Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download ""

Transcript

1 ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΝ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ- ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ ΙΩΑΝΝΑΣ ΥΠΟ ΗΜΑΤΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012

2 ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΝ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ- ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ ΙΩΑΝΝΑΣ ΥΠΟ ΗΜΑΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Γ. ΤΑΣΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Η υποβολή της Πτυχιακής ιατριβής αποτελεί µέρος των απαιτήσεων για την απονοµή του Πτυχίου στο τµήµα Φυτικής Παραγωγής, της Σχολής Τεχνολογίας Γεωπονίας, του Αλεξάνδρειου Τεχνολογικού Ιδρύµατος Θεσσαλονίκης. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012

3 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε από την φοιτήτρια Ιωάννα Υποδηµατοπούλου. Ευχαριστίες προς τον επιβλέπων καθηγητή Βασίλειον Γ. Τάσιον για την πολύτιµη βοήθεια του. Ευχαριστώ τους υπεύθυνους των καταστηµάτων Μανιταριών. Ευχαριστώ και τους συλλόγους µανιταριών στην Μυτιλήνη, στην Λάρισα και στα Γρεβενά.

4 ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ ΙΩΑΝΝΑ ΥΠΟ ΗΜΑΤΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΝ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Μελετήθηκε η καλλιέργεια µανιταριού, ο τρόπος και οι µέθοδοι καλλιέργειας, τα απαραίτητα µέσα για την καλλιέργεια, οι ασθένειες και η συγκοµιδή. Η συµβολή τους στην διατροφή και η συµβολή τους στο καθηµερινό διατροφολόγιο.

5 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1 ΓΕΝΙΚΑ 2ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ 3 ΒΑΣΙ ΙΟΜΥΚΗΤΕΣ o ΕΙΣΑΓΩΓΗ o ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΩΝ ΒΑΣΙ ΙΟΜΥΚΗΤΩΝ o ΤΟ ΒΑΣΙ ΟΚΑΡΠΙΟ o ΤΟ ΒΑΣΙ ΙΟ o ΑΓΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ o ΕΓΓΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ 4 ΘΡΕΠΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ 5 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΙΤΗΤΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΓΡΙΩΝ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ. 6 ΠΗΓΗ ΤΟΥ ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΟΥ ΣΕΛΗΝΙΟ 7 ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑΤΟΣ 8 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ 9 ΤΟ ΜΥΚΗΛΙΟ Ή «ΣΠΟΡΟΣ» ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΟΥ 10 ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΜΥΚΗΛΙΟΥ ΓΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΧΡΗΣΗ 11 ΤΑ ΙΑΦΟΡΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΑ ΣΤΑ ΙΑ. o ΦΑΣΗ 1 o ΦΑΣΗ 2 11 ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΡΧΕΓΟΝΩΝ ΤΩΝ ΚΑΡΠΟΦΟΡΙΩΝ o ΝΕΡΟ o ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΟΥΣΙΑ 12 ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΩΝ ΤΟΥΝΕΛ o ΤΟ ΠΑΤΩΜΑ o ΟΙ ΤΟΙΧΟΙ o Η ΟΡΟΦΗ 13 ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΥΠΟΙ ΚΛΙΝΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ o ΚΙΒΩΤΙΑ o ΡΑΦΙΑ

6 14 ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑΤΟΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ 15 ΕΠΙΚΑΛΥΨΗ ΤΩΝ «ΚΛΙΝΩΝ» ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ 16 ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΧΩΜΑΤΟΣ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ 17 ΣΥΛΛΟΓΗ 18 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΣΙΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 19 ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΝΩΠΩΝ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ 20 ΨΥΞΗ ΤΩΝ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΚΕΝΟ 21 ΛΕΥΚΑΝΣΗ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ 22 ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ 23 ΕΧΘΡΟΙ ΤΩΝ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ o o ΕΝΤΟΜΑ ΑΚΑΡΑΙΑ 24 ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΠΡΟΣΒΟΛΗΣ 25 ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ 26 ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΩΝ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ PLEUROTUS SP

7 Γενικά Τα µανιτάρια είναι µια από τις µεγαλύτερες οµάδες οργανισµών στον φυτικό κόσµο. Μερικά είναι πολύ µικρά και φαίνονται µόνο µε το µικροσκόπιο, άλλα έχουν ακαθόριστο σχήµα και άλλα εµφανίζονται σαν µικρές κουκίδες, ή σαν ιστός αράχνης. Όλα τα µανιτάρια στερούνται χλωροφύλλης. Έτσι τα µανιτάρια είναι οργανισµοί που η ύπαρξή τους εξαρτάται από τα πράσινα φυτά, που φωτοσυνθέτουν και παράγουν τροφή για αυτά. Τα µανιτάρια απορροφούν τις θρεπτικές ουσίες που χρειάζονται µε τις υφές. Τις περισσότερες φορές είναι αόρατες. Εξαπλώνονται σε όλο το σώµα του ξενιστή ή του θρεπτικού υποστρώµατος. Αυτά που βλέπουµε και θεωρούµε µανιτάρια, είναι το τµήµα του σώµατος του µύκητα, που περιέχει µαζί µε τις υφές και τα σπόρια µε τα οποία γίνεται ο πολλαπλασιασµός και η διάδοσής τους. Πολλοί νοµίζουν ότι µανιτάρια είναι εκείνα τα είδη στη φύση, που εµφανίζονται µε το σχήµα της ανοιχτής οµπρέλας. Όµως έχουν, ατελείωτες µορφές και σχήµατα, φανταχτερά χρώµατα και µεθυστικά αρώµατα. Τα πιο πολλά φυτά φυτρώνουν στην γη, και µοιάζουν µε κοράλλια ή αστέρια, µε ρόπαλα ή φούσκες, µε σφουγγάρια ή δεσποτικές µίτρες, µε κύπελλα ή φωλιές πουλιών. Για να προστατέψουµε την φύση γενικά, όσοι θέλουν να συλλέξουν πρέπει να ξέρουν ότι : Α) δεν πρέπει να είναι άπληστοι στο µάζεµα και να εξαφανίζουν όσα βρίσκουν στο δρόµο τους. Πολλά φαγώσιµα είδη πρέπει να µείνουν απείραχτα, για να εξασφαλίζεται η παρουσία τους. Β) οι φυσιολάτρες, δεν πρέπει να πατάνε ή να κλωτσάνε αλύπητα από φόβο ή για διασκέδαση τα µανιτάρια που νοµίζουν φαρµακερά. Γιατί όλα είναι χρήσιµα για την ανάπτυξη της ζωής του δάσους.

8 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Τα µανιτάρια σαν τροφή ήταν γνωστά από την αρχαιότητα και αναφέρονται σε γραπτά αρχαιολογικά ευρήµατα των αρχαίων Ελλήνων. Στην Ρωµαϊκή Αυτοκρατορία υπήρχαν νόµοι που αφορούσαν την εµπορία των µανιταριών. Στην Κίνα χρησιµοποιούσαν στις τελετές τους ορισµένα είδη, τα οποία έχουν παραισθησιογόνες επιδράσεις, παρόµοιες µε εκείνες των ναρκωτικών. Η πρώτη καλλιέργεια µανιταριών αναφέρετε στη Γαλλία στα τέλη του 17 ου αιώνα. Η καλλιέργεια διαδόθηκε κατόπιν στην Αγγλία, Γερµανία, ανία, Η.Π.Α, Ιταλία. Παρ όλα αυτά η παραγωγή µυκηλίου, υπό την µορφή που υπάρχει σήµερα, εµφανίστηκε στα τέλη του 19 ου αιώνα και αρχές του 20 ου. Η καλλιέργεια αρχικά γινόταν στο ύπαιθρο, µετά σε θερµοκήπια, σε σπήλαια, στάβλους, κτλ. Σήµερα η καλλιέργεια γίνετε στα σπήλαια κυρίως στην Γαλλία και την Ιταλία, αλλά περισσότερο σε κατάλληλα κτίσµατα, χρησιµοποιώντας τα κατάλληλα µέσα για τον κλιµατισµό του περιβάλλοντος. Σήµερα θα µπορούσε να πει κανείς, ότι η καλλιέργεια των µανιταριών, είναι η πιο βιοµηχανοποιηµένη µορφή γεωργικής εκµετάλλευσης, αν και η χρονική διαφορά µιας σύγχρονης µονάδας παραγωγής µανιταριών, από µια βιοµηχανία είναι µεγάλη

9 ΒΑΣΙ ΙΟΜΥΚΗΤΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στους βασιδιοµύκητες κατατάσσεται µια µεγάλη ποικιλία µυκήτων, οι οποίες είναι και οι πιο εξελιγµένες µορφές που ο άνθρωπος ονοµάζει µανιτάρια. Οι βασιδιοµύκητες διαφέρουν από τους άλλους µύκητες στο ότι παράγουν τα σπόριά τους, τα λεγόµενα βασιδιοσπόρια, στο εξωτερικό µέρος ενός ειδικού σποροπαραγωγού σώµατος που ονοµάζετε βασίδιο. ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΩΝ ΒΑΣΙ ΙΟΜΥΚΗΤΩΝ Το µυκήλιο των βασιδιοµυκήτων αποτελείτε από καλά ανεπτυγµένες υφές µε SEPTA, οι οποίες εισέρχονται στο υπόστρωµα και απορροφούν θρεπτικά στοιχεία. Αυτές είναι αόρατες µε γυµνό οφθαλµό, αλλά µπορούµε να τις δούµε σε συσσωµατώµατα και χωρίς φακό σε µορφή µυκηλίων. Μυκήλια µπορούµε να βρούµε, αν κοιτάξουµε υγρά µέρη στα δάση, σε σάπιους κορµούς δένδρων, κάτω από τον φλοιό των προσβεβληµένων δένδρων, και οπωσδήποτε σε κλίνες στις συστηµατικές καλλιέργειες. Το µυκήλιο είναι συνήθως λευκό, ανοιχτοκίτρινο, ή και πορτοκαλί, και συνήθως είναι σε µορφή λεπτού υµενίου ή ιστού. Το µυκήλιο των περισσότερων βασιδιοµυκήτων περνάει από τρία στάδια ανάπτυξης, το πρωτογενές, το δευτερογενές και το τριτογενές, πριν να συµπληρώσει το βιολογικό του κύκλο. Το πρωτογενές µυκήλιο συνήθως αναπτύσσεται από την βλάστηση του βασιδιοσπόριου, το οποίο µπορεί να είναι πολυπυρηνικό αρχικά. Ο πυρήνας ή οι πυρήνες διαιρούνται πολλές φορές, όσο η βλαστική υφή αυξάνει από το σπόριο και αρχίζει να αναπτύσσεται. Το δευτερογενές µυκήλιο αρχίζει από το πρωτεύων µυκήλιο. Τα κύτταρά του είναι τυπικά διπύρηνα. Η διπύρηνη φάση αρχίζει όταν το πρωτόπλασµα δυο µονοπύρηνων κυττάρων αναµιχθεί χωρίς καρυογαµία. Το διπύρηνο κύτταρο που σχηµατίζεται έτσι παράγει ένα βραχίονα µέσα στο οποίο το πυρηνικό ζεύγος χωρίζει, οι δύο πυρήνες διαιρούνται ζευγαρωτά και οι αδελφοί πυρήνες χωρίζονται σε δυο θυγατρικά κύτταρα. Το τριτογενές µυκήλιο αντιπροσωπεύεται από καλά οργανωµένους και εξειδικευµένους ιστούς, οι οποίοι συνθέτουν τους σποροφόρους ιστούς των ανωτέρων βασιδιοµυκήτων. Τα κύτταρα των τριτογενών µυκηλίων είναι διπύρηνα και οι

10 σποροφόροι ιστοί πρακτικά εµφανίζονται, όταν το δευτερογενές µυκήλιο σχηµατίσει σύνθετους ιστούς ΤΟ ΒΑΣΙ ΙΟΚΑΡΠΙΟ Φωτογραφία σύλλογος Μανιταριών Λάρισας. Οι ανώτεροι βασιδιοµύκητες παράγουν τα βασίδια τους σε καλά οργανωµένες καρποφορίες διαφόρων τύπων. Αυτές οι καρποφορίες αντιστοιχούν στα ασκοκάρπια των ανώτερων ασκοµυκήτων και ονοµάζονται βασιδιοκάρπια. Αυτά µπορεί να είναι λεπτά σαν κρούστα, ζελατινοειδή, σκληρά, σαρκώδη, σπογγώδη, ξυλόµορφα, κλπ. Ποικίλου δε, πάρα πολύ κατά µέγεθος, από πολύ µικρά, µέχρι τριάντα εκατοστά σε διάµετρο. Το κυρίως σώµα του µύκητος είναι το τεράστιο µυκήλιο, το οποίο είναι υπόγειο ή διακλαδωµένο, στους κορµούς των δένδρων και είναι σχεδόν πάντα απαρατήρητο. Τα βασιδιοκάρπια µπορεί να είναι ανοιχτά από την αρχή, φανερώνοντας τα βασίδια τους ή µπορεί να ανοίγουν σε µεταγενέστερο στάδιο ή και να µένουν κλειστά. Το υµένιο είναι ένα στρώµα συντιθέµενο από βασίδια και ίσως άγονες κατασκευές µεταξύ αυτών. Τέτοιες µορφές είναι συχνά δύσκολα να διαχωριστούν από τα βασίδια και λέγονται παραφύσεις που µερικοί τα θεωρούν και άγουρα βασίδια. Στους µύκητες, οι οποίοι παράγουν τα βασίδια τους εξωτερικά, το υµένιο µπορεί να καλύπτει ολόκληρη την επιφάνεια του βασιδιοκάρπίου ή µόνο µέρος του ή ακόµη και ειδικά µέρη της επιφάνειάς του. Ο τρόπος παραγωγής των υµενίων χρησιµοποιείται σαν βασικό χαρακτηριστικό στην ταξινόµηση βασιδιοκαρπίω ΤΟ ΒΑΣΙ ΙΟ

11 Το απλό, το ροπαλοειδές βασίδιο των ανωτέρων βασιδιοµυκήτων, µπορεί να χαρακτηριστεί σαν αντιπροσωπευτικό βασίδιο. Αρχίζει να είναι ακραίο κύτταρο της διπύρηνης υφής και χωρίζεται µε ένα SEPTUM από την υπόλοιπη υφή. Στο SEPTUM αυτό υπάρχει σχεδόν πάντα ένας σύνδεσµος σύσφιξης. Αρχικά στενό και επίµηκες το βασίδιο, µεγαλώνει σύντοµα και γίνεται ευρύ. Ενώ συµβαίνουν αυτές οι εξωτερικές µεταβολές, οι δύο πυρήνες στο νέο βασίδιο ενώνονται, και ο ζυγωτός πυρήνας σύντοµα υπόκειται σε µείωση, δίνοντας τέσσερις απλωειδής πυρήνες. Στο µεταξύ, τα στίγµατα διαµορφώνονται, εξογκώνοντας την κορυφή του βασιδίου και οι κορυφές τους µεγαλώνουν, σχηµατίζοντας τα αρχέγονα των βασιδιοσπορίων. ΑΓΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Γίνεται µε εκβλαστήσεις, µε τεµαχισµό του µυκηλίου και µε παραγωγή κονιδίων, αρθροσπορίων ή ωιδίων. Αναπαραγωγή µε κονίδια είναι συνήθης στις ανθρακώσεις, όπου κονίδια παράγονται τόσο από τα βασιδιοσπόρια, όσο και από το µυκήλιο. Οι υφές των βασιδιοµυκήτων συχνά σπάζουν σε µονοκύτταρα τεµάχια, τα οποία είναι χωρίς περίβληµα, όπως τα χλαµιδοσπόρια, βλαστάνουν δε δίνοντας εκφύσεις που αναπτύσσονται σε µυκήλια. Αυτά τα µυκηλιακά τεµάχια είναι τα αρθροσπόρια, τα οποία µπορεί να είναι µονοπύρηνα ή διπύρηνα, ανάλογα µε το αν προέρχονται από πρωτεύουν ή δευτερεύον µυκήλιο. ΕΓΓΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Στους βασιδιοµύκητες η παλσµογαµία είναι, βασικά, το µέσο για να περάσουµε στη διπύρηνη από τη µονοπύρηνη φάση. Αυτή συµπληρώνετε είτε µε σωµατογαµία είτε µε σπορογαµία. Επειδή οι περισσότεροι βασιδιοµύκητες δεν έχουν αναπαραγωγικά διαφοροποιηµένα όργανα, η σωµατική υφή και το προσκολληµένο ωίδιο παίζουν τον ρόλο των σεξουαλικών διεργασιών. Οι σκωριάσεις εν τούτοις, σχηµατίζουν εξειδικευµένα σπέρµατα και προσλαµβάνουσες υφές, οι οποίες σαν κύριο ρόλο έχουν την εγγενή αναπαραγωγή µε σπέρµατα.

12 Φωτογραφία από το διαδίκτυο ΘΡΕΠΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ Όπως τα περισσότερα λαχανικά έτσι και τα µανιτάρια αποτελούνται κυρίως από νερό, 88-90%. Είναι από τα πλουσιότερα λαχανικά σε πρωτεΐνες και τα πτωχότερα σε υδατάνθρακες και λίπη. Η θερµιδική του αξία δεν είναι υψηλή, περίπου 30 θερµίδες ανά 100 γραµµάρια. Επί πλέον, είναι πλούσια σε βιταµίνες όπως Β1, C, Κ. Από ανόργανα στοιχεία, περιέχουν πολύ φώσφορο και σε µικρότερες ποσότητες περιέχουν ορισµένα αµινοξέα, τα οποία είναι απαραίτητα για την ανάπτυξη του οργανισµού µας. Οι πρωτεΐνες των µανιταριών βρίσκονται ποιοτικά µεταξύ των πρωτεϊνών των φυτών και των ζώων. Εκτός από την θρεπτική αξία τους, έχουν πολλές θεραπευτικές ιδιότητες, οι οποίες οφείλονται, σε άλλα συστατικά τους. Σαν τέτοιες ιδιότητες αναφέρονται οι παρακάτω: αντίσταση σε ασθένειες που προκαλούνται από ιώσεις. Πρόληψη της υπέρτασης και καρδιακών ασθενειών. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΙΤΗΤΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΓΡΙΩΝ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ. Σύµφωνα µε νέες αντιλήψεις, τα µανιτάρια όχι µόνο είναι µια νόστιµη και διαιτητική τροφή, αλλά και ένα λαχανικό µε αξιόλογες θρεπτικές ιδιότητες. Πραγµατικά, από τις χηµικές αναλύσεις διαφόρων ειδών µανιταριών προκύπτει: o Πρόκειται για λαχανικό µε µικρή θερµιδική αξία o Είναι πλούσιο σε λευκώµατα και ινώδεις ουσίες, σε µεταλλικά άλατα και ιχνοστοιχεία, σε βιταµίνες και ένζυµα, και φτωχό σε υδατάνθρακες και λίπη o Χάρη στις αρωµατικές και γευστικές ουσίες του, κάνει τα γεύµατα αποδεκτά από τον οργανισµό µας, o Όσο µικρή ποσότητα και αν καταναλωθεί, προκαλεί το αίσθηµα της χόρτασης.

13 Είναι φανερό, ότι η ίδρυση συνεταιρισµών µανιταροσυλλεκτών,σε ορισµένες περιοχές, για την από κοινού συγκέντρωση, επεξεργασία και διάθεση της παραγωγής στην ντόπια και ξένη αγορά, όχι µόνο θα πολλαπλασίαζε τα κέρδη αλλά και θα προκαλούσε εντονότερο το ενδιαφέρον των αγροτών για την συλλογή τους. Το κυνήγι των µανιταριών, που έγινε ένα χόµπυ στον ελεύθερο χρόνο, µπορεί να τραβήξει τον κόσµο στο δάσος και στην φύση και να µάθουν έτσι να την σέβονται και να την αγαπούν, τόσο ώστε να την προστατεύουν σαν δικό τους κτήµα. ΠΗΓΗ ΤΟΥ ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΟΥ ΣΕΛΗΝΙΟ Τα άγρια και ήµερα µανιτάρια, φηµίζονται σαν τα πιο νόστιµα και ορεκτικά λαχανικά και ένα µεγάλο µέρος της διαιτητικής τους αξίας, οφείλεται όχι µόνο στα θρεπτικά συστατικά τους, τις βιταµίνες και τα ένζυµα, τις αρωµατικές και τις χρωστικές τους ουσίες, αλλά και στην ποσότητα και στην ποικιλία των µακροστοιχείων και ιχνοστοιχείων που περιέχουν. Από έρευνες από το 1957, έχει αποκαλυφθεί, ότι ο βιολογικός ρόλος του Σεληνίου είναι έµµεσος και συνδέεται άµεσα µε την αντιοξειδωτική δράση του ενζύµου γλουτανθειόνη υπεροξειδαση. Έχει διαπιστωθεί, ότι στις περιπτώσεις έλλειψης ή ανεπάρκειας πρόσληψης Σεληνίου, µειώνονται αντίστοιχα, και οι ποσότητες γλουτανθειόνη υπεροξειδάση, που µπορούν να συνθέσουν τα κύτταρα του οργανισµού µας. Η έλλειψη της, µπορεί να προκαλέσει σοβαρά νοσήµατα, όπως καρκίνο, καρδιοπάθειες, αρθρίτιδες, γεροντική άνοια. Οι ηµερήσιες ανάγκες του οργανισµού καθορίζονται σε γραµµάρια. Ιδιαίτερα αυξηµένες είναι οι ανάγκες των ηλικιωµένων και νεαρών ατόµων. Από έρευνες, µάθαµε ότι ο Έλληνας καθηµερινά, µέσα από την διατροφή του παίρνει 110 µg σελήνιο µε αµαγείρευτες τροφές, και 95 µg µε µαγειρεµένες. Άρα το ελληνικό διαιτολόγιο είναι πλήρες σε σελήνιο. Οι µυκητολόγοι M. Svrcek και J. Kubicka, αναφέρουν στη µυκητολογία τους, ότι τα άγρια µανιτάρια υπερέχουν γενικά από τα πράσινα φυτά, πριν από όλα σε Κάλιο, φώσφορο, ασβέστιο και σίδηρο. Το σελήνιο είναι φορές µεγαλύτερη σε σύγκριση µε τα πράσινα φυτά. Είναι σηµαντική η γνώση ότι τα µανιτάρια περιέχουν περισσότερα ιχνοστοιχεία, σε ποσότητα και ποικιλία συγκριτικά µε τα φυτά. Κατά τους ερευνητές M. Bratakos et al. οι Έλληνες εξασφαλίζουν το απαιτούµενο σελήνιο από τα δηµητριακά και το ψωµί ( 50% ), τα ψάρια ( 17 % ) και το κρέας ( 10 % ).

14 Στήλη1 Στήλη2 Στήλη3 Στήλη4 Παντζάρια 0,6 μπάμιες 1 μπρόκολα 0,7 πατάτες 1 αγκινάρες 0,7 σπαράγγια 1 σπανάκια 0,7 φασολάκια 1,1 ντομάτες 0,8 μελιτζάνες 1,1 αρακάς 0,8 καρότα 1,5 ραδίκια 0,8 κρεμμύδια 1,5 αγγούρια 0,8 λάχανα 2 κουνουπίδια 0,9 σκόρδα 4,4 Περιεκτικότητα σε σελήνιο των λαχανικών που παράγονται και καταναλώνονται στην Ελλάδα σε µικρογραµµάρια ανά 100 g νωπού προϊόντος. Πηγή : M. Bratakos, T. Zafiropoulos, P. Siskos and P. Ioannou: Selenium in Foods Produced an Consumed in Greece, Journal of food Science, Volume 52, No 3, May- June 1987 ΤΡΟΠΟΙ ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑΤΟΣ Χωρίζεται σε δύο επί µέρους φάσεις, την φάση 1 που είναι εξωτερική σε ελεύθερο αέρα και την φάση 2 που γίνετε σε ελεγχόµενο περιβάλλον. Η φάση 1 µπορεί να ταξινοµηθεί σε δοθέν σύστηµα καλλιέργειας, ανάλογα µε την διάρκεια της και τα χρησιµοποιούµενα υλικά. Έτσι έχουµε: ανάλογα µε την διάρκεια, βραχεία φάση 1, µε διάρκεια 7-10 µέρες και µεγάλη φάση 1, µε διάρκεια από µέρες ή και παραπάνω. Ανάλογα µε τα υλικά, έχουµε υπόστρωµα από κοπριά αλόγων και συνθετικό υπόστρωµα ή µίγµα των δύο προηγούµενων. Το συνθετικό υπόστρωµα παρασκευάζεται από υπολείµµατα φυτικής και ζωικής παραγωγής. Η φάση 2 που αναφέρεται και σαν παστερίωση, αν και η παστερίωση είναι ένα µικρό µέρος της φάσης αυτής, µπορεί να διακριθεί σε τρείς βασικές κατηγορίες. 1) Η φάση 2 γίνεται µε το υπόστρωµα εντός του θαλάµου καλλιέργειας και επί των κλινών καλλιέργειας. 2) Η φάση 2 γίνεται σε ειδικό θάλαµο και το υπόστρωµα βρίσκεται µέσα σε κιβώτια ή τους σάκους καλλιέργειας και 3) Γίνεται µαζική παστερίωση, όπου το υπόστρωµα είναι σκορπισµένο σε ειδικό θάλαµο,

15 που λέγεται και τούνελ. Τη µαζική παστερίωση συνήθως ακολουθεί και µαζική επώαση σε παρόµοιο θάλαµο. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ Ο διαχωρισµός εδώ γίνεται ανάλογα µε την τοποθέτηση του υποστρώµατος σε ράφια µέσα σε κιβώτια, σε πλαστικούς σάκους ή τέλος στο δάπεδο κατά το παλιό Γαλλικό σύστηµα. Έτσι έχουµε: Καλλιέργεια σε αναχώµατα σχήµατος ηµικυκλίου, τα οποία γίνονται στο δάπεδο. Καλλιέργεια σε ράφια τοποθετηµένα το ένα πάνω στο άλλο. Το υπόστρωµα τοποθετείται στα ράφια µετά την φάση 1 και παραµένει αµετακίνητο µέχρι το τέλος του καλλιεργητικού κύκλου. Καλλιέργεια µέσα σε ξύλινα κιβώτια. Το υπόστρωµα τοποθετείται στα κιβώτια µετά την φάση 1 και τα κιβώτια µπορούν ή δεν µπορούν να µετακινούνται ανάλογα µε το σύστηµα που ακολουθούµε. Καλλιέργεια µέσα σε πλαστικούς σάκους που είναι µια παραλλαγή του συστήµατος των κιβωτίων. Καλλιέργεια σε ράφια, αλλά µε προηγούµενη µαζική παστερίωση και επώαση. ΤΟ ΜΥΚΗΛΙΟ Ή ΣΠΟΡΟΣ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΟΥ. ΓΕΝΙΚΑ Τα µανιτάρια πολλαπλασιάζονται µε σπόρια ή µε τεµάχια µυκηλίων. Η βλαστική ικανότητα των σπορίων των καλλιεργούµενων µανιταριών είναι πολύ µικρή, 1-4 %. Το πολλαπλασιαστικό υλικό που κυκλοφορεί σήµερα στο εµπόριο είναι µυκήλιο αναπτυσσόµενο σε διάφορους σπόρους σιτηρών, συνήθως σίτου ή σόργου. Η παραγωγή µυκηλίου για εµπορική χρήση απαιτεί ειδικούς τεχνικούς και καλά εξοπλισµένους χώρους, στους οποίους θα πρέπει να παίρνονται σχολαστικά µέτρα για να επιτυγχάνονται ασυπτικές συνθήκες. Σήµερα, στο εµπόριο κυκλοφορεί µυκήλιο από ελάχιστους οίκους Ευρώπης και Αµερικής. ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΜΥΚΗΛΙΟΥ ΓΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΧΡΗΣΗ

16 ΓΕΝΙΚΑ Η παραγωγή µυκηλίου γίνεται σε ειδικά εξοπλισµένα εργαστήρια και όλες οι εργασίες γίνονται σε ασηπτικές συνθήκες. Τα σπόρια συλλέγονται ασηπτικά. Το υπόστρωµα αυτό συνήθως είναι πατάτα, δεξτρόζη, ζύµη και άγαρ. Τα σπόρια µπορεί να τοποθετηθούν αµέσως στο τριβλίο µε το αποστειρωµένο υπόστρωµα πιέζοντας ένα τεµάχιο σποροφόρου ή πιέζοντας και στάζοντας µια σταγόνα από την σποροφόρο.,ε την ανακίνηση του τριβλίου το εµβόλιο απλώνεται σε όλη την επιφάνεια του τριβλίου. Το πρώτο εµβόλιο µανιταριών για εµπορική χρήση παρασκευάστηκε το 1894 από τους COSTANTINE & LEFORD οι οποίοι χρησιµοποιούσαν αποστειρωµένη κοπριά αλόγου. Την µέθοδο όµως του SINDEN µε διάφορες παραλλαγές, χρησιµοποιούµε και σήµερα. Αυτή η µέθοδος σε γενικές γραµµές είναι : 50 gr σπόροι σίτου, 1 gr CaCo3 και 75 ml αποσταγµένο νερό τοποθετούνται σε κωνική φιάλη των 250 ml. Οι φιάλες µε το περιεχόµενό τους αποστειρώνονται επί 30 σε ατµό µε πίεση 6-7 ατµόσφαιρες και θερµοκρασία 120 C. Μετά την ψύξη των σε θερµοκρασία δωµατίου, οι φιάλες εµβολιάζονται µε µυκήλιο µανιταριού από καλλιέργεια τριβλίων, ή από νέες φιάλες. Οι φιάλες τοποθετούνται για επώαση στους 25 C. Μετά από δύο εβδοµάδες το µυκήλιο έχει αναπτυχθεί καλά και είναι έτοιµο για τον εµβολιασµό του υποστρώµατος καλλιέργειας, ή µπορεί να φυλαχθεί στους 1-3 C και να χρησιµοποιηθεί αργότερa ΤΑ ΙΑΦΟΡΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΑ ΣΤΑ ΙΑ. ΦΑΣΗ 1 Γίνεται σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις, σε υπόστεγο µε δάπεδο από µπετόν. Για την Παρασκευή οµογενούς τελικού προϊόντος, το οποίο είναι και ο σκοπός µας, το µόνο που κάνουµε είναι, να µεταβάλλουµε το πλάτος και το ύψος του σωρού. Επίσης το υπόστρωµα συµπιέζεται λιγότερο ή περισσότερο, µε σκοπό την µείωση ή την αύξηση της ανταλλαγής θερµότητας, ανάλογα µε τις καιρικές συνθήκες. Πάντα προσπαθούµε να µην σχηµατισθεί αναερόβιος ζώνη στο κέντρο του σωρού, και αυτό γίνεται µε την διαφορά θερµοκρασιών µεταξύ εσωτερικού και εσωτερικού του σωρού, που έχει σαν αποτέλεσµα την ροή αέρα από το εξωτερικό του σωρού προς το εσωτερικό και από κάτω προς τα πάνω

17 ΦΑΣΗ 2 Είναι συνέχεια της φάσης 1 και έχει δύο σκοπούς: 1) την µετατροπή της αµµωνίας σε µικροβιακή πρωτεΐνη που απαλλάσσει έτσι το υπόστρωµα από την τοξική για το µανιτάρι αµµωνία και εµπλουτίζει το υπόστρωµα µε αφοµοιώσιµη πρωτεΐνη και διάφορες αυξητικές ουσίες που παράγονται συγχρόνως. Και 2) την απαλλαγή του υποστρώµατος από τους ψυχρόφιλους µικροοργανισµούς, νηµατώδεις, έντοµα και ακάρεα µε την φάση της παστερίωσης. Έτσι η ρύθµιση των περιβαλλοντικών σταθερών κατά την φάση 2 πρέπει να αποσκοπεί στην επίτευξη των δύο παραπάνω στόχων. Η φάση διαρκεί 5-12 µέρες, ανάλογα µε την περιεχόµενη αµµωνία κατά την αρχή της. Στο τέλος πρέπει να έχουµε αµµωνία στον αέρα εντός του υποστρώµατος λιγότερη από 10 ppm. Κατά τη διάρκεια της φάσης 2 έχουµε απώλειες σε οργανική ουσία 1,5 2,5 % και απώλειες υγρασίας %. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΡΧΕΓΟΝΩΝ ΤΩΝ ΚΑΡΠΟΦΟΡΙΩΝ Κατά το στάδιο αυτό, που είναι και το πιο σηµαντικό, οι κλιµατικοί παράγοντες, πρέπει να ελέγχονται µε τη µεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια. Η εισαγωγή του µυκηλίου στη φάση της καρποφορίας γίνεται µε την µείωση της συγκέντρωσης CO2 και µε σύγχρονη µείωση της θερµοκρασίας του υποστρώµατος. Και τα δύο επιτυγχάνονται µε την εισαγωγή στο θάλαµο καλλιέργειας 150 m3 νωπού αέρα ανά τόνο υποστρώµατος και ώρα. Η θερµοκρασία του αέρα είναι C. Μπορεί να πει κανείς ότι οι παράγοντες που καθορίζουν το χρόνο καρποφόρησης είναι η θερµοκρασία και η συγκέντρωση CO2 στον θάλαµο καλλιέργειας. Ο χρόνος συλλογής, µετά την πρώτη συλλογή, γίνεται µετά από 6-8 ηµέρες, ανάλογα µε την θερµοκρασία και τον καλλιεργούµενο κλώνο. ΝΕΡΟ Ξέρουµε ότι το νερό είναι πολύ απαραίτητο για το µανιτάρι και για την παραγωγή ενός κιλού µανιταριών καταναλώνονται 930 γραµµάρια νερό από το υπόστρωµα. Εάν είναι πολύ υγρό, υπάρχει κίνδυνος να έχουµε ανεπάρκεια οξυγόνου µε συνέπεια την

18 αναερόβια ζύµωση. Επίσης η έλλειψη οξυγόνου δυσχεραίνει την ανάπτυξη των κατάλληλων µικροοργανισµών. Το πολύ ξηρό υπόστρωµα δεν µπορεί να θερµάνει ανάλογα λόγω µεγαλύτερων απωλειών θερµότητας, µικρότερης θερµοχωρητικότητας και µικρότερης µικροβιακής δράσης ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΟΥΣΙΑ Για κάθε κιλό µανιτάρια απαιτούνται 220 γραµµάρια οργανικής ουσίας και από αυτά τα 90 γραµµάρια για την δηµιουργία των αραιών κυτταρικών ιστών και τα 130 για την παραγωγή ενέργειας. Οι µικροοργανισµοί χρησιµοποιούν τον άνθρακα που βρίσκεται κυρίως στους υδατάνθρακες και τα παράγωγά τους. ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΩΝ ΤΟΥΝΕΛ ΤΟ ΠΑΤΩΜΑ Είναι διπλό. Το πρώτο πάτωµα είναι από µπετόν µε µόνωση κατά της υγρασίας και της θερµοκρασίας. Πρέπει να έχει κλίση προς την πλευρά του ανεµιστήρα 1-2% και στο τέλος του να απέχει 50 εκατοστά από το δεύτερο διάτρητο πάτωµα. Στο χαµηλότερο σηµείο του πρέπει να έχει αγωγό αποχέτευσης ο οποίος να κλείνει ερµητικά. Ο αγωγός αυτός χρησιµεύει για την περιοδική εκκένωση των συµπυκνωµάτων των υδρατµών και για τον καθαρισµό του τούνελ. Το δεύτερο πάτωµα είναι διάτρητο για να περνάει ο αέρας. Μπορεί να κατασκευαστεί από ξύλα, διατοµής 6 x 16 cm ή από δοκούς µπετόν αναλόγου διατοµής. Τα ανοίγµατα µεταξύ των ξύλων δεν πρέπει να είναι µεγαλύτερα από 20 cm, για να µην πέφτει το υπόστρωµα. Τέλος το σύνολο των ανοιγµάτων θα πρέπει να είναι περίπου 25% του συνόλου της επιφάνειας του δαπέδου. ΟΙ ΤΟΙΧΟΙ Πρέπει να έχουν πολύ καλή θερµοµόνωση και στεγανότητα, το ίδιο και η πόρτα. Συνήθως, οι τοίχοι κατασκευάζονται από γαλβανισµένη λαµαρίνα ή φύλλα απ πολυεστερικά υλικά, τα οποία περικλείουν µεταξύ τους στεγανά το µονωτικό υλικό. Στο κάτω µέρος ο τοίχος µπορεί να έχει προστατευτικό τοιχίο από µπετόν ή τούβλο που θα το προφυλάξει, αν το τούνελ αδειάζετε µε φορτωτή. Τέλος, πρέπει να λαµβάνεται υπόψη

19 η συστολή και η διαστολή τους που γίνεται µε την θέρµανση και την ψύξη τους υποστρώµατος στους 60 C Η ΟΡΟΦΗ Πρέπει να έχει την ίδια θερµοµόνωση όπως και οι τοίχοι και την ίδια καλή στεγανότητα. Η οροφή µπορεί να γίνει ως εξής, από τα µέσα µέρος προς έξω: φύλλα κυµατοειδούς αµιαντοτσιµέντου µε τη λεία πλευρά προς το έξω µέρος, στρώση από πολυεστέρα και κλείσιµο των επαφών των φύλλων του αµιαντοτσιµέντου. Η στρώση του πολυεστέρα είναι περίπου 5mm και τα αυλάκια των κυµατοειδών πλακών γεµίζονται µε διογκωµένη πολυστερίνη και τέλος ακολουθεί ένα στρώµα από 10 cm υαλοµβάµβακα. ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΥΠΟΙ ΚΛΙΝΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΚΙΒΩΤΙΑ Στα κιβώτια µπορεί να γίνει παστερίωση, επώαση1 και 2, και τέλος µόνο παραγωγή ή µόνο επώαση 2 και παραγωγή, αν η παστερίωση και η επώαση 1γίνει µαζικά σε τούνελ. Είναι διαδεδοµένο στην Αγγλία, Ελβετία, και λιγότερο στην. Γερµανία και Γαλλία. Η επιφάνεια είναι 0,280 µέχρι και 1,86 m2, ανάλογα µε τον µηχανολογικό εξοπλισµό. Το πλάτος των κιβωτίων δεν πρέπει να είναι µεγαλύτερο από όσο µπορεί να φτάσει το χέρι ενός µέσου εργάτη από τις δυο πλευρές, περίπου 1,5 m. πρέπει να έχουν ύψος 4 πόδια όσο είναι το απαραίτητο διάστηµα για την συλλογή και τον αερισµό. Τα πόδια είναι 30 cm και το ύψος των κιβωτίων cm, ανάλογα µε το ύψος του υποστρώµατος και τον τρόπο γεµίσµατος των κιβωτίων. Ο πάτος είναι από σανίδια που αφήνουν µεταξύ τους διάστηµα 1,5-2 cm. Η κατασκευή τους πρέπει να είναι ισχυρή, για να αντέχει στις µηχανικές καταπονήσεις. Υπάρχουν στο εµπόριο γραµµές που γεµίζουν, επικαλύπτουν, και αδειάζουν αυτόµατα τα κιβώτια, µειώνοντας τα εργατικά χέρια. Τα κιβώτια στο θάλαµο παστερίωσης και επώασης στοιβάζονται µέχρι και 12 στο ύψος, ενώ στους θαλάµους επώασης µέχρι 5 για να είναι εύκολη η συλλογή. Στους

20 θαλάµους παραγωγής µεταξύ των σειρών και κιβωτίων αφήνεται διάδροµος 1,1-1,2 m και µεταξύ σειρών κιβωτίων και τοίχων 0,8-0,9 m. Φωτογραφία σύλλογος Μανιταριών Γρεβενών ΡΑΦΙΑ Αυτό το σύστηµα το βρίσκουµε συνήθως στην Αµερική και στην Ολλανδία. Έχουν πλάτος 1,5 m και µήκος όσο ο θάλαµος, αν αφαιρεθούν δυο διάδροµοι εργασίας µπρός και πίσω από 1,10m ο καθένας. Τα ράφια τοποθετούνται 4-5 το ένα πάνω στο άλλο και απέχουν µεταξύ τους 0,60m. το πρώτο ράφι απέχει 0,2-0,3m από το δάπεδο και το τελευταίο 1,2m και µεταξύ των ραφιών και των τοίχων 0,80m το πάτωµα των ραφιών µπορεί να αποτελείται από σανίδες ή σιδερένιο πλέγµα, πρέπει όµως και στις δύο περιπτώσεις να είναι απολύτως οριζόντιο. Τα πλαϊνά των ραφιών αποτελούνται από σανίδια ή σιδερένιο έλασµα ύψους περίπου 18 cm. Μεταξύ του πλαϊνού τµήµατος του ραφιού, και του πατώµατος των ραφιών πρέπει να υπάρχει κενό 2 εκατοστών. ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑΤΟΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ Γίνεται όταν έχει φύγει η αµµωνία και έχει συµπληρωθεί η βιολογική διαδικασία που κάνει το υπόστρωµα εκλεκτικό και κατάλληλο για την ανάπτυξη του µυκηλίου. Ο εµβολιασµός γίνεται µε ειδικά µηχανήµατα που αναδεύουν το υπόστρωµα και συγχρόνως σκορπούν το εµβόλιο στην επιθυµητή αναλογία. Η ποσότητα του

21 εµβολίου µετράται σε λίτρα ή κιλά και η αναλογία που συνήθως χρησιµοποιούµε είναι 5-7 λίτρα ανά 1000 κιλά υποστρώµατος. ΕΠΙΚΑΛΥΨΗ ΤΩΝ «ΚΛΙΝΩΝ» ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ Μετά την επώαση του υποστρώµατος, επί 14 µέρες και πάντα ανάλογα µε την ακολουθούµενη τεχνική καλλιέργειας, το υπόστρωµα επικαλύπτεται µε ένα στρώµα κατάλληλου χώµατος. Η επικάλυψη γίνεται για τους παρακάτω λόγους: o o o o o Για να αποφύγουµε την ξήρανση του υποστρώµατος, που προκαλείται από την εξάτµιση. Για την µείωση των διακυµάνσεων της θερµοκρασίας του υποστρώµατος. Το χώµα επικάλυψης, έχοντας µεγάλη υδατοικανότητα είναι µια αποθήκη νερού που τροφοδοτεί κυρίως τις ανάγκες εξάτµισης κατά την καλλιεργητική περίοδο Το χώµα επικάλυψης προσφέρει µηχανικό στήριγµα στις καρποφορίες. Νέες έρευνες απέδειξαν ότι το χώµα προωθεί τον σχηµατισµό των καρποφοριών. ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΧΩΜΑΤΟΣ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ πρέπει να έχει: a. Μεγάλη υδατοικανότητα b. Κατάλληλη υφή, που να επιτρέπει την εύκολη ανάπτυξη του µυκηλίου εντός του χώµατος και η οποία να µην καταστρέφεται µε τα συνεχή ποτίσµατα. Ακόµη να επιτρέπει την ανταλλαγή αερίων µεταβολισµού µεταξύ υποστρώµατος και αέρος. c. Το ph να είναι ελαφρά αλκαλικό 7,5-8,2. Το µυκήλιο αναπτύσσεται σε σχετικά χαµηλό Ph και καρποφορεί σε αλαφρά αλκαλικό. d. Το χώµα επικάλυψης πρέπει να είναι απαλλαγµένο από τους ζωικούς εχθρούς και τα

22 φυτικά παράσιτα του µανιταριού. Όµως δεν είναι σωστό να παστεριώνεται στους 70 C, γιατί θανατώνονται και τα βακτήρια που είναι χρήσιµα. Φωτογραφία σύλλογος µανιταριών Μυτιλήνης ΣΥΛΛΟΓΗ Ανάλογα µε τη θερµοκρασία του υποστρώµατος και το χρόνο επικάλυψης, η παραγωγή αρχίζει ηµέρες µετά την επικάλυψη. Συνολικά πραγµατοποιούνται 3-6 συλλογές ανάλογα µε το σύστηµα καλλιέργειας. Πρέπει να έχουµε υπόψη µας ότι στις δύο πρώτες συλλογές παίρνουµε το % της συνολικής παραγωγής. Στις επόµενες συλλογές παίρνουµε µόνο ένα %. Στην πράξη σήµερα πραγµατοποιούνται 3-4 συλλογές, γιατί εκτός της µειωµένης παραγωγής των επόµενων συλλογών, αρχίζουν να εµφανίζονται και διάφορες ασθένειες. Και η απασχόληση όµως ενός καλά εξοπλισµένου θαλάµου δεν είναι οικονοµικά συµφέρουσα. Η ανάπτυξη των µανιταριών συµπληρώνεται σε 7 µέρες κατά τον σχηµατισµό των αρχέγονων των καρποφοριών και επαναλαµβάνεται κάθε 8 µέρες. Το µεγαλύτερο ποσοστό κόστους στην παραγωγή είναι η συλλογή, γιατί µέχρι σήµερα γίνεται µόνο µε το χέρι. Σε µια καλή παραγωγή, µια συλλέκτρια µπορεί να συλλέξει κιλά ανά ώρα, δηλαδή 113 κιλά την µέρα, έτσι το κάθε κιλό επιβαρύνεται κατά 50 λεπτά τουλάχιστον για τα συλλεκτικά.

23 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΣΙΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Βασικός παράγοντας µείωσης του κόστους παραγωγής είναι ο προγραµµατισµός της παραγωγής. ηλαδή αν µπορούµε να προκαθορίσουµε την ηµεροµηνία συλλογής, µειώνουµε τα εργατικά κατά τις ηµέρες αργιών και υπερωρίες. Οι παράγοντες που παίζουν ρόλο στον προγραµµατισµό παραγωγής και που πρέπει να λαµβάνονται υπόψη είναι : a. Θερµοκρασία υποστρώµατος αέρα b. Συγκέντρωση CO2 στον αέρα c. Σχετική υγρασία d. Τεχνική υποστρώµατος e. Βάθος χώµατος επικάλυψης και χρόνος επικάλυψης. f. Η τεχνική συλλογής όσον αφορά το µέγεθος των συλλεγόµενων µανιταριών. Η θερµοκρασία είναι ο κυριότερος παράγοντας διότι επηρεάζει: 1. Την εξάτµιση του νερού από το χώµα επικάλυψης και την επιφάνεια των καρποφοριών 2. Την παραγωγή CO2 3. Την διαλυτότητα του CO2 και O2 και άλλων αερίων µεταβολισµού, που παίζουν ρόλο στην ανάπτυξη των καρποφοριών. 4. Γενικά τις βιολογικές λειτουργίες.

24 Για τους παραπάνω λόγους, η θερµοκρασία πρέπει να µπορεί να ελέγχεται σ όλο τον θάλαµο παραγωγής και σ όλα τα στάδια παραγωγής µε την µεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια. Ο έλεγχος της θερµοκρασίας επιτυγχάνεται καλύτερα αν έχουµε: I. Ικανοποιητική δυνατότητα του λέβητα θερµού νερού και των τοπικών κλιµατιστικών συσκευών του θαλάµου. II. Ικανοποιητική αντίστοιχη λειτουργία του συστήµατος ψύξης. III. Κατάλληλη επιλογή και τοποθέτηση του συστήµατος αερισµού του θαλάµου, έτσι που να έχουµε οµοιόµορφο αερισµό. IV. Ακριβή όργανα αυτοµατισµού και ελέγχου. V. Επαρκή µόνωση των κτιριακών και λοιπών εγκαταστάσεων. ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΝΩΠΩΝ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ Κάτω από ξηρές συνθήκες αποθήκευσης, η απώλεια νερού είναι π σπουδαιότερος παράγοντας αλλοιώσεων των µανιταριών. Σε υγρές συνθήκες το άνοιγµα του πίλου και η επιµήκυνση του στίπου είναι σπουδαιότεροι. Οι υψηλές θερµοκρασίες βοηθούν την ανάπτυξη των µικροοργανισµών. Όλα τα παραπάνω µπορούν να προληφθούν µε την µείωση της θερµοκρασίας και µε την καλή µεταχείριση του προϊόντος κατά την συλλογή. Συνήθως τα µανιτάρια προσφέρονται σε πλαστικό περιτύλιγµα. Αυτό έχει τις παρακάτω επιδράσεις στα νωπά µανιτάρια: a. Μειώνεις τις απώλειες βάρους, λόγο µείωσης της εξάτµισης. b. Το πλαστικό επιδρά στην αέριο σύνθεση της ατµόσφαιρας µέσα στο πλαστικό c. Επιδρά στην ανάπτυξη των µανιταριών.

25 Τα νωπά µανιτάρια µπορούν να συντηρηθούν στο ψυγείο στους 1-3 C και 90-95% σχετική υγρασία για 7-10 µέρες, χωρίς να χαλάει η ποιότητά τους ΨΥΞΗ ΤΩΝ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΚΕΝΟ Έχει σκοπό την ψύξη σε αρχική φάση και µετά την τοποθέτηση των µανιταριών σε ψυγεία, και αυτό για να γίνει πιο γρήγορη η ψύξη. Γίνεται ως εξής: τα µανιτάρια τοποθετούνται σε θαλάµους µε υπό πίεση 4-5 mmhg. Η µειωµένη πίεση προκαλεί την γρήγορη εξάτµιση του νερού, από την επιφάνεια των µανιταριών, µε αποτέλεσµα την,µείωση της θερµοκρασίας τους. Η τελική θερµοκρασία εξαρτάται απ το βαθµό του κενού, από το χρόνο έκθεσης στο κενό, την ταχύτητα που εξατµίζεται το νερό από την επιφάνεια των µανιταριών από την αρχική θερµοκρασία των µανιταριών. Επειδή τα µανιτάρια, λόγω της µεγάλης επιφάνειάς τους και της µη ύπαρξης επιδερµίδας, αφήνουν εύκολα το νερό να εξατµιστεί, για αυτό και η ψύξη στο κενό έχει καλά αποτελέσµατα. Σε µια υπό πίεση 4-5 mmhg, η ψύξη σε κενό µειώνει τη θερµοκρασία κατά 2 C, σε σχέση εµ το περιβάλλον, σε 30 λεπτά.

26 Φωτογραφία από το διαδίκτυο ΛΕΥΚΑΝΣΗ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ Ο κυριότερος σκοπός είναι η αδρανοποίηση των ενζύµων και η διαφυγή των αερίων που βρίσκονται στους ιστούς. Το µειονέκτηµα είναι ότι έχουµε έκπλυση των διαλυτών στερεών συστατικών, µε αποτέλεσµα την αύξηση του ποσοστού φύρας. Η λεύκανση γίνεται µε νερό ή ατµό. Ο χρόνος εξαρτάται από το µέγεθος των µανιταριών, λόγο του διαφορετικού χρόνου που απαιτείται για να φτάσει το εσωτερικό των µανιταριών σε µια θερµοκρασία περίπου 83 C. Μετά την λεύκανση ψύχονται σε λουτρό νερού ή µε καταιονισµό ύδατος καθώς προχωρούν σε ειδικό µεταφορέα. Η ψύξη διαρκεί περίπου 2 λεπτά και στο τέλος έχουν θερµοκρασία περίπου 37 C. Ο χρόνος λεύκανσης έχει σηµαντική επίδραση σε όλη την θερµική επεξεργασία και δεν πρέπει να είναι πολύ διαφορετικός από τον optimum, που είναι µέσο όρο 5 λεπτά. Χρόνος λεύκανσης 6,5 λεπτά έχει επίδραση στο χρώµα, ενώ η υπό λεύκανση δίνει µικρότερο στραγγισµένο βάρος.

27 Επίσης από τους δύο τρόπου λεύκανσης, µε το λευκαντήρα θερµού νερού, έχουµε λιγότερες απώλειες. Τα υπολείµµατα του οξυγόνου αυξάνουν την δραστηριότητα της φαινολοξειδάσης, η οποία µπορεί να µην έχει αδρανοποιηθεί τελείως κατά την λεύκανση. Στο νερό του λευκαντήρα συγκεντρώνονται πολλά παραπροϊόντα αντιδράσεων, που παρεµποδίζουν τις αντιδράσεις µεταχρωµατισµού, λόγο της υπερσυγκέντρωσης των προϊόντων µεταχρωµατισµού. ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ Μετά την λεύκανση τα µανιτάρια ψύχονται στους 37 C. Μετά την ψύξη είτε οδηγούνται στο κοπτικό ή προωθούνται ολόκληρα στο γεµιστικό. Αφού γεµιστούν µε την ανάλογη ποσότητα τα κουτιά ή τα βάζα, προωθούνται στο κλειστικό. Μετά τα κουτιά ή τα βάζα ετοιµάζονται για αποστείρωση. Για να δηµιουργηθεί το απαραίτητο κενό στα δοχεία των κονσερβών, πρέπει το υγρό πλήρωσης να έχει θερµοκρασία 90 C Κατά την αποστείρωση, πρέπει να θανατωθούν τα θερµοανθεκτικά βακτήρια, για αυτό πρέπει να ξέρουµε το είδος των βακτηρίων αυτών καθώς και την θερµοανθεκτικότητά τους. Όταν δεν θανατωθούν τα βακτήρια αυτά πολλαπλασιάζονται και προκαλούν φθορά των τοιχωµάτων της κονσέρβας ή την αλλοίωση του περιεχοµένου της και την διόγκωση των τοιχωµάτων του κουτιού. Η θερµοκρασία αποστείρωσης δεν πρέπει να ξεπερνά τους 118 C, γιατί σε υψηλότερες θερµοκρασίες τα µανιτάρια µετά χρωµατίζονται και παίρνουν την γεύση του καµένου. ΕΧΘΡΟΙ ΤΩΝ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ ΕΝΤΟΜΑ Τα COLLEMBOLA συνήθως δεν είναι εχθροί των µανιταριών. εκτός των περιπτώσεων που η καλλιέργεια γίνεται στο έδαφος σε αναχώµατα ή πλαστικούς σάκους. Συνήθως παρουσιάζονται σε καλλιέργειες που γίνονται σε θερµοκήπια ή σε σπήλαια.

28 ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ αναπτύσσονται σε υγρές συνθήκες µε αρκετή σηπόµενη φυτική ύλη και είναι πολύ συνηθισµένα σε θερµοκήπια που χρησιµοποιούνται για την καλλιέργεια αγγουριού ή όπου έχει παραχωθεί οργανική ουσία στο έδαφος. Μερικά είδη καταφέρνουν να επιβιώσουν κατά την ΦΑΣΗ1 οπότε πρέπει να γίνεται προσεκτική παστερίωση στην ΦΑΣΗ 2. εν µπορούν να επιβιώσουν αν το υπόστρωµα διατηρηθεί στους 60 C επί 4 ώρες. MYCOPHILA BARNESI. Βρίσκεται σε πολλά περιβάλλοντα, για αυτό η προσβολή µπορεί να γίνει από πολλές πηγές. Πολλαπλασιάζονται αργά, κάθε προνύµφη γεννά 19 προνύµφες που είναι ώριµες µέσα σε 8 µέρες. ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ απώλειες έχουµε µόνο από πρόωρη προσβολή των ραφιών. Το καλύτερο µέσο προφύλαξης είναι η πρόληψη της προσβολής, µε προσεκτικό έλεγχο των προσβεβληµένων ραφιών, την αποφυγή µετακίνησης εργαλείων ή ατόµων από προσβεβληµένους θαλάµους σε υγιείς. Αποτελεσµατικός έλεγχος επιτυγχάνεται µε την παστερίωση του θαλάµου στο τέλος της παραγωγής, επί 12 ώρες στους 70 C και µετά την εκκένωση του θαλάµου ψέκασµα των ξύλινων µερών του θαλάµου µε 2% πενταχλωροφαινολικό νάτριο διαλυµένο σε ανάλογη ποσότητα νερού. ΑΚΑΡΑΙΑ Τα παρακάτω ακάραια είναι γνωστό ότι προσβάλλουν τα µανιτάρια άµεσα τρεφόµενα από το µυκήλιο ή από το υπόστρωµα. 1. TYROPHAGUS DIMIDIATUS είναι µικρά κίτρινα ακάραια δύσκολα ή καθόλου διακρινόµενα µε γυµνό οφθαλµό. έχουν µακριές τρίχες στη ράχη και στα πίσω πόδια. Βρίσκονται όπου υπάρχει σχετική υγρασία υψηλή και τρέφονται από µούχλες. 2. GALOGLYPHU S MYCOPHAGUS διαχωρίζονται µόνο µε µικροσκόπιο. Πολλαπλασιάζονται όπου η θερµοκρασία και η υγρασία είναι υψηλή. Τα θηλυκά ζουν έως 3 εβδοµάδες, και εκκολάπτουν τα αυγά τους που µπορεί να είναι άπειρα σε περιβάλλον µε 21 C. Ολόκληρος ο βιολογικός κύκλος ολοκληρώνεται σε 10 µέρες.

29 3. TARSONEMUS MYCELIOPHAGUS ορατό µόνο µε µικροσκόπιο. Πολύ µικρό. ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΠΡΟΣΒΟΛΗΣ Η ζηµιά προέρχεται από το ότι τρώνε το µυκήλιο που βρίσκετε στο υπόστρωµα ή το χώµα επικάλυψης. Μερικές φορές τρώνε το τη βάση του στίπου και τα µανιτάρια χρωµατίζονται καστανά ή µε στίγµατα, τα οποία µπορούν να σχηµατιστούν και στον πίλο. ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ Τις περισσότερες φορές η παρουσία εντόµων οφείλετε στην απροσεξία του καλλιεργητή, κατά την παστερίωση του υποστρώµατος. Τα µέτρα βασικής υγιεινής είναι ο καλύτερος τρόπος πρόληψης. Υπόστρωµα, κοτσάνια µανιταριών και άρρωστα µανιτάρια κοντά στους θαλάµους παραγωγής είναι συνεχής πηγή µόλυνσης. Υπολείµµατα φυτών, τύρφη και παλιό άχυρο είναι εστίες που µπορούν να πολλαπλασιαστούν γρήγορα. Είναι αδύνατο να καταπολεµηθούν την περίοδο παραγωγής γιατί είναι µέσα στο χώµα επικάλυψης ή και µέσα στο υπόστρωµα, µέρη οπού είναι δύσκολο να φτάσουν τα φάρµακα µε απλό ψεκασµό. Μπορούν να προταθούν τα εξής µέτρα: 1. να διατηρείτε την µονάδα καθαρή, το δε υπόστρωµα και τα υπολείµµατα των µανιταριών δεν θα πρέπει να αφήνονται κοντά στην µονάδα παραγωγής. 2. Κατά την παστερίωση πρέπει να διατηρείτε θερµοκρασία 60 C επί 6 ώρες. 3. Μην αναµιγνύετε σογιάλευρο ή βαµβακόπιτα στο υπόστρωµα χωρίς να έχουν παστεριωθεί. 4. Φυλάσσετε το χώµα επικάλυψης σε καθαρό χώρο και αν είναι αναγκαίο παστεριώστε το.

30 5. Στο τέλος κάθε περιόδου, κάθε θάλαµος θα πρέπει να παστεριώνεται για 12 ώρες στους 70 C 6. Όλος ο νωπός αέρας που εισέρχεται µέσα στον θάλαµο πρέπει να φιλτράρετε από φίλτρα κατακράτησης σωµατιδίων, 4µ. οι πόρτες των θαλάµων να κλείνουν αεροστεγώς. Τα ίδια φίλτρα να χρησιµοποιούνται και στην έξοδο του αέρα. 7. Οι διάδροµοι να καθαρίζονται καθηµερινά και να απολυµαίνονται 2 φορές την εβδοµάδα µε χλώριο και φορµαλίνη εναλλάξ. 8. Προσοχή στην καταπολέµηση ένα εντόµων και τρωκτικών 9. Χέρια, ρούχα, σκεύη να είναι καθαρά και να απολυµαίνονται. 10. Ο έλεγχος στους θαλάµους πρέπει να αρχίζει από τον νεότερος προς τον παλαιότερο σε καλλιεργητικό στάδιο. 11. Χώµα επικάλυψης που έχει πέσει κάτω δεν πρέπει να τοποθετείτε στα ράφια. 12. Προσοχή στην καταπολέµηση εντόµων από τον εµβολιασµό µέχρι την πρώτη συλλογή. 13. Να µαζεύονται τα µανιτάρια όσο το δυνατόν κλειστά. 14. Τα άρρωστα κοτσάνια και µανιτάρια να συλλέγονται σε κλειστές σακούλες ή δοχεία. 15. Στις συλλογές πρέπει τα ράφια να ελέγχονται για την παρουσία κάποιας ασθένειας. 16. Η βλάστηση γύρω από την µονάδα παραγωγής πρέπει να ελέγχεται και να µην µένουν νερά στράγγισης στην επιφάνεια στον γύρω χώρο. ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΩΝ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ PLEUROTUS SP.

31 Τα µανιτάρια αυτά είναι πολύ γνωστά. Θα τα βρούµε σε κορµούς, σε ρίζες θάµνων, σε πεσµένα φύλλα στα δάση και σε µονάδες συστηµατικής καλλιέργειας. Στην Κρήτη είναι γνωστά µε το όνοµα Αρτικίτες. Είναι γνωστό στις παραµεσόγειες χώρες, όπου το βρίσκουµε να παρασιτεί στις ρίζες των φυτών Eryngium campestre, Laserpitum latifolium, ferula communis και σε φυτά της οικογένειας Ammiaceae. Όταν οι συνθήκες είναι ευνοϊκές, µπορούν να αναπτυχθούν πολλά µαζί, σα να έχουν την ίδια ρίζα. ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ o o o o o o κατάλληλου υποστρώµατος υποστρώµατος υποστρώµατος εµβολιασµένου υποστρώµατος φάση καρποφορίας καρποφοριών και συλλογή Παρασκευή Παστερίωση Εµβολιασµός Επώαση Εισαγωγή στη Ανάπτυξη Οι συνθήκες καλλιέργειας, είναι λίγο πολύ ίδιες. Μεταξύ των ριζών υπάρχουν µικροδιαφορές που αναφέρονται σε: o o o απαιτήσεις σε θερµοκρασίες ανάπτυξης καρποφοριών µε άλλους µικροοργανισµούς στο υπόστρωµα φωτισµό για την καρποφόρηση ιαφορετικές Ανταγωνισµού Απαιτήσεις σε ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΥ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑΤΟΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ

32 Σαν πρώτη ύλη µπορεί να χρησιµοποιηθεί άχυρο σιτηρών, σπαδικές καλαµποκιού, πριονίδι ξύλου, και κοµµένοι κορµοί δέντρων. Ένα από τα πιο φτηνά αλλά και άφθονα υλικά είναι το άχυρο σιτηρών που µπορεί να χρησιµοποιηθεί αυτούσιο ή σε µίγµα µε σπάδιακες καλαµποκιού. Συνηθίζεται να κόβεται το άχυρο, µπορεί όµως να χρησιµοποιηθεί και σε µπάλες χωρίς καθόλου να λυθούν. Πριν την παστερίωση το άχυρο βρέχεται µέχρι να αποκτήσει υγρασία 70-72%. Το υπόστρωµα για την καλλιέργεια δεν χρειάζεται ζύµωση. ΠΑΣΤΕΡΙΩΣΗ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑΤΟΣ Πρέπει να παστεριώνεται για να απαλλαγεί από τους βλαβερούς µικροοργανισµούς. Η παστερίωση γίνεται µε ατµό στους 70 C για 12 ώρες. Για µικρές ποσότητες η παστερίωση µπορεί να γίνει µε ζεστό νερό. Μετά την παστερίωση το υπόστρωµα ψύχεται στους C, για τον εµβολιασµό. Κατά το τέλος της παστερίωσης το υπόστρωµα µπορεί να έχει: Άζωτο 0,6-1,3 % Ph 6,8-7,2 Υγρασία 70-72%. ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΣ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑΤΟΣ ΕΠΩΑΣΗ Κατά τον εµβολιασµό το µυκήλιο πρέπει να διανέµεται οµοιόµορφα µέσα στο υπόστρωµα. Η αναλογία του µυκηλίου πρέπει να είναι 1-2 % σε νωπό βάρος υποστρώµατος. Μετά τον εµβολιασµό ακολουθεί επώαση. Κατά την επώαση το υπόστρωµα πρέπει αν είναι καλυµµένο για να µην ξηραίνεται. Η επώαση γίνεται

33 στους βαθµούς και σε σχετική υγρασία αέρος 95 %. Μετά την επώαση το άχυρο πρέπει να έχει καλυφθεί καλά µε µυκήλιο. ΚΑΡΠΟΦΟΡΗΣΗ Είναι αναγκαίο να πέσει η θερµοκρασία του υποστρώµατος 4-5 βαθµούς, για διάστηµα 2-4 ηµερών. Μετά από το θερµικό σοκ οι σάκοι ή τα κιβώτια µε το υπόστρωµα ανοίγονται ή ξεσκεπάζονται και εισερχόµεθα στο στάδιο καρποφόρησης. Για το στάδιο αυτό αναγκαίες συνθήκες είναι: Θερµοκρασία 8-14 C Υγρασία αέρος 8-14 % Αερισµός τόσος όσος να έχουµε διοξείδιο του άνθρακος 0,08-0,06 % και οµοιόµορφη θερµοκρασία σε όλο το θάλαµο. Φωτισµός τουλάχιστον 600 LUX στην επιφάνεια του υποστρώµατος για 12 ώρες την µέρα. Με τις παραπάνω συνθήκες σε λίγες µέρες, συνήθως µια βδοµάδα, αρχίζουν να εµφανίζονται ανάλογα µε την θερµοκρασία αέρος και υποστρώµατος µεγαλώνουν και είναι έτοιµα για συλλογή σε 6-10 µέρες. Οι διαδοχικές συλλογές επαναλαµβάνονται κάθε µέρες. Η παραγωγή µπορεί να φθάσει % του βάρους του νωπού υποστρώµατος. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1 ΦΡΑΤΖΕΣΚΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Λ. µανιτάρια βιολογία και καλλιέργεια των βρώσιµων µανιταριών. ( 1990 ).

34 2 Alexopoulos CJ. Introductory Mycrobiology 3 Atkins C.F Guide to Mushroom Growing 4 C.C.O Practical Training School for Mushroom Growing Horst Holl. 5 The Mushroom Journal περιοδικό 6 ηµήτρης Θ. Κελτεµλίδης Τα µανιτάρια αυτός ο κόσµος ο άγνωστος Svrcek M.- Kubicka J. : Champignons d Europe, Bordas, Paris, M. Bratakos, T. Zafiropoulos, P. Siskos and P. Ioannou: Selenium in Foods Produced an Consumed in Greece, Journal of food Science, Volume 52, No 3, May- June ηµήτρης Θ. Κελτεµλίδης ΤΑ ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ του βουνού και του κάµπου 1990 εκδόσεις Ψύχαλου. 10 Σύλλογος µανιταριών Γρεβενών 11 Σύλλογος µανιταριών Λάρισας 12 Σύλλογος µανιταριών Λέσβου.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΝ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΝ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΝ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΔΑΡΑΚΗ ΔΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ

Εργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ Εργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ Εισαγωγή Τα θρεπτικά υλικά περιέχουν τις κατάλληλες ενώσεις για την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό των μικροοργανισμών. Οι ετερότροφοι οργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων Ποιότητα Ορισµός Η έννοια της ποιότητας όπως αυτή ορίζεται από τον ιεθνή Οργανισµό Τυποποίησης (ISO) αναφέρεται στο σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος τα οποία του προσδίδουν τη

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Μικροβιολογία. (Μύκητες)

Γενική Μικροβιολογία. (Μύκητες) Γενική Μικροβιολογία (Μύκητες) Χαρακτηριστικά των μυκήτων Ευκαρυωτικοί μικροοργανισμοί Δεν φωτοσυνθέτουν, είναι χημειοοργανότροφοι. Σημαντικοί αποικοδομητές! Μύκητες και τρόφιμα (Αλλοιώσεις τροφίμων) Μύκητες

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Εξοπλισμός Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΧΩΡΟΙ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ Κάθε εργαστήριο θα πρέπει να διαθέτει χώρους

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ιοί είναι :

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Εισαγωγικές Έννοιες Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Καλλιέργεια in vitro (= μέσα σε γυαλί): η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ = Εξωτερικοί παράγοντες που µπορούν να προκαλέσουν

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO Εργαστήριο 2 ο Υλικό Καλλιέργειας Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΥΛΙΚΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ o Ο ζυγώτης εμφανίζει ολοδυναμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34 Φυσικά λιπάσματα Τα κύρια θρεπτικά συστατικά των φυτών Τρεις είναι οι θρεπτικές ουσίες που απαιτούνται από τα φυτά σε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες από τα άλλα στοιχεία. Είναι το άζωτο(n), ο φώσφορος(p) και

Διαβάστε περισσότερα

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες:

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Θερμοκρασία αερισμό, δραστηριότητα των μικροοργανισμών, πρόσληψη των θρεπτικών στοιχείων συγκέντρωση των τοξικών ουσιών. Η έλλειψη υγρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Οι ελιές και το ελαιόλαδο αποτελούν βασικό στοιχείο της διατροφής των Ελλήνων από την αρχαιότητα ακόμη. Επίσης αποτελούν ουσιαστικό μέρος της Μεσογειακής δίαιτας για την οποία τόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΟΙ ΜΥΚΗΤΕΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΟΙ ΜΥΚΗΤΕΣ 34 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΟΙ ΜΥΚΗΤΕΣ 35 ΟΙ ΜΥΚΗΤΕΣ Απαντώνται πάνω σε δέντρα, στο δάσος μετά τη βροχή, μέσα σε τρόφιμα αλλά και στα πόδια των αθλητών. Οι περισσότεροι από αυτούς μοιάζουν με φυτά, αλλά δεν

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικά προϊόντα κήπου. Οδηγός για εύκολη και γρήγορη κομποστοποίηση

Βιολογικά προϊόντα κήπου. Οδηγός για εύκολη και γρήγορη κομποστοποίηση Δωρεάν Δωρεάν συμβουλές συμβουλές Βιολογικά προϊόντα κήπου Οδηγός για εύκολη και γρήγορη κομποστοποίηση Η φύση ως πρότυπο Σε κάθε τετραγωνικό εκατοστό εδάφους, υπάρχουν εκατομμύρια μικροοργανισμοί που

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΥΔΡΑΥΛΙΚΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ «Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΦΙΛΤΡΑΡΙΣΜΑ Τρεις τύποι φιλτραρίσµατος χρησιµοποιούνται στα αυτόνοµα

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα»

Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα» 1 Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα» 2 Κάδοι για τη συλλογή των απορριµµάτων Οι κάδοι που µοιράστηκαν στα πρώτα πιλοτικά σπίτια είναι τέσσερις µεγάλοι κάδοι χωρητικότητας 120 λίτρων καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή λαχανικών στην αυλή του σχολείου - Πρακτικές συμβουλές

Παραγωγή λαχανικών στην αυλή του σχολείου - Πρακτικές συμβουλές Παραγωγή λαχανικών στην αυλή του σχολείου - Πρακτικές συμβουλές Εργαστήριο Λαχανοκομίας Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ Επιμορφωτικό σεμινάριο:«καλλιεργώ στην πόλη μου, στο σχολείο μου» Σάββατο 31/10/2015 Περίγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ Σπορά τον Απρίλιο σε βάθος 2-3 cm και σε απόσταση 15 cm Μικρή βλαστική ικανότητα σπόρων (περίπου 3-4 έτη) Αδύνατη η πιστή αναπαραγωγή των ποικιλιών Καθυστέρηση εισόδου πρέμνων σε

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΝΕΡΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Γιατί μας ενδιαφέρει η συμπεριφορά των υλικών απέναντι στο νερό; 1. Προστασία των κτηριακών κατασκευών από το νερό της βροχής 2. Προστασία των κτηριακών

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ-ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΜΦΙ ΓΙΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ-ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΜΦΙ ΓΙΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ-ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΜΦΙ ΓΙΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η φυσικοχημική ανάλυση του εδάφους παρέχει σημαντικές πληροφορίες σχετικά με την ποιοτική και θρεπτική κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ HACCP

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ HACCP ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ HACCP 1 1. Είδη κρέατος 2. Σκόνη γάλακτος 3. Προτηγανισµένες και µη πατάτες 4. Ψάρια και θαλασσινά 2 1. Εφαρµογή προγράµµατος HACCP στην παραγωγή κρέατος Η χρήση HACCP

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΙΑΣΤΟΛΗ - ΣΥΣΤΟΛΗ Όταν θερµαίνεται το ξύλο αυξάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές)

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) KINΔΥΝΟΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) Μικροβιολογικός Χηµικός Φυσικός Η φυσική καταστροφή των τροφίµων κάνει τα τρόφιµα

Διαβάστε περισσότερα

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Αθανάσιος Κουκουνάρας Λέκτορας Εργαστήριο Λαχανοκομίας Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ thankou@agro.auth.gr 9 Μαρτίου 2015, Λάρισα Κύρια σημεία Η ανάγκη για λίπανση Οργανική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΖΩΟΤΡΟΦΗΣ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΖΩΟΤΡΟΦΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΖΩΟΤΡΟΦΗΣ Χαμηλότερο κόστος σίτισης ανά ζώο.. Απόσβεση σε 9-18 μήνες.. Χωρίς χρήματα για ζωοτροφές.. Ένα Containers 20 τμ για 20 στρέμματα καλλιεργούμενης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η παραγωγή τροφής Καλύπτει τη βασικότερη ανθρώπινη ανάγκη Ιστορικά, η πρώτη αιτία ανθρώπινης παρέµβασης στο φυσικό περιβάλλον Σχετίζεται άµεσα µε τον υπερπληθυσµό

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες»

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες» ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής «Κρανιά: Μία νέα καλλιέργεια µε πολύτιµες ιδιότητες» Λαµία, 16Μαϊου 2012 Τοποθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία)

2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία) Πριν ξεκινήσεις 1. Επέλεξε το χώρο (νερό, καλό έδαφος) 2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία) 3. Ξέχασε κατ αρχήν ευαίσθητα και σπάνια φυτά. Πρώτα περπάτα σε γνωστά μονοπάτια και σ αυτό που

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Υποστρώµατα σποράς λαχανικών

Υποστρώµατα σποράς λαχανικών Υποστρώµατα σποράς λαχανικών Εδαφικά µείγµατα 1. Εδαφική κοµπόστα Χώµα & κοπριά σε αναλογία 2:1 Τύπος χώµατος: Αµµοπηλώδες ή αργιλλοπηλώδες Τύπος κοπριάς: αγελαδινή ή αλογίσια ή προβάτων εν συνιστάται

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗ ΞΥΛΟΥ ΣΕ ΔΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το κρεας, γίνεται και χρήση άλλων αλατων όπως νιτρικών και νιτρωδών.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 009 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΘΕΩΡHΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υδραυλικών, Θερμικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ESCAPE ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ Βασικές απαιτήσεις για τη διατροφή των αθλητών Τα τελευταία χρόνια οι αθλητικές επιδόσεις αυξάνονται αδιάκοπα. Η συνηθισμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ι

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ι ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ι Επώνυµο: Όνοµα: Πατρώνυµο: ΑΜ: Εξάµηνο: Ηµεροµηνία: Θέµα 1. Υπογραµµίσατε ή κυκλώσατε ή γράψετε τη λέξη που δίδει ή συµπληρώνει σωστά την πρόταση. (Μονάδες 3). 1. Μια βιοµηχανική

Διαβάστε περισσότερα

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr ΛίπανσηστηνΒιολογικήΓεωργία E. Καµπουράκης Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ταχ. Θυρ.. 2229, 71003 Ηράκλειο, Κρήτη Ελλάδα Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr Λίπανσηστηνβιολογικήγεωργία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι Φυτών. Ετήσια Διετή Πολυετή. Ποώδη. Ξυλώδη

Τύποι Φυτών. Ετήσια Διετή Πολυετή. Ποώδη. Ξυλώδη Τύποι Φυτών Ετήσια Διετή Πολυετή Ποώδη Ξυλώδη Δένδρα Θάμνοι Ανατομική των αγγειωδών φυτών Κύτταρο Ιστός Όργανο Φυτό Υπόγειο μέρος Υπέργειο μέρος Ρίζα Βλαστοί ή στελέχη Προέλευση και ανάπτυξη σπόρων Εγγενής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ Α. ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΑΙΘΡΟ Η επιτυχία μιας ανθοκομικής καλλιέργειας στην ύπαιθρο εξασφαλίζεται όταν οι συνθήκες είναι οι κατάλληλες για ένα συγκεκριμένο είδος.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη

Διαβάστε περισσότερα

Ζόμπου Φώτης. Η επίδραση των μεθόδων στη συντήρηση των τροφίμων

Ζόμπου Φώτης. Η επίδραση των μεθόδων στη συντήρηση των τροφίμων Ζόμπου Φώτης Η επίδραση των μεθόδων στη συντήρηση των τροφίμων ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται τις μεθόδους στη συντήρηση των τροφίμων. Τα συντηρητικά που χρησιμοποιούνται τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρτήµατα για µεµβράνες PVC Alkor Draka

Εξαρτήµατα για µεµβράνες PVC Alkor Draka Εξαρτήµατα για µεµβράνες PVC Alkor Draka Η Alkor Draka διαθέτει για κάθε τύπο µεµβράνης PVC αντίστοιχα εξαρτήµατα που διατίθενται κατόπιν παραγγελίας. ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΕΠΙΣΤΡΩΣΗΣ ALKORPLUS Alkorplus Στρώµα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Η µέλισσα είναι έντοµο ολοµετάβολο και για την ολοκλήρωση του βιολογικού της κύκλου διέρχεται από τα στάδια του αυγού, της

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΣΥΓΚΟΜΙ Η ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ

ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΣΥΓΚΟΜΙ Η ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΕΡΟΣ I ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΣΥΓΚΟΜΙ Η ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ Α) Γενικά...21 B) Βιολογικοί Παράγοντες οι οποίοι συντελούνστην Υποβάθμιση της Ποιότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ - ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Αθήνα 2007 3 4 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Η μελέτη των αλληλεπιδράσεων του ανθρώπινου οργανισμού με τον περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση:

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: ΚΑΣΤΑΝΙΑ Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Faqgaceae Castanea mollissima (κινέζικη Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. crenata (Ιαπωνική Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. sativa (Ευρωπαϊκή Καστανιά)

Διαβάστε περισσότερα

Χειρισμός και τοποθέτηση των πλακών

Χειρισμός και τοποθέτηση των πλακών Χειρισμός και τοποθέτηση των πλακών Προετοιμασία για τη νέα καλλιέργεια 3-3 Παράδοση 1 Η εξωτερική αποθήκευση δεν συνίσταται. Αποθηκεύστε σε χώρο καθαρό και στεγνό ξέχωρο από το χώρο παραγωγής. 3 Μην στοιβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών «ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΒΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΡΟΥΛΙΟΥ HYDROFLIES» ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ - ΕΝΟΤΗΤΑ 5 (βασισμένο στα περιεχόμενα του Chapter 5 - Mycoticon s Textbook) ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΩΝ ΕΔΩΔΙΜΩΝ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ - ΕΝΟΤΗΤΑ 5 (βασισμένο στα περιεχόμενα του Chapter 5 - Mycoticon s Textbook) ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΩΝ ΕΔΩΔΙΜΩΝ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ Identification and sustainable exploitation of wild edible mushrooms in rural areas ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ - ΕΝΟΤΗΤΑ 5 (βασισμένο στα περιεχόμενα του Chapter 5 - Mycoticon s Textbook) Γ.Ι. Ζερβάκης & Η. Πολέμης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 10 o

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 10 o ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 10 o ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ Μύκητες Ωίδιο τριανταφυλλιάς, Σκωρίαση τριανταφυλιάς, Σκωρίαση γαρυφαλλιάς, Μελανή κηλίδωση τριανταφυλλιάς, Σκωρίαση χρυσάνθεμου, Βοτρύτης, Αδρομυκώσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΗ: Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον. Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ.

ΜΕΛΗ: Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον. Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ. ΜΕΛΗ: Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ. Παρασκευόπουλο Ιστορικό Πλαίσιο: - Πρωτοεμφανίστηκε πριν από 5.000 χρόνια στην Αφρική.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΦΥΤΑ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ 204008

ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΦΥΤΑ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ 204008 ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΦΥΤΑ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ 204008 Υπόβαθρο Τα φυτά προσαρμόζονται πρώτιστα στη ζωή στο έδαφος, αν και πολλά ζουν στο νερό κατά τη διάρκεια μέρους του κύκλου ζωής τους. Αυτό το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα.

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα. Οξέα Διάλυμα ονομάζεται κάθε ομογενές μείγμα. Το διάλυμα έχει την ίδια σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες σε όλη του τη μάζα. Τα συστατικά του διαλύματος δεν μπορούν να διακριθούν ούτε με γυμνό μάτι, ούτε

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος Πρόλογος Τα φρούτα και τα λαχανικά αποτελούν µια ξεχωριστή κατηγορία τροφίµων. Ο λόγος που ξεχωρίζουν είναι ότι τα προϊόντα αυτά είναι ζωντανά, δηλαδή αναπνέουν και µεταβολίζονται και µετά τη συγκοµιδή

Διαβάστε περισσότερα

Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι

Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοιονομάζονται οι παθολογικές εκείνες καταστάσεις οι οποίες οφείλονται στην κατανάλωση τροφίμων που έχουν μολυνθεί με παθογόνους παράγοντες.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΑΣΙΔΙΟΜΥΚΗΤΕΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΑΣΙΔΙΟΜΥΚΗΤΕΣ ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 ΒΑΣΙΔΙΟΜΥΚΗΤΕΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΜΥΚΗΤΩΝ ΒΑΣΙ ΙΟΜΥΚΗΤΗΤΕΣ (BASIDIOMYCETES) Στην κλάση αυτή ταξινομούνται πολλοί παθογόνοι μύκητες με βάση τις εγγενείς καρποφορίες τους. Οι εγγενείς

Διαβάστε περισσότερα

γυαλί χαρτί χαρτόνι ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ανακύκλωσε και εσύ! υπόλοιπα απόβλητα πλαστικό μέταλλο βιοαπόβλητα ή οργανικά απόβλητα http://uest.ntua.

γυαλί χαρτί χαρτόνι ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ανακύκλωσε και εσύ! υπόλοιπα απόβλητα πλαστικό μέταλλο βιοαπόβλητα ή οργανικά απόβλητα http://uest.ntua. χαρτί χαρτόνι γυαλί πλαστικό μέταλλο βιοαπόβλητα ή οργανικά απόβλητα υπόλοιπα απόβλητα ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ανακύκλωσε και εσύ! «Ανάπτυξη και εφαρμογή πιλοτικού συστήματος για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Στερεών

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Το Contans WG εξολοθρεύει την πηγή της σκληρωτινίασης

Το Contans WG εξολοθρεύει την πηγή της σκληρωτινίασης Contans WG Ο νεότερος, ασφαλέστερος και πιο ευπροσάρμοστος τρόπος ελέγχου της Σκληρωτινίασης, που υπάρχει! Τα αποτελέσματα από την χρήση του Contans WG δείχνουν σημαντική μείωση στον αριθμό των σκληρώτιων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΥΓ ΑΛΙΑ ΑΜΥΓ ΑΛΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μικρό έως µεγάλο µέγεθος. Καταγωγή: Ασία

ΑΜΥΓ ΑΛΙΑ ΑΜΥΓ ΑΛΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μικρό έως µεγάλο µέγεθος. Καταγωγή: Ασία Καταγωγή: Ασία ΑΜΥΓ ΑΛΙΑ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Rosaceae Prunus amygdalus (Prunus communis, Amygdalus communis). Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μικρό έως µεγάλο µέγεθος Φύλλα Απλά, κατ εναλλαγή, οδοντωτά,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ

ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ Η αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων: ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ - βλάπτει την υγεία των & ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ESHAROOF REFLECT ΘΕΡΜΟΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΤΙΚΗ ΜΕΜΒΡΑΝΗ ΚΕΡΑΜΟΣΚΕΠΗΣ (SBS -25 C)

ESHAROOF REFLECT ΘΕΡΜΟΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΤΙΚΗ ΜΕΜΒΡΑΝΗ ΚΕΡΑΜΟΣΚΕΠΗΣ (SBS -25 C) ESHAROOF REFLECT ΘΕΡΜΟΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΤΙΚΗ ΜΕΜΒΡΑΝΗ ΚΕΡΑΜΟΣΚΕΠΗΣ (SBS -25 C) ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Η ελαστοµερής ασφαλτική µεµβράνη κεραµοσκεπής EshaRoof Reflect ανήκει στις µεµβράνες κεραµοσκεπής νέας γενιάς

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης.

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 03 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ T.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υδραυλικών, Θερμικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΣΥΚΙΑ Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΒΟΤΑΝΙΚΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ Τάξη των Αγγειόσπερμων Δικότυλων φυτών. Οικογένεια Moraceae, γένος Ficus, είδος Carica.

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας;

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; > της Νεκταρίας Καρακώστα Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; Για λόγους οικονομικούς, ηθικούς, θρησκευτικούς, λόγους υγείας και περιβαλλοντικούς, χιλιάδες καταναλωτές αναζητούν τρόπους και λύσεις σε μια προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ. Φύλλο Εργασίας 7 Διατροφή & υγεία. Βιολογία A Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία.

ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ. Φύλλο Εργασίας 7 Διατροφή & υγεία. Βιολογία A Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία. ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ Ενότητα λογισμικού Τροφή Θρέψη Φύλλο Εργασίας 7 Διατροφή & υγεία Βιολογία A Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία. Στις αρχές του 20ου αιώνα ένας νομπελίστας ιατροφιλόσοφος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ Ο ΗΓΟΥ ΜΕ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΓΡΟ ΙΑΤΡΟΦΙΚΟ ΤΟΜΕΑ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ Ο ΗΓΟΥ ΜΕ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΓΡΟ ΙΑΤΡΟΦΙΚΟ ΤΟΜΕΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ Ο ΗΓΟΥ ΜΕ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΓΡΟ ΙΑΤΡΟΦΙΚΟ ΤΟΜΕΑ «Ηµερίδα για τον Αγροδιατροφικό Τοµέα Παρουσίαση Τοπικών Προϊόντων µε Γευσιγνωσία» ιοργάνωση: ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΚΙΛΚΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος Πρόλογος Η ψύξη είναι σήµερα η πιο διαδοµένη µέθοδος διατήρησης των ευπαθών προϊόντων, όπως είναι τα τρόφιµα. Η επιστήµη της Βιοµηχανικής Ψύξης έχει σήµερα ξεχωριστή θέση και παίζει σηµαντικό ρόλο στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΒΗΤΕΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

ΛΕΒΗΤΕΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΛΕΒΗΤΕΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ Η ΛΥΣΗ ΣΤΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Ο οίκος Sime, αναλογιζόμενος τα ενεργειακά προβλήματα και τη ζήτηση χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, προσφέρει στην αγορά και λέβητες βιομάζας:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Τα κύτταρα που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά του Θαμνώνα και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωµένες λύσεις διαχείρισης

Ολοκληρωµένες λύσεις διαχείρισης Ολοκληρωµένες λύσεις διαχείρισης λυµάτων µικρής & µεσαίας κλίµακας Προβλήµατα στα οποία δίνεται λύση Οι λύσεις που προτείνει η Agrologistics, έρχονται να δώσουν απάντηση σε πολλά προβλήµατα σχετικά µε

Διαβάστε περισσότερα