ΟΙ ΖΩΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΟΥ 15 ΟΥ ΑΙΩΝΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΙ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΡΙΤΖΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΙ ΖΩΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΟΥ 15 ΟΥ ΑΙΩΝΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΙ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΡΙΤΖΟΣ"

Transcript

1 ΟΙ ΖΩΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΟΥ 15 ΟΥ ΑΙΩΝΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΙ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΡΙΤΖΟΣ 1

2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ: ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΡΙΑ Γ. ΣΤΑΘΗ ΟΙ ΖΩΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΟΥ 15 ΟΥ ΑΙΩΝΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΙ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΡΙΤΖΟΣ Μεταπτυχιακή εργασία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

3 Στη μνήμη του παππού μου Αντωνίου Λαγουμτζή 3

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ..6 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ....9 Α. Η Κρήτη του 15 ου αιώνα 9 Β. Οι ζωγράφοι Ανδρέας και Νικόλαος Ρίτζος...17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Ο ΖΩΓΡΑΦΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΡΙΤΖΟΣ Α) ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΡΙΤΖΟΥ...24 α.1. Ενυπόγραφα...24 α.2. Ανυπόγραφα..24 Β) ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΤΡΟΠΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΡΙΤΖΟΥ.28 β.1. Χριστός ένθρονος 28 β.2. Χριστός Μέγας Αρχιερέας.32 β.3. Παναγία ένθρονη...35 β.4. Θεοτόκος Βρεφοκρατούσα σε προτομή..40 β.4.1. Παναγία Οδηγήτρια..41 β.4.2. Παναγία Ελεούσα..48 β.4.3. Παναγία Γλυκοφιλούσα...52 β.4.4. Παναγία του Πάθους 62 β.4.5. Παναγία Γαλακτοτροφούσα...72 β.5. Παναγία ένθρονη με αγγέλους και σκηνές Δωδεκαόρτου...75 β.6. J ( esus ) H ( ominum ) S ( alvator )...79 β.7. Η Εις Άδου Κάθοδος..85 β.8.«πορευθέντες μαθητεύσατε»...87 β.9. Η Ανάληψη..90 β.10. Η Κοίμηση της Θεοτόκου...97 β.11. Βημόθυρα με Ευαγγελισμό και αγίους Πέτρο και Ιωάννη Θεολόγο (Πάτμος) β.12. Βημόθυρα με τους αγίους Γεώργιο και Δημήτριο (Τήνος) Εικόνα με τους αγίους Γεώργιο και Δημήτριο (Μ. Ερμιτάζ)..108 β.13. Τρίπτυχα Μουσείου Μπενάκη(1) Πινακοθήκη Τρετιακώφ. 110 β.14. Τρίπτυχα Μουσείου Μπενάκη (2) Μουσείου Ερμιτάζ.117 4

5 β.15. Παναγία βρεφοκρατούσα με τους αγίους Γεώργιο και Κυριακό..121 β.16. Ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος 127 β.17. Ο άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος..130 β.18. Ο άγιος Νικόλαος.132 β.19. Ο όσιος Χριστόδουλος β.20. Η Σύναξη των Αρχαγγέλων 137 β.21. Ο Αρχάγγελος Μιχαήλ.139 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β Ο ΖΩΓΡΑΦΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΡΙΤΖΟΣ Α) ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΡΙΤΖΟΥ..143 α.1. Ενυπόγραφα.143 α.2. Ανυπόγραφα 143 Β) ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΤΡΟΠΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΝΙΚΟΛΟΑΥ ΡΙΤΖΟΥ 144 β.1. Δέηση με σκηνές Δωδεκαόρτου και αγίους 144 β.2. Παναγιάρια β.3. Ο απόστολος Πέτρος β.4. Οι άγιοι Πέτρος και Παύλος..165 β.5. Οι άγιοι Πάντες 169 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ Ο ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΚΑΙ ΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΡΙΤΖΟΥ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ..172 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ.192 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ..195 ΕΙΚΟΝΕΣ

6 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το θέμα της εργασίας αυτής αναφέρεται στους ζωγράφους των μέσων και του τέλους του 15 ου αιώνα Ανδρέα και Νικολάου Ρίτζου, το πλούσιο έργο, των οποίων, προσείλκυσε τα τελευταία χρόνια το επιστημονικό ενδιαφέρον. Τον πληρέστερο, μέχρι σήμερα, κατάλογο, υπογεγραμμένων και ανυπόγραφων έργων των ζωγράφων αυτών βρίσκουμε στο βιβλίο των Μ. Χατζηδάκη Ε. Δρακοπούλου «Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση ( ), τομ. 2, Αθήνα 1997», όπου καταγράφονται εξήντα εννέα συνολικά έργα τους. Εμείς παραθέτουμε ενενήντα δύο, ομαδοποιημένα, τα οποία συγκεντρώσαμε από διάφορες πηγές. Σε ορισμένα από αυτά περιοριστήκαμε σε απλή αναφορά, γιατί οι απόψεις των επιστημόνων για την ένταξή τους στο εργαστήρι των Ρίτζων διίστανται. Εξάλλου η καλλιτεχνική τους δραστηριότητα ήταν τόσο ευρεία, ώστε είναι αδύνατον να επιβεβαιώσουμε την αυθεντικότητα πολλών εξ αυτών, αλλά και να εξαντλήσουμε το σύνολο των ζωγραφικών τους δημιουργιών. Η έρευνα συνεχίζεται και σίγουρα στο μέλλον θα προκύψουν νέα δεδομένα, που θα προσφέρουν μια πληρέστερη εικόνα του έργου τους. Η δική μας προσπάθεια επικεντρώθηκε στη συλλογή, όσο το δυνατόν, περισσότερων έργων, που θα μας βοηθήσουν να γνωρίσουμε, ως ένα βαθμό, αλλά και να φωτίσουμε τα «πορτραίτα των ζωγράφων μας», μέσα από τον καθρέπτη της τέχνης τους. Οφείλω, καταρχήν, στον καθηγητή μου κ. Ευθύμιο Τσιγαρίδα, ευγνώμονες ευχαριστίες, για την επιλογή του θέματος, τη βοήθειά και τις καίριες συμβουλές, που μου πρόσφερε, κατά την περίοδο της συγγραφής, αλλά κυρίως για την αγάπη, που μου ενέπνευσε πάνω στο αντικείμενο της βυζαντινής εικονογραφίας. Στην καθηγήτριά μου κ. Αγγελική Τριβυζαδάκη, που ανέλαβε με υπομονή και ζήλο τη διόρθωση, καθώς και για τη σημαντική της καθοδήγηση στην εκπόνηση της παρούσας μελέτης. Εκφράζω, τέλος, τις ευχαριστίες μου στην αδερφή μου Χριστιάννα Στάθη για την πολύτιμη βοήθεια της στην μετάφραση ορισμένων άρθρων και στους γονείς μου, για την αμέριστη συμπαράστασή τους, σ αυτή μου την προσπάθεια. 6

7 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Ι. ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΑΒΜΕ : Αρχείον των Βυζαντινών Μνημείων της Ελλάδος ΑΔ : Αρχαιολογικόν Δελτίον ΑΕ : Αρχαιολογική Εφημερίς Αρχαιολογία: Αρχαιολογία ΔΧΑΕ : Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας ΕΕΘΣ : Επιστημονική Επετηρίδα Θεολογικής Σχολής ΕΕΒΣ : Επετηρίς Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών Εκκλ. Φάρος : Εκκλησιαστικός Φάρος, Επιστημονικό Θεολογικό Σύγγραμμα, εκδιδόμενο εν Αλεξάνδρεια Θεολογία : Θεολογία, ΘΗΕ : Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαιδεία Θησαυρίσματα : Θησαυρίσματα, Περιοδικόν του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών, Βενετία ΙΕΕ : Ιστορία του Ελληνικού Έθνους Κληρονομιά : Κληρονομιά, Περιοδικόν του Πατριαρχικού Ιδρύματος Πατερικών Μελετών Κρητ. Εστ. : Κρητική Εστία Κρητική πρωτοχρονιά : Κρητική πρωτοχρονιά : επιστήμες, γράμματα, τέχνες Κρ. Χρ. : Κρητικά Χρονικά Μακεδονικά : Μακεδονικά ΝΕ : Νέος Ελληνομνήμων ΠΑΕ : Πρακτικά της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας BMAH : Bulletin des Musees Royaux d Art et d Histoire ΑJA : American Journal of Archaeology Αrt Bulletin: Αrt Bulletin BIAB : Bulletin de l Institut Archeologique Bulgare 7

8 Burl. Mag. : The Burlington Magazine ByzSl : Byzantinoslavica, Πράγα Byzantina : Byzantina Byz. : Byzantion ODB: The Oxford Dictionary of Byzantium Cah. Arch. : Bibliotheque des Cahiers Archeologiques DOP : Dumbarton Oaks Papers JÖB : Jahrbuch der Osterreichischen Byzantinistik LBC : Lexikon Byzantinische Christlicher symbole LCI : Lexikon der Christlichen Ikonographie REB : Revue des Etudes Byzantines RbK : Reallexikon zur byzantinischen Kunst Sotheby s : Sotheby s, International Preview, Λονδίνο. ZRVI : Zbornik Radova Vizantoloskog Instituta Zοgraf : Zograf 8

9 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α. H Κρήτη του 15 ου αιώνα. Το 1204, με την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους σταυροφόρους, καταλύεται η Βυζαντινή αυτοκρατορία και τα εδάφη της διαμοιράζονται στους αρχηγούς των σταυροφόρων. Με τη διανομή αυτή η Κρήτη παραχωρείται στο Βονιφάτιο Μομφερρατικό, ο οποίος στις 12 Αυγούστου 1204 την πουλά στους Ενετούς με αντάλλαγμα 1000 μάρκα καθαρού αργύρου 1. Ακολουθεί ένα διάστημα πολεμικών αναταραχών μεταξύ Βενετών και Γενουατών, που λήγει το 1210 με την τελική νίκη των πρώτων και την παγίωση της κυριαρχίας τους στο νησί. Έτσι από το 1210 η Κρήτη γίνεται οριστικά κτίση της Γαληνότατης Δημοκρατίας της Ενετίας 2. Η νέα κτίση ονομάστηκε «Βασίλειον της Κρήτης» (Regno di Candia) με διοικητή το Δούκα 3 (Duca), ο οποίος είχε διετή θητεία και 1 Η εκχώρηση της Κρήτης από τον Μομφερρατικό στους Ενετούς στόχευε στο να πετύχει την υποστήριξή τους στη διένεξή του με τον Λατίνο αυτοκράτορα Βαλδουίνο της Φλάνδρας. Βλ. αναλυτικά Μαλτέζου, Λατινοκρατούμενη Ελλάδα, ΙΕΕ, τομ. Θ, σ Δετοράκη, «Εκκλησιαστική Ιστορία», Το Ηράκλειον και ο Νομός του», σ Πέρρα, «Η λατινοκρατία», Ιστορία των Ελλήνων, σ. 523, Δετοράκη, ο.π., σ Ο τίτλος του Δούκα έχει τις ρίζες του στο Βυζάντιο, αφού έτσι ονομαζόταν ο στρατιωτικός και πολιτικός διοικητής του νησιού. Τον τίτλο αυτό διατήρησαν και 9

10 εκλεγόταν μαζί με δύο συμβούλους (Consiliarii) από το Μεγάλο Συμβούλιο της Ενετίας 4. Η τριανδρία αυτή που είχε την έδρα της στο Χάνδακα, έφερε τον τίτλο της Αυθεντίας (Signoria) και αποτελούσε την ανώτερη διοίκηση του νησιού 5. Οι Βενετοί αντιλήφθηκαν νωρίς ότι η Κρήτη και ιδιαίτερα η πρωτεύουσά της, ο Χάνδακας, κατείχε θέση εξέχουσας σημασίας, μια και αποτελούσε τη βάση για το εμπόριο μεταξύ Ανατολής και Δύσεως 6. Το πρώτο μέλημα των Βενετών για να ενδυναμώσουν την κυριαρχία τους στην κατακτημένη περιοχή ήταν ο εποικισμός της 7. Έτσι, λοιπόν, παραχωρήθηκαν σε Βενετούς αποίκους μεγάλες εκτάσεις γαιών, που ανήκαν σε γηγενείς άρχοντες και στην ορθόδοξη Εκκλησία 8. Μεταξύ, μάλιστα, των ετών ο αριθμός των αποίκων στην Κρήτη έφτανε τους , όταν την ίδια περίοδο οι κάτοικοί της δεν ξεπερνούσαν τους Επόμενος στόχος των κατακτητών ήταν η αποδυνάμωση της επιρροής του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Κρητική Εκκλησία και η αποκοπή κάθε δεσμού των ορθοδόξων με αυτό 10. Προς επίτευξη του παραπάνω σκοπού, κατάργησαν τις ορθόδοξες επισκοπές, τοποθέτησαν Λατίνο αρχιεπίσκοπο στον Χάνδακα, καθώς και λατινόφιλους πρωτοπαπάδες, που έδρευαν στον Χάνδακα, στα Χανιά, στη Σητεία κ.α. 11 υιοθέτησαν αργότερα και οι Βενετοί. Το 1210 εγκαθίσταται στην Κρήτη ο πρώτος βενετός δούκας, ο I. Tepolo. Βλ. Μαλτέζου, ο.π., σ Μαλτέζου, ο.π., σ. 266, Δετοράκη, ο.π., σ , Πέρρα, ο.π., σ Ο.π., σ Δετοράκη, ο.π., σ Πέρρα, ο.π., σ Δετοράκη, ο.π., σ. 294 και Πανοπούλου, «Οι Βενετοί και η Ελληνική Πραγματικότητα», Όψεις της Ιστορίας του Βενετοκρατούμενου Ελληνισμού, σ Ο πρώτος εποικισμός πραγματοποιήθηκε το 1211 όταν η Βενετία τροφοδότησε το κεντροανατολικό τμήμα του νησιού με βενετικό στοιχείο προερχόμενο από μεσαία κοινωνικά και οικονομικά στρώματα της μητρόπολης. (Γάσπαρη, «Βενετία και Βυζάντιο», Όψεις της Ιστορίας του Βενετοκρατούμενου Ελληνισμού, σ. 135). 8 Μαλτέζου, ο.π., σ Δετοράκη, ο.π., σ Ο.π., σ. 137 και Πέρρα, ο.π., σ. 551, 9 Ο.π. 10 Οι Βενετοί γνώριζαν την επιρροή, που ασκούσε στους Έλληνες το πατριαρχείο της Κωνσταντινουπόλεως και γι αυτό το λόγο έλαβαν δραστικά μέτρα. Αναφέρουμε τα παραδείγματα τριών προσώπων, του ιερέως Μιχαήλ Καλοφρενά, του ιερομονάχου και πνευματικού Αρσενίου, καθώς και του γνωστού ζωγράφου Νικολάου Φιλανθρωπηνού, οι οποίοι καταδικάστηκαν το 1419 σε φυλάκιση από τις βενετικές αρχές, επειδή διατηρούσαν σχέσεις με το πατριαρχείο της Κωνσταντινουπόλεως. (Πανοπούλου, «Οι Βενετοί και η Ελληνική Πραγματικότητα», Όψεις της Ιστορίας του Βενετοκρατούμενου Ελληνισμού, σ. 290). 11 Αγαθαγγέλου, «Ελληνικός Κλήρος», Εκκλ. Φαρ., τόμ. 35, (1936) σ Τωμαδάκη, «Οι ορθόδοξοι παπάδες», Κρ. Χρ., τόμ. 13(1959), σ Thiriet, La Romanie, σ , Επίσης, Μανούσακα, «Μέτρα της Βενετίας», ΕΕΒΣ, τομ. 30 (1960) σ Του 10

11 Βέβαια, θα πρέπει στο σημείο αυτό να τονιστεί ότι τα προαναφερθέντα μέτρα δεν συνθέτουν την πλήρη εικόνα της βενετικής πολιτικής στα εκκλησιαστικά θέματα, αφού η κατά καιρούς ευνοϊκή της στάση διαμορφωνόταν από τα συμφέροντά της 12. Εκτός των άλλων, η Γαληνοτάτη σεβάστηκε και ενίσχυσε με διάφορους τρόπους ορισμένες ορθόδοξες μονές και κυρίως τα μετόχια της μονής Σινά στο Χάνδακα και της μονής του Ιωάννη Ευαγγελιστή της Πάτμου στο Στύλο Χανίων. Η θετική αυτή στάση δημιούργησε σχέσεις αλληλεξάρτησης της Μονής του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στην Πάτμο με τη βενετοκρατούμενη Κρήτη, που γίνονται στενότερες μετά την Άλωση, όταν το Μετόχι του Στύλου παραμένει το κυριότερο οικονομικό στήριγμα της Μονής 13. Κατά τη διάρκεια των χρόνων αυτών το καταπιεσμένο ελληνικό στοιχείο προσπάθησε με κάθε τρόπο να αντισταθεί στον ξένο δυνάστη με πολυάριθμες επαναστατικές κινήσεις. Οι περισσότερες, ιδίου, Η εν Κρήτη συνομωσία, σ , Καθώς και «Βενετικά έγγραφα», σ , Μαλτέζου, ο.π., σ Βλ. και Δετοράκη, ο.π., 170, Σπανάκη, «Συμβολή», Κρ. Χρ., τομ. 13(1959), σ Πέρρα, ο.π., σ Γάσπαρη, ο.π., σ Καθώς και Πανοπούλου, ο.π., σ Η πολιτική αυτή πέρασε από πολλές φάσεις, από το τέλος, όμως, του 16 ου αιώνα αλλάζει προς το όφελος των ορθοδόξων. Τα αίτια της αλλαγής αυτής είναι άμεσα συνυφασμένα με τα αντιπαπικά αισθήματα, που έτρεφε, γενικά, η πολιτική εξουσία της Βενετίας, καθώς με την κατάληψη της Κύπρου από τους Τούρκους και την συνεχή επέκτασή τους προς την Ανατολή, γεγονός, που καθιστούσε αναγκαία τη συμμετοχή και των Ελλήνων στις στρατιωτικές επιχειρήσεις των Βενετών. Μάλιστα μπροστά σ αυτόν τον κίνδυνο η Βενετοί ζητούν από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως να αντιμετωπίσουν μαζί τον κοινό εχθρό, ενώ παράλληλα ανακόπτουν την παπική προσπάθεια για διείσδυση στην Ανατολή. (Βλ. αναλυτικότερα, Πανοπούλου, ο.π., σ , ). 13 Βρανούση, Βυζαντινά έγγραφα, σ , και Γάσπαρη, ο.π., σ Το 1483 οι Βενετοί απαλλάσσουν από τους φόρους την Πάτμο, πράξη που είχε ως αποτέλεσμα την οικονομική άνθηση της μονής. Αυτή την περίοδο οι μοναχοί προχωρούν σε ανακαινίσεις, παραγγέλνουν καινούρια τέμπλα για το καθολικό και τα παρεκκλήσια, καθώς και νέες εικόνες για να τα διακοσμήσουν. Μοναδική πηγή, για την ικανοποίηση όλων αυτών των καλλιτεχνικών απαιτήσεων, ήταν φυσικά η Κρήτη και οι ζωγράφοι της, οι οποίοι αναλαμβάνουν παραγγελίες για τη μονή. Οι γνωστές και καταγεγραμμένες σχέσεις, που διατηρούσαν με τη μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου ο Ανδρέας Ρίτζος και το εργαστήριό του έρχονται να επιβεβαιώσουν τα παραπάνω. Στο νησί, εξάλλου, κατά τον 16 ο και 17 ο αιώνα εργάζονται πολλοί κρητικοί ζωγράφοι, στους οποίους οι μοναχοί συνήθιζαν να παραγγέλνουν εικόνες, τρίπτυχα και παναγιάρια, όπως πιστοποιείται από έγγραφα και από την παρουσία ενυπόγραφων κρητικών έργων στη μονή και στις εκκλησίες της Πάτμου. Cattapan, «Nuovi elenchi», Θησαυρίσματα, τόμ. 9(1972), σ Ο ίδιος «I pittori Andrea», Θησαυρίσματα, τόμ. 10(1973), σ Chatzidakis, «Les débuts», Μνημόσυνον Σοφίας Αντωνιάδη, σ Καθώς και του ιδίου, «La peinture des madonneri», Atti del II Convegno Internazionale di Storia della Civilta Vaneziana, II, σ. 677, εικ

12 όμως, από αυτές καταπνίγονταν από τους Βενετούς, οι οποίοι, είτε εξουδετέρωναν τους αρχηγούς τους, είτε κατοχύρωναν και αναγνώριζαν διάφορα δικαιώματα αποδεχόμενοι μ αυτόν τον τρόπο τη συμμετοχή του ντόπιου στοιχείου στην κυρίαρχη τάξη της αποικίας τους 14. Ωστόσο, οι υπόδουλοι Έλληνες υπήκοοι της βενετικής δημοκρατίας βρίσκονταν σε ευμενέστερη θέση από τους υπηκόους της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Το στοιχείο αυτό επιβεβαιώνει εκτός των άλλων και η ενεργή συμμετοχή του γηγενούς πληθυσμού στους δύο τομείς της οικονομίας, στον αστικό και τον αγροτικό. Έτσι, η οικονομική και επαγγελματική ισοτιμία, που τους παρέχονταν, συντελούσε στην εξασφάλιση όσο το δυνατόν καλύτερων συνθηκών ζωής και κυρίως στη διατήρηση των θρησκευτικών και καλλιτεχνικών τους παραδόσεων 15. Τον 15 ο αιώνα οι συνθήκες διαβίωσης βελτιώθηκαν κατά πολύ. Η οικονομική ανάπτυξη των Ελλήνων καθώς και ο εξελληνισμός της άρχουσας τάξης των Βενετών εποίκων 16, αποτέλεσαν εκτός των άλλων καθοριστικά κίνητρα για μια καλλιτεχνική ανάπτυξη μακράς διάρκειας, με ιδιαίτερα εμφανή την όσμωση των δύο φορέων πολιτισμού. Τα δάνεια αυτά έγιναν ιδιαίτερα ορατά μετά τον 15 ο αιώνα με αποκορύφωμα τον 16 ο, όπου «αποκρυσταλλώνεται και η μορφή του αναγεννησιακού κρητικού πολιτισμού» Οι πηγές αναφέρουν 27 επαναστάσεις και άλλα τόσα μικρότερα κινήματα. Η πρώτη επανάσταση ήταν των Αγιοστεφανιτών το 1211/1212. Για το θέμα αυτό βλ. Κριάρη, Η Κρήτη, σ , Παναγιωτάκη, «Έρευναι», Θησαυρίσματα, τόμ. 5(1968), σ Μαλτέζου, ο.π., σ Δετοράκη, ο.π., 170. Γάσπαρη, ο.π., σ και Πέρρα, ο.π., σ Γάσπαρη, ο.π., σ Όσον αφορά στον καλλιτεχνικό τομέα τον 13 ο και τον 14 ο αιώνα διακοσμούνται πολλοί ναοί στην Κρήτη, αλλά οι τοιχογραφίες τους δεν είναι υψηλής καλλιτεχνικής ποιότητας. Βοκοτόπουλου, Η ζωγραφική τον 16 ο αιώνα, σ. 11. Χατζηδάκη Δρακοπούλου, Έλληνες ζωγράφοι, τόμ. 1, σ Με το πέρασμα των χρόνων, τόσο το ελληνικό, όσο και το βενετικό εθνικό στοιχείο αλληλοεπηρεάστηκαν σε όλους τους τομείς του πολιτισμού. Βέβαια, στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονιστεί, ότι στη διάρκεια του πρώτου αιώνα της βενετικής κατοχής, κατά τον οποίο η Βενετία προσπαθεί να διεισδύσει και να ελέγξει τον κατακτημένο χώρο, τα δάνεια και από τις δύο πλευρές είναι ελάχιστα και σχετίζονται, κατά βάση, με τη γλώσσα. Έτσι, στα βενετικά έγγραφα της εποχής εντοπίζεται πλήθος ελληνικών λέξεων, από το χώρο κυρίως, της υπαίθρου. Η σταδιακή, όμως, εξομάλυνση της πολιτικής κατάστασης και η προσαρμογή των Βενετών στο χώρο μετά τα μέσα του 14 ου αιώνα οδήγησε τις δύο εθνότητες σε στενότερη επαφή με τα προαναφερόμενα θετικά αποτελέσματα. Βλ. Μπορμπουδάκη, «Η τέχνη», Κρήτη, Ιστορία, Πολιτισμός, σ Βυζαντινή και μεταβυζαντινή τέχνη, σ. 81 και Γάσπαρη, ο.π., σ Γάσπαρη, ο.π., σ

13 Στις βενετοκρατούμενες περιοχές του ελληνικού χώρου αναπτύχθηκε μια τέχνη, η οποία παραμένοντας προσηλωμένη στη δική της παράδοση δέχτηκε στοιχεία της δυτικής τέχνης αφομοιώνοντάς τα με γόνιμο και δημιουργικό τρόπο. Οι αλλαγές αυτές, που προήλθαν από τη σύζευξη των δύο πολιτισμών πρωτοεμφανίζονται στην Κρήτη, η οποία μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης αποτελούσε το σημαντικότερο καλλιτεχνικό κέντρο του ορθόδοξου κόσμου. Οι εμπορικές πόλεις, λοιπόν, της Κρήτης (κυρίως το Ηράκλειο ή Χάνδακας, Candia ή Candide 18 ) είναι παράλληλα και τα καλλιτεχνικά κέντρα, στα οποία διαμορφώνονται οι τεχνίτες και δημιουργούνται πολυάριθμα ζωγραφικά έργα. Στα αστικά αυτά κέντρα οι καλλιτέχνες ζουν και εργάζονται οργανωμένοι σε συντεχνίες ζωγράφων 19. Αυτοί αναλαμβάνουν τοιχογραφίες ναών μέσα και έξω από την πόλη, δέχονται παραγγελίες 20 για εικόνες, ενώ αρκετοί από αυτούς διδάσκουν την τέχνη τους σε μαθητές, ώστε να γίνουν και εκείνοι magister artis 21. Η πελατεία τους είναι πολυάριθμη και αποτελείται από αστούς ή ευγενείς Έλληνες και Βενετούς Η πόλη του Χάνδακα υπήρξε, μέχρι την πτώση της Κρήτης στους Τούρκους το 1669, όχι μόνο το διοικητικό, αλλά και το πνευματικό κέντρο μέσω του οποίου οι διάφορες πνευματικές και καλλιτεχνικές τάσεις διαδίδονταν και στις υπόλοιπες περιοχές του νησιού. (Μπορμπουδάκη, Το Ηράκλειον, σ. 102). 19 Οι πρώτες μαρτυρίες ανάγονται στον 14 ο αιώνα και προέρχονται από νοταριακό αρχείο του Χάνδακα. Εικοσιπέντε, τουλάχιστον, ζωγράφοι σημειώνονται αυτή την εποχή στην πόλη και στα χωριά της περιοχής. Στο β μισό του 15 ου αιώνα, με βάση τις αρχειακές πηγές της Βενετίας, πάνω από 120 ζωγράφοι δραστηριοποιούνται στο Χάνδακα, ενώ στο β μισό του 16 ου αιώνα ξεπερνούν τους 125. Βλ. Cattapan, «Nuovi elenchi», Θησαυρίσματα, τόμ. 9(1972), σ Κωνσταντουδάκη, «Οι ζωγράφοι», Θησαυρίσματα, τόμ. 10(1973), σ , της ιδίας, «Νέα έγγραφα», Θησαυρίσματα, τόμ. 14(1977), σ Χατζηδάκη, ο.π., σ. 1 και Χατζηδάκη Δρακοπούλου, ο.π., σ. 79. Η πρώτη συντεχνία ζωγράφων οργανώθηκε κατά τον 16 ο αιώνα με προστάτη άγιο τον ευαγγελιστή Λουκά. Παλιούρα, «Ἡ ζωγραφική εἰς τόν Χάνδακα», Θησαυρίσματα, τομ. 10(1973) σ Κισκήρα, Ἡ σύμβασις, σ Κωνσταντουδάκη, «Ειδήσεις», Πεπραγμένα του Δ Διεθνούς Κρητολογικού Συνεδρίου, τομ. Β, σ Χατζηδάκη, Μuseo Correr, σ. 2. Για τη ζωή της πόλης εκείνη την περίοδο βλ. Μέρτζιου, «Σταχυολογήματα», Κρ. Χρ. τόμ ( ), σ και Αλεξίου, To Κάστρο της Κρήτης, σ Στα συμβόλαια παραγγελιών, που έχουν σωθεί σε αρχεία καθορίζονται οι όροι εργασίας, ο χρόνος παράδοσης και η αμοιβή των ζωγράφων, ενώ δίνονται και αναλυτικές οδηγίες για ορισμένες λεπτομέρειες, που σχετίζονται, για παράδειγμα με την χρήση καλής ποιότητας χρωμάτων. Βλ. αναλυτικά Καζανάκη Λάππα, «Η συμβολή των αρχειακών πηγών», Όψεις της Ιστορίας του Βενετοκρατούμενου Ελληνισμού, σ Ο χρόνος της μαθητείας διαρκεί από ένα έως πέντε χρόνια κατά τη διάρκεια των οποίων παρέχεται από το δάσκαλο στους μαθητές στέγη, τροφή και ενδυμασία, ενώ στους πιο προχωρημένους και μια μικρή αμοιβή. Καζανάκη Λάππα, ο.π., σ Χατζηδάκη Δρακοπούλου, ο.π., τομ. 1, σ. 74, Χατζηδάκη, ο.π., σ

14 Παραγγελίες δέχονται, ακόμη, και από βενετούς εμπόρους, αλλά και από ορθόδοξα μοναστήρια, όπως του Σινά, της Πάτμου κ.α 23. Η ζωγραφική των φορητών εικόνων, που, όπως είπαμε, καλλιεργείται από τους κρητικούς ζωγράφους, παράλληλα, με την τοιχογραφία, αρχίζει βαθμιαία να κερδίζει έδαφος, έως ότου στα τελευταία χρόνια του 15 ου αιώνα, σημαντικές παραγγελίες εικόνων αντικαθιστούν τις παραγγελίες των τοιχογραφιών 24. Η στροφή προς «τη ζωγραφική του καβαλέτου 25» είναι συνάρτηση ευρύτερων κοινωνικών μεταβολών, που επηρεάζουν τη θρησκευτικότητα και τις αισθητικές προτιμήσεις των ανθρώπων. Έτσι, η εικόνα δε χρησιμοποιείται μόνο για λατρευτικούς λόγους, αλλά αντιμετωπίζεται από τους παραγγελιοδότες και ως έργο τέχνης και αντικείμενο συναλλαγής 26. Επιπλέον, σ ένα ιδιαίτερο πολιτισμικό περιβάλλον, όπως αυτό της Κρήτης του 15 ου αιώνα, η διαφοροποίηση της πελατείας και κατ επέκταση και της αισθητικής προτίμησης, οδήγησε τους ζωγράφους στην εκτέλεση έργων με διαφορετικούς καλλιτεχνικούς τρόπους και συγκεκριμένα με στοιχεία της ιταλικής τέχνης του 14 ου και του 15 ου αιώνα (forma a la greca), και της τελευταίας φάσης της παλαιολόγειας τέχνης (forma a la Latina) 27. Οι έντονες ιταλικές επιδράσεις σε πολλές κρητικές εικόνες υπήρξε για μερικούς επιστήμονες ο κυριότερος λόγος για να 23 Στον Ανδρέα Ρίτζο και αργότερα στο γιο του Νικόλαο δόθηκαν παραγγελίες για εικόνες από τις παραπάνω μονές, που διασώζονται ως σήμερα στον ίδιο χώρο, πιστοποιώντας την αναγνώριση της αξίας τους ως καλλιτέχνες. Χατζηδάκη, Εικόνες Πάτμου, σ Ο περιορισμένος αριθμός των τοιχογραφικών διακοσμήσεων (10) στο β μισό του 15 ου αιώνα, την περίοδο της καλλιτεχνικής δραστηριότητας του Ανδρέα Ρίτζου, σε σχέση με τις 25 περίπου του πρώτου μισού του 15 ου αιώνα είναι ενδεικτικό της στροφής των κρητικών ζωγράφων στην παραγωγή εικόνων. Βλ. αναλυτικά Μπορμπουδάκη, ο.π., σ. 259 και Καζανάκη Λάππα, ο.π., σ Ο.π., σ Βλ. Σπανάκη, «Η Διαθήκη», Κρ. Χρ., τόμ. 23(1969), σ Χατζηδάκη, Μuseo Correr, σ. 2. Από έγγραφα του 15 ου αιώνα προκύπτει εκτός των άλλων ότι οι ζωγράφοι αντιμετωπίζονται από την κοινωνία της εποχής ως απλοί τεχνίτες και η εργασία τους έχει χειροτεχνική μορφή. Η κατάσταση, ως προς τη θεώρηση της ζωγραφικής, αλλάζει σταδιακά από τα τέλη του 15 ου αιώνα. Για το θέμα αυτό βλ. Blunt, Artistic Theory, σ Larner, Culture, σ. 264, 285. Ακόμη, Duby, Cathedrals, σ , Baxandall, Painting and experience, σ. 1 3 και Κωνσταντουδάκη, «Οι κρητικοί ζωγράφοι», Κρ. Χρ., τόμ. 26(1986), σ Cattapan, «Nuovi elenchi», Θησαυρίσματα, τόμ. 9(1972), σ , εγγρ. αρ Κωνσταντουδάκη, «Μαρτυρίες», Θησαυρίσματα, τόμ. 12(1975), σ. 40,42. Μπορμπουδάκη, «Η τέχνη»,κρήτη, Ιστορία, Πολιτισμός, Β, σ Χατζηδάκη Δρακοπούλου, ο.π., τόμ. 1, σ

15 θεωρήσουν, ότι τα έργα αυτά δημιουργήθηκαν από κρητικούς, που εγκαταστάθηκαν ή εκπαιδεύτηκαν στη Δύση 28. Όμως, η Βενετία ως το 1496 δε συμμετείχε στις καλλιτεχνικές αυτές ζυμώσεις, από τις οποίες προέκυψε η προαναφερθείσα διπλή ικανότητα των κρητικών ζωγράφων και επομένως δεν είναι δυνατόν να υφίσταται ο όρος βενετοκρητική 29. Εξάλλου, η άποψη αυτή εγκαταλείφθηκε οριστικά, όταν πριν μερικά χρόνια δημοσιεύτηκε ένας μεγάλος αριθμός εγγράφων, που σώζονται στη Βενετία, με βάση τα οποία πιστοποιείται το γεγονός ότι μέχρι το τέλος του 16 ου αιώνα οι περισσότεροι κρητικοί ζωγράφοι μαθήτευσαν και εργάστηκαν στην Κρήτη 30. Εξάλλου, ιταλικοί πίνακες και χαλκογραφίες, που υπήρχαν στην Κρήτη, αποτελούσαν το γνώμονα για τη μελέτη της δυτικής ζωγραφικής από τους ντόπιους ζωγράφους, χωρίς να καθίσταται αναγκαία η απομάκρυνσή τους από το νησί 31. Τέλος, η παρουσία στον Χάνδακα ενός ζωγράφου με το όνομα Nicola Mantegna το 1496 καθώς και του Antonello da Messina, ο οποίος και παντρεύτηκε εκεί, αποτελεί ενδεικτικό στοιχείο της παρουσίας ορισμένων ιταλών ζωγράφων στο νησί και επομένως και της επαφής των κρητικών ζωγράφων με τη δυτική τέχνη 32. Οι παραπάνω, λοιπόν, καλλιτεχνικές ζυμώσεις οδήγησαν στη διαμόρφωση ενός νέου ζωγραφικού ύφους που δημιουργήθηκε και αναπτύχθηκε στην Κρήτη και ονομάστηκε Κρητική Σχολή. Η Κρητική Σχολή είναι απότοκος της βυζαντινής σχολής της Κωνσταντινούπολης και αποτελεί την τελευταία έκφραση της βυζαντινής τέχνης στους μετά την Άλωση χρόνους (από το 1350 ώς 28 Σισιλιάνου, Έλληνες Αγιογράφοι, σ.25, 31. Κύρου, Αναγέννηση, σ Χατζηδάκη, Μuseo Correr, σ Μπορμπουδάκη, ο.π., σ Έλληνες ζωγράφοι ελάχιστοι σε αριθμό μαρτυρούνται στη Βενετία από τον 16 ο αιώνα, οι περισσότεροι, όμως, από τους οποίους ταξιδεύουν εκεί χωρίς να εγκαθίστανται. Βοκοτόπουλου, Η ζωγραφική τον 16 ο αιώνα, σ , Μπορμπουδάκη, ο.π., σ Από τον 16 ο αιώνα κυκλοφορούν στην Κρήτη χαλκογραφίες του Marcantonio Raimondi. Βλ. Gerola, «Gli oggeti sacri», Atti dell I. R. Academia di Scienze, Lettere ed Arti degli Agiati, serie III, vol. IX,,σ. 7 8, 10, αρ. εγγρ. σ. 17. Δρανδάκη, Ο Εμμανουήλ Τζάνε, σ. 9. Παλιούρα, «Ἡ ζωγραφική εἰς τόν Χάνδακα», Θησαυρίσματα, τόμ. 10(1973), σ. 108, καθώς και Chatzidakis, «Les débuts», Μνήμοσυνον Σοφίας Αντωνιάδη, σ Για τις ιταλικές χαλκογραφίες βλ. Χατζηδάκη, «H κρητική ζωγραφική», Κρ. Χρ. τόμ ( ), σ , 35, 38 κ.ε. Λασσιθιωτάκη, «Έρευνες», Κρ. Χρ. τόμ. 21, Ι ΙΙΙ(1969), σ. 224 και Κωνσταντουδάκη, «Στοιχεία», Θησαυρίσματα, τόμ. 11(1974), σ Ο Cattapan αναφέρει ότι το 1446 o Antonello da Messina παντρεύεται στην Κρήτη τη Susanna, η οποία μετονομάζεται σε Giovanna. (Cattapan, Nuovi documenti, σ αρ.79, 114 και του ιδίου, Nuovi elenchi σ. 206, 208 αρ. 79,125, και 224 σημ. 10). 15

16 το 1550;) 33. Ο Ξυγγόπουλος αναφέρει χαρακτηριστικά : «Στους κόλπους αυτής της μεγάλης ζωγραφικής των Παλαιολόγων γεννήθηκε εκείνη η τεχνοτροπία, που κυριάρχησε στους μεταγενέστερους αιώνες, ύστερα από την άλωση της Κωνσταντινούπολης και που την ονόμασαν Κρητική. 34». Το κρητικό αυτό μεταβυζαντινό σύστημα θα διατηρηθεί καθ όλη τη διάρκεια του 15 ου ώς και τον 17 ο αι. και θα επηρεάσει σε πολύ μεγάλο βαθμό τις επόμενες καλλιτεχνικές γενιές 35. Οι καλλιτεχνικοί αυτοί τρόποι σταδιακά άρχισαν να μεταβάλλονται, για να καταλήξουν σ ένα κλασικιστικό ακαδημαϊσμό με μια έντονη διακοσμητική διάθεση 36. Στο σημείο αυτό δεν θα πρέπει να παραλειφθεί το γεγονός, ότι οι κρητικοί ζωγράφοι δεν μένουν απαθείς στην έλξη, που τους ασκεί η δυτική τέχνη, αλλά οι δευτερεύοντες νεωτερισμοί αφομοιώνονται, όπως προαναφέρθηκε, γόνιμα δημιουργικά στην παραδεδομένη βυζαντινή παράδοση 37. Στην Κρητική τέχνη παρατηρείται ένας αρμονικός συνδυασμός αυστηρότητας ύφους και ασκητικότητας με έναν πλήρη ιδεαλισμό 38. Οι συνθέσεις διέπονται από ηρεμία, συμμετρία στη διάρθρωση των όγκων, λιτότητα και ισορροπία 39. Τα πρόσωπα των μορφών, με τις μακριές λεπτές μύτες και τα μακριά, επίσης, λεπτά δάχτυλα εικονίζονται σοβαρά και συγκρατημένα, χαρακτηριστικά που τονίζονται ακόμα περισσότερο με τις ανάλογες στάσεις και χειρονομίες τους. «Το χέρι της κρητικής μορφής, που κρατά το ευαγγέλιο, το σκήπτρο, το δόρυ ή το σταυρό του μάρτυρα παραμένει ουσιαστικά αμέτοχο σ αυτό που κάνει» 40. Στους ίδιους κανόνες κινείται και η πτυχολογία που χαρακτηρίζεται από έντονη σχηματοποίηση. Διαρθρωμένη σε γεωμετρικά επίπεδα προσεγγίζει τα παλαιολόγεια πρότυπα, στα 33 Σισιλιάνου,ο.π., σ Λασσιθιωτάκη, «Έρευνες», Κρ. Χρ. τόμ. 21, Ι ΙΙΙ(1969), σ Οι κυριότεροι εικονογραφικοί τύποι της κρητικής ζωγραφικής αποκρυσταλλώνονται και επαναλαμβάνονται από τους κατοπινούς ζωγράφους με ελάχιστες παραλλαγές. Βοκοτόπουλου, Η ζωγραφική τον 16 ο αιώνα, σ. 15. Κύρου, ο.π., σ Χατζηδάκη Δρακοπούλου, ο.π., σ Μπορμπουδάκη, «Η τέχνη», Κρήτη, Ιστορία, Πολιτισμός, Β, σ Χατζηδάκη Δρακοπούλου, ο.π., σ. 75. Σωτηρίου, «Η ζωγραφική της Κωνσταντινούπολης», ΔΧΑΕ, περ Δ, τόμ. 1(1959), σ. 25. O Θησαυρός της Ορθοδοξίας, σ Κύρου, ο.π., σ Λασσιθιωτάκη, «Θέματα», Κρ. Χρ. τόμ. 19, Ι ΙΙΙ(1965), σ Σισιλιάνου, ο.π., σ. 25. Βοκοτόπουλου, Η ζωγραφική τον 16 ο αιώνα, σ Μπορμπουδάκη, «Η τέχνη», Κρήτη, Ιστορία, Πολιτισμός, σ. 121, Μπαλτογιάννη, Συλλογή Οικονομοπούλου, σ

17 πρώιμα έργα του 15 ου αιώνα, ενώ αργότερα σ αυτήν κυριαρχεί η τυποποίηση 41. Από τα χαρακτηριστικά της τεχνικής, που επαναλαμβάνονται σταθερά, είναι οι διάφανες σκιές για το πλάσιμο της σάρκας, όπου εφαρμόζεται, κυρίως, το γραμμικό σύστημα με την τοποθέτηση παράλληλων λεπτών γραμμών φωτεινών και σκοτεινών εναλλάξ στις προεξέχουσες επιφάνειες 42, καθώς και η χρησιμοποίηση γενικότερα, ανοικτών και σκοτεινών χρωμάτων για την υποδήλωση των κοντινότερων και των απομακρυσμένων αντίστοιχα, ως προς τον θεατή, σημείων 43. Τα έργα της κρητικής τέχνης δεν απαντούν μόνο στη μεγαλόνησο, αλλά και στο Άγιο Όρος 44, τα Επτάνησα και στην υπόλοιπη ηπειρωτική 45 και νησιωτική Ελλάδα. Τέλος, η κρητική ζωγραφική επηρέασε και την πορεία της θρησκευτικής ζωγραφικής και άλλων χωρών, όπως της Σερβίας, τη Ρωσίας, τη Ρουμανίας, της Βουλγαρίας αλλά και τη Σικελίας 46. Μετά την άλωση της Κρήτης από τους Τούρκους το 1669, οι περισσότεροι κρητικοί ζωγράφοι κατέφυγαν, είτε στη Βενετία είτε στα Επτάνησα, που θα αποτελέσουν τον 17 ο και 18 ο αιώνα το κατάλληλο έδαφος για τη συνέχιση της καλλιτεχνικής ζωής και παραγωγής 47. Β. Οι ζωγράφοι Ανδρέας και Νικόλαος Ρίτζος. Στη συνέχεια θα αναφερθούμε βάσει των αρχειακών πηγών στη ζωή δύο ζωγράφων της καλλιτεχνικής οικογένειας των Ρίτζων, του Ανδρέα και του πρωτότοκου γιου του Νικολάου. 41 Σισιλιάνου,, ο.π., σ.13. Βοκοτόπουλου, ο.π., σ. 19. Μπορμπουδάκη, ο.π., σ Ο.π. και Χατζηδάκη, Μονή Σταυρονικήτα, σ Μπορμπουδάκη, ο.π., σ. 234, Σισιλιάνου,, ο.π., σ Έτσι, στο Άγιο Όρος δραστηριοποιούνται στα ο Θεοφάνης Στρελίτζας Μπαθάς, ο Αντώνιος στη μονή Ξενοφώντος στα 1544 και ο Ζώρζης τις τοιχογραφίες της Μονής Διονυσίου το Βλ. Σισιλιάνου, ο.π., σ Χατζηδάκη Δρακοπούλου, ο.π., τομ. 1, σ Το 1528 πραγματοποιείται η ζωγραφική διακόσμηση στα Μετέωρα από το Θεοφάνη Στρελίτζα Μπαθά. Βλ. Σισιλιάνου, ο.π. σ Κύρου, ο.π., σ Βοκοτόπουλου, ο.π., σ Σισιλιανού, ο.π., σ

18 1. Ανδρέας Ρίτζος Ο Ανδρέας Ρίτζος είναι ένας από τους παλαιότερους και σημαντικότερους ζωγράφους φορητών εικόνων στην Κρήτη κατά τη δεύτερη πεντηκονταετία του 15 ου αιώνα. Σύμφωνα με τις αρχειακές πηγές της Βενετίας, ο Ανδρέας, γιος του Νικολάου Ρίτζου, ναυτικού και χρυσοχόου, είναι ο πρώτος από μια οικογένεια καλλιτεχνών με πέντε τουλάχιστον ζωγράφους (υιούς, εγγονούς και δισέγγονα) 48, που ζει και εργάζεται στο Ηράκλειο της Κρήτης 49. Παλαιότερα, διάφορες ημερομηνίες είχαν προταθεί για χρόνο δράσης του ζωγράφου, που κυμαίνονταν από το τέλος του 12 ου ώς το τέλος του 16ου αιώνα 50. Ωστόσο, τα στοιχεία διαφόρων συμβολαιογραφικών πράξεων, που ήλθαν στο φως της δημοσιότητας, οδήγησαν τους μελετητές στην με ασφάλεια τοποθέτηση της καλλιτεχνικής δράσης του Ανδρέα Ρίτζου στο διάστημα από το 1421 ώς το Από αυτές αντλούμε μερικές πληροφορίες και για την οικογενειακή του κατάσταση. Συγκεκριμένα, ο Ανδρέας Ρίτζος αναφέρεται για πρώτη φορά ως ζωγράφος (Andreas Ritzos pinctor) σε έγγραφο της 27 ης Ιουλίου 1451, 48 Χατζηδάκη Δρακοπούλου, ο.π., τομ. 2, σ Για το γενεαλογικό δέντρο της οικογένειας βλέπε Cattapan, «I pittori Andrea»,Θησαυρίσματα, τόμ.10(1973), σ , 282, του ιδίου, «Nuovi documenti», Πεπραγμένα του Β Διεθνούς Κρητολογικού Συνεδρίου,Αθήνα 1968, σ. 38, αρ. 66 και «Nuovi elenchi», Θησαυρίσματα, τόμ.9(1972), σ. 206, αρ Ο Σισιλιανός αντίθετα, θεωρεί ότι ο Ρίτζος έζησε και δραστηριοποιήθηκε καλλιτεχνικά στη Δύση, άποψη. Σισιλιανού, ο.π., σ Ο Σισιλιανός μας πληροφορεί ότι ο κατάλογος του Μουσείου Uffizii αναφέρει ως χρόνο θανάτου του ζωγράφου Rico το έτος 1105, ενώ ο Muntz πιστεύει ότι εργάστηκε κατά τη διάρκεια του 13 ου αιώνα. Σισιλιανού, ο.π., σ, 186. Σύγχυση προκλήθηκε και στο όνομα του ζωγράφου, αφού οι Λάμπρου και Μαυρογιάννης χρησιμοποιούν το όνομα Ρίκος αντί Ρίτζος και μάλιστα ο πρώτος τον ταυτίζει με τον καλλιτέχνη Ανδρέα Τάφι, ο οποίος διακόσμησε μέρος του θόλου του Βαπτιστηρίου της Φλωρεντίας. Αυτή του η άποψη στηρίζεται σε έγγραφα, που αναφέρονται στον «Andrea di Richo vocato Tafo», ή «Andreas Vocatus Tafus olim Richi». Βλέπε, Λάμπρου, Ζωγράφοι, σ Κύρου, ο.π., σ. 167 και Σωτηρίου, Οδηγός, σ. 88. Επίσης, Cattapan, «I pittori Andrea», Θησαυρίσματα, τόμ.10(1973), σ Chatzidakis, «Les débuts», Μνημόσυνον Σοφίας Αντωνιάδη, σ. 175, σημ. 17 και Μπορμπουδάκη, «Η τέχνη», Κρήτη, Ιστορία, Πολιτισμός, σ Χατζηδάκη Δρακοπούλου, ο.π., τομ. 2, σ Σισιλιάνου, ο.π., σ. 25, 34, 186, Cattapan, «I pittori Andrea», Θησαυρίσματα, τόμ.10(1973), σ Επίσης, του ιδίου, «Nuovi elenchi», Θησαυρίσματα, τόμ.9(1972), σ. 206, καθώς και Cattapan, «I pittori Pavia» Θησαυρίσματα, τόμ. 14(1977), σ Βλέπε ακόμη, Πιομπίνου, Έλληνες αγιογράφοι, σ. 340 και Χατζηδάκη Εἰκόνες Πάτμου, σ

19 που σχετίζεται με οικονομικές υποθέσεις 52. Δύο χρόνια αργότερα εγγυήθηκε ο ίδιος για τον πατέρα του Νικόλαο, ενώ το 1454 εγγυήθηκε για τον Ανδρέα ο συνεργάτης του Μανέας Θεολογίτης 53. Το 1460 παντρεύεται τη Μαρία και αποκτά δυο γιους το Νικόλαο, επίσης ζωγράφο και το Θωμά Ρίτζο, χρυσοχόο και ζωγράφο 54. Από το 1460 έως το 1492 γίνεται μνεία του ονόματός του σε έγγραφα, που αφορούν σε διάφορα οικονομικά θέματα, καθώς και στην επαγγελματική του σχέση με άλλους ζωγράφους 55. Από τα έγγραφα αυτά άξια αναφοράς είναι το έγγραφο της 17 ης Νοεμβρίου 1467, το οποίο πληροφορεί ότι εκείνη την περίοδο ο Ανδρέας συνεργαζόταν με τους ζωγράφους Ιωάννη Καππάδοκα και Γεώργιο Πελεγρή 56. Επίσης, σε έτερο έγγραφο της 7 ης Αυγούστου 1477, μαρτυρείται η παραλαβή 54 ανθιβόλων (sqinasmata) από τον άρρωστο ζωγράφο Ιωάννη Ακοτάντο, ως ενέχυρο για τη χορήγηση δανείου τριών δουκάτων από τον Ανδρέα Ρίτζο 57. Λίγο αργότερα, το 1482 μοιράζει με το γιο του Νικόλαο την περιουσία της συζύγου του Μαρίας, που ήδη είχε πεθάνει, ενώ τον ίδιο χρόνο παντρεύεται για δεύτερη φορά με τη χήρα του Nicola Gritti, την Agnesa 58. Τέλος, σε έγγραφο της 22ας Φεβρουαρίου 1492 γίνεται για τελευταία φορά μνεία του ζωγράφου, 52 Cattapan, «I pittori Andrea», Θησαυρίσματα, τόμ.10(1973), σ. 249, 257, αρ. εγγρ Cattapan, «Nuovi documenti», Πεπραγμένα του Β Διεθνούς Κρητολογικού Συνεδρίου,Αθήνα 1968, σ. 42, αρ. εγγρ. 3 και Cattapan, ο.π., σ. 249, αρ. εγγρ Από το α μισό, ακόμη, του 15 ου αιώνα παρατηρείται η ενασχόληση περισσότερων ατόμων της ίδιας οικογένειας με τη ζωγραφική, κάτι το οποίο συμβαίνει και με την οικογένεια του Ανδρέα Ρίτζου. Οι λόγοι επιλογής του ίδιου επαγγέλματος, εκτός από την έμφυτη κλίση, ήταν καθαρά πρακτικοί, αφού εξασφαλίζονταν η υπάρχουσα πελατεία και η επαγγελματική υποστήριξη. Cattapan, «I pittori Andrea», Θησαυρίσματα, τόμ. 10(1973), σ Πιομπίνου, ο.π., σ. 340, Χατζηδάκη Δρακοπούλου, ο.π., σ. 324 και του ιδίου Εἰκόνες Πάτμου, σ. 59. Εκτός από τη οικογένεια του Ρίτζου και οι γιοι του Θεοφάνη Στρελίτζα Μπαθά Νεόφυτος και Συμεών, οι τρεις γιοι του Γεωργίου Κλόντζα, ο Νικόλαος, ο Μανέας και ο Λουκάς γίνονται ζωγράφοι. Επίσης, τα χνάρια του πατέρα τους ζωγράφου Θεοδώρου Καιροφυλά ακολουθούν τα παιδιά του Πέτρος, Γιώργος και Ανδρέας κ.α. Για την κληρονομική διαδοχή του επαγγέλματος βλ. Κωνσταντουδάκη, «Νέα έγγραφα», Θησαυρίσματα, τόμ.14(1977), σ Cattapan, ο.π., σ. 250, αρ. εγγρ Από τα αρχειακά έγγραφα προκύπτει εκτός των άλλων ότι ο Ανδρέας Ρίτζος είχε εργαστήριο στον Χάνδακα (Ηράκλειο) μαζί με τρεις τουλάχιστον συνεργάτες εκτός από τα παιδιά του τους ζωγράφους Ιωάννη Καππάδοκα, Γεώργιο Πελεγρή και Μανέα Θεολογίτη. Για το θέμα αυτό βλ. Cattapan, «I pittori Andrea», Θησαυρίσματα, τόμ. 10(1973), σ. 249 και 251, αρ. εγγρ. 8 και 16 αντίστοιχα. 57 Cattapan, ο.π., σ. 251, αρ. εγγρ. 16, Cattapan, ο.π., σ.252, αρ. εγγρ. 22, Χατζηδάκη Δρακοπούλου, ο.π., τομ. 2, σ Χατζηδάκη, Εικόνες Πάτμου, σ

20 όπου αναφέρεται «moglie del maestro Andrea Rizo pitorre (=σύζυγος του μαΐστορα Ανδρέα Ρίτζου ζωγράφου)» 59. Δεν γνωρίζουμε τον ακριβή χρόνο θανάτου του ζωγράφου. Φαίνεται πάντως ότι ο Ανδρέας Ρίτζος πέθανε πριν από τον Δεκέμβριο του 1503, γιατί σε έγγραφο της 4 ης Δεκεμβρίου του ίδιου χρόνου αναφέρεται ο γιος του «Nicolao Rizo quodam ser Andree, dipintor, habitor burgi Candide» 60. Όσον αφορά στην υπογραφή του ζωγράφου εμφανίζεται στα έργα του με τρεις διαφορετικούς τύπους : 1)χείρ Ἀνδρέα Ρίτζου σε πέντε εικόνες 61, 2)Andreas Rico de Candia pinxit σε τρεις εικόνες 62, 3)σε μια εικόνα με τις ακόλουθες υπογραφές Andreas Ricio de Candia pinxit 63. Η γλωσσική ποικιλομορφία της υπογραφής οφείλεται στην προτίμηση, που επιδείκνυαν ακόμα και πελάτες καθολικού δόγματος στις μεταβυζαντινές εικόνες ώς και τις αρχές του 16 ου αιώνα, αφού τις θεωρούσαν αυθεντικότερους εκφραστές του χριστιανικού δόγματος από τους σύγχρονους τους αναγεννησιακούς πίνακες 64. Έτσι, στην Κρήτη γίνονται πολυάριθμες παραγγελίες εικόνων από Ιταλούς εμπόρους, από τους οποίους καθορίζεται η τεχνοτροπία τους, δηλαδή σε forma alla greca ή σε forma alla latina 65, το θεματολόγιο, τα χρώματά τους κτλ 66. Επιπρόσθετα, θα πρέπει να επισημανθεί το γεγονός της καταγραφής του τόπου καταγωγής του ζωγράφου, ως μια εγγύηση της ποιότητας του έργου του. Αυτό συνέβαινε συνήθως σε έργα, που προορίζονταν για πελατεία, που ζούσε έξω από την Κρήτη, όπως 59 Cattapan, «Nuovi documenti», Πεπραγμένα του Β Διεθνούς Κρητολογικού Συνεδρίου,Αθήνα 1968, σ , αρ. εγγρ. 6 και του ιδίου, «I pittori Andrea», Θησαυρίσματα, τόμ.10(1973), σ , αρ. εγγρ Κωνσταντουδάκη, «Οι ζωγράφοι», Θησαυρίσματα, τόμ.10(1973), σ Βλ. πιν. 1, 5, 38, 42 και Βλ. πιν. 8, 18 και Βλ. πιν 23. Σε μία ακόμα εικόνα απουσιάζει το όνομα, αλλά η κατάληξη της υπογραφής έιναι ίδια...de Candia pinxit. 64 Κωνσταντουδάκη, «Οι κρητικοί ζωγράφοι» Κρ. Χρ. τόμ. 26(1986), σ Chastel, Medietas Imaginis, σ Η τεχνοτροπία «alla greca» εμμένει στη βυζαντινή παράδοση, ενώ οι εικόνες «all italiana» είναι, είτε δυτικές, είτε ζωγραφισμένες με βάση δυτικά πρότυπα. Cattapan, Nuovi elenchi, σ , εγγρ. αρ Κωνσταντουδάκη, «Μαρτυρίες», Θησαυρίσματα, τόμ. 12(1975) σ. 40, Cattapan, ο.π., σ , έγγρ Χατζηδάκη, «Η Κρητική ζωγραφική», Κρ. Χρ. τόμ ( ), σ. 38. Του ιδίου, Εικόνες Πάτμου, σ. 686 και Κωνσταντουδάκη, «Οι κρητικοί ζωγράφοι» Κρ. Χρ. τόμ. 26(1986), σ

21 π.χ. στην Παναγία του Πάθους του Ανδρέα Ρίτζου, από τη Φλωρεντία 67. Άλλωστε, η τοποθέτηση των υπογραφών των ζωγράφων στο καλλιτεχνικό τους δημιούργημα είναι δηλωτική της θέσης μέσα στην βενετοκρητική κοινωνία των αστικών κένρων, όπου ζούν και εργάζονται 68. Μέσα στη βενετοκρητική αστική κοινωνία του Χάνδακα δραστηριοποιείται καλλιτεχνικά και ο πρωτότοκος υιός του Ανδρέα Ρίτζου, Νικόλαος, που ανήκει στην επόμενη γενιά των κρητικών καλλιτεχνών. Με το έργο του συμβάλλει αποφασιστικά στην αποκρυστάλλωση ορισμένων εικονογραφικών τύπων, που θα καθιερωθούν έκτοτε στην κρητική ζωγραφική. 2. Νικόλαος Ρίτζος Ο Νικόλαος είναι ο πρωτότοκος υιός του Ανδρέα Ρίτζου, που μαζί με τον αδελφό του Θωμά 69 θα ακολουθήσουν το επάγγελμα του πατέρα τους, θα γίνουν δηλαδή ζωγράφοι. Την τέχνη αυτή θα ακολουθήσει λίγα χρόνια αργότερα και ο υιός του Νικολάου, Μανέας Ρίτζος Σύμφωνα με την άποψη του Κύρου ο Ανδρέας Ρίτζος είναι «ο πρώτος γνωστός κρης ζωγράφος», (Κύρου, ο.π., σ ). Η ένδειξη της κρητικής καταγωγής φαίνεται ότι ήταν μια διαδεδομένη συνήθεια. Έτσι, λίγα χρόνια αργότερα οι ζωγράφοι Ευφρόσυνος και Θεοφάνης στις τοιχογραφίες των Μετεώρων και του Αγίου Όρους αντίστοιχα υπογράφουν με το επίθετο «ὁ κρῆς». Χατζηδάκη, «Ο ζωγράφος», Κρ. Χρ. τόμ. 10(1956), σ Chatzidakis, «Theophane», DOP, τομ ( ), σ. 344, 352 και Χατζηδάκη, Μuseo Correr, σ Βασιλάκη, «Από τον ανώνυμο βυζαντινό καλλιτέχνη», Το πορτραίτο του καλλλιτέχνη στο Βυζάντιο, σ Σε έγγραφο της 23ης Αυγούστου 1503 και ο δεύτερος γιος του Θωμάς Ρίτζος απαντά ως ζωγράφος. Επίσης, ζωγράφος είναι και εγγονός του Θωμά, Εμμανουήλ Ρίτζος του Ζαχαρία. (Κωνσταντουδάκη, «Οι ζωγράφοι», Θησαυρίσματα, τόμ. 10(1973) σ , , Πιομπίνου, ο.π., σ ο.π., σ Έγγραφο της 12 Νοεμβρίου 1529 αναφέρει : maistro Manea Rizo, quodam maistro Nicolao, habitor burgi Candide. Παλιούρα, ο.π., σ Κωνσταντουδάκη, ο.π., σ Πιομπίνου, ο.π., σ Χατζηδάκης Δρακοπούλου, ο.π. σ

22 Η πρώτη αναφορά του ονόματός του απαντά σε έγγραφο των βενετικών αρχείων της 24ης Αυγούστου 1482, σύμφωνα με το οποίο ο Νικόλαος μοιράστηκε την περιουσία της μητέρας του, που είχε πεθάνει, με τον πατέρα του Ανδρέα Ρίτζο και λίγο καιρό αργότερα παντρεύτηκε την κόρη του ζωγράφου Ιωάννη Σακελλάρη 71. Το 1486 και το 1492 γίνεται μνεία του ονόματός του σε έγγραφα οικονομικής φύσεως 72, ενώ το 1499 ανέλαβε να φυλάξει, ύστερα από γραπτή συμφωνία με το σιναϊτη μοναχό Γεράσιμο Κυπραίο, 24 εικόνες, τρίπτυχα και παναγιάρια μέχρι την επιστροφή του μοναχού στο Χάνδακα από το Σινά 73. Σε περίπτωση, που ο μοναχός απεβίωνε ο Νικόλαος αναλάμβανε την υποχρέωση να στείλει 16 εικόνες στη μονή του αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στην Πάτμο και της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά, στη μονή Διονυσίου στο Άγιο Όρος και του Αγίου Αντωνίου στη Ρόδο, καθώς επίσης και σε μοναστήρια της Αμοργού και των Στροφάδων 74. Το όνομα του Νικολάου Ρίτζου εμφανίζεται ξανά σε έγγραφο στις 5 Απριλίου 1503 ως magistri 75 Nicolao Rizo, fratris tui, φράση για τον magistro Thome Rizo, aurifici, quondam ser Andree 76. Στις 16 Μαρτίου 71 Cattapan, «Nuovi documenti», Πεπραγμένα του Β Διεθνούς Κρητολογικού Συνεδρίου, Ηράκλειο 1968, σ. 38, αρ. εγγρ. 67. Του ιδίου, «I pittori Andrea», Θησαυρίσματα, τόμ.10(1973), σ. 252, 263, αρ. εγγρ. 22. Κωνσταντουδάκη, ο.π., σ. 312 και Χατζηδάκη Δρακοπούλου, ο.π. σ Cattapan, «Nuovi documenti», Πεπραγμένα του Β Διεθνούς Κρητολογικού Συνεδρίου, Ηράκλειο 1968, αρ. 67 και 43, αρ. εγγρ Cattapan, «Nuovi elenchi», Θησαυρίσματα, τόμ. 9(1972), σ Σύμφωνα με τους Χατζηδάκη και Δρακοπούλου, πιθανόν τα έργα αυτά να είχαν φιλοτεχνηθεί από τον ίδιο τον Νικόλαο Ρίτζο, ο οποίος θα ήταν και ο πιο αξιόπιστος για την φύλαξή τους. Βλ. Χατζηδάκη Δρακοπούλου, ο.π., τομ. 2, σ Cattapan, ο.π., σ , αρ. εγγρ. 9, του ιδίου, «I pittori Andrea» Θησαυρίσματα, τόμ.10(1973), σ. 253, , αρ. εγγρ. 27. Chatzidakis, «Les débuts», Μνημόσυνον Σοφίας Αντωνιάδη, σ Του ιδίου «La peinture des madonneri»,atti del II Convegno Internazionale di Storia della Civilta Vaneziana, II, Φλωρεντία 1977 σ. 677, εικ. 37, καθώς και Χατζηδάκη Δρακοπούλου, ο. π., σ Δεν γνωρίζουμε αν τελικά ο μοναχός Γεράσιμος επέστρεψε και παρέλαβε ο ίδιος τα έργα ή εάν ο Νικόλαος Ρίτζος εκπλήρωσε την επιθυμία του μοναχού. Πάντως από τα αναφερόμενα στα έγγραφα παναγιάρια ο Χατζηδάκης αναγνώρισε σε παναγιάριο, που βρίσκεται στην Πάτμο. Χατζηδάκη, Εικόνες Πάτμου, αρ. 13, σ , πιν. 2 και του ιδίου «Φορητές Εικόνες». Οι Θησαυροί της Πάτμου, σ. 115, εικ Ο νέος καλλιτέχνης μάθαινε τη ζωγραφική τέχνη δίπλα σε αναγνωρισμένους ζωγράφους και μετά από πέντε με επτά έτη ελάμβανε τον τίτλο του μαΐστρου. Για τον όρο αυτό βλ. Παλιούρα, ο.π., σ Cattapan, «Nuovi documenti», Πεπραγμένα του Β Διεθνούς Κρητολογικού Συνεδρίου, Ηράκλειο 1968,σ. 38, αρ. εγγρ. 67. Του ιδίου «I pittori Pavia», Θησαυρίσματα, τόμ. 14(1977), σ αρ. εγγρ. 1,28 και Κωνσταντουδάκη, «Οι ζωγράφοι», Κρ. Χρ. τόμ.26(1986), σ

23 1507 ο ζωγράφος έχει ήδη πεθάνει, αφού η σύζυγός του Φραντζεσκίνα αναφέρεται ως χήρα 77. Σε σχέση με τα έργα του, όλα όσα του αποδίδονται είναι ανυπόγραφά, εκτός από την εικόνα της Δεήσεως με σκηνές από το Δωδεκάορτο που βρίσκεται στο Σεράγεβο, στην οποία διαβάζουμε: «χείρ Νικολάου Ρίτζου υός τοῦ μαΐστρου Ἀνδρέου» 78. Τα υπόλοιπα έργα, που του αποδίδονται είναι ανυπόγραφα. Ωστόσο, τα συγγενή εικονογραφικά και τεχνοτροπικά τους χαρακτηριστικά με την προαναφερθείσα εικόνα οδήγησαν στην ταύτισή τους με την τέχνη του Νικολάου Ρίτζου. 77 Στο έγγραφο αναφέρεται : Francisquina, relicta de maistro Nicolao Rizo, pentor. Η ίδια εμφανίζεται ξανά και σε δυο έγγραφα της 7 ης Μαΐου 1507 ως Francesquina, relicta de maistro Nicolao Rizo, pentor, habitatrix burgi Candide, και της 4 ης Ιανουαρίου (Cattapan, «I pittori Pavia», Θησαυρίσματα, τόμ. 14(1977), σ. 220, 222, αρ. εγγρ. 3,30). Βλ. ακόμη, Κωνσταντουδάκη, ο.π., σ Βλ. αναλυτικά σ

24 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α 79 ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΡΙΤΖΟΥ Α) ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΡΙΤΖΟΥ α.1.ενυπόγραφα: 1. Χριστός ένθρονος, Ι. Μ. Αγ. Ιωάννη Θεολόγου Πάτμου (πιν. 1). 2. Θεοτόκος ένθρονη, Ι. Μ. Αγ. Ιωάννη Θεολόγου Πάτμου (πιν. 5). 3. Θεοτόκος Οδηγήτρια, Camposanto Teutonico Βατικανού (πιν. 8). 4. Θεοτόκος Γλυκοφιλούσα: α) Συλλογή Martinelli Scotti Μιλάνου (πιν. 18). β) Ιδιωτική Συλλογή Ρώμης (πιν. 19). 5. Θεοτόκος του Πάθους : α) Galleria Nazionale Πάρμας (πιν. 23). β) Ναός S. Biagio, Ston πρώην Γιουγκοσλαβίας (πιν. 24). γ) Θεοτόκος του Πάθους, άλλοτε του Μουσείο Bandini, Fiesole, τώρα Galleria dell Academia Φλωρεντίας (πιν. 25). 6. Εικόνα με τη βραχυγραφία J ( esus ) H ( ominum ) S ( alvator ), με παραστάσεις στον κάμπο των γραμμάτων, Χριστιανικό και Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών ( από το 1990) (πιν. 38). 7.Ανάληψη (κεντρικό θέμα), Ετοιμασία του θρόνου και φιλοξενία του Αβραάμ (επάνω) και άγιοι στηθαίοι (στο περιθώριο), Εθνικό Μουσείο Δυτικής Τέχνης Τόκιο (πιν. 42). 8. Κοίμηση της Θεοτόκου: α) Galleria Saubado Τουρίνου (πιν. 44). β) Δημοπρασία, Christie s Λονδίνου ( ), τώρα σε ιδιωτική συλλογή Αθήνας (πιν. 48). α.2.ανυπόγραφα: 1. Χριστός ένθρονος, Ι. Μ. Τοπλού Λασιθίου (πιν. 2). 2. Χριστός Μέγας Αρχιερέας : 79 Τα έργα των δύο ζωγράφων, Ανδρέα και Νικολάου Ρίτζου, κατηγοριοποιούνται σε ενυπόγραφα και σε όσα συνδέθηκαν με τον καλλιτεχνικό τους κύκλο, κάτι, που κρίθηκε απαραίτητο, αφού τα έργα θα μελετηθούν θεματικά. Και αυτό, γιατί οι δύο ζωγράφοι, συνήθιζαν να ιστορούν ένα εικονογραφικό θέμα πολλές φορές. Στη θεματική διάκριση καταλήξαμε, εκτός των άλλων, και από την αδυναμία χρονολογικής κατανομής των εικόνων, καθώς ένας μικρός αριθμός από αυτές, υπάγεται σε ένα ωριμότερο στάδιο της καλλιτεχνικής τους παραγωγής και ακόμα λιγότερες μπορούμε να τις εντάξουμε με βεβαιότητα στους ίδιους και όχι στο εργαστήριό τους. 24

25 α)παρεκκλήσιο Αγίου Χριστοδούλου, Ι.Μ. Αγ. Ιωάννη Θεολόγου Πάτμου (πιν. 4). β) Μονή Γωνιάς Χανίων (πιν. 3). 3. Θεοτόκος ένθρονη, Μουσείο Correr Βενετίας (πιν. 7). 4. Θεοτόκος Οδηγήτρια : α) Ελληνική Εκκλησία Βιέννης (πιν. 9). β) Πινακοθήκη Capodimonte, Νάπολη Ιταλίας (πιν. 10). γ) Κοινότητα Σέρβων ορθοδόξων Τεργέστης. δ) Musei Civici di Storia ed Arte, αρ Τεργέστης (πιν. 11). ε) Χριστιανικό και Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών (πιν. 12). στ) Ιδιωτική Συλλογή Αθήνας (πιν. 13). ζ) Musei Civici, (αρ. 1246) Πάδοβας (πιν. 14). η) Ιδιωτική Συλλογή Θεσσαλονίκης (πιν. 15). θ) Ι.Μ. Αγίας Αικατερίνης Σινά (πιν. 16). 5. Θεοτόκος Ελεούσα, μονή Γωνιάς Χανίων (πιν. 17). 6. Θεοτόκος Γλυκοφιλούσα : α) Συλλογή Sekulic Βελιγραδίου. β) Sotheby s, (1988) Λονδίνου. γ) Συλλογή Μουσείου Περατικόυ Λονδίνου (πιν. 20). δ) Παρίσι (πιν. 21). ε) Ναός San Lorenzo, Servalle (Vittorio Veneto) Ιταλίας. στ) Ναός Αγίων Πάντων Trani Ιταλίας (πιν. 22). 7. Θεοτόκος του Πάθους : α) Mater de Perpetuo Succurcu, ναός San Alfonso Ρώμης. β) Ιδιωτική συλλογή Αθήνας. γ) Almeria Ισπανίας (καταστράφηκε το 1936 κατά τον εμφύλιο πόλεμο). δ) Συλλογή Sekulic Βελιγραδίου. ε) Ναός Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων Βενετίας (πιν. 26). στ) Ναός San Nicola da Tolentino Βενετίας (πιν. 26.1). ζ) Capella della Madonna, Βασιλική San Maria in Vado Φεράρα Ιταλίας (πιν. 27). η) Villa Aldobrandini, Frascati Ιταλίας. θ) Μουσείο Ermitage Αγίας Πετρούπολης (πιν. 28). ι) Συλλογή Γιάννη Πετσόπουλου Λονδίνου. ια) Μιλάνο (εμπόριο) (πιν. 29). ιβ) Παρεκκλήσιο Αγίου Χριστοδούλου, Ι.Μ. Αγ. Ιωάννη Θεολόγου Πάτμου (πιν. 30). ιγ) The Art Museum University, Princeton ΗΠΑ (πιν. 31). 25

26 ιδ) Recklinghausen Γερμανίας. ιε) Ορθόδοξη Μητρόπολη Ρεθύμνου (πιν. 32). ιστ) Πινακοθήκη του Seminario Vescovile, Rovigo Ιταλίας. ιζ) Christie s 1970 Λονδίνου. ιη) Ιστορικό Μουσείο Μόσχας (πιν. 33). ιθ) Μουσείο Πούσκιν Μόσχας (πιν. 34). κ) Θεοτόκος του Πάθους με Νικόλαο και Ιωάννη Θεολόγο, ναός Αγίου Νικολάου, Bari Ιταλίας (πιν. 35). 9. Θεοτόκος Γαλακτοτροφούσα, Ιδιωτική Συλλογή Μονάχου (πιν.36). 10. Θεοτόκος με Δομήνικο και Φραγκίσκο, μουσείο Ermitage Αγίας Πετρούπολης (δεν αποδίδεται από τη νεώτερη έρευνα) Μεγάλο πολύπτυχο με Θεοτόκο ένθρονη βρεφοκρατούσα και έξι ολόσωμους αγίους, Museum of Fine Art Βοστώνης (από ναό Αγίου Στεφάνου, Μονόπολη, Κ. Ιταλίας), (δεν αποδίδεται από τη νεώτερη έρευνα) Παναγία ένθρονη με αγγέλους, σκηνές Δωδεκαόρτου και αγίους, μουσείο Μπενάκη Αθήνας (πιν. 37). 13. Ευαγγελισμός, μουσείο Ermitage Αγίας Πετρούπολης, (δεν αποδίδεται από τη νεώτερη έρευνα) Γέννηση Χριστού, μουσείο Ermitage, Αγίας Πετρούπολης, (δεν αποδίδεται από τη νεώτερη έρευνα) Τρίπτυχο με Γέννηση, Βενέδικτο και Φραγκίσκο, Πινακοθήκη Βατικανού. 16. Εις Άδου Κάθοδος: α) Μουσείο Ermitage Αγίας Πετρούπολης (πιν. 39). β) Ιδιωτική συλλογή, άλλοτε στην Temple Gallery του Λονδίνου (πιν. 40). 17.«Πορευθέντες μαθητεύσατε», Χριστιανικό και Βυζαντινό Μουσείo Αθηνών( πιν. 41). 18. Ανάληψη, Συλλογή Ελληνικού Ινστιτούτου Βενετίας (πιν. 42). 19. Κοίμηση Θεοτόκου: α) Ελληνικό Ινστιτούτο Βενετίας (πιν. 45). 80 Μπαλτογιάννη, Μήτηρ Θεού, αρ. 85, σ Κωνσταντουδάκη, «Ένθρονη Βρεφοκρατούσα», ΔΧΑΕ, περ. Δ, τόμ. 17( ), σ και Βασιλάκη, «Από τον ανώνυμο βυζαντινό καλιτέχνη», Το πορτραίτο του καλλιτέχνη στο Βυζάντιο, σ Χατζηδάκη Δρακοπούλου, ο.π., σ Ο.π., σ. 327 και

27 β) Κοίμηση Θεοτόκου με Δομήνικο και Φραγκίσκο, Μουσείο Puskin Μόσχας (πιν. 46). γ) Μονή Ιβήρων Αγίου Όρους (πιν. 48). 20. Βημόθυρα με Ευαγγελισμό και αγίους Πέτρο και Ιωάννη Θεολόγο, ναός Αγίου Γεωργίου Απορθιανών (Δημαρχίας), τώρα Ι. Μονή Αγίου Ιωάννη Θεολόγου, νέο σκευοφυλάκιο, Πάτμου (πιν.49). 21. Βημόθυρα με αγίους Γεώργιο και Δημήτριο, Μουσείο Ευαγγελίστριας Τήνου (πιν. 50). 22. Εικόνα με αγίους Γεώργιο και Δημήτριο, Μουσείου Ερμιτάζ Πετρούπολης (πιν. 51). 23. Τρίπτυχο με την Παναγία ένθρονη και διάφορες σκηνές: α)μουσείου Μπενάκη Αθήνας (πιν. 52). β) Πινακοθήκη Τρετιακώφ Μόσχας (πιν. 53). 24. Τρίπτυχο με την Παναγία ένθρονη ανάμεσα σε δύο ομάδες αγίων: α) Μουσείο Μπενάκη Αθήνας (πιν. 54). β) Μουσείο Ερμιτάζ Αγίας Πετρούπολης. 25. Παναγία με τους αγίους Γεώργιο και Κυριακό, Μουσείο του Λούβρου, Παρίσι (πιν. 55). 26. Σταυροθήκη λειψάνων καρδιναλίου Βησσαρίωνα, Accademia Βενετίας (δεν αποδίδεται από τη νεώτερη έρευνα). 27. Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος, παρεκκλήσιο Ιωάννου Προδρόμου, Ι. Μονή Αγίου Ιωάννη Θεολόγου Πάτμου (πιν. 56). 28. Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος, Ι. Μονή Βατοπαιδίου Αγίου Όρους (πιν. 57). 29. Άγιος Νικόλαος, μονή Γωνιάς Χανίων (πιν. 58). 30. Άγιος Χριστόδουλος, παρεκκλήσιο Αγίου Χριστοδούλου, Ι. Μονή Αγίου Ιωάννη Θεολόγου Πάτμου (πιν. 59). 31. Η Σύναξη των Αρχαγγέλων Ι. Μονή Βατοπαιδίου Αγίου Όρους (πιν. 60). 32. Αρχάγγελος Μιχαήλ : α) Ι. Μονή Αγίας Αικατερίνης Σινά (πιν. 62). β) Ενορία Σπηλιάς Χανίων (πιν. 61). Β)ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΤΡΟΠΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΡΙΤΖΟΥ 27

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΑΓΑΠΗΣ

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΑΓΑΠΗΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΑΙΤΩΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΚΕΝΤΡΟΝ ΕΝΟΤΗΤΟΣ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ «ΕΝΩΜΕΝΗ ΡΩΜΗΟΣΥΝΗ» ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΑΓΑΠΗΣ Ιερός Ναός Αγίου

Διαβάστε περισσότερα

Έννοια. Η αποδοχή της κληρονομίας αποτελεί δικαίωμα του κληρονόμου, άρα δεν

Έννοια. Η αποδοχή της κληρονομίας αποτελεί δικαίωμα του κληρονόμου, άρα δεν 1 1. Αποδοχή κληρονομίας Έννοια. Η αποδοχή της κληρονομίας αποτελεί δικαίωμα του κληρονόμου, άρα δεν μπορεί να ασκηθεί από τους δανειστές του κληρονόμου, τον εκτελεστή της διαθήκης, τον κηδεμόνα ή εκκαθαριστή

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Ποιοι κερδίζουν από το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών; Γιατί η άμεση ανταλλαγή αγαθών, ορισμένες φορές, είναι δύσκολο να

- 1 - Ποιοι κερδίζουν από το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών; Γιατί η άμεση ανταλλαγή αγαθών, ορισμένες φορές, είναι δύσκολο να - 1 - Ο παράξενος πραματευτής Ανθολόγιο Ε & Στ τάξης: 277-279 Οικονομικές έννοιες Ανταλλαγή Αντιπραγματισμός Εμπόριο Ερωτήσεις Ποιοι κερδίζουν από το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών; Γιατί η άμεση ανταλλαγή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΕΠ 2000 ΑΣΕΠ 2000 Εμπορική Τράπεζα 1983 Υπουργείο Κοιν. Υπηρ. 1983

ΑΣΕΠ 2000 ΑΣΕΠ 2000 Εμπορική Τράπεζα 1983 Υπουργείο Κοιν. Υπηρ. 1983 20 Φεβρουαρίου 2010 ΑΣΕΠ 2000 1. Η δεξαμενή βενζίνης ενός πρατηρίου υγρών καυσίμων είναι γεμάτη κατά τα 8/9. Κατά τη διάρκεια μιας εβδομάδας το πρατήριο διέθεσε τα 3/4 της βενζίνης αυτής και έμειναν 4000

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Διδάσκων : Πομπιέρη Βασιλεία, Δικηγόρος, LLM UCL Πτωχευτικό Δίκαιο Σημαντικότερες ρυθμίσεις σε προπτωχευτικό στάδιο. Εισαγωγή της διαδικασίας συνδιαλλαγής Σκοπός Η διάσωση και εξυγίανση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υπουργείου Οικονομικών, με κορυφαίο επιτελείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υπουργείου Οικονομικών, με κορυφαίο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΔΟΣ: ΠΕ11 ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΚΛΑΔΟΣ: ΠΕ11 ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΛΑΔΟΣ: ΠΕ11 ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Μάθημα: Ενόργανη Γυμναστική Χρήσιμα θεωρία στο κεφάλαιο της ενόργανης γυμναστικής για το γνωστικό αντικείμενο ΠΕ11 της Φυσικής Αγωγής από τα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια Κολλίντζα.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Aποτελεσματικότητα της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής σε μια ανοικτή οικονομία

ΘΕΜΑ: Aποτελεσματικότητα της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής σε μια ανοικτή οικονομία ΘΕΜΑ: ποτελεσματικότητα της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής σε μια ανοικτή οικονομία Σύνταξη: Μπαντούλας Κων/νος, Οικονομολόγος, Ms Χρηματοοικονομικών 1 Η πρώτη θεωρία σχετικά με τον αυτόματο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝ. ΟΜΙΛΗΤΗΣ Υπαστυνόμος Α ΡΑΓΚΟΣ Κωνσταντίνος

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝ. ΟΜΙΛΗΤΗΣ Υπαστυνόμος Α ΡΑΓΚΟΣ Κωνσταντίνος ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝ ΟΜΙΛΗΤΗΣ Υπαστυνόμος Α ΡΑΓΚΟΣ Κωνσταντίνος ΑΠΑΤΗ Αδίκημα διαχρονικό. Εξελίσσεται και μετασχηματίζεται. Η δημιουργία εκτεταμένου ηλεκτρονικού δικτύου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate Κατηγορίες οφέλους και κόστους που προέρχονται από τις δημόσιες δαπάνες Για την αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Οι γέφυρες του ποταμού... Pregel (Konigsberg)

Οι γέφυρες του ποταμού... Pregel (Konigsberg) Οι γέφυρες του ποταμού... Pregel (Konigsberg) Β Δ Β Δ Γ Γ Κύκλος του Euler (Euler cycle) είναι κύκλος σε γράφημα Γ που περιέχει κάθε κορυφή του γραφήματος, και κάθε ακμή αυτού ακριβώς μία φορά. Για γράφημα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ. Μορφές δημόσιου δανεισμού. Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ. Μορφές δημόσιου δανεισμού. Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ Μορφές δημόσιου δανεισμού Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate 1 Ανάλογα με την πηγή προελεύσεως των πόρων Με βάση το κριτήριο αυτό, ο δανεισμός διακρίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία

Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία Κλασικός Αθλητισμός Δρόμοι : Μεσαίες και μεγάλες αποστάσεις Ταχύτητες Σκυταλοδρομίες Δρόμοι με εμπόδια Δρόμοι Μεσαίων και Μεγάλων αποστάσεων Στην αρχαία εποχή ο δρόμος που είχε

Διαβάστε περισσότερα

Α) Ανάλογα με τη φύση των κονδυλίων που περιλαμβάνουν οι προϋπολογισμοί διακρίνονται σε:

Α) Ανάλογα με τη φύση των κονδυλίων που περιλαμβάνουν οι προϋπολογισμοί διακρίνονται σε: Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιος Επιστηµονικός Σύλλογος Θεατρολόγων

Πανελλήνιος Επιστηµονικός Σύλλογος Θεατρολόγων Πανελλήνιος Επιστηµονικός Σύλλογος Θεατρολόγων ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η µ ερίδα στη µνήµ η του Μάριου Πλωρίτη Ο Πανελλήνιος Επιστηµονικός Σύλλογος Θεατρολόγων διοργανώνει Ηµερίδα στη µνήµη του Μάριου Πλωρίτη, ενός

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώσες Βιώσιμης Ανάπτυξης

Συνιστώσες Βιώσιμης Ανάπτυξης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ Συνιστώσες Βιώσιμης Ανάπτυξης 1 Η στρατηγική ανάπτυξης των αστικών κέντρων αναπτύσσεται ως συνδυασμός τεσσάρων στοιχείων. Πολυκεντρικότητα Δικτύωση Βελτίωση και ανάπτυξη των υποδομών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 1 ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Οι τάξεις της Β και Γ Λυκείου είναι χωρισμένες σε τρείς Κατευθύνσεις Θεωρητική, Θετική, Τεχνολογική Οι Σχολές είναι ταξινομημένες σε πέντε επιστημονικά πεδία 1 ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικό Λεύκωμα των Χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Ηλεκτρονικό Λεύκωμα των Χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ηλεκτρονικό Λεύκωμα των Χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης Πρόγραμμα Αγωγής Σταδιοδρομίας ΕΠΑ.Λ Ροδόπολης Σχολ. Έτος 2006 07 Εκπαιδευτικοί: Κουκουρίκου Στυλιανή Παπαδόπουλος Χιονάς Αυστρία Έκταση: 83.871 km²

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΚΑΣΤΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΚΑΣΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΚΑΣΤΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, ΜΔΕ Δημοσίου Δικαίου, Υπ. Διδάκτωρ Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών. ΘΕΜΑΤΙΚΗ : Η αρμοδιότητα των διοικητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ

ΤΟ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Ένα από τα δυσκολώτερα προβλήματα, που έχει να αντιμετωπίσει ο ερευνητής της Κ. Διαθήκης, είναι το λεγόμενο «συνοπτικό πρόβλημα». Το πρόβλημα αυτό δημιουργείται από τις χαρακτηριστικές ομοιότητες των τριών

Διαβάστε περισσότερα

Προσκύνημα στο Άγιον Όρος

Προσκύνημα στο Άγιον Όρος Προσκύνημα στο Άγιον Όρος Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΨΑΛΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΣΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ... 2 Η ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ... 7 ΟΜΙΛΙΕΣ... 11 Άγιον Όρος και Ευρωπαϊκή Κοινότης... 11 Η Σπουδαιότητα του Αγιορειτικού Μοναχισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΜΕΣ DISNEYLAND RESORT PARIS

ΤΙΜΕΣ DISNEYLAND RESORT PARIS ΤΙΜΕΣ DISNEYLAND RESORT PARIS 09 Νοεµβρίου 2009 01 Απριλίου 2010 DISNEYLAND 4 3 2 1 4 3 2 1 4 3 2 1 CHD ΠΑΚΕΤΟ 2N/3Μ 350 419 558 973 392 475 641 1140 491 607 840 1538 117 ΠΑΚΕΤΟ 3N/4Μ 464 562 760 1353

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΙΚΗ ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΒΕΡΟΙΑΣ ΚΑΙ ΝΑΟΥΣΗΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΙΚΗ ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΒΕΡΟΙΑΣ ΚΑΙ ΝΑΟΥΣΗΣ Αθανασίου Γ. Βουδούρη ΕΠΙΣΚΟΠΙΚΗ ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΒΕΡΟΙΑΣ ΚΑΙ ΝΑΟΥΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΟΚΡΑΤΙΑΣ (1430 1912) Θεσσαλονίκη 2008 Αθανασίου Γ. Βουδούρη ΕΠΙΣΚΟΠΙΚΗ ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. Η ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΤΑΧΩΡΗΣΗ 1

1. Η ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΤΑΧΩΡΗΣΗ 1 1. Η ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΤΑΧΩΡΗΣΗ 1 1.1 Η ανάγκη για ενιαίο τρόπο παραπομπών Κύριο μέλημά μας, όταν αναφερόμαστε στην παρουσίαση της βιβλιογραφίας, είναι η εξασφάλιση της ομοιομορφίας και της συνέπειας στο

Διαβάστε περισσότερα

21/11/2005 Διακριτά Μαθηματικά. Γραφήματα ΒΑΣΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ : ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΙ Δ Ι. Γεώργιος Βούρος Πανεπιστήμιο Αιγαίου

21/11/2005 Διακριτά Μαθηματικά. Γραφήματα ΒΑΣΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ : ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΙ Δ Ι. Γεώργιος Βούρος Πανεπιστήμιο Αιγαίου Γραφήματα ΒΑΣΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ : ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΙ A Ε B Ζ Η Γ K Θ Δ Ι Ορισμός Ένα (μη κατευθυνόμενο) γράφημα (non directed graph) Γ, είναι μία δυάδα από σύνολα Ε και V και συμβολίζεται με Γ=(Ε,V). Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Ημέρα 4 η (α) Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης. (β) Η απόλυτη υπεραξία. Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης

Ημέρα 4 η (α) Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης. (β) Η απόλυτη υπεραξία. Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης Ημέρα 4 η (α) Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης (β) Η απόλυτη υπεραξία Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης Στο κεφάλαιο για την αγορά και την πώληση της εργατικής δύναμης (ελληνική έκδοση: τόμος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗΜΑΤΑ ΗΜΑΘΙΑΣ Έτος Α

ΜΕΛΕΤΗΜΑΤΑ ΗΜΑΘΙΑΣ Έτος Α ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Ν. ΗΜΑΘΙΑΣ (Ε.Μ.Ι.Π.Η.) Αθανάσιος Γ. Βουδούρης Η ΕΠΙΣΚΟΠΗ ΚΑΜΠΑΝΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΥΠΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΣΤΗ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ (1876 1883) Με βάση

Διαβάστε περισσότερα

Ποια έντομα είναι εχθροί των φυτών και πώς θα τα αντιμετωπίσετε

Ποια έντομα είναι εχθροί των φυτών και πώς θα τα αντιμετωπίσετε Ποια έντομα είναι εχθροί των φυτών και πώς θα τα αντιμετωπίσετε Δυστυχώς είναι μια πραγματικότητα της ζωής ότι αν διατηρείτε στο σπίτι σας φυτά, υπάρχει πάντα η πιθανότητα να υποστούν ζημίες από βλαβερούς

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2.3: Marketing Κοινωνικών Επιχειρήσεων. Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζονται εν τάχει τα βασικά

Κεφάλαιο 2.3: Marketing Κοινωνικών Επιχειρήσεων. Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζονται εν τάχει τα βασικά Κεφάλαιο 2.3: Marketing Κοινωνικών Επιχειρήσεων Περίληψη Κεφαλαίου: Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζονται εν τάχει τα βασικά χαρακτηριστικά του μείγματος Marketing (Μ.Κ.Τ.), στο πλαίσιο της εύρυθμης λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΩΝΥΜΟ: ΟΝΟΜΑ: ΟΜΑΔΑ Α Για τις προτάσεις Α1 μέχρι και Α6 να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΕΟΛΑΙΑ. Υπό του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Αχελώου. κ. ΕΥΘΥΜΙΟΥ Κ. ΣΤΥΛΙΟΥ

ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΕΟΛΑΙΑ. Υπό του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Αχελώου. κ. ΕΥΘΥΜΙΟΥ Κ. ΣΤΥΛΙΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΕΟΛΑΙΑ Υπό του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Αχελώου κ. ΕΥΘΥΜΙΟΥ Κ. ΣΤΥΛΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Στο θέμα Εκκλησία και Νεολαία αναφέρονται σήμερα όλοι οι λειτουργοί της Εκκλησίας, τα εκκλησιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΙΡΕΣΗ ΤΩΝ ΜΟΡΜΟΝΩΝ Η «ΟΙ ΆΓΙΟΙ ΤΩΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΩΝ ΗΜΕΡΩΝ»

Η ΑΙΡΕΣΗ ΤΩΝ ΜΟΡΜΟΝΩΝ Η «ΟΙ ΆΓΙΟΙ ΤΩΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΩΝ ΗΜΕΡΩΝ» Η ΑΙΡΕΣΗ ΤΩΝ ΜΟΡΜΟΝΩΝ Η «ΟΙ ΆΓΙΟΙ ΤΩΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΩΝ ΗΜΕΡΩΝ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2003 ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Διατριβή επί διδακτορία υποβληθείσα εις την Θεολογική Σχολή του Αριστοτέλειου

Διαβάστε περισσότερα

H ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΕΩΣ. Επιμέλεια: Κώστας Γιαννακίδης Λαμπρινή Χ. Θωμά. [[http://flashfiles.flash.gr/flash/rid18/996.asp]]

H ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΕΩΣ. Επιμέλεια: Κώστας Γιαννακίδης Λαμπρινή Χ. Θωμά. [[http://flashfiles.flash.gr/flash/rid18/996.asp]] H ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΕΩΣ Επιμέλεια: Κώστας Γιαννακίδης Λαμπρινή Χ. Θωμά [[http://flashfiles.flash.gr/flash/rid18/996.asp]] Στις 29 Μαϊου 1453, ο Μεχμέτ Β πέρασε έφιππος την πύλη της Ανδριανούπολης και μπήκε

Διαβάστε περισσότερα

Τα ελληνικά σχολεία της Ρουµανίας στο τέλος του 19 ου και αρχή του 20 ου αιώνα

Τα ελληνικά σχολεία της Ρουµανίας στο τέλος του 19 ου και αρχή του 20 ου αιώνα Λεωνίδας Ράδος Τα ελληνικά σχολεία της Ρουµανίας στο τέλος του 19 ου και αρχή του 20 ου αιώνα 1 Η παρούσα ανακοίνωση θήγει το θέμα της εκπαίδευσης στα ελληνικά σχολεία της Ρουμανίας με κύριον άξονα το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΑΛΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ FOUCAULT ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΣΤΑ ΜΕΣΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ

ΠΡΟΒΑΛΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ FOUCAULT ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΣΤΑ ΜΕΣΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΠΡΟΒΑΛΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ FOUCAULT ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Εργασία για το µάθηµα του εαρινού εξαµήνου του µεταπτυχιακού προγράµµατος του τµήµατος Επικοινωνίας & Μέσων Μαζικής Ενηµέρωσης του Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2.4: Τα βασικά στοιχεία ενός Επιχειρηματικού Σχεδίου (Business Plan) Μέσα από αυτό το κεφάλαιο φαίνεται ότι αφενός η σωστή δημιουργία και

Κεφάλαιο 2.4: Τα βασικά στοιχεία ενός Επιχειρηματικού Σχεδίου (Business Plan) Μέσα από αυτό το κεφάλαιο φαίνεται ότι αφενός η σωστή δημιουργία και Κεφάλαιο 2.4: Τα βασικά στοιχεία ενός Επιχειρηματικού Σχεδίου (Business Plan) Περίληψη Κεφαλαίου: Μέσα από αυτό το κεφάλαιο φαίνεται ότι αφενός η σωστή δημιουργία και αφετέρου η σωστή εφαρμογή του Επιχειρηματικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΟ ΚΟΣΜΟΙ ΜΙΑ ΤΕΧΝΗ ΤΟ ΜΠΑΡΟΚ, & ΑΝΤΙΦΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΙΑ ΕΠΟΧΗ ΠΟΛΥΣΗΜΙΑΣ 2 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΑΠ ΕΠO20 ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΚΟΣ ΑΜ.

ΔΥΟ ΚΟΣΜΟΙ ΜΙΑ ΤΕΧΝΗ ΤΟ ΜΠΑΡΟΚ, & ΑΝΤΙΦΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΙΑ ΕΠΟΧΗ ΠΟΛΥΣΗΜΙΑΣ 2 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΑΠ ΕΠO20 ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΚΟΣ ΑΜ. ΕΑΠ ΕΠO20 2 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΔΥΟ ΚΟΣΜΟΙ ΜΙΑ ΤΕΧΝΗ ΤΟ ΜΠΑΡΟΚ, ΜΙΑ ΕΠΟΧΗ ΠΟΛΥΣΗΜΙΑΣ & ΑΝΤΙΦΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΦΟΙΤΗΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΚΟΣ ΑΜ.: 37565 Περιστέρι,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ηθική της Γης. του Aldo Leopold

Η Ηθική της Γης. του Aldo Leopold Η Ηθική της Γης του Aldo Leopold Ελένη Καπετανάκη Μπριασούλη, Τμήμα Γεωγραφίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου Μάης 2009 Γιατί, πάνω απ όλα, η προστασία του περιβάλλοντος είναι ηθικό ζήτημα Αφιερωμένο σ όσους αγάπησαν,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ

ΘΕΜΑ: ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ: ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΔΟΓΜΑΤΟΣ ΔΙΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΘΕΜΑ: ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΡΩΜΑΙΟΚΑΘΟΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη Χωρική Ανάπτυξη. Ειδική Υπηρεσία Στρατηγικής, Σχεδιασμού Και Αξιολόγησης (ΕΥΣΣΑ) Μονάδα Α Στρατηγικής και Παρακολούθησης Πολιτικών

Ολοκληρωμένη Χωρική Ανάπτυξη. Ειδική Υπηρεσία Στρατηγικής, Σχεδιασμού Και Αξιολόγησης (ΕΥΣΣΑ) Μονάδα Α Στρατηγικής και Παρακολούθησης Πολιτικών Ολοκληρωμένη Χωρική Ανάπτυξη Ειδική Υπηρεσία Στρατηγικής, Σχεδιασμού Και Αξιολόγησης (ΕΥΣΣΑ) Μονάδα Α Στρατηγικής και Παρακολούθησης Πολιτικών Ξάνθη, 12 Μαΐου 2015 Χωρική Συνοχή σύνολο αρχών για την αρμονική,

Διαβάστε περισσότερα

2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου, 2006 Ώρα: 10:30-13:00 Οδηγίες: 1) Το δοκίµιο αποτελείται από τρία (3) µέρη µε σύνολο δώδεκα (12) θέµατα. 2) Επιτρέπεται

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές πληροφόρησης και εργαλεία

Πηγές πληροφόρησης και εργαλεία Πηγές πληροφόρησης και εργαλεία αναζήτησης Ένας σύντομος οδηγός για τους φοιτητές του τμήματος Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Σύνταξη : Θεοδώρα Τσώλη, Βιβλιοθηκονόμος MSc Νοέμβριος 2014 Βιβλιοθήκη Παραρτήματος

Διαβάστε περισσότερα

Εξαναγκασμένες ταλαντώσεις, Ιδιοτιμές με πολλαπλότητα, Εκθετικά πινάκων. 9 Απριλίου 2013, Βόλος

Εξαναγκασμένες ταλαντώσεις, Ιδιοτιμές με πολλαπλότητα, Εκθετικά πινάκων. 9 Απριλίου 2013, Βόλος ιαφορικές Εξισώσεις Εξαναγκασμένες ταλαντώσεις, Ιδιοτιμές με πολλαπλότητα, Ατελείς ιδιοτιμές Εκθετικά πινάκων Μανόλης Βάβαλης Τμήμα Μηχανικών Η/Υ Τηλεπικοινωνιών και ικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 9 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ από τον Κοσμά Γαζέα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ από τον Κοσμά Γαζέα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ από τον Κοσμά Γαζέα Πραγματοποιήθηκε με επιτυχία το προγραμματισμένο Εργαστήρι Χαρτογράφησης της Ελληνικής Σπηλαιολογικής Εταιρείας από τις 26 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΟΛΗ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΠΕΝΑΚΗ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ

ΠΡΟΒΟΛΗ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΠΕΝΑΚΗ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ ΠΡΑΞΗ: ΠΡΟΒΟΛΗ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΠΕΝΑΚΗ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ: ΑΡΙΘΜΟΣ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗΣ: Αναλυτικός σχεδιασμός πράξης, ανάπτυξη περιεχομένου, δημοσιοποίηση αποτελεσμάτων ΨΣ19/1/12

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα. «Κεφάλαιο» «Περιουσία» «Περιουσία» Οικονομική επιστήμη «μέσων», «ανάγκες» «αγαθά» Επιχειρήσεων.

Παράδειγμα. «Κεφάλαιο» «Περιουσία» «Περιουσία» Οικονομική επιστήμη «μέσων», «ανάγκες» «αγαθά» Επιχειρήσεων. (ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ) Οικονομική μονάδα είναι ο συστηματικός συνδυασμός των συντελεστών της παραγωγής (φύση, εργασία, κεφάλαιο) με τον οποίο αποσκοπείται η παραγωγή αγαθών ή η προσφορά υπηρεσιών για την κάλυψη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Ν. ΗΜΑΘΙΑΣ (Ε.Μ.Ι.Π.Η.)

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Ν. ΗΜΑΘΙΑΣ (Ε.Μ.Ι.Π.Η.) ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Ν. ΗΜΑΘΙΑΣ (Ε.Μ.Ι.Π.Η.) Αντώνης Β. Γκαλίτσιος Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ, ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΟΨΗ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΤΗΣ ΓΟΥΡΝΑΣ, ΣΤΗ ΒΕΡΟΙΑ ΜΕΛΕΤΗΜΑΤΑ ΗΜΑΘΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

AEI Αγγελέα Αρετή Αγγελοσόπουλος Κων/νος Αϊλαμάκη Αργυρώ Αλαμάρας Παναγιώτης Αλειφτήρας Θανάσης Αναγνωστοπούλου Μαρίνα Αναγνώστου Λεωνίδας

AEI Αγγελέα Αρετή Αγγελοσόπουλος Κων/νος Αϊλαμάκη Αργυρώ Αλαμάρας Παναγιώτης Αλειφτήρας Θανάσης Αναγνωστοπούλου Μαρίνα Αναγνώστου Λεωνίδας AEI 1 Αγγελέα Αρετή Οικονομικών Επιστημών Θεσ/κης 2 Αγγελοσόπουλος Κων/νος Στατιστικής & Ασφαλιστικής Επιστήμης Πειραιά 3 Αϊλαμάκη Αργυρώ Αγγλ.Γλώσσας & Φιλολογίας Αθήνας 4 Αλαμάρας Παναγιώτης Κινηματογράφου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΡΕΥΟΝΤΑΣ ΑΛΛΟΔΑ ΠΩΣ;

ΧΟΡΕΥΟΝΤΑΣ ΑΛΛΟΔΑ ΠΩΣ; ΕΑΠ ΕΛΠ40 4 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΕΧΝΕΣ ΙΙ: ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΟΡΟΥ ΧΟΡΕΥΟΝΤΑΣ ΑΛΛΟΔΑ ΠΩΣ; (ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΕΣ ΧΟΡΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ) ΦΟΙΤΗΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΚΟΣ ΑΜ.: 37565 ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήριο 2: Ανάλυση Αλγόριθμου. Νικόλας Νικολάου ΕΠΛ432: Κατανεμημένοι Αλγόριθμοι 1 / 10

Φροντιστήριο 2: Ανάλυση Αλγόριθμου. Νικόλας Νικολάου ΕΠΛ432: Κατανεμημένοι Αλγόριθμοι 1 / 10 Φροντιστήριο 2: Ανάλυση Αλγόριθμου Εκλογής Προέδρου με O(nlogn) μηνύματα Νικόλας Νικολάου ΕΠΛ432: Κατανεμημένοι Αλγόριθμοι 1 / 10 Περιγραφικός Αλγόριθμος Αρχικά στείλε μήνυμα εξερεύνησης προς τα δεξιά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο: kipan@central.ntua.gr Ιστοσελίδα: http://www.ntua.gr/anavathmisi/ Αγαπητοί Συνάδελφοι, Ευχόμαστε σε όλους μια ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΑΘΗΝΑ, 1 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2008 ΚΑΛΗ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΜΕΣ DISNEYLAND RESORT PARIS ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΡΟΣΦΟΡΕΣ ΑΠΟ 13 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ ΜΕΧΡΙ 19 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2014 & 03 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΜΕΧΡΙ 13

ΤΙΜΕΣ DISNEYLAND RESORT PARIS ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΡΟΣΦΟΡΕΣ ΑΠΟ 13 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ ΜΕΧΡΙ 19 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2014 & 03 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΜΕΧΡΙ 13 ΤΙΜΕΣ DISNEYLAND RESORT PARIS 13 Νοεμβρίου 2014-31 Μαρτίου 2015 ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΡΟΣΦΟΡΕΣ ΑΠΟ 13 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ ΜΕΧΡΙ 19 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2014 & 03 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΜΕΧΡΙ 13 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 & 22 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΜΕΧΡΙ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015

Διαβάστε περισσότερα

Ένα Επετειακό Τεύχος. Οι πιτσιρίκοι ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΦΥΛΛΟ ΝΟ 7. Νοέμβριος Δεκέμβριος 2011, Παπαδάτες Πρέβεζας Τιμή : 0,80

Ένα Επετειακό Τεύχος. Οι πιτσιρίκοι ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΦΥΛΛΟ ΝΟ 7. Νοέμβριος Δεκέμβριος 2011, Παπαδάτες Πρέβεζας Τιμή : 0,80 Νοέμβριος Δεκέμβριος 2011, Παπαδάτες Πρέβεζας Τιμή : 0,80 Ένα Επετειακό Τεύχος Το τεύχος αυτό είναι πολύ σημαντικό για μας γιατί γιορτάζουμε την αρχή έκδοσης της εφημερίδας μας. Ένας χρόνος πέρασε από

Διαβάστε περισσότερα

Το Ερευνητικό Μετρό. Το ερευνητικόό µμετρόό του ΕΙΕ ταξιδεύύει στις «γραµμµμέές» σχεδιασµμούύ και ανακάάλυψης φαρµμάάκων.

Το Ερευνητικό Μετρό. Το ερευνητικόό µμετρόό του ΕΙΕ ταξιδεύύει στις «γραµμµμέές» σχεδιασµμούύ και ανακάάλυψης φαρµμάάκων. Το Ερευνητικό Μετρό Το ερευνητικόό µμετρόό του ΕΙΕ ταξιδεύύει στις «γραµμµμέές» σχεδιασµμούύ και ανακάάλυψης φαρµμάάκων. Αθήήνα 2015 Πού συναντά*ε τους *ικροοργανισ*ούς; Παντού!!! Οι 2ιο γνωστές «κρυψώνες»

Διαβάστε περισσότερα

Η διπλωματική εργασία

Η διπλωματική εργασία Η διπλωματική εργασία Αριστείδης Χατζής * Το κείμενο αυτό ανανεώνεται συνέχεια με τη δική σας παρέμβαση, τις ερωτήσεις, τα σχόλια και τις παρατηρήσεις σας. Αυτή η εκδοχή ανανεώθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2006.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ. Πανελλαδική Ιδρυτική Συνδιάσκεψη

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ. Πανελλαδική Ιδρυτική Συνδιάσκεψη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο: kipan@central.ntua.gr Ιστοσελίδα: http://www.ntua.gr/anavathmisi/ Πανελλαδική Ιδρυτική Συνδιάσκεψη 22 και 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2007 Κτίριο «Κωστής Παλαμάς», Ακαδημίας

Διαβάστε περισσότερα

1. Σε περίπτωση κατά την οποία η τιμή ενός αγαθού μειωθεί κατά 2% και η ζητούμενη

1. Σε περίπτωση κατά την οποία η τιμή ενός αγαθού μειωθεί κατά 2% και η ζητούμενη Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υ- πουργείου Οικονομικών και στοχεύοντας στην όσο το δυνατό πληρέστερη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσκληση Υποβολής Προσφορών για προμήθεια Γραφικής Ύλης και Αναλώσιμων Υλικών με κριτήριο κατακύρωσης τη χαμηλότερη τιμή.

Πρόσκληση Υποβολής Προσφορών για προμήθεια Γραφικής Ύλης και Αναλώσιμων Υλικών με κριτήριο κατακύρωσης τη χαμηλότερη τιμή. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ Ταχ. Δ/νση : Μεσογείων 396, Αγία Παρασκευή, 8/10/2010 153 41 Αγία Παρασκευή Αρ. Πρωτ.: 4099 Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3.3. Γυναικεία Επιχειρηματικότητα. Η ενίσχυση και υποστήριξη της Γυναικείας Επιχειρηματικότητας

Ενότητα 3.3. Γυναικεία Επιχειρηματικότητα. Η ενίσχυση και υποστήριξη της Γυναικείας Επιχειρηματικότητας Ενότητα 3.3. Γυναικεία Επιχειρηματικότητα Περίληψη Ενότητας: Η ενίσχυση και υποστήριξη τ Γυναικείας Επιχειρηματικότητας εντάσσεται στα προγράμματα δράσ και αποτελεί βασικό στόχο πολλών φορέων στήριξ τ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν Οι κοινές πολιτικές στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης : Οικονομική και Νομισματική Πολιτική,

Διαβάστε περισσότερα

Σύνταξη: Αυλίδου Εύα, Ms Politikwissenschaft of Ludwig Maximilian Universitaet

Σύνταξη: Αυλίδου Εύα, Ms Politikwissenschaft of Ludwig Maximilian Universitaet Σύνταξη: Αυλίδου Εύα, Ms Politikwissenschaft of Ludwig Maximilian Universitaet ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ Είδαμε ότι τα πολιτικά κόμματα, εκτός των άλλων, διατυπώνουν στόχους, συγκεντρώνουν και αρθρώνουν συμφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Διευκρινήσεις για τη χορήγηση αδειών στους δημοσίους υπαλλήλους βάσει του νέου Υπαλληλικού Κώδικα.

ΘΕΜΑ: Διευκρινήσεις για τη χορήγηση αδειών στους δημοσίους υπαλλήλους βάσει του νέου Υπαλληλικού Κώδικα. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Αθήνα, 14 Μαϊου 2007 Αριθμ. Πρωτ.: ΔΙΔΑΔ/Φ.51/538/12254

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Α Κ Τ Ι Κ Α Σ Υ Ν Ε Δ Ρ Ι Ο Υ

Π Ρ Α Κ Τ Ι Κ Α Σ Υ Ν Ε Δ Ρ Ι Ο Υ 9 Ο Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ & ΈΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ GREECE & SOUTH EASTERN EUROPE Δευτέρα 20 & Τρίτη 21 Οκτωβρίου, 2008, Ξενοδοχείο Divani Caravel, Αθήνα Π Ρ Α Κ Τ Ι Κ Α Σ Υ Ν Ε Δ Ρ Ι Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΑΙ. 10 βήματα για να κόψεις το κάπνισμα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΑΙ. 10 βήματα για να κόψεις το κάπνισμα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΤΕΡΜΑ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΏΡΑ ΓΙΑ ΆΣΚΗΣΗ 10 βήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΞΙΚΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΘΟΛΙΚΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΘΟΛΙΚΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 13 ος 20 ος αιώνας

ΛΕΞΙΚΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΘΟΛΙΚΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΘΟΛΙΚΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 13 ος 20 ος αιώνας 7 - ANALECTA HISTORICA - 7 Πηγές & Μελέτες Καθολικής Ιστορίας Επιμέλεια ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΣΗΜΑΚΗΣ ΛΕΞΙΚΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΘΟΛΙΚΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΘΟΛΙΚΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 13 ος 20 ος αιώνας Μια πρώτη καταγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Διδαγμένο κείμενο Αριστοτέλους Πολιτικά Θ 2.1 4

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Διδαγμένο κείμενο Αριστοτέλους Πολιτικά Θ 2.1 4 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Διδαγμένο κείμενο Αριστοτέλους Πολιτικά Θ 2.1 4 Α. Μετάφραση Είναι λοιπόν φανερό ότι πρέπει να θεσπίσουμε νόμους για την παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Εθνικόν Κομιτάτον β. Ροπαλοφόροι γ. Φροντιστήριο της Τραπεζούντας Μονάδες 15 ΘΕΜΑ Α2

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμικό Εργαστήρι «Αέναον» ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Πολιτισμικό Εργαστήρι «Αέναον» ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Πολιτισμικό Εργαστήρι «Αέναον» ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Πολιτισμικό Εργαστήρι «Αέναoν», Γούβες Ηρακλείου Κρήτης Τηλ. 28970 41509 & 6944 331 339, email: info@sisaenaon.com Περιεχόμενα Προφίλ Επιχείρησης...... 3 Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ...3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...4 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 Η : ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ...7 1.1 ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΙΜΟΤΗΤΑ...7

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ...3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...4 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 Η : ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ...7 1.1 ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΙΜΟΤΗΤΑ...7 ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Διερεύνηση των Εμποδίων που Αντιμετωπίζουν οι Γυναίκες Επιχειρηματίες και των Ευκαιριών που Προσφέρονται για Γυναικεία Επιχειρηματική Δραστηριοποίηση ΕΜΠΟΔΙΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Μ.Ι.Θ.Ε.

ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Μ.Ι.Θ.Ε. ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Μ.Ι.Θ.Ε. ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΓΟΡΓΙΑΣ Τέχνη είναι η ικανότητα να προκαλούμε συναισθήματα διαμέσου μιας προσποιητής πραγματικότητας, χρησιμοποιώντας λέξεις ή ζωγραφιές. ΠΛΑΤΩΝ Προβαίνει σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑ Διδάσκων : Βασίλειος Σταματόπουλος, Δικηγόρος, Δ.Μ.Σ., Υπ. ΔΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ : 3 η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ «ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ & ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ - 1 - ...... συνέχεια ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΕΣ ΔΩΣΙΔΙΚΙΕΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΘΝΙΚΗ ΥΟΛΗ ΓΗΜΟΙΑ ΓΙΟΙΚΗΗ Κ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΙΡΑ

ΔΘΝΙΚΗ ΥΟΛΗ ΓΗΜΟΙΑ ΓΙΟΙΚΗΗ Κ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΙΡΑ Ε ΔΘΝΙΚΗ ΥΟΛΗ ΓΗΜΟΙΑ ΓΙΟΙΚΗΗ Κ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΙΡΑ ΣΜΗΜΑ ΣΟΤΡΙΣΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΣΔΛΙΚΗ ΔΡΓΑΙΑ ΘΔΜΑ: ΠΟΛΙΣΙΣΙΚΟ ΣΟΤΡΙΜΟ ΚΑΙ ΦΔΣΙΒΑΛ- Η ΠΔΡΙΠΣΩΗ ΣΟΤ ΔΛΛΗΝΙΚΟΤ ΦΔΣΙΒΑΛ Δπιβλέπων: Γρ. Πάρις Σσάρτας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Μούλου Ευγενία

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Μούλου Ευγενία ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΡΧΕΙΑ Ο πιο γνωστός τρόπος οργάνωσης δεδομένων με τη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών είναι σε αρχεία. Ένα αρχείο μπορούμε να το χαρακτηρίσουμε σαν ένα σύνολο που αποτελείται από οργανωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΕΙ 1 Αλάμαρας Παναγιώτης Στατιστικής & Αναλογιστικών Χρηματοοικονομικών Μαθηματικών Αιγαίου (Σάμος) 2 Αλατσαθιάνος Γιάννης Μοριακής Βιολογίας και

ΑΕΙ 1 Αλάμαρας Παναγιώτης Στατιστικής & Αναλογιστικών Χρηματοοικονομικών Μαθηματικών Αιγαίου (Σάμος) 2 Αλατσαθιάνος Γιάννης Μοριακής Βιολογίας και ΑΕΙ 1 Αλάμαρας Παναγιώτης Στατιστικής & Αναλογιστικών Χρηματοοικονομικών Μαθηματικών Αιγαίου (Σάμος) 2 Αλατσαθιάνος Γιάννης Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής Θράκης(Αλεξανδρούπολη) 3 Αναστασοπούλου Ιωάννα

Διαβάστε περισσότερα

17 Μαρτίου 2013, Βόλος

17 Μαρτίου 2013, Βόλος Συνήθεις ιαφορικές Εξισώσεις 1ης Τάξης Σ Ε 1ης τάξης, Πεδία κατευθύνσεων, Υπαρξη και μοναδικότητα, ιαχωρίσιμες εξισώσεις, Ολοκληρωτικοί παράγοντες, Αντικαταστάσεις, Αυτόνομες εξισώσεις Μανόλης Βάβαλης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΣ, ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΕΟΦΑΝΟΥΣ ΟΣΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ τοῦ ΧΟΖΕΒΙΤΟΥ τοῦ ΡΟΥΜΑΝΟΥ

ΒΙΟΣ, ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΕΟΦΑΝΟΥΣ ΟΣΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ τοῦ ΧΟΖΕΒΙΤΟΥ τοῦ ΡΟΥΜΑΝΟΥ 1 ΒΙΟΣ, ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΕΟΦΑΝΟΥΣ ΟΣΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ τοῦ ΧΟΖΕΒΙΤΟΥ τοῦ ΡΟΥΜΑΝΟΥ Ο όσιος Ιωάννης γεννήθηκε στις 23 Ιουλίου 1913 στη Ρουμανία και συγκεκριμένα στο χωριό Χοροδίστεα της επαρχίας Μπουκοβίνα,

Διαβάστε περισσότερα

1. Η Μακροοικονομική ασχολείται με τη λειτουργία και τα προβλήματα: α) των δημοσίων επιχειρήσεων και των οργανισμών. β) των ιδιωτικών επιχειρήσεων

1. Η Μακροοικονομική ασχολείται με τη λειτουργία και τα προβλήματα: α) των δημοσίων επιχειρήσεων και των οργανισμών. β) των ιδιωτικών επιχειρήσεων 1. Η Μακροοικονομική ασχολείται με τη λειτουργία και τα προβλήματα: α) των δημοσίων επιχειρήσεων και των οργανισμών. β) των ιδιωτικών επιχειρήσεων γ) του στενού δημόσιου τομέα. δ) της συμπεριφοράς ολόκληρης

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση

Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Εφαρμογὲς τῶν συνεχῶν κλασμάτων 1 1. Η τιμὴ τοῦ π μὲ σωστὰ τὰ 50 πρῶτα δεκαδικὰ ψηφία μετὰ τὴν ὑποδιαστολή, εἶναι 3.14159265358979323846264338327950288419716939937511.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. ιστορίας μέριμνα. Τιμητικός τόμος στον καθηγητή ΓΕΩΡΓΙΟ Ν. ΛΕΟΝΤΣΙΝΗ ΑΘΗΝΑ 2011

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. ιστορίας μέριμνα. Τιμητικός τόμος στον καθηγητή ΓΕΩΡΓΙΟ Ν. ΛΕΟΝΤΣΙΝΗ ΑΘΗΝΑ 2011 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ιστορίας μέριμνα Τιμητικός τόμος στον καθηγητή ΓΕΩΡΓΙΟ Ν. ΛΕΟΝΤΣΙΝΗ Α2 ΑΘΗΝΑ 2011 2011, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΤΙΜΗΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ Τεύχος Α : Πλάτων Μάθηµα Κατεύθυνσης Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Αχιλλέας ΚΟΝΤΟΓΕΩΡΓΟΣ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Αχιλλέας ΚΟΝΤΟΓΕΩΡΓΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αχιλλέας ΚΟΝΤΟΓΕΩΡΓΟΣ Γεωργό Οικονομολόγος Λέκτορας Διοίκησης Μεταποιητικών Επιχειρήσεων Τροφίμων τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Αγροτικών Προϊόντων και Τροφίμων του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΙΚΡΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ: ΠΩΣ ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΕΡΘΟΥΝ

ΤΑ ΜΙΚΡΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ: ΠΩΣ ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΕΡΘΟΥΝ ΤΑ ΜΙΚΡΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ: ΠΩΣ ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΕΡΘΟΥΝ Eugene T. GENDLIN University of Chicago, U.S.A Αυτό το άρθρο είναι μια αναθεωρημένη έκδοση της πλήρους

Διαβάστε περισσότερα

Η Πτώση της ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

Η Πτώση της ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Η Πτώση της ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ τα Μεσάνυχτα της 29 ης Μαΐου 1453 όπου οι κραυγές των επιτιθέμενων σχίζουν τον αέρα και η Κωνσταντινούπολη καλεί με τις καμπάνες το λαό της στα τείχη. Η επίθεση ξεκινά κατά

Διαβάστε περισσότερα

Παλαιά ιαθήκη: Μυθολογία των Εβραίων ή Βίβλος της Εκκλησίας;

Παλαιά ιαθήκη: Μυθολογία των Εβραίων ή Βίβλος της Εκκλησίας; Παλαιά ιαθήκη: Μυθολογία των Εβραίων ή Βίβλος της Εκκλησίας; Καθηγητής Μιλτιάδης Κωνσταντίνου Τµήµα Θεολογίας Α.Π.Θ. Ένα από τα µεγαλύτερα επιτεύγµατα του ιθ µ.χ. αιώνα συνιστά αναµφίβολα η ανακάλυψη των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 28 ΜΑΪΟΥ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 28 ΜΑΪΟΥ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Α. Μετάφραση 28 ΜΑΪΟΥ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επομένως η ηθική αρετή κινείται γύρω από τις ηδονές και τις λύπες, αφού κάνουμε τα τιποτένια εξαιτίας

Διαβάστε περισσότερα

Γραμμική Ανεξαρτησία. Τμήμα Μηχανικών Η/Υ Τηλεπικοινωνιών και ικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. 17 Μαρτίου 2013, Βόλος

Γραμμική Ανεξαρτησία. Τμήμα Μηχανικών Η/Υ Τηλεπικοινωνιών και ικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. 17 Μαρτίου 2013, Βόλος Γραμμικές Συνήθεις ιαφορικές Εξισώσεις Ανώτερης Τάξης Γραμμικές Σ Ε 2ης τάξης Σ Ε 2ης τάξης με σταθερούς συντελεστές Μιγαδικές ρίζες Γραμμικές Σ Ε υψηλότερης τάξης Γραμμική Ανεξαρτησία Μανόλης Βάβαλης

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Δημητρίου ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ. Μετάφραση. Ελένη Δημητρίου. Πειραματικό Λύκειο Αναβρύτων

Ελένη Δημητρίου ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ. Μετάφραση. Ελένη Δημητρίου. Πειραματικό Λύκειο Αναβρύτων ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ Μετάφραση Ελένη Δημητρίου Μετάφραση στίχων 1 99 Προλόγου ΑΝΤΙΓΟΝΗ Πολυαγαπημένη μου αδερφή Ισμήνη, άραγε ξέρεις αν υπάρχει καμιά συμφορά που μας κληροδότησε ο Οιδίποδας και να μην την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΡΩΝ ΑΙΡΕΣΙΜΟΤΗΤΕΣ

ΕΚ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΡΩΝ ΑΙΡΕΣΙΜΟΤΗΤΕΣ ΕΚ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΡΩΝ ΑΙΡΕΣΙΜΟΤΗΤΕΣ Πρόοδος εκπλήρωσης Ε.Π. «Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας 2014 2020» Εθνική Αρχή Συντονισμού ΕΣΠΑ Ειδική Υπηρεσία Στρατηγικής, Σχεδιασμού & Αξιολόγησης 19 Ιουνίου 2015 ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά κι έναν καιρό και ζήσαν αυτοί καλά.

Μια φορά κι έναν καιρό και ζήσαν αυτοί καλά. 5556 ΕΑΠ ΕΛΠ41 4 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΙΙ: ΟΙ ΝΕΩΤΕΡΟΙ ΧΡΟΝΟΙ Μια φορά κι έναν καιρό και ζήσαν αυτοί καλά. ΦΟΙΤΗΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΚΟΣ ΑΜ.: 37565 ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΕΠΙΚΥΡΩΜΕΝΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΕΚΤΑΚΤΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΕΠΙΚΥΡΩΜΕΝΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΕΚΤΑΚΤΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Διεύθυνση: 7 ε ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών Παλαιό Στρατόπεδο Ανατολικό Κέντρο 24100

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ: ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Μεταπτυχιακή εργασία με θέμα:

Διαβάστε περισσότερα

Οι υπεράκτιες (offshore) εταιρίες 1.

Οι υπεράκτιες (offshore) εταιρίες 1. Οι υπεράκτιες (offshore) εταιρίες 1. Χ. Π. Παμπούκη Αν. Καθηγητή Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Εισαγωγή 1 Στη σημερινή παγκοσμιοποιημένη πραγματικότητα που χαρακτηρίζεται από την ταχύτητα των συναλλαγών

Διαβάστε περισσότερα

π. Κυριακού Τσουρού, Δ/ρος Θεολογίας, Γραμματέως της Συνοδικής Επιτροπής επί των αιρέσεων.

π. Κυριακού Τσουρού, Δ/ρος Θεολογίας, Γραμματέως της Συνοδικής Επιτροπής επί των αιρέσεων. Η ΑΡΧΑΙΟΛΑΤΡΕΙΑ ΩΣ ΑΤΡΑΠΟΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ π. Κυριακού Τσουρού, Δ/ρος Θεολογίας, Γραμματέως της Συνοδικής Επιτροπής επί των αιρέσεων. Πηγή: περ. Διάλογος, τ. 13 19 Το φαινόμενο της νεο ειδωλολατρίας ή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ

Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ Mεταπτυχιακό πρόγραµµα του τµήµατος Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενηµέρωσης του Καποδιστριακού πανεπιστηµίου Αθηνών ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΟΛΙΤIΚΗ ΚΑΙ ΜΜΕ ιδάσκων: Ν. εµερτζής Αθήνα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ ΙΙ, 6 ου, ακαδ. έτος 2009 10

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ ΙΙ, 6 ου, ακαδ. έτος 2009 10 ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ ΙΙ, 6 ου, ακαδ. έτος 2009 10 ΠΟΔΗΛΑΤΟΔΡΟΜΟΙ Αναστασία Τουφεγγοπούλου Υπ. Διδάκτορας Το ποδήλατο, αντιπροσωπεύοντας πλέον σημαντικά ποσοστά των αστικών μετακινήσεων και δεδομένων των

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Σελ. 12 ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ 16 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 18. Α ΜΕΡΟΣ: Εισαγωγή στο ποιητικό έργο του Γιωσέφ Ελιγιά 22 ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ 23

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Σελ. 12 ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ 16 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 18. Α ΜΕΡΟΣ: Εισαγωγή στο ποιητικό έργο του Γιωσέφ Ελιγιά 22 ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ 23 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α ΠΡΟΛΟΓΟΣ Σελ. 12 ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ 16 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 18 Α ΜΕΡΟΣ: Εισαγωγή στο ποιητικό έργο του Γιωσέφ Ελιγιά 22 ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ 23 Η Ρωμανιώτικη Ισραηλιτική Κοινότητα των Ιωαννίνων 24 Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ιωάννης Πέντας, Πολιτικός Επιστήμων Θέματα 1 ης Συνάντησης 1) Αναφερθείτε στην έννοια του έθνους και συνδυάστε την με τις έννοιες δημόσιο και γενικό συμφέρον. 2) Ποιες οι θέσεις Μαξ Βέμπερ για

Διαβάστε περισσότερα

Η διαδικασία της ανάγνωσης

Η διαδικασία της ανάγνωσης Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΜΕ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ BRAILLE Η διαδικασία της ανάγνωσης Όλα τα παιδιά, βλέποντα ή μη, μαθαίνουν «αυθόρμητα» να μιλούν, μέσα στο οικογενειακό τους περιβάλλον και αν δεν υπάρχουν προβλήματα ακοής ή άλλα,

Διαβάστε περισσότερα

Εκφωνήσεις και Λύσεις των Θεμάτων

Εκφωνήσεις και Λύσεις των Θεμάτων ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Τετάρτη 23 Μαΐου 2012 Εκφωήσεις και Λύσεις

Διαβάστε περισσότερα