5. Τεχνολογία ευηµερία κοινωνικό κράτος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "5. Τεχνολογία ευηµερία κοινωνικό κράτος"

Transcript

1 Σύγχρονη τεχνολογία και συνταγµατικά δικαιώµατα 0. Πρόλογος 1. Εννοιολογικό πλαίσιο: 1.1 Τεχνολογία 1.2 Σύντοµη ιστορική ανασκόπηση 1.3 Πλάτος έννοιας Τεχνολογίες της πληροφορικής Τεχνολογίες των οπτικοακουστικών επικοινωνιών Τεχνολογίες των τηλεπικοινωνιών Τεχνολογίες βιοϊατρικής 1.4 Βάθος της έννοιας Κατ αρχήν ελεύθερη Στενά συνδεδεµένη µε έρευνα, επιστήµη, παιδεία(υπό ουσιαστική έννοια) Τµήµα της πραγµατικότητας 2. Φαινόµενο «κοινωνικοποίησης» της τεχνολογίας Το τµήµα εκείνο της τεχνολογίας που αφοµοιώνεται από την κοινωνία 3. Τα συνταγµατικά δικαιώµατα- χαρακτηριστικά Εξειδικεύσεις της ανθρώπινης κοινωνικής υπόστασης Εξειδίκευση της ανθρώπινης αξίας Κατοχύρωση και θεσµών Κινητικότητα 4. Σχέση τεχνολογίας δικαιωµάτων ιαλεκτική Εσωτερική Σχέση αιτίας αιτιατού Σχέση σκοπού µέσου 5. Τεχνολογία ευηµερία κοινωνικό κράτος 6. Ανακύπτον θέµα 6.1.Θέση: 6.1.Α. Νέα δικαιώµατα στο σύνταγµα 5 παρ. 5 5 Α 9 Α 14 παρ παρ Β. ιαµόρφωση των υπαρχόντων δικαιωµάτων Κοινωνικά: 6.1.Β.α Επικοινωνία- απόρρητο (19Σ) 6.1.Β.β. Τύπος- τηλεόραση (14, 15Σ ) 6.1.Β.γ. ικαίωµα αναφοράς (10Σ ) 6.1.Β.δ. ικαίωµα του συνέρχεσθαι (11Σ) 6.1.Β.ε. Τέχνη- επιστήµη- έρευνα- διδασκαλία- παιδεία 6.1.Β.στ. Πνευµατική ιδιοκτησία Οικονοµικά: 6.1.Β.ζ. Επιχειρηµατική δραστηριότητα - 1 -

2 6.1.Β.η. Εργασία Πολιτικά: 6.1.Β.θ. Επικοινωνία µε αρχές 6.1.Β.ι. Εξυπηρέτηση, ενηµέρωση 6.1.Β.κ. Εκλογική διαδικασία 6.1.Β.λ. Ενδυνάµωση δηµοκρατικής ιδέας 6.2. Αντίθεση-απειλή: 6.2.α. Ανθρώπινης αξίας 6.2.β. Προσωπικότητας 6.2.γ. Ιδιωτικής ζωής 6.2.δ. Ισότητας 6.2.ε. Υγείας, περιβάλλοντος - κίνδυνος: δηµιουργίας ηλεκτρονικού κράτους 6.3. Σύνθεση: Τεχνολογική ωρίµανση κοινωνίας Θέµα χρήσης τεχνολογίας ιασφαλιστικές των δικαιωµάτων ρήτρες 8. Αρθρογραφία 9. Βιβλιογραφία 10. Εγκυκλοπαίδειες Λεξικά 11. Νόµοι 12. Νοµολογία 13. Εργασίες 14. ιαδικτυακοί χώροι 15. Πηγές - 2 -

3 0.Πρόλογος Μέλη µιας τεχνολογικής, πλέον, κοινωνίας, καλούµαστε ως πολίτες, αλλά και ως άνθρωποι να αναλογιστούµε τη θετική και την αρνητική όψη του «τεχνολογικού νοµίσµατος». Πολλοί είναι εκείνοι, που a priori καταδικάζουν την τεχνολογία, χαρακτηρίζοντάς τη πηγή πλήθους δεινών και αιτία ενός πολιτισµικού µαρασµού. Η διαλεκτική όµως, εξελικτική κίνηση της ανθρωπότητας, µάλλον δεν συγχωρεί τέτοιου είδους ή παρόµοιους αφορισµούς. Οι «λουδίτες» 1 του 21 ου αιώνα, που στην τεχνολογική ακµή της εποχής µας, νιώθουν συνεχώς να απειλείται η ύπαρξή τους, φαίνεται να είναι οι πλέον αναξιόπιστοι να κρίνουν τον τεχνολογικό πολιτισµό, αφού η µονολιθική προσέγγιση του κόσµου δεν τους αφήνει περιθώρια σωστής κρίσης. Η τεχνολογία, πιστή στον ψυχρό ορθολογισµό, που απαιτεί η επιστήµη, πράγµατι απειλεί πτυχές της καθηµερινότητάς µας. Αποτελεί όµως τµήµα του πραγµατικού κόσµου και έτσι πρέπει να αντιµετωπίζεται. Μόνο µέσα από την παρατήρηση και τη συγκριτική προσέγγιση των αρνητικών και των θετικών της όψεων πρέπει να αξιολογείται. Τα συνταγµατικά δικαιώµατα, ως εξειδίκευση της κοινωνικής υπόστασης του ανθρώπου και ιδιαίτερα της ανθρώπινης αξίας, πολλές φορές απειλούνται από τα τεχνολογικά επιτεύγµατα. Έτσι διαπιστώνεται πολλές φορές καταρράκωση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας 2, παραβίαση της ιδιωτικής ζωής, κοινωνικές ανισότητες και γενικότερα θυσία του ανθρώπου στο όνοµα του οικονοµικού κέρδους και της άψυχης προόδου. Το δίκαιο, πιστό στη ρυθµιστική του λειτουργία, επιχειρεί να οριοθετήσει τον τεχνολογικό αναρχισµό, θεσπίζοντας πλήθος νοµοθετηµάτων. 3 Από την άλλη πλευρά, είναι αναµφισβήτητη η προσφορά της τεχνολογίας στη ζωή µας. Με αυτή επιτυγχάνεται απλούστευση πολύπλοκων διαδικασιών, ταχύτητα, µαθηµατική ορθότητα στις ενέργειες. Στη δικαιική ζωή, νέα δικαιώµατα γεννιούνται. Τα παραδοσιακά αναδιαµορφώνονται και ακολουθούν την τεχνολογική τροχιά, πιστοποιώντας µ αυτόν τον τρόπο, τη δυναµικότητα και επικαιρότητα ενός δικαίου ζωντανού, ανταποκρινόµενου στις αλλαγές των καιρών. 1 Luddites: µέλη οργανωµένων οµίλων χειροτεχνών στην Αγγλία του 19 ου αι. οι οποίοι έκαναν επιδροµές για να καταστρέψουν τις µηχανές. Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα τοµ.39. σελ Για διαφοροποίηση ανθρώπινης αξίας και αξιοπρέπειας, βλ. παρακάτω. 3 Βλ. παρακάτω - 3 -

4 1. Εννοιολογικό πλαίσιο: 1.1 Τεχνολογία:ορισµός Η τεχνολογία µπορεί να οριστεί ως η συστηµατική εξέτασις 4 των τεχνικών κατασκευής πραγµάτων και εκτέλεσης έργων 5. Αν και φαίνεται να ταυτίζεται µε την τεχνική, την πρακτική δηλαδή εφαρµογή των γνώσεων και των κανόνων µε τα οποία ο άνθρωπος µετατρέπει τις πρώτες ύλες σε αγαθά, εννοιολογικά διαφέρει από αυτή. Τεχνολογία σηµαίνει το σύνολο των επιστηµονικών γνώσεων πάνω στη βιοµηχανία, γεωργία, συγκοινωνία και σε όλους τους άλλους παραγωγικούς και πολιτιστικούς τοµείς της ανθρώπινης δραστηριότητας Σύντοµη ιστορική ανασκόπηση Αρχής γενοµένης από την ελληνική µυθολογία, όπου ο Προµηθέας κλέβει την φωτιά από το εργαστήριο του Ηφαίστου για να τη ξαναδώσει στους ανθρώπους, όπου µετά την αφαίρεση αυτής από τον ία καταδικάστηκαν σε «φροντίδες και βασάνους» 7, ακολουθείται µια µακρά εξελικτική πορεία που συνοδεύει την εξελικτική πορεία της ανθρώπινης ιστορίας. Από τον hominem fabrem 8, που δηµιουργεί τα πέτρινα και ξύλινα εργαλεία και όπλα, προχωρούµε στην κατασκευή του αρότρου, του τροχού, της γραφής, της πυξίδας, της τυπογραφίας, για να καταλήξουµε στα νεότερα χρόνια στις επαναστατικές εφαρµογές του ατµού, του ηλεκτρισµού, των ραδιοτηλεπικοινωνιών, των ηλεκτρονικών συστηµάτων και της ατοµικής ενέργειας. 1.3 Πλάτος της έννοιας Σε µια προσπάθεια οριοθέτησης των πεδίων εφαρµογής της σύγχρονης 9 τεχνολογίας, θα λέγαµε, πως στηριζόµενοι µεν στα τεχνολογικά επιτεύγµατα των νεότερων χρόνων, όπως αυτά διατυπώνονται παραπάνω, φτάνουµε σε ένα ανώτατο πεδίο τεχνικής εξέλιξης. 4 Henry G. Liddell- Robert Scott, Μέγα λεξικόν της ελληνικής γλώσσης, τοµ. 4 Ρ- Ω σ Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα, εγκυκλοπαίδεια τοµ. 57, λ. τεχνολογία. σ ηµ. Π. ιαµαντόπουλος, Λεξικό Βασικών εννοιών, εκδ. Πατάκη, εκδ. 6 η, 1986 σ. 363επ. 7 Ιωάννου Ρίσπεν, Ελληνική µυθολογία, τοµ. Α σ. 35επ. 8 Σ. Κουµανούδη, λεξικόν λατινοελληνικόν, faber, -bri: τέκτων. Faber, -bra, -brum: τεχνικός, εύτεχνος 9 «ο κατά τον αυτόν χρόνον ζων», Μέγα λεξικόν της ελληνικής γλώσσης, Henri G. Liddell- Robert Scott,τοµ. 4, σ

5 Οι τεχνολογίες της πληροφορικής, της οπτικοακουστικής επικοινωνίας, των τηλεπικοινωνιών ή οι βιοϊατρικές τεχνολογίες, έχουν ήδη αλλάξει το περιβάλλον που ζούµε και τις συνθήκες ζωής µας 10. Αναλυτικότερα, η γενετική τεχνολογία 11 και η βιοτεχνολογία 12, έχουν καταφέρει να αναµορφώσουν την ίδια την ανθρώπινη υπόσταση. Η θεραπευτική κλωνοποίηση ή οι µέθοδοι της υποβοηθούµενης αναπαραγωγής, ή αυτών της κλασικής γενετικής (διασταυρώσεις) αποτελούν µεθόδους µιας εν δυνάµει αναπτυσσόµενης τεχνολογίας. Στις τεχνολογίες της πληροφορικής συναντάµε τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές µε προσφορά πλήθους δυνατοτήτων και εφαρµογών. Τις οπτικοακουστικές τεχνολογίες τις συνθέτουν η κινητή τηλεφωνία, οι κάµερες (τηλεµατική) ενώ τις τηλεπικοινωνίες οι δορυφόροι (διαστηµική) και κάθε άλλο µέσο που εξασφαλίζει την εξ αποστάσεως επικοινωνία Βάθος της έννοιας Η τεχνολογία, όπως αυτή ορίστηκε προηγουµένως, κατ αρχήν δεν µπορεί να περιοριστεί. Αυτό συνάγεται εµµέσως και από το ίδιο το σύνταγµα, που κατοχυρώνει στο άρθρο 16 την ελεύθερη ανάπτυξη της τέχνης και της επιστήµης και την προαγωγή αυτών, που µάλιστα αποτελεί κρατική υποχρέωση. Η επιστήµη και η έρευνα κινούνται προς την κατοχή και αναζήτηση της γνώσης, που αποτελεί εννοιολογικό περιεχόµενο της «παιδείας», υπό ουσιαστική έννοια. 14 Σ αυτό το πλαίσιο της παιδείας, δεν προστατεύεται µόνο η γνώση, αλλά και η διαδικασία µετάδοσης αυτής 15. Έτσι οι τεχνικές µέθοδοι µιας επιστήµης, που στοχεύουν και αυτές στη µετάδοση των επιστηµονικών πορισµάτων, µέσω της πραγµάτωσης αυτών, δεν θα µπορούσαν παρά να είναι ελεύθερες. Η τεχνολογία είναι τόσο ελεύθερη, όσο η επιστήµη της επιτρέπει και αυτή η δεύτερη φτάνει µέχρι εκεί που η έρευνα σταµατά. Η τεχνολογία είναι το (υλικό) ένδυµα των επιστηµονικών γνώσεων που παίρνουν σάρκα και οστά εφαρµοζόµενα στη βιοµηχανία, τη γεωργία, τη συγκοινωνία και σε όλους τους άλλους παραγωγικούς και πολιτιστικούς 10 Henri Oberdorff, «Le droit, la democratie, et la maitrise sociale des technologies», Revue de droit Public, Η επιστήµη που ασχολείται µε τη µελέτη του µηχανισµού δράσης των γονιδίων, δηλαδή του τρόπου µε τον οποίο το γενετικό υλικό (δεσοξυριβονουκλεικό οξύ =DNA) επηρρεάζει τις φυσιολογικές διεργασίες στο κύτταρο. Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα, τοµ. 16. σ Εφαρµογή των αρχών της τεχνολογίας στις βιολογικές επιστήµες. Μείζον ελληνικό λεξικό Τεγόπουλος Φυτράκης. 13 Mark Sanders, Τεχνολογία Επικοινωνιών, Ίδρυµα Ευγενίδου 1954(µεταφρ. Σταµάτη Ν. Παλαιοκρασά, Νικολάου Η. Ηλιάδη). Αθήνα Για τον διαχωρισµό παιδείας υπό ουσιαστική και τυπική έννοια, βλ. Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου, Συνταγµατικά δικαιώµατα, παραδόσεις συνταγµατικού δικαίου, τόµος ΙΙΙ, Ι έκδ. Αθήνα σ οπ. Σηµ

6 τοµείς της ανθρώπινης δραστηριότητας 16. Σωστά, συνεπώς, ορίζεται ως «τµήµα της πραγµατικότητας» Φαινόµενο της «κοινωνικοποίησης» της τεχνολογίας. Παρά την πλήρη ελευθερία της τεχνολογίας σε ένα θεωρητικό στάδιο, µόνο ένα τµήµα της, στην πραγµατικότητα, µπορεί να αφοµοιωθεί από έναν ανθρώπινο πολιτισµό που πέρα από την υλική, έχει και πνευµατική και ηθική υπόσταση 18. Αυτό ορίζουµε και ως κοινωνικοποίηση της τεχνολογίας. Έτσι λ. χ. στο πεδίο της βιοτεχνολογίας, αναγνωρίζουµε την ελευθερία της τεχνολογίας στη µέθοδο του ανασυνδυασµένου DNA 19, που σχηµατίζει νέα κύτταρα και οδηγεί σε ένα τελικό στάδιο στη γνωστή κλωνοποίηση, όµως αποτελεί µια µέθοδο που τόσο ηθικά 20, όσο και νοµικά 21 απεµπολείται. Η δικαιική κοινωνία, βάσει της αντικειµενικής σχολής του δικαίου, στρέφεται προς τη µελέτη των σχέσεων δικαίου πραγµατικότητας, προσεγγίζοντας µ αυτόν τον τρόπο τα νοµικά φαινόµενα 22. Σ αυτό µόνο το πλαίσιο κινούµενος ένας κανόνας δικαίου αποκτά πραγµατική διάσταση 23, και παύει να αποτελεί κενό νόηµα. 3. Τα συνταγµατικά δικαιώµατα- χαρακτηριστικά. Τα συνταγµατικά δικαιώµατα, µερικότερες πλευρές της ανθρώπινης υπόστασης και δραστηριότητας, που ο συντακτικός νοµοθέτης έκρινε ότι έπρεπε ιδιαίτερα να προστατεύσει, αποτελούν εξειδίκευση της ανθρώπινης αξίας 24. Η θεωρία των συνταγµατικών δικαιωµάτων, αντικειµενικοποίησε τα δικαιώµατα, κατοχυρώνοντας επί πλέον και θεσµούς. Έτσι η πρώην δυαδιστική έννοµη τάξη γίνεται ενιαία, ενσαρκώνοντας αντικειµενικές αρχές που ισχύουν σε κάθε µερικότερη δικαιική περιοχή ηµ. Π. ιαµαντοπουλου, λεξικό βασικών εννοιών. Εκδόσεις Πατάκη, 6 η εκδ., Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου, Ε 2/2004, Η επίδραση της σύγχρονης τεχνολογίας στα συνταγµατικά δικαιώµατα. Παρ Υποστηρίζεται µάλιστα, ότι στη σηµερινή πραγµατικότητα, δεν υπάρχει ισόρροπη ανάπτυξη των τριών µορφών του πολιτισµού, γεγονός που οδηγεί στην κρίση αυτού. Ε. Παπανούτσου «Η κρίση του πολιτισµού µας», δέκατη τρίτη έκδοση, εκδόσεις Φιλιππότη, 1991 σ. 16 κ. ε. 19 Μέθοδος rdna, βλ. Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα, τοµ. 14 σ Γ. Α. Μαγκάκη, «Η κλωνοποίηση των ανθρώπων ως αξιόποινη προσβολή της ανθρώπινης αξίας», Υπεράσπιση, Ν.2667/ 1998 περί απαγόρευσης της κλωνοποίησης. 22 Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου, Ε 2/ 2004 «Η επίδραση της σύγχρονης τεχνολογίας στα συνταγµατικά δικαιώµατα». 23 Οπ.παραπάνω, Για την ανθρώπινη αξία και τον διαχωρισµό αυτής από την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, βλ. Peter Haeberle, «έννοια και περιεχόµενο της ανθρώπινης αξίας κατά το γερµανικό και το ελληνικό σύνταγµα», ΤοΣ, 1982.σ Επίσης, Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου, «Η ανθρώπινη αξία», Νοµική επιθεώρηση, τ. 22, Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου, Συνταγµατικά δικαιώµατα, παραδόσεις συνταγµατικού δικαίου, τόµος ΙΙΙ, Ι έκδ. Αθήνα 2004, σ. 28, 29 κ. ε

7 Συνάγεται, λοιπόν, ότι η δεσµευτική δύναµη ενός συντάγµατος θεµελιώνεται, τελικά µόνο σε αντικειµενικές αξίες 26.Σ αυτό το πλαίσιο, η έννοια της ανθρώπινης αξιοπρέπειας πρέπει να εγγυάται ιδεολογική ουδετερότητα, ώστε να καταφέρει να καταστεί υπέρ- ιδεολογική 27. Μόνο έτσι η εφαρµογή κάποιου θεµελιώδους δικαιώµατος µέσα σ έναν θεσµό, παύει να αποτελεί σταθερά και καταφέρνει να παραλλάσσεται στους διάφορους θεσµούς και έννοµες σχέσεις 28. Βέβαια, κρατεί έναν σηµασιολογικό πυρήνα αµετάβλητο, αλλά η σηµασιολογική του περιφέρεια παραλλάσσεται ανάλογα µε το θεσµικό περιβάλλον, στο οποίο εντάσσεται. Άλλωστε, η πολυµορφία της πραγµατικότητας ενισχύει τη φύση αυτή των δικαιωµάτων ως νοµικά µεγέθη και όχι ως αµετάβλητες σταθερές 29. Συνεπώς, οι αντικειµενικοί αυτοί κανόνες δικαίου διέπουν το σύνολο της έννοµης τάξης και δεν αναφέρονται µόνο στην έννοµη κατάσταση των φορέων τους 30. Αυτή η κινητικότητα των δικαιωµάτων να αλλάζουν ανάλογα µε τις οικονοµικοκοινωνικοπολιτικές συνθήκες, πιστοποιεί την ζωτικότητα του δικαιικού χώρου, ανταποκρινόµενο στη ρευστότητα των καταστάσεων. Γι αυτό άλλωστε οι συνταγµατικές έννοιες δεν ερµηνεύονται στενά, αφού έτσι θα κινδύνευαν να καταστούν πολύ γρήγορα χωρίς αντικείµενο. Ερµηνεύονται όσο το δυνατόν µε ευρεία έννοια, ώστε να εσωκλείουν στην έννοιά τους όλες εκείνες τις όµοιες ή ανάλογες σχέσεις µιας ζωντανής πραγµατικότητας. Εξάλλου, η τυπικότητα του συντάγµατος µας 31, και συνεπώς και η δυσκολία αναθεώρησης αυτού, µόνο µέσα από µια ευρεία ερµηνεία 32 των συνταγµατικών όρων θα µπορούσε να διατηρήσει την επικαιρότητά του. 4. Σχέση τεχνολογίας δικαιωµάτων. Η σχέση, λοιπόν «δέοντος» και «είναι», δηλαδή δικαίου και πραγµατικότητας, αποτελεί σχέση αιτίας- αιτιατού 33. Η διαµόρφωση της πραγµατικότητας αποτελεί την αιτία της κάθε νοµικής ρύθµισης και άρα ακολουθεί της πρώτης. Άρα και η τεχνολογία ως τµήµα της πραγµατικότητας 34, συνδέεται µε το δίκαιο βάσει της «αρχής του επαρκούς 26 Κων/ νου Λ. Ζώρα, ικηγόρου. Ν. ΤοΣ 1978, «Η συνταγµατική αρχή του σεβασµού και της προστασίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας κατά το γερµανικό οµοσπονδιακό σύνταγµα» 27 οπ. Σηµ Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου, συνταγµατικά δικαιώµατα, παραδόσεις συνταγµατικού δικαίου, τόµοςιιι, Ι εκδ. Αθήνα 2004, σ. 78 «η θεσµική εφαρµογή των αµυντικών δικαιωµάτων» 29 οπ. Σηµ Π.. αγτόγλου, συνταγµατικό δίκαιο, ατοµικά δικαιώµατα, Α εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, Κώστα Γ. Μαυριά συνταγµατικό δίκαιο, 2 η έκδ. κατά το αναθεωρηµένο σύνταγµα, εκδόσεις Αντ. Ν. Σακκουλα, Και όχι µε τη στενή έννοια του terminus technicus, βλ. Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου, Γενική συνταγµατική θεωρία, παραδόσεις συνταγµατικού δικαίου, τόµος Α, Θ έκδ. αθήνα 2001 σ. 7 επ. 33 «παντί γάρ αδύνατον χωρίς αιτίου γένεσιν σχειν», Πλάτωνος «Τιµαίος», 28 α., Ι. Ζαχαρόπουλος. 34 βλέπε παραπάνω - 7 -

8 λόγου» 35. Προηγείται λοιπόν κάθε νοµικής ρύθµισης η τεχνολογική πραγµατικότητα. Τα συνταγµατικά δικαιώµατα συνδέονται µε την τεχνολογία µε µια εσωτερική σχέση σκοπού και µέσου. 36 Σκοπός του συνταγµατικού νοµοθέτη είναι ο ίδιος ο άνθρωπος 37, η ανθρώπινη αξία που εξειδικεύεται µε τα επί µέρους συνταγµατικά δικαιώµατα. Με το σύνταγµα του 1975/ 1986, η αρχή του απαραβίαστου της ανθρώπινης αξίας, αποτελεί την καταστατική αρχή της νέας ελληνικής έννοµης τάξης 38. Κατά συνέπεια ο συντακτικός νοµοθέτης θέτει την τεχνολογία στην υπηρεσία του ανθρώπου και ασφαλώς όχι το αντίστροφο 39. Επιπλέον, ακόµη και η άσκηση των συνταγµατικών δικαιωµάτων εξαρτάται σε µεγάλο βαθµό από την τεχνολογία. Παράδειγµα αποτελούν η νέα διάσταση που έλαβαν τα δικαιώµατα της κίνησης ή της επικοινωνίας µε την εφεύρεση του αυτοκινήτου 40 και του τηλεφώνου, αντίστοιχα. Τέλος, τα συνταγµατικά δικαιώµατα και η τεχνολογία συνδέονται µε µια διαλεκτική σχέση. Η µία κατάσταση(το είναι) διαµορφώνει συγκεκριµένα το περιεχόµενο των δικαιωµάτων, ενώ η αντίθεση της κατάστασης(το δεν είναι) 41, δίνει άλλο περιεχόµενο σ αυτά. 5. Τεχνολογία ευηµερία κοινωνικό κράτος. Φυσικά η τεχνολογία ως φαινόµενο έχει αρνητικές και θετικές συνέπειες. Αρκετοί, µάλιστα είναι αυτοί, που a priori, παίρνουν αρνητική θέση απέναντι στην τεχνολογία, θεωρώντας τη πηγή αναρίθµητων δεινών 42. Υπάρχει βέβαια και η άποψη 43, ότι η ευηµερία, δηλαδή η επάρκεια των υλικών µέσων της ζωής, επηρεάζει προς το καλύτερο το ήθος των ανθρώπων. 35 Principum rationis sufficientis βλ. Νικολάου Π. Σούλια, Γραµµατικής Αλατζόγλου- Θέµελη, Ευαγγέλου Ν. Ρούσσου, φιλοσοφία Γ λυκείου, αθήνα σ Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου, Ε 2/ 2004 «Η επίδραση της τεχνολογίας στα συνταγµατικά δικαιώµατα» 37 But man is not a thing- not something to be used merely as a means; he must always in all his actions be regarded as end in himself. Im. Kant, Groundwork of metaphysic of Morals, (trans. Of H. J. Paton), Harper, 1964, σ Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου, «Η ανθρώπινη αξία», Νοµική επιθεώρηση ΙΑ τ. 22, Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου, «Η επίδραση της σύγχρονης τεχνολογίας στα συνταγµατικά δικαιώµατα», Ε 2/ οπ. Σηµ Ε. Π. Παπανούτσου, Λογική, δεύτερη έκδοση. Εκδόσεις «ωδώνη», Αθήνα Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου, «Σκληροί καιροί», ένατη έκδοση, οι εκδόσεις των φίλων, 1993, όπου παροµοιάζει την µηχανή ως «νεότερο Μεφιστοφελή, αδυσώπητο, τοκογλύφο, δροµοδείχτη παραδείσων» σ.125 Άγγελου Τερζάκη, «Προσανατολισµός στον αιώνα», έβδοµη έκδοση, οι εκδόσεις των φίλων, 1992 «το ανικανοποίητο του πλεονέκτη και το λαχάνιασµα του αγοραίου µωροφιλόδοξου ή του χυδαίου ηδονιστή που αγωνίζεται να εξασφαλίσει τα αγαθά που προσφέρει η τεχνοκρατία». Mahatma Gandhi «Ο άνθρωπος και η µηχανή» (µεταφρ. Αντ. Χατζηθεοδώρου), «Θα θελα κατηγορηµατικά να διατυπώσω την πεποίθησή µου, πως η µανία της ασταµάτητης βιοµηχανικής παραγωγής είναι η αιτία της παγκόσµιας κρίσης που περνάµε», Θεµέλιο στην έκθεση ιδεών, Μιχ. Ι.Μπαχαράκης. τόµος

9 Η πενία, ως συνώνυµο της πείνας, εξαθλιώνει τον άνθρωπο και του στερεί την απόκτηση αρετών, όπως η αγάπη, η ελευθερία, η αξιοπρέπεια, η αυτοκυριαρχία. Αντιθέτως, η ευηµερία, η ευπορία στα υλικά µέσα της υγείας και της µόρφωσης επιδρά ευεργετικά στον χαρακτήρα ανθρώπων και λαών 44. Παράλληλα στον δικαιικό χώρο, το πέρασµα από το φιλελεύθεροατοµικιστικό κράτος στο κοινωνικό κράτος δικαίου 45, υπογραµµίζει πως και για το δίκαιο η ευηµερία των πολιτών, αποτελεί πρωταρχικό σκοπό. Σ ένα κράτος που απέχει, αφήνοντας ελεύθερα τα άτοµα να δράσουν ως ανταγωνιστικές µονάδες, δηµιουργούνται πλήθος ανισοτήτων, φαινόµενο που αισθητά περιορίζεται στους κόλπους ενός κοινωνικού κράτους. Συνάγεται δηλαδή πως εφόσον η τεχνολογία στοχεύει στην ευηµερία, ενσωµατώνεται στην έννοια του κοινωνικού κράτους, ως αναγκαία για τη βελτίωση του ανθρώπου. 6. Ανακύπτον θέµα : 6.1 Θέση : 6.1.Α. Νέα δικαιώµατα στο σύνταγµα Ας δούµε λοιπόν πως η τεχνολογία αλλάζει διαρκώς τη ζωή µας και πως αναδιαµορφώνει τα κοινωνικά, οικονοµικά και πολιτικά δικαιώµατα και υποχρεώσεις µας. Κατ αρχήν, ένα νέο σύστηµα δικαιωµάτων εισάγεται και θεµελιώνεται και ρητά στο σύνταγµα, µε την αναγνώριση νέων δικαιωµάτων. Το δικαίωµα στην πληροφόρηση και της συµµετοχής στην κοινωνία της πληροφορίας 46 (5 Α), το δικαίωµα προστασίας από την συλλογή, επεξεργασία και χρήση (ιδίως µε ηλεκτρονικά µέσα) των δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα 47 (9 Α), το δικαίωµα στην προστασία της υγείας και της γενετικής ταυτότητας (5 παρ. 5), το δικαίωµα απάντησης στην περίπτωση που κάποιος θίγεται από ανακριβές δηµοσίευµα ή εκποµπή (14 παρ. 5), το δικαίωµα να απαγορεύεται η χρήση παράνοµων αποδεικτικών µέσων είναι τα νέα αυτά δικαιώµατα. Λίγο αναλυτικότερα: το άρθρο 5 Α διαµορφώνει µια νέα κοινωνία, αυτή της πληροφορίας. Κέντρο αυτής της κοινωνίας είναι η πληροφορία, όπως στην κλασική µορφή κοινωνίας είναι ο άνθρωπος. Στόχος αυτή της κοινωνίας είναι η πληροφόρηση. Το δικαίωµα αυτό έχει δύο µορφές: µια ενεργητική και µια 43 Ε. Π. Παπανούτσου «Πρακτική φιλοσοφία», δεύτερη έκδοση, εκδόσεις «ωδώνη», Αθήνα, 1984, σ. 305επ. 44 οπ.σηµ Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου, Γενική συνταγµατική θεωρία, παραδόσεις συνταγµατικού δικαίου,τόµος Α, Θ έκδ.-αθήνα 2001 σ. 99 επ. 46 Βλ. 1513/ 2002/ ΕΚ 6 ο πρόγραµµα πλαίσιο για την έρευνα και τεχνολογία. Επιχειρησιακό πρόγραµµα της κοινωνίας της πληροφορίας (ΕΠΚτΠ) asp?v_item_id= «Βάση του ν. 2068/ 1992, σηµαίνει κάθε πληροφορία ενός προσώπου βάσει του οποίου (στοιχείου) µπορεί να προσδιοριστεί η ταυτότητα του ατόµου. Συνεπώς το όνοµα, το τηλέφωνο, η εγγραφή σε κάποιο σωµατείο, η θρησκεία, οι πολιτικές πεποιθήσεις.» Αλεξ. Κ. Καλαντζή,. Ν. ικηγόρου, «η προστασία του ατόµου από την αυτοµατοποιηµένη επεξεργασία προσωπικών δεδοµένων», ΝοΒ 44,

10 παθητική 48, που ερµηνεύονται η µεν ενεργητική στην παραγωγή και προώθηση πληροφοριών, η δε παθητική στην επιλογή και στη λήψη αυτών. Το άρθρο 5 παραγ.5 που κατοχυρώνει το δικαίωµα στην υγεία, παρέχοντας και το εντελώς καινούριο, αυτό της προστασίας της γενετικής ταυτότητας δικαίωµα, παίρνει εµµέσως θέση ενάντια στους κινδύνους που προκαλούνται από τις βιοϊατρικές παρεµβάσεις και αναθέτει στον κοινό νοµοθέτη την παραπέρα προστασία του ανθρώπου απ αυτές 49. Σ αυτό το πλαίσιο προστασίας συναντάµε την Ευρωπαϊκή Σύµβαση για τα ανθρώπινα δικαιώµατα και τη βιοϊατρική 50 και το πρόσθετο αυτής πρωτόκολλο 51, καθώς και τον νόµο περί ιατρικής υποβοηθούµενης αναπαραγωγής 52. Από αυτόν συνάγεται η απαγόρευση της αναπαραγωγικής κλωνοποίησης ανθρώπων, η δυνατότητα αναπαραγωγής από µόνη και άγαµη µητέρα, η υπό προϋποθέσεις δυνατότητα µεταθανάτιας τεχνητής γονιµοποίησης, η θέσπιση της ανωνυµίας του δότη του γενετικού υλικού, η δυνατότητα χρησιµοποίησης των υπεράριθµων εµβρύων για θεραπευτικούς και ερευνητικούς σκοπούς 53 Το άρθρο 9 Α : Με την οδηγία 95/ 46/ ΕΚ της η Ελλάδα κλήθηκε να εισέλθει στην οµάδα των προηγµένων τεχνολογικά κρατών, που πρόβλεψαν µε διάφορα νοµοθετήµατα ένα υψηλό επίπεδο προστασίας της προσωπικής ζωής των πολιτών, ενόψει των τροµερών δυνατοτήτων της ψηφιακής τεχνολογίας 54. Στόχος υπήρξε η προστασία της προσωπικής ζωής των πολιτών µε το να αποφασίζουν τα ίδια για τη διάδοση και γνωστοποίηση των σχετικών µ αυτά πληροφοριών. Γεννήθηκε έτσι σιγά σιγά 55 ένα νέο δικαίωµα, που έγκειτο, όχι στο δικαίωµα εναντίωσης στην κατάταξη, επεξεργασία και µετάδοση κάποιας πληροφορίας, αλλά στον έλεγχο του ακριβούς περιεχοµένου αυτής και στην περίπτωση ανακρίβειας στο δικαίωµα αίτησης της διόρθωσης και της εξάλειψής της. Έτσι αποκτά κάποιος το δικαίωµα πρόσβασης στις πληροφορίες που τον αφορούν 56. Γεννιέται συνεπώς και το αυτοτελές δικαίωµα αυτοδιάθεσης των πληροφοριών 57, κατά συνέπεια και το δικαίωµα αντίρρησης του υποκειµένου να προβλέψει σε 48 Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου, «Η επίδραση της σύγχρονης τεχνολογίας στα συνταγµατικά δικαιώµατα», Ε 2/ Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου, Συνταγµατικά δικαιώµατα, παραδόσεις Συνταγµατικού ικαίου, τόµος ΙΙΙ, Ι έκδοση Αθήνα 2004, σ ν. 2619/ από για την απαγόρευση κλωνοποίησης ανθρώπινων όντων. 52 ν.3089/ όπως σηµ Γεωργ.Λουκερη, «Εναρµόνιση του δικαιώµατος της προστασίας του ατόµου από την επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση», ΝοΒ. Τοµ47, 1997 σ. 547 επ. 55 υπογραφή το 1981 της σύµβασης του Συµβουλίου της Ευρώπης ( κυρ. ν. 2068/ 1992 ), για την εναρµόνιση µε την κοινοτική οδηγία 95/ 46/ ΕΚ και µε τον νόµο 2472/ 1997 και το ν. 2774/ 1999, περί προστασίας των δεδοµένων στον τηλεπικοινωνιακό τοµέα. 56 Ε. Βασιλακάκη, «Το πρόβληµα της προστασίας του πολίτη απέναντι στην καταχρηστική εφαρµογή της πληροφορίας». Αρµενόπουλος 1984 σ. 11 επ. 57 Αποστόλου Γέροντα «Η ηλεκτονική επεξεργασία των προσωπικών πληροφοριών». ( Ο Γερµανικός Οµοσπονδιακός νόµος για την προστασία του πολίτη από την αυτόµατη επεξεργασία των προσωπικών πληροφοριών ). Το Σ. 1989, σ. 58 επ Βέβαια υποστηρίζεται και από τον ίδιο η άποψη, ότι δεν πρόκειται για νέο δικαίωµα αλλά αποτελεί συγκεκριµενοποίηση του γενικού δικαιώµατος της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας. «Η ηλεκτρονική επεξεργασία των πληροφοριών και η προστασία των θεµελιωδών δικαιωµάτων σύµφωνα µε την νοµολογία του οµοσπονδιακού συνταγµατικού δικαστηρίου της. Γερµανίας», Ελ νη 30 (1989). Επίσης, κατά Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλο «Πληροφοριακή αυτοδιάθεση του ατόµου» Συνταγµατικά δικαιώµατα, παραδόσεις συνταγµατικού δικαίου ΙΙΙ, Ι εκδ. Αθήνα

11 συγκεκριµένο υπεύθυνο επεξεργασίας αντιρρήσεις για την επεξεργασία δεδοµένων που τον αφορούν, εµπεριέχεται στο πεδίο του άρθρου 9 Α 58 Το άρθρο 14 παραγρ. 5 θεσπίζει το δικαίωµα απάντησης αυτού που θίγεται από ανακριβές δηµοσίευµα ή εκποµπή. Το δε µέσο ενηµέρωσης έχει αντίστοιχη υποχρέωση πλήρους και άµεσης επανόρθωσης. Τέλος, το άρθρο 19 παρ. 3 απαγορεύει τη χρήση των αποδεικτικών µέσων, πού αποκτήθηκαν παράνοµα, κατά παράβαση δηλαδή των άρθρων 9, 9 Α και 19. Με αυτό τον τρόπο ενισχύεται το νόηµα των τελευταίων διατάξεων και επισηµαίνεται η συστηµατική λειτουργία των διατάξεων του Συντάγµατος, αλλά και των επιµέρους δικαιικών κλάδων Β. ιαµόρφωση των υπαρχόντων δικαιωµάτων. Ας δούµε τώρα πως διαµορφώνονται κάποια από τα παραδοσιακά δικαιώµατα, µε την ένταξή τους σε µια τεχνολογικά αναπτυγµένη κοινωνία. Κοινωνικά 6.1.Β.α Επικοινωνία Απόρρητο. Η επικοινωνία, ως απαραίτητη της ύπαρξης κάθε κοινωνίας, αποτελεί ουσία της έννοιας της κοινωνικότητας 60. Ακόµη ένα στοιχείο από τα σηµαντικά της επικοινωνίας είναι τα µέσα που χρησιµοποιούνται. Προσδιοριστικός δε, κάθε µέσου παράγοντας, είναι το υπόβαθρο αποτύπωσης της γλώσσας και των οπτικών συµβόλων που σήµερα είναι τα ηλεκτρονικά µέσα 61. Οι τεχνολογίες που χρησιµοποιούνται σήµερα στα µέσα επικοινωνίας 62, είναι πράγµατι ρηξικέλευθες. Καταφέρνουν, έτσι να συγκεντρώσουν µεγάλα ακροατήρια, καθιστώντας την επικοινωνία µαζική. Με την µετατροπή συστηµάτων, ώστε να µπορούν να συνδέονται µε υπολογιστή 63, έχουµε καλυτέρευση της ποιότητας (καλύτερη εικόνα, ήχο) της επικοινωνίας, επιτάχυνση στον τρόπο µετάδοσης καθώς και εξοικονόµηση χρηµάτων (επιτάχυνση της διαδικασίας σηµαίνει λιγότερες ώρες εργασίας, συνεπώς περιορισµό της δαπάνης µισθοδοσίας). Στη δικαιική ζωή, ένα από τα παραδείγµατα εφαρµογής της αλληλεξάρτησης της επικοινωνιακής ελευθερίας και τεχνολογίας, αποτελεί η 58 Βασιλείου. Τουντόπουλου «Το δικαίωµα αντίρρησης του υποκειµένου των δεδοµένων» ΤοΣ 1/ 1999 σ.26,27 επ. 59 πρβλε Απόφαση 111/ 81/ του Εθνικού Συµβουλίου Ραδιοτηλεόρασης. ΤοΣ 2/2000. (βλέπε χρησιµότητα άρθρου 19 παρ.3 ) 60 ηµοσθένη ασκαλάκη, «Η θέαση του άλλου: όψεις του πολιτισµού της σύγχρονης µαζικής επικοινωνίας», Νοµική επιθεώρηση, τ. 31, 2003, εκδ. Αντ. Ν. Σακκουλα. 61 Βλ. σηµ Βλ. συστήµατα επικοινωνίας: 1) δεδοµένων, 2) τεχνικού σχεδιασµού, 3) οπτικά συστήµατα, 4) παραγωγής γραφηµάτων, 5) ήχου και εικόνας. Mark Sanders, τεχνολογία επικοινωνιών, Ίδρυµα Ευγενίδου 1954 (µτφρ. Σταµάτη Ν. Παλαιοκρασά, Νικολάου Η. Ηλιάδη), τµήµα Ι, Αθήνα Computerization, βλ. σηµ

12 απευθείας µετάδοση της δίκης του ειδικού δικαστηρίου το 1991, ως κατεξοχήν έκφραση και υλοποίηση της αρχής της δηµοσιότητας 64. Στην έννοια της επικοινωνίας εµπίπτει, πλέον, και αυτή µέσω ηλεκτρονικού ταχυδροµείου και κάθε άλλου µέσου µετάδοσης µηνυµάτων, όπως λ. χ. κινητής τηλεφωνίας. Τέλος, συστήµατα κάµερας στο κινητό τηλέφωνο ή δια µέσου διαδικτύου, συµβάλλουν σε αµεσότερη επικοινωνία, που η εικόνα εξασφαλίζει. 6.1.Β.β Τύπος- Τηλεόραση. Η έννοια του τύπου, µε την ευρεία του όρου έννοια, δηλαδή κάθε µέσου µαζικής επικοινωνίας, αναδιαµορφώνεται σε ηλεκτρονικό τύπο 65. Έτσι παρέχει πλήθος δυνατοτήτων στο ευρύ κοινό, όπως γρήγορη πρόσβαση µέσω διαδικτύου σε περισσότερες από µια πληροφοριακές πηγές, ώστε µε µικρότερο κόστος να εξασφαλίζεται καθολικότερη και αντικειµενικότερη πληροφόρηση, αφού υπάρχει η δυνατότητα συγκριτικής προσέγγισης των διαφόρων γεγονότων. Και η παραδοσιακή τηλεόραση εξελίσσεται τεχνολογικά, καθώς η δορυφορική λήψη εικόνας και ήχου προσφέρει γρήγορη και άµεση ενηµέρωση στο παγκόσµιο πια τηλεοπτικό κοινό Β.γ. ικαίωµα αναφοράς. Το δικαίωµα αναφοράς των πολιτών, αλλά και η υποχρέωση της αρµόδιας υπηρεσίας για την παροχή πληροφοριών και χορήγηση πιστοποιητικών αναµορφώνεται, καθώς διευκολύνεται βάσει της ηλεκτρονικής επικοινωνίας η γρηγορότερη και αποτελεσµατικότερη επαφή διοίκησης και διοικούµενων, αλλά και γενικότερα υπηρεσιών ή επιχειρήσεων και ιδιωτών 67. Αυτό θα µπορούσαµε να πούµε πως, ως κάποιο βαθµό, αποτελεί πάταξη του γραφειοκρατικού τρόπου οργάνωσης πολλών διαδικασιών και συνεπώς µπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστικότερο, αποδοτικότερο κρατικό µηχανισµό και γενικότερα στη βελτίωση του κάθε ιδιωτικού τοµέα Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου, Ε 2/ βλ. σηµ Βλ. σηµ Άρθρο 25 παρ. 1 «..και στις σχέσεις µεταξύ ιδιωτών..». 68 οπ

13 6.1.Β.δ. ικαίωµα του συνέρχεσθαι. Και το περιεχόµενο του συνέρχεσθαι αλλάζει, διευρυνόµενο κατά τούτο: το διαδίκτυο, γέννηµα της σύγχρονης τεχνολογίας, δίνει άλλη διάσταση στη συγκέντρωση των πολιτών, που µπορούν πια να συνέρχονται και σε διάφορα chat rooms να συζητούν ή να ανταλλάζουν απόψεις Β.ε. Τέχνη- επιστήµη- έρευνα- διδασκαλία- παιδεία. Επιπλέον, οι προστατευόµενες στο άρθρο 16, τέχνη, επιστήµη, έρευνα, διδασκαλία, παιδεία, αλλάζουν µεθόδους προώθησης και τρόπο ύπαρξης, χάρη στις τεχνολογικές εξελίξεις. Η ιδέα του υπερκειµένου και των υπερµέσων 70, που οδηγούν στην πλοήγηση 71, επιτρέπουν γρήγορη πρόσβαση σε πληροφορίες κάθε είδους και βοηθούν τους µαθητές να αναπτύξουν νέες διαφορετικές σχέσεις επικοινωνίας, ενισχύοντας παράλληλα τον πλουραλισµό και συνεπώς την αντικειµενική, σφαιρική µάθηση. Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση δίνει νέα διάσταση στη διδασκαλία. Οι εκπαιδευτικές εφαρµογές της εικονικής πραγµατικότητας, που είναι σε θέση να αναπαράγουν απρόσιτα µέρη, όπως η επιφάνεια ενός ηφαιστείου, το εσωτερικό ενός έµβιου όντος, ανοίγουν νέους δρόµους στην εκπαίδευση 72. Στην τέχνη, παραδείγµατα όπως αυτά της φωτογραφίας, που µε τη βοήθεια της τεχνολογίας άλλαξε ολοκληρωτικά µεθόδους, ή του κινηµατογράφου, όπου είναι δυνατό, µε την επεξεργασία της εικόνας, ένα ασπρόµαυρο κινηµατογραφικό φίλµ να αναπαραχθεί σε έγχρωµο 73, αποτελούν κάποια από τα παραδείγµατα των άπειρων δυνατοτήτων που η τεχνολογία προσφέρει. Ακόµη στην έρευνα και στην επιστήµη, οι τεράστιες βάσεις δεδοµένων που έχουν δηµιουργηθεί, επιτρέπουν τις συγκριτικές µελέτες και αναζητήσεις, και συµβάλλουν στην προαγωγή αυτών. 69 Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου, οπ. Παραπάνω, Ε 2/ βλ. ΥΠΕΠΘ, παιδαγωγικό ινστιτούτο, «Εφαρµογές πληροφορικής υπολογιστών Α, Β, Γ Λυκείου, ΟΕ Β, έκδ. Ά, Υπερκείµενο: hypertext: σύνολο από δεδοµένα κειµένου αποθηκευµένα σε ψηφιακή µορφή. Υπερµέσα: hypermedia: εκτός από κείµενα περιέχει εικόνες, γραφικά, βίντεο, κινούµενες εικόνες (animation), σύνολο κόµβων (nodes: σύνολο πληροφοριών σε συγκεκριµένα θέµατα) 71 Navigation: χρήση ενός υπερµέσου ανάµεσα στους κόµβους. Οπ.παραπάνω 72 οπ. Σηµ Mark Sanders, Τεχνολογίες Επικοινωνίας, Ίδρυµα Ευγενίδου 1954, σ. 426 «χρωµατίζοντας το κινηµατογραφικό έργο yankee doodle dandy». Αθήνα

14 6.1.Β.στ. Πνευµατική ιδιοκτησία. Στην πνευµατική ιδιοκτησία 74, το πεδίο προστασίας της έχει διευρυνθεί, καθώς νέες µορφές πνευµατικής ιδιοκτησίας έχουν αναπτυχθεί, όπως αυτές επί λογισµικού, προγραµµάτων υπολογιστών κτλ. Οικονοµικά 6.1.Β.ζ. Επιχειρηµατική δραστηριότητα. Η τεχνολογία, επιπλέον προάγει την οικονοµική ζωή των πολιτών, ενισχύοντας τα οικονοµικά τους δικαιώµατα. Το Σύνταγµα, µε το άρθρο 106 παρ. 1 διαγράφει τον οικονοµικό ρόλο του κράτους 75. Παράλληλα µε το άρθρο 5 παρ. 1Σ, ρητά ανάγει τον οικονοµικό παράγοντα σε πτυχή της προσωπικότητας του ανθρώπου. Με την τεχνολογία η έννοια της οικονοµίας άλλαξε, καθώς πληθώρα προϊόντων παράγονται χάρη σ αυτή, δηµιουργώντας υλική αφθονία και νέες µορφές οικονοµικής δραστηριότητας. Το εµπόριο άρχισε να αναπτύσσεται και ηλεκτρονικά,όπου πλήθος συναλλαγών καθηµερινά, αλλάζει τις παραδοσιακές έννοιες του τρόπου εκπλήρωσης της παροχής ή την έννοια του χρήµατος ( µέσω πιστωτικών καρτών- πλαστικό χρήµα ). Ένα προϊόν είναι δυνατόν να φθάσει στο στάδιο της κατανάλωσης χωρίς την παραµικρή ανθρώπινη συµµετοχή. Η ιδιωτική οικονοµική πρωτοβουλία (106 Σ) διευκολύνεται σηµαντικά, ενώ παράλληλα η ηλεκτρονική ροή πληροφοριών και οι δυνατότητες οικονοµικής επικοινωνίας συντελούν στη διαµόρφωση της αγοράς, της προσφοράς και της ζήτησης σε επιχειρηµατικό και καταναλωτικό επίπεδο Συνταγµατική θεµελίωση αυτής: άρθρα: 2παρ. 1, 5 παρ. 1 και 3, 14 παρ. 1, 16παρ.1, αλλά και στο α. 17 Σ. Βλ. ιονυσία Καλλινίκου, Πνευµατική ιδιοκτησία και συγγενικά δικαιώµατα. Αντίθετη άποψη: Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου, σύµφωνα µε τον οποίο το άρθρο 17του συντάγµατος αναφέρεται µόνο σε εµπράγµατα δικαιώµατα. Συνταγµατικά δικαιώµατα, παραδόσεις συνταγµατικού δικαίου, τόµος ΙΙΙ, Ι έκδ. Αθήνα Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου, Συνταγµατικά δικαιώµατα,παραδόσεις συνταγµατικού δικαίου, τόµος ΙΙΙ, Ί έκδ.- Αθήνα Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου, Ε 2/

15 6.1.Β.η. Εργασία. Εντασσόµενο στα πλαίσια της οικονοµικής ελευθερίας το εργασιακό δικαίωµα υφίσταται και αυτό την επίδραση της σύγχρονης τεχνολογίας. Μία νέα εργασιακή µορφή αρχίζει να αναπτύσσεται, η τηλεργασία, που δίνει τη δυνατότητα απασχόλησης από το σπίτι. Νέα είδη επαγγελµάτων αναπτύχθηκαν, όπως οι προγραµµατιστές ηλεκτρονικών υπολογιστών, χειριστές Η/Υ, ηλεκτρονικοί µηχανικοί κ.α. Επιπλέον η δυνατότητα οργάνωσης ή αρχειοθέτησης του εργασιακού υλικού, µε τη βοήθεια των υπολογιστών (Η/Υ), βοηθεί στη γρήγορη και αποδοτική εργασία, καθώς και στην εξοικονόµηση χρόνου. Τέλος η ανεύρεση εργασίας 77 διευκολύνεται ιδιαίτερα µε τη διαδικτυακή αναζήτηση. Πολιτικά 6.1.Β.θ. Επικοινωνία µε τις Αρχές 6.1.Β.ι. Εξυπηρέτηση, Ενηµέρωση Στην πολιτική ζωή, η τεχνολογία επιτρέπει στους πολίτες να επικοινωνούν µε τις δηµόσιες υπηρεσίες και να ενηµερώνονται. ιευκολύνεται έτσι η άσκηση δηµόσιας εξουσίας, παρέχοντας παράλληλα στον πολίτη τη δυνατότητα να εξυπηρετείται συντοµότερα 78 και πιο εύκολα. 6.1.Β.κ. Εκλογική ιαδικασία Στην εκλογική διαδικασία, η σύνταξη των εκλογικών καταλόγων, η άσκηση του δικαιώµατος του εκλέγειν των ετεροδηµοτών, η εξαγωγή του εκλογικού αποτελέσµατος 79 κ.τ.λ., αποτελούν παραδείγµατα που πιστοποιούν τον ευεργετικό ρόλο της τεχνολογίας στην πολιτική ζωή. 77 βλέπε σηµ πρβλ. ηλεκτρονική υποβολή Φορολογικής ήλωσης ή τη λήψη πιστοποιητικών 79 βλ. Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου Ε 2/

16 6.1.Β.λ. Ενδυνάµωση ηµοκρατικής Ιδέας. Το σηµαντικότερο, όµως, είναι η εξασφάλιση ευχερούς πρόσβασης του καθενός στην κοινωνία των πληροφοριών, καθώς, µπορεί να βελτιωθεί η διαφάνεια, αφού οι πολίτες µπορούν να αντιδρούν και να επηρεάζουν τα κέντρα λήψης αποφάσεων. Έτσι η δηµοκρατική ιδέα υλοποιείται µε τη δυνατότητα που έχουν όλοι οι πολίτες να συµµετέχουν στις σχετικές διαδικασίες 80. Μπορεί έτσι κάποιος να παρακολουθήσει συνεδριάσεις, π. χ. της Βουλής, όπου και ουσιαστικοποιείται, µε αυτόν τον τρόπο, το δικαίωµα συµµετοχής στην πολιτική διαδικασία. 6.2 Αντίθεση απειλή: Φυσικά, η τεχνολογία δεν είναι φορέας µόνο των θετικών εκείνων συνεπειών που αναφέρθηκαν. Προκαλεί και πλήθος προσβολών στα θεµελιώδη δικαιώµατα. Πιστοποίηση αυτού αποτελούν οι νόµοι που παράγονται για να προστατέψουν την ανθρώπινη αξία και άρα κάθε δικαίωµα που προσβάλλεται µε την κακή τεχνολογική χρήση. 6.2.α. Ανθρώπινη αξία. Όπως ήδη αναφέρθηκε παραπάνω, η ανθρώπινη αξία αποτελεί θεµελιώδη καταστατική αρχή του δικαίου, αφού αποτελεί «πρωταρχική υποχρέωση της πολιτείας», άρθρο 2 παρ. 1 Σ. Μάλιστα, η αποδοχή της λαϊκής κυριαρχίας, ως θεµέλιο του πολιτεύµατος, αρ. 1 παρ. 2 Σ, αποτελεί εν τοις πράγµασι στροφή προς τον λαό, που δεν είναι τίποτε άλλο από σύνολο ανθρώπων. εν θα ήταν δυνατό να αποδοθούν «εξουσίες» σε ανθρώπους που δεν αναγνωρίζονται ως «ισχυροί» 81 και συνεπώς ως άξιοι σεβασµού. Έτσι ένας φυλετικός προκαθορισµός (prenatal) ή µια υποβοηθούµενη µέθοδος αναπαραγωγής, έξω από το νοµοθετικό, ρυθµιστικό, προστατευτικό πλαίσιο δεν αποτελούν προσβολή της προσωπικότητας και της ιδιωτικής ζωής 80 Ελίζας Αλεξανδρίδου «Ηλεκτρονικό εµπόριο και η προστασία του καταναλωτή». Νοµική επιθεώρηση, τεύχος 30, Αντ. Ν. Σακκουλα. 81 Όχι µε την έννοια του ανωτέρου, αλλά ως αναγνώριση της αναγκαιότητας ύπαρξης και συνεπώς της σηµαντικότητας

17 των γονιών 82. Τίθεται απλά η απαραίτητη προϋπόθεση της ανάπτυξης της προσωπικότητας και της ιδιωτικής ζωή, η ανθρώπινη αξία. Αν ως λογικά πρότερη η τελευταία, δεν θεµελιωθεί, δεν µπορεί να στηριχθεί πουθενά η προσωπικότητα ή η «ιδιωτικότητα» 83. Η αναγκαία πρότερη κατοχύρωση της ανθρώπινης αξίας, που διέπει όλο το δίκαιο, πιστοποιείται επίσης από την προστασία του κυοφορούµενου 84, που εφόσον γεννηθεί ζωντανό, είναι φορέας δικαιωµάτων. Προστατεύεται, λοιπόν ένας άνθρωπος, που δεν έχει αναπτύξει ακόµη προσωπικότητα και δεν έχει συνειδησιακή ωριµότητα. Στον αντίποδα, ισχυρότατο επιχείρηµα αποτελεί η σκέψη πως ούτε στην περίπτωση της προεπιλογής φύλου, ούτε στις επεµβάσεις στο ανθρώπινο γονιδίωµα 85, αλλά ούτε στην κλωνοποίηση ή στην υποβοηθούµενη αναπαραγωγή θίγεται κανείς, αφού ούτε κυοφορούµενο υπάρχει, ούτε εξαναγκάζεται κανείς σε πράξη ή παράλειψη 86 και µάλιστα ούτε καν προσβάλλεται η ελευθερία των άλλων( βάσει 5 παρ.10, αφού όλα τα παραπάνω παραδείγµατα εκδηλώνονται στην ιδιωτική σφαίρα του ανθρώπου. Πως λοιπόν και πότε θίγεται τελικά η αξία του ανθρώπου; Βάσει ποιου κριτηρίου λόγου χάρη ένα ζευγάρι που αντιµετωπίζει πρόβληµα τεκνοποίησης νοµιµοποιείται να προχωρήσει σε τεχνητή γονιµοποίηση ή σε άλλα είδη της υποβοηθούµενης αναπαραγωγής(εφόσον επιτρέπονται), ενώ απαγορεύεται κάποιος να επιλέξει το φύλο του παιδιού 87 του, ή να κλωνοποιηθεί 88 ; Μολονότι ο όρος της αξίας του ανθρώπου, κατά κάποιους, είναι γενικός και ασαφής που στερείται κανονιστικού περιεχοµένου 89, πιστεύω πως κατ ουσίαν πρόκειται για µια φαινόµενη ασάφεια και µια ηθεληµένη γενικότητα, ώστε να περιλάβει στην έννοιά της όλες εκείνες τις ενέργειες που λησµονούν πως η ανθρώπινη αξία δεν µπορεί να είναι εµπορεύσιµο είδος. Το εµπόριο αποτελεί ανθρώπινη δραστηριότητα και άρα εκπηγάζει απ αυτόν. εν µπορεί λοιπόν αυτό ν αποκτήσει τέτοια δύναµη, ώστε να γίνει εξουσιαστής του ανθρώπου. Επιπλέον, σηµαντικό στοιχείο της προόδου και της κάθε είδους εξέλιξης, αποτελεί ο καθορισµός αξιών 90, ώστε να προσδιοριστεί ο λόγος ύπαρξης. Οι κοινωνικές- ανθρωπιστικές επιστήµες, όπως και ετυµολογικά διαπιστώνεται, έχουν ως κεντρικό σηµείο αναφοράς τον άνθρωπο. Και οι άλλες, όµως, θεµελιώνονται στις ανθρωπιστικές για να αποκτήσουν υπαρξιακή αναφορά. Ο ανθρωποκεντρισµός λοιπόν κινούσε και συνεχίζει να κινεί όλες τις παραγωγικές κοινωνικές δυνάµεις στην εξελικτική πορεία µας. Πώς να αποδεχτούµε συνεπώς µια εργαστηριακή µηχανή που θα παράγει εκατοντάδες πανοµοιότυπους ανθρώπους, όπως ακριβώς ένα φωτοτυπικό µηχάνηµα ή µια καταδυναστική προγενετική παρέµβαση στο ανθρώπινο 82 Για τον σχετικό προβληµατισµό, βλ. Θανάση Παπαχρίστου «Η τεχνητή αναπαραγωγή στον Αστικό κώδικα», ίκαιο και κοινωνία στον 21 ο αιώνα. Σάκκουλα Αθήνα Θεσσαλονίκη Βλ. σηµ ΑΚ Αικατερίνης Ηλιάδου, δικηγόρος. Ν. «Βιοϊατρική και ανθρώπινα δικαιώµατα. Παρατηρήσεις µε αφορµή τη σύµβαση της Ευρώπης για τη βιοϊατρική», ΤοΣ 2/ Εκτός βέβαια αν οι παραπάνω επιλογές είναι αποτέλεσµα εκβιασµού, οπότε είναι πολύ εύκολο να διαπιστωθεί η προσβολή της αξίας του ανθρώπου που υποβάλλεται στον εκβιασµό. 87 Ν.2619/ 1998 ΦΕΚ 132 Α 88 ν. 2667/ βλ. σηµ όχι µε την ηθική διάσταση της έννοιας

18 γονίδιο; Άρα η ύπαρξη νόµων που εµποδίζει τη δηµιουργία τέτοιων καταστάσεων, είναι απολύτως σύµφωνη µε το Σύνταγµα, που µέσα στα πλαίσια αυτοκαθορισµού του, είναι υποχρεωµένο να φροντίζει ώστε η ανθρώπινη αξία να γίνει παιδευτική προτεραιότητα και να ασκήσει τους πολίτες στο σεβασµό της. 91 Φυσικά δεν είναι δυνατόν να µιλούµε σε ιδεολογική βάση για την ανθρώπινη αξία. Ο άνθρωπος γίνεται αντιληπτός ως υπόσταση, ως σώµα, ως ον, πραγµατικό, υπάρχον. Συνεπώς ο σεβασµός στην ανθρώπινη αξία, πραγµατώνεται πρωτίστως µε το σεβασµό στο ανθρώπινο σώµα και κατ επέκταση στα όργανα και στα συστατικά µέρη αυτού (γενετικό υλικό, αίµα κτλ) 92. Η λήψη λοιπόν γενετικού υλικού και η ανάλυση αυτού, αποτελούν προσβολή της ανθρώπινης αξίας. Σε συνδυασµό µάλιστα µε το άρθρο 2 παρ.1 και το α. 7 παρ. 2, ρητά θεµελιώνει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια 93, την κατοχυρώνει δε ως την αποχή από τα βασανιστήρια, τη σωµατική κάκωση, τη ψυχολογική βία κ.λ.π. Ανακύπτει το θέµα κατά πόσο θα ήταν Συνταγµατικός ένας νόµος, που θα υποχρέωνε σε λήψη αίµατος ή γενετικού υλικού των πολιτών, προκειµένου να συναχθούν συµπεράσµατα για διάφορα θέµατα π.χ. για λόγους στατιστικούς. Σαφώς µε το άρθρο 5 παραγρ.5 του Συντάγµατος, κάτι τέτοιο αποκλείεται, αλλά και γενικότερα δεν θα ήταν δυνατή η εφαρµογή ενός τέτοιου νόµου στα πλαίσια της γενικής σχέσης 94. Αλλά και στις ειδικές σχέσεις µόνο στις περιπτώσεις όπου η αιτιώδης συνάφεια δικαιώµατος και θεσµού θα δικαιολογούσε κάτι τέτοιο β Προσωπικότητα. Από το µητρικό 96 θεµελιώδες δικαίωµα της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας, πηγάζει σχεδόν κάθε ανθρώπινη συµπεριφορά, καθώς το ίδιο το άρθρο 5 εξειδικεύει την εννοιολογική διάσταση αυτού του δικαιώµατος µε τη συµµετοχή του ανθρώπου στην κοινωνική, οικονοµική και πολιτική ζωή της χώρας, δηλαδή σε όλα σχεδόν τα πεδία ανθρώπινης δράσης. 91 Peter Haeberle, «Έννοια και περιεχόµενο της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, κατά το Γερµανικό και το Ελληνικό Σύνταγµα». Το Σ 1982 ( Μτφρ. Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου- Ζ.Παπαϊωάννου). Επίσης Ανδρέα Γ. ηµητρόπυλου «Η ανθρώπινη αξία» Νοµική Επιθεώρηση, τεύχος 1, Byk, Christian la loi relative au respect du corps humain, La semaine juridique, Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου «Η ανθρώπινη αξία», νοµική επιθεώρηση, τ. 1, 1996, περίοδος Β (η ανθρώπινη αξία ως έννοια γένους γ) ανθρώπινη αξία και αξιοπρέπεια) 94 Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου, Συνταγµατικά ικαιώµατα, παραδόσεις συνταγµατικού δικαίου, τόµος ΙΙΙ Ι έκδοση Αθήνα όπως σηµείωση Αντρέα Γ. ηµητρόπουλου, συνταγµατικά δικαιώµατα, παραδόσεις συνταγµατικού δικαίου, τόµος ΙΙΙ, Ι έκδ. Αθήνα

19 Μάλιστα το ίδιο το σύνταγµα οριοθετεί την προσωπική ελευθερία µε γνώµονα τα δικαιώµατα των τρίτων, τον σεβασµό και την µη παράβαση της ιεραρχικότερα ανώτερης πηγής δικαίου, δηλαδή του συντάγµατος και τα χρηστά ήθη, δηλαδή κάθε συνήθεια της κοινωνικής µας ζωής. Θα µπορούσαµε δηλαδή σ αυτό το πλαίσιο κινούµενοι, να δεχτούµε ως προσωπικό δικαίωµα κάποιου να οργανώνει βάσεις δεδοµένων που θα περιλάµβαναν στοιχεία προσωπικού χαρακτήρα άλλων και κατά συνέπεια να τα διαδίδει όπως αυτός θέλει; Αν δεχτούµε κάτι τέτοιο, αυτοµάτως καταλύεται η έννοια της προσωπικότητας και την υποβαθµίζουµε σε ετερόφωτη της προσωπικότητας των άλλων. Θα οδηγούµασταν έτσι σε µια ταξική συνταγµατική έννοµη τάξη, όπου άρθρα σαν κι αυτό περί ισότητας δεν θα είχαν θέση. Άλλωστε η ελευθερία σε ένα κοινωνικό κράτος δικαίου (25 παρ.1) δεν είναι µια ελευθερία που εξασφαλίζεται από τον καθένα προσωπικά µε κάθε δυνατό µέσο. Μοιράζεται ισόποσα από το κράτος προς τους πολίτες (ισόποση ελευθερία) 97. Άρα πρέπει να γίνει σεβαστή και η επιθυµία του άλλου να µη διαδίδονται τα στοιχεί του, αν δεν το επιλέξει ο ίδιος. 6.2.γ Ιδιωτική ζωή. Στηριγµένη στην αξία του ανθρώπου και αξιοπρέπεια 98 αφενός και στην ανάπτυξη της προσωπικότητας αφετέρου, η ιδιωτική ζωή του καθενός ολοκληρώνει το «τρίπτυχο» της εν δικαίωµα ανθρώπινης υπόστασης. Το άρθρο 9 κατοχυρώνει την ιδιωτική ζωή, τόσο τη φανερή όσο και την απόρρητη 99. Στο σηµερινό τεχνολογικό κόσµο είναι πολλή εύκολη η παραβίαση της ιδιωτικής ζωής, αφού πολύ εύκολα ο άνθρωπος µπορεί να παρακολουθηθεί µε διάφορα οπτικοακουστικά µέσα, ή να καταστεί «διαφανής» 100, καθώς ολοένα και περισσότερες δραστηριότητές του καταχωρίζονται σε µνήµες ηλεκτρονικών υπολογιστών. Επιπλέον, συχνά είναι τα φαινόµενα των τηλεφωνικών υποκλοπών 101 και των παροµοίων παραβιάσεων του απορρήτου, γενικά (δηλαδή και των µηνυµάτων µέσω κινητών τηλεφώνων ή του ηλεκτρονικού ταχυδροµείου). Πρέπει, εν προκειµένω, να επισηµανθεί ότι στα πλαίσια της γενικής σχέσης, δεν είναι δυνατό να περιορίζεται οποιοδήποτε δικαίωµα και συνεπώς ούτε αυτό της ιδιωτικής ζωής. Στο επίπεδο δε της ειδικής σχέσης, µέτρα όπως 97 Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου. Κοινωνικός ανθρωπισµός. 98 Για τη σχέση ιδιωτικής ζωής, αξιοπρέπειας, βλ. Σταύρου Τσακυράκη, «Συναίνεση και αξιοπρέπεια», νοµική επιθεώρηση 31, Για τη διάκριση βλ. Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου, συνταγµατικό δίκαιο, παραδόσεις συνταγµατικού δίκαίου, τόµος ΙΙΙ, Ι έκδ. Αθήνα. 100 Αλεξάνδρου Κ. Καλαντζή, «Η προστασία του ατόµου από την αυτοµατοποιηµένη επεξεργασία προσωπικών δεδοµένων», ΝοΒ 44, Σταύρου Τσακυράκη, «Το απόρρητο της επικοινωνίας, απόλυτα απαραβίαστο ή ευχή της έννοµης τάξης;», ΝοΒ, 41,

20 παρακολουθήσεις κτλ επιτρέπονται µόνο αν διαπιστωθεί η ύπαρξη αιτιώδους συνάφεια µεταξύ του δικαιώµατος και του θεσµού. Ένα επίκαιρο παράδειγµα που προβληµατίζει αποτελεί η τοποθέτηση καµερών ενόψει των ολυµπιακών αγώνων. Και σ αυτή την περίπτωση, στα πλαίσια των προληπτικών µέτρων ασφάλειας, ακόµη κι αν τελικά καταλήξουµε στην αναγκαιότητα αυτών, σε καµία περίπτωση δεν θα πρέπει να αφορούν σε όλη την επικράτεια και φυσικά αµέσως µόλις παύσει ο γενεσιουργός λόγος υποβολής τους, θα πρέπει να εξαλειφθούν. 6.2.δ. Ισότητα. Ζήτηµα τίθεται ως προς το δικαίωµα της ισότητας του άρθρου 4 Σ. ηλαδή κατά πόσο υπάρχει ισότητα στις επιλογές των πολιτών. Έχουν δηλαδή όλοι τη δυνατότητα να έχουν πρόσβαση σε ένα ηλεκτρονικό υπολογιστή και µέσω αυτού σε πλήθος βάσεων δεδοµένων, ή τελικά το δικαίωµα στην πληροφόρηση είναι ένα δικαίωµα µε περιορισµένους φορείς; 102 Υποστηρίζεται, βέβαια και η άποψη 103 πως ακόµη κι αν δεν αποτελεί ένας υπολογιστής µέσο ελευθερίας για όλους, αποτελεί πάντως µέσο για τους περισσότερους και τουλάχιστον όχι για τους λίγους. 6.2.ε Υγεία και περιβάλλον. Καθώς η υγεία αποτελεί δικαίωµα δύο όψεων 104 (µιας αρνητικής και µιας θετικής, στα πλαίσια της οποίας το κοινωνικό κράτος υποχρεούται να µεριµνά για την υγεία των πολιτών), εν µπορούµε να βιώνουµε µια ανεξέλεγκτη οικονοµική ελευθερία, αψηφώντας τις καταστροφικές συνέπειες στην ανθρώπινη υγεία. Σ αυτό το κλίµα κινούµενα τα ελληνικά δικαστήρια, απαγορεύουν την εγκατάσταση και λειτουργία κεραίας κινητής τηλεφωνίας 105, όπου πιθανολογείται βλάβη της υγείας των πολιτών και υποχρεώνουν τη διοίκηση να ερευνά σε κάθε περίπτωση αν διασφαλίζεται επαρκής προστασία των ανθρώπων από τα ηλεκτροµαγνητικά πεδία Ελίζας Αλεξανδρίδου, «Ηλεκτρονικό εµπόριο και προστασία του καταναλωτή», νοµική επιθεώρηση 30, Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου, «Η επίδραση της σύγχρονης τεχνολογίας στα συνταγµατικά δικαιώµατα»ε 2/ Χ. Ανθόπουλου,»Η προστασία της υγείας ως θεµελιώδες κοινωνικό δικαίωµα», ΤοΣ 4/ /1998 Μονοµελούς Πρωτοδ. Πειραιώς. 106 ΣτΕ 2546/ Mark Sanders, τεχνολογίες επικοινωνίας, σ.54, (σύγχρονες ακτίνες θανάτου)

21 Στενά συνδεδεµένο µε την υγεία είναι το περιβάλλον, που η προστασία του αποτελεί κρατική υποχρέωση, προκειµένου να επιτευχθεί η αρχή της αειφορίας 108. Τα ηλεκτροµαγνητικά κύµατα 109, µολύνουν τον περιβάλλοντα χώρο µας. Τα χηµικά λιπάσµατα, µολύνουν το έδαφος και κατά συνέπεια τα νερά µε όλες τις επιπτώσεις που έχει αυτό στην πανίδα και χλωρίδα. Τέλος, τα διάφορα πυρηνικά και χηµικά όπλα, αποτελούν παρούσες απειλές του κόσµου µας. Κίνδυνος: δηµιουργία ηλεκτρονικού κράτους. Πραγµατική απειλή των συνταγµατικών δικαιωµάτων αποτελεί ο κίνδυνος δηµιουργίας ενός ηλεκτρονικού κράτους 110. Ενός κράτους αστυνόµου των πολιτών και των δικαιωµάτων τους. Αναµφισβήτητα η τεχνολογία βοηθά µια τέτοιου είδους αστυνόµευση. υνατότητα συλλογής, επεξεργασίας, καταχώρησης πληροφοριών( ηλεκτρονικό φακέλωµα, κατά τον τρέχοντα όρο), παρακολουθήσεις, υποκλοπές κτλ, είναι κάτι εξαιρετικά απλό µε την τεχνολογική υποστήριξη. Ένας τέτοιος κίνδυνος µόνο στο πλαίσιο µιας δηµοκρατικής κοινωνίας µπορεί να αντιµετωπισθεί. 6.3 Σύνθεση. ιαπιστώνεται συνεπώς, αυτό που πολλοί επισηµαίνουν κατά καιρούς, ότι δηλαδή το αν η σύγχρονη τεχνολογία θα καταστεί επικίνδυνη ή ευεργετική για τους ανθρώπους - και άρα και για τα δικαιώµατα αυτών- εξαρτάται από την κακή ή καλή χρήση της. Το δίκαιο στην προσπάθειά του να ρυθµίσει την τεχνολογική αναρχία, θεσπίζει σειρά νόµων, που σε συνδυασµό µε τις οριοθετικές των δικαιωµάτων ρήτρες, δηµιουργούν ένα πλέγµα που βοηθούν την κοινωνία να αποκτήσει τεχνολογική ωριµότητα και να καταφέρει έτσι να αφοµοιώσει τα τεχνολογικά επιτεύγµατα. 108 Γεωργίου Ιω. ελλή, Κοινοτικό δίκαιο περιβάλλοντος, εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, σ.38 επ. Περιβάλλον και αειφορία. 109 Βλ. σηµ Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλου, Ε 2/

22 7. Επίλογος: Γίνεται λοιπόν εµφανές πως η τεχνολογία, µέσα από τη θετική της όψη, εξασφαλίζει πλήθος δυνατοτήτων στον άνθρωπο, που τον βοηθούν να καλυτερεύσει τον τρόπο διαβίωσής του και συνεπώς να βελτιώσει τον κόσµο που τον περιβάλλει. Όµως βιώνει διαρκώς και την απειλή προσβολής των θεµελιωδών του δικαιωµάτων. ικαιώµατα όπως η ιδιωτική ζωή, η ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας, η ανθρώπινη αξία συνεχώς ακροβατούν στο τεχνολογικό σκοινί της προόδου και της εξέλιξης. Οι θεσπισµένοι νόµοι που προστατεύουν πολλά από τα απειλούµενα δικαιώµατα, προσπαθούν να ρυθµίσουν τα προβλήµατα που η τεχνολογία δηµιουργεί εξ αιτίας της κακής της χρήσης. Αυτή η κακή χρήση είναι που αποτελεί πρόκληση δεινών και όχι η τεχνολογία αυτή καθ αυτή. Μόνο αν γίνει αυτό κατανοητό, µπορεί η κοινωνία να αποκτήσει την ανάλογη τεχνολογική ωριµότητα που απαιτείται, ώστε να κρίνει την τεχνολογία βάσει των δεδοµένων και όχι βάσει ολοκληρωτικών αντιλήψεων. Αντιλήψεων που, σε καµία περίπτωση δεν συνάδουν µε µια ορθολογιστική κοινωνία του εικοστού πρώτου αιώνα, που θεµελιώνεται στην επιστήµη και απαρνείται κάθε σκοταδιστική ιδέα του µεσαιωνικού της παρελθόντος

23 8. Αρθρογραφία Αλεξανδρίδου, Ε., 2001, «Ηλεκτρονικό εµπόριο και προστασία του καταναλωτή», νοµική επιθεώρηση 30. Ανθόπουλου, Χ., 1993,»Η προστασία της υγείας ως θεµελιώδες κοινωνικό δικαίωµα», «Το Σύνταγµα». Βασιλακάκη, Ε., 1984, «Το πρόβληµα της προστασίας του πολίτη απέναντι στην καταχρηστική εφαρµογή της πληροφορίας». Αρµενόπουλος. Γέροντα Α., 1989, «Η ηλεκτρονική επεξεργασία των προσωπικών πληροφοριών». ( Ο Γερµανικός Οµοσπονδιακός νόµος για την προστασία του πολίτη από την αυτόµατη επεξεργασία των προσωπικών πληροφοριών ). «Το Σύνταγµα». Γέροντα, Α.,1989, «Η ηλεκτρονική επεξεργασία των πληροφοριών και η προστασία των θεµελιωδών δικαιωµάτων σύµφωνα µε την νοµολογία του οµοσπονδιακού συνταγµατικού δικαστηρίου της. Γερµανίας», «Ελληνική ικαιοσύνη», 30. Christian, Β., 1994 la loi relative au respect du corps humain, «La semaine juridique». ασκαλάκη,., 2003, «Η θέαση του άλλου: όψεις του πολιτισµού της σύγχρονης µαζικής επικοινωνίας», «Νοµική επιθεώρηση», τ. 31.Αντ. Ν. Σακκουλα. ηµητρόπουλου, Α., Γ., 2004, «Η επίδραση της σύγχρονης τεχνολογίας στα συνταγµατικά δικαιώµατα», «Επιθεώρηση ηµοσίου και ιοικητικού ικαίου», 2. ηµητρόπουλου, Α., Γ., 1996, «Η ανθρώπινη αξία», «Νοµική επιθεώρηση». Ζώρα, Κ., Λ., 1978, «Η συνταγµατική αρχή του σεβασµού και της προστασίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας κατά το γερµανικό οµοσπονδιακό σύνταγµα», «Το Σύνταγµα». Haeberle, P., 1982, «έννοια και περιεχόµενο της ανθρώπινης αξίας κατά το γερµανικό και το ελληνικό σύνταγµα», «Το Σύνταγµα»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4. Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.2000 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χειριστής: Γιώργος Καµίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ Τεχνολογική προστασία & ψηφιακή διαχείριση του βιβλίου. ββ Τετάρτη 19 Ιανουαρίου 2011, EKEBI Ευαγγελία Βαγενά, ΔΝ, DEA ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ vagena@dsa.gr Από τον Γουτεμβέργιο ως τον Bill

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας συµπεριφοράς και δεοντολογίας για τον κλάδο της ιδιωτικής ασφάλειας I. Γιατί ο κλάδος χρειάζεται έναν κώδικα συµπεριφοράς και δεοντολογίας; Ο τοµέας της ιδιωτικής ασφάλειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ Α. Ο συγγραφέας στο απόσπασµα αυτό αναφέρεται στη διαφήµιση. Στην αρχή πιστοποιεί την κυριαρχία της σε όλους τους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΤΟΥ ΕΡΓΟΔΟΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ... 2 1. Η έννοια της μεταβολής του προσώπου του εργοδότη... 2 Πηγές... 7 Συντακτική ομάδα... 7 1 ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ)

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Σύμφωνα με το άρθρο 19 του ελληνικού Συντάγματος: "1. Το απόρρητο των

Διαβάστε περισσότερα

Έξοδα κηδείας αποτέφρωση διάθεση του σώµατος µετά θάνατον ελεύθερη ανάπτυξη προσωπικότητας άρθρο 5 παρ. 1 Σ άρθρο 32 Α.Ν.

Έξοδα κηδείας αποτέφρωση διάθεση του σώµατος µετά θάνατον ελεύθερη ανάπτυξη προσωπικότητας άρθρο 5 παρ. 1 Σ άρθρο 32 Α.Ν. ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΑΡΙΘΜ. ΠΡΩΤ: ****/2003 Καταβολή από το ΙΚΑ εξόδων κηδείας που ολοκληρώνεται µε αποτέφρωση Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Μαρία Μητροσύλη Ειδική Επιστήµονας: Κωνσταντίνα Πρεβεζάνου Λέξεις-

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1948 ΠΡΟΟΙΜΙΟ Επειδή η αναγνώριση της αξιοπρέπειας, που είναι σύμφυτη σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, καθώς και των ίσων και αναπαλλοτρίωτων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ Με το παρόν καθορίζονται οι όροι χρήσης των υπηρεσιών που παρέχονται διαδικτυακά µέσω της ιστοσελίδας https://client.offersaroundme.

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ Με το παρόν καθορίζονται οι όροι χρήσης των υπηρεσιών που παρέχονται διαδικτυακά µέσω της ιστοσελίδας https://client.offersaroundme. ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ Με το παρόν καθορίζονται οι όροι χρήσης των υπηρεσιών που παρέχονται διαδικτυακά µέσω της ιστοσελίδας https://client.offersaroundme.mobi (στο εξής «η Ιστοσελίδα») και της αντίστοιχης εφαρµογής

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη

28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη 28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη Κύριο Μιχάλη Κοντογιάννη Ειδικό Γραµµατέα Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης Υπουργείο Παιδείας, ια Βίου Μάθησης και Θρησκευµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ 1. Εισαγωγή 1.1. Η λειτουργία του παρόντος διαδικτυακού τόπου www.transparency.gr υποστηρίζεται από το σωματείο «Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς» (στο εξής: ο «Φορέας») με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Αθήνα, 3 Φεβρουαρίου 2005 Αριθ.Πρωτ.: 893 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, συνήλθε μετά από πρόσκληση του Προέδρου της σε τακτική συνεδρίαση την 2α Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 25/06/2002 ΑΠ: 1143Α Ταχ. /νση: ΟΜΗΡΟΥ 8 105 64 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 33.52.604-605 FAX: 33.52.617 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 Η Αρχή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Πρώτο: Η Κοινωνία της Πληροφορίας -Μια. πρώτη προσέγγιση

Κεφάλαιο Πρώτο: Η Κοινωνία της Πληροφορίας -Μια. πρώτη προσέγγιση Κεφάλαιο Πρώτο: Η Κοινωνία της Πληροφορίας -Μια πρώτη προσέγγιση 1.1 Ένας νέος κόσμος γεννιέται. 1.2 Η έννοια και το περιεχόμενο της ΚτΠ. 1.3 Το εμπορικό προϊόν πληροφορία. 1.4 Οι διαφαινόμενες προτεραιότητες

Διαβάστε περισσότερα

Όροι Χρήσης της Ηλεκτρονικής Υπηρεσίας ιάχείρισης Μετεγγραφών σε Πανεπιστήµια/Τ.Ε.Ι.

Όροι Χρήσης της Ηλεκτρονικής Υπηρεσίας ιάχείρισης Μετεγγραφών σε Πανεπιστήµια/Τ.Ε.Ι. Όροι Χρήσης της Ηλεκτρονικής Υπηρεσίας ιάχείρισης Μετεγγραφών σε Πανεπιστήµια/Τ.Ε.Ι. Η χρήση της διαδικτυακής υπηρεσίας διαχείρισης µετεγγραφών υπόκειται στους όρους που παρατίθενται στη συνέχεια. Η χρήση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑ ΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ. ΥΠΟ ΕΙΞΗ Αριθµ. 1/14.10.2014

ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑ ΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ. ΥΠΟ ΕΙΞΗ Αριθµ. 1/14.10.2014 ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑ ΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΥΠΟ ΕΙΞΗ Αριθµ. 1/14.10.2014 Σήµερα ηµέρα Τρίτη 14 Οκτωβρίου 2014 και ώρα 11:00 το Εθνικό Συµβούλιο Ραδιοτηλεόρασης συνήλθε σε συνεδρίαση, στην οποία παρέστησαν ο Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΩΦΕΛΟΥΜΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΩ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΩ ΣΕΒΟΜΑΙ ΣΤΗΡΙΖΩ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝΤΑΣ ΣΧΕΣΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΗ

ΕΠΩΦΕΛΟΥΜΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΩ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΩ ΣΕΒΟΜΑΙ ΣΤΗΡΙΖΩ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝΤΑΣ ΣΧΕΣΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝΤΑΣ ΣΧΕΣΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΗ ΕΜΠΙΣΤΕΥΟΜΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΕΛΕΓΧΩ ΕΠΩΦΕΛΟΥΜΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΩ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΩ ΣΕΒΟΜΑΙ ΣΤΗΡΙΖΩ ΑΝΑΠΤΥΣΣΩ ΕΝΙΣΧΥΩ ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου

Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου Σχέδιο Μαθήµατος Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου Σκοπιµότητα Πρόσφυγας δεν είναι απλώς κάθε ξένος που ζητά να µείνει στη χώρα µας, αλλά ένας από τους πιο ευάλωτους,

Διαβάστε περισσότερα

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις 1 Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις Βάια Δουδάκη Εχουν διατυπωθεί πολλοί ορισμοί οι οποίοι επιχειρούν να περιγράψουν ή να προσδιορίσουν τι συνιστά την παιδεία στα μέσα. Ενας γενικός ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Έκθεση της ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (Photovoltaic Technology Research Advisory Council, PV-TRAC). ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Δεοντολογίας για τις υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας μέσω κινητών τηλεφώνων και την προστασία των ανήλικων χρηστών

Κώδικας Δεοντολογίας για τις υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας μέσω κινητών τηλεφώνων και την προστασία των ανήλικων χρηστών Κώδικας Δεοντολογίας για τις υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας μέσω κινητών τηλεφώνων και την προστασία των ανήλικων χρηστών Ο παρόν Κώδικας θεσπίζεται μεταξύ των Εταιρειών Παροχής Υπηρεσιών Κινητής Τηλεφωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Περαιτέρω Χρήση των πληροφοριών του δηµόσιου

Περαιτέρω Χρήση των πληροφοριών του δηµόσιου Περαιτέρω Χρήση των πληροφοριών του δηµόσιου τοµέα «Νοµοθέτηση και Εφαρµογή» Καλλιόπη Αγγελετοπούλου PSI group Γενική Γραµµατεία Δηµόσιας Διοίκησης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης 1 Α. Σύνταγµα 1975/1986/2001

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Greek version ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ 7η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΥΠΟΥΡΓΙΚΗ ΙΑΣΚΕΨΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΑ Μ.Μ.Ε. (ΚΙΕΒΟ, 10-11/3/05) ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΑΚΗΡΥΞΗ 1. Οι Υπουργοί των κρατών που συµµετέχουν στην 7η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΙΚΑΙΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Αναγκαία προϋπόθεση για την εφαρµογή των κανόνων δικαίου συνιστά σε πρώτο επίπεδο η ερµηνεία τους προκειµένου να διακριβωθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΡΧΕΙΑ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, 2 32. H προστασία του ηθικού δικαιώματος στις ψηφιακές βιβλιοθήκες

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΡΧΕΙΑ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, 2 32. H προστασία του ηθικού δικαιώματος στις ψηφιακές βιβλιοθήκες ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΡΧΕΙΑ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, 2 32 3 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2006 H προστασία του ηθικού δικαιώματος στις ψηφιακές βιβλιοθήκες Δρ.Ν.,., Μαρία Δάφνη Παπαδοπούλου, LL.Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Θεσμικό Πλαίσιο Παιδαγωγικές Δράσεις. Τποστηρικτικό Περιβάλλον στα Προγράμματα Αγωγής Τγείας. Παραδείγματα και Προτάσεις Ορθών Πρακτικών

Θεσμικό Πλαίσιο Παιδαγωγικές Δράσεις. Τποστηρικτικό Περιβάλλον στα Προγράμματα Αγωγής Τγείας. Παραδείγματα και Προτάσεις Ορθών Πρακτικών Θεσμικό Πλαίσιο Παιδαγωγικές Δράσεις Τποστηρικτικό Περιβάλλον στα Προγράμματα Αγωγής Τγείας Παραδείγματα και Προτάσεις Ορθών Πρακτικών Θεσμικό Πλαίσιο Παιδαγωγικές Δράσεις Περιλαμβάνει: Παρουσίαση του

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1 ΚΕΙΜΕΝΟ Η Δημοκρατία στην εποχή της παγκόσμιας ανομίας Θα αρχίσω από μιαν αναδρομή. Οι έννοιες του «Λαού» και της «Κοινωνίας» δεν είναι ούτε διϊστορικές ούτε αυτονόητες. Αποκρυσταλλώθηκαν από τη νεωτερική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Όροι χρήσης διαδικτυακού τόπου της Nestlé

Όροι χρήσης διαδικτυακού τόπου της Nestlé Όροι χρήσης διαδικτυακού τόπου της Nestlé Ευχαριστούμε που επισκεφτήκατε αυτόν τον διαδικτυακό τόπο. Παρακαλούμε διαβάστε προσεκτικά τους όρους χρήσης του διαδικτυακού τόπου της Nestlé που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς µϖορώ να ϖροστατεύσω το έργο µου στο ψηφιακό ϖεριβάλλον; (ϖρόληψη & καταστολή) Μαρία Γ. Σινανίδου, Int. IP LL.M. ικηγόρος Εϖιστηµονική Συνεργάτις Ο.Π.Ι. 09.03.2011 Υϖουργείο Πολιτισµού & Τουρισµού

Διαβάστε περισσότερα

723 Τεχνολογίας Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών ΤΕΙ Λάρισας

723 Τεχνολογίας Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών ΤΕΙ Λάρισας 723 Τεχνολογίας Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών ΤΕΙ Λάρισας Το Τμήμα Τεχνολογίας Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών του ΤΕΙ Λάρισας ιδρύθηκε με το Προεδρικό Διάταγμα 200/1999 (ΦΕΚ 179 06/09/99), με πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ

ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Έβδομος (7ος) Κύκλος Επιμόρφωσης των ΔΙΑΔΡΟΜΩΝ 2013-2014 Συντάκτρια Άννα Κοκκινίδου Υπεύθυνη διαχείρισης του προγράμματος 1 Η συμμετοχή του εκπαιδευόμενου στο πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ. Ενημέρωση Χρηστών. του Δικτυακού Τόπου www.football-integrity.gr Όροι χρήσης Ενημέρωση Χρηστών

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ. Ενημέρωση Χρηστών. του Δικτυακού Τόπου www.football-integrity.gr Όροι χρήσης Ενημέρωση Χρηστών ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ του Δικτυακού Τόπου www.football-integrity.gr Όροι χρήσης Ενημέρωση Χρηστών Ενημέρωση Χρηστών Η Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς, σύμφωνα με το περιεχόμενο και την εφαρμογή του ν. 2472/1997, ενημέρωνει

Διαβάστε περισσότερα

Πλατφόρµα Ευρυζωνικών ικτύων - Στρατηγική Ερευνητική Ατζέντα

Πλατφόρµα Ευρυζωνικών ικτύων - Στρατηγική Ερευνητική Ατζέντα Εισηγητής: Γιώργος Καλπάκης MSc Πλατφόρµα Ευρυζωνικών ικτύων - Στρατηγική Ερευνητική Ατζέντα 1 Θέµατα Κίνητρο της Ε1 Παρούσα Κατάσταση στην Ευρώπη Παρούσα Κατάσταση στην Ελλάδα Προϋποθέσεις Προώθησης της

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη των Ηνωµένων Εθνών για τα Δικαιώµατα των Αυτοχθόνων Λαών

Διακήρυξη των Ηνωµένων Εθνών για τα Δικαιώµατα των Αυτοχθόνων Λαών Διακήρυξη των Ηνωµένων Εθνών για τα Δικαιώµατα των Αυτοχθόνων Λαών Υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση µε το Ψήφισµα 61/295 της 13ης Σεπτεµβρίου 2007 Η Γενική Συνέλευση Καθοδηγούµενη από τους σκοπούς και

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων

Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων Ποιοι είμαστε Οι διεθνείς μη κυβερνητικές οργανώσεις που προσυπογράφουμε τον Καταστατικό Χάρτη Αυτοδέσμευσης Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣΚΑΙΣΥΣΤΗΜΑΤΑΔΙΑΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. Δια βίου Μάθηση και Πιστοποίηση Προσόντων: Εθνικό και ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣΚΑΙΣΥΣΤΗΜΑΤΑΔΙΑΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. Δια βίου Μάθηση και Πιστοποίηση Προσόντων: Εθνικό και ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων ΠΟΛΙΤΙΚΕΣΚΑΙΣΥΣΤΗΜΑΤΑΔΙΑΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Μάθηση και Πιστοποίηση Προσόντων: Εθνικό και ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων Σκοπός Αποτελείηεξοικείωσημεμιασειράεννοιών, όρωνκαιθεσμικών εργαλείων τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 321/2001

ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 321/2001 ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 321/2001 "Προσαρμογή στην Οδηγία 98/44/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την έννομη προστασία των βιοτεχνολογικών εφευρέσεων" Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ

ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ Άρθρο 1 - Εφαρμογή 1.1 Oι γενικοί όροι και προϋποθέσεις που δηλώνονται παρακάτω ( Όροι & Προϋποθέσεις ) ισχύουν και σχηματίζουν μέρος όλων των προσφορών και συναλλαγών των (πολυμεσικών)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Σπουδαστήριο Νεοελληνικής Γλώσσας ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΛΟΓΟΥ Δραγάτση 8, Πλατεία Κοραή, Πειραιάς Ιερεμίου Πατριάρχου 45, Αμπελόκηποι 6934522273 info@neoellinikiglossa.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η Ελλάδα μετά από 4 χρόνια απομόνωσης, βγαίνει ξανά στις αγορές.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η Ελλάδα μετά από 4 χρόνια απομόνωσης, βγαίνει ξανά στις αγορές. Πέμπτη, 10 Απριλίου 2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ομιλία του Υπουργού Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, κ. Κωστή Χατζηδάκη στο συνέδριο για την Ευρωπαϊκή Ημέρα Ανταγωνισμού στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας «Κυρίες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΕΝΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ

ΝΟΜΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΕΝΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ ΝΟΜΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΕΝΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ Ευρυζωνική πρόσβαση και ευρυζωνικές υπηρεσίες (χάριν συντομίας Ευρυζωνικότητα ή ευρυζωνικό περιβάλλον) ορίζεται σε ευρεία έννοια το προηγμένο, εφικτό και καινοτόμο

Διαβάστε περισσότερα

Ποια δικαιώματα προκηρύσσονται στην Οικουμενική Διακήρυξη

Ποια δικαιώματα προκηρύσσονται στην Οικουμενική Διακήρυξη Σελίδα 1 Ενεργοί Δεσμοί (links) Τοποθετήστε τον κέρσορα σε οποιαδήποτε λέξη των δικαιωμάτων (με γαλάζιο χρώμα) που προκηρύσσονται και πιέστε το πλήκτρο του ποντικιού. Αμέσως θα μεταβείτε στο πλήρες κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. 1.1.Χαρακτηριστικά του Δικαίου Ετερόνομοι κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

Η Οδηγία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των ηλεκτρονικών

Η Οδηγία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των ηλεκτρονικών ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ «ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» Το Συμβούλιο της Ευρώπης το 1995 εξέδωσε Σύσταση για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των τηλεπικοινωνιών,

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 36 / 2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 36 / 2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 29-03-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/2340/29-03-2012 Α Π Ο Φ Α Σ Η 36 / 2012 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

Η απόφαση της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα:

Η απόφαση της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα: Η απόφαση της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Ταχ. Δ/νση: ΟΜΗΡΟΥ 8 105 64 ΑΘΗΝΑ ΊΉΛ.: 33 52 604-605 ΑΘΗΝΑ 08-02-2002

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016

ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016 ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016 Γενικές Αρχές Αστικού Δικαίου Ι. Έννοια και λειτουργία του δικαίου πηγές κανόνες δικαίου. ΙΙ. Δικαίωμα : Έννοια διακρίσεις γένεση κτήση αλλοίωση απώλεια άσκηση.

Διαβάστε περισσότερα

... ΕΝΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑ *****

... ΕΝΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑ ***** ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ/ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΟΥ ΕΝΣΤΑΣΗ Της/του., µονίµου υπαλλήλου µε βαθµό Α κλάδου., υπηρετούσας-ντος στο ως άνω Ίδρυµα, κατοίκου., οδός αριθµός ΚΑΤΑ Των καταρτισθέντων βάσει του άρθρου

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ... 2 1. Συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ορισμένου και αορίστου χρόνου... 2 1.1 Σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου... 3

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. Βασικές έννοιες ΙΙ. Ευρεσιτεχνία Α. Γενικά

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. Βασικές έννοιες ΙΙ. Ευρεσιτεχνία Α. Γενικά ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. Βασικές έννοιες 1. Βιομηχανική ιδιοκτησία (β.ι.)... 1 2. Κλάδοι β.ι.... 1 3. Δικαιώματα β.ι.... 1 4. Πνευματική ιδιοκτησία (π.ι.)... 2 5. Διανοητική ιδιοκτησία... 2 6. Εξέλιξη β.ι.... 2

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ Θέσεις για νέους εργαζομένους δεν υπάρχουν μόνο στις ελληνικές εταιρείες, αλλά και σε πολλές πολυεθνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ. Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα. ΓνωίΛοδόιηση. Α' Εοώτηαα

ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ. Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα. ΓνωίΛοδόιηση. Α' Εοώτηαα ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα ΓνωίΛοδόιηση Α' Εοώτηαα Το Σωματείο Εργαζομένων του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (εφεξής ΚΑΠΕ) μου ζήτησε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Μελέτη Καταγραφής Επαγγελματικών Δικαιωμάτων Αποφοίτων Τμήματος Τεχνών Ήχου και Εικόνας Ιονίου Πανεπιστημίου

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Μελέτη Καταγραφής Επαγγελματικών Δικαιωμάτων Αποφοίτων Τμήματος Τεχνών Ήχου και Εικόνας Ιονίου Πανεπιστημίου ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Αποφοίτων Τμήματος Τεχνών Ήχου και Εικόνας Ιονίου Πανεπιστημίου Περιεχόμενα Περίληψη. 3 Εισαγωγή..4 Το Τμήμα Τεχνών Ήχου και Εικόνας Σπουδές.....5 Απορρόφηση των Αποφοίτων του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ΨΤ) Μερικές συχνές απορίες και οι απαντήσεις τους

ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ΨΤ) Μερικές συχνές απορίες και οι απαντήσεις τους ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ΨΤ) Μερικές συχνές απορίες και οι απαντήσεις τους 1. Είναι η ΕΕΤΤ ανεξάρτητη αρχή ή είναι ρυθµιστική αρχή και τι ρόλο έχει στο πεδίο της ψηφιακής τηλεόρασης; Η ΕΕΤΤ έχει ρητά

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα. Υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων (Μέρος Α )

Εργασιακά Θέματα. Υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων (Μέρος Α ) Εργασιακά Θέματα Υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων (Μέρος Α ) Μάρτιος 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων (Μέρος Α ) Συνοπτική παρουσίαση.. 3 2. Γενικοί κανόνες υγιεινής και ασφάλειας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόταση απλοποιεί και καθιστά περισσότερο ευέλικτους τους κανόνες διαφήμισης. Ενθαρρύνει επίσης και την από κοινού ρύθμιση στον τομέα.

Η πρόταση απλοποιεί και καθιστά περισσότερο ευέλικτους τους κανόνες διαφήμισης. Ενθαρρύνει επίσης και την από κοινού ρύθμιση στον τομέα. Αναθεώρηση της Οδηγίας «Τηλεόραση χωρίς Σύνορα» Ελάφρυνση των κανόνων που διέπουν τη διαφήμιση Η πρόταση απλοποιεί και καθιστά περισσότερο ευέλικτους τους κανόνες διαφήμισης. Ενθαρρύνει επίσης και την

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Σχέδιο Κειμένου Βασικών Αρχών και Κατευθύνσεων Εθνική Στρατηγική για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση 22 Μαΐου 2013 1 "Δεν μπορεί να υπάρξει διοικητική μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

- Η διάταξη του άρθρου 3 της Σύμβασης 74. - Η απόφαση του Δικαστηρίου της 18 ης Δεκεμβρίου 1996, Λοϊζίδου κατά Τουρκίας 31 - Ανάλυση:

- Η διάταξη του άρθρου 3 της Σύμβασης 74. - Η απόφαση του Δικαστηρίου της 18 ης Δεκεμβρίου 1996, Λοϊζίδου κατά Τουρκίας 31 - Ανάλυση: ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ: Γιώργου Παπαδημητρίου, Καθηγητού του συνταγματικού δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών 5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 9 Κεφάλαιο Πρώτο Η ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΣΕΒΑΣΜΟΥ ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια στο Διαδίκτυο. Υπουργείο Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων. http://internet-safety.sch.gr

Ασφάλεια στο Διαδίκτυο. Υπουργείο Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων. http://internet-safety.sch.gr Ασφάλεια στο Διαδίκτυο http://internet-safety.sch.gr Θεμελιώδεις Αρχές (αναφορικά με τους μαθητές): Διαδίκτυο: Βασικά Σημεία Τα παιδιά έχουν το δικαίωμα της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητάς τους.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Μελέτη Καταγραφής Επαγγελματικών Δικαιωμάτων Αποφοίτων Τμήματος Πληροφορικής Ιονίου Πανεπιστημίου

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Μελέτη Καταγραφής Επαγγελματικών Δικαιωμάτων Αποφοίτων Τμήματος Πληροφορικής Ιονίου Πανεπιστημίου ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Αποφοίτων Τμήματος Πληροφορικής Ιονίου Πανεπιστημίου Περιεχόμενα Περίληψη. 3 Εισαγωγή..4 Το Τμήμα Πληροφορικής Σπουδές...... 4 Θέσεις Εργασίας για τους Αποφοίτους του Τμήματος Πληροφορικής....

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Η «αποδεικτική» συμβολή του εγγράφου στην σύγχρονη συναλλαγή...

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Η «αποδεικτική» συμβολή του εγγράφου στην σύγχρονη συναλλαγή... 21 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Κ. ΚΛΑΜΑΡΗ... ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ... ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ... 9 15 17 i. ii. ii.α. ii.β. ii.γ. 2. 2.i. 2.ii. 2.ii.α. 2.ii.β.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α) Το νοµοθετικό έργο ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η παλαιότερη ιστορικά, αλλά και σηµαντικότερη αρµοδιότητα της Βουλής είναι η νοµοθετική, δηλαδή η θέσπιση γενικών και απρόσωπων κανόνων δικαίου. Τη νοµοθετική

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

Πνευματικά Δικαιώματα και Ψηφιακή Πραγματικότητα

Πνευματικά Δικαιώματα και Ψηφιακή Πραγματικότητα Πνευματικά Δικαιώματα και Ψηφιακή Πραγματικότητα Τα πνευματικά δικαιώματα αποτελούν ένα πολύ σημαντικό θέμα που θα πρέπει να απασχολήσει σοβαρά έναν πολιτιστικό οργανισμό πριν αποφασίσει να εμπλακεί σε

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήριο smartclass.gr

Φροντιστήριο smartclass.gr Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Ενδεικτικές Απαντήσεις Θεμάτων Α.1. Ο συγγραφέας στο συγκεκριμένο απόσπασμα καταθέτει τον προβληματισμό του αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΑΛΑΤΕΣΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ - ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΑΛΑΤΕΣΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ - ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΑΛΑΤΕΣΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ - ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Το Τμήμα Ηλεκτρολογίας, ανήκει στη Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών (Σ.Τ.ΕΦ.) του Τ.Ε.Ι. Πειραιά.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΑΜΨΩΝ ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ (ΑΜ 836)

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΑΜΨΩΝ ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ (ΑΜ 836) ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΑΜΨΩΝ ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ (ΑΜ 836) Κάθε επιχείρηση που θέλει να είναι βιώσιμη και να ανταποκρίνεται στις προκλήσεις του μέλλοντος οφείλει να έχει βαθιά πίστη στο όραμά της. Η προσπάθεια αυτή απαιτεί

Διαβάστε περισσότερα

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ - EDITORIAL Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο Ο όρος υγεία και ασφάλεια στην εργασία αφορά τις συνθήκες και τους παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσιες-κινητές Βιβλιοθήκες και παροχή υπηρεσιών στο κοινό: Το νοµικό πλαίσιο.

ηµόσιες-κινητές Βιβλιοθήκες και παροχή υπηρεσιών στο κοινό: Το νοµικό πλαίσιο. 1 ηµόσιες-κινητές Βιβλιοθήκες και παροχή υπηρεσιών στο κοινό: Το νοµικό πλαίσιο. Ελένη Τζινιέρη-Τζανετάκου ιευθύντρια της ηµόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Σπάρτης Όταν το 2000 οι ηµόσιες Κεντρικές Βιβλιοθήκες

Διαβάστε περισσότερα