ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΧΡΩΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΝΙΑΜΑΤΩΝ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΩΝ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΝΑΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΧΡΩΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΝΙΑΜΑΤΩΝ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΩΝ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΝΑΟΥ"

Transcript

1 Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 6 (2014): ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΧΡΩΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΝΙΑΜΑΤΩΝ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΩΝ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΝΑΟΥ Α. Οικονόμου 1 και Χρ. Καρύδης 2, >45 Περίληψη Οι ποσοτικές και ποιοτικές αναλύσεις των υλικών κατασκευής ενός έργου τέχνης είναι πλέον αναγκαίες πριν από οποιαδήποτε προληπτική ή επεμβατική εργασία ακολουθήσει ο συντηρητής. Οι φυσικοχημικές αναλύσεις δεν απαντούν μόνο στα ερωτήματα που αφορούν τον τρόπο φθοράς των υλικών ή την περαιτέρω διατήρησή τους, αλλά πολλές φορές βοηθούν στη χρονολόγηση και στον εντοπισμό πιθανών διαφορετικών ιστορικών φάσεων ενός μνημείου. Στην περίπτωση της συγκεκριμένης μελέτης εφαρμόστηκαν οι τεχνικές του Φθορισμού Ακτίνων Χ (Xray Fluorescence Spectroscopy), της Ηλεκτρονικής Μικροσκοπίας Σάρωσης (Scanning Electron Microscopy-EDX) και της Περιθλασιμετρίας Ακτίνων Χ (X-ray Diffraction) για την ταυτοποίηση χρωστικών και κονιαμάτων από πιθανές διαφορετικές ιστορικές φάσεις (14ος-19ος αι.) του Ι. Ναού Αγ. Γεωργίου στο Ακραίφνιο Βοιωτίας. Τα αποτελέσματα που προέκυψαν από τις αναλύσεις των ληφθέντων δειγμάτων οδήγησαν στον εντοπισμό παραδοσιακών χρωστικών όπως ανθρακικό ασβέστιο (CaCO 3 ), μαύρο του άνθρακα (C), λευκό του μολύβδου (PbCO 3 ), μίνιο (Pb 3 O 4 ), αζουρίτη (2CuCO 3.Cu(OH) 2 ), κιννάβαρι (HgS), καθώς και νεότερων χρωστικών, όπως λευκό του Τιτανίου (Ti) και λευκό του βαρίου (BaSO 4 ), ενώ επιβεβαβιώθηκε η εφαρμογή της τεχνικής της νωπογραφίας (fresco) σε όλα τα δείγματα που αναλύθηκαν. Λέξεις Κλειδιά: χρωστικές, κονιάματα, τοιχογραφίες, χαρακτηρισμός, XRF, SEM-EDX, XRD 1. Corresponding author, Marie Curie Fellow, Department of Archaeology, University of Nottingham, UK 2. Διδάσκων, Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος (Κατεύθυνση Συντήρησης Πολιτισμικής Κληρονομιάς), ΤΕΙ Ιονίων Νήσων, Ζάκυνθος

2 >46 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην παρούσα εργασία γίνεται χαρακτηρισμός των χρωστικών και των κονιαμάτων στον Ι. Ναό του Αγίου Γεωργίου που βρίσκεται στο Ακραίφνιο Βοιωτίας (εικ. 1) ύστερα από σχετική άδεια δειγματοληψίας από την 23η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων. Ο Ναός (εικ. 2) φέρει τοιχογραφίες διάφορων φάσεων πιθανών από τον 14ο έως και τον 19ο αιώνα. Στο πλαίσιο του έργου: «Στερέωση και Αποκατάσταση I. Ναού Αγίου Γεωργίου στο Ακραίφνιο Βοιωτίας» της 23ης ΕΒΑ, ελήφθησαν συνολικά 22 δείγματα χρωστικών από 9 σημεία του εσωτερικού του Ναού και 6 δείγματα κονιαμάτων του Ναού in situ, τα οποία φέρουν τις εξής αποχρώσεις: μαύρο, λευκό, γκρι, ερυθρό, καστανό, ιώδες και γαλάζιο. Στόχος της μελέτης είναι η ταυτοποίηση των χρωστικών και η διενέργεια αναλύσεων στα κονιάματα ώστε να εντοπιστούν διαφορετικές συστάσεις χρωστικών ή/, που πιθανόν να σηματοδοτούν τις διαφορετικές φάσεις τοιχογράφησης του Ναού. Εικ. 1: Χάρτης της ευρύτερης περιοχής της Βοιωτίας. Εικ. 1: Χάρτης της ευρύτερης περιοχής της Βοιωτίας. Εικ. 2: Ο Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου πριν τις Εικ. 2: Ο Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου πριν τις εργασίες αποκατάστασης. εργασίες αποκατάστασης. Σύμφωνα με τα αρχαιολογικά δεδομένα ο Ναός του Αγ. Γεωργίου ανήκει αρχιτεκτονικά στον τύπο του σύνθετου σταυροειδούς εγγεγραμμένου. Οι τοιχογραφίες που σώζονται σε μεγάλο τμήμα του Ιερού, του κυρίως ναού και του νάρθηκα, ανήκουν σε τουλάχιστον τρεις φάσεις τοιχογράφησης (14ο, 16ο, 19ο αι.). Οι διαφορετικές φάσεις τοιχογράφησης είναι ορατές σε αρκετά σημεία του Ιερού Βήματος, του κυρίως ναού και του νάρθηκα, χωρίς να είναι πάντα δυνατό να διαγνωσθεί η ακριβής χρονολόγησή τους και ο συσχετισμός τους. Στο πλαίσιο των εργασιών συντήρησης και τεκμηρίωσης κατά το έργο «Στερέωση και Αποκατάσταση Ι. Ναού Αγ. Γεωργίου στο Ακραίφνιο Βοιωτίας» πραγματοποιήθηκε την άνοιξη του 2012 αποτοίχιση τμημάτων του 19ου και μικρού τμήματος του 16ου αι. από τον κυρίως ναό. Κατά τις αποτοιχίσεις προέκυψαν θέματα χρονολόγησης των στρωμάτων, καθώς αποκαλύφθηκε τμήμα τοιχογραφίας που ανήκει σε φάση προγενέστερη της επιγραφής ίδρυσης του Ναού (1311).

3 2. ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ >47 Η δειγματοληψία πραγματοποιήθηκε in situ στο ναό. Τα δείγματα που ελήφθησαν (εικ. 3) για τη συγκεκριμένη μελέτη καθώς επίσης και η περιγραφή τους παρουσιάζονται στους πίνακες 1 και 2. Για τον χαρακτηρισμό των δειγμάτων χρησιμοποιήθηκαν τρεις αναλυτικές τεχνικές, ο Φθορισμός Ακτίνων Χ (Xray Fluorescence Spectroscopy), η Ηλεκτρονική Μικροσκοπία Σάρωσης (Scanning Electron Microscopy-EDX) και η Περιθλασιμετρία Ακτίνων Χ (Xray Diffraction). Χ.7 Χ.1 Χ.11 Χ.3 Χ.10 Χ.12 Χ.13 Εικ. 3: Ενδεικτικές εικόνες από τα σημεία δειγματοληψίας. Εικ. 3: Ενδεικτικές εικόνες από τα σημεία δειγματοληψίας. Φθορισμός Ακτίνων-Χ (XRF) Για τις αναλύσεις των χρωστικών μέσω του Φθορισμού ακτίνων Χ χρησιμοποιήθηκε η διάταξη μ-xrf, Artax 400 της εταιρείας Bruker με στόχο μολυβδενίου (Mo) και ανιχνευτή Si-drift, ο οποίος λειτουργεί χωρίς τη χρήση υγρού αζώτου, με ενεργή επιφάνεια 10 mm² και ανάλυση ενέργειας <150 ev για την κορυφή Mn-Ka στα 100 kcps, με μέγιστο ρυθμό γεγονότων (max. count rate) >100 kcps. Η διάταξη λειτουργούσε σε συνθήκες τάσης και έντασης ρεύματος 40 kv και 900μΑ αντίστοιχα για την ανίχνευση των κύριων στοιχείων και των ολιγοστοιχείων, ενώ o χρόνος μέτρησης ήταν τα 60 sec.

4 >48 Ηλεκτρονική Μικροσκοπία Σάρωσης Οι αναλύσεις των κονιαμάτων πραγματοποιήθηκαν στο εργαστήριο Αρχαιομετρίας του Τμήματος Ιστορίας Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικής Κληρονομιάς του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Χρησιμοποιήθηκε (περιβαλλοντικό) Ηλεκτρονικό Μικροσκόπιο Σάρωσης της JEOL (JSM-6510LV) με Φασματόμετρο Διασποράς Ενέργειας EDS της Oxford Instruments, και με χρήση του λογισμικού INCA. Βασικές παράμετροι λειτουργίας: High vacuum, Voltage: 20kV, Working Distance: 15mm. Περιθλασιμετρία Ακτίνων-Χ (XRD) Με την περιθλασιμετρία των ακτίνων Χ έγινε δυνατή η ορυκτολογική ανάλυση των κονιαμάτων. Η ανάλυση έγινε με περιθλασιόμετρο D8 Advance Bruker diffractometer με συνθήκες λειτουργίας ακτινοβολία Cu Kα (λ = 1,5406 Å) και μονοχρωμάτορα γραφίτη. Η σάρωση των δειγμάτων έγινε σε γωνίες 2θ από 5ο έως 60ο, σε βήματα των 0,02ο (2θ) με ρυθμό 2 s ανά βήμα. Πίν. 1:Τα δείγματα των κονιαμάτων και περιγραφή του σημείου από όπου ελήφθησαν. ΚΟΝΙΑΜΑΤΑ Αρ. Δείγματος Κ.1 Κ.2 Κ.3 Κ.4 Κ.5 Κ.6 Μέρος τοιχογραφίας Δέηση, αριστερό τμήμα Αρκοσόλιο υπερκείμενο στρώμα, αριστερά (στρώμα με την επιγραφή 1311) Αρκοσόλιο, υποκείμενο στρώμα, δεξιά (ίδια στάθμη με το αρχικό στρώμα με την παράσταση της Δέησης, που αποκαλύφθηκε στο νοτιοανατολικό πεσσό) Άγ. Θεοδόσιος Διακοσμητικό φυτικό μοτίβο Κάτω από το δίλοβο παράθυρο Μέρος Ναού & Πιθανή Χρονολογία Κυρίως ναός, νοτιοανατολικός πεσσός. Αρχικό στρώμα. Κυρίως ναός, νότιος τοίχος. Κυρίως ναός, νότιος τοίχος. 16ος αιώνας. Νάρθηκας, μέτωπο τόξου εισόδου προς κυρίως ναό.πιθανώς αρχικό στρώμα. Νάρθηκας, ανατολικός τοίχος. Πιθανόν 16ος αιώνας.

5 Πίν. 2: Τα χημικά στοιχεία που εντοπίστηκαν με τη Φθορισιμετρία Ακτίνων Χ στα δείγματα των χρωστικών καθώς και περιγραφή του σημείου από όπου ελήφθησαν. Αρ. Δείγματος Χρώμα ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ Ποιοτική Ανάλυση Μέρος τοιχογραφίας Χ.1 Μαύρο Cl, K, Ca, Ti, Fe, Sr Επιγραφή Χ.2 Μαύρο Cl, K, Ca, Ti, Fe, Sr (γράμμα Η) Χ.3 Κυανό Χ.4 Χ.5 Κυανό ανοιχτό Καστανό σκούρο Ca, Fe, Ti, Cu, Pb, K, Cl, Sr S, Cl, Ca, Fe, Ti, Mn, K, Pb, Cl, Zn, Cu, Sr, Ba Cl, K, Ca, Cr, Mn, Fe, Ni, Cu, Zn, Ga, Sr, Pb Φόντο επιγραφής (ερυθρή ταινία) Εσωράχιο αρκοσολίου (φόντο, ταινία) Μέρος Ναού Κυρίως ναός, νότιος τοίχος. Στην επιγραφή σημειώνεται η χρονολογία >49 Χ.6 Μαύρο S, Cl, K, Ca, Cr, Mn, Fe, Ni, Cu, Zn, Sr, Pb Εσωράχιο αρκοσολίου (ένδυμα αγγέλου) Χ.7 Ερυθρό Χ.8 Ερυθρό Cl, K, Ca, Mn, Fe, Cu, Zn, Ga, Pb Cl, K, Ca, Cr, Mn, Fe, Cu, Zn, Sr, Pb Διακοσμητική ερυθρή ταινία Χ.9 Καστανό Χ.10 Καστανό Χ.11 Ώχρα S, Cl, K, Ca, Ti, Cr, Mn, Fe, Ni, Cu, Zn, As, Sr, Pb S, Cl, K, Ca, Ti, Fe, Cu, Zn, Ga, Sr, Pb S, Cl, K, Ca, Ti(?), Mn, Fe, Cu, Sr, Pb Μαφόριο Παναγίας (παράσταση Δέησης) Πρόσωπο Παναγίας (προπλασμός, παράσταση Δέησης) Κυρίως ναός, νοτιοανατολικός πεσσός. Αρχικό στρώμα, πιθανώς υστεροβυζαντινής χρονολόγησης. Χ.12 Ερυθρό S, K, Ca, Ti, Cr, Mn, Fe, Ni, Cu, As, Sr, Pb, Hg Στρογγυλό διακοσμητικό (κάτω από παράσταση Δέησης) Χ.13 Καστανό έρυθρο S, Cl, K, Ca, Ti, Mn, Fe, Zn, Sr, Pb Αγ. Ιωάννης ο Θεολόγος (ένδυμα) Κυρίως ναός, νοτιοδυτικός πεσσός. 16ος αιώνας. Χ.14 Μαύρο Ca, Mn, Fe, Sr (+ Si, S με ατμόσφαιρα He) Χ.15 Καστανό S, K, Ca, Ti, Fe, Sr, Pb Άγ. Θεοδόσιος (προπλασμός, μπλε ένδυμα) Άγ. Θεοδόσιος (προπλασμός, ιμάτιο) Κυρίως ναός, νότιος τοίχος. 16ος αιώνας. Χ.16 Γκρι σκούρο S, Cl, K, Ca, Cr, Mn, Fe, Ni, Sr, Pb Άγ. Δημήτριος, (προπλασμός, άλογο) Χ.17 Μαύρο Χ.18 Γκρι S, K, Ca, Cr, Mn, Fe, Ni, Sr, Pb S, K, Ca, Ti, Cr, Mn, Fe, Ni, Sr, Pb Άγ. Δημήτριος (μανδύας) Κυρίως ναός, βόρειος τοίχος. 16ος αιώνας. Χ.19 Καστανό S, K, Ca, Ti, Cr, Mn, Fe, Ni, Sr, Pb Χ.20 Μαύρο Χ.21 Ερυθρό Cl, K, Ca, Cr, Mn, Fe, Ni, Sr, Pb S, Cl, K, Ca, Cr, Mn, Fe, Ni, Sr, Pb Μπλε φόντο Νάρθηκας, νότιος πεσσός, νότια πλευρά. Πιθανώς αρχικό στρώμα. Χ.22 Κυανό ανοιχτό Ca, Fe, Sr, Pb Διακοσμητικό (αβακωτό μοτίβο) Νάρθηκας, βόρειο τόξο, νότια όψη. Πιθανώς αρχικό στρώμα.

6 >50 3. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ Φθορισμός Ακτίνων-Χ (XRF) Τα κύρια και δευτερεύοντα χημικά στοιχεία, που εντοπίστηκαν στα 15 δείγματα χρωστικών που αναλύθηκαν, είναι το πυρίτιο (Si), το θείο (S), το χλώριο (Cl), το κάλιο (K), το ασβέστιο (Ca), το τιτάνιο (Ti), το χρώμιο (Cr), το μαγγάνιο (Mn), ο σίδηρος (Fe), το νικέλιο (Ni), ο χαλκός (Cu), ο ψευδάργυρος (Zn), το γάλλιο (Ga), το αρσενικό (As), το στρόντιο (Sr), το βάριο (Ba), ο μόλυβδος (Pb) και ο υδράργυρος (Hg). Τα στοιχεία που εντοπίστηκαν σε σχέση με τον αριθμό των δειγμάτων παρουσιάζονται στο γράφημα 1, ενώ η ποιοτική ανάλυση των δειγμάτων καθώς και οι σχετικές παρατηρήσεις για τις χρωστικές που χρησιμοποιήθηκαν στις συγκεκριμένες τοιχογραφίες παρουσιάζονται στον πίνακα 2. Αριθμός δειγμάτων Κύρια και δευτερεύοντα στοιχεία Γραφ. 1: Ο αριθμός των δειγμάτων στα οποία εντοπίστηκαν τα συγκεκριμένα στοιχεία. Στην πλειονότητα των δειγμάτων παρουσιάζονται τα στοιχεία Κ, Ca, Fe, Sr και Pb ενώ αξιοπρόσεκτος είναι και ο εντοπισμός στοιχείων όπως Hg, As και Ba σε μερικά από αυτά. Από την πειραματική ανάλυση των φασμάτων μέσω συγκεκριμένου λογισμικού, (Artax), εντοπίστηκαν διάφορες χρωστικές (πιγμέντα) που χρησιμοποιήθηκαν για την παραγωγή των χρωστικών εντυπώσεων των του Ναού. Παρατηρείται πως στις περισσότερες χρωστικές υπάρχουν ταυτόχρονα Ca, Fe, και Pb. Το Ca είναι πιθανό να προέρχεται από τη γύψο [CaSO4.2H2O] με την προσθήκη κάποιας γαιώδους χρωστικής όπως π.χ. για καφέ ώχρα (Fe2O3) ή Fe2O3 + MnO2 + nh2o + Si + Al2O3 στις περιπτώσεις όπου εντοπίζεται και το

7 Mn. Όταν η γαιώδης αυτή χρωστική επεξεργάζεται με θέρμανση τότε αποκαλείται ως «ψημένη όμπρα» και δίνει πιο έντονα χρώματα [2, 10]. Ο εντοπισμός του Pb οφείλεται στη χρήση λευκής ή κόκκινης χρωστικής και πιο συγκεκριμένα στη χρήση λευκού του μολύβδου [2PbCO 3 Pb(OH) 2 ] ή/και μίνιου ή αλλιώς κόκκινου του μολύβδου [Pb 3 O 4 ], το οποίο αποτέλεσε μία ευρέως διαδεδομένη χρωστική των Μέσων χρόνων. Το λευκό του μολύβδου απαντάται στη φύση με τη μορφή του ανθρακικού ορυκτού του μολύβδου ή κερουσίτη (PbCO 3 ) και αποτελεί μία από τις πιο παλιές τεχνητές χρωστικές. Ο Θεόφραστος, ο Πλίνιος και ο Βιτρούβιος περιγράφουν την παρασκευή του από μεταλλικό μόλυβδο και ξύδι, μέθοδο πολύ επικίνδυνη για τους παρασκευαστές [2,6,10]. Ο εντοπισμός του Sr στην πλειονότητα των δειγμάτων συνδέεται με το γεγονός ότι είναι ένα στοιχείο υποκατάστασης ορυκτών της οικογένειας του απατίτη [Ca 5 (PO 4 ) 3 (OH, F, Cl)] και της γύψου [CaSO 4.2H 2 O]. Το Sr συνοδεύει ουσιαστικά τις μεγάλες ποσότητες Ca που υπάρχουν στα ορυκτά αυτά και κατ επέκταση στα δείγματα. Πιθανότατα προέρχεται από τον στροντιανίτη [SrCO 3 ] που βρίσκεται σε πρόσμιξη σχεδόν πάντα με τον ασβεστόλιθο, ο οποίος αφθονεί στη φύση. Επίσης, σε όλα τα δείγματα κυανού χρώματος εντοπίζεται συνδυασμός Fe μαζί με μικρά ποσοστά Cu. Ο τελευταίος παραπέμπει σε κυανή παραδοσιακή χρωστική π.χ. αζουρίτης [2CuCO 3.Cu(OH) 2 ] (χρησιμοποιείται μέχρι τα μέσα του 18ου αι), ο οποίος αποτελεί δευτερογενές ορυκτό που βρίσκεται στα οξειδωμένα τμήματα χαλκούχων φλεβών με μαλαχίτη, χρυσόκολλα, κυπρίτη, χαλκό, σιδηροξείδια, ασβεστίτη κ.ά. Κύριες πηγές προέλευσης του αζουρίτη κατά την αρχαιότητα ήταν η Κύπρος και το Λαύριο. Η παρουσία του Fe, αν δεν προέρχεται από κάποια γαιώδη χρωστική (βλ. παραπάνω), τότε ίσως θα μπορούσε να προέρχεται από τη χρωστική «μπλε Πρωσίας» που χρησιμοποιήθηκε από το 1721 και μετά (Fe[Fe 3 +Fe 2 +(CN) 6 ] 3 ) [1]. Επιπλέον ο Fe δικαιολογείται και από την πιθανή ύπαρξη πράσινης γης K[(Al,Fe III ),(Fe II,Mg](AlSi 3,Si 4 )O10(OH) 2. Σε ένα δείγμα χρωστικής (Τ.4) εντοπίζεται Ba το οποίο μπορεί να προέρχεται από το λευκό του βαρίου (BaSO 4 ), που εμφανίστηκε το 1783, ή από κάποια κυανή χρωστική η οποία περιέχει Ba. Επίσης σε ακόμα ένα δείγμα χρωστικής (Τ.12) εντοπίζεται Hg και αιτιολογείται με τη χρήση κιννάβαρης. Η κιννάβαρη είναι το κύριο μετάλλευμα του υδραργύρου και ήταν γνωστή στους αρχαίους Έλληνες ήδη από τον 6ο αι. π.χ. Βέβαια πολλές φορές δεν ενδείκνυται για τοιχογραφίες λόγω της μεταβολής του χρώματός της (μετατρέπεται σε σκουρόχρωμο χρώμα) κατά την έκθεσή της σε υπεριώδη ακτινοβολία. Σε διάφορα δείγματα εντοπίζεται Ti. Εάν το Ti προέρχεται από τη χρωστική τότε πρόκειται για νεότερη επέμβαση καθώς εντοπίζεται σε χρωστικές μετά το Πριν τη δειγματοληψία πραγματοποιήθηκαν επεμβατικές εργασίες συντήρησης στα σημεία και πιθανόν να μολύνθηκαν τα δείγματα με νεότερα υλικά και επικαθίσεις. Εάν αποκλειστεί αυτή η περίπτωση τότε πιθανόν να πρόκειται για υποπροϊόν ορυκτού υλικού. Προσμίξεις του ορυκτού ανατάση ή ρουτίλιου (TiO 2 ) εντοπίζονται σε ασβεστολιθικά πετρώματα. Το Cr, το οποίο εντοπίζεται σε διάφορα δείγματα, προέρχεται ενδεχομένως από τη χρωστική κίτρινο του χρωμίου (PbCrO 4 ) η οποία χρησιμοποιείται μετά το 1816 [1,11,12], ενώ στις περιπτώσεις που εντοπίζεται ο Zn προέρχεται από χρωστικές, όπως π.χ. για λευκό του τσίγκου (ZnO), που χρησιμοποιούνται μετά το 1834 [1, 11,12]. Το Ni, το οποίο εντοπίστηκε στις χρωστικές των δειγμάτων, βρίσκεται σε ίχνη στα κοιτάσματα των γαιωδών, πηλωδών χρωστικών (κόκκινη, κίτρινη ώχρα, >51

8 >52 σιέννα, όμπρα κ.λπ.) και προέρχεται από το ορυκτό του λατερίτη. Επίσης εντοπίζεται σε μοντέρνες χρωστικές, κυρίως κίτρινες. Στις μαύρες χρωστικές το μαύρο προέρχεται από τη χρωστική Carbon black (C) μαζί με την προσθήκη κάποιας γαιώδους χρωστικής, ενώ η ανίχνευση K και Cl πιθανόν να οφείλεται σε ύπαρξη αλάτων. Ηλεκτρονική Μικροσκοπία Σάρωσης Σε επιλεγμένα δείγματα (Τ.5, Τ.6, Τ.7, Τ.9, Τ.14, Τ.16, Τ.17, Τ.20, Τ.22) έγινε ανάλυση μέσω της ηλεκτρονικής μικροσκοπίας σάρωσης. Τα συγκεκριμένα δείγματα επιλέχθηκαν διότι ήταν δυνατός λόγω μεγέθους ο εγκιβωτισμός τους σε εποξιδική ρητίνη ώστε να είναι ευκολότερη η λείανση και η δυνατότητα τοποθέτησής τους στον δειγματοφορέα του ηλεκτρονικού μικροσκοπίου σάρωσης. Μόνο σε δύο δείγματα (Τ.9, Τ.14) ήταν εμφανής η διαφοροποίηση μεταξύ της χρωστικής ουσίας και του υποστρώματος (κονίαμα), όπως φαίνεται και στις εικ. 4, 5. Το κύριο συστατικό, που εντοπίζεται στις δύο αυτές χρωστικές, είναι το Ca, ενώ επιπλέον έχουν ανιχνευτεί Na, Mg, Al, Si, S, K και Fe, όπως φαίνεται και στον παρακάτω πίνακα (Πίν. 3), χωρίς ωστόσο να είναι δυνατός ο προσδιορισμός της χρωστικής. Πίν. 3: Στοιχειακή ανάλυση των δειγμάτων Χ.9 και Χ.14 μέσω του ηλεκτρονικού φασματόμετρου διασποράς ενέργειας (EDS). Τα ποσοστά είναι % κ.β. (δ.α.: δεν ανιχνεύτηκε). ΔΕΊΓΜΑ Χ.9 Χ.14 Στοιχεία Spectrum 2 Spectrum 1 Na 1,4 1,01 Mg 2,66 5,7 Al δ.α. 0,52 Si 8,52 41,23 S 1,91 δ.α. K 0,32 1,67 Ca 85,18 45,69 Fe δ.α. 3,17 Εικ. 4: Εικ. Φωτογραφία 4: Φωτογραφία Ηλεκτρονικής Ηλεκτρονικής Μικροσκοπίας Σάρωσης του δείγματος Μικροσκοπίας Σάρωσης του δείγματος Χ.9 σε τομή. Χ.9 σε τομή. Εικ. 5: Φωτογραφία Ηλεκτρονικής Εικ. 5: Φωτογραφία Ηλεκτρονικής Μικροσκοπίας Σάρωσης του Μικροσκοπίας Σάρωσης του δείγματος δείγματος Χ.14 σε τομή. Χ.14 σε τομή.

9 Οι αναλύσεις των υποστρωμάτων-κονιαμάτων δεν έδειξαν σημαντικές διαφοροποιήσεις τόσο στην ποιοτική όσο και στην ποσοτική ανάλυση. Οι τιμές δηλαδή των συγκεκριμένων στοιχείων που εντοπίστηκαν με τη μέθοδο αυτή δεν παρουσιάζουν αξιοσημείωτες μεταβολές και έτσι δεν δίνεται η δυνατότητα διαφοροποίησης των υποστρωμάτων και των κονιαμάτων λόγω διαφορετικής δομής-σύστασης. Περιθλασιμετρία Ακτίνων-Χ (XRD) Για τη μελέτη περιθλασιμετρίας ακτίνων Χ επιλέχθηκαν τα έξι δείγματα των κονιαμάτων (Κ.1-Κ.6). Η συγκεκριμένη μελέτη δεν έγινε σε δείγματα χρωστικών λόγω του μεγέθους του δείγματος που απαιτείται. Ενδεικτικά φάσματα XRD παρουσιάζονται στην εικ. 6. >53 Intensity (a.u.) D Q Q QD Q theta ( o ) Εικ. 6: Φάσματα XRD από την ανάλυση των δειγμάτων Κ.2 και Κ.3. Εντοπίζονται κρυσταλλικές φάσεις των ορυκτών ασβεστίτη (calcite, CaCO 3, (cal)), χαλαζία (quartz, SiO 2, (Q)) και δολομίτη (dolomite, CaMg(CO 3 ) 2, (D). Σε όλα τα δείγματα (Κ.1-Κ.6, βλ. πίν. 2) εντοπίζεται ασβεστίτης (calcite CaCO 3 ). Η παρουσία ασβεστίτη σε όλα τα δείγματα οδηγεί στο συμπέρασμα ότι για τις υπό εξέταση τοιχογραφίες εφαρμόστηκαν οι τεχνικές fresco και secco [2, 5, 9, 10]. Τα δείγματα Κ.1, Κ.4 και Κ.5 παρουσιάζουν ίδια φάσματα περίθλασης και η κύρια κρυσταλλική φάση, που εντοπίζεται, είναι του ασβεστίτη. Τα δείγματα Κ.2 και Κ.3, που είναι από την ίδια περιοχή αλλά το ένα είναι υπερκείμενο και το άλλο υποκείμενο, παρουσιάζουν διαφορά. Εντοπίζεται ο ασβεστίτης και στα δύο δείγματα, ενώ στο δεύτερο (Κ3) εντοπίζεται χαμηλή ποσότητα χαλαζία (quartz SiO 2 ) καθώς και σουλφίδιου του ασβεστίου (calcium sulfate deuterate CaSO 4 D 2 O). Τέλος, στο τελευταίο δείγμα εντοπίζεται, εκτός του ασβεστίτη και του χαλαζία, επιπλέον δολομίτης (dolomite CaMg(CO 3 ) 2 ). Γενικά, πέραν των χρωστικών χρησιμοποιούνται ορισμένες φορές από τους

10 >54 εικαστικούς και λευκές χρωστικές οι οποίες χαρακτηρίζονται από μικρή ικανότητα επικάλυψης ή ικανότητα χρωματισμού, όπως η γύψος, το λευκό του βαρίου ή η κιμωλία. Τα υλικά αυτά παρουσιάζουν παραπλήσια τιμή δείκτη διάθλασης με το κύριο χρωματικό στρώμα, με αποτέλεσμα η παρουσία τους να μην ερμηνεύεται οπτικά. Σκοπός της χρήσης τους είναι να «διαλύουν» τις έγχρωμες χρωστικές, μεταβάλλοντας την ικανότητα επικάλυψης και τη σκληρότητα του χρωματικού στρώματος, ενώ παράλληλα μειώνουν το κόστος και υπό ορισμένες αναλογίες βελτιώνουν τις ιδιότητες επίστρωσης του μίγματος επάνω στο υπόστρωμα. Με αυτή τη μορφή χρήσης τους, αυτές οι χρωστικές ονομάζονται βοηθητικές (extenders). Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο ασβεστίτης ή ανθρακικό ασβέστιο (με δείκτη διάθλασης n=1,57) που βρέθηκε σε δείγματα των. Το συγκεκριμένο χρησιμοποιείται ως λευκή χρωστική όταν το μέσο είναι ο αέρας (με δείκτη διάθλασης n=1,00). Όταν όμως το χρωματικό στρώμα διαβραχεί με νερό (με δείκτη διάθλασης n=1,33), το ανθρακικό ασβέστιο χάνει την ικανότητα του να διαχέει το λευκό φως και κατά συνέπεια τον χαρακτήρα του ως χρωστική ουσία. Έτσι, τα χρώματα φαίνονται πιο έντονα, καθώς η διάχυση του φωτός προκαλείται κυρίως από τις υπόλοιπες χρωστικές. Στις σύγχρονες τεχνικές που χρησιμοποιούνται ως μέσα υλικά με μεγάλους δείκτες διάθλασης, όπως η ακρυλική ρητίνη (n=1,52), το ανθρακικό ασβέστιο παρουσιάζεται οπτικά εντελώς διαφανές και συνεπώς ως βοηθητική χρωστική. Σε ένα τέτοιο οργανικό μέσο χρησιμοποιούνται χρωστικές με μεγαλύτερο δείκτη διάθλασης, όπως το λευκό του τιτανίου (n=2,70). 4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Τα αποτελέσματα που προέκυψαν από τις αναλύσεις των ληφθέντων δειγμάτων από τις τοιχογραφίες του Ι.Ναού Αγ. Γεωργίου Ακραίφνιου Βοιωτίας, με τη χρήση των αναλυτικών τεχνικών XRF, SEM-EDS και XRD, οδήγησαν σε σημαντικά συμπεράσματα σχετικά με την ταυτοποίηση και τον χαρακτηρισμό των χρωστικών και των κονιαμάτων κατά την τοιχογράφηση του Ναού. Ο αριθμός των χρωματικών στρωμάτων καθώς και των χρωστικών που χρησιμοποιήθηκαν στους χρωματικούς συνδυασμούς είναι περιορισμένος. Η παλέτα των ζωγράφων είναι πλούσια σε χρωστικές, αλλά επαναλαμβάνεται στις διαφορετικές φάσεις διακόσμησης του Ναού. Από τα αποτελέσματα των φυσικοχημικών αναλύσεων προκύπτει πως το βασικό στοιχείο είναι το ασβέστιο Ca, που μαρτυρεί την ανάμειξη των χρωστικών με ασβέστη. Ο ασβέστης έπαιξε το ρόλο του συνδετικού μέσου και συγχρόνως και το ρόλο της λευκής χρωστικής. Επιπλέον, από τις αναλύσεις με Περίθλαση Ακτίνων Χ έγινε ταυτοποίηση του ανθρακικού ασβεστίου, με κρυσταλλική δομή ασβεστίτη (CaCO 3 ). Άρα, επιβεβαιώνεται η εφαρμογή της τεχνικής της νωπογραφίας (fresco) σε όλα τα δείγματα που αναλύθηκαν. Τα αποτελέσματα της έρευνας ως προς τη χρήση των χρωστικών και των κονιαμάτων με τις συγκεκριμένες αναλυτικές τεχνικές δεν μπορούν να υπο-

11 δείξουν με ασφάλεια τη χρονολόγηση της επιγραφής στον 14ο ή στον 16ο αιώνα διότι δεν ανιχνεύθηκαν χρωστικές ή άλλα υλικά στο κονίαμα που θα μπορούσαν να απαντηθούν μόνο στις ως άνω περιόδους ή σε κάποιες νεότερες ιστορικές φάσεις. Βέβαια, στα δείγματα που αναλύθηκαν από την περιοχή της επιγραφής ανιχνεύθηκε τιτάνιο (Ti) που η χρήση του στη ζωγραφική ξεκινά τον 20ο αιώνα. Η ύπαρξη τιτανίου πιθανόν προέρχεται από το λευκό φόντο της επιγραφής. Ο εντοπισμός βαρίου (Ba) σε δείγμα υποδηλώνει ότι πιθανώς προέρχεται από το λευκό του βαρίου (BaSO4) που εμφανίστηκε το 1783 ή από κάποια μπλε χρωστική η οποία περιέχει Ba. Επιπλέον, η ύπαρξη υδραργύρου (Hg) σε δείγματα υποδεικνύει τη χρωστική της κιννάβαρης που εντοπίζεται στην αρχαιότητα αλλά και στον Mεσαίωνα. Σύμφωνα με τα παραπάνω αποτελέσματα των αναλύσεων και των σημείων από όπου έχουν ληφθεί τα δείγματα, η χρωματική παλέτα των ζωγράφων αποτελείται από παραδοσιακές χρωστικές, όπως ανθρακικό ασβέστιο (CaCO 3 ), μαύρο του άνθρακα (C), λευκό του μολύβδου (PbCO 3 ), μίνιο (Pb3O 4 ), αζουρίτη (2CuCO 3.Cu(OH) 2 ), κιννάβαρι (HgS), καθώς επίσης και από νεότερες χρωστικές, όπως λευκό του Τιτανίου (Ti) και λευκό του βαρίου (BaSO 4 ). >55 5. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Την 23η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων και ιδιαίτερα την έφορο Δρ. Π. Καλαμαρά για την ανάθεση αυτής της μελέτης. Την αρχαιολόγο κα. Αλ. Κωσταρέλλη για τη συνεργασία της σε ζητήματα δειγματοληψίας και ερμηνείας των αποτελεσμάτων, τον συντηρητή αρχαιοτήτων κ. Γ. Παππά για τη βοήθεια κατά τη διάρκεια της δειγματοληψίας και τον τεχνικό συντηρητή έργων τέχνης κ. Σ. Καρνέζο για τη βοήθειά του σε διάφορα στάδια της όλης προσπάθειας. Επίσης τη Δρ. Ε. Κουλουμπή, αναπληρώτρια διευθύντρια συντήρησης της Εθνικής Πινακοθήκης Αθηνών, για τις γόνιμες και ουσιαστικές συζητήσεις γύρω από το ζήτημα της προέλευσης των χρωστικών. Οι αναλύσεις Φθορισμού Ακτίνων Χ πραγματοποιήθηκαν στο εργαστήριο Φυσικοχημικών Αναλύσεων του Τμήματος Τεχνολόγων Περιβάλλοντος (Κατεύθυνση Συντήρησης Πολιτισμικής Κληρονομιάς), καθώς και στο εργαστήριο Συντήρησης του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με τον χημικό- συντηρητή κ. Χρ. Κατσίφα. Οι αναλύσεις της Ηλεκτρονικής Μικροσκοπίας Σάρωσης πραγματοποιήθηκαν στο Εργαστήριο Αρχαιομετρίας του Τμήματος Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου σε συνεργασία με τον Αναπλ. Καθ. Ν. Ζαχαριά. Οι αναλύσεις της Περίθλασης Ακτίνων Χ πραγματοποιήθηκαν στο Εργαστήριο Φυσικοχημικών Αναλύσεων του Τμήματος Τεχνολόγων Περιβάλλοντος (Κατεύθυνση Συντήρησης Πολιτισμικής Κληρονομιάς), καθώς και στο Εργαστήριο Περίθλασης Ακτίνων Χ του Τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων σε συνεργασία με την Δρ. Χρ. Παπαχριστοδούλου.

12 >56 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ [1] Αλεξοπούλου-Αγορανού, Α., (1993) Θετικές επιστήμες και έργα τέχνης. Εκδ. Γκόνης, Αθήνα. [2] Cennino Cennini, (1990) (Mτφ. Π. Τέτσης) Το βιβλίο της τέχνης, ή, πραγματεία περί της ζωγραφικής. Εκδ. Artigraf, Aθήνα. [3] Θεοφανίδης, Θ., Ιατρίδης, Β., Παπασπυρίδης, Κ.Δ., Καραγεωργίου, Α.Κ., (1987) Δομή και ιδιότητες Υλικών. Δομή-Φασματοσκοπία. Yπό Θ. Θεοφανίδη, ΕΜΠ, Αθήνα. [4] Μαρκόπουλος, Α. Χ., (2011) Μη καταστρεπτικός προσδιορισμός και ταυτοποίηση των πιγμέντων σε ιστορικές τοιχογραφίες με τη χρήση φασματοσκοπικών μεθόδων. Αδημοσίευτη Μεταπτυχιακή Εργασία στο πλαίσιο του Δ.Π.Μ.Σ «Προστασία Μνημείων. Β Κατεύθυνση: Υλικά και Επεμβάσεις Συντήρησης», ΕΜΠ, Αθήνα. Επιβλέπουσα: Μ. Κουή. [5] Μπόκολα-Σημαντώνη, Α., (1987) Τα κυριότερα χρώματα που χρησιμοποιήθηκαν στη ζωγραφική μέχρι το τέλος του 18ου αιώνα. Περιοδικό Αρχαιολογία & Tέχνες, τ. 22, Αθήνα. [6] Πλίνιος ο Πρεσβύτερος, (1994) (Μτφ. Τ. Ρούσσος & Α, Λεβίδης) Περί της αρχαίας Ελληνικής ζωγραφικής. Εκδόσεις Άγρα, Αθήνα [7] Sister Danilia, Tsakalof, A., Bairachtari, K., Chryssoulakis, Y., (2007) The Byzantine wall paintings from the Protaton Church on Mount Athos, Greece: tradition and science. Journal of Archaeological Science 34, pp [8] Stuart, B., (2007) Analytical Techniques in Materials Conservation. John Wiley & Sons, Ltd. West Sussex, England. [9] Thompson, D., (1988) Τα υλικά και οι τεχνικές της μεσαιωνικής ζωγραφικής. Α έκδοση 1936, Εκδόσεις Αρμός, Αθήνα. [10] Winfield, D., (1968) Middle and later byzantine wall painting methods. A comparative study. Dumbarton Oaks-Center for Byzantine Studies, Washington. [11] Χειλάκου, Ε., (2011) Η εφαρμογή των Φασματοσκοπικών και Μη Καταστρεπτικών Μεθόδων στον χαρακτηρισμό, τον έλεγχο της φθοράς και τη συντήρηση-αποκατάσταση ιστορικών έργων. Αδημοσίευτη Διδακτορική Διατριβή στον Τομέα Επιστήμης και Τεχνικής των Υλικών της Σχολής Χημικών Μηχανικών, ΕΜΠ, Αθήνα. Επιβλέπουσα: Μ. Κουή. [12] Χρυσάνθου, Α., (2010) Εφαρμογή των τεχνικών της Φασματοσκοπίας Περίθλασης Ακτινών-Χ (XRD) και του Ηλεκτρονικού Μικροσκοπίου Σάρωσης (SEM) στη μελέτη της Ύστερο-Ρωμαικής περιόδου από το Κούριο- Κύπρος. Αδημοσίευτη Διπλωματική Εργασία στο πλαίσιο του ΔΠΜΣ Β Κατεύθυνση: Προστασία, Συντήρηση και Αποκατάσταση Έργων Τέχνης και Μηχανισμών, ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη. Correspondence Address

ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ACO 3. A = μέταλλο

ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ACO 3. A = μέταλλο Ανθρακικά ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ACO 3 A = μέταλλο Ομάδα Ασβεστίτη Τριγωνικό Ασβεστίτης CaCO 3 Μαγνησίτης MgCO 3 Σιδηρίτης FeCO 3 Ροδοχρωσίτης MnCO 3 Σμιθσωνίτης ZnCO 3 Ομάδα Αραγωνίτη Ρομβικό Αραγωνίτης CaCO 3 Κερουσίτης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΘΟ ΟΣ XRF ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΩΝ Β. Τσιναρίδης, Ι. Καραπαναγιώτης Ανώτατη Εκκλησιαστική Ακαδηµία Θεσσαλονίκης, Πρόγραµµα ιαχείρισης Εκκλησιαστικών Κειµηλίων, Θεσσαλονίκη 54250 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Περιγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Δομικά υλικά αρχιτεκτονικών μορφών

Δομικά υλικά αρχιτεκτονικών μορφών ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Δομικά υλικά αρχιτεκτονικών μορφών 1. Ιστορική αναδρομή στην τεχνολογία παρασκευής - χρήσης του υλικού στην αρχαιολογία και τέχνη (4 ώρες θεωρία) 2. Αναγνώριση - διάγνωση τεχνικών κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

Ορυκτά και πολύτιμοι λίθοι της Ελλάδας

Ορυκτά και πολύτιμοι λίθοι της Ελλάδας Ορυκτά και πολύτιμοι λίθοι της Ελλάδας Βασίλης Μέλφος Λέκτορας Κοιτασματολογίας-Γεωχημείας Τομέας Ορυκτολογίας, Πετρολογίας, Κοιτασματολογίας Τμήμα Γεωλογίας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης melfosv@geo.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Β. Tσιρίδης 1, Π. Σαμαράς 2, Α. Κούγκολος 3 και Γ. Π. Σακελλαρόπουλος 1 1 Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και Ινστιτούτο Τεχνικής Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Ασβέστιο. Calcium στερεό 40,078. Πυκνότητα. Άνθρακας. Carbon στερεό 3642! 12,0107 3642! Πυκνότητα 18.350. Χλώριο. Chlorine αέριο -101,5 35,453 -34,04

Ασβέστιο. Calcium στερεό 40,078. Πυκνότητα. Άνθρακας. Carbon στερεό 3642! 12,0107 3642! Πυκνότητα 18.350. Χλώριο. Chlorine αέριο -101,5 35,453 -34,04 Αργίλιο Al Aluminium στερεό 13 26,9815386 2,375 As 660,32 74,92160 5,22 5000 10,811 2,08 1,378 C 615! Cl 2076 3927 16.200 3,515 1484 35,453 1,5625 24 51,9961 3810 58,933195 18.350 7,75 Cu -101,5-34,04

Διαβάστε περισσότερα

Το μικροσκόπιο ως αναλυτικό όργανο. Το μικροσκόπιο δεν μας δίνει μόνο εικόνες των παρασκευασμάτων μας.

Το μικροσκόπιο ως αναλυτικό όργανο. Το μικροσκόπιο δεν μας δίνει μόνο εικόνες των παρασκευασμάτων μας. Το μικροσκόπιο ως αναλυτικό όργανο. Το μικροσκόπιο δεν μας δίνει μόνο εικόνες των παρασκευασμάτων μας. Η διάκριση των μικροσκοπίων σε κατηγορίες βασίζεται, κατά κύριο λόγο, στην ακτινοβολία που χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

EMERIC II: Χάρτης Κινδύνων για τις Τοιχογραφίες των Βυζαντινών Μνημείων της Κρήτης

EMERIC II: Χάρτης Κινδύνων για τις Τοιχογραφίες των Βυζαντινών Μνημείων της Κρήτης EMERIC II: Χάρτης Κινδύνων για τις Τοιχογραφίες των Βυζαντινών Μνημείων της Κρήτης άφνη Χρονάκη 13η ΕΒΑ, ΥΠΠΟ ΚΡΗΤΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ C R I N N O Συνέδριο, 28-29 29 Νοεμβρίου 2005 TERRA MARIS, Χερσόνησος

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση λατομείων μαρμάρου και αδρανών υλικών Υπολείμματα Περιβαλλοντικές επιπτώσεις

Διαχείριση λατομείων μαρμάρου και αδρανών υλικών Υπολείμματα Περιβαλλοντικές επιπτώσεις Διαχείριση λατομείων μαρμάρου και αδρανών υλικών Υπολείμματα Περιβαλλοντικές επιπτώσεις ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Κ. ΚΑΡΓΙΩΤΗΣ Dr. Γεωλόγος - Ορυκτολόγος Καθηγητής ΤΕΙ ΑΜΘ Τμήμα Μηχανικων Τεχνολογίας Πετρελαίου & Φυσικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΛΙΘΙΝΩΝ ΘΡΑΥΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ ΣΤΗ ΝΙΚΟΠΟΛΗ

ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΛΙΘΙΝΩΝ ΘΡΑΥΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ ΣΤΗ ΝΙΚΟΠΟΛΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΛΙΘΟΥ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Σκληρότητα νερού Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Τι περιέχει το νερό της βροχής; Ποιο είναι συνήθως το ph του βρόχινου νερού; Γιατί; Τι περιέχει το νερό του εδάφους; Na +, K +, Ca 2+, Mg 2+, Cl, SO 4 2,

Διαβάστε περισσότερα

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του. As stated by client 24/11/11

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του. As stated by client 24/11/11 Εργαστήριο Περιβάλλοντος, Σίνδος Σελ.(page) 1/10 ΕΚΘΕΣΗ ΟΚΙΜΩΝ T E S T R E P O R T Πελάτης Client ιεύθυνση πελάτη Client s address Περιγραφή δειγµάτων Samples description ειγµατοληψία Sampling Ηµεροµηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ (X-RAY SPECTROMETRY) ΑΘΗΝΑ, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2014

ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ (X-RAY SPECTROMETRY) ΑΘΗΝΑ, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2014 ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ (X-RAY SPECTROMETRY) ΑΘΗΝΑ, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2014 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ 1895: Ανακάλυψη ακτίνων Χ (Wilhelm Conrad). 1912: Οι ακτίνες Χ περιθλώνται από τα άτομα ενός κρυστάλλου όπως περιθλάται

Διαβάστε περισσότερα

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του πυριτίου στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε τη χρήση του πυριτίου σε υλικά όπως

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ»

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΡΓΟ: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΕΚΠΟΝΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βαθμολογία φασματοσκοπίου και προσδιορισμός φασμάτων εκπομπής και απορρόφησης.

Βαθμολογία φασματοσκοπίου και προσδιορισμός φασμάτων εκπομπής και απορρόφησης. Ο9 Βαθμολογία φασματοσκοπίου και προσδιορισμός φασμάτων εκπομπής και απορρόφησης. 1 Σκοπός Όταν αναλύεται το φως που εκπέμπεται από ένα σώμα τότε λαμβάνεται το φάσμα του. Ειδικά το φάσμα των αερίων αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ Αρ. Μελέτης: 2 / 2015 ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ: Υπηρεσίες περιβαλλοντικής παρακολούθησης και ελέγχου του ανενεργού ΧΥΤΑ και του αποκαταστημένου ΧΔΑ Δήμου Σερρών έτους

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΚΟΝΙΑΜΑΤΩΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΑΠΟ ΜΝΗΜΕΙΑ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΚΟΝΙΑΜΑΤΩΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΑΠΟ ΜΝΗΜΕΙΑ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΚΟΝΙΑΜΑΤΩΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΑΠΟ ΜΝΗΜΕΙΑ Σ. Ροκίδη, Π. Γ. Κουτσούκος Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Πανεπιστήµιο Πατρών & Ινστιτούτο Επιστηµών Χηµικής Μηχανικής ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4 ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΗΛΜ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Αγγελάκη 13, 546 21 Πληροφορίες: Ε. Μάμμος Τηλέφωνο:2313318447 Fax: 2310233532 E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

3. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

3. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ 23 3. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ 1. Βλέπε θεωρία σελ. 83. 2. α) (χημική εξίσωση) β) (δύο μέλη) (ένα βέλος >) γ) (αντιδρώντα) δ) (τμήμα ύλης ομογενές που χωρίζεται από το γύρω του χώρο με σαφή όρια). ε) (που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση υπολειμμάτων από τη θερμική επεξεργασία αστικών απορριμμάτων

Διαχείριση υπολειμμάτων από τη θερμική επεξεργασία αστικών απορριμμάτων Διαχείριση υπολειμμάτων από τη θερμική επεξεργασία αστικών απορριμμάτων Πέτρος Σαμαράς Καθηγητής, ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης Παρασκευή 8 Απριλίου 2011 Στόχοι Από τη θερμική επεξεργασία ΑΣΑ με ταυτόχρονη παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Οπτικά Μικροσκόπια

Νέα Οπτικά Μικροσκόπια Νέα Οπτικά Μικροσκόπια Αντίθεση εικόνας (contrast) Αντίθεση πλάτους Αντίθεση φάσης Αντίθεση εικόνας =100 x (Ι υποβ -Ι δειγμα )/ Ι υποβ Μικροσκοπία φθορισμού (Χρησιμοποιεί φθορίζουσες χρωστικές για το

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση σκόνης φίλτρων ηλεκτροκαµίνων (EAFD) σε δοµικά κεραµικά υλικά

Αξιοποίηση σκόνης φίλτρων ηλεκτροκαµίνων (EAFD) σε δοµικά κεραµικά υλικά Environmental problem solving, Case study for the steel industry Αξιοποίηση σκόνης φίλτρων ηλεκτροκαµίνων (EAFD) σε δοµικά κεραµικά υλικά «Συστήµατα Περιβαλλοντικής Πιστοποίησης στους τοµείς της κατεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΕΙΔΩΝ ΕΛΑΙΟΧΡΩΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 24200000-6 (ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ ΟΥΣΊΕΣ) Ενδεικτικός Προϋπολογισμός Μ/Μ

ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΕΙΔΩΝ ΕΛΑΙΟΧΡΩΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 24200000-6 (ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ ΟΥΣΊΕΣ) Ενδεικτικός Προϋπολογισμός Μ/Μ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Αρμόδιος υπάλληλος: ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Τηλ.:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία

Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία Eukaryotic cells Microscope Cancer Μικροσκόπια Microscopes Ποια είδη υπάρχουν (και γιατί) Πώς λειτουργούν (βασικές αρχές) Πώς και ποια μικροσκόπια μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ Ορισµός ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ - Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µικρού µήκους κύµατος (10-5 - 100 Å) - Συνήθως χρησιµοποιούνται ακτίνες Χ µε µήκος κύµατος 0.1-25

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α14 του Πιστοποιητικού Αρ. 139-6

Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α14 του Πιστοποιητικού Αρ. 139-6 Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α14 του Πιστοποιητικού Αρ. 139-6 ΕΠΙΣΗΜΟ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ της ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ του Αναλυτικού Εργαστηρίου της BIOLAB Μονοπρόσωπη Ι.Κ.Ε στην Άρτα Υλικά /Προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Columbia Water Purification System (διπλό σύστηµα) Στους παρακάτω πίνακες δίνονται τα αποτελέσµατα των δοκιµών αποµάκρυνσης ρύπων: Columbia Water

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ Αύγουστος 1999 Μεθοδολογία Οι δοκιμές

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ανάλυσης Δειγμάτων Λιπαντικών από την Lubrica@on Engineers Hellas

Πρόγραμμα Ανάλυσης Δειγμάτων Λιπαντικών από την Lubrica@on Engineers Hellas Πρόγραμμα ελέγχου του μηχανολογικού εξοπλισμού και των λιπαντικών, με την χρήση φασματογραφικής ανάλυσης και πολλών άλλων εργαστηριακών ελέγχων Η περιοδική ανάλυση χρησιμοποιημένων λιπαντικών, είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίµων. Μεταλλική Συσκευασία. Εισαγωγή

Συσκευασία Τροφίµων. Μεταλλική Συσκευασία. Εισαγωγή Συσκευασία Τροφίµων Μεταλλική Συσκευασία Εισαγωγή Συνηθέστερα χρησιµοποιούµενα µέταλλα: Σίδηρος (σαν ανοξείδωτος χάλυβας σε σκεύη και εξοπλισµό) Κασσίτερος (λευκοσίδηρος σε συνδυασµό µε σίδηρο στις κονσέρβες

Διαβάστε περισσότερα

Φασματοσκοπία πρίσματος Βαθμονόμηση Φασματοσκόπιου και ταυτοποίηση αερίου από το φάσμα του

Φασματοσκοπία πρίσματος Βαθμονόμηση Φασματοσκόπιου και ταυτοποίηση αερίου από το φάσμα του Σκοπός Μέθοδος 14 Φασματοσκοπία πρίσματος Βαθμονόμηση Φασματοσκόπιου και ταυτοποίηση αερίου από το φάσμα του Η άσκηση αυτή αποσκοπεί στην κατανόηση της αρχή λειτουργίας του οπτικού φασματοσκόπιου και στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΠΛΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΜΕ ΧΡΩΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΣΗΣ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΧΡΩΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΠΛΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΜΕ ΧΡΩΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΣΗΣ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΧΡΩΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΠΛΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΜΕ ΧΡΩΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΣΗΣ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΧΡΩΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΓΕΝΙΚΑ ΛΗΨΗΣ ΧΡΩΜΑΤΟΣ (ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ- ΣΥΝΘΗΚΕΣ) ΑΠΛΟΣ ΤΡΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του άνθρακα στον περιοδικό πίνακα. Να ταξινομούμε τα διάφορα είδη άνθρακα σε φυσικούς

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Βασισµένοστο Norman E. Dowling, Mechanical Behavior of Materials, Third Edition, Pearson Education, 2007 1 Κεραµικάκαιγυαλιά Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ)

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ρ. Αριστοτέλης Παπαδόπουλος Γενικός /ντης Αγροτικής Έρευνας ΕΛ.Γ.Ο. «ΗΜΗΤΡΑ» ρ. Φραντζής Παπαδόπουλος Τακτικός Ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα

Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα 1. Στις διατάξεις του παρόντος άρθρου υπόκεινται τα μέταλλα και κράμματα από τα οποία κατασκευάζονται υλικά και αντικείμενα, τα οποία προορίζονται να έλθουν ή έρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου

Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου Κων/νοςΚουκάρας 1, ΝικόλαοςΚαλογεράκης 2 & ΔημήτριοςΡίζος 3 1. ΤμήμαΈρευνας& Ανάπτυξης, ΝΕΑΡΧΟΣ Ο.Ε. 2. Εργαστήριο Βιοχημικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΑΘΗΝΑ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2014 ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Στηρίζονται στις αλληλεπιδράσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με την ύλη. Φασματομετρία=

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων.

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Κεφάλαιο 3 Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Υπάρχουν διάφοροι τύποι μετατροπέων για τη μέτρηση θερμοκρασίας. Οι βασικότεροι από αυτούς είναι τα θερμόμετρα διαστολής, τα θερμοζεύγη, οι μετατροπείς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΝΥΣΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΤΙΚΟ ΜΑΡΜΑΡΟ. ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ (%w) Ασβεστίτης 98 Δολομίτης - Quartz 0.5

ΔΙΟΝΥΣΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΤΙΚΟ ΜΑΡΜΑΡΟ. ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ (%w) Ασβεστίτης 98 Δολομίτης - Quartz 0.5 ΔΙΟΝΥΣΟΥ ΔΙΟΝΥΣΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΤΙΚΟ ΛΕΥΚΟ ΔΙΟΝΥΣΟΣ (ΑΤΤΙΚΗ) Ασβεστίτης 98 Quartz 0.5 CaO 54.80 K 2 O 0.09 MgO 1.55 Na 2 O 0.04 SiO 2 1.10 MnO 0.02 Fe 2 O 3 0.14 LOl 43.05 Al 2 O 3 0.20 Φαινόμενη Ειδική Πυκνότητα

Διαβάστε περισσότερα

All from a Single Source

All from a Single Source All from a Single Source Το PeKacid TM είναι μια νέα, καινοτόμος λύση για τον φώσφορο σε ασβεστούχα εδάφη και νερά με μεγάλη σκληρότητα. Στερεό φωσφορικό οξύ σε σάκους Μονοκρυσταλλικό, με χαμηλό ph (2.2)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΜΑΓΓΑΝΙΟΥ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΜΑΓΓΑΝΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΜΑΓΓΑΝΙΟΥ ΟΡΥΚΤΟ ΣΥΣΤΑΣΗ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ % Mn ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ Χαουσμανίτης Mn 3 O 4 72,5 4,84 Πυρολουσίτης MnO 2 63 5,15 Μαγγανίτης MnOOH 62,5 4,30 Ψιλομέλα; Mn 2 O 3 2H 2 O 45-60

Διαβάστε περισσότερα

1979 Πτυχίο στην Συντήρηση Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης στο τμήμα Συντήρησης Αρ/των στη Θ' Δημόσια Επαγγελματική Σχολή Αθηνών.

1979 Πτυχίο στην Συντήρηση Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης στο τμήμα Συντήρησης Αρ/των στη Θ' Δημόσια Επαγγελματική Σχολή Αθηνών. BΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΣΟΥΡΑΚΗ ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ Συντηρήτρια έργων τέχνης και αρχαιοτήτων Ζωγράφος Καθηγήτρια εφαρμογών στο τμήμα συντήρηση Αρχαιοτήτων και έργων τέχνης στο Τ.Ε.Ι/Αθηνών Κυδαντιδών 33 11851 Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΡ. ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ Ε ΑΦΟΥΣ/2 27 εκ 2005

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΡ. ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ Ε ΑΦΟΥΣ/2 27 εκ 2005 ΠΡΟΣΘΗΚΗ «3» ΣΤΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Β» ΣΤΗΝ Φ. 900/1/26594/Σ. 130 ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΡ. ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ Ε ΑΦΟΥΣ/2 27 εκ 2005 ΕΛΑΧΙΣTEΣ ΠΡO lαγραφεσ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠlΣΗΜΑΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

Ε Δημοτικού 13 Μαΐου 2012 Ονοματεπώνυμο: Δημοτικό Σχολείο:.

Ε Δημοτικού 13 Μαΐου 2012 Ονοματεπώνυμο: Δημοτικό Σχολείο:. Ε Δημοτικού 13 Μαΐου 2012 Ονοματεπώνυμο: Δημοτικό Σχολείο:. Συντομογραφίες: β.μαθ.ε βιβλίο Μαθητή Ε τάξης τ.εργ.ε τετράδιο Εργασιών Ε τάξης Παρατήρησε τα παρακάτω σκίτσα στα οποία εικονίζονται «επικίνδυνες

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα Γ Μαντάς Κωνσταντίνος Συντονιστής, Κατσίκης Γιώργος Γραμματέας, Καρακώστα Χρυσάνθη Γραμματέας, Μαργέλου Κατερίνα Ερευνήτρια, Κιτσικόπουλος

Ομάδα Γ Μαντάς Κωνσταντίνος Συντονιστής, Κατσίκης Γιώργος Γραμματέας, Καρακώστα Χρυσάνθη Γραμματέας, Μαργέλου Κατερίνα Ερευνήτρια, Κιτσικόπουλος Ομάδα Γ Μαντάς Κωνσταντίνος Συντονιστής, Κατσίκης Γιώργος Γραμματέας, Καρακώστα Χρυσάνθη Γραμματέας, Μαργέλου Κατερίνα Ερευνήτρια, Κιτσικόπουλος Θάνος Ερευνητής, Λαμπρυνιάδης Γιάννης - Ερευνητής Τα περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Ι 2 Κατηγορίες Υλικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Παραδείγματα Το πεντάγωνο των υλικών Κατηγορίες υλικών 1 Ορυκτά Μέταλλα Φυσικές πηγές Υλικάπουβγαίνουναπότηγημεεξόρυξηήσκάψιμοή

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ

ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ Ίσως η τεχνική με τη μεγαλύτερη ποικιλία εφαρμογών και την εντυπωσιακότερη ανάπτυξη την τελευταία δεκαετία. Η τεχνική MS παρέχει πληροφορίες σχετικά με: Τη στοιχειακή σύσταση του δείγματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Φόρουμ Επίκαιρων Θεμάτων Δημόσιας Υγείας «Χρώμιο και Περιβάλλον- Απειλή & Αντιμετώπιση» Αθήνα Μάρτιος 2013 ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ 14ου ΑΙΩΝΑ Χρονικό διάσωσης και ανάδειξης

ΤΟΥ 14ου ΑΙΩΝΑ Χρονικό διάσωσης και ανάδειξης αρχαιολογικο μουσειο καρπαθου ΜΙΑ ΑΓΝΩΣΤΗ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ 14ου ΑΙΩΝΑ Χρονικό διάσωσης και ανάδειξης ελένη παπαβασιλείου Αρχαιολόγος, 4η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων βασιλική γεωργοπούλου Συντηρήτρια,

Διαβάστε περισσότερα

TΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

TΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ TΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΠΡΑΚΤΙΚΟΥ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΜΕ ΑΡΙΘ.6/02-04-2014. Αιγάλεω, σήµερα την 02-04-2014

Διαβάστε περισσότερα

Το γυαλί παρασκευάζεται με σύντηξη χαλαζιακής άμμου, η οποία αποτελεί το βασικό συστατικό του (διαμορφωτή), ενός ή περισσότερων συλλιπασμάτων και

Το γυαλί παρασκευάζεται με σύντηξη χαλαζιακής άμμου, η οποία αποτελεί το βασικό συστατικό του (διαμορφωτή), ενός ή περισσότερων συλλιπασμάτων και Το γυαλί παρασκευάζεται με σύντηξη χαλαζιακής άμμου, η οποία αποτελεί το βασικό συστατικό του (διαμορφωτή), ενός ή περισσότερων συλλιπασμάτων και ενός (ή περισσότερων) σταθεροποιητών. Αν δεν χρησιμοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες Ατµοσφαιρική ρύπανση Μαρή Νεαμονίτης Παλαιολόγου Παπαβασιλείου Ορισµός Ανεπιθύµητη αλλαγή στα φυσικά, χηµικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του αέρα ζηµιογόνος για όλους τους οργανισµούς Πώς προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

Τοιχοποιία Ι Επισκευές

Τοιχοποιία Ι Επισκευές Τοιχοποιία Ι Επισκευές Τα κατεστραμμένα ή φθαρμένα μέρη της τοιχοποιίας επισκευάζονται ακολουθώντας τις παραδοσιακές τεχνικές. Ο τεχνίτης πριν ξεκινήσει πρέπει να έχει έτοιμα τα απαιτούμενα υλικά: πέτρες

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΥΠΟΕΡΓΟ: ΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ (ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ)

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΥΠΟΕΡΓΟ: ΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ (ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΗΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΟΥΜΕΝΟ ΕΡΓΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ (ΕΤΠΑ) ΕΛΛΑ ΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ) ΕΡΓΟ:ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εικ. 1. Αργυρό τετράδραχμο Αθηνών, 390-295 π.χ., Νομισματικό Μουσείο Αθηνών. Το νόμισμα καλύπτεται από

Εικ. 1. Αργυρό τετράδραχμο Αθηνών, 390-295 π.χ., Νομισματικό Μουσείο Αθηνών. Το νόμισμα καλύπτεται από Η μελέτη έγινε στo πλαίσιo ερευνητικής προσπάθειας που χρηματοδοτήθηκε από το «John S. Latsis Public Benefit Foundation», είχε ως στόχο να προωθήσει και να βελτιώσει τις σύγχρονες μεθόδους καθαρισμού με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Εργαστήριο Εδαφολογίας. Υπεύθυνη Εργαστηρίου: Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Εργαστήριο Εδαφολογίας. Υπεύθυνη Εργαστηρίου: Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου Για την κανονική ανάπτυξη των φυτών είναι απαραίτητα ορισμένα θρεπτικά στοιχεία, τα οποία προσλαμβάνονται είτε από το έδαφος είτε από την ατμόσφαιρα. Τα μακροστοιχεία είναι: C,H, O,N, P, K, Ca, Mg, S Ιχνοστοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΧΑΛΑΖΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΧΑΛΑΖΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΚΟΖΑΝΗΣ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΧΑΛΑΖΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΚΟΖΑΝΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ TOY ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ XAΛΑΖΙΑΣ Ο χαλαζίας σήμερα βρίσκει πολλές εφαρμογές και έχει μία ευρεία γκάμα χρήσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΛΥΨΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΙΑ ΥΨΗΛΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥΣ ΜΗΝΕΣ- ΔΙΚΤΥΟΚΗΠΙΑ

Η ΚΑΛΥΨΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΙΑ ΥΨΗΛΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥΣ ΜΗΝΕΣ- ΔΙΚΤΥΟΚΗΠΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ Τ.Ε.Ι. ΠΕΙΡΑΙΑ Η ΚΑΛΥΨΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΙΑ ΥΨΗΛΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥΣ ΜΗΝΕΣ- ΔΙΚΤΥΟΚΗΠΙΑ Επιστημονική ομάδα έργου: Δημήτριος Τσελές, καθηγητής, Επιστημονικός

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδοτούμενο Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης για την Επικαιροποίηση Γνώσεων Αποφοίτων ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) Πρόσκληση ενδιαφέροντος

Χρηματοδοτούμενο Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης για την Επικαιροποίηση Γνώσεων Αποφοίτων ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) Πρόσκληση ενδιαφέροντος Χρηματοδοτούμενο Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης για την Επικαιροποίηση Γνώσεων Αποφοίτων ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) «Προηγμένες τεχνολογίες και υλικά στη συντήρηση και προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς» Πρόσκληση ενδιαφέροντος

Διαβάστε περισσότερα

Α. Πεταλά, Δ. Ι. Κονταρίδης Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Πατρών, 26504 Πάτρα

Α. Πεταλά, Δ. Ι. Κονταρίδης Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Πατρών, 26504 Πάτρα (Ga 1-x Zn x )(N 1-x Ox), TaON: ΕΝΝΑΛΑΚΤΙΚΟΙ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Α. Πεταλά, Δ. Ι. Κονταρίδης Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Πατρών, 26504 Πάτρα ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Β. ΜΕΤΑΘΕΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Στις αντιδράσεις αυτές οι αριθμοί οξείδωσης όλων των στοιχείων που μετέχουν στην αντίδραση παραμένουν σταθεροί. Τέτοιες αντιδράσεις είναι οι: 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΡΩΔΟΥΣ ΔΟΜΗΣ ΠΟΛΥΟΛΕΦΙΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΙΜΩΝ ΜΗ-ΥΦΑΣΜΕΝΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ. ΙΤΕ/ΙΕΧΜΗ, Πάτρα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΡΩΔΟΥΣ ΔΟΜΗΣ ΠΟΛΥΟΛΕΦΙΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΙΜΩΝ ΜΗ-ΥΦΑΣΜΕΝΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ. ΙΤΕ/ΙΕΧΜΗ, Πάτρα ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΡΩΔΟΥΣ ΔΟΜΗΣ ΠΟΛΥΟΛΕΦΙΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΙΜΩΝ ΜΗ-ΥΦΑΣΜΕΝΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Ε. Μοσχοπούλου 1,2, Ι. Μπούνος 1, Θ. Ιωαννίδης 1, Γ. Βογιατζής 1 1 ΙΤΕ/ΙΕΧΜΗ, Πάτρα 2 Τμήμα Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή στις φασµατοµετρικές τεχνικές ανάλυσης 2. Προετοιµασία δειγµάτων 3. ιαλυτοποίηση δειγµάτων ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Ατοµική Φασµατοσκοπία

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία διαμόρφωσης πλαστικών

Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία διαμόρφωσης πλαστικών Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία διαμόρφωσης πλαστικών Ξενοφών Κομηνός Χημικός M.Sc. Εργαστήριο Αναλυτικής Τοξικολογίας ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Συλλογή πληροφοριών 1. Εταιρίες (τεχνικός ασφάλειας,

Διαβάστε περισσότερα

DIN 38406/16 Zn, Cd, Pb & Cu Bulletin 74/3-2 Sb, Bi Bulletin 226/2 Determination of As by Gold RDE

DIN 38406/16 Zn, Cd, Pb & Cu Bulletin 74/3-2 Sb, Bi Bulletin 226/2 Determination of As by Gold RDE Παρουσίαση των αποτελεσµάτων της έρευνας 1 απόυδραυλικές εγκαταστάσεις εσωτερικών δικτύων οικιών. 2 από ψυκτικές συσκευές Φροντίσαµενα να πάρουµε από τον κάθε κρουνό δειγµατοληψίας τα πρώτα 500 ml, µετά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ. Εφαρμογές μέσης χρονικής διάρκειας, εσωτερικού / εξωτερικού χώρου, σε επίπεδες επιφάνειες

ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ. Εφαρμογές μέσης χρονικής διάρκειας, εσωτερικού / εξωτερικού χώρου, σε επίπεδες επιφάνειες ΓΥΑΛ. ΜΑΤ ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ SC100 SC80 SC50 SC30 10 έτη 8 έτη 5 έτη 3 έτη Χυτό βινύλιο, μη φωτεινό, γυαλιστερό*, 50 microns. Διάφανη/μόνιμη κόλλα Χυτό βινύλιο, μη φωτεινό, γυαλιστερό*, 65 microns. Πολυμερικό

Διαβάστε περισσότερα

KEIM GRANITAL TEXNIKO Δ Ε Λ Τ Ι Ο

KEIM GRANITAL TEXNIKO Δ Ε Λ Τ Ι Ο KEIM GRANITAL TEXNIKO Δ Ε Λ Τ Ι Ο Χρώμα για εξωτερικές επιφάνειες με βάση τα πυριτικά άλατα : - φιλικό για το περιβάλλον - οικονομικό - - προστατευτικό - ανεξίτηλο Φιλικό για το περιβάλλον Το ΚΕΙΜ-Granital

Διαβάστε περισσότερα

: ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΥΛΙΚΩΝ ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ. : Ι ΙΟΙ ΠΟΡΟΙ : 19.000,00 πλέον του αναλογούντος Φ.Π.Α.

: ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΥΛΙΚΩΝ ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ. : Ι ΙΟΙ ΠΟΡΟΙ : 19.000,00 πλέον του αναλογούντος Φ.Π.Α. ΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΗΣΗ ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ : Ι ΙΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Τεχνική Έκθεση Ενδεικτικός Προϋπολογισµός Ειδική Συγγραφή Υποχρεώσεων -Τεχνικές Προδιαγραφές Σχέδιο ιακήρυξης Έντυπο Οικονοµικής Προσφοράς ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή γαλακτοπαραγωγών προβάτων

Διατροφή γαλακτοπαραγωγών προβάτων Διατροφή γαλακτοπαραγωγών προβάτων Γεώργιος I. Αρσένος Επίκουρος Καθηγητής Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γιατί είναι σημαντική η Διατροφή... Καθορίζει την παραγωγικότητα 50

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ndustrial aste management quality sustainable development nvironmental rotection waste management

ndustrial aste management quality sustainable development nvironmental rotection waste management ndustrial aste management quality waste management nvironmental rotection sustainable development Το Ιστορικό µας H POLYECO A.E. ιδρύθηκε το 2001, από την ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΕ, µε στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ηράκλειο, 2/09/2010 ΔΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ηράκλειο, 2/09/2010 ΔΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ηράκλειο, 2/09/2010 ΔΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Συντήρηση Σχολικών Κτιρίων Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Προμήθεια Χρωμάτων ΤΜΗΜΑ: Εκτέλεσης Κτιριακών Έργων Κ.Α. 30-7331.033 για το 2010 Αρμόδιος: Παπαδάκη-Μπιμπή

Διαβάστε περισσότερα

Συνδετικά υλικά για την ανακαίνιση και αποκατάσταση

Συνδετικά υλικά για την ανακαίνιση και αποκατάσταση Συνδετικά υλικά για την ανακαίνιση και αποκατάσταση Προϊόντα Baumit Για βέλτιστη ανακαίνιση στα ιστορικά κτίρια και μνημεία Ιδέες με μέλλον. Συνδετικά υλικά Baumit για την αποκατάσταση επιλεγμένα και κατάλληλα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012.

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΧΗΜΕΙΑ Σχολείο: 1) Ονομ/επώνυμα μαθητών: 2)... 3) Το Παγκόσµιο Πείραµα για

Διαβάστε περισσότερα

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr Προς: Μαθητές Α, Β & Γ Λυκείου / Κάθε ενδιαφερόμενο Αγαπητοί Φίλοι Όπως σίγουρα

Διαβάστε περισσότερα