Εικονογραφθμζνθ παρουςίαςθ Ψθσ παλθάσ και τθσ ςφγχρονθσ Ξριτθσ ΑΚΘΡΑ, 1977

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εικονογραφθμζνθ παρουςίαςθ Ψθσ παλθάσ και τθσ ςφγχρονθσ Ξριτθσ ΑΚΘΡΑ, 1977"

Transcript

1 Εικονογραφθμζνθ παρουςίαςθ Ψθσ παλθάσ και τθσ ςφγχρονθσ Ξριτθσ ΑΚΘΡΑ, 1977 Το Λεφκωμα «ΝΑ Η ΚΡΗΤΗ» αφιερώνεται ςτην μνήμη όλων εκείνων που αγωνίςτηκαν κι ζπεςαν για την δόξα και την τιμή τησ Κρήτησ, μά και ςε κείνουσ που με την πνευματική τουσ προςφορά την επρόβαλαν και την κατζςτηςαν γνωςτή λίγο ή πολφ ςτον παγκόςμιο πνευματικό και πολιτικό ςτίβο. «Χαρά ςτα μάτια π αξιωκοφν τθν Ξριτθ να τθ δοφνε» Ζλα ξζνε ςτον τόπο μου, ζλα και δε κα χάςθσ Ξι απ ό,τι δισ κι ό,τι χαρισ ποτζ δε κα ξεχάςθσ. Αν είςαι οκνόσ κεριεφεςαι και ξανακοπελλεφεισ Ξι αν είςαι και του κανατά αμζςωσ ηωντανεφεισ. Τλα τα παλλθκάρια μου κα ςε καλοδεχτοφνε Ξι ό,τι χουν κα το μοιραςτοφν, με ςζνα κα γευτοφνε. Ξι αν ζλκθσ, μάκε πωσ εδϊ θ ςκζψθ ςου κα μείνθ Ξι ιςυχο θ ανάμνθςθ ποτζ δε κα ς αφινθ. Γιατ είν πολλζσ οι χάρεσ μου που κάχθσ να κυμάςαι, Υου ςκλάβο τουσ κα ςε κρατοφν ϊςτε να ηισ και νάςαι.

2 ΕΛΧΑΓΩΓΘ «Αν ιμουνα Κεόσ» - μοφλεγε κάποτε ζνασ ςοφόσ γζροσ, με ςτυλωμζνα πζρα μακριά τα μάτια - «κάςτενα (τότε ποφ πλακα τον Ξόςμο) τθν Ξριτθ, ζτςι όπωσ είναι τϊρα, ψθλά ςτον Συρανό, ςαν τον Υολικό Αςτζρα να ποφμε, να βιγλίηθ, να φωτίηθ, να τθ βλζπουνε και να μθ χάνουνε τθ ςτράτα ςτο φουρτουνιαςμζνο ταξίδι τθσ ηωισ των οι ακρϊποι». Χιμερα με χιόνια ςτο κεφάλι κι εγϊ, ξενθτεμζνοσ, ταπεινόσ προςκυνθτισ, ςκφβω, φιλϊ το χζρι τθσ Ξριτθσ, φιλϊ τα πόδια, φιλϊ το ςγουρό χϊμα τθσ, κωρϊ το πρόςωπό τθσ το άγιο, βρεμζνο. «Εδίψαςα, δαγκάνοντασ τα χείλια μου, γιζ μου. Ιπια τθν αρμφρα τω μακιϊ μου», μου φάνθκε πϊσ μοφπε τότεσ μια φωνι. Ξι εγφριηα κι εκϊρουνα. κι εγϊ. Ξι εκείν θ κφμθςθ του γζρο και τοφτθ θ φωνι εδϊ μοφρκε ςτ αυτί το ιδρωμζνο, τθν ίδια κι όλασ ϊρα, που ςίμωνα ςε μια βιτρίνα, γυρεφοντασ Λςτό Χθμαίασ με Χταυρό, όταν τα μάτια μου αντίκρυςαν τα ςφνεργα και το χλωμό πρόςωπο ενόσ φτωχοφ, χωλοφ καλλιτζχνθ, ποφφερε ςτο μυαλό μου εκείνο το Οωτρζκ και τον Ιφαιςτο, ςτο πλουμιςτό αργαςτιρι του βαςιλείου των.σ χωλόσ τοφτοσ Ξρθτικόσ (Χανιϊτθσ) Ιφαιςτοσ, Αλζξαντροσ Δρουδάκθσ, που πζρ από τισ άλλεσ βιοποριςτικζσ τ αςχολίεσ αφινει ςυχνά και τον πθγαίο καλλιτεχνικό του οίςτρο να ξεςπά ςτο πινζλο, με αποκλειςτικά μοναδικι επιτυχία ςε ςκίτςα, θκογραφικά νάκλια και ηωγραφικοφσ

3 πίνακεσ τθσ Ξρθτικισ ηωισ, μου μίλθςε για ζνα «Οεφκωμα τθσ Ξριτθσ», που ετοιμάηει να τυπϊςθ, και μου ηιτθςε τθ γνϊμθ μου.αν και δεν είν εφκολο να μιλι κανείσ αντικειμενικά για κάτι που πολφ αγαπά και λατρεφει, όμωσ εμείσ τϊρα κα φωνάξωμ άφοβα ς εχκροφσ και φίλουσ μερικά πράματα, που λζει θ Φφςθ, θ Λςτορία, θ Κρθςκεία, θ Υαράδοςθ, τα ικθ και τα ζκιμα τθσ Ξριτθσ μασ. Ψα όνειρα, τα πεπρωμζνα, τα ιδανικά, θ Ποίρα και το «ριηικό» και θ ηωι τθσ όλθ. Κα φωνάξωμε και κα ποφμε πϊσ ο Χοφόσ Υλάςτθσ τθν κάρφωςε αςάλευτα ςτο ςταυροδρόμι των Θπείρων, των ανζμων και των Σνείρων, και τθν ϊριςε προηφμι του Ξόςμου: Γιατί πρϊτθ αυτι ςτθ φωτερι Ελλάδα πίςτεψε πϊσ κι ο «νεφελθγερζτθσ» Υατζρασ των κνθτϊν και του Σλφμπιου Υάνκεου Δίασ ιταν κνθτόσ κι αυτόσ, κι ζβλεπε το βουνό για λείψανό του. Γιατί μπόρεςε μ αλαλαγμό χαράσ να κάμθ το κορμί του γιοφ τθσ (Ξαγιαλζ) ςτα βόλια των τυράννων Ξοντό Χθμαίασ. Ξι ζμακε τα παιδιά τθσ «ν αγαποφνε τθ ηωι και να μθ φοβοφνται το Κάνατο». Ρα ηοφνε όμορφα, κι όμορφα να πεκαίνουν. Γιατί ποτζ δεν ζςκυψε τθν κεφαλι ςε βάρβαρου φοβζρα και ηυγό, παρά με το τςεκοφρι και το δρεπάνι κουτζλωνε το μπαροφτι και τα μυδράλλια. Γιατί ςτο γάμο μόνο μετά τθν ευλογία τθσ Εκκλθςίασ, καλλιεργεί το λουλοφδι του ζρωτα. Γιατί και ςτο ψυχομάχθμά τ ο γιόσ τθσ «λζει του Χάρο: ακόμα μια φορά», κι αντροκαλιζται και τραγουδεί «ριηίτικα», και κεριεφει και παλεφει ςαν ς όνειρο ςτισ ςτερνζσ ςτιγμζσ του ςε μαρμαρζνια αλϊνια. Ξαι φεφγει και γελά. Γιατί δίπλα ςτισ Κεοχάραχτεσ πλάκεσ του Χινά ζςτεςε κι αυτόσ ςωςτοφσ και δίκαιουσ προανκρϊπινουσ, πανανκρϊπινουσ νόμουσ. Γιατί ζπαιξε πιτιδεια κι άςφαλτα τθ ςαϊτα και τθ ςφεντόνα, κι αναμζτρθςε τα νεφρα του με τον Ψαφρο ςτθν «Ψαυροκακάψεια». Γιατί το χϊμα τθσ μυρίηει και μεκεί και ανκεί και καρπίηει ολοχρονίσ τ αγακάτου Κεοφ, τα βοτάνια τθσ γιατρεφουνε πλθγζσ πολλζσ κι αρϊςτιεσ, κι όλθ θ «χλωρίδα» και θ «πανίδα» τθσ είναι μοναδικζσ ςτον κόςμο. Γιατί ζχει ιλιο και κλίμα μοναδικά, και βουνά και ςπθλιζσ και χαράδρεσ και φαράγγια και δάςθ και ακρογιάλια κι άλλεσ, κι άλλεσ ομορφιζσ, άπιαςτεσ, μαγεμζνεσ. Γιατί με τθ διαςταφρωςθ των λογισ-λογισ καταχτθτϊν «εξευγενίςτθκε» το αίμα του, και δεν υπάρχει ιςχυρότερο κι ωραιότερο ςτθ γθ τϊρα ανκρϊπινο κφτταρο, από το κρθτικό κφτταρο. Γιατί δεν υπάρχει ςε καμμιά γωνιά του Ξόςμου γλϊςςα με τόςο πλοφςιουσ, μουςικοφσ και «κυριολεχτικοφσ» τοπικιςμοφσ και ιδιωματιςμοφσ, ςαν τθ γλϊςςα τθσ Ξριτθσ. Γιατί όλθ τθσ θ Υαράδοςθ κι όλα τα ικθ κι ζκιμά τθσ κι όλθ τθσ θ ηωι είναι πθγαία κι αυκόρμθτθ, λυρικι και δωρικι μαηί, μουςικι και φιλοςοφία και ουςία ηωισ, που δίνουνε ςωςτό νόθμα ςτθ γιϊνθ ηωι κι ετοιμάηουν όμορφα κι αβίαςτα και καρρετά τθν Υλατωνικι «Κεϊρθςθ» και το «γίνεςκε τζλειοι» του Ευαγγελίου. Γιατί Γιατί Ψόςα Γιατί Ξαι τϊρα τοφτεσ τισ Κείεσ Χάρεσ και τισ Ευλογίεσ, ποφδωκε θ Υρόνοια ςτο χϊμα τθσ, ςτον Συρανό τθσ, ςτθν ψυχι των παιδιϊν τθσ, ςτθ ηωι των, ΑΟΟΣΛΠΣΡΣ εηιλεψε ο «επλάςτθσ» (ο Διάολοσ δθλαδι) κι ιρκε. Ξι ζρχεται και φεφγει και ξανάρχεται με μορφι, λζει, «τουριςμοφ» (οι εξαιρζςεισ βζβαια υπάρχουνε), με πρόςωπο «φίλων», με γλϊςςα «προςτάτου», με χζρια «ςυμμάχων», με βλζμμα «ςυνζταιρων», με καρδιά, λζει, «δικϊν» και νοφ, λζει, «ομόδοξων», με με με Ερχεται (ξαναλζμε) να τισ αλλάξθ, να τισ ξεκωριάςθ, να τισ αρρωςτιςθ, να τισ μαραηϊςθ, να τισ κάψθ. Ξαι να ςπείρθ τισ δικζσ του μαφρεσ κι αναιμικζσ κι ατροφικζσ αντίχαρεσ Πά ΣΧΛ Θ Ξριτθ δεν αλλάηει, δε χάνεται, δε φεφγει, δεν πεκαίνει. Πόνο φρουρά αλλάηει τϊρα. Είναι Κεϊκό Ξάςτρο. Ψθλό. Φωτίηεται μόν από πάνω. Γι αυτό και δεν κουρςεφετ απ ζξω. Από μζςα ϋν θ Ξερκόπορτα. «ΦΩΟΑΞΕΧ ΓΦΘΓΣΦΕΛΨΕ» Θ Ξριτθ είναι θ Ρζα

4 Ξιβωτόσ του Κεοφ, που κρατεί το ςπόρο ςτισ Χφακιανζσ Παδάρεσ και τον Ψθλορείτθ, για ν αναπιαςτι τ ανκρϊπινο γζνοσ από τον Ξατακλυςμό που, καρρϊ, πωσ ζρχεται, που να μθ φτάξθ νάρκθ. Πόνο ψθλά κει πάνω, κοντά ςτα χιόνια, μπρόσ ςτ αγρίμια και τισ πζρδικεσ, δίπλα ςτ αςτροπελζκια και τουσ αετοφσ, μζςα ςε ςτοιχειωμζνεσ άγριεσ νεραϊδοςπθλιζσ, ηοφνε ακόμθ μερικοί (μετρθμζνοι ςτα δάχτυλα) μαλλιαροί άγνωςτοι βοςκοί. Αξόδευτοι ακόμθ, απλοί, απορςκφνθτοι, βαρβάτοι άντρεσ Πον απ αυτοφσ κα καινουργιϊςθ πάλι ο κόςμοσ από ξαρχισ, αν Θ Ξριτθ, όχι δεν πεκαίνει Είναι ουρανάρμενθ κεά, γλυκειά νεράϊδα του γιαλοφ, ςειρινα πραςινόχρθςθ κι αφρόπλαςτθ, που παίηει με τα κφματα και βιγλίηει τ άςτρα, και καλεί και προκαλεί τ Άπειρο, και μυρίηει και μαγεφει. Είναι θ ακάνατθ Γοργόνα, θ αδερφι του Πεγαλζξαντρου, π αλλάηει μόνο δζρμα ςαν το φίδι, π αλλάηει τϊρα λζπια, και φαίνετ άρρωςτθ, ξαπλωμζνθ τ ανάςκελα, μεςοπζλαγα, ακίνθτθ, αμίλθτθ, μιςόγυμνθ, ηαλιςμζνθ.δεν είν άρρωςτθ, όχι. Ξαι πλανιοφντ οι κουραςμζνοι και μεκυςμζνοι καλαςςοκφρθδεσ, ποφρχονται ςτα λιμάνια τθσ και τθ καρροφν ζτςι. Ραι, τάχει αγκάλεσ ηεςτζσ τα λιμάνια τθσ, γι αυτοφσ που τθσ ςιμϊνουν όμορφα. Πά και τισ κάνει και τανάλιεσ τισ αγκάλεσ τθσ για κείνουσ που δε βλζπουνε ςωςτά, και κζλουνε να παίξουνε μαηί τθσ Ξριτθ μου απροςκφνθτθ, χαροκαμμζνθ μάννα «Βάςτα»! Είςαι το μπόλι του Κεοφ ςτθ Γισ. Σ μόνοσ γνιςιοσ αντιπρόςωποσ του Γιοφ Ψου. Θ Αντρομάννα, θ Βιγλομάννα, θ αιϊνια βρυςομάννα. Ξουράγιο!!!Θ ηωι ςου, αρχόντιςςα Ξερά μου, είναι μια μεγαλόπρεπθ, Βυηαντινι, μυςτικι και φανερι μαηί, ατζλειωτθ Οειτουργία ςτο βωμό τθσ Ποίρασ των ανκρϊπων, ςτο Κυςιαςτιριο τθσ Οευτεριάσ, τθσ Ανκρωπιάσ και τθσ Αντρειοςφνθσ, ςτο χάοσ και ςτο διάβα των Ξαιρϊν.Είςαι πιςτι εςφ, Ξερά μου, και ξζρεισ ςωςτά να λατρεφθσ το Κεό ςου, να φορισ «κάλυμμα». Θ κλίψθ ςου είναι «χαρμολφπθ». Φόριε το πάντ αυτό το μαφρο «τςεμπζρι» ςου καλι, γλυκειά μασ ΠΑΡΡΑ, το ξζρω πονείσ Φόριε το το «ςαρίκι» ςου γίγα και ςφ, κεόψυχε Υατζρα Ξρθτικζ, για να μθν ξεχνάσ ποτζ το ΧΦΕΣΧ ςου ςτουσ Χταυρωτιδεσ Υοιο χρζοσ;ρα κρατισ άςβθςτο το δαυλό ςτθ ςτάχτθ Ρα μθ βάνθσ νερό ςτο κραςί ςου και Ρα ρίξθσ, αν ζρκ θ ϊρα, ςτθν Ξεφαλι των Χταυρωτιδων ςου τθν πλάκα του τάφου (που πάνε να ςου κζςουνε) με τθν Ανάςταςι ςου Ξαλαμίτςι Αποκορϊνου Χανίων, 26 Σχτϊβρθ 1976 ΓΛΑΡΡΘΧ ΧΘΦΑΞΘΧ «Δε γονατίηω, δεν ωχριϊ, Δεν χάνομαι, δεν ςβινω, Π αίμα και φλόγεσ ηϊνομαι, Πα κεφαλι δεν κλίνω» «Ριςοσ μζςω οίνοπι πόντω» λζγει για μζνα ο Τμθροσ.

5 Ανάμεςα ςε τρεισ θπείρουσ αποτελϊ τθν διαμαντόπετρα ςτο δαχτυλίδι τθσ κείασ Δθμιουργίασ. Ακόμα ςιμερα φαίνονται ςτισ δειράδεσ των βουνϊν μου τα αποτυπϊματα κεϊκϊν δακτφλων. Κζςθ, λίμα και προϊόντα μ ζκαναν μιλο τθσ ζριδοσ ςτθν διαδρομι των αιϊνων. Αχαιοί, Δωριείσ, Φοίνικεσ, Φωμαίοι, Άραβεσ, Βενετςιάνοι, Ψοφρκοι, Γερμανοί πζραςαν από πάνω μου, μα ιμουνα Ελλθνίδα και ζμεινα πάντα Ελλθνίδα κάτω από τον ηυγό των λαϊν αυτϊν. Σι επιδρομείσ όλοι πζραςαν χωρίσ να αλλάξουν τον εκνικό μου χαρακτιρα, τθν ελλθνικι υπόςταςι μου. Χιμερα ο επιςκζπτθσ βλζπει τα κατάλοιπα των ξζνων επιδρομϊν και τα ςθμάδια τθσ αντίςταςθσ και απορεί για τθν ηωτικότθτα τθσ φυλισ μου. Φροφρια, κτίρια, λιμάνια, ναοί αλλά και τραγοφδια, ικθ και ζκιμα, διαλαλοφνε τθν πολυκφμαντθ ιςτορία μου. Τμωσ πζρα απ όλα αυτά είναι ζντονθ θ παρουςία τθσ μινωϊκισ, τθσ ιςτορικομυκολογικισ εποχισ, τθσ καλαςςοκρατορίασ μου με τον Πίνωα. Θ Ξνωςόσ, τα Πάλια, θ Γόρτυσ, θ Φαιςτόσ, θ Αγία Ψριάδα, τα Γουρνιά, θ Ηάκροσ και τα ονόματα τουλάχιςτο των περιςςότερων από τισ εκατό μινωϊκεσ πόλεισ μου που αναφζρει ο Τμθροσ είναι αξιόλογα αρχαιολογικά μινωϊκά κζντρα. Δίπλα από τα μινωϊκά ξεκάβονται τα ελλθνικά, ενϊ ςτθν επιφάνεια ςελαγίηουν ακόμα τα ρωμαϊκά κατάλοιπα (υδραγωγεία, οχυρϊςεισ, πφργοι). Υεριςςότερο εντυπωςιακά είναι τα βενετικά κατάλοιπα (οικοδομζσ, ναοί, τείχθ, λιμάνια, ζργα τζχνθσ κ.α.) και τα μνθμεία τθσ χριςτιανικισ τζχνθσ (βυηαντινοί ναοί, εικόνεσ, τοιχογραφίεσ), που είναι εγκατεςπαρμζνα ςε όλο μου το ςϊμα και καλφπτουν εποχι πολλϊν αιϊνων. Σι Ψοφρκοι κατακτθτζσ, πρωτοπόροι ςτισ καταςτροφζσ του νθςιοφ, άφθςαν μιναρζδεσ και πφργουσ και πολλά καλντιρίμια ςτισ πόλεισ μου. Σι Γερμανοί μ άφθςαν πολλοφσ τάφουσ και πζνκοσ Υάνω ς αυτι τθν πανςπερμία των κατάλοιπων του παρελκόντοσ μου ηϊ και κινοφμαι ςιμερα με ζντονθ τθν ανάμνθςθ τθσ Λςτορίασ μου, των αγϊνων μου, τθσ κυςίασ ςτον βωμό τθσ

6 λευτεριάσ. Ατόφια ελλθνικι. Γλϊςςα, ικθ και ζκιμα, τραγοφδια και παραδόςεισ με ςυνδζουν αναπόςπαςτα με τα περαςμζνα και μου δίνουν δφναμθ και ελπίδα. Σι άνκρωποι που με κατοικοφν είναι προοδευτικοί, ειρθνικοί, φιλόξενοι. Ψον χαρακτιρα τουσ δεν μπόρεςε να τον αλλάξθ θ περιπζτεια και ο χρόνοσ. Δεν είναι οφτε ατομικιςτζσ οφτε κοςμοπολίτεσ. Είναι πατριϊτεσ, ζνα με τθν γι μου, που τθν λατρεφουν. Ξαι ο κερμόσ πατριϊτθσ οφτε ατομικιςτισ είναι οφτε κοςμοπολίτθσ. Επικρατεί θ αντίλθψθ πωσ οι Ξρθτικοί είναι αψίκοροι και «παίρνουν φωτιά» εφκολα. Μςωσ, μα παράλλθλα είναι πρόκυμοι να γίνουν ολοκαφτωμα, αν χρειαςτι. Τςοι κζλουν να δοφν και να απολαφςουν το κρθτικό πανόραμα ςε όλθ του τθν μεγαλοπρζπεια πρζπει να με επιςκεφκοφν. Ζχω τακτικι ςυγκοινωνία με τον ζξω κόςμο με πλοία και αεροπλάνα, ζχω καλοφσ δρόμουσ και ωραία ξενοδοχεία. Σι τουριςτικζσ μου περιοχζσ ωραιότατεσ. Σι διαδρομζσ και θ διαμονι είναι ευχάριςτεσ. Σ Δίασ ζμεινε εδϊ πζντε χιλιάδεσ χρόνια και δεν με βαρζκθκε. Είμαι απζραντθ ςε ζκταςθ, αλλά και πολφ μικρι. Σι Ψοφρκοι χρειάςτθκαν είκοςι τζςςαρα χρόνια να πάνε από τα Χανιά ςτο Θράκλειο, ενϊ ο Ψάλωσ ζκανε τθν διαδρομι μου από τθν μια μεριά ωσ τθν άλλθ τρεισ φορζσ τθν θμζρα με τα πόδια, όπωσ αναφζρει θ τοπικι παράδοςθ. ΛΧΨΣΦΛΞΘ ΕΥΛΧΞΣΥΘΧΘ Από τα χρόνια τα παλιά βαςίλευα του κόςμου Πε νόμουσ κεοκρατικοφσ, με τον πολιτιςμό μου. Ξι όςοι κι αν με πατιςανε, δυνάςτεσ και φυλζσ, Χε όλουσ επεβλικθκα, δεν χάκθκα ποτζσ. ΔΕΡ είναι βζβαιο αν βρζκθκαν ςτθν Ξριτθ παλαιολικικά ευριματα. Σι πρϊτοι κάτοικοι του νθςιοφ, που ιςαν επιλυδεσ, ιςαν φορείσ του νεολικικοφ πολιτιςμοφ. Ψθν χρονικι περίοδο περίπου π.χ. τθν ονομάηομε μινωϊκι περίοδο. Είναι θ εποχι που θ Ξριτθ γνϊριςε τθν μεγαλφτερθ ακμι τθσ και κυριάρχθςε ςε όλθ τθν Πεςόγειο. Σ μινωϊκόσ πολιτιςμόσ ιταν μοναδικόσ ςτθν εποχι του, όπωσ κα δοφμε ςε ιδιαίτερο κεφάλαιο για τθν αρχαιολογία τθσ Ξριτθσ.

7 Από το 1200 π.χ. αρχίηει θ κάκοδοσ των ελλθνικϊν φυλϊν προσ νότο. Αχαιοί μαρτυροφνται και πιο παλιά ςτθν Ξριτθ, αλλά τα ςχετικά μ αυτοφσ δεν είναι ςαφϊσ γνωςτά. Πετά τον τρωϊκό πόλεμο ζρχονται ςτθν Ξριτθ οι Δωριείσ. ( Ελλθνικόσ λόγοσ, Αννα Ψςιροποφλου - Ευςτακίου: Δεν υπάρχει αρχαίον Ξείμενον το οποίον να ομιλεί περί Ειςβολισ ι Ξακόδου Δωριζων όλοι οι Αρχαίοι ςυγγραφείσ αναφζρονται ςτθν Ξάκοδον των Θρακλειδϊν δθλαδι τθν επάνοδο των εκδιοχκζντων εκ τθσ Υελοποννιςου απόγόνων του Θρακλζουσ εισ τθν προγονικι δωρικιν εκ παλαι Υελοπόνθςςο.) Αυτοί κατζκτθςαν ολόκλθρο ςχεδόν το νθςί, περιορίηοντασ τουσ μινωϊκοφσ Ξριτεσ ςτθν περιοχι τθσ ςθμερινισ επαρχίασ Χθτείασ. Αυτοφσ τουσ ωνόμαηαν ςτα μεταγενζςτερα χρόνια Ετεόκρθτεσ. Σι Δωριείσ μετζφεραν το τραχφ δωρικό πνεφμα ςτθν Ξριτθ. Αυτό αντικατζςτθςε τον εκλεπτυςμζνο μινωϊκό πολιτιςμό. Πζχρι το 69 π.χ. θ Ξριτθ είναι μια αυςτθρά δωρικι ελλθνικι περιοχι. Ηι απομονωμζνθ από τον υπόλοιπο ελλθνικό κόςμο, ςε ζνα είδοσ ςκιάσ. Δεν παίρνει μζροσ ςε κανζνα από τα μεγάλα γεγονότα τθσ ελλθνικισ ιςτορίασ, όπωσ είναι π.χ. οι περςικοί πόλεμοι. Είναι όμωσ πρότυπο ευνομοφμενθσ πολιτείασ, όπωσ αναγνωρίηουν ο Υλάτων και ο Αριςτοτζλθσ, που καφμαηαν τθν πολιτικι τθσ διάρκρωςθ. Σ Ουκοφργοσ από τθν δωρικι Ξριτθ εμπνεφςτθκε τουσ νόμουσ για τθν Χπάρτθ και τθν αγωγι των Χπαρτιατϊν. Χτθν Ελλθνιςτικι περίοδο θ Ξριτθ ιταν χωριςμζνθ ςε κρατίδια που ςυχνά πολεμοφςε το ζνα με το άλλο. Ζτςι διθρεμζνθ κι αδυνατιςμζνθ, ςε πλιρθ πολιτιςτικι κατάπτωςθ, δζχκθκε, το 69 π.χ., τθν επίκεςθ των Φωμαίων. Εν τοφτοισ αντιςτάκθκε θρωϊκά και χρειάςτθκαν τρία ολόκλθρα χρόνια για να γίνθ ρωμαϊκι επαρχία. Τταν το ρωμαϊκό κράτοσ διαιρζκθκε ςε δυτικό και ανατολικό θ Ξριτθ ζγινε μζροσ του ανατολικοφ και αργότερα ζγινε βυηαντινι επαρχία. Ψο 824 ζπεςε το νθςί ςτα χζρια των Αράβων που τθν κράτθςαν ωσ το 961. Ψότε το απελευκζρωςε ο βυηαντινόσ ςτρατθγόσ Ρικθφόροσ Φωκάσ και το ζκανε πάλι βυηαντινι επαρχία. Είναι θ λεγόμενθ δεφτερθ βυηαντινι περίοδοσ τθσ ιςτορίασ τθσ Ξριτθσ, που βάςταξε ωσ το 1204, τότε που το νθςί ζπεςε ςτα χζρια των Γενοβζηων, που με τθν ςειρά τουσ το ποφλθςαν ςτουσ Βενετςιάνουσ. Θ βενετοκρατία ςτθν Ξριτθ κράτθςε ωσ το Ψότε αποβιβάςκθκαν οι Ψοφρκοι, που μζςα ςε τρία χρόνια περίπου ςυμπλιρωςαν τθν κατάκτθςθ ολόκλθρου του νθςιοφ εκτόσ από τθν πρωτεφουςά του, το Πεγάλο Ξάςτρο, το ςθμερινό Θράκλειο. Θ πολιορκία του Πεγάλου Ξάςτρου, βάςταξε 25 χρόνια. Πε το πζςιμό του ςτουσ Ψοφρκουσ, το 1669, αςιατικό ςκοτάδι ςκζπαςε τθν Ξριτθ μζχρι το 1898, που ιδρφκθκε θ αυτόνομθ Ξρθτικι Υολιτεία. Ψο 1913 θ Ξριτθ ενϊκθκε με τθν υπόλοιπθ Ελλάδα και από τότε παρακολουκεί τισ ιςτορικζσ τφχεσ τθσ. Ψα πρϊτα 150 χρόνια τθσ βενετοκρατίασ και τα τελευταία 130 τθσ τουρκοκρατίασ (ιδιαίτερα ο 19οσ αιϊνασ ςχεδόν ολόκλθροσ) ιταν μια ατζλειωτθ αλυςίδα επαναςτάςεων και μικρϊν ι μεγάλων τοπικϊν ι γενικϊν ξεςθκωμϊν του κρθτικοφ λαοφ κατά των κατακτθτϊν. Θ πάλθ αυτι των Ξρθτικϊν για τθν Ελευκερία, με αποκορφφωμα τθν τρομερι αντίςταςι τουσ κατά των Γερμανϊν ςτθν περίφθμθ «μάχθ τθσ Ξριτθσ» (Πάϊοσ 1941) και τθν γερμανικι κατοχι ( ), καταξίωςαν το νθςί και του ζδωςαν δίκαια τθν προςωνυμία «προπφργιο τθσ Ελευκερίασ». Τλεσ οι εποχζσ τθσ ιςτορίασ τθσ Ξριτθσ φαίνονται ςτα μνθμεία που βλζπομε κατάςπαρτα πάνω ςτο νθςί μινωϊκά παλάτια τθσ προϊςτορίασ, κλαςςικά και ελλθνιςτικά κτίςματα και άπειρεσ επιγραφζσ τθσ δωρικισ εποχισ, ρωμαϊκά ωδεία και λουτρά, παλαιοχριςτιανικζσ βαςιλικζσ, βυηαντινοί ναοί, φράγκικα κάςτρα, τοφρκικα τηαμιά, γερμανικά νεκροταφεία. Ψα πιο ςθμαντικά από τα μνθμεία αυτά εικονίηονται ςτον ιςτορικό χάρτθ που παρακζτομε.

8 ΠΩΚΣΟΣΓΛΑ Θ ΞΦΘΨΛΞΘ μυκολογία δεν είναι κάτι το ξεχωριςτό από τθν μυκολογία τθσ άλλθσ Ελλάδοσ. Ζχει όμωσ το δικό τθσ πλαίςιο. Είναι θ πρωτογενισ ελλθνικι μυκολογία. Υάνω ςτα αχνάρια τθσ πλζχτθκε αργότερα θ ελλθνικι, που είναι πλουςιϊτερθ ςε κεοφσ και ςε περιεχόμενο. Σ Ξρόνοσ και θ Φζα, γενάρχεσ του μυκολογικοφ πανκζου, ιςαν γνωςτοί ςτθν κρθτικι μυκολογία, όπωσ ιταν γνωςτόσ και ο Δίασ. Πόνο που οι αρχαιότατοι Ξριτεσ κεωροφςαν τον Δία ςαν γεννθμζνο ςτθν Ξριτθ, ςτο βουνο Μδθ, και όχι ςαν πατζρα των κεϊν του Σλφμπου. Χφμφωνα με τθν κρθτικι μυκολογία ο Δίασ γεννικθκε ςτθν Μδθ και αμζςωσ μεταφζρκθκε ςε μια ςπθλιά τθσ Δίκτθσ, όπου οι Ξουριτεσ δθμιουργοφςαν κόρυβο για να μθν ακοφςθ ο Ξρόνοσ το κλάμα του μωροφ και το καταβροχκίςθ. Εκεί και θ κατςίκα Αμάλκεια ζτρεφε τον Δία με το γάλα τθσ ϊςπου να μεγαλϊςθ. Σ Δίασ πζκανε και ο τάφοσ του είναι ςτο ανκρωπόμορφο βουνό Γιοφχτασ, που βρίςκεται δυτικά από τισ Αρχάνεσ Θρακλείου. Θ παρουςία των άλλων κεοτιτων τθσ ελλθνικισ μυκολογίασ ςτθν πανάρχαια Ξριτθ είναι υποτυπϊδθσ. Αντίκετα βρίςκομε πολλζσ δευτερεφουςεσ κεότθτεσ, νφμφεσ και άλλα δαιμονόςχθμα όντα, ςαν του Ψελχινεσ, τουσ Ξορφβαντεσ, τουσ Λδαίουσ Δακτφλουσ κ.α. τζρατα που φφτρωςαν από τθν ςκόνθ που ςκόρπιςε θ νφμφθ Αγχιάλθ τθν ϊρα που γεννιόταν ο Ξρθτογενισ Δίασ. Πε τθν μυκολογία τθσ Ξριτθσ ςυνδζονται και άλλα μυκολογικά πρόςωπα, βαςιλιάδεσ και ιρωεσ που δίνουν τον ιδιαίτερο χαρακτιρα ςτο περιεχόμενό τθσ. Ψα πρόςωπα αυτά είναι θ Ευρϊπθ, που τθν άρπαξε ο Δίασ από τθν Φοινίκθ, ο Πίνωσ, ο Φαδάμανκυσ, ο Χαρπθδϊν, ο Αςτερίων, θ Υαςιφάθ (γυναίκα του Πίνωα) και προπάντων ο τρομερόσ Πινϊταυροσ που ςυνδζεται με τον μυκικό λαβφρινκο τθσ Ξνωςοφ. Θ Βριτόμαρτισ, θ κοπζλλα που ζπεςε ςτθν κάλαςςα για να γλυτϊςθ από τθν ερωτικι παραφορά του Πίνωα, θ Αριάδνθ που βοικθςε τον Κθςζα να ςκοτϊςθ τον Πινϊταυρο, θ Ακακαλίδα, ο Γλαφκοσ, ο Δαίδαλοσ, που καταςκεφαςε τον λαβφρινκο, και ο γιόσ του ο Μκαροσ, ο πρϊτοσ κνθτόσ που πζταξε ςτον αζρα με τεχνθτά φτερά, ο Ψάλωσ που γφριηε βόλτα το νθςί τρείσ φορζσ τθν θμζρα για να το προςτατεφςθ, ο Ξατρζασ, είναι μυκικά κρθτικά πρόςωπα που ςυνδζονται και με τθν μεταγενζςτερθ προκλαςςικι και κλαςςικι ελλθνικι μυκολογία. Τπωσ μετατοπίςτθκε το κζντρο του πολιτιςμοφ από τθν Ξριτθ (Ξνωςό) ςτθν Υελοπόννθςο (Πυκινεσ) μετά τθν κάκοδο των Αχαιϊν ςτον ελλθνικό χϊρο, ζτςι και πολλζσ κρθτικζσ κεότθτεσ μετατζκθκαν ςτθν κυρίωσ Ελλάδα: ο Απόλλωνασ ςτουσ Δελφοφσ, ο Δίασ ςτον Τλυμπο. Σι επιςτιμονεσ κεωροφν και τθ Άρτεμθ και τθν Ακθνά ςαν ελλθνικζσ κεότθτεσ μινωϊκισ καταγωγισ. Σι Ζλλθνεσ τθσ Ξλαςςικισ εποχισ κεωροφςαν τον Πίνωα και τον Φαδάμανκυ ςαν πολφ δίκαιουσ ανκρϊπουσ, που εξ αιτίασ αυτοφ του χαρακτιρα τουσ όταν πζκαναν ζγιναν κριτζσ των νεκρϊν ςτον Άδθ.

9 Ξατά τθν μυκολογία για να γλυτϊςθ θ Φζα τον Δία από τθν μανία του πατζρα του Ξρόνου, που καταβρόχκιηε τα νεογζννθτα παιδιά του από τον φόβο μιπωσ τον εκτοπίςουν όταν μεγαλϊςουν, τον παϋρεδωςε ςτισ Ρφμφεσ που κατοικοφςαν ςτο βουνό Δίκτθ τθσ Ξριτθσ για να τον φροντίηουν και να τον μεγαλϊςουν. Ψόςο λοιπόν αυτζσ όςο και οι Δρυάδεσ μαηί με τισ Ρεράϊδεσ φρόντιςαν όςο μποροφςαν τον μζλλοντα αυτόν Υατζρα των κεϊν. Ψθν διατροφι του είχε αναλάβει θ περίφθμθ κατςίκα Αμάλκεια μαηί με τθν αδελφι τθσ Πζλιςςα, οι οποίεσ και τον ανάκρεψαν με γάλα και με μζλι. Οζγεται ακόμα ότι ςτθν ανατροφι του Δία βοικθςαν και περιςτζρια, τα οποία του ζφερναν τθν αμβροςία, και ακόμα ζνασ αετόσ που του ζδινε το νζκταρ που το μάηευε από τον βράχο. ΑΦΧΑΛΣΟΣΓΛΑ «Αι αρχαιότθτεσ τθσ Ξριτθσ προκαλοφν τόςον ςεβαςμόν και λατρείαν εισ τουσ ξζνουσ επιςτιμονασ, ϊςτε όλοι ςχεδόν ξεχνοφν τον κφριον ςκοπόν τθσ επιςκζψεϊσ των εισ τθν Ξριτθν και επιδίδονται εισ τθν ζρευναν και τθν περιγραφιν των αρχαιοτιτων». ANTONIOS DE TORRES V. RIVERA

10 ΣΨΑΡ μιλι κανείσ για αρχαιολογία τθσ Ξριτθσ μιλεί για τθν μινωϊκι εποχι ( π.χ. περίπου) και τα κατάλοιπά τθσ. Θ λάμψθ του πανάρχαιου αυτοφ πολιτιςμοφ του νθςιοφ, που μαηί με τουσ πολιτιςμοφσ τθσ Ξίνασ, των Λνδιϊν, τθσ Πεςοποταμίασ και τθσ Αιγφπτου αποτελοφν τουσ πζντε μεγάλουσ πολιτιςμοφσ τθσ προϊςτορίασ, ζχει επιςκιάςει τισ μεταγενζςτερεσ ιςτορικζσ εποχζσ τθσ αρχαίασ Ξριτθσ. Θ γεωγραφικι κζςθ τθσ Ξριτθσ ςτθν λεκάνθ τθσ ανατολικισ Πεςογείου τθν ζκανε να ζχθ τθν πιο μακραίωνθ ιςτορία από όλα τα ευρωπαϊκά εδάφθ. Τλοι οι λαοί πζραςαν απ αυτιν και άφθςαν ο κακζνασ λίγα ι πολλά ίχνθ από το πζραςμά του: Φοίνικεσ, Ξάρεσ, Οζλεγεσ, Αχαιοί, Δωριείσ, Φωμαίοι, Άραβεσ, Βενετςιάνοι, Ψοφρκοι. Ψα αρχαιολογικά κατάλοιπα αρχίηουν ιδθ από τθν Οικίνθ εποχι. Αρχαιότθτεσ και πολιτιςμόσ 5000 χρόνων. Υράγματι τα ςθμαντικϊτερα αρχαιολογικά ευριματα τθσ Ξριτθσ είναι τα μινωϊκά. Σ μινωϊκόσ πολιτιςμόσ είναι ο νεϊτεροσ χρονικά από τουσ πζντε προϊςτορικοφσ πολιτιςμοφσ που αναφζραμε παραπάνω και ο πιο εκλεπτυςμζνοσ. Πασ άφθςε αρχιτεκτονικά αριςτουργιματα, όπωσ τα παλάτια τθσ Ξνωςοφ, τθσ Φαιςτοφ, των Παλίων, τθσ Ηάκρου, βαςιλικζσ επαφλεισ όπωσ τθσ Αγ. Ψριάδοσ ςτθν Πεςαρά, ηωγραφικά ζργα καυμάςιασ τζχνθσ, όπωσ οι τοιχογραφίεσ τθσ Αμνιςοφ κ.α., ωραιότατα αγγεία διαφόρων ρυκμϊν, ιερά διαφόρων κεοτιτων που επζηθςαν με διαφορετικι μορφι ςτο ελλθνικό πάνκεο. Πασ άφθςε τθν ανάμνθςθ μιασ πλοφςιασ μυκολογίασ, μιάσ δίκαιθσ νομοκεςίασ, μιάσ αξιοηιλευτθσ κοινωνικισ ςυμβίωςθσ, μιάσ αξιόλογθσ μουςικοχορευτικισ ανάπτυξθσ, μιάσ ανϊτερθσ ςε οργάνωςθ ςτρατιωτικισ και διπλωματικισ αίγλθσ. Δυςτυχϊσ θ επιςτιμθ δεν αποκρυπτογράφθςε ακόμα τα ιερογλυφικά ςθμεία τθσ γραφισ των μινωϊκϊν χρόνων, πράγμα που κα μασ διεφϊτιηε πάρα πολφ πάνω ςτον μινωϊκό πολιτιςμό. Χαρακτθριςτικό δείγμα τθσ ιερογλυφικισ μινωϊκισ γραφισ είναι ο περίφθμοσ δίςκοσ τθσ Φαιςτοφ. Πε τθν μινωϊκι αρχαιολογία αςχολικθκαν επιςτιμονεσ από όλεσ τισ χϊρεσ, με πρϊτον χρονικά τον Άγγλο Αρ. Ζβανσ που ξζκαψε το ανάκτορο τθσ Ξνωςοφ. Ψα ςυγγράμματα που αναφζρονται ςτθν μινωϊκι Ξριτθ είναι πάρα πολλά ςε όλεσ τισ γλϊςςεσ. Σ μυκθναϊκόσ πολιτιςμόσ, που χρονικά ακολοφκθςε μετά τθν καταςτροφι του μινωϊκοφ, είναι ςτθν ουςία παιδί του μινωϊκοφ: δθμιουργικθκε όταν οι Υρωτοζλλθνεσ Αχαιοί κατζβθκαν ςτθν Ξριτθ, γφρω ςτο 1400 π.χ., και μετζφεραν τα πολιτιςτικά ςτοιχεία τθσ Ξριτθσ ςτθν Υελοπόννθςο. Σι αρχαιολογικζσ αναςκαφζσ πιςτοποιοφν τθν αλικεια αυτι. Θ Γραμμικι γραφι τθσ αχαϊκισ Ξριτθσ ζχει διαβαςκι, αλλά δυςτυχϊσ δεν βρζκθκαν ς αυτιν παρά λογαριαςμοί και κατάλογοι εμπορικϊν ειδϊν. Ψα ερείπια του μινωϊκοφ πολιτιςμοφ βρίςκονται ςτθν κεντροανατολικι Ξριτθ. Χτα δυτικά διαμερίςματα του νθςιοφ ελάχιςτα δείγματα του πολιτιςμοφ αυτφ βρζκθκαν. Ψο αρχαιολογικό βάροσ όμωσ μετατοπίηεται ςτθν περιοχι αυτι ςτισ μεταγενζςτερεσ ιςτορικζσ περιόδουσ του νθςιοφ, χωρίσ και τότε θ ανατολικι Ξριτθ να χάνθ το ενδιαφζρον τθσ ςτθν αρχαιολογία. Ψα ευριματα όμωσ γενικά τθσ Γεωμετρικισ, τθσ Ξλαςςικισ, τθσ Ελλθνιςτικισ και τθσ Φωμαϊκισ εποχισ ςτθν Ξριτθ είναιδ ευτερϊτερα ςε αξία μπροςτά ςτα αντίςτοιχα τθσ υπόλοιπθσ Ελλάδοσ, είναι πολφ «επαρχιακϊτερα» από απόψεωσ τζχνθσ. Ψο δωρικό πνεφμα που επικρατοφςε ςτθν Ξριτθ δεν επζτρεπε τθν καταςκευι μνθμειωδϊν κτιςμάτων και μεγαλοπρεπϊν αγαλμάτων. Ψα πιο ςθμαντικά αρχαιολογικά ευριματα τθσ αρχαίασ Ξριτθσ των ιςτορικϊν περιόδων είναι οι επιγραφζσ και τα νομίςματα των πόλεϊν τθσ. Θ μεγαλφτερθ ςε ζκταςθ και ςθμαςία αρχαία ελλθνικι επιγραφι είναι θ περίφθμθ επιγραφι με το δίκαιο τθσ Γόρτυνοσ (6οσ αι. π.χ.). Χάρθ ςτο πλικοσ των επιγραφϊν τθσ αρχαίασ Ξριτθσ, που ιςαν όλεσ γραμμζνεσ ςτθν τοπικι δωρικι διάλεκτο, θ κρθτικι είναι θ αρχαία διάλεκτοσ που τθν γνωρίηομε καλφτερα από όλεσ, εκτόσ φυςικά από τθν αττικι. Θ βυηαντινι αρχαιολογία επίςθσ ζχει πλοφςιο πεδίο για ζρευνα και μελζτθ ςτθν Ξριτθ: από τισ παλιοχριςτιανικζσ βαςιλικζσ μζχρι τα αναρίκμθτα βυηαντινά εκκλθςάκια με τισ καυμάςιεσ τοιχογραφίεσ τουσ, που είναι πολφ περιςςότερα ςτα δυτικά διαμερίςματα του νθςιοφ. Θ βενετοκρατία μασ άφθςε ζνα πλικοσ από κτίςματα: τα τείχθ των πόλεων (ιδιαίτερα του Θρακλείου που ςϊηονται ςχεδόν ανζπαφα), πλικοσ από κάςτρα και φροφρια, οικοδομζσ κ.α., ζργα κοινισ ωφελείασ. Θ τουρκοκρατία μασ κλθροδότθςε μερικά τηαμιά και καλντιρίμια μζςα

11 ςτισ πόλεισ και οχυρωματικά ζργα ςτθν φπαικρο. Θ λάμψθ όμωσ και θ μοναδικότθτα του μινωϊκοφ πολιτιςμοφ δεν αφινει ςτουσ αρχαιολόγουσ πολλά περικϊρια για τθν μελζτθ των ευρθμάτων των άλλων εποχϊν. Βζβαια ζχομε τον Λταλό μελετθτι G. Gerola που μελζτθςε, όχι όμωσ όλα, τα βυηαντινά μνθμεία του νθςιοφ και τθν ςυμπατριϊτιςςά του κα M. Guarducci που ςε τζςςερεισ τόμουσ μασ ζδωςε τισ αρχαίεσ κρθτικζσ επιγραφζσ. Χρειάηονται όμωσ να γίνουν ακόμα πολλά και πρό παντόσ να διαφυλαχκοφν τα μνθμεία από τθν φκορά του χρόνου και των απλοϊκϊν ανκρϊπων που μζςα ςτθν αμάκειά τουσ τα καταςτρζφουν μθ ξζροντασ να τα εκτιμιςουν. ΑΦΧΑΛΕΧ ΥΣΟΕΛΧ ΧΕ όλουσ τουσ νομοφσ τθσ Ξριτθσ άπειρα είναι τα λείψανα που μαρτυροφν τθν παλιά δόξα τθσ και τθν θγετικι τθσ κζςθ ςτον τότε γνωςτό κόςμο. Περικζσ από τισ ςπουδαιότερεσ πόλεισ που κυμίηουν παλιά χρόνια ακμισ είναι: ΞΡΩΧΣΧ Άκμαςε ςτουσ μινωϊκοφσ χρόνουσ, τότε που ιταν θ ζδρα τθσ δυναςτείασ του Πίνωα και τθσ καλαςςοκρατορίασ τθσ προϊςτορικισ Ξριτθσ. Ξαταςτράφθκε τον 15ο αι. π.χ., αλλά ξαναχτίςτθκε και ςυνζχιςε τθν ηωι τθσ μζχρι τθν ρωμανκι εποχι, οπότε καταςτράφθκε εντελϊσ από ςειςμό. Σ Άγγλοσ αρχαιολόγοσ Α. Ζβανσ ζφερε ςτο φϊσ, το 1900, το ανάκτορο του Πίνωα κ.α. ευριματα τθσ μινωϊκισ εποχι. ΑΠΡΛΧΣΧ Ψο λιμάνι τθσ αρχαίασ Ξνωςοφ. Ωπάρχουν εκεί το ςπιλαιο τθσ Ειλεικυίασ, μινωϊκισ κεότθτοσ του τοκετοφ, και άλλεσ ςπθλιζσ με μινωϊκά αλλά και νεολικικά ευριματα. ΓΣΦΨΩΧ Υολιτεία τθσ δωρικισ Ξριτθσ που ζηθςε και ςτθν ρωμαϊκι εποχι (πρωτεφουςα τότε τθσ κριτθσ ςαν ρωμαϊκισ επαρχίασ) και ςτθν βυηαντινι. Χϊηονται πολλά ερείπιά τθσ: ακρόπολθ, αμιφκζατρο, υδραγωγείο, ο ναόσ του αγίου Ψίτου (ακολοφκου του Αποςτόλου Υαφλου και πρϊτου επιςκόπου Ξριτθσ), ωδείο, αγορά και πολλά άλλα ρωμαϊκά κυρίωσ κατάλοιπα. Εδϊ βρζκθκε και θ περίφθμθ «επιγραφι του Γόρτυνοσ», που περιζχει το δίκαιο, τουσ νόμουσ τθσ δωρικισ αυτισ πολιτείασ (6οσ αι. π.χ.) και είναι θ μεγαλφτερθ ςε ζκταςθ επιγραφι ςε ελλθνικι γλϊςςα. ΠΑΟΛΑ Υροϊςτορικι τοποκεςία που αγνοοφμε το αρχαίο τθσ όνομα. Βρζκθκε εκεί από τουσ Γάλλουσ αρχαιολόγουσ μινωϊκό ανάκτορο, ςπίτια, λαξευτοί τάφοι, οςτεοφυλάκιο και ο περίφθμοσ «κζρνοσ», πλάκα δθλ. πάνω ςτθν οποία πρόςφεραν τουσ ςπόρουσ διαφόρων καρπϊν ςαν κυςία ςτουσ κεοφσ. ΦΑΛΧΨΣΧ Πινωϊκι πολιτεία ςτον κάμπο τθσ Πεςαράσ. Ξαταςτράφθκε το 1500 π.χ., αλλά ξαναχτίςτθκε και διατθρικθκε ωσ τον 20ο αι., όταν τθν κατζςτρεψε θ ιςχυρι τότε γειτονικι τθσ Γόρτυσ. Σι Λταλοί αρχαιολόγοι ανακάλυψαν το μινωϊκό τθσ ανάκτορο. Χϊηονται και ςπίτια και ιερό νεολικικισ εποχισ. ΗΑΞΦΣΧ Χωριό τθσ επαρχίασ Χθτείασ, που κοντά του βρζκθκε το τζταρτο μινωϊκό ανάκτορο με πλικοσ από πλοφςια και ενδιαφζροντα ευριματα.

12 ΑΥΨΕΦΑ Υολιτεία τθσ δυτικισ Ξριτθσ, που ζπαιξε ςπουδαίο ρόλο ςτθν Ελλθνιςτικι, τθν Φωμαϊκι και τθν Υρϊϊμθ βυηαντινι εποχι. Διατθροφνται ακόμα τα κυκλϊπεια τείχθ τθσ, ερείπια κεάτρου, ναϊν και λείψανα κτιςμάτων ρωμαϊκισ και βυηαντινισ εποχισ αξιόλογα. ΕΟΩΦΣΧ Λςχυρι πολιτεία τθσ δωρικισ εποχισ τθσ Ξριτθσ. Χτθν επαρχία Χελίνου ςϊηονται ερείπια κεάτρου, υδραγωγείου, τειχϊν και βυηαντινζσ εκκλθςίεσ. Είχε δικά τθσ νομίςματα και βιομθχανία χαλκοφ και όπλων. Οζνε ότι ς αυτιν γεννικθκε ο λυρικόσ ποιθτισ Καλιτασ. ΟΛΧΧΣΧ Αξιόλογθ αρχαία πολιτεία. Χϊηονται ερείπια ναοφ του Αςκλθπιοφ, κζατρο, υδραγωγεία κακϊσ και κτίςματα λαξευμζνα ςε βράχουσ. ΞΑΡΨΑΡΣΧ Υολιτεία που ζηθςε από τθν μινωϊκι εποχι μζχρι τθν βενετοκρατία. Χϊηονται ερείπια του υδραγωγείου τθσ με πιλινεσ ςωλθνϊςεισ και τάφοι λαξευμζνοι ςε βράχουσ. ΥΣΟΩΦΦΘΡΛΑ Υολιτεία τθσ ρωμαϊκισ και τθσ βυηαντινισ εποχισ. Από τότε χρονολογοφνται τα ερείπιά τθσ. Ζχει όμωσ και κυκλϊπεια τείχθ και αναφζρεται ότι υπιρχε και ςτθν ομθρικι εποχι. ΞΛΧΑΠΣΧ Ψο λιμάνι τθσ Υολυρρινιασ. Χϊηονται ερείπια από ςτφλουσ και ςτφλοι ναοφ και κεάτρου. Ψελευταία βρζκθκαν ενδιαφζροντα μινωϊκά. ΦΑΟΑΧΑΦΡΑ Δωρικι πολιτεία ςτθν δυτικι ακτι τθσ ςθμερινισ επαρχίασ Ξιςάμου. Ψο λιμάνι τθσ βρίςκεται ςιμερα ςε αρκετι απόςταςθ μζςα ςτθν ςτεριά, γιατι θ ακτι τθσ δυτικισ Ξριτθσ, ανυψϊνεται ςιγά-ςιγά επί αιϊνεσ τϊρα. Χϊηονται αρκετά ερείπια, μζροσ των τειχϊν, μερικζσ οικίεσ, ςτζρνεσ, πολλοί τάφοι κ.λ.π. ΨΑΦΦΑ Αρχαία πόλθ ςτθν ζξοδο του φαραγγιοφ τθσ Χαμαριάσ. Ιταν περίφθμθ από το Λερό του Ψαρραίου Απόλλωνα που βριςκόταν εκεί. ΞΩΔΩΡΛΑ Πια από τισ μεγαλφτερεσ πόλεισ τθσ αρχαίασ Ξριτθσ. Εκεί κατοικοφςαν οι Ξφδωνεσ, που ιςαν οι αρχαιότεροι και οι πιο φιλόξενοι κάτοικοι του νθςιοφ. Βρζκθκαν πολλά ευριματα, ακόμα και μινωϊκά. ΔΦΘΦΣΧ Δωρικι πολιτεία χτιςμζνθ ςτθν κορυφι λόφου ςτθν ςθμερινι επαρχία Περαμπζλλου. Άκμαςε ςτθν Ελλθνιςτικι κυρίωσ περίοδο. Εκεί βρζκθκε ναόσ τθσ Γεωμετρικισ εποχισ. Σι αρχαίεσ πόλεισ και οι ιςτορικζσ τοποκεςίεσ τθσ Ξριτθσ δεν είναι μόνο αυτζσ. Ξαι μόνο να τισ απαρικμιςουμε χρειάηονται πολλζσ ςελίδεσ. ΛΧΨΣΦΛΞΣΛ ΨΣΥΣΛ Χαρά ςτον κόςμο αν ιτονε απ άκρθ ς άκρθ Ξριτθ Ξαι νάχθ τθν πρωτεφουςα πάνω ςτον Ψθλορείτθ.

13 Ενασ τόποσ με πανάρχαιθ ιςτορία, πάνω από 5000 χρόνια, και μάλιςτα πολυκφμαντθ, όπωσ θ Ξριτθ, δεν μπορεί να μθν είναι γεμάτοσ ιςτορικζσ αναμνιςεισ ςε κάκε του βιμα. Από τθν μινωϊκι καλαςςοκρατορία μζχρι τισ αλλθλομαχόμενεσ δωρικζσ-ελλθνιςτικζσ κρθτικζσ πολιτείεσ, από τουσ τριετείσ αγϊνεσ των θρϊων Οαςκζνθ και Υανάρθ κατά των Φωμαίων μζχρι τθν αραβοκρατία και τθν απελευκζρωςθ του νθςιοφ από τον Ρικθφόρο Φωκά, από τθν βενετοκρατία ωσ τουσ τρομεροφσ ξεςθκωμοφσ των Ξρθτικϊν κατά του τουρκικοφ ηυγοφ και ωσ τθν γερμανικι επιδρομι, 5000 χρόνια ιςτορίασ που ςθμάδια τθσ βρίςκει κανείσ ςε κάκε του βιμα πάνω ςτθν Ξριτθ. Ζνα μνθμείο, ζνα ερείπιο, μια αρχαία πολιτεία, ζνα ςτενοςόκακο, ζνα πανάρχαιο τοπωνφμιο που ακοφγεται και ςιμερα απαράλλαχτα όπωσ πριν από χιλιάδεσ χρόνια, μια ςπθλιά γεμάτθ αρχαία και νεϊτερεσ κφμθςεσ, ζνα παμπάλαιο μοναςτιρι, ζνα βυηαντινό εκκλθςάκι γεμάτο καυμάςιεσ τοιχογραφίεσ. Δεν ξζρει κανείσ τι να πρωτοαναφζρθ από τα γεγονότα και τισ τοποκεςίεσ τθσ πολυκφμαντθσ ιςτορικισ ιςτορίασ. Απ εδϊ θ Ξνωςόσ, θ Φαιςτόσ, τα Πάλια, το ςπιλαιο των Ξαμαρϊν, το Δικταίο άντρο. Απ εκεί θ Φαλάςαρνα, θ Ξυδωνία, θ Οιςςόσ, θ Οφκτοσ, θ Λεράπετρα. Από τθν άλλθ μεριά το Πεγάλο Ξάςτρο με τθν 25χρονθ πολιορκία και τθν άλωςι του από τουσ Ψοφρκουσ που ζριξε τθν Ξριτθ ςτα ανατολίτικα ςκοτάδια, το Φζκυμνο, τα Χανιά, το Αρκάδι, θ μονι τθσ Σδθγθτρίασ, αλλά και ο ναόσ του Αγίου Ψίτου τθσ Γόρτυνοσ, οι παλαιοχριςτιανικζσ βαςιλικζσ τθσ Χοφγιασ και τθσ Χερςονιςου. Ασ αναφζρουμε ενδεικτικά μερικά μονάχα, τα πιο εντυπωςιακά, από τα ιςτορικά ςθμεία που είναι γνωςτά από τθν επανάςταςθ του 1821 και από τθν γερμανικι κατοχι. Θ Υαναγία θ Κυμιανι ςτα Χφακιά, όπου κθρφχτθκε θ επανάςταςθ τθσ Ξριτθσ το 1821, το Οαφονιςι όπου οι Ψοφρκοι ζςφαξαν 600 περίπου γυναικόπαιδα το 1824, το Πελιδόνι όπου το 1824 οι Ψοφρκοι ζπνιξαν με καπνό 370 γυναικόπαιδα μζςα ςτο ομϊνυμο ςπιλαιο, το Φραγκοκάςτελλο των Χφακιϊν όπου ζπεςε το 1828 θ Θπειρϊτθσ αγωνιςτισ Χατηθμιχάλθσ Ρταλιάνθσ με τα παλλθκάρια τουκαι ποφ οι ςκιζσ τουσ, λζει θ παράδοςθ, δθμιουργοφν κάκε Πάιο το φαινόμενο των δροςουλιτϊν, θ Γραμποφςα, φροφριο πάνω ςτθν ομϊνυμθ νθςίδα που ζπαιξε τόςο μεγάλο ρόλο ςτθν επανάςταςθ του Από τθν τελευταία περίοδο τθσ κρθτικισ ιςτορίασ υπάρχουν περιοχζσ και ςθμεία που για πολφ χρόνο κα κυμίηουν τισ δυςίεσ των κατοίκων τθσ για τθν ελευκερία και τουσ αγϊνεσ για τθν απόκρουςθ τθσ γερμανικισ επιδρομισ: θ Αγιά με τισ τρομερζσ φυλακζσ από τισ οποίεσ ξεχϊριηαν οι επιδρομείσ τα κφματα για να τα εκτελζςουν, ο Αλικιανόσ με τον ποταμό Ξερίτθ, ο Ψαυρωνίτθσ, το Ξαςτζλλι Ξιςάμου, θ Παλάκυροσ, θ Ξάντανοσ, που τθν κατζςτρεψαν ολοκλθρωτικά οι Γερμανοί, το Φζκεμνο, τα Υεριβόλια Φεκφμνθσ, τα χωριά τθσ Βιάννου, το Θράκλειο, τα Ανϊγεια, τα χωριά του Ξζντρουσ ςτο Αμάρι, περιοχζσ που καταςτράφθκαν εντελϊσ και που εκατοντάδεσ κάτοικοί τουσ αντίκρυςαν τα γερμανικά εκτελεςτικά αποςπάςματα. Ζνα νθςί, ζνασ ενιαίοσ ιςτορικόσ τόποσ, ζνασ ιςτορικόσ βωμόσ, ζνα ιςτορικό προςκφνθμα.

14 Σφλα τςι κριτθσ τα βουνά όπου κι ανζ τα ςκάψθσ κόκαλα των παλλθκαριϊν κα βρισ να τα ξεφάψθσ. -Ξριτθ μου είςαι όμορφθ κι ζχεισ περίςςια κάλλθ τςί χάρεσ ςου και τς ομορφιζσ δεν τςί χει καμμιά άλλθ. Υρϊτθ ςαι, κριτθ, ςτθν αντρειά, πρϊτθ ςτθν αξιοςφνθ, Υρϊτθ ςτθσ μάχθσ τθ φωτιά, πρϊτθ ςτθν καλοςφνθ. ΑΦΞΑΔΛ 1866 «Ψο θρωϊκό μοναςτιρι αγωνίςτθκε ςαν Φροφριο και τζλειωςε ςαν θφαίςτειο». Β. ΣΩΓΞΩ Πε τθν καρδιά ςτον τόπο τηθ, με τθν ψυχι ςτ αδόδια,

15 Ψα μάκια ςε ονειρόπαρμα, ψθλά, αναντρανιςτά, Διϊχνει ο παμποφσ, κατά βουλι που δε γατζχει εμπόδια «Γϋ ι Ζνωςθ, γ ι Κάνατο». «οφλοι μαηί! Φωκιά!». (ΧΨΛΧΣΛ ΧΥ. ΟΛΨΛΡΑ) ΨΣ Αρκάδι, το Ψςανλί Ποναςτιρ (αντίλαλο ι κωδωνοφόρο μοναςτιρι) όπωσ το λζγανε χαρακτθριςτικά οι Ψοφρκοι, γιατί είχε το προνόμιο τότε να χρθςιμοποιι καμπάνα, βρίςκεται ςτον νομό Φεκφμνθσ, ςτθν άκρθ τθσ ομϊνυμθσ επαρχίασ, προσ τα ςφνορα των επαρχιϊν Αμαρίου και Πυλοποτάμου. Χτίςτθκε ςτουσ πρϊτουσ βυηαντινοφσ αιϊνεσ πάνω ςε οροπζδιο με υψόμετρο 500 μ. Σ ναόσ τθσ μονισ του Αρκαδίου είναι δίκλιτοσ και το ζνα κλίτοσ είναι αφιερωμζνο ςτθν Πεταμόρφωςθ του Χωτιροσ, ενϊ το άλλο ςτουσ αγίουσ Ξωνςταντίνο και Ελζνθ. Χτο πζραςμα των αιϊνων το Αρκάδι επζςυρε πάντοτε τθν προςοχι αυτοκρατόρων και πατριαρχϊν, που το πλοφτιςαν με επιχορθγιςεισ και αφιερϊματα. Υλουςιόδωρθ όμωσ και ιςτορικι ιταν πάντα θ προςφορά και θ φιλοξενία τθσ Πονισ αυτισ, όπωσ χαρακτθριςτικά τθν παρουςιάηει ο Γερ. Παρκοράσ ςτον περίφθμο «όρκο» του λζγοντασ ότι ζδινε πάντοτε «ψωμί ςτον πειναςμζνο και φάρμακα ςτον άρρωςτο». Χτα χρόνια τθσ τουρκοκρατίασ ιδιαίτερα θ μονι του Αρκαδίου γίνεται ακτινοβόλο εκνικό κζντρο. Χυντθρεί του χαϊνθδεσ (αντάρτεσ), καλλιεργεί τον ξεςθκωμό, τονϊνει το εκνικό ςυναίςκθμα, οπλίηει τουσ πολεμιςτζσ, κρφβει του καταηθτοφμενουσ. Υανανκρϊπινοσ βωμόσ και εκκαμβωτικό ςφμβολο γίνεται με το θρωϊκό τθσ ολοκαφτωμα ςτισ 8-9 Ροεμβρίου του Θ Πονι, που ιταν ζδρα επαναςτατικισ επιτροπισ και αποκικθ τροφίμων και πολεμοφοδίων, ιταν όπωσ είναι φυςικό, ζνασ από τουσ κυριϊτερουσ ςτόχουσ του Πουςταφά. Πζςα είχαν κλειςτι 966 άτομα (καλόγεροι, λαϊκοί, φυναίκεσ,παιδιά), από τα οποία μόνο 250 μποροφςαν να φζρουν όπλα. Επί κεφαλισ όλων ιςαν ο Λωάνν. Δθμακόπουλοσ, ανκυπολοχαγόσ του ελλθνικοφ ςτρατοφ, εκελοντισ ςτον κρθτικό αγϊνα, και ο θγοφμενοσ Γαβριιλ Παρινάκθσ από τισ Παργαρίτεσ Πυλοποτάμου, που το όνομά τουσ ςυνδζκθκε με μια από τισ θρωϊκϊτερεσ ςτιγμζσ τθσ Ελλθνικισ Λςτορίασ. Σ Πουςταφάσ με περίπου άνδρεσ (Ψοφρκουσ, Αιγφπτιουσ, Αλβανοφσ και Ψουρκοκριτεσ) άρχιςε τθν πολιορκία τθσ Πονισ το πρωϊ τθσ 8θσ Ροεμβρίου αφοφ προθγουμζνωσ είχαν απορριφκι προτάςεισ του για παράδοςθ. Υαρά τον άνιςο του αγϊνα οι πολιορκοφμενοι απζκρουςαν τθν επίκεςθ τθσ πρϊτθσ θμζρασ, τθν νφχτα όμωσ ενιςχφκθκε το τουρκικό πυροβολικό με βαριά τθλεβόλα από το Φζκυμνο, που ζνα από αυτά γκρζμιςε τθν δυτικι πφλθ τθσ Πονισ και οι Ψοφρκοι μπικαν μζςα ς αυτι. Σ αγϊνασ ςυνεχίςτθκε ςκλθρόσ για λίγο ακόμα και τελείωςε με τθν θρωϊκι ανατίναξθ τθσ πυριτιδαποκικθσ από τουσ πολιορκοφμενουσ. Θ ανατίναξθ τθσ Πονισ οφείλεται ςε απόφαςθ του Γαβριιλ και ςε ενζργεια του Ξων. Γιαμπουδάκθ ι, κατ άλλουσ του Εμμ. Χκουλά. Σι περιςςότεροι από τουσ πολιορκοφμενουσ, αλλά και πολλοί Ψοφρκοι κάφτθκαν μζςα ς αυτόν τον πφρινο χαλαςμό. Θ 9 Ροεμβρίου 1866 υπιρξε φωτεινό ορόςθμο ςτουσ αγϊνεσ τθσ ελευκερίασ του Ελλθνικοφ λαοφ και παρά το ότι θ κατάλθψθ του Αρκαδίου από τουσ Ψοφρκουσ ιταν γεγονόσ αποφαςιςτικισ ςθμαςίασ για τθ εξζλιξθ τθσ κρθτικισ επανάςταςθσ θ θκικι νίκθ των Ξρθτικϊν και των εκελοντϊν που αγωνίςτθκαν μαηί τουσ επιςκίαςε τθν τουρκικι επιτυχία. Σι θγζτεσ των λαϊν αφυπνίςτθκαν από τθν απίςτευτθ κυςία του κρθτικοφ λαοφ, οι φιλζλλθνεσ τθσ Ευρϊπθσ εμψυχϊκθκαν και τάχτθκαν με το μζροσ των Ξρθτικϊν, ποιθτζσ και καλλιτζχνεσ γζμιςαν οίςτρο και γενικά επικράτθςε ζνα κλίμα ενκουςιαςμοφ και καυμαςμοφ για τθν κρθτικι παλλθκαριά, που ςυνετζλεςε ςτθν αλλαγι τθσ πολιτικισ των Πεγάλων Δυνάμεων για το Ξρθτικό ηιτθμα.

16 Θ επζτειοσ του ολοκαυτϊματοσ τθσ ιςτορικισ μονισ του Αρκαδίου γιορτάηεται ςτισ 9 Ροεμβρίου (όπωσ κακιερϊκθκε τελευταία) ςαν εκνικι γιορτι με πανελλινια ςφναξθ ςτο Φζκυμνο. Σι 30 περίπου μοναχοί τθσ Πονισ οδθγοφν πάντα πρόκυμοι τον επιςκζπτθ ςτο μουςείο τθσ, ςτο οςτεοφυλάκιο και τον ξεναγοφν ςτθν όμορφθ τοποκεςία του Αρκαδίου. Ψ Αρκάδι ζρετε, παιδιά, τι είναι το Αρκάδι; Είναι το γλυκοχάραμα ςτθσ Ξριτθσ το ςκοτάδι Είναι τθσ Ξριτθσ θ φωνι, το άγιο φυλαχτό τθσ Είν θ Ελλάδα ολόκλθρθ μαηί με τ ονειρό τθσ, Είναι θ μάνα τ ουρανοφ, που τρζφει τα παιδιά τθσ, Είναι οι Χπζτςεσ, τα Ψαρά, θ Ϊδρα, θ καρδιά τθσ. (Χ. ΒΕΡΕΦΘΧ ) ΑΞΦΩΨΘΦΛ 1897 «Υεριφανο Ακρωτιρι μου θ δόξα ςου είναι τόςθ που δεν μπορεί ψθλότερα θ δόξα να ψθλϊςθ» Ξι απείσ το βόλι εκραφλιςε το λυγερό κοντάρι ζκεικε μία κι ο Ξαγιαλζσ τθ ςθμαία να πάρθ Ξι ζγιν αυτόσ κοντάρι τςθ, τα ςτικεια του μπεντζνι -Ξι ά δε βαρυζςτε εδά, μωρζ, βαράτε, αφορεςμζνοι! (ΧΨΛΧΣΛ ΧΥ. ΟΛΨΛΡΑ) ΧΨΛΧ αρχζσ Λανουαρίου του 1897 θ κατάςταςθ που είχε δθμιουργθκι ςτθν Ξριτθ ιταν ςοβαρι. Σ λόγοσ ιταν θ αντίδραςθ τόςο των Ψοφρκων όςο και των Χριςτιανϊν ςτο

17 πολίτευμα που είχε επιβλθκι ςτο νθςί με τθν παρζμβαςθ των Πεγάλων Δυνάμεων και που περιλάμβανε ςυνολικά 14 άρκρα. Θ ςυγκοινωνία μεταξφ των πόλεων και των επαρχιϊν διακόπθκε, ενϊ ςυγκροφςεισ και μάχεσ ελάμβαναν χϊρα κυρίωσ ςτο Ακρωτιρι και ςτον Γαλατά, που ιταν προςχεδιαςμζνεσ και απζβλεπαν ςτθν εξόντωςθ του χριςτανικοφ ςτοιχείου του νθςιοφ. Θ εκτζλεςθ του κακοφργου αυτοφ ςχεδίου των Ψοφρκων φάνθκε κακαρά και άρχιςε ςτισ 23 του Γενάρθ του Σι Ψοφρκοι επιτζκθκαν με άγριεσ διακζςεισ ςτα Χανιά, βάηοντασ φωτιά ςτα καταςτιματα και ςε πολλά ςπίτια τθσ πόλθσ, ενϊ ςυγχρόνωσ ζριχναν αδιάκοπα πυροβολιςμοφσ ς ολόκλθρθ τθν πόλθ. Θ πυρκαϊά αυξανόταν ςυνεχϊσ και άρχιςε να πλθςιάηθ το κτίριο τθσ Επιςκοπισ και τα γφρω οικοδομιματα, με αποτζλεςμα ο πανικόσ και ο τρόμοσ των χριςτιανϊν να μεγαλϊςθ. Χτθν περίςταςθ αυτι αναδείχτθκε άξιοσ και γενναίοσ ο Επίςκοποσ Ξυδωνίασ και Αποκορϊνου Ρικθφόροσ, που ςαν άλλοσ Υαλαιολόγοσ ζτρεχε παντοφ δίνοντασ ςυμβουλζσ, διαταγζσ, παρθγοριζσ και κάρροσ ςτο ποίμνιό του και αψθφϊντασ κάκε κίνδυνο. Πε τισ ςυμβουλζσ και το κάρροσ του άξιου και γενναίου Επιςκόπου ςϊκθκαν πολλοί χριςτιανοί από τθν φοβερι καταςτροφι τθσ φωτιάσ. Εν τω μεταξφ τα αγιματα του ςτόλου των Πεγάλων Δυνάμεων, που είχαν καταπλεφςει ζξω από τα Χανιά, ιταν μόνο κεατζσ τθσ ςυντελοφμενθσ φοβερισ καταςτροφισ, χωρίσ για πολφ χρόνο να καταβάλουν καμμιά προςπάκεια για τθν κατάςβεςθ τθσ φωτιάσ. Ψο ζτοσ 1897 ςυνδζεται και με το θρωϊκό Ακρωτιρι. Χτθν αρχι του ζτουσ αυτοφ κυμάτιςε ςτο ςτρατόπεδο του Υροφιτθ Θλία για πρϊτθ φορά θ ελλθνικι ςθμαία, που τθν παρζδωςε ο φπαρχοσ Ξωνςταντίνοσ Ξανάρθσ ςτον Ελευκζριο Βενιηζλο και τον Αρχιμανδρίτθ Χρφςανκο Ψςεπετάκθ. Ξατά τον Φεβρουάριο του ίδιου χρόνου ςε μια αψιμαχία μεταξφ Ψοφρκων και Χριςτιανϊν κόπθκε ο ιςτόσ τθσ ςθμαίασ από οβίδα ενόσ ρϊςικου πολεμικοφ. Γιατί, όπωσ αναφζρκθκε παραπάνω, οι ςτόλοι των Πεγάλων Δυνάμεων βρίςκονταν κακ όλθ τθν διάρκεια των γεγονότων του 1897 ζξω από το λιμάνι των Χανίων. Ψότε ο ιρωασ Ξαγιαλεδάκθσ ξεπετάχτθκε από τθν κζςθ του, άρπαξε με τα χζρια του τθν πεςμζνθ ςθμαία και ζβαλε το κορμί του για κοντάρι τθσ, ενϊ άλλα παλλθκάρια ζπαιρναν κζςθ για να τον αντικαταςτιςουν ςαν πζςθ. Ψο γεγονόσ αυτό προξζνθςε κατάπλθξθ ςτουσ ξζνουσ και ςταμάτθςαν τον βομβαρδιςμό, ενϊ οι επαναςτάτεσ ςυγκινθμζνοι κφτταηαν ανάμεςα από τα ερείπια τθν ςθμαία που κυμάτιηε. Οίγεσ μζρεσ μετά τα γεγονότα αυτά και τουσ φοβεροφσ βομβαρδιςμοφσ το εκκλθςάκι του Υροφιτθ Θλία καταςτράφθκε από τα βλιματα ρωςικοφ πολεμικοφ που ζκανε εκεί γυμνάςια. Σ Ψςάροσ τθσ Φωςίασ διζταξε τότε να ξαναχτιςτι το εκκλθςάκι με ζξοδα του ρωςικοφ κράτουσ. Ψο γεγονόσ μακεφτθκε ςε όλο τον κόςμο και πολλά ςυλλαλθτιρια ζγιναν υπζρ τθσ Ξριτθσ και τθσ Ελλάδοσ τότε. Αργότερα, το ζτοσ 1937, ςτικθκε κοντά ςτθν εκκλθςία του Υροφιτθ Θλία το πελϊριο άγαλμα τθσ Ελευκερίασ, που ςιμερα δεν υπάρχει, γιατί καταςτράφθκε από γερμανικοφσ βομβαρδιςμοφσ που το ζργο τουσ ςυμπλιρωςε ζνασ ςειςμόσ. Οίγα βιματα πιο πζρα βρίςκονται οι τάφοι των δφο Βενιηζλων, πατζρα και γιοφ. Εν τοφτοισ το καταχκόνιο ςχζδιο των Ψοφρκων για τθν εξόντωςθ των χριςτιανϊν κατοίκων τθσ πόλθσ των Χανίων δεν είχε τα αποτελζςματα που αυτοί περίμεναν. Σι χριςτιανοί αδιαφόρθςαν για τισ καταςτροφζσ των περιουςιϊν τουσ, που ιταν ομολογουμζνωσ φοβερζσ, και αμφνκθκαν με κάρροσ κατά των ςτυγερϊν πυρπολθτϊν, ενϊ οι περιςςότεροι ςϊκθκαν από τθν φωτιά με το να καταφφγουν ςε μια φράγκικθ εκκλθςία τθσ πόλθσ. Εκτόσ αυτοφ οι χριςτιανοί ιξεραν εκ των προτζρων τισ κακοφργεσ διακζςεισ των Ψοφρκων και δεν κυκλοφοροφςαν τθν θμζρα αυτι τθσ καταςτροφισ. Δεν είχαν ανοίξει τα καταςτιματά τουσ, αλλά είχανμείνει ςε επιφυλακι ςτα ςπίτια τουσ με προμικειεσ όπλων για να αμυνκοφν. Ζτςι τα κφματα τθσ τουρκικισ κθριωδίασ τθσ 23θσ και 24θσ Λανουαρίου του 1897 δεν ξεπζραςαν τουσ 30.

18 Ψα Χανιά και το προάςτιό τουσ Χαλζπα μζχρι το βράδυ τθσ 25θσ Λανουαρίου ερθμϊκθκαν από τουσ χριςτιανοφσ, που ζφυγαν ςε διάφορεσ πόλεισ τθσ ελεφκερθσ πατρίδοσ και όπου, όπωσ πάντα, βρικαν κερμι υποδοχι και περίκαλψθ. Εδϊ είναι ςκόπιμο να ςθμειωκι πωσ ο κρθτικόσ λαόσ δυςαναςχετεί για τθν ξενότροπθ αιςκθτικι που εφαρμόςτθκε ςτθν διαμόρφωςθ του χϊρου γφρω από τουσ τάφουσ των δφο Βενιηζλων, αιςκθτικι που απομάκρυνε και το πελϊριο άγαλμα τθσ Ελευκερίασ, που βριςκόταν ςτον χϊρο αυτό. Γιατί αν και απζριττοι οι ίδιοι, γφρω τουσ τεχνουργικθκε ζνα πλαίςιο φαραωνικισ ματαιοδοξίασ, που ζρχεται ςε αντίκεςθ με τθν πρωτοδφναμθ κόψθ τθσ κρθτικισ λεβεντιάσ, όπωσ τθν αντιλαμβάνεται ο λαόσ μασ. Γενικι είναι θ απαίτθςθ να ξαναςτθκι ςτθν ίδια κζςθ ακτινόβολθ και μεγαλόπρεπθ θ μορφι τθσ κεάσ Ελευκερίασ, ςε μζτρο ανάλογο τθσ κρθτικισ μεγαλοςφνθ ΚΕΦΛΧΣ 1905 ΨΘΦΛΧΠΑ «Σ κρθτικόσ λαόσ, ςυνελκϊν εισ πάνδθμον ςυλλαλθτιριον εν Κερίςω τθσ Ξυδωνίασ ςιμερον τθν 10 Παρτίου 1905, κθρφττει ενϊπιον Κεοφ και ανκρϊπων τθν πολιτικιν αυτοφ ζνωςιν μετά του Βαςιλείου τθσ Ελλάδοσ εισ μιαν, αδιαίρετον, ελευκζραν, ςυνταγματικιν πολιτείαν». Χε ψθλό βουνό ςε ριηιμιό χαράκι Ξάκετ ζν αθτόσ και παρακαλεί τον ιλιο ν ανατείλθ (ΦΛΗΛΨΛΞΣ)

19 ΚΕΦΛΧΣ Ωραίο, Κζριςο, το φαράγγι ςου, Άπαρτο φροφριο ςτθν ανάγκθ ςου. Χφμβολο ς ζκανε ο μινασ Πάρτθσ. Λδζα ς ζκανε ζνασ Αντάρτθσ. Ξι όταν ςτα βράχια ςου κάποιο Ξίνθμα Χτου Βενιηζλου μασ το ξεκίνθμα, Για Κράκθ, Ιπειρο, Πακεδονία, Χφ του προλόγιςεσ τθν Λςτορία. Εκεί ςτα βράχια θ τφχθ ς άπλωςε, Πε δάφνθ θ δόξα ςου ςε ςτεφάνωςε, Ξι ζγινεσ, Κζριςο, ζνα ςτολίδι, Διαμάντι ςτθσ Ξριτθσ το δαχτυλίδι. Ξ. ΥΑΟΑΠΑΧ ΠΕ το ψιφιςμα αυτό προβάλλει ανάγλυφθ θ ςθμαςία που πιρε ςτθν ιςτορία τθσ Ξριτθσ το Κζριςο, ζνα χωριουδάκι χωμζνο ςτα ριηά των Οευκϊν ορζων, ςε υψόμετρο 580 μ., με αςφγκριτεσ ομορφιζσ και άγρια μεγαλοπρζπεια, όπωσ το φαράγγι που ο λαόσ το ονομάηει «φαράγγι του Βενιηζλου». Αςφγκριτθ είναι θ κζα από τθν τοποκεςία Αλιάκεσ, ςτολιςμζνθ με πανφψθλα και αιωνόβια πλατάνια και προικιςμζνθ με πλοφςιεσ πθγζσ νεροφ, ςκθνογραφία πραγματικά παραδειςιακι. Θ ιςτορία του Κερίςου αρχίηει το Εκείνθ τθν χρονιά οι Βενετςιάνοι παρζδωςαν ςτουσ Ψοφρκουσ το νθςί τθσ Χοφδασ, που οι κάτοικοί του κατζφυγαν τότε ςτισ υπϊρειεσ των Οευκϊν Σρζων κι εκεί ζγιναν φοβεροί τουρκομάχοι. Σι Ψοφρκοι πολλζσ φορζσ προςπάκθςαν να εξουδετερϊςουν εκείνθ τθν φοβερι φωλιά, αλλά πλιρωςαν ακριβά τισ προςπάκειζσ τουσ. Ακόμα βρίςκονται ςκόρπια τοφρκικα κόκκαλα ςτθν κζςθ Βουργαρόλακκοσ. Από το Κζριςο κατάγονται και οι φοβεροί πολεμιςτζσ ιρωεσ Χάλθδεσ, από τουσ οποίουσ πολλοί πολζμθςαν ςτο 21 και ςτθν παλαιά Ελλάδα πλάϊ ςτον Ξολοκοτρϊνθ και τον Ξαραϊςκάκθ, με τα δικά τουσ ανταρτικά ςϊματα.σι παλαιολλαδίτεσ τουσ ωνόμαηαν «τα γεράκια τθσ Ξριτθσ». Σ τρίτοσ αδελφόσ, ο Χτζφανοσ Χάλθσ, ωραιότατοσ νζοσ και φθμιςμζνοσ και ςαν λυράρθσ, πότιςε με το αίμα του τισ Αλιάκεσ, τθν κεριςιανι τοποκεςία που αναφζραμε πάρα πάνω. Πια παράδοςθ λζει ότι αυτόσ ςυνζκεςε το γνωςτό κρθτικό τραγοφδι «Υότεσ κα κάμθ ξεςτεριά». Αλλά το Κζριςο μπικε ςτθν ιςτορία κυρίωσ από τα γεγονότα του Ψζςςερα χρόνια πρωτφτερα είχε αρχίςει θ αντίκεςθ ανάμεςα ςτον πρίγκιπα Γεϊργιο και ςτον Ελευκζριο Βενιηζλο, τότε υπουργό τθσ Δικαιοςφνθσ τθσ Ξρθτικισ Υολιτείασ. Ψο 1905 θ διάςταςθ των δφο ανδρϊν ιταν πλιρθσ και ο Βενιηζλοσ ανζβθκε ςτο Κζριςο και κιρυξε τθν επανάςταςθ. Σ πρίγκιπασ Γεϊργιοσ εκπροςωποφςε τθν κζλθςθ των Πεγάλων Δυνάμεων τθσ εποχισ και κυβερνοφςε με απολυταρχικζσ διακζςεισ. Σ Βενιηζλοσ εξζφραηε τον πόκο του κρθτικοφ λαοφ για φιλελεφκερθ διακυβζρνθςθ και ζνωςθ τθσ Ξριτθσ με τθν μθτζρα Ελλάδα. Γφρω από τθν επαναςτατικι ςθμαία που φψωςε ςτο Κζριςο ςυγκεντρϊκθκαν τα πιο δυναμικά και φιλελεφκερα ςτοιχεία του νθςιοφ. Σ αρμοςτισ πρίγκιπασ Γεϊργιοσ αναγκάςτθκε να παραιτθκι και το γεγονόσ αυτό άνοιξε τον δρόμο για τθν περιπόκθτθ ζνωςθ τθσ Ξριτθσ με τθν Ελλάδα. Πποροφμε να ποφμε ότι το Κζριςο είναι θ κοιτίδα του βενιηελιςμοφ. Αργότερα ο Βενιηζλοσ ζχτιςε ζνα μικρό ςπίτι ςτο Κζριςο για να ξεκουράηεται εκεί πότε-πότε. ΠΑΛΣΧ 1904

20 «Χίτλερ, να μθ το καυχθκισ πωσ πάτθςεσ τθν Ξριτθ, ξερμάτωτθ τθν θφρθκεσ κι ελείπαν τα παιδιά τςθ, ςτα ξζνα πολεμοφςανε, πάνω ςτθν Αλβανία, μά πάλι επολεμιςανε» ΦΛΗΛΨΛΞΣ Δε τθν πατείτε, εςείσ μωρζ, τθν Ξριτθ, ανάκεμά ςασ (ΧΨΛΧΣΛ ΧΥ. ΟΛΨΛΡΑ) ΧΨΑ μαφρα χρόνια τθσ γερμανικισ κατοχισ ο άγνωςτοσ λαϊκόσ ποιθτισ, θττθμζνοσ και υποδουλωμζνοσ όπωσ ο κρθτικόσ λαόσ, νοιϊκει τθν ανάγκθ να φωνάξθ με όλθ τθν δφναμθ τθσ περιφανθσ ψυχισ του τθν αλικεια που του καίει τα ςωκικά. Ρικικθκε θ Ξριτθ γιατί λείπανε ςτ αλβανικά βουνά τα παιδιά τθσ, αυτά που κα τθν υπεραςπίηονταν όπωσ ιξεραν. Ρικικθκε γιατί βρζκθκε ξαρμάτωτθ ςτον άνιςο αγϊνα. Σι ξζνοι Ρεοηθλανδοί, Αυςτραλοί, Άγγλοι που είχαν ταχκι να υπεραςπίςουν τα κρθτικά χϊματα, ανεπαρκϊσ ωπλιςμζνοι, κουραςμζνοι και με πεςμζνο το θκικό από τθν περιπζτειά τουσ ςτθν θπειρωτικι Ελλάδα, πολζμθςαν ςτθν δεκαιμερθ μάχθ (20 ζωσ 30 Παϊου με γενναιότθτα, μ όλο που ςτον ουρανό κυριαρχοφςαν ανεμπόδιςτα τα γερμανικά αεροπλάνα. Τμωσ εκείνο που προκάλεςε τον καυμαςμό ςυμμάχων και εχκρϊν είναι θ απροςδόκθτθ κινθτοποίθςθ του ντόπιου πλθκυςμοφ και θ ςυμμετοχι του ςτθν μάχθ. Αςτράτευτοι μεςιλικεσ, θλικιωμζνοι κι ζφθβοι, ακόμα και γυναίκεσ, ξεκρεμϊντασ από κάποια απόκρυφθ γωνιά του ςπιτικοφ το παμπάλαιο τουφζκι κειμιλιο των επαναςτατικϊν αγϊνων- ζτρεξαν ςτουσ κάμπουσ όπου προςγειϊνονταν οι αλεξιπτωτιςτζσ. Υολλοί απ αυτοφσ μθν ζχοντασ όπλο ζπαιρναν μαηί τουσ κάποιο γεωργικό εργαλείο, που κα μποροφςε να τουσ χρθςιμεφςθ για το πρϊτο χτφπθμα εναντίον κάποιου μιςοηαλιςμζνου «ουρανίτθ». Δεν ιταν θ ψυχρι λογικι που κατεφκυνε αυτά τα κινιματα. Ιταν θ αυκόρμθτθ αντίδραςθ που λειτουργοφςε με τον ίδιο τρόπο που είχε λειτουργιςει και ςτισ γενιζσ των αγωνιςτϊν των απελευκερωτικϊν αγϊνων του νθςιοφ.

21 Ζτςι βρζκθκαν ςτα Χανιά, ςτο Φζκυμνο και ςτο Θράκλειο, μεμονωμζνοι ι ςε ομάδεσ, να πολεμοφν οι «άμαχοι» Ξρθτικοί, αλλοφ μόνοι τουσ κι αλλοφ ςε ςυνεργαςία με τισ αγγλικζσ ι τισ ελλθνικζσ ςτρατιωτικζσ δυνάμεισ. Σι Γερμανοί πλιρωςαν βαριά τθν νίκθ τουσ. «Υροτείνομε ςαν υπζρτατο κακικον τιμισ να ιδρυκι ζνα ζκτακτο τάγμα των «Λπποτϊν τθσ Ξριτθσ» για να τιμθκι με ειδικό παράςθμο κάκε πολίτθσ και ςτρατιωτικόσ που πιρε μζροσ ςτθν πιο παράδοξθ και τθν πιο ζνδοξθ μάχθ τθσ παγκόςμιασ ιςτορίασ, τθν Πάχθ τθσ Ξριτθσ. Σι ςτρατιϊτεσ, οι άνδρεσ και οι γυναίκεσ τθσ Ξριτθσ που πιραν μζροσ ςτθν κρυλικι αυτι μάχθ πρζπει να καταταχτοφν ονομαςτικά ςτο ειδικό αυτό τάγμα των υπερανκρϊπων». Αυτά ζγραψε τότε ζνασ Γιαπωνζηοσ πολεμικόσ ανταποκριτισ ςτθν αγγλόφωνθ εφθμερίδα «Χρόνοσ» του Ψόκιο. Αντί όμωσ για τισ τιμζσ του «Ψάγματοσ των Λπποτϊν τθσ Ξριτθσ» οι χιτλερικοί κατακτθτζσ άρχιςαν τισ εκτελζςεισ αμάχων ςε όλα τα χωριά, όπου είχε προβάλει αντίςταςθ ο πλθκυςμόσ ΘΦΩΕΧ ΞΑΛ ΘΦΩΛΔΕΧ ΨΘΧ ΞΦΘΨΘΧ

22 Αλίμονο ςτουσ λαοφσ που δεν ζχουν ιρωεσ. Αλίμονο ςτουσ λαοφσ που ζχουν ανάγκθ από ιρωεσ. Θ δαςκαλάκαινα ςτεκε κι εκράκιε τθ ςθμαία Ζςτεκε εισ τα Ξλάουςτρα κι εφϊναη όλθ μζρα Ψων καπετάνιων φϊναηε να μθ παραδοκοφνε Ρα μθ πιαςτοφν αιχμάλωτοι, καλιά να ςκοτωκοφνε. ΣΛ ιςτορικζσ περιπζτειεσ τθσ Ξριτθσ, οι αλλεπάλλθλεσ και μακραίωνεσ ξενικζσ κατοχζσ και οι ατζλειωτοι ξεςθκωμοί του λαοφ τθσ ενάντια ςτουσ κάκε λογισ κατακτθτζσ ιςαν οι ςυνκικεσ που αναδίξανε ζνα πλικοσ από ιρωεσ, πολεμικοφσ θγζτεσ (καπετάνιουσ), τοπικοφσ λαϊκοφσ αρχθγοφσ, γενάρχεσ με εξαιρετικά θγετικά προςόντα, ςτρατιωτικά μα ςυχνά και πολιτικά. Υολλοί απ αυτοφσ ιταν ςτθν πραγματικότθτα ι απζκτθςαν ςτον κρφλο τισ διαςτάςεισ θμικζων, ενϊ άλλοι αναδείχκθκαν πραγματικοί εκνομάρτυρεσ. Είναι αδφνατο να γίνθ εδϊ ονομαςτικό επιμνθμόςυνο προςκλθτιριο όλων αυτϊν των θρϊων. Από τον Οαςκζνθ και τον Υανάρθ που αγωνίςτθκαν κατά των Φωμαίων, όταν αυτοί ιλκαν να κατακτιςουν το νθςί, μζχρι τουσ ιρωεσ των αγϊνων κατά των Αράβων και μζχρι του αγωνιςτζσ των επαναςτάςεων κατά των Βενετςιάνων και των Ψοφρκων πολλά ονόματα ςκεπάςτθκαν με το πζπλο τθσ λικθσ. Κα περιοριςτοφμε εδϊ και ςτο ςχετικό διάγαμμα χάρτθ να αναφζρουμε μόνο μερικά ονόματα και να περιγράψουμε με λίγα λόγια τισ πιο γνωςτζσ φυςιογνωμίεσ αγωνιςτϊν τθσ βενετοκρατίασ και τθσ τουρκοκρατίασ, που θ δράςθ τουσ είναι κάπωσ πλατφτερα γνωςτι. Χτουσ μακροφσ θρωϊκοφσ αγϊνεσ των πρϊτων αιϊνων τθσ βενετοκρατίασ διζπρεψαν ο Αλζξιοσ Ξαλλζργθσ, ο Ψαρομιλιγγοσ, ο Γεϊργιοσ και ο Κεόδωροσ Χορτάτςθσ, ο Χιφθσ Βλαςτόσ, ο Γεϊργιοσ Ξαντανολζοσ, ο Οζων Ξαλλζργθσ, ο Πανουιλ Ξαψοκαλφβθσ, ο Βάρδασ Ξαλλζργθσ. Από τουσ αγϊνεσ κατά των Ψοφρκων ζγιναν γνωςτοί ο πρωτομάρτυρασ τθσ ελλθνικισ ελευκερίασ Λωάννθσ Βλάχοσ ι Δαςκαλογιάννθσ (1770), ο Ξωνςταντίνοσ Γιαμπουδάκθσ και ο

23 θγοφμενοσ Γαβριιλ Παρινάκθσ του Αρκαδίου (1866), ο Πιχ. Ξόρακασ (1882), ο Παςτραχάσ (1868), ο Ρτεντιδάκθσ (1866), ο Εμμ. Ξαηάνθσ, ο Οόγιοσ, ο Βζργασ, ο Χατηθμιχάλθσ Γιάνναρθσ, ο Πανοφςακασ (1774), ο Ξριάρθσ (1884), ο Χκαλίδθσ, ο Πανοφςοσ Ξοφντουροσ (1897), ο Χάλθσ, ο Ξουρμοφλθσ, ο Θρακλισ Ξοκκινίδθσ (1867), ο Ψςουδερόσ, ο ωπατζρασ (1828), ο Χιφακασ (1823), ο Χαιρζτθσ (1840). Χτον μακεδονικό αγϊνα τθσ πρϊτθσ δεκαετίασ του αιϊνα μασ οι κρθτικοί ζδωςαν το παρϊν με το παραπάνω. Από τουσ μακεδονομάχουσ του νθςιοφ αναφζρομε τον Ψςόντο ι Βάρδα, τον Υαφλο Γφπαρθ, τον Γ. Δικόνθμο ι Πακρι, τον Λωάννθ Ξαραβίτθ, τον Γ. Βολάνθ, τον Γ. Ξατεχάκθ, τον Χτ. Ξλειδι. Υλικοσ καπεταναίων ανζδειξε και θ αντίςταςθ τθσ Ξριτθσ ςτον ΒϋΥαγκόςμιο πόλεμο. Απ αυτοφσ πολλοί ηοφν ακόμα και κινοφνται ανάμεςά μασ. Χτουσ θρωϊκοφσ αγϊνεσ του νθςιοφ παίρνει ξεχωριςτι κζςθ και θ γυναίκα, θ Ξρθτικιά μάνα, θ αδελφι, θ ςφηυγοσ, που πολλζσ φορζσ φανζρωςε τθν χαρακτθριςτικι δωρικι πολεμικι αρετι τθσ. Σι θρωϊδεσ του νθςιοφ είναι άπειρεσ, όπωσ και οι ιρωεσ μά ανϊνυμεσ, γιατί όλεσ μαηί ζγραψαν και ηωγράφιςαν τθν μορφι και τθν ψυχι τθσ Ξρθτικισ γυναίκασ, που ς όλουσ τουσ αγϊνεσ και τισ επαναςτάςεισ τθσ βενετοκρατίασ και τθσ τουρκοκρατίασ και τελευταία κατά τθν γερμανικι ειςβολι ςτο νθςί ζδωςαν εξαιρετικά δείγματα του θρωϊςμοφ τουσ και πολλζσ φορζσ μαρτφρθςαν για να μθ προδϊςουν τα ιερά τθσ φυλισ μασ. Θ δφναμι τουσ φτάνει ςε κόςμουσ παραμυκιϊν και όχι μόνο κάνει δφςπιςτουσ τουσ ακροατζσ, μα κι αυτόν που διθγείται ϊρεσ-ϊρεσ τον ξαφνιάηει. Υόςεσ φορζσ ςτα χρόνια τθσ τουρκοκρατίασ θ Ξρθτικιά δεν πλιρωςε με αίμα τθν άρνθςθ ςτισ οργιαςτικζσ επικυμίεσ των Ψοφρκων αγάδων! Ακόμα και ςιμερα ςϊηεται ςτο ςτόμα του κρθτικοφ λαοφ το μοιρολόϊ τθσ θρωϊκισ μάνασ Δαςκαλογιάνναινασ, τθσ γυναίκασ του εκνομάρτυρα, που οι Ψοφρκοι τθσ άρπαξαν τισ δφο τθσ κόρεσ, Παρία και Ανκοφςα, και τισ πιγαν ςτον ςεραςκζρθ ςτο Φραγκοκάςτελλο των Χφακιϊν. Υόςεσ φορζσ δεν χόρεψαν οι γυναίκεσ του νθςιοφ τον χορό του Ηαλόγγου και πόςεσ φορζσ δεν ξεπζραςαν ςε φρόνθμα τισ αρχαίεσ Χπαρτιάτιςςεσ! Περικζσ ξζφυγαν από τθν ανωνυμία, όπωσ οι Χφακιανζσ που πιραν μζροσ ςτθν ανατίναξθ του πφργου του Αλθδάκθ ςτο Ππρόςνερο του Αποκορϊνου (1774), θ Χοφοφλα από τον Ποχό, αδελφι των αρματωλϊν Βζργθδων, θ Αρετι Ριϊτθ, ςυμπολεμίςτρια των θρωϊκϊν αδελφϊν τθσ (1821). Ψο δίκιο των κρφλων και των παραδόςεων που αναφζρονται ςτθν γενναιότθτα τθσ θρωϊδοσ τθσ Ξριτθσ κα μασ το επιβεβαιϊςουν χαρακτθριςτικά παραδείγματα: Θ Ξρθτικιά ςφηυγοσ του Φωμαίου ςτρατθγοφ Υομπθίου από τθν Ζλυρο (ςθμ. Φοδοβάνι Χελίνου) όταν ςκοτϊκθκε ο άντρασ τθσ αρνικθκε να γίνει γυναίκα του Ξράςςου. Ζγραψε πάνω ςε ζνα κομμάτι γρανίτθ, που ςϊηεται μζχρι ςιμερα, «αποκνιςκω Ξριςςα και γυνι του Υομπθίου» και φςτερα αυτοκτόνθςε. Χαρακτθριςτικι είναι θ απάντθςθ τθσ Ξρθτικιάσ μάνασ ςτουσ Γερμανοφσ που κα ελευκζρωναν τον γιό τθσ αν μαρτυροφςε τουσ ςυνενόχουσ του: «αν είναι να προδϊςθ προτιμϊ να τον χάςω». Ψο ξεχωριςτό όμωσ και αξζχαςτο γυναικείο ςφμβολο των αγϊνων τθσ Ξριτθσ είναι θ θρωίδα του Αρκαδίου (1866) Χαρίκλεια Δαςκαλάκθ από τθν Αμνάτο Φεκφμνθσ. Χε όλθ τθν διάρκεια τθσ φοβερισ πολιορκίασ τθσ μονισ του Αρκαδίου θ γυναίκα αυτι ςτεκόταν πάνω ςτισ επάλξεισ και βοθκοφςε τουσ μαχθτζσ. Ψρείσ φορζσ αναςτιλωςε τθν ςθμαία του οπλαρχθγοφ γιοφ τθσ όταν οι εχκρικζσ ςφαίρεσ ςποφςαν το κοντάρι τθσ. Χωρίσ να φοβθκι τίποτα βοθκοφςε τα παλλθκάρια εφοδιάηοντάσ τα με φυςίγγια και παρϊτρυνε τουσ καπεταναίουσ με εμψυχωτικά λόγια να ςυνεχίςουν τθν αντίςταςθ. Ξάποτε ϊρμθςε και ςε πτϊμα εχκροφ και άρπαξε φυςίγγια για τουσ ςυμπολεμιςτζσ τθσ. Γλφτωςε τον κάνατο όταν ανατινάχκθκε θ Πονι και κατζφυγε ςτθν Ακινα όπου ζγινε δεκτι με τιμζσ πολεμάρχου. Σ ΞΦΘΨΛΞΣΧ

ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ - ΑΠΕΛΕΤΘΕΡΩΗ ΣΗ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ, 1912

ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ - ΑΠΕΛΕΤΘΕΡΩΗ ΣΗ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ, 1912 ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ - ΑΠΕΛΕΤΘΕΡΩΗ ΣΗ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ, 1912 Το 1912 ξζςπαςε ο Αϋ Βαλκανικόσ Πόλεμοσ, ςτον οποίο θ Βουλγαρία, θ Σερβία, θ Ελλάδα και το Μαυροβοφνιο ςυμμάχθςαν εναντίον τθσ Οκωμανικισ Αυτοκρατορίασ,

Διαβάστε περισσότερα

Μζρη διαςκζδαςησ παιδιών

Μζρη διαςκζδαςησ παιδιών ΚΙΜΩΛΟΣ Αξιοθζατα Εχει ωραία αξιοκζατα όπωσ το κάςτρο, ο βράχοσ μανιτάρι και ο μεγάλοσ βράχοσ ελζφαντασ, από όπου ςκαρφαλϊνουν και κάνουν πολλζσ βουτιζσ τα παιδιά το καλοκαίρι!! Φαγητό διαςκζδαςη Τα εςτιατόρια

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιπέτειεσ των πουλιών ςτη λίμνη Κουρνά

Οι περιπέτειεσ των πουλιών ςτη λίμνη Κουρνά Οι περιπέτειεσ των πουλιών ςτη λίμνη Κουρνά (Παραμφκι δθμιουργθμζνο από τα παιδιά του Παιδικοφ τακμοφ «Παιδικό Χαμόγελο», Εκπαιδευτικός: Αλζξανδρος Πανταηις, Ρζκυμνο 2013) -«Καλθμζρα αράχνθ!» Είπε λαχανιαςμζνοσ

Διαβάστε περισσότερα

Μαρίλια Διόλα Ιωςθφίνα Πεαηίνου Στ τάξθ

Μαρίλια Διόλα Ιωςθφίνα Πεαηίνου Στ τάξθ Μαρίλια Διόλα Ιωςθφίνα Πεαηίνου Στ τάξθ Στθν Ιταλία θ περίοδοσ των Χριςτουγζννων ζχει τθ μεγαλφτερθ διάρκεια από όλεσ τισ άλλεσ των χριςτιανικών χωρών. Αρχίηει από τισ 8 Δεκεμβρίου και ολοκλθρώνεται ςτισ

Διαβάστε περισσότερα

Ελευθέρια Ιωαννίνων και Περιαστικό Δάσος Ιωαννίνων

Ελευθέρια Ιωαννίνων και Περιαστικό Δάσος Ιωαννίνων Ελευθέρια Ιωαννίνων και Περιαστικό Δάσος Ιωαννίνων Ξθμζρωνε μια μζρα ςαν όλεσ τισ άλλεσ και κανείσ δεν περίμενε να εξελιχκεί διαφορετικι. Τα ηϊα και οι άνκρωποι ςτο περιβάλλον του κάςτρου και τθσ λίμνθσ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΙΧΑΚΙΑ ΓΙΑ ΣΑ ΧΡΙΣΟΤΓΕΝΝΑ

ΣΙΧΑΚΙΑ ΓΙΑ ΣΑ ΧΡΙΣΟΤΓΕΝΝΑ ΣΙΧΑΚΙΑ ΕΤΧΕ ΓΙΑ ΣΑ ΧΡΙΣΟΤΓΕΝΝΑ & ΣΗΝ ΠΡΩΣΟΧΡΟΝΙΑ ΣΙΧΑΚΙΑ ΓΙΑ ΣΑ ΧΡΙΣΟΤΓΕΝΝΑ Χριςτουγεννιάτικεσ ευχζσ κα βγάλω και κα ςτείλω από τα βάκθ τςθ καρδιάσ όπου κι 'αν ζχω φίλο κι ασ γίνει κάκε μου ευχι ςτον

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερη ελληνικθ ζωγραφικθ Τρία μεγάλα πρόςωπα τησ ελληνικθσ ζωγραφικθσ. Tři osobnosti řeckého malířství

Νεότερη ελληνικθ ζωγραφικθ Τρία μεγάλα πρόςωπα τησ ελληνικθσ ζωγραφικθσ. Tři osobnosti řeckého malířství Νεότερη ελληνικθ ζωγραφικθ Τρία μεγάλα πρόςωπα τησ ελληνικθσ ζωγραφικθσ Tři osobnosti řeckého malířství Δομθνικοσ Θεοτοκόπουλοσ Ο Δομινικοσ Θεοτοκόπουλοσ (Χάνδακασ 1541-Σολζδο 1614), γνωςτόσ επίςθσ με

Διαβάστε περισσότερα

Τγρότοποσ Κορϊνειασ Βόλβθσ: «ζνασ κρυμμζνοσ κθςαυρόσ»

Τγρότοποσ Κορϊνειασ Βόλβθσ: «ζνασ κρυμμζνοσ κθςαυρόσ» Τηλ.6937122299 - Email: nasthem1@hotmail.com Τγρότοποσ Κορϊνειασ Βόλβθσ: «ζνασ κρυμμζνοσ κθςαυρόσ» Κείμενο Φωτογραφίεσ: Θζμιδα Ναςοποφλου Ξεναγόσ Εκνικϊν Δρυμϊν & Υγροτόπων MSc Biodiversity Σε μικρι απόςταςθ

Διαβάστε περισσότερα

Απόδραςη ςτον Εθνικό Δρυμό Βάλια Κάλντα και ςτα Βλαχοχϊρια τησ Πίνδου

Απόδραςη ςτον Εθνικό Δρυμό Βάλια Κάλντα και ςτα Βλαχοχϊρια τησ Πίνδου Απόδραςη ςτον Εθνικό Δρυμό Βάλια Κάλντα και ςτα Βλαχοχϊρια τησ Πίνδου Κείμενο - Φωτογραφίεσ: Θζμιδα Ναςοποφλου Ξεναγόσ Εθνικϊν Δρυμϊν & Υγροτόπων MSc Biological Diversity Ελάτε μαηί μασ να περπατιςουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μια κακιά ςφηυγοσ. Διονφςθσ Κυβρικοςαίοσ. Το κορίτςι και θ ευχι

Μια κακιά ςφηυγοσ. Διονφςθσ Κυβρικοςαίοσ. Το κορίτςι και θ ευχι Μια κακιά ςφηυγοσ Μια φορά κι ζναν καιρό ςε μια χϊρα, κάκε νφχτα ζβγαινε ζνασ ξζνοσ, που ιταν πραγματικά επικίνδυνοσ και ζκανε πολφ άςχθμα πράγματα. Ζκοβε πάρα πολλά ξφλα με τα οποία ζβαηε φωτιζσ ςε τυχαία

Διαβάστε περισσότερα

Νθπιαγωγείο : Φεβρουάριοσ-Μάιοσ 2015. Μεςόγειοσ, μια κάλαςςα πολλζσ ιςτορίεσ.

Νθπιαγωγείο : Φεβρουάριοσ-Μάιοσ 2015. Μεςόγειοσ, μια κάλαςςα πολλζσ ιςτορίεσ. Νθπιαγωγείο : Φεβρουάριοσ-Μάιοσ 2015. Μεςόγειοσ, μια κάλαςςα πολλζσ ιςτορίεσ. Μια μζρα ςαν όλεσ τισ άλλεσ, ζνα ναυάγιο (Σιτανικόσ) τράβθξε τθν προςοχι μασ και μασ ζδωςε τροφι για ςκζψθ. Ζτςι καταλιξαμε

Διαβάστε περισσότερα

Μθχανι του Χρόνου: Το ςχίςμα των Μουςουλμάνων. Σουνίτεσ - Σιίτεσ, Ταλιμπάν και ISIS

Μθχανι του Χρόνου: Το ςχίςμα των Μουςουλμάνων. Σουνίτεσ - Σιίτεσ, Ταλιμπάν και ISIS Μθχανι του Χρόνου: Το ςχίςμα των Μουςουλμάνων. Σουνίτεσ - Σιίτεσ, Ταλιμπάν και ISIS Το ςχίςμα των Μουςουλμάνων και θ πολφνεκρθ διαμάχθ τουσ. Ποιοι είναι οι Σουνίτεσ και ποιοι οι Σιίτεσ. Ποιο δόγμα ακολουκοφν

Διαβάστε περισσότερα

Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν

Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν Ammon Ovis_Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν_ Ραδιοςτακμόσ Flash 96 1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Σο δείγμα περιλαμβάνει 332 τουρίςτεσ από 5 διαφορετικζσ θπείρουσ. Οι περιςςότεροι εξ αυτϊν

Διαβάστε περισσότερα

Ρροςκφνθμα ςτο Άγιον Προσ

Ρροςκφνθμα ςτο Άγιον Προσ Ρροςκφνθμα ςτο Άγιον Προσ Το Άγιον Προσ είναι θ μεγαλφτερθ και ςθμαντικότερθ ορκόδοξθ κοινότθτα ςτθν Ελλάδα. Είναι θ πθγι τθσ πίςτεωσ, για εκατομμφρια πιςτϊν Ορκοδόξων Χριςτιανϊν, και είναι επίςθσ μζροσ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΘΜΟΣ ΡΛΘΟΦΟΘΣΘΣ ΓΙΑ ΤΘΝ 28 θ ΟΚΤΩΒΙΟΥ Για τθν 28 θ Οκτωβρίου, αιςκάνεςτε ότι γνωρίηετε πολλά, αρκετά, λίγα, ι ςχεδόν τίποτα;

ΒΑΘΜΟΣ ΡΛΘΟΦΟΘΣΘΣ ΓΙΑ ΤΘΝ 28 θ ΟΚΤΩΒΙΟΥ Για τθν 28 θ Οκτωβρίου, αιςκάνεςτε ότι γνωρίηετε πολλά, αρκετά, λίγα, ι ςχεδόν τίποτα; ΒΑΘΜΟΣ ΡΛΘΟΦΟΘΣΘΣ ΓΙΑ ΤΘΝ 28 θ ΟΚΤΩΒΙΟΥ Για τθν 28 θ Οκτωβρίου, αιςκάνεςτε ότι γνωρίηετε πολλά, αρκετά, λίγα, ι ςχεδόν τίποτα; 49 29 19 2 Ρολλά Αρκετά Λίγα Σχεδόν τίποτα 0745 / Διάγραμμα 1 ΒΑΘΜΟΣ ΡΛΘΟΦΟΘΣΘΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόνομοι Πράκτορες. Αναφορά Εργασίας Εξαμήνου. Το αστέρι του Aibo και τα κόκαλα του

Αυτόνομοι Πράκτορες. Αναφορά Εργασίας Εξαμήνου. Το αστέρι του Aibo και τα κόκαλα του Αυτόνομοι Πράκτορες Αναφορά Εργασίας Εξαμήνου Το αστέρι του Aibo και τα κόκαλα του Jaohar Osman Η πρόταςθ εργαςίασ που ζκανα είναι το παρακάτω κείμενο : - ξ Aibo αγαπάει πάρα πξλύ ρα κόκαλα και πάμρα ρα

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα ξφλινα πνευςτά

Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα ξφλινα πνευςτά Τα νύλιμα! ΧΟΡΗΓΟΣ Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα ξφλινα πνευςτά τα ξφλινα! 1. Γιατί τα λζμε ξφλινα πνευςτά; Πνευςτά ονομάηονται τα όργανα ςτα οποία ο ιχοσ παράγεται μζςα ςε ζνα ςωλινα απ όπου περνάει ο

Διαβάστε περισσότερα

Αλάγλωζε εηθαζηηθώλ έργωλ ως ηζηορηθώλ πεγώλ. Γεκήηρηος Βιάτος, Στοιηθός Σύκβοσιος Φηιοιόγωλ Ροδόπες

Αλάγλωζε εηθαζηηθώλ έργωλ ως ηζηορηθώλ πεγώλ. Γεκήηρηος Βιάτος, Στοιηθός Σύκβοσιος Φηιοιόγωλ Ροδόπες Αλάγλωζε εηθαζηηθώλ έργωλ ως ηζηορηθώλ πεγώλ Γεκήηρηος Βιάτος, Στοιηθός Σύκβοσιος Φηιοιόγωλ Ροδόπες Ανάγνωςθ εικαςτικϊν ζργων ωσ ιςτορικϊν πθγϊν Τρία επίπεδα ερμθνείασ που αντιςτοιχοφν, κατά τον Ζρβιν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΑΣΗΕΙ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΩΝ ΕΠΙΛΟΓΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΣΗΝ ΔΙΑΜΟΝΗ ΣΩΝ ΤΝΕΔΡΩΝ

ΚΡΑΣΗΕΙ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΩΝ ΕΠΙΛΟΓΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΣΗΝ ΔΙΑΜΟΝΗ ΣΩΝ ΤΝΕΔΡΩΝ ΕΠΙΛΟΓΕ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΣΗΝ ΔΙΑΜΟΝΗ ΣΩΝ ΤΝΕΔΡΩΝ ΚΡΑΣΗΕΙ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΩΝ Οι φνεδροι κα πρζπει να διευκετιςουν οι ίδιοι τισ κρατιςεισ ξενοδοχείων. τα ξενοδοχεία Holiday Inn και Castelli θ Οργανωτικι Επιτροπι

Διαβάστε περισσότερα

Γεϊργιοσ Βιηυθνόσ, Το αμάρτθμα τθσ μθτρόσ μου (απόςπαςμα).

Γεϊργιοσ Βιηυθνόσ, Το αμάρτθμα τθσ μθτρόσ μου (απόςπαςμα). ΕΞΕΤΑΗΟΜΕΝΟ ΜΑΚΘΜΑ:ΛΟΓΟΤΕΧΝΛΑ ΚΕΩΘΤΛΚΘΣ ΚΑΤΕΥΚΥΝΣΘΣ ΘΜΕΟΜΘΝΛΑ:.. ΕΛΣΘΓΘΤΘΣ:ΟΚΑΣ ΚΛΕΑΧΟΣ ΟΝΟΜΑΤΕΡΩΝΥΜΟ ΜΑΚΘΤΘ: Θζμα Α Αϋ. ΚΕΙΜΕΝΟ Γεϊργιοσ Βιηυθνόσ, Το αμάρτθμα τθσ μθτρόσ μου (απόςπαςμα). Πταν επανιλκον

Διαβάστε περισσότερα

τα κρουςτά! Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα κρουςτά

τα κρουςτά! Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα κρουςτά Τα κροσζηά! ΧΟΡΗΓΟΣ Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα κρουςτά τα κρουςτά! 1. Γιατί ονομάηονται κρουςτά όργανα; Το όνομα «κρουςτά» όργανα προζρχεται από το ριμα κροφω/χτυπώ και δθλϊνει τον τρόπο με τον οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΟ ΠΛΑΣΙΚΟ!!! ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΙ ΠΛΑΣΙΚΕ ΑΚΟΤΛΕ!!!

ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΟ ΠΛΑΣΙΚΟ!!! ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΙ ΠΛΑΣΙΚΕ ΑΚΟΤΛΕ!!! ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΟ ΠΛΑΣΙΚΟ!!! ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΙ ΠΛΑΣΙΚΕ ΑΚΟΤΛΕ!!! Το πλαςτικό ζχει γίνει αναπόςπαςτο κομμάτι τθσ κακθμερινισ μασ ηωισ, πλαςτικά μπουκάλια, πλαςτικά παιχνίδια, πλαςτικά ποτιρια, πλαςτικζσ ςακοφλεσ. Πλαςτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΡΑΑΜΥΘΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΡΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΤΑ ΡΑΑΜΥΘΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΡΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΤΑ ΡΑΑΜΥΘΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΡΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Ένασ από τουσ πρϊτουσ ανκρϊπουσ που μίλθςε για τθν ικανότθτα των παιδιϊν να ςκζφτονται αφθρθμζνα ιταν ο ιδρυτισ τθσ Φιλοςοφίασ για παιδιά Matthew Lipman.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μουτότο ςτθν Λωνίδειο Σχολι

Ο Μουτότο ςτθν Λωνίδειο Σχολι Ο Μουτότο ςτθν Λωνίδειο Σχολι Θ Σοφία Χατηι ςυγγραφζασ του Μουτότο παρουςίαςε το βιβλίο τθσ ςτα παιδιά των τμθμάτων Α1 και Α2 Γυμναςίου τθσ Λωνιδείου Σχολισ. ΓΡΑΦΩ ΓΙΑ ΣΗ ΜΕΡΑ ΠΟΤ ΗΡΘΕ ΣΟ ΧΟΛΕΙΟ ΜΑ Ο ΜΟΤΣΟΣΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μάκθμα 12 Σα νζα αςτικά τοπία τακμοί, Αεροδρόμια, Εμπορικά Κζντρα (ωσ νζοσ δθμόςιοσ χϊροσ)

Μάκθμα 12 Σα νζα αςτικά τοπία τακμοί, Αεροδρόμια, Εμπορικά Κζντρα (ωσ νζοσ δθμόςιοσ χϊροσ) ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΜΑΔΗΜΑΛΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μάκθμα 12 Σα νζα αςτικά τοπία τακμοί, Αεροδρόμια, Εμπορικά Κζντρα (ωσ νζοσ δθμόςιοσ χϊροσ) ΛΙΛΑ ΘΕΟΔΩΡΙΔΟΤ Τμήμα ΠΜ & ΜΤΓ Θ δθμιουργία ΝΕΟΤ δθμόςιου χϊρου ςτο εςωτερικό πολυλειτουργικϊν

Διαβάστε περισσότερα

DAILY TOURS -ΠΗΛΙΟ- Full Day: From 9 30.. TO 17 00 ΜΑΚΡΤΝΙΣΑ ΠΟΡΣΑΡΙΑ ΧΑΝΙΑ ΑΓ. ΙΩΑΝΝΗ ΠΑΠΑ ΝΕΡΟ ΧΟΡΕΤΣΟ ΚΙΟ ΣΑΓΚΑΡΑΔΑ ΜΤΛΟΠΟΣΑΜΟ ΜΗΛΙΕ ΑΦΗΟ ΚΑΛΑ ΝΕΡΑ

DAILY TOURS -ΠΗΛΙΟ- Full Day: From 9 30.. TO 17 00 ΜΑΚΡΤΝΙΣΑ ΠΟΡΣΑΡΙΑ ΧΑΝΙΑ ΑΓ. ΙΩΑΝΝΗ ΠΑΠΑ ΝΕΡΟ ΧΟΡΕΤΣΟ ΚΙΟ ΣΑΓΚΑΡΑΔΑ ΜΤΛΟΠΟΣΑΜΟ ΜΗΛΙΕ ΑΦΗΟ ΚΑΛΑ ΝΕΡΑ DAILY TOURS -ΠΗΛΙΟ- Full Day: From 9 30.. TO 17 00 ΜΑΚΡΤΝΙΣΑ ΠΟΡΣΑΡΙΑ ΧΑΝΙΑ ΑΓ. ΙΩΑΝΝΗ ΠΑΠΑ ΝΕΡΟ ΧΟΡΕΤΣΟ ΚΙΟ ΣΑΓΚΑΡΑΔΑ ΜΤΛΟΠΟΣΑΜΟ ΜΗΛΙΕ ΑΦΗΟ ΚΑΛΑ ΝΕΡΑ Κάντε κράτηση Παρασκευή, άββατο, Κυριακή καθώς και

Διαβάστε περισσότερα

τα χάλκινα! 9 ερωτιςεισ & 10 απαντιςεισ για τα χάλκινα όργανα

τα χάλκινα! 9 ερωτιςεισ & 10 απαντιςεισ για τα χάλκινα όργανα Τα χάλκιμα! ΧΟΡΗΓΟΣ τα χάλκινα! 9 ερωτιςεισ & 10 απαντιςεισ για τα χάλκινα όργανα 1. Γιατί τα λζμε χάλκινα πνευςτά όργανα; Πνευςτά χαρακτθρίηονται όλα τα όργανα ςτα οποία ο ιχοσ παράγεται από τθν (ανα)πνοι

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Φροντιστήριο Στην Ελληνική Γλώσσα. Απαντιςεισ. Το κείμενο αναφζρεται ςτθ ςθμαςία των αρχαίων μνθμείων και ςτουσ τρόπουσ προςζγγιςισ τουσ.

Ειδικό Φροντιστήριο Στην Ελληνική Γλώσσα. Απαντιςεισ. Το κείμενο αναφζρεται ςτθ ςθμαςία των αρχαίων μνθμείων και ςτουσ τρόπουσ προςζγγιςισ τουσ. Απαντιςεισ Α1. Το κείμενο αναφζρεται ςτθ ςθμαςία των αρχαίων μνθμείων και ςτουσ τρόπουσ προςζγγιςισ τουσ. Βαςικά ςθμεία: Λόγοι προςταςίασ: 1. Εκφραςτζσ δθμοκρατικοφ πνεφματοσ 2. Χϊροι ψυχαγωγίασ και πολιτιςμικισ

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτική Ιςτορία του Πόντου. Γενοκτονίασ του Ποντιακού Ελληνιςμού

Περιληπτική Ιςτορία του Πόντου. Γενοκτονίασ του Ποντιακού Ελληνιςμού Περιληπτική Ιςτορία του Πόντου Και τθσ Γενοκτονίασ του Ποντιακού Ελληνιςμού (Ιςτορικά τεκμιρια, μαρτυρίεσ, άρκρα) για τουσ μακθτζσ του Γυμναςίου και Λυκείου των Ελλθνικϊν ςχολείων τθσ Αυςτραλίασ επιμζλεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΘΘ ΝΕΡΟΤ!!!!

ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΘΘ ΝΕΡΟΤ!!!! ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΘΘ ΝΕΡΟΤ!!!! Χωρίσ νερό δεν μπορεί να υπάρξει ανκρϊπινθ ηωι! Ζνασ μζςοσ άνκρωποσ μπορεί να αντζξει χωρίσ τροφι 2 μινεσ, ενϊ χωρίσ νερό μόνο 2-3 μζρεσ. Αν ο ανκρϊπινοσ οργανιςμόσ χάςει μεγάλθ ποςότθτα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΠΕΔΟ 11 12 (Β - Γ Λυκείου)

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΠΕΔΟ 11 12 (Β - Γ Λυκείου) ΕΠΙΠΕΔΟ 11 12 (Β - Γ Λυκείου) 19 Μαρτίου 2011 10:00-11:15 3 point/μονάδες 1) Στθν πιο κάτω εικόνα πρζπει να υπάρχει αρικμόσ ςε κάκε κουκκίδα ϊςτε το άκροιςμα των αρικμϊν ςτα άκρα κάκε ευκφγραμμου τμιματοσ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΚΟ ΧΟΛΕΙΟ ΓΩΝΙΑ ΠΟΙΗΜΑΣΑ ΚΑΙ ΣΡΑΓΟΤΔΙΑ ΓΙΑ ΣΟ ΟΛΟΚΑΤΣΩΜΑ ΣΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΤ

ΔΗΜΟΣΙΚΟ ΧΟΛΕΙΟ ΓΩΝΙΑ ΠΟΙΗΜΑΣΑ ΚΑΙ ΣΡΑΓΟΤΔΙΑ ΓΙΑ ΣΟ ΟΛΟΚΑΤΣΩΜΑ ΣΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΤ ΔΗΜΟΣΙΚΟ ΧΟΛΕΙΟ ΓΩΝΙΑ ΠΟΙΗΜΑΣΑ ΚΑΙ ΣΡΑΓΟΤΔΙΑ ΓΙΑ ΣΟ ΟΛΟΚΑΤΣΩΜΑ ΣΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΤ ΣΑΞΗ: Δ ΔΑΚΑΛΟ ΣΑΞΗ: ΦΑΡΜΑΚΗ ΗΛΙΑ ΧΟΛΙΚΟ ΕΣΟ 2012-2013 ΔΗΜΟΣΙΚΟ ΧΟΛΕΙΟ ΓΩΝΙΑ ΠΟΙΗΜΑΣΑ ΓΙΑ ΣΟ ΟΛΟΚΑΤΣΩΜΑ ΣΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

Σπίτι μου, ςπιτάκι μου!

Σπίτι μου, ςπιτάκι μου! 4ο Δημοτικό Σχολείο Νζασ Ευκαρπίασ Αρχαιολογικό Μουςείο Θεςςαλονίκησ Σπίτι μου, ςπιτάκι μου! 1 Συμμετζχοντεσ Σχολείο: 4 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ευκαρπίασ Τάξη / Τμήμα: Β1 Αριθμόσ μαθητών: 19 Αριθμόσ παλιννοςτοφντων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΟΝΕΙΟ ΔΕΝ ΤΕΛΕΙΩΝΕΙ ΡΟΤΕ ΕΔΩ. ΕΚΡΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ:ΧΑΑ ΜΕΛΑΧΟΙΝΟΥ

ΤΟ ΟΝΕΙΟ ΔΕΝ ΤΕΛΕΙΩΝΕΙ ΡΟΤΕ ΕΔΩ. ΕΚΡΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ:ΧΑΑ ΜΕΛΑΧΟΙΝΟΥ ΤΟ ΟΝΕΙΟ ΔΕΝ ΤΕΛΕΙΩΝΕΙ ΡΟΤΕ ΕΔΩ. ΕΚΡΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ:ΧΑΑ ΜΕΛΑΧΟΙΝΟΥ σ ΣΙΣΛΟ : ΣΟ ΟΝΕΙΡΟ ΔΕΝ ΣΕΛΕΙΩΝΕΙ ΠΟΣΕ ΕΔΩ! ΜΙΑ ΦΑΝΣΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΙΑ ΣΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΗ ΣΡΙΣΗ ΣΑΞΗ. Ζκδοςθ 2013 Σχολείο Σαραβαλίου Υπεφκυνθ εκπαιδευτικόσ

Διαβάστε περισσότερα

Η απελευθέρωςη τησ Θεςςαλονίκησ το 1912*

Η απελευθέρωςη τησ Θεςςαλονίκησ το 1912* Η απελευθέρωςη τησ Θεςςαλονίκησ το 1912* Η απελευκζρωςθ τθσ Θεςςαλονίκθσ, από μια ςυγκυρία τθσ ιςτορίασ, ςυνζπεςε με τθ μζρα τθσ γιορτισ του Aγίου Δθμθτρίου. Ήταν 26 Οκτωβρίου του 1912, γφρω ςτισ 11 το

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΙΩΕΙ ΣΕΧΝΙΚΗ ΣΟΤ ΣΕΡΜΑΣΟΦΤΛΑΚΑ ΕΙΗΓΗΣΗ: ΚΑΡΑΒΕΛΗ ΓΡΗΓΟΡΗ

ΗΜΕΙΩΕΙ ΣΕΧΝΙΚΗ ΣΟΤ ΣΕΡΜΑΣΟΦΤΛΑΚΑ ΕΙΗΓΗΣΗ: ΚΑΡΑΒΕΛΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΗΜΕΙΩΕΙ ΣΕΧΝΙΚΗ ΣΟΤ ΣΕΡΜΑΣΟΦΤΛΑΚΑ ΕΙΗΓΗΣΗ: ΚΑΡΑΒΕΛΗ ΓΡΗΓΟΡΗ 1 ΣΕΧΝΙΚΗ ΣΟΤ ΣΕΡΜΑΣΟΦΤΛΑΚΑ ΑΜΤΝΣΙΚΗ ΣΕΧΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΣΙΚΗ ΣΕΧΝΙΚΗ 2 ΑΜΤΝΣΙΚΗ ΣΕΧΝΙΚΗ ΣΟΤ ΣΕΡΜΑΣΟΦΤΛΑΚΑ ΑΜΤΝΣΙΚΗ ΣΕΧΝΙΚΗ ΧΩΡΙ ΜΠΑΛΑ ΑΜΤΝΣΙΚΗ ΣΕΧΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακά Τηάκια. Πουκεβίλ 2, Ιωάννινα Τθλ. 26510.23822 www.energeiaka-ktiria.gr www.facebook.com/energeiaka.ktiria

Ενεργειακά Τηάκια. Πουκεβίλ 2, Ιωάννινα Τθλ. 26510.23822 www.energeiaka-ktiria.gr www.facebook.com/energeiaka.ktiria Ενεργειακά Τηάκια Πουκεβίλ 2, Ιωάννινα Τθλ. 26510.23822 www.facebook.com/energeiaka.ktiria Σελ. 2 Η ΕΣΑΙΡΕΙΑ Η εταιρεία Ενεργειακά Κτίρια δραςτθριοποιείται ςτθν παροχι ολοκλθρωμζνων υπθρεςιϊν και ςτθν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ: "SWITCH-ΠΩ ΝΑ ΚΑΣΑΦΕΡΕΙ ΣΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΟΣΑΝ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΔΤΚΟΛΗ" Σσγγραφείς: Chip Heath & Dan Heath. Εκδόζεις: Κσριάκος Παπαδόποσλος/ΕΕΔΕ

ΤΙΤΛΟΣ: SWITCH-ΠΩ ΝΑ ΚΑΣΑΦΕΡΕΙ ΣΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΟΣΑΝ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΔΤΚΟΛΗ Σσγγραφείς: Chip Heath & Dan Heath. Εκδόζεις: Κσριάκος Παπαδόποσλος/ΕΕΔΕ ΤΙΤΛΟΣ: "SWITCH-ΠΩ ΝΑ ΚΑΣΑΦΕΡΕΙ ΣΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΟΣΑΝ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΔΤΚΟΛΗ" Σσγγραφείς: Chip Heath & Dan Heath Εκδόζεις: Κσριάκος Παπαδόποσλος/ΕΕΔΕ www.dimitrazervaki.com Περιεχόμενα ΣΡΕΙ ΑΝΑΠΑΝΣΕΧΕ ΔΙΑΠΙΣΩΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ήχοσ ωσ φυςικό φαινόμενο

Ο ήχοσ ωσ φυςικό φαινόμενο Ο ήχοσ ωσ φυςικό φαινόμενο Φφλλο Εργαςίασ Ονοματεπώνυμο. Παραγωγή και διάδοςη του ήχου Ήχοσ παράγεται όταν τα ςωματίδια κάποιου υλικοφ μζςου αναγκαςκοφν να εκτελζςουν ταλάντωςθ. Για να διαδοκεί ο ιχοσ

Διαβάστε περισσότερα

4η ΠΑΓΚΤΠΡΙΑ ΟΛΤΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΗΜΗ Γ ΣΑΞΗ ΔΗΜΟΣΙΚΟΤ. Κυριακή, 7 Ιουνίου 2015, ώρα: 10:00-11:00

4η ΠΑΓΚΤΠΡΙΑ ΟΛΤΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΗΜΗ Γ ΣΑΞΗ ΔΗΜΟΣΙΚΟΤ. Κυριακή, 7 Ιουνίου 2015, ώρα: 10:00-11:00 ΕΝΩΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΙΚΩΝ 4η ΠΑΓΚΤΠΡΙΑ ΟΛΤΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΗΜΗ Γ ΣΑΞΗ ΔΗΜΟΣΙΚΟΤ Κυριακή, 7 Ιουνίου 2015, ώρα: 10:00-11:00 Οδηγίερ: 1) Το εξεηαζηικό δοκίμιο αποηελείηαι από 6 ζελίδερ και πεπιλαμβάνει 25 θέμαηα. 2)

Διαβάστε περισσότερα

25. Ποια είναι τα ψυκτικά φορτία από εξωτερικζσ πθγζσ. Α) Τα ψυκτικά φορτία από αγωγιμότθτα. Β) Τα ψυκτικά φορτία από ακτινοβολία και

25. Ποια είναι τα ψυκτικά φορτία από εξωτερικζσ πθγζσ. Α) Τα ψυκτικά φορτία από αγωγιμότθτα. Β) Τα ψυκτικά φορτία από ακτινοβολία και 25. Ποια είναι τα ψυκτικά φορτία από εξωτερικζσ πθγζσ Α) Τα ψυκτικά φορτία από αγωγιμότθτα. Β) Τα ψυκτικά φορτία από ακτινοβολία και Γ) Τα ψυκτικά φορτία από είςοδο εξωτερικοφ αζρα. 26. Ποιζσ είναι οι

Διαβάστε περισσότερα

Ρανεμιςτιμιο Δυτικισ Μακεδονίασ Σχολι Καλϊν Τεχνϊν Φλϊρινασ Τμιμα Εικαςτικϊν και Εφαρμοςμζνων Τεχνϊν. Ο καπνόσ ωσ υλικό για δθμιουργία

Ρανεμιςτιμιο Δυτικισ Μακεδονίασ Σχολι Καλϊν Τεχνϊν Φλϊρινασ Τμιμα Εικαςτικϊν και Εφαρμοςμζνων Τεχνϊν. Ο καπνόσ ωσ υλικό για δθμιουργία Ρανεμιςτιμιο Δυτικισ Μακεδονίασ Σχολι Καλϊν Τεχνϊν Φλϊρινασ Τμιμα Εικαςτικϊν και Εφαρμοςμζνων Τεχνϊν Ο καπνόσ ωσ υλικό για δθμιουργία Μάκθμα : Τεχνολογία Υλικϊν - Νζεσ Τεχνολογίεσ & Διαγνωςτικι Ζργων Τζχνθσ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΙΚΩΝ. 4η ΠΑΓΚΤΠΡΙΑ ΟΛΤΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΗΜΗ Δ ΣΑΞΗ ΔΗΜΟΣΙΚΟΤ. Κυριακή, 7 Ιουνίου 2015, ώρα: 10:00-11:00

ΕΝΩΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΙΚΩΝ. 4η ΠΑΓΚΤΠΡΙΑ ΟΛΤΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΗΜΗ Δ ΣΑΞΗ ΔΗΜΟΣΙΚΟΤ. Κυριακή, 7 Ιουνίου 2015, ώρα: 10:00-11:00 ΕΝΩΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΙΚΩΝ 4η ΠΑΓΚΤΠΡΙΑ ΟΛΤΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΗΜΗ Δ ΣΑΞΗ ΔΗΜΟΣΙΚΟΤ Κυριακή, 7 Ιουνίου 2015, ώρα: 10:00-11:00 Οδηγίερ: 1) Το εξεηαζηικό δοκίμιο αποηελείηαι από 5 ζελίδερ και πεπιλαμβάνει 25 θέμαηα. 2)

Διαβάστε περισσότερα

Η Δική μου Αθήνα ένα ταξίδι τριάντα χρόνων

Η Δική μου Αθήνα ένα ταξίδι τριάντα χρόνων Η Δική μου Αθήνα ένα ταξίδι τριάντα χρόνων Ομιλία του Βρετανοφ Πρζσβθ Τηων Κίττμερ Τετάρτθ 25 Νοεμβρίου 2015, Ακινα «Κυρίεσ και Κφριοι, Σασ ευχαριςτϊ πολφ για τθν παρουςία ςασ απόψε εδϊ. Κα ικελα ςιμερα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΟΥΜΕ ΤΘΝ ΕΛΡΛΔΑ ΣΤΘΝ ΕΚΚΛΘΣΛΑ!

ΗΟΥΜΕ ΤΘΝ ΕΛΡΛΔΑ ΣΤΘΝ ΕΚΚΛΘΣΛΑ! 1 2 ΛΕΑ ΜΘΤΟΡΟΛΛΣ ΚΕΚΥΑΣ, ΡΑΞΩΝ & ΔΛΑΡΟΝΤΛΩΝ ΝΘΣΩΝ ΓΑΦΕΛΟ ΝΕΟΤΘΤΟΣ «ὑμῖν γάρ ἐςτιν ἡ ἐπαγγελία καί τοῖσ τζκνοισ ὑμῶν καί πᾶςι τοῖσ εἰσ μακράν, ὅςουσ ἄν προςκαλζςθται Κφριοσ ὁ Κεόσ ἡμῶν» (Πράξ. 2,39) ΗΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Internet a jeho role v našem životě Το Διαδίκτυο και ο ρόλοσ του ςτθ ηωι μασ

Internet a jeho role v našem životě Το Διαδίκτυο και ο ρόλοσ του ςτθ ηωι μασ Internet a jeho role v našem životě Το Διαδίκτυο και ο ρόλοσ του ςτθ ηωι μασ Διαδίκτυο: μια πόρτα ςτον κόςμο Πϊσ μπορεί κανείσ ςε λίγα λεπτά να μάκει ποιεσ ταινίεσ παίηονται ςτουσ κινθματογράφουσ, να ςτείλει

Διαβάστε περισσότερα

τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014

τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014 τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014 Ειςαγωγι Στο παρόν κείμενο παρουςιάηονται και αναλφονται τα ςτατιςτικά ςτοιχεία του ιςτοτόπου τθσ ΚΕΠΑ-ΑΝΕΜ,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Τι Είναι Ζνα Domain Name;.1. Λάκθ Που Πρζπει Να Αποφφγετε.2. Φόρμουλα Για Ζνα Πετυχθμζνο Domain Name..5

Περιεχόμενα. Τι Είναι Ζνα Domain Name;.1. Λάκθ Που Πρζπει Να Αποφφγετε.2. Φόρμουλα Για Ζνα Πετυχθμζνο Domain Name..5 Περιεχόμενα Τι Είναι Ζνα Domain Name;.1 Λάκθ Που Πρζπει Να Αποφφγετε.2 Φόρμουλα Για Ζνα Πετυχθμζνο Domain Name..5 Επιλογι Domain Name Βιμα Προσ Βιμα 7 Τι Είναι Ένα Domain Name; Το domain name (ςτα ελλθνικά

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Χριςτοδοφλου Ψυχολόγοσ Μτπχ.Συμβουλευτικήσ Ψυχολογίασ

Κατερίνα Χριςτοδοφλου Ψυχολόγοσ Μτπχ.Συμβουλευτικήσ Ψυχολογίασ Κατερίνα Χριςτοδοφλου Ψυχολόγοσ Μτπχ.Συμβουλευτικήσ Ψυχολογίασ Περίοδοσ εξετάςεων Προςδοκία για αποτζλεςμα ανάλογο των προςπακειϊν μασ και του χρόνου που αφιερϊκθκε Τι είναι ο φόβοσ των εξετάςεων; Ο φόβοσ

Διαβάστε περισσότερα

Παράςταςη ακεραίων ςτο ςυςτημα ςυμπλήρωμα ωσ προσ 2

Παράςταςη ακεραίων ςτο ςυςτημα ςυμπλήρωμα ωσ προσ 2 Παράςταςη ακεραίων ςτο ςυςτημα ςυμπλήρωμα ωσ προσ 2 Δρ. Χρήζηος Ηλιούδης Μθ Προςθμαςμζνοι Ακζραιοι Εφαρμογζσ (ςε οποιαδιποτε περίπτωςθ δεν χρειάηονται αρνθτικοί αρικμοί) Καταμζτρθςθ. Διευκυνςιοδότθςθ.

Διαβάστε περισσότερα

Ζπειτα κάναμε μια ςυηιτθςθ και εκφράςαμε τισ απορίεσ που είχαμε. Όλεσ οι ερωτιςεισ που κάναμε ςτον κ. Γιάννθ είναι: Επ : Πωρ μοξπώ μα

Ζπειτα κάναμε μια ςυηιτθςθ και εκφράςαμε τισ απορίεσ που είχαμε. Όλεσ οι ερωτιςεισ που κάναμε ςτον κ. Γιάννθ είναι: Επ : Πωρ μοξπώ μα Στα πλαίςια του προγράμματοσ Κυκλοφοριακισ Αγωγισ : «Ασ μάκουμε τα ςιματα, μθν πάκουμε ατυχιματα» που υλοποιεί θ τάξθ μασ κατά τθ φετινι ςχολικι χρονιά, τθν Τρίτθ 17 Φεβρουαρίου 2015 πραγματοποιιςαμε επίςκεψθ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΩΣΕΡΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΜΟΙ. Θζλω ςε αυτό το κομμάτι, να μιλιςουμε λίγο για τουσ φυςικοφσ νόμουσ που υπάρχουν ςτο ςϊμα μασ και πϊσ το επθρεάηουν

ΕΩΣΕΡΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΜΟΙ. Θζλω ςε αυτό το κομμάτι, να μιλιςουμε λίγο για τουσ φυςικοφσ νόμουσ που υπάρχουν ςτο ςϊμα μασ και πϊσ το επθρεάηουν ΕΩΣΕΡΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΜΟΙ Όςο κι αν με «τάραηε» το μάκθμα τθσ «φυςικισ» ςτο ςχολείο, όπου κι αν το ςυνάντθςα αυτό, (γυμνάςιο, λφκειο, ςχολι, διαιτολογία κλπ), το ίδιο και θ «βιολογία-βιοχθμεία», τόςο τα εκτίμθςα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΤΡΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΓΟΥΡΟΥΝΑΚΙΑ

ΤΑ ΤΡΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΓΟΥΡΟΥΝΑΚΙΑ ΤΑ ΤΡΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΓΟΥΡΟΥΝΑΚΙΑ 2ορ Πανελλήνιορ Διαγωνιζμόρ «Λέμε ΟΧΙ ζηο ζσολικό εκθοβιζμό» (Μια διαζκεςή παπαμςθιού από ηοςρ μαθηηέρ) Ομάδα : Αστυπάλαια ΔΗΜΟΣΙΚΟ ΥΟΛΕΙΟ ΑΣΤΠΑΛΑΙΑ επτέμβπιορ- Νοέμβπιορ

Διαβάστε περισσότερα

Διαφορά Μονοκλίνου. Διαφορά Μονοκλίνου

Διαφορά Μονοκλίνου. Διαφορά Μονοκλίνου Ντουμπάι LUX 7ημζρεσ / 5νφχτεσ Αναχωριςεισ 22/12 & 23/12 (με Turkish Airlines από Θες/νίκθ) CITY MAX 3* Sup. 810 280 HYATT PLACE DEIRA 4* 915 385 CROWNE PLAZA5*(S. ZAYED) 960 430 SHERATON GRAND 5* 1025

Διαβάστε περισσότερα

Έναν καιρό και μια φορά, ιταν ζνασ Καλικάντηαροσ τόςο ηωθρόσ που οφτε οι ίδιοι οι καλικάντηαροι δεν τον άντεχαν! Φανταςτείτε και θ ίδια του θ φυλι

Έναν καιρό και μια φορά, ιταν ζνασ Καλικάντηαροσ τόςο ηωθρόσ που οφτε οι ίδιοι οι καλικάντηαροι δεν τον άντεχαν! Φανταςτείτε και θ ίδια του θ φυλι Έναν καιρό και μια φορά, ιταν ζνασ Καλικάντηαροσ τόςο ηωθρόσ που οφτε οι ίδιοι οι καλικάντηαροι δεν τον άντεχαν! Φανταςτείτε και θ ίδια του θ φυλι αγανακτοφςε με τθ ςυμπεριφορά του! Γι αυτό το λόγο τον

Διαβάστε περισσότερα

«1 st ATHENS BAR THEATRE FESTIVAL»

«1 st ATHENS BAR THEATRE FESTIVAL» PHOTO RELEASE Θεατρική Ομάδα «1 st ATHENS BAR THEATRE FESTIVAL» Η θεατρική Ομάδα ΛΩΤΟΦΑΓΟΙ και ο Πολυχώροσ STAVLOS ςυν διοργανώνουν το πρώτο Bar Theatre Festival ςτην Αθήνα. 1,2 ΟΝΕΙΡΟΠΩΛΕΙΟ Θ ομάδα Ονειροφιλόφυλοι

Διαβάστε περισσότερα

109θ ςυνεδρίαςθ του προεδρείου του Euromil ςτθ Λιςαβόνα

109θ ςυνεδρίαςθ του προεδρείου του Euromil ςτθ Λιςαβόνα 109θ ςυνεδρίαςθ του προεδρείου του Euromil ςτθ Λιςαβόνα τθ ςκιά του κινιματοσ των Πορτογάλων λοχαγϊν, τθσ επανάςταςθσ των γαρυφάλλων, όπωσ παρζμεινε ςτθν παγκόςμια ιςτορία των λαϊκϊν επαναςτάςεων, πραγματοποιικθκε

Διαβάστε περισσότερα

6-PACK ΚΟΙΛΙΑΚΫΝ, ΣΨΙΩΤΟΙ ΓΛΟΥΤΟΙ, ΑΡΑΩΟ ΣΫΜΑ, ΕΥΕΞΙΑ, ΩΑΑ, ΥΓΕΙΑ. Αυτι είναι θ εικόνα του τομζα τθσ φυςικισ κατάςταςθσ που προβάλλεται και

6-PACK ΚΟΙΛΙΑΚΫΝ, ΣΨΙΩΤΟΙ ΓΛΟΥΤΟΙ, ΑΡΑΩΟ ΣΫΜΑ, ΕΥΕΞΙΑ, ΩΑΑ, ΥΓΕΙΑ. Αυτι είναι θ εικόνα του τομζα τθσ φυςικισ κατάςταςθσ που προβάλλεται και 6-PACK ΚΟΙΛΙΑΚΫΝ, ΣΨΙΩΤΟΙ ΓΛΟΥΤΟΙ, ΑΡΑΩΟ ΣΫΜΑ, ΕΥΕΞΙΑ, ΩΑΑ, ΥΓΕΙΑ. Αυτι είναι θ εικόνα του τομζα τθσ φυςικισ κατάςταςθσ που προβάλλεται και προωκείται από τθ βιομθχανία fitness ςιμερα Αλλά ζχετε ποτζ αναρωτθκεί

Διαβάστε περισσότερα

Slide 1. Εισαγωγή στη ψυχρομετρία

Slide 1. Εισαγωγή στη ψυχρομετρία Slide 1 Εισαγωγή στη ψυχρομετρία 1 Slide 2 Σφντομη ειςαγωγή ςτη ψυχρομετρία. Διάγραμμα Mollier (πίεςησ-ενθαλπίασ P-H) Σο διάγραμμα Mollier είναι μία γραφικι παράςταςθ ςε ζναν άξονα ςυντεταγμζνων γραμμϊν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΒΙΒΛΟΥ

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΒΙΒΛΟΥ Σ Η Μ ΓΙΩΣ ΓΙΣ Γ Ι Α Μ Α Θ Η Μ Α Τ Α Β Ι Β Λ Ι Κ Ω Ν Τ Α Ξ Γ Ω Ν ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΒΙΒΛΟΥ Καηαζκήμωζη Σοσμίοσ 2014 Γ λ ε ύ θ ε ρ ες Γ σ α γ γ ε λ ι κ ές Γ κ κ λ η ζ ί ε ς Γ λ λ ά δ α ς Ε π ι τ ρ ο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΡΜΑΝΙΚΕ ΚΑΣΑΣΡΟΦΕ ΚΑΙ ΘΗΡΙΩΔΙΕ ΣΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΗ ΚΑΣΟΧΗ ΣΟ ΖΗΣΗΜΑ ΣΩΝ ΠΟΛΕΜΙΚΩΝ ΑΠΟΖΗΜΙΩΕΩΝ ΚΑΙ ΣΟΤ ΚΑΣΟΧΙΚΟΤ ΔΑΝΕΙΟΤ

ΓΕΡΜΑΝΙΚΕ ΚΑΣΑΣΡΟΦΕ ΚΑΙ ΘΗΡΙΩΔΙΕ ΣΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΗ ΚΑΣΟΧΗ ΣΟ ΖΗΣΗΜΑ ΣΩΝ ΠΟΛΕΜΙΚΩΝ ΑΠΟΖΗΜΙΩΕΩΝ ΚΑΙ ΣΟΤ ΚΑΣΟΧΙΚΟΤ ΔΑΝΕΙΟΤ ΓΕΡΜΑΝΙΚΕ ΚΑΣΑΣΡΟΦΕ ΚΑΙ ΘΗΡΙΩΔΙΕ ΣΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΗ ΚΑΣΟΧΗ ΣΟ ΖΗΣΗΜΑ ΣΩΝ ΠΟΛΕΜΙΚΩΝ ΑΠΟΖΗΜΙΩΕΩΝ ΚΑΙ ΣΟΤ ΚΑΣΟΧΙΚΟΤ ΔΑΝΕΙΟΤ Είναι γνωςτό πωσ θ αποτυχία του Μουςολίνι εναντίον των Ελλινων ιταν αυτι που τελικά προκάλεςε

Διαβάστε περισσότερα

Aux.Magazine Μπιλμπάο, Βιηκάγια, Ιςπανία www.auxmagazine.com Προςωπικά δεδομζνα

Aux.Magazine Μπιλμπάο, Βιηκάγια, Ιςπανία www.auxmagazine.com Προςωπικά δεδομζνα Προςωπικά δεδομζνα Η Λείρ Ναγιάλα, θ Σίλβια Αντρζσ, θ Χουάνα Γκαλβάν και θ Γερμάν Καςτανζντα δθμιοφργθςαν τθ δικι τουσ εταιρία, τθν AUXILIARTE FACTORIA το 2004. Ζχοντασ και ςυνειδθτοποίθςαν ότι μοιράηονταν

Διαβάστε περισσότερα

Ένα παιχνίδι ρόλων για την αποτροπή του ςχολικοφ εκφοβιςμοφ.

Ένα παιχνίδι ρόλων για την αποτροπή του ςχολικοφ εκφοβιςμοφ. Ένα παιχνίδι ρόλων για την αποτροπή του ςχολικοφ εκφοβιςμοφ. Πρωτότυπο: The bullying prevention roll play Game. Πθγι : Social Skills Central. Μετάφραςθ: Μουρελάτου ταμοφλα - Εργοκεραπεφτρια Δφο ι περιςςότεροι

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνα: Δείκτες [ποσοτικοί/ποιοτικοί] τηλεοπτικών δελτίων. ΕΙΔΘΣΕΙΣ

Ερευνα: Δείκτες [ποσοτικοί/ποιοτικοί] τηλεοπτικών δελτίων. ΕΙΔΘΣΕΙΣ Ερευνα: Δείκτες [ποσοτικοί/ποιοτικοί] τηλεοπτικών δελτίων. ΕΙΔΘΣΕΙΣ Δίκτυο: ΝΕΤ MEGA ALTER SKAI σφνολο ειδήσεων: 6 15 1η Είδηση Διλωςθ του υπουργοφ Υγείασ, Ανδρζα Λοβζρδου "Δεν ζχω κζςθ ςε αντιφατικζσ

Διαβάστε περισσότερα

«Παραμύθια και παιχνίδια του κόσμου»

«Παραμύθια και παιχνίδια του κόσμου» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΤΕΛΙΚΣΗ ΖΩΝΗ 2013-2014 «Παραμύθια και παιχνίδια του κόσμου» των τάξεων Α και Β Δθμοτικοφ [1] ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ σελ. Πρόλογος 3 Μέρος Α «Παραμύθια του κόσμου» 4 Παραμύθια από την Αφρική 5 Παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ Μείωςθ 1,9% ςε ςχζςθ με το 2009, παρουςίαςε θ αγορά των αλυςίδων λιανικοφ εμπορίου των οκτϊ εξεταηόμενων κατθγοριϊν το 2010

Διαβάστε περισσότερα

τα πλικτρα! Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα πλθκτροφόρα όργανα

τα πλικτρα! Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα πλθκτροφόρα όργανα Τα πλήκηρα! ΧΟΡΗΓΟΣ Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα πλθκτροφόρα όργανα τα πλικτρα! 1. Τι είναι πλικτρο και τι εννοοφμε όταν λζμε «πλικτρα»; Στθν αρχαία Ελλάδα πλικτρο είναι κάτι με το οποίο χτυπάμε μια χορδι.

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο: Honeybee Small

Εγχειρίδιο: Honeybee Small ΚΟΚΚΙΝΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τηλ/Fax: 20 993677 Άγιος Δημήτριος, Αττικής 73 42 Ν. Ζέρβα 29 e-mail: Kokkinos@kokkinostoys.gr www.kokkinostoys.gr Εγχειρίδιο: Honeybee Small HEYBEE SMALL CRANE MACHINE DIP SW 2 3 4 5

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΑΜΗΛΩΝ ΕΡΑΝΑΛΗΨΕΩΝ: ΕΡΙΛΕΞΤΕ ΜΙΑ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ, ΕΤΣΙ ΩΣΤΕ ΝΑ ΕΘΕΤΕ ΣΕ ΕΞΑΝΤΛΗΣΗ ΣΕ 8-10 ΕΡΑΝΑΛΗΨΕΙΣ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΑΜΗΛΩΝ ΕΡΑΝΑΛΗΨΕΩΝ: ΕΡΙΛΕΞΤΕ ΜΙΑ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ, ΕΤΣΙ ΩΣΤΕ ΝΑ ΕΘΕΤΕ ΣΕ ΕΞΑΝΤΛΗΣΗ ΣΕ 8-10 ΕΡΑΝΑΛΗΨΕΙΣ (ΔΕΙΤΕ ΡΩΤΑ ΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΡΟΥ ΡΟΤΕΙΝΟΝΤΑΙ ΑΚΙΒΩΣ ΑΡΟ ΚΑΤΩ, ΚΑΙ ΣΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ -ΚΑΤΩ ΑΡΟ ΤΟΥΣ ΡΙΝΑΚΕΣ, ΔΕΙΤΕ ΤΟΝ ΤΟΡΟ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΟΥΣ ΣΕ ΕΙΚΟΝΕΣ. ΑΡΟ ΚΑΤΩ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ, ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΧΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ).

Διαβάστε περισσότερα

Ιςτορία: αφιγθςθ για το παρελκόν

Ιςτορία: αφιγθςθ για το παρελκόν Δθμιτριοσ Βλάχοσ φμβουλοσ Φιλολόγων Ροδόπθσ Επιμόρφωςθ ςτθν Ιςτορία Γϋ Γυμναςίου Ενότθτα 48: Κατοχι Αντίςταςθ Απελευκζρωςθ Ιςτορία: αφιγθςθ για το παρελκόν Παρελκόν: το όχι πια τώρα Μζλλον: το όχι ακόμθ

Διαβάστε περισσότερα

Αθηνά (Νέλλη) Ζήκα Τσελεμέγκου Δ/νςθ: Πρ. Κορομθλά 26, 54622 Θεςςαλονίκθ, τθλ. επικοινωνίασ 6973550445

Αθηνά (Νέλλη) Ζήκα Τσελεμέγκου Δ/νςθ: Πρ. Κορομθλά 26, 54622 Θεςςαλονίκθ, τθλ. επικοινωνίασ 6973550445 Αθηνά (Νέλλη) Ζήκα Τσελεμέγκου Δ/νςθ: Πρ. Κορομθλά 26, 54622 Θεςςαλονίκθ, τθλ. επικοινωνίασ 6973550445 Ειςιγθςθ για το Συνζδριο ςτο Ηράκλειο Κριτθσ με κζμα :Γυναικεία απαςχόλθςθ ςε περίοδο οικονομικισ

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μαραθωνοδρόμοι τιμούν το Γιάννη Σμαραγδή

Οι Μαραθωνοδρόμοι τιμούν το Γιάννη Σμαραγδή Κζματα Η εφημερίδα των μαθητών του 5ου Γυμνασίου Ηρακλείου Κρήτης Εκδρομι ςτθ Γζργερθ Μθτρικι Γλϊςςα Απόκριεσ Νίκοσ Ξυλοφρθσ Αλλαγζσ ςτθν Ραιδεία Συνεντεφξεισ Αςφαλζσ Διαδίκτυο Κουτςοφλζβαροσ Τςικνοπζμπτθ

Διαβάστε περισσότερα

Ντουμπάι Αμπου Ντάμπι

Ντουμπάι Αμπου Ντάμπι Σιμοκατάλογοσ : ΧΡΙΣΟΤΓΕΝΝΑ / ΠΡΩΣΟΧΡΟΝΙΑ / ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ Ντουμπάι Αμπου Ντάμπι 6ημζρεσ από 585 T.G.S. Travel Agency BusAbout Ampelokipon 53A, Perea, 57019 Thessaloniki, Greece Tel: +302392020680, Fax: +302392020736

Διαβάστε περισσότερα

Στο ςχολείο και ςτο ςπίτι με αποκαλοφςαν ςυχνά «μαμοφνι». Μου άρεςε να. κάνω πολλά και διαφορετικά πράγματα πθγαίνοντασ κόντρα ςτθ γνϊμθ των

Στο ςχολείο και ςτο ςπίτι με αποκαλοφςαν ςυχνά «μαμοφνι». Μου άρεςε να. κάνω πολλά και διαφορετικά πράγματα πθγαίνοντασ κόντρα ςτθ γνϊμθ των Στο ςχολείο και ςτο ςπίτι με αποκαλοφςαν ςυχνά «μαμοφνι». Μου άρεςε να κάνω πολλά και διαφορετικά πράγματα πθγαίνοντασ κόντρα ςτθ γνϊμθ των γονιϊν μου και τθσ εποχισ εκείνθσ, που ζλεγαν ότι πρζπει κάποιοσ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΕΜΜΕΝΟΣ ΜΑΡΜΑΡΙΝΟΣ ΕΡΩΤΑΣ

ΚΛΕΜΜΕΝΟΣ ΜΑΡΜΑΡΙΝΟΣ ΕΡΩΤΑΣ ΚΛΕΜΜΕΝΟΣ ΜΑΡΜΑΡΙΝΟΣ ΕΡΩΤΑΣ Άνοιξθ. Θ νφχτα φωτίςτθκε απότομα τα ςκοτάδια τθσ διαλφκθκαν ςτον απζραντο ουρανό και το φωσ ξεχφκθκε ςε όλθ του τθν ζκταςθ. Το πρωί ιταν γλυκό και απάνεμο. Στα δζντρα ξεπρόβαλλαν

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η. Statisticum collegium V

Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η. Statisticum collegium V Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η i Statisticum collegium V Στατιςτική Συμπεραςματολογία Ι Σημειακζσ Εκτιμήςεισ Διαςτήματα Εμπιςτοςφνησ Στατιςτική Συμπεραςματολογία (Statistical Inference) Το πεδίο τθσ Στατιςτικισ Συμπεραςματολογία,

Διαβάστε περισσότερα

Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων.

Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων. Σί είναι η ακράτεια οφρων; Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων. Ποιά είναι η επίπτωςή τησ ςτο γυναικείο πληθυςμό; Γενικά 27% των γυναικών κα παρουςιάςουν κάποιο τφπο ακράτειασ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΔΡΟ (Ζωή Κωνσταντοποφλου): Βεβαίωσ, ςασ ρϊτθςα προθγουμζνωσ εάν. ΘΕΟΧΑΡΗ (ΧΑΡΗ) ΘΕΟΧΑΡΗ: Δεν ηιτθςα το λόγο για να μιλιςω.

ΠΡΟΕΔΡΟ (Ζωή Κωνσταντοποφλου): Βεβαίωσ, ςασ ρϊτθςα προθγουμζνωσ εάν. ΘΕΟΧΑΡΗ (ΧΑΡΗ) ΘΕΟΧΑΡΗ: Δεν ηιτθςα το λόγο για να μιλιςω. ΠΡΟΕΔΡΟ (Ζωή Κωνσταντοποφλου): Βεβαίωσ, ςασ ρϊτθςα προθγουμζνωσ εάν κζλετε να μιλιςετε και μου κάνατε νεφμα ότι δεν κζλετε. ΘΕΟΧΑΡΗ (ΧΑΡΗ) ΘΕΟΧΑΡΗ: Δεν ηιτθςα το λόγο για να μιλιςω. Επί τθσ διαδικαςίασ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΣ: ΑΦΟΜΟΙΩΣΗ ή ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ;

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΣ: ΑΦΟΜΟΙΩΣΗ ή ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ; ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΣ: ΑΦΟΜΟΙΩΣΗ ή ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ; Πολλζσ φορζσ ακοφμε από χριςτιανικοφσ κφκλουσ να καταδικάηεται κάκε κρθςκευτικι προςπάκεια διαλόγου και ςυνεργαςίασ μεταξφ χριςτιανικϊν ι μθ χριςτιανικϊν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΕΣΑΡΣΗ 20 ΜΑΪΟΤ 2015

ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΕΣΑΡΣΗ 20 ΜΑΪΟΤ 2015 ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΘΕΜΑ Α ΣΕΣΑΡΣΗ 20 ΜΑΪΟΤ 2015 Α1. - γ. ςφφιλθ Α2. - α. ερυκρόσ μυελόσ των οςτών Α3. - β. εντομοκτόνο Α4. - β. καταναλωτζσ 1θσ τάξθσ Α5. - δ. μία οικογζνεια ΘΕΜΑ Β Β1. 1.

Διαβάστε περισσότερα

Πωσ δημιουργώ μάθημα ςτο e-class του ΠΣΔ [επίπεδο 1]

Πωσ δημιουργώ μάθημα ςτο e-class του ΠΣΔ [επίπεδο 1] Το e-class του Πανελλινιου Σχολικοφ Δίκτυου [ΠΣΔ/sch.gr] είναι μια πολφ αξιόλογθ και δοκιμαςμζνθ πλατφόρμα για αςφγχρονο e-learning. Ανικει ςτθν κατθγορία του ελεφκερου λογιςμικοφ. Αρχίηουμε από τθ διεφκυνςθ

Διαβάστε περισσότερα

Ιςτορία τθσ Μουςικισ: υμπλθρωματικό υλικό

Ιςτορία τθσ Μουςικισ: υμπλθρωματικό υλικό Ιςτορία τησ μουςικήσ/ Οι εποχέσ και τα χαρακτηριςτικά τουσ Εποχι πότε τι ποφ ποιοσ πώσ Πρώιμοσ 5 οσ -9 οσ αιϊνασ Γρθγοριανό μζλοσ/ Βυηαντινι Ιερείσ, μοναχοί Μονοφωνία Μεςαίωνασ μουςικι μοναςτιρια Μεςαίωνασ

Διαβάστε περισσότερα

Θζμα : Ανακαίνιςη κοςμηματοπωλείου ςε διατηρητζο κτίριο

Θζμα : Ανακαίνιςη κοςμηματοπωλείου ςε διατηρητζο κτίριο Θζμα : Ανακαίνιςη κοςμηματοπωλείου ςε διατηρητζο κτίριο Πτυχιακι εργαςία : Ζλενα Αλυφαντάρου Επιβλζπουςα κακθγιτρια : κα Χριςτίνα Πανουτςοποφλου [1] ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ειςαγωγι. Ζρευνα για το διατθρθτζο Γεωγραφικι

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΓΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΡΕΙΒΑΛΛΟΝ MICRO WORLDS PRO

ΡΟΓΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΡΕΙΒΑΛΛΟΝ MICRO WORLDS PRO ΡΟΓΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΡΕΙΒΑΛΛΟΝ MICRO WORLDS PRO Το Micro Worlds Pro είναι ζνα ολοκλθρωμζνο περιβάλλον προγραμματιςμοφ. Χρθςιμοποιεί τθ γλϊςςα προγραμματιςμοφ Logo (εξελλθνιςμζνθ) Το Micro Worlds Pro περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ. Πόπη Σουρμαΐδου. Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη

Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ. Πόπη Σουρμαΐδου. Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ Πόπη Σουρμαΐδου Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη Σφνοψη Τι είναι το Marketing (βαςικι ειςαγωγι, swot ανάλυςθ, τα παλιά 4P) Τι είναι το Marketing Plan

Διαβάστε περισσότερα

Αςκιςεισ και παιχνίδια με ευρϊ

Αςκιςεισ και παιχνίδια με ευρϊ 1 ο Ειδικό Δ.Σ. Ρειραιά 2013 χολικό Βοικθμα Μζροσ Α Αςκιςεισ και παιχνίδια με ευρϊ Γεράςιμοσ Σπίνοσ Πλγα Σουρίδθ Αντί για πρόλογο Οι αςκιςεισ που κα ακολουκιςουν, αναφζρονται ςτθν εκμάκθςθ των χρθμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Μόδα είναι και αλλάηει

Μόδα είναι και αλλάηει Μόδα είναι και αλλάηει Οριςμόσ μόδασ Παροδικι ςυνικεια που για οριςμζνο χρονικό διάςτθμα γενικεφεται ςε μεγάλο φάςμα τθσ κοινωνίασ, ςε ότι αφορά τθν ενδυμαςία, τθν κόμμωςθ, τθ μουςικι. Κακρεφτίηει τισ

Διαβάστε περισσότερα

Διαγωνιςμόσ "Μακθτζσ ςτθν Ζρευνα (ΜΕΡΑ) 2011-2012"

Διαγωνιςμόσ Μακθτζσ ςτθν Ζρευνα (ΜΕΡΑ) 2011-2012 Διαγωνιςμόσ "Μακθτζσ ςτθν Ζρευνα (ΜΕΡΑ) 2011-2012" Ο Διαγωνιςμόσ «ΜΕΡΑ» προκθρφςςεται από το 2001 ςε ετιςια βάςθ, ωσ αποτζλεςμα τθσ διαπίςτωςθσ ότι θ καλλιζργεια πνεφματοσ δθμιουργικότθτασ και πρωτοβουλίασ

Διαβάστε περισσότερα

Ντουμπάι Αμπου Ντάμπι

Ντουμπάι Αμπου Ντάμπι Σιμοκατάλογοσ : 25η Μαρτίου & Πάςχα 2015 Ντουμπάι Αμπου Ντάμπι 7ημζρεσ από 615 Ampelokipon 53A, Perea, 57019 Thessaloniki, Greece Tel: +302392020680, Fax: +302392020736 Cell: +37259294343, +306941560001

Διαβάστε περισσότερα

Ομοφοβία και Τραύμα. του Νίκου Βλαχάκθ

Ομοφοβία και Τραύμα. του Νίκου Βλαχάκθ Ομοφοβία και Τραύμα του Νίκου Βλαχάκθ Η Αλεξάνδρα Βαςιλείου είναι ψυχοκεραπεφτρια και ιδρυτικό μζλοσ του processwork.gr. Τθ γνωρίηω εδϊ και χρόνια, είχα τθ χαρά να ςυνεργαςτϊ μαηί τθσ και πάντοτε παρακολουκϊ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΓΑΜΜΑ ΕΚΡΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΡΟΓΑΜΜΑΤΩΝ, ΣΕΜΙΝΑΙΩΝ & ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΕΓΑΣΤΘΙΟΥ ΗΩΓΑΦΙΚΘΣ ΤΘΣ Ε ΔΘΜΟΤΙΚΘΣ ΚΟΙΝΟΤΘΤΑΣ ΔΘΜΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΘΣ ΑΚΑΔΘΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2011 2012

ΡΟΓΑΜΜΑ ΕΚΡΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΡΟΓΑΜΜΑΤΩΝ, ΣΕΜΙΝΑΙΩΝ & ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΕΓΑΣΤΘΙΟΥ ΗΩΓΑΦΙΚΘΣ ΤΘΣ Ε ΔΘΜΟΤΙΚΘΣ ΚΟΙΝΟΤΘΤΑΣ ΔΘΜΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΘΣ ΑΚΑΔΘΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2011 2012 ΡΟΓΑΜΜΑ ΕΚΡΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΡΟΓΑΜΜΑΤΩΝ, ΣΕΜΙΝΑΙΩΝ & ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΕΓΑΣΤΘΙΟΥ ΗΩΓΑΦΙΚΘΣ ΤΘΣ Ε ΔΘΜΟΤΙΚΘΣ ΚΟΙΝΟΤΘΤΑΣ ΔΘΜΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΘΣ ΑΚΑΔΘΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2011 2012 Υπεφθυνη Εργαςτηρίου Εικαςτικών & Εφαρμοςμζνων Τεχνών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΛΤΣΕ. Πρόςωπα: υγγραφζασ, υνθζτθσ, Ελζνθ, Ρόηα ΡΩΤΘ ΡΑΞΘ

ΝΛΤΣΕ. Πρόςωπα: υγγραφζασ, υνθζτθσ, Ελζνθ, Ρόηα ΡΩΤΘ ΡΑΞΘ Θεοδόςθσ Πελεγρίνθσ ΝΛΤΣΕ Πρόςωπα: υγγραφζασ, υνθζτθσ, Ελζνθ, Ρόηα ΡΩΤΘ ΡΑΞΘ (το ςαλόνι επαρχιακοφ ςπιτιοφ ο ςυγγραφζασ, γφρω ςτα 55, απολαμβάνει τθν μουςικι που παίηει ο νεαρόσ ςυνκζτθσ) ΣΤΥΓΓΑΦΕΑΣ: Υπζροχο!

Διαβάστε περισσότερα

3Ο ΕΝΗΜΕΡΩΣΙΚΟ ΔΕΛΣΙΟ

3Ο ΕΝΗΜΕΡΩΣΙΚΟ ΔΕΛΣΙΟ 2010 ΕΠΙΣΡΟΠΗ ΝΕΟΛΑΙΑ ΟΜ.Κ.Ε. 3Ο ΕΝΗΜΕΡΩΣΙΚΟ ΔΕΛΣΙΟ Αγαπθτοί/εσ Νζοι/εεσ το Φκινόπωρο ζκανε τθν εμφάνιςθ του και όλοι επιςτρζψαμε από τισ διακοπζσ, εφοδιαςμζνοι με υπζροχεσ αναμνιςεισ, όρεξθ και ενεργεία.

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι τησ ΕΠ (11-14) Ερμθνεία Ερώτηςη Θζμα Επαυξήςεισ - περιγραφή Εξήγηςη

Το παιχνίδι τησ ΕΠ (11-14) Ερμθνεία Ερώτηςη Θζμα Επαυξήςεισ - περιγραφή Εξήγηςη Το παιχνίδι τησ ΕΠ (11-14) Ερμθνεία Ερώτηςη Θζμα Επαυξήςεισ - περιγραφή Εξήγηςη 0 Χαρακτθριςτικά 1 Χαρακτθριςτικά 2 Χαρακτθριςτικά 3 Χαρακτθριςτικά Μια ταινία καταγραφισ κα παρουςιάηει τα δεδομζνα που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΘΜΙΟ ΔΤΣΙΚΘ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΣΜΘΜΑ ΕΙΚΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΜΕΝΩΝ ΣΕΧΝΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΘΜΙΟ ΔΤΣΙΚΘ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΣΜΘΜΑ ΕΙΚΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΜΕΝΩΝ ΣΕΧΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΘΜΙΟ ΔΤΣΙΚΘ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΣΜΘΜΑ ΕΙΚΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΜΕΝΩΝ ΣΕΧΝΩΝ ΜΑΘΘΜΑ: Τεχνολογία Υλικϊν ΘΕΜΑ: Το Plexi Glass ςτθν καταςκευι ζργων τζχνισ ΔΙΔΑΚΩΝ: Γιάννθσ Ηιϊγασ,Φίλιππόσ Καλαμάρασ, Γιάννθσ Καςτριτςθσ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint

Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint Δρ. Παφλοσ Θεοδϊρου Ανϊτατθ Εκκλθςιαςτικι Ακαδθμία Ηρακλείου Κριτθσ Περιεχόμενα Ειςαγωγι Γιατί πρζπει να γίνει παρουςίαςθ τθσ εργαςίασ μου Βαςικι προετοιμαςία Δομι παρουςίαςθσ

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορώ με αςφάλεια ςτο δρόμο

Κυκλοφορώ με αςφάλεια ςτο δρόμο ΡΕΛΦΕΕΛΑΚΟ ΔΘΜΟΤΛΚΟ ΣΧΟΛΕΛΟ ΜΑΩΝΛΟΥ- ΨΕΜΑΤΛΣΜΕΝΟΥ Κυκλοφορώ με αςφάλεια ςτο δρόμο Διαθεματική Εργαςία από τουσ μαθητέσ τησ Γ και Δ τάξησ. Δαςκάλα: Φρυςοβαλάντω Θουκυδίδου ΣΧΟΛΛΚΘ ΧΟΝΛΑ 2010 2011 ΠΕΡΙΕΦΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΗΜΕΗ ΕΡΙΣΚΕΨΗ ΣΤΑ ΜΙΚΟ-ΑΡΟΘΕΜΑΤΑ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΚΗΤΗΣ. Ζργο LIFE-CRETAPLANT

ΤΙΗΜΕΗ ΕΡΙΣΚΕΨΗ ΣΤΑ ΜΙΚΟ-ΑΡΟΘΕΜΑΤΑ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΚΗΤΗΣ. Ζργο LIFE-CRETAPLANT ΤΙΗΜΕΗ ΕΡΙΣΚΕΨΗ ΣΤΑ ΜΙΚΟ-ΑΡΟΘΕΜΑΤΑ ΦΥΤΩΝ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΚΗΤΗΣ Ζργο LIFE-CRETAPLANT Ριλοτικό Δίκτυο Μικρο-Αποκεμάτων Φυτϊν ςτθ Δυτικι Κριτθ Μ. Ανδρζου 2010 A6: Learning from the experiences of other EU countries

Διαβάστε περισσότερα

Ακολουκιακά Λογικά Κυκλώματα

Ακολουκιακά Λογικά Κυκλώματα Ακολουκιακά Λογικά Κυκλώματα Τα ψθφιακά λογικά κυκλϊματα που μελετιςαμε μζχρι τϊρα ιταν ςυνδυαςτικά κυκλϊματα. Στα ςυνδυαςτικά κυκλϊματα οι ζξοδοι ςε κάκε χρονικι ςτιγμι εξαρτϊνται αποκλειςτικά και μόνο

Διαβάστε περισσότερα