Ιστοσελίδων Γνωστό και ως Συνοπτική Ένας σχεδιαστής ιστοσελίδων κατασκευάζει και ενημερώνει ιστοσελίδες ως προς τη σχεδίαση και τη διαμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β2

Ερευνητική Εργασία Β2 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Ερευνητική Εργασία Β2 Σχολικό έτος 2014-15 Β τετράμηνο Θέμα: «Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και επαγγελματική αποκατάσταση» Ερευνητικό υποερώτημα: «Ποια τα Κριτήρια για την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη. Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ

8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη. Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ 8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Επιστηµονικά υπεύθυνη: Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη MEd, MEd, MSc, Cert.Couns., PhD Επιστηµονική συνεργάτης Α.Π.Θ.! Δ ιοργάνωση: Χορηγός

Διαβάστε περισσότερα

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης και συγγραφή ερευνητικής έκθεσης / διατριβής. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π.,., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο Αυτοαξιολόγησης

Εργαλείο Αυτοαξιολόγησης Εργαλείο Αυτοαξιολόγησης Οδηγίες [1] Περιεχόμενα [2] 1.0 Αιτιολογία Η διαδικασία αυτοαξιολόγησης περιλαμβάνει παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (ΕΕΑ), γονείς παιδιών με ΕΕΑ, διευθυντές, εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Τι είναι το PeLe; Το PeLe είναι ένα διαδικτυακό περιβάλλον που ενθαρρύνει την αξιολόγηση στο πλαίσιο της ομότιμης συνεργατικής μάθησης και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Συνεδρίου-Σεμιναρίου Μητρικού Θηλασμού Μιλένα Ρούσκοβα 22-26 Οκτωβρίου 2014 ΞΑΝΘΗ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Παναγιώτης Μ. Σαμαράς Ψυχολόγος Mphil, PgDip, BSc Hons κατάθλιψη της λοχείας Κύρια

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Οι παρακάτω οδηγίες πρέπει να εφαρµόζονται επακριβώς από τους συγγραφείς πριν από την υποβολή των άρθρων. Σε αντίθετη περίπτωση, τα άρθρα θα επιστρέφονται στους συγγραφείς χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης

Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης Έκθεση Έρευνας μεταξύ Στελεχών Οργανισμών της Περιφέρειας Ελλάδα 2015 Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Βιοψυχοκοινωνικές Παρεμβάσεις στη Σχιζοφρένεια

Βιοψυχοκοινωνικές Παρεμβάσεις στη Σχιζοφρένεια Ψυχιατρικό Τμήμα Ενηλίκων Νοσοκομείου «Γ. Γεννηματάς» Ινστιτούτο Έρευνας & Θεραπείας της Συμπεριφοράς Συμπόσιο Βιοψυχοκοινωνικές Παρεμβάσεις στη Σχιζοφρένεια Προκαταρκτικό πρόγραμμα Σάββατο 30 Μαΐου 2009,

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD Εισαγωγή στην Κλινική Ψυχολογία Κλινική Ψυχολογία Ψυχοθεραπεία Σχέση μεταξύ Κλινικής Ψυχολογίας και Ψυχοθεραπείας Θεωρητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Η Ψυχοθεραπεία Κοινωνικοσυναισθηματικής Ανάπτυξης - ΨΚΣΑ στη διαχείριση των Διαταραχών Αυτιστικού Φάσματος Μέσης και Υψηλής Λειτουργικότητας: Εισαγωγή στις βασικές έννοιες. 9 Συναντήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Γερογιάννη Σταυρούλα Νοσηλεύτρια ΤΕ, Λειτουργός Δημόσιας Υγείας. Παναγιώτου Μαρία Νοσηλεύτρια ΤΕ, Προϊσταμένη Μ.Τ.Ν.

Γερογιάννη Σταυρούλα Νοσηλεύτρια ΤΕ, Λειτουργός Δημόσιας Υγείας. Παναγιώτου Μαρία Νοσηλεύτρια ΤΕ, Προϊσταμένη Μ.Τ.Ν. Γερογιάννη Σταυρούλα Νοσηλεύτρια ΤΕ, Λειτουργός Δημόσιας Υγείας Παναγιώτου Μαρία Νοσηλεύτρια ΤΕ, Προϊσταμένη Μ.Τ.Ν. Μονάδα Τεχνητού Νεφρού Γ.Ν.Α Αλεξάνδρα Εξωσωματική τεχνική Αφαίρεση μεγάλου όγκου πλάσματος

Διαβάστε περισσότερα

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών Αγχώδειςδιαταραχές διαταραχέςκαι Πανικός Εµµανουήλ Ν. Κάττουλας MD, PhD Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών Επιστηµονικός Συνεργάτης Α Ψυχιατικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Ψυχίατρος

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα διάλεξης. Τεχνική Καθορισµού Στόχων Αθλητών και Αθλητριών. Τι είναι οι στόχοι; Τα παρακάτω είναι στόχοι; Η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ (Martens, 1987)

Θέµατα διάλεξης. Τεχνική Καθορισµού Στόχων Αθλητών και Αθλητριών. Τι είναι οι στόχοι; Τα παρακάτω είναι στόχοι; Η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ (Martens, 1987) Θέµατα διάλεξης Τεχνική Καθορισµού Στόχων Αθλητών και Αθλητριών Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα Τι είναι οι στόχοι; Σηµαντικότητα στόχων Αρχές καθορισµού στόχων Πρακτικές οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου και Κοινωνικού Κεφαλαίου ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡ/ΝΙΑ ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.) Τίτλος ομιλίας: «Εκφοβισμός

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ στην εκπαιδευση Το έγγραφο αυτό παρέχει πληροφορίες και οδηγίες μορφοποίησης που θα σας βοηθήσουν να προετοιμάσετε καλύτερα την εργασία σας.... Αποστολή Εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή... 25. Κεφάλαιο 2. Είδη συμβουλευτικής ψυχολογίας... 51. Πρόλογος... 19

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή... 25. Κεφάλαιο 2. Είδη συμβουλευτικής ψυχολογίας... 51. Πρόλογος... 19 Περιεχόμενα Πρόλογος... 19 Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή... 25 Ορισμός... 25 Ιστορική εξέλιξη... 30 Η ανάπτυξη της συμβουλευτικής ψυχολογίας στην Ελλάδα... 40 Θέματα που απασχολούν τη συμβουλευτική ψυχολογία...

Διαβάστε περισσότερα

«Διαχείριση Ποιότητας»

«Διαχείριση Ποιότητας» ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΕΕ-ΤΠΔΠ Ενημερωτική Εκδήλωση «Διαχείριση Ποιότητας» Αθήνα, 4 Απριλίου 2012 Τεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 ΕΞΥΠΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ/ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΥΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Η «ΔΟΜΗΣΗ» ΤΗΣ ΟΙ 5 ΠΕΙΘΑΡΧΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ/ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΜΠΟΔΙΑ/ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Σηµαντικά σηµεία της τεκµηρίωσης και αξιολόγησης των προγραµµάτων εργασίας µε άντρες δράστες ενδοοικογενειακής βίας

Σηµαντικά σηµεία της τεκµηρίωσης και αξιολόγησης των προγραµµάτων εργασίας µε άντρες δράστες ενδοοικογενειακής βίας WWP Work with Perpetrators of Domestic Violence in Europe Daphne II Project 2006-2008 1 Σηµαντικά σηµεία της τεκµηρίωσης και αξιολόγησης των προγραµµάτων εργασίας µε άντρες δράστες ενδοοικογενειακής βίας

Διαβάστε περισσότερα