Το έναυσμα για τη συγγραφή του βιβλίου ήταν η ανάγκη κάλυψης των απαιτήσεων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το έναυσμα για τη συγγραφή του βιβλίου ήταν η ανάγκη κάλυψης των απαιτήσεων"

Transcript

1

2

3 Πρόλογος Το έναυσμα για τη συγγραφή του βιβλίου ήταν η ανάγκη κάλυψης των απαιτήσεων διδασκαλίας των γνωστικών αντικειμένων της Βιομετεωρολογίας και της Βιοκλιματολογίας, που περιλαμβάνονται στα προγράμματα σπουδών του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και των Γεωτεχνικών και άλλων Τμημάτων και Σχολών των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων της Χώρας. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί και από φοιτητές Πολυτεχνικών Σχολών ως και από επαγγελματίες μηχανικούς, που ενδιαφέρονται για τον ορθολογικό σχεδιασμό των ελεύθερων κοινόχρηστων χώρων, έτσι ώστε αυτοί να λειτουργούν με τρόπο που να βελτιώνεται το ατμοσφαιρικό περιβάλλον της πόλης. Η ανάλυση των αντικειμένων, που περιέχονται στο βιβλίο, έγινε με τέτοιο τρόπο ώστε το κείμενο να είναι εύκολα αναγνώσιμο και κατανοητό από τους φοιτητές αλλά και από κάθε αναγνώστη. Για την κάλυψη της απαιτούμενης διδακτικής συνοχής η ύλη του βιβλίου χωρίστηκε σε έξι κεφάλαια. Στα πρώτα περιγράφονται οι παράγοντες, που επιδρούν και επηρεάζουν τη διαμόρφωση των βιομετεωρολογικών-βιοκλιματικών συνθηκών. Εξετάζονται οι επιπτώσεις του θερμικού περιβάλλοντος (καταπόνηση) στη δραστηριότητα, παραγωγικότητα και υγιεινή των ζωικών οργανισμών και αναλύονται αντιπροσωπευτικοί δείκτες με επιλεγμένες εφαρμογές στη θερμική αίσθηση του ανθρώπου. Στα τελευταία κεφάλαια αναλύεται η βιοκλιματική συμπεριφορά των κτηρίων ενώ δίνεται ιδιαίτερο βάρος στις συνθήκες, που διαμορφώνονται στους ελεύθερους κοινόχρηστους χώρους (πλατείες, πάρκα, άλση). Από την ανάλυση αυτή αναδύονται τα προβλήματα σχεδιασμού των χώρων αυτών, που οδηγούν στην υποβάθμιση της βιοκλιματικής τους συμπεριφοράς και κατά συνέπεια της αρνητικής τους επίδρασης στο αστικό περιβάλλον. Παράλληλα, με την ανάδειξη των προβλημάτων αυτών προκύπτουν και οι ενδεδειγμένες προτάσεις βελτίωσης των συνθηκών περιβάλλοντος των ελεύθερων κοινόχρηστων χώρων. v

4 Οι συγγραφείς επιθυμούν να ευχαριστήσουν για τη βοήθεια και τη συμπαράστασή τους, κατά τη διάρκεια της συγγραφής του βιβλίου, τα μέλη του Εργαστηρίου Γενικής και Γεωργικής Μετεωρολογίας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Ιδιαίτερα ευχαριστούν τη γεωπόνο-περιβαλλοντολόγο Dr Φανή Δρούλια για την ουσιαστική συμβολή της στη συγγραφή των αντικειμένων της θερμικής καταπόνησης των ζώων και των δεικτών θερμικής αίσθησης, τον πολιτικό μηχανικό-πολεοδόμο MSc Γιώργο Χρονόπουλο για τη συμμετοχή του στη συγγραφή του κεφαλαίου της βιοκλιματικής συμπεριφοράς των κτηρίων ως και τον κ. Μ. Παγώνη για τη δακτυλογράφηση και αρχική σχεδίαση διαγραμμάτων του βιβλίου. Ακόμη ευχαριστούν τις εκδόσεις Ζήτη και τους έμπειρους συνεργάτες τους που φιλοτέχνησαν με ιδιαίτερη επιμέλεια την έκδοση του παρόντος βιβλίου. Αικατερίνη Χρονοπούλου-Σερέλη Ιωάννης Κ. Χρονόπουλος vi ΒΙΟΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑ - ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ. Εφαρμογές στη διαμόρφωση υπαίθριων χώρων

5 Περιεχόμενα 1 Εισαγωγή Γενικά Ιστορική εξέλιξη και αντικείμενο της Βιομετεωρολογίας-Βιοκλιματολογίας Παράγοντες διαμόρφωσης βιομετεωρολογικών συνθηκών Συνθήκες ατμοσφαιρικού περιβάλλοντος Ηλιακή ακτινοβολία Ολική ηλιακή ακτινοβολία Γήινη ακτινοβολία Ηλιοφάνεια Θερμοκρασία αέρα Θερμοκρασία ακτινοβολίας Υγρασία αέρα Τάση υδρατμών Αναλογία μίγματος Ειδική υγρασία Απόλυτη υγρασία Σχετική υγρασία Άνεμος Γεωγραφικοί παράγοντες Γεωμετρία του χώρου Δομημένος χώρος Ελεύθεροι κοινόχρηστοι χώροι Δομικά υλικά και βλάστηση åòéåøþíåîá vii

6 3 Ατμοσφαιρικό θερμικό περιβάλλον. Θερμική αίσθηση Θερμικό περιβάλλον και ζωικοί οργανισμοί Θερμική αίσθηση ανθρώπου Θερμική καταπόνηση ζώων Eυαισθησία στη θερμική καταπόνηση Επιπτώσεις θερμικής καταπόνησης στην αναπαραγωγή Επιπτώσεις θερμικής καταπόνησης στη γαλακτοπαραγωγή Επιπτώσεις θερμικής καταπόνησης στην παραγωγή κρέατος Επιπτώσεις θερμικής καταπόνησης στην υγιεινή κατάσταση των εκτρεφομένων ζώων Δείκτες θερμικής αίσθησης Εξέλιξη, κατηγοριοποίηση και σπουδαιότητα δεικτών Αντιπροσωπευτικοί δείκτες και επιλεκτικές εφαρμογές Δείκτης PET (Physiological Equivalent Temperature) Δείκτης PMV (Predicted Mean Vote) Δείκτης THI (Thermohygrometric Index) Δείκτης RSI (Relative Strain Index), «Beergarden days» Δείκτης Humidex Βιοκλιματική συμπεριφορά κτηρίων Διαχρονική εξέλιξη της κατοικίας Πολεοδομική οργάνωση και ατμοσφαιρικό περιβάλλον Το κέλυφος του κτηρίου και η θερμική συμπεριφορά του Ηλιασμός - Προσανατολισμός κτηρίου Κτήριο-Συλλέκτης θερμότητας Φυσικός δροσισμός κτηρίου Έλεγχος ηλιακής ακτινοβολίας Μείωση θερμικής επιβάρυνσης από πηγές εντός του κτηρίου Αερισμός Εξαερισμός Άλλες τεχνικές δροσισμού viii ΒΙΟΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑ - ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ. Εφαρμογές στη διαμόρφωση υπαίθριων χώρων

7 6 Βιοκλιματική συμπεριφορά ελεύθερων κοινόχρηστων χώρων Διαχρονική εξέλιξη ελεύθερων κοινόχρηστων χώρων Βιοκλιματικές συνθήκες πλατειών Βιοκλιματικές συνθήκες φυτοκαλυμμένων επιφανειών αστικού χώρου Πάρκα Εθνικός Κήπος Πεδίον του Άρεως Άλση-Λόφοι Άλσος Παγκρατίου Άλσος Ν. Φιλαδέλφειας Περιαστικό πράσινο Χαρακτηριστικά φυτικού υλικού και προϋποθέσεις ευνοϊκής επίδρασής του στο αστικό περιβάλλον Θερμική αίσθηση ανθρώπου στους ελεύθερους κοινόχρηστους χώρους Bιβλιογραφία Ευρετήριο όρων åòéåøþíåîá ix

8 1 Εισαγωγή 1.1 Γενικά Η Γη, όπως είναι γνωστό, περιβάλλεται από ένα στρώμα αερίων μαζών, το οποίο ακολουθεί το σύνολο των κινήσεών της. Οι αέριες αυτές μάζες είναι αόρατες και άοσμες και χαρακτηρίζονται ως ατμόσφαιρα. Εντός αυτών παρατηρούνται θερμοδυναμικές και μηχανικής φύσεως διεργασίες, οι οποίες ευθύνονται για τη δημιουργία των μετεωρολογικών φαινομένων. Η επιστήμη που διερευνά τις ατμοσφαιρικές συνθήκες και τα φαινόμενα που διαδραματίζονται μέσα σ αυτήν, ονομάζεται Μετεωρολογία. Η Μετεωρολογία, δηλαδή, πραγματεύεται τη μελέτη του καιρού και γενικότερα των καιρικών συστημάτων του, που η χρονική διάρκειά τους έχει ανώτερο όριο το χρόνο ζωής του ατμοσφαιρικού φαινομένου ή συστήματος. Οι μεταβολές των τιμών των διάφορων μετεωρολογικών παραμέτρων, για έναν ορισμένο τόπο έχουν το χαρακτηριστικό ότι κυμαίνονται πέριξ μιας μέσης τιμής. Αν η τιμή αυτή αναφέρεται σε μια σειρά μετεωρολογικών παρατηρήσεων διάρκειας τουλάχιστον 30 ετών, τότε το μετεωρολογικό αυτό στοιχείο μπορεί να θεωρηθεί ως διάκριτο και σταθερό χαρακτηριστικό γνώρισμα του τόπου. Οι μέσες αυτές τιμές των διάφορων μετεωρολογικών δεδομένων συνδυαζόμενες δίδουν το κλίμα ενός τόπου ενώ η φυσική κατάσταση της ατμόσφαιρας, όπως περιγράφεται από τα μετεωρολογικά στοιχεία για ένα δεδομένο τόπο και μια δεδομένη χρονική στιγμή, αποδίδουν την έννοια του καιρού. Μ άλλα λόγια, κλίμα είναι ο «μέσος καιρός» ενός τόπου, που προκύπτει από μια μεγάλη σειρά μετεωρολογικών παρατηρήσεων. Τα τελευταία χρόνια για τον προσδιορισμό ορισμένων κλιματικών παραμέτρων έχει γίνει αποδεκτή η χρήση δεδομένων και μικρότερης χρονικής διάρκει- 1.1: Γενικά 1

9 ας (10 έως 15 έτη), δεδομένου ότι τα συμπεράσματα είναι εξίσου ορθά με αυτά που προκύπτουν από δεδομένα μεγαλύτερης χρονοσειράς (Χρονοπούλου- Σερέλη 1996). Έτσι, ενώ οι μέσες αυτές τιμές των μετεωρολογικών δεδομένων μπορούν πρακτικά να θεωρηθούν σταθερές και διάκριτα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του κλίματος ενός τόπου, διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή λόγω της επίδρασης διάφορων παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι απ αυτούς είναι το γεωγραφικό πλάτος, η διανομή ξηράς και θάλασσας, το υψόμετρο, τα θαλάσσια ρεύματα, οι αέριες μάζες, το ανάγλυφο, το έδαφος, η φυτοκάλυψη και άλλα. Το κλίμα, όπως είναι φυσικό, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον καιρό. Γι αυτό πολλές φορές εσφαλμένα ταυτίζονται οι δύο αυτές έννοιες. Μπορεί όμως να παραλληλιστεί το μεν κλίμα με τον χαρακτήρα ενός ανθρώπου, ο δε καιρός με τη στιγμιαία συμπεριφορά του (Φλόκας 1997). Η Βιομετεωρολογία και η Βιοκλιματολογία, ως εφαρμοσμένοι κλάδοι αντίστοιχα της Μετεωρολογίας και της Κλιματολογίας, μελετούν τις σχέσεις που συνδέουν τις ατμοσφαιρικές συνθήκες με βιολογικά φαινόμενα και διεργασίες. Διαφοροποιούνται μόνο όσον αφορά στη χρονική διάρκεια των απαιτούμενων δεδομένων των παραμέτρων του ατμοσφαιρικού περιβάλλοντος. Δηλαδή, η Βιοκλιματολογία μελετά τα φαινόμενα υπό την επίδραση των κλιματικών συνθηκών, ενώ η Βιομετεωρολογία υπό την επίδραση του παρόντος καιρού (AMS 1959, VDI 1998, Allaby 2007). Επειδή, όμως, τα βιολογικά φαινόμενα και οι διεργασίες ανταποκρίνονται γενικά με τον ίδιο τρόπο στα ατμοσφαιρικά «ερεθίσματα», ανεξάρτητα της χρονικής τους διάρκειας, η αναφορά στην επιστήμη της Βιοκλιματολογίας στο παρόν πόνημα συχνά θα ταυτίζεται με τη Βιομετεωρολογία και αντίστροφα. Εξαίρεση αποτελεί η μελέτη ορισμένων μόνο αντικειμένων της Βιοκλιματολογίας, όπως είναι η πρόγνωση της συμπεριφοράς και του ρυθμού ανάπτυξης των οργανισμών, η εξέλιξη των οικοσυστημάτων σε διαφορετικά περιβαλλοντικά μέσα κ.ά., όπου απαιτείται μεγάλη χρονοσειρά δεδομένων των παραμέτρων του ατμοσφαιρικού περιβάλλοντος. 1.2 Ιστορική εξέλιξη και αντικείμενο της Βιομετεωρολογίας- Βιοκλιματολογίας Το ατμοσφαιρικό περιβάλλον, ιδιαίτερα κοντά στην επιφάνεια του εδάφους, επηρεάζει καθοριστικά τις συνθήκες διαβίωσης φυτικών και ζωικών οργανισμών. Ορισμένοι από τους έμβιους οργανισμούς μπορούν, ανάλογα με τους μηχανισμούς άμυνας που διαθέτουν, να ανταπεξέλθουν σε εξαιρετικά αντίξοες συνθή- 2 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή

10 κες ατμοσφαιρικού περιβάλλοντος και να επιβιώσουν, ενώ άλλοι θα μετακινηθούν προς αναζήτηση βελτιωμένων συνθηκών περιβάλλοντος. Τέλος κάποιοι άλλοι αδυνατούν να αντιμετωπίσουν τις συνθήκες αυτές και δεν επιβιώνουν (εξαφάνιση φυτικών ειδών και ζώων). Οι φυτικοί και ζωικοί οργανισμοί με τους μηχανισμούς προσαρμογής που διαθέτουν για την αντιμετώπιση των δυσμενών επιδράσεων του ατμοσφαιρικού περιβάλλοντος, μπορούν να επιβιώσουν σ ένα εύρος τιμών περιβαλλοντικών παραμέτρων πέραν των οποίων η ζωή τους είναι επισφαλής. Το εύρος αυτό διαφοροποιείται έντονα ανάλογα με το είδος και την ποικιλία των φυτών ή το είδος και τις φυλές των ζώων. Αποτέλεσμα αυτού είναι η χωροταξική κατανομή των διαφορετικών φυτών και ζώων στον πλανήτη, η οποία καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τις κλιματικές συνθήκες, που επικρατούν κατά τη διάρκεια του έτους σε κάθε περιοχή (Χρονοπούλου-Σερέλη και Φλόκας 2010). Από τις περιβαλλοντικές παραμέτρους ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην ανάπτυξη και την παραγωγικότητα των φυτικών οργανισμών παρουσιάζει η ακτινοβολία, η θερμοκρασία (WMO 1954, Blennow and Persson 1998) και η ατμοσφαιρική υγρασία. Οι παράμετροι αυτές επηρεάζουν τόσο την υγιεινή κατάσταση όσο και την παραγωγικότητα των ζωικών οργανισμών. Ιδιαίτερο ρόλο στις συνθήκες διαβίωσης του ανθρώπινου οργανισμού παίζουν οι ατμοσφαιρικές συνθήκες, με αποτέλεσμα σε ορισμένες οριακές καταστάσεις να έχουν καθοριστική σημασία και στην επιβίωσή του. Τόσο οι φυτικοί όσο και οι ζωικοί οργανισμοί μέσω των φυσιολογικών τους διεργασιών και δραστηριοτήτων επηρεάζουν με τη σειρά τους το ατμοσφαιρικό περιβάλλον μέσα στο οποίο διαβιούν. Αυτή η αλληλεπίδραση ατμοσφαιρικών συνθηκών και έμβιων οργανισμών αποτελεί το αντικείμενο της Βιομετεωρολογίας-Βιοκλιματολογίας (Burton et al. 2009). Η επιστήμη της Βιομετεωρολογίας-Βιοκλιματολογίας είναι μια από τις παλαιότερες περιβαλλοντικές επιστήμες. Το ενδιαφέρον του ανθρώπου για τον κόσμο που τον περιβάλλει τον οδήγησε στη μελέτη του καιρού και του κλίματος και των επιπτώσεων τους στην υγιεινή του κατάσταση. Οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι ανήκουν στους πρώτους που αναζήτησαν τη διερεύνηση των μετεωρολογικών φαινομένων, βασιζόμενοι στην παρατήρηση, ενώ ο πρώτος που επεσήμανε το σημαντικό ρόλο των μετεωρολογικών παραμέτρων στην υγιεινή κατάσταση του ανθρώπου ήταν ο Ιπποκράτης, όπως αυτό αναλύεται με εξαιρετικό τρόπο στην πραγματεία του «Αέρας-Νερό-Γη». Εκτός όμως από τον Ιπποκράτη και άλλοι Έλληνες φιλόσοφοι, μεταξύ των οποίων ο Αριστοτέλης, ο Θεόφραστος και ο Πλίνιος, διαπίστωσαν την ιδιαίτερη σημασία που έχουν οι ατμοσφαιρικές συνθήκες στη ζωή του ανθρώπου και στις διεργασίες της φύσης (Taub 2003). Κατά τα νεώτερα χρόνια, οι αναζητήσεις αυτές δεν έπαψαν να αποτελούν αντικείμενο έρευνας πολλών επιστημόνων, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά στη διερεύ- 1.2: Ιστορική εξέλιξη και αντικείμενο της Βιομετεωρολογίας-Βιοκλιματολογίας 3

11 νηση των σχέσεων μεταξύ των ατμοσφαιρικών συνθηκών και της ζωής του ανθρώπου. Κατά το μεσαίωνα, η διερεύνηση αυτή στον ευρωπαϊκό χώρο ανεστάλη λόγω των θρησκευτικών αντιλήψεων και του πολιτικού κλίματος που επικρατούσε στην Ευρώπη κατά την περίοδο αυτή. Αντίθετα, οι Άραβες επιστήμονες συνέχισαν το έργο τους και τα αποτελέσματα των ερευνών τους διοχετεύθηκαν στο δυτικό κόσμο σε μια εποχή που συνέπεσε με το διαφωτισμό, με αποτέλεσμα να βρουν πρόσφορο επιστημονικά έδαφος για περαιτέρω ανάπτυξη. Έτσι, για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι περιβαλλοντικές παράμετροι ήταν οι μόνες που λαμβάνονταν υπόψη στην ερμηνεία της διάδοσης των επιδημιών και άλλων ασθενειών του ανθρώπου. Κατά τον 18 ο και 19 ο αιώνα, μεγάλου βεληνεκούς επιστήμονες, όπως οι Lussac, von Humboldt, Fourier και Carnot, ανέπτυξαν τη μετεωρολογική επιστήμη, η οποία συνδυαζόμενη με τα προϊόντα εξαιρετικών ερευνών μεγάλων βιολόγων (Pasteur κ.ά.) έθεσαν τις βάσεις της Βιομετεωρολογίας (WMO 1954, AMS 1959, Oliver 2005, Allaby 2007). Τα παλαιότερα δηλαδή χρόνια η έννοια της Βιομετεωρολογίας-Βιοκλιματολογίας περιοριζόταν στην επίδραση του καιρού και του κλίματος στον ανθρώπινο οργανισμό. Αργότερα, όμως, ο ορισμός και η περιγραφή της επιστήμης αυτής υπέστη αναθεωρήσεις και εμπλουτίστηκε μέχρι να καταλήξει στη σημερινή του μορφή. Έτσι, σήμερα ως Βιομετεωρολογία - Βιοκλιματολογία χαρακτηρίζεται η επιστήμη που ασχολείται με τις άμεσες και τις έμμεσες σχέσεις και αλληλεπιδράσεις γεωφυσικού και γεωχημικού περιβάλλοντος της ατμόσφαιρας και των ζώντων οργανισμών (Flach 1957, WMO 2004). Η επιστήμη αυτή βρίσκει σημαντικές εφαρμογές στη θερμική αίσθηση του ανθρώπου σε διαφορετικά περιβάλλοντα, στον αστικό σχεδιασμό, στην ανάπτυξη και την παραγωγικότητα φυτών και ζώων και σε άλλα επιστημονικά πεδία (Oliver 2005, Allaby 2007). 4 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή

12 2 Παράγοντες διαμόρφωσης βιομετεωρολογικών συνθηκών Με τον όρο «βιομετεωρολογικές συνθήκες» εκφράζεται η συνδυασμένη επίδραση των παραμέτρων του ατμοσφαιρικού περιβάλλοντος στους έμβιους οργανισμούς. Η επίδραση αυτή δεν είναι μονομερής αλλά στην πλειονότητα των περιπτώσεων αμφίδρομη και περιλαμβάνει πολλά ενδιάμεσα στάδια και διεργασίες. Στη διαμόρφωση των τιμών των παραμέτρων αυτών, εκτός από τους φυσικούς και δυναμικούς, υπεισέρχονται και άλλοι παράγοντες, οι σημαντικότεροι των οποίων είναι η τοπογραφία και η γεωμετρία του περιβάλλοντος χώρου (Landsberg 1981, Oke 1999, Stull 2000, Vardavas and Taylor 2007). 2.1 Συνθήκες ατμοσφαιρικού περιβάλλοντος Το ατμοσφαιρικό περιβάλλον, εντός του οποίου διαβιούν και αναπτύσσονται οι φυτικοί και ζωικοί οργανισμοί, εκφράζεται ως συνδυασμός των επιμέρους μετεωρολογικών παραμέτρων. Οι παράμετροι αυτές ασκούν μεμονωμένα ιδιαίτερες επιδράσεις στους έμβιους οργανισμούς και η βαρύτητά τους ως προς το ρόλο τους στην ανάπτυξη των φυτών και των ζώων είναι διαφορετική (Χρονοπούλου-Σερέλη και Φλόκας 2010). Όσον αφορά στους φυτικούς οργανισμούς ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η μελέτη των μετεωρολογικών και κλιματικών παραμέτρων μεμονωμένα και όχι συνδυαστικά μέσω δεικτών, διότι στην περίπτωση αυτή δεν είναι εφικτή η ποσοτικοποίηση των αντιδράσεών τους. Επειδή η επίδραση των περιβαλλοντικών παραμέτρων (θερμοκρασία, υγρασία, βροχή, άνεμος κ.ά.) στην επιβίωση, ανάπτυξη και παραγωγικότητα των φυτικών οργανισμών, όπως και ο ρόλος που παίζουν οι φυσιολογικές τους λειτουργίες στη διαμόρφωση των τιμών των μετεωρολογι- 2.1: Συνθήκες ατμοσφαιρικού περιβάλλοντος 5

13 κών παραμέτρων, αποτελεί αντικείμενο κυρίως της Γεωργικής Μετεωρολογίας 1, δεν αναλύονται στο βιβλίο αυτό. Στην προκειμένη περίπτωση κρίνεται σκόπιμη η περιληπτική αναφορά στην ακτινοβολία, στη θερμοκρασία, στην υγρασία και στη διεύθυνση και ένταση του ανέμου. Όλα τα παραπάνω αποτελούν παραμέτρους που υπεισέρχονται στην πλειονότητα των βιομετεωρολογικών-βιοκλιματικών δεικτών, για την εκτίμηση της θερμικής αίσθησης των ζωικών οργανισμών και ιδιαίτερα του ανθρώπου Ηλιακή ακτινοβολία Ο όρος ηλιακή ακτινοβολία αναφέρεται στην ηλιακή ενέργεια, η οποία φτάνει στη Γη από τον ήλιο. Αυτή στο μεγαλύτερο ποσοστό της (περίπου 99%) είναι ηλεκτρομαγνητικής φύσης και το υπόλοιπο σωματιδιακής. Η ηλιακή ακτινοβολία παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της ζωής στη Γη, διότι δημιουργεί τις προϋποθέσεις διαμόρφωσης του θερμικού καθεστώτος διατήρησης των βιολογικών δραστηριοτήτων των έμβιων όντων της βιόσφαιρας και συντήρησης του υδρολογικού κύκλου. Η Βιομετεωρολογία-Βιοκλιματολογία ασχολείται κυρίως με τις μετεωρολογικές συνθήκες των κατώτερων στρωμάτων της ατμόσφαιρας, όπου η μετατροπή της ηλιακής ακτινοβολίας σε άλλες μορφές ενέργειας κοντά στην επιφάνεια της Γης, επηρεάζει τις συνθήκες θερμικής άνεσης, ανάπτυξης και διαβίωσης των ζώντων οργανισμών. Έτσι, το ποσοστό της ηλιακής ακτινοβολίας, που φτάνει στη γήινη επιφάνεια απευθείας λέγεται άμεση ηλιακή ακτινοβολία (direct solar radiation), ενώ το ποσοστό εκείνο της ηλιακής ακτινοβολίας που διαχέεται από την ατμόσφαιρα και φτάνει στην επιφάνεια του εδάφους απ όλα τα σημεία του ουρανού ονομάζεται διάχυτη ηλιακή ακτινοβολία (diffused solar radiation). Η άμεση ηλιακή ακτινοβολία παρουσιάζει τις υψηλότερες τιμές της κατά τις ανέφελες ημέρες του θέρους και τις χαμηλότερες κατά τις νεφοσκεπείς του χειμώνα. Αντίθετα, η διάχυτη ηλιακή ακτινοβολία είναι γενικά υψηλότερη κατά τις νεφοσκεπείς ημέρες και χαμηλότερη τις ανέφελες. Το άθροισμα της άμεσης και της διάχυτης ακτινοβολίας πάνω σε μια επίπεδη επιφάνεια εκφράζει την ολική ηλιακή ακτινοβολία (global solar radiation). Το ποσοστό της άμεσης ηλιακής ακτινοβολίας, που ανακλάται από την επιφάνεια του εδάφους και επιστρέφει στην ατμόσφαιρα, απ όπου και πάλι επιστρέφει στο έδαφος, ακολουθώντας την ίδια διαδικασία, ορίζεται ως ανακλώμενη ακτινοβολία (reflected radiation). 1. Μαθήματα Γεωργικής Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας. Αικ. Χρονοπούλου-Σερέλη και Α. Φλόκας Εκδόσεις Ζήτη. 6 Κεφάλαιο 2: Παράγοντες διαμόρφωσης βιομετεωρολογικών συνθηκών

14 Η γήινη επιφάνεια θερμαίνεται από την ηλιακή ακτινοβολία, με αποτέλεσμα να εκπέμπει θερμικής μορφής ενέργεια μεγάλου μήκους κύματος, που ονομάζεται γήινη ακτινοβολία (terrestrial radiation). Παράλληλα, η ατμόσφαιρα, θερμαινόμενη κι αυτή με τη σειρά της, εκπέμπει ακτινοβολία προς κάθε κατεύθυνση, που ονομάζεται ατμοσφαιρική ακτινοβολία (atmospherical radiation). Οι ακτινοβολίες, όπως έχουν οριστεί ανωτέρω, παρουσιάζουν διαφορετική φασματική σύνθεση. Πιο συγκεκριμένα, η άμεση και η διάχυτη ηλιακή ακτινοβολία είναι μικρού μήκους κύματος (short wave radiation), ενώ η γήινη και η ατμοσφαιρική χαρακτηρίζονται ως ακτινοβολίες μεγάλου μήκους κύματος (long wave radiation). Από τα παραπάνω προκύπτει ότι μέσα στη γήινη ατμόσφαιρα υπάρχει ολόκληρο σύστημα ακτινοβολιών διαφορετικών φασματικών τύπων και διευθύνσεων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η γνώση του ενεργειακού ποσού που μεταφέρεται από τις παραπάνω ακτινοβολίες, ώστε να είναι τελικά δυνατό να προσδιοριστεί για κάθε επιφάνεια το πολύ χρήσιμο, από κλιματικής πλευράς, ισοζύγιο των ακτινοβολιών (Φλόκας 1997). Για τη μελέτη της μεταφερόμενης ποσότητας ενέργειας, χρησιμοποιούνται μεγέθη όπως η ροή και η ένταση ακτινοβολίας. Με τον όρο ροή (radiant flux - flux of radiation) εκφράζεται η ισχύς που εκπέμπεται, μεταδίδεται ή προσλαμβάνεται με τη μορφή ακτινοβολίας. Ένταση ακτινοβολίας (intensity-radiant intensity) είναι το πηλίκο της ροής, που εκπέμπεται από μια πηγή ή από ένα στοιχείο της πηγής σε ένα στοιχειώδη κώνο, που περιλαμβάνει τη δεδομένη διεύθυνση, διά της στερεάς γωνίας του κώνου αυτού. Ροή ακτινοβόλησης (irradiance) ονομάζεται το πηλίκο της ροής ακτινοβολίας, που προσπίπτει σε ένα απειροστό στοιχείο επιφάνειας, που περιλαμβάνει το θεωρούμενο σημείο, διά της στοιχειώδους αυτής επιφάνειας (Ελληνική Μετεωρολογική Εταιρεία 1998) και εκφράζεται αριθμητικά σε W m 2. Η ηλιακή ακτινοβολία κατανέμεται σε τέσσερεις διακριτές φασματικές περιοχές. Η πρώτη αναφέρεται στην περιοχή του φάσματος της υπεριώδους ακτινοβολίας (290 έως 380 nm), η δεύτερη στη φωτοσυνθετικά ενεργό (380 έως 710 nm), η τρίτη στην υπέρυθρη (750 έως nm) και η τέταρτη στη μεγάλου μήκους κύματος (4.000 έως nm) ακτινοβολία. Ειδικότερα, το φάσμα της υπεριώδους ακτινοβολίας υποδιαιρείται σε δυο περιοχές. Η πρώτη έχει μήκος κύματος άνω των 315 nm και ευθύνεται για τον φθορισμό των φυτών, ενώ η δεύτερη που βρίσκεται κάτω των 315 nm, παίζει σημαντικό ρόλο στην παραγωγή της βιταμίνης D, που συντίθεται στην επιδερμίδα του σώματος των ζωικών οργανισμών από την εργοστερόλη και έχει αντιραχιτικές ιδιότητες. Ακόμη, έχει διαπιστωθεί ότι ακτινοβολία με μήκος κύματος 297 nm προκαλεί αποστείρωση του δέρματος. Επισημαίνεται ότι στο ηλιακό φως δεν υπάρχει ακτινοβολία με μήκος κύματος μικρότερο από 280 nm, δύναται όμως να 2.1: Συνθήκες ατμοσφαιρικού περιβάλλοντος 7

15 παραχθεί τεχνητά με λάμπες υπεριώδους ακτινοβολίας. Αυτή έχει ισχυρή αποστειρωτική δράση, είναι εξαιρετικά επιβλαβής στην όραση και καταστροφική για ορισμένα είδη φυτών (Gates 1965). Η φασματική περιοχή της φωτοσυνθετικά ενεργού ακτινοβολίας (Photosynthetically Active Radiation, PAR) διαιρείται σε τρεις υποπεριοχές. Η πρώτη φτάνει μέχρι τα 510 nm και είναι η περιοχή του μπλε-ιώδους χρώματος, η οποία απορροφάται σε μεγάλο ποσοστό από τη χλωροφύλλη των φυτών, συμβάλλοντας στην έντονη φωτοσυνθετική δραστηριότητα και στη δημιουργία σημαντικών ποσοτήτων βιομάζας. Η δεύτερη, που φτάνει τα 610 nm, είναι η περιοχή του φάσματος με πράσινο και κίτρινο χρώμα και χαρακτηρίζεται από χαμηλή φωτοσυνθετική αποτελεσματικότητα, ενώ η τρίτη υποπεριοχή φτάνει μέχρι τα 700 nm και αντιστοιχεί στο ερυθρό τμήμα του φάσματος, που αφορά ακτινοβολίες με ισχυρή απορρόφηση από τη χλωροφύλλη και έντονη φωτοσυνθετική δραστηριότητα (Χρονοπούλου-Σερέλη και Φλόκας 2010). Η φωτοσυνθετικά ενεργός ακτινοβολία εκφράζει το 46% περίπου της εισερχόμενης ηλιακής ακτινοβολίας. Η ακτινοβολία αυτή αντιπροσωπεύει την εισερχόμενη ενέργεια στην περιοχή του ορατού φάσματος ανά μονάδα επιφάνειας και χρόνου και εκφράζεται σε W m 2. Η PAR σε πολλές εφαρμογές, που αφορούν βιολογικά φαινόμενα, εκφράζεται αριθμητικά σε μmol m 2 sec 1 και υποδηλώνει τον αριθμό των εισερχόμενων φωτονίων στην περιοχή του ορατού φάσματος ανά μονάδα επιφάνειας και χρόνου και είναι γνωστή ως PPFD (Photosynthetic Photon Flux Density). Τέλος, η φασματική περιοχή της υπέρυθρης ακτινοβολίας θεωρείται ότι έχει εκτός από θερμικές και σημαντικές φωτομορφογενετικές επιδράσεις στα φυτά, ενώ η μεγάλου μήκους κύματος ακτινοβολία έχει μόνο θερμικές επιδράσεις. Η ηλιακή ακτινοβολία και ιδιαίτερα η άμεση παίζει σημαντικό ρόλο στη θερμορρύθμιση των ζωικών οργανισμών και κατ επέκταση του ανθρώπου, με αποτέλεσμα να έχει ιδιαίτερη σημασία στις διαμορφούμενες συνθήκες της θερμικής του άνεσης (Nielsen et al. 1988, Nielsen 1990, Blazejczyk 1994). Έχει αποδειχθεί ότι σε ιδιαίτερα θερμές περιοχές η ηλιακή ακτινοβολία μειώνει τη θερμική άνεση του ανθρώπου και διαμορφώνει δυσμενείς βιομετεωρολογικές συνθήκες (Rohles and Wallis 1979, Parsons 1993). Αντίθετα, σε ψυχρές περιοχές η ηλιακή ακτινοβολία μπορεί να διαμορφώσει ευνοϊκές περιβαλλοντικές συνθήκες και για το λόγο αυτόν είναι ιδιαίτερα επιθυμητή από τους κατοίκους των περιοχών αυτών. Για την εκτίμηση της θερμικής άνεσης, ως αποτέλεσμα της επίδρασης της ηλιακής ακτινοβολίας, έχουν χρησιμοποιηθεί δύο τεχνικές. Η πρώτη αναφέρεται σε μετρήσεις της φυσιολογικής απόκρισης του ανθρώπου και η δεύτερη σε μετρήσεις κατάλληλων ομοιωμάτων του (Hodder and Parsons 2007). 8 Παράγοντες διαμόρφωσης βιομετεωρολογικών συνθηκών

16 Ολική ηλιακή ακτινοβολία Η βασικότερη ρυθμιστική παράμετρος της θερμικής κατάστασης της Γης είναι η ολική ηλιακή ακτινοβολία. Αυτή εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, οι σπουδαιότεροι των οποίων είναι η τιμή της ηλιακής σταθεράς, το ύψος του Ήλιου, το γεωγραφικό πλάτος της περιοχής και η εποχή του έτους, το υψόμετρο, ο προσανατολισμός και η κλίση της επιφάνειας πρόσπτωσης, η απορρόφηση και η διάχυση της ακτινοβολίας στην ατμόσφαιρα, ως και το ποσοστό της νέφωσης και ειδικότερα ο τύπος των νεφών και η διάταξή τους στον ουράνιο θόλο σε συνδυασμό με τη θέση του Ήλιου. Η ηλιακή σταθερά εκφράζει την ολοφασματική ηλιακή ενέργεια, που διέρχεται από τη μονάδα της επιφάνειας (1 cm 2 ), που βρίσκεται κάθετα στις ηλιακές ακτίνες, στη μονάδα του χρόνου (1 min) χωρίς την επίδραση της ατμόσφαιρας ή σε σημείο οριακά έξω απ αυτήν και σε απόσταση μιας αστρονομικής μονάδας (149, km) από τον ήλιο (Φλόκας 1997). Η τιμή της ηλιακής σταθεράς παίρνει τη μέγιστη τιμή της τον Ιανουάριο (1.435 Wm 2 ) και την ελάχιστη τον Ιούλιο (1.335 Wm 2 ) λόγω της μεταβαλλόμενης απόστασης γης και Ήλιου στις διαφορετικές εποχές του έτους. Η μικρή αυτή διακύμανση των τιμών της ηλιακής σταθεράς συμβάλλει στη διατήρηση της θερμοκρασιακής κατάστασης του πλανήτη μας σε σταθερά επίπεδα. Η Γη, όπως είναι γνωστό, εκτός από την ετήσια περιστροφή της γύρω από τον ήλιο, εκτελεί παράλληλα και μια εικοσιτετράωρη περιοδική περιστροφική κίνηση γύρω από τον άξονά της. Οι κινήσεις αυτές έχουν ως αποτέλεσμα τόσο το μεταβαλλόμενο χρονικό διάστημα παραμονής του Ήλιου πάνω από τον ορίζοντα ενός τόπου κατά τη διάρκεια του έτους, όσο και το μεταβαλλόμενο ύψος του. Οι μεταβολές αυτές διαμορφώνουν διαφορετικές τιμές έντασης ηλιακής ακτινοβολίας, ανάλογα με την εποχή του έτους και το γεωγραφικό πλάτος της εκάστοτε περιοχής. Έτσι, σε περιοχές του Ισημερινού (μηδενική τιμή γεωγραφικού πλάτους) με σταθερή διάρκεια ημέρας σ όλο το έτος και μεταβαλλόμενο μόνο το ύψος του Ήλιου από μήνα σε μήνα, διαπιστώνεται τόσο με ατμόσφαιρα όσο και χωρίς αυτή (Σχ ) διπλή κύμανση της έντασης της ηλιακής ακτινοβολίας, με δύο μέγιστα κατά το Μάρτιο και Σεπτέμβριο και δύο ελάχιστα τον Ιούνιο και Δεκέμβριο. Με την αύξηση όμως του γεωγραφικού πλάτους τα δύο μέγιστα συγκλίνουν σ ένα, δηλαδή παρατηρείται απλή κύμανση της ετήσιας πορείας της ηλιακής ακτινοβολίας. Το υψόμετρο, ο προσανατολισμός και η κλίση των επιφανειών παίζουν σημαντικό ρόλο στο ποσό της ηλιακής ακτινοβολίας που φτάνει στο έδαφός τους, με αποτέλεσμα να παρατηρούνται σημαντικές μεταβολές στα προσλαμβανόμενα ποσά ενέργειας σε θέσεις που έχουν σχετικά μικρή απόσταση μεταξύ τους. 2.1: Συνθήκες ατμοσφαιρικού περιβάλλοντος 9

17 Σχήμα Ενδεικτική πορεία της έντασης της ηλιακής ακτινοβολίας ( χωρίς ατμόσφαιρα, με ατμόσφαιρα) στον Ισημερινό και σε περιοχές με γεωγραφικό πλάτος 45 ο και 90 ο κατά τη διάρκεια του έτους (κατά Καραπιπέρη 1967). Έτσι, ανάλογα με το γεωγραφικό πλάτος, την εποχή και την ώρα της ημέρας, η ένταση και η διάρκεια της άμεσης ηλιακής ακτινοβολίας παρουσιάζει έντονη μεταβλητότητα στο χώρο και στο χρόνο. Αυτό αποδίδεται κυρίως στη μεταβλητότητα των γωνιών πρόσπτωσης των ηλιακών ακτίνων. Επιπλέον, θέσεις όπου η ηλιακή ακτινοβολία προσπίπτει κάθετα δέχονται σημαντικά μεγαλύτερα ποσά ενέργειας από αντίστοιχες στις οποίες η γωνία πρόσπτωσης είναι πολύ μικρή έως μηδενική. Η γωνία πρόσπτωσης της ηλιακής ακτινοβολίας διαφοροποιείται κατά τη διάρκεια της ημέρας. Έτσι σε οριζόντιες επιφάνειες οι μεγαλύτερες τιμές θερμοκρασίας αέρος παρατηρούνται κατά τις μεσημβρινές ώρες. Το ίδιο δεν συμβαίνει όταν πρόκειται για κεκλιμένες επιφάνειες, όπου η διαμόρφωση της μέγιστης θερμοκρασίας είναι συνάρτηση της κλίσης και του προσανατολισμού τους ανάλογα με την ώρα της ημέρας (Goulding et al. 1992). Ο συνδυασμός της μεταβλητότητας του υψομέτρου, των κλίσεων, και του προσανατολισμού των διάφορων θέσεων παίζει καθοριστικό ρόλο στην προσλαμβανόμενη ολική ηλιακή ακτινοβολία και κατ επέκταση στη διαμόρφωση του ανάλογου θερμικού καθεστώτος. Έτσι, κατά τις πρωινές ώρες της ημέρας οι ανατολικές και νοτιοανατολικές και κατά τις απογευματινές οι δυτικές και νοτιοδυτικές εκθέσεις περιοχών του βορείου ημισφαιρίου της Γης δέχονται θεωρητι- 10 Παράγοντες διαμόρφωσης βιομετεωρολογικών συνθηκών

18 κά το ίδιο ποσοστό της άμεσης ηλιακής ακτινοβολίας, αλλά παρουσιάζουν διαφορετική θερμική κατάσταση. Εμφανίζονται δηλαδή, οι ανατολικές εκθέσεις γενικά ψυχρότερες απ ό,τι οι δυτικές. Αυτό αποδίδεται στο γεγονός ότι ένα ποσοστό της ακτινοβολίας καταναλώνεται για την εξάτμιση της πρωινής δρόσου των ανατολικών εκθέσεων, πράγμα που δεν συμβαίνει στις δυτικές. Η ηλιακή ακτινοβολία κατά τη διέλευσή της μέσα από την ατμόσφαιρα εξασθενεί λόγω της σκέδασης - διάχυσης. Το φαινόμενο αυτό δημιουργείται, όταν η ηλιακή ακτινοβολία προσπίπτει σ ένα σωματίδιο που αιωρείται στην ατμόσφαιρα, με αποτέλεσμα η ηλιακή ακτινοβολία να κατανέμεται προς όλες τις κατευθύνσεις γύρω απ αυτό. Όταν η ηλιακή ακτινοβολία προσπέσει σε σωματίδια, που η διάστασή τους είναι της ίδιας τάξης μεγέθους με το μήκος κύματός της, τότε η σκέδαση χαρακτηρίζεται ως μοριακή. Στην περίπτωση αυτή η εξασθένιση της ηλιακής ακτινοβολίας είναι εκλεκτική ως εξαρτώμενη από το μήκος κύματός της και εκθετική (νόμος του Rayleigh). Σκέδαση εκλεκτική και εκθετική παρατηρείται και σε αερολύματα διαμέτρου ίσης περίπου με το μήκος κύματος της ακτινοβολίας. Για αερολύματα όμως μεγάλου μεγέθους, όπως οι υδροσταγόνες των νεφών, η εξασθένιση της ηλιακής ακτινοβολίας είναι ανεξάρτητη του μήκους κύματός της. Εκτός από τη σκέδαση - διάχυση η ηλιακή ακτινοβολία διερχόμενη από την ατμόσφαιρα υφίσταται και απορρόφηση, η οποία οφείλεται κυρίως στο οξυγόνο, στο όζον, στο διοξείδιο του άνθρακα, στους υδρατμούς και στον κονιορτό της ατμόσφαιρας. Η απορρόφηση αυτή σχετίζεται με το μήκος κύματος της ακτινοβολίας και τις ιδιότητες των στοιχείων ή ενώσεων να την απορροφούν σε συγκεκριμένο μήκος κύματος. Έτσι, το όζον και το οξυγόνο της ανώτερης ατμόσφαιρας για μήκη κύματος μικρότερα από 0,3 μm απορροφούν σχεδόν καθολικά την ακτινοβολία, με αποτέλεσμα η ηλιακή ενέργεια που φθάνει στη Γη να είναι αμελητέα. Αντίθετα, στην περιοχή του φάσματος από 0,3 έως 0,7 μm η απορρόφηση της ηλιακής ακτινοβολίας, που οφείλεται κυρίως στο όζον και στο οξυγόνο είναι σταθερή και μικρή, επιτρέποντας έτσι τη διέλευση μεγάλων ποσοτήτων ενέργειας προς την επιφάνεια της Γης (Χρονοπούλου-Σερέλη και Φλόκας 2010). Για μεγαλύτερα μήκη κύματος (έως 4 μm) η απορρόφηση της ηλιακής ακτινοβολίας παρουσιάζει σημαντική μεταβλητότητα, που αποδίδεται στο οξυγόνο και στους υδρατμούς, ενώ για μήκη κύματος ακόμη μεγαλύτερα (έως 15 μm) η απορρόφηση, που αποδίδεται στο διοξείδιο του άνθρακα, στους υδρατμούς και στο οξυγόνο, είναι εξαιρετικά έντονη σ ορισμένες περιοχές του φάσματος. Επισημαίνεται ότι υπάρχουν υποπεριοχές όπου η απορρόφηση είναι αμελητέα Γήινη ακτινοβολία Το σύνολο των ακτινοβολιών που εκπέμπονται από την επιφάνεια της γης και την ατμόσφαιρά της (ύψος έως 50 km) χαρακτηρίζονται ως γήινη ακτινοβολία. 2.1: Συνθήκες ατμοσφαιρικού περιβάλλοντος 11

19 Αυτή είναι μεγάλου μήκους κύματος και το φάσμα της πρακτικά εντοπίζεται στο εύρος των 1,5 έως 100 μ, με μέγιστη ένταση, που αντιστοιχεί σε ακτινοβολίες που βρίσκονται περίπου στα 10 μ. Στην περιοχή αυτή του φάσματος (8 έως 12 μ) που είναι γνωστή ως ατμοσφαιρικό παράθυρο (χαρακτηρίζεται από μικρή απορρόφηση) ποσοστό 9% περίπου της γήινης ακτινοβολίας διαφεύγει προς το διάστημα, ενώ το υπόλοιπο ποσοστό απορροφάται έντονα από τα συστατικά της ατμόσφαιρας με μεγάλο μοριακό βάρος (Η 2 Ο, Ο 3, CO 2 ), με αποτέλεσμα τη θέρμανση της γήινης ατμόσφαιρας (Σαχσαμάνογλου και Μακρογιάννης 1998). Έτσι, παρατηρούνται θερμοκρασίες υψηλότερες από αυτές που θα διαμορφώνονταν εάν δεν υπήρχε ατμόσφαιρα. Η δέσμευση αυτή της ακτινοβολίας από τα συστατικά της ατμόσφαιρας είναι γνωστή ως φαινόμενο ή ατμοσφαιρική επίδραση θερμοκηπίου Ηλιοφάνεια Ως ηλιοφάνεια ή διάρκεια ηλιοφάνειας χαρακτηρίζεται το χρονικό διάστημα (συνήθως σε ώρες) κατά το οποίο η άμεση ηλιακή ακτινοβολία δεν παρεμποδίζεται από νέφη ή άλλα φυσικά ή τεχνητά εμπόδια και φτάνει ανεμπόδιστα μέχρι την επιφάνεια του εδάφους. Αυτό σημαίνει ότι, αν δεν υπήρχε η μεταβαλλόμενη νέφωση από ημέρα σε ημέρα και από εποχή σε εποχή και οι διαφορετικές εδαφικές εξάρσεις στον ορίζοντα της ανατολής και της δύσης του Ήλιου, η διάρκεια της ηλιοφάνειας θα είχε την ίδια τιμή για μια συγκεκριμένη ημέρα σε όλους τους τόπους του ίδιου γεωγραφικού πλάτους (θεωρητική ηλιοφάνεια). Αυτό όμως δεν ισχύει, δηλαδή η πραγματική ηλιοφάνεια (Η π ), η οποία εκφράζει τις μετρούμενες τιμές της διάρκειας της ηλιοφάνειας, είναι πάντα μικρότερη από την αντίστοιχη θεωρητική (Η θ ). Για τη συγκριτική μελέτη της πραγματικής ηλιοφάνειας των διάφορων περιοχών κρίνεται απαραίτητη η χρήση ενός μεγέθους, που ονομάζεται κλάσμα ηλιοφάνειας (Κ). Αυτό εκφράζεται από το λόγο της πραγματικής διάρκειας ηλιοφάνειας για μια δεδομένη περιοχή προς την αντίστοιχη τιμή της θεωρητικής ηλιοφάνειας. Hp K = H u Η διάρκεια της πραγματικής ηλιοφάνειας προσδιορίζεται με ειδικά όργανα, τα οποία ονομάζονται ηλιογράφοι. Ανάλογα με τον τρόπο λειτουργίας οι ηλιογράφοι διακρίνονται σε αυτούς στους οποίους χρησιμοποιείται η θερμαντική ισχύ της ηλιακής ακτινοβολίας (όπως οι Campell-Stokes και Marvin) και σ αυτούς που αξιοποιείται η χημική δράση της ορατής και υπεριώδους ακτινοβολίας (όπως οι Jordan και Pers). Στην περίπτωση των αυτόματων μετεωρολογικών 12 Κεφάλαιο 2: Παράγοντες διαμόρφωσης βιομετεωρολογικών συνθηκών

20 σταθμών χρησιμοποιείται αισθητήρας, ο οποίος έχει τη δυνατότητα να προσδιορίζει την άμεση, τη διάχυτη και την ολική ηλιακή ακτινοβολία, ενώ παράλληλα προσδιορίζεται και η διάρκεια της πραγματικής ηλιοφάνειας (Χρονοπούλου- Σερέλη κ.ά. 2001). Όταν δεν υπάρχει η κατάλληλη υποδομή οργάνων μέτρησης της ηλιοφάνειας, τότε αυτή μπορεί να υπολογιστεί έμμεσα με τη βοήθεια ορισμένων παραμέτρων. Πιο συγκεκριμένα, για τον υπολογισμό των μέσων μηνιαίων και ετήσιων τιμών της πραγματικής ηλιοφάνειας, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ο εμπειρικός τύπος του Angot (Ζαμπάκας 1981), στον οποίο συμμετέχουν οι παράμετροι της νέφωσης (Ν), που εκφράζει το κλάσμα σε όγδοα του ουράνιου θόλου μιας περιοχής, η οποία καλύπτεται από νέφη και της θεωρητικής ηλιοφάνειας (Η θ ). N Hp = Hub1- l Για την εκτίμηση της μηνιαίας τιμής της πραγματικής ηλιοφάνειας, μπορεί να χρησιμοποιηθεί επίσης ο ακόλουθος εμπειρικός τύπος H u Hp = (an + bn gn ) n όπου: ν = αριθμός ημερών του μήνα ν 1 = αριθμός των αίθριων ημερών (νέφωση μικρότερη ή ίση με 1,8 όγδοα) του μήνα ν 2 = αριθμός των νεφοσκεπών ημερών (νέφωση μεγαλύτερη ή ίση με 6,4 όγδοα) του μήνα Κατά την ψυχρή περίοδο του έτους (Οκτώβριος έως και Μάρτιος) οι εμπειρικοί συντελεστές α, β και γ παίρνουν αντίστοιχα τις τιμές 0,625, 0,275 και 0,525, ενώ κατά τη θερμή περίοδο (Απρίλιος έως και Σεπτέμβριος) τις τιμές 0,75, 0,15 και 0,65 (Ζαμπάκας 1981). Ο εμπειρικός αυτός τύπος δίνει ικανοποιητικά αποτελέσματα σε περιοχές με μεσογειακό τύπο κλίματος και έχει ιδιαίτερη εφαρμογή σε περιπτώσεις εκμετάλλευσης της ηλιακής ενέργειας Θερμοκρασία αέρα Η θερμοκρασία ενός υλικού εκφράζει το βαθμό της μοριακής του δράσης ή της θερμότητάς του. Διευκρινίζεται ότι με τον όρο θερμότητα χαρακτηρίζεται η μορφή της ενέργειας που εξαρτάται από τη δομή της ύλης και η οποία είναι δυνατόν να μεταδοθεί σε διάφορα συστήματα ή σώματα με διάφορους τρόπους ή να μετατραπεί σε άλλες μορφές ενέργειας (Χρονοπούλου-Σερέλη και Φλόκας 2010). 2.1: Συνθήκες ατμοσφαιρικού περιβάλλοντος 13

21 Σχήμα Κάτοψη της παλιάς πόλης Beni-Isguen, στην κοιλάδα Mzab (32.40 o N, 3.80 o E) της Αλγερίας, με τη διαδρομή και τα διαδοχικά σημεία μέτρησης σε μικρή πλατεία και οδοχαράδρες με διαφορετικά γεωμετρικά χαρακτηριστικά (κατά Ali-Toudert et al. 2005). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συσχέτιση του SVF μεταξύ στενής συμμετρικής και ασύμμετρης οδοχαράδρας, διασταύρωσης δρόμων, όπως και μικρής και μεγάλης πλατείας (Σχ ). Ο δείκτης αυτός στη στενή οδοχαράδρα θα λαμβάνει πολύ μικρή τιμή, σχεδόν μηδενική, σε αντίθεση με τη μεγάλη πλατεία που θα πλησιάζει τη μονάδα, ενώ στις υπόλοιπες περιπτώσεις θα λαμβάνει ενδιάμεσες τιμές. Αξίζει να επισημανθεί η συμμετοχή της βλάστησης στη διαμόρφωση της τιμής του SVF σε οδοχαράδρες, που έχουν χαρακτηριστεί και χρησιμοποιούνται ως πεζόδρομοι. Δηλαδή, όταν η βλάστηση βρίσκεται δίπλα στα κτήρια (Σχ α) η συμμετοχή της στη διαμόρφωση της τιμής του SVF είναι εξαιρετικά μικρή, σε αντίθεση με την περίπτωση που αυτή αναπτύσσεται σχεδόν σε όλο το πλάτος του δρόμου (Σχ β) οπότε η συμμετοχή της είναι μεγάλη. 34 Κεφάλαιο 2: Παράγοντες διαμόρφωσης βιομετεωρολογικών συνθηκών

22 Σχήμα Θέαση του ουράνιου θόλου σε στενή συμμετρική (α) και ασύμμετρη (β) οδοχαράδρα, σε διασταύρωση δρόμων (γ) και σε μικρή (δ) και μεγάλη (ε) πλατεία στην κεντρική περιοχή της Αθήνας. Σε φυτοκαλυμμένους χώρους, όπως είναι τα πάρκα, η διάταξη και η πυκνότητα της βλάστησης παίζουν καθοριστικό ρόλο στην τιμή του SVF. Έτσι, σε φυσικά αίθρια (Σχ γ) πάρκων, τα οποία θα μπορούσε κανείς να αντιστοιχίσει με πλατείες του δομημένου χώρου, η τιμή του SVF πλησιάζει, ενίοτε, τη μονάδα. Αντίθετα, σε θέσεις με πυκνή και υψηλή βλάστηση, όπου ο ουράνιος θόλος καλύπτεται σε μεγάλο ποσοστό από αυτήν (Σχ δ) η τιμή του SVF είναι πολύ μικρή και ορισμένες φορές πλησιάζει το μηδέν, συνθήκες δηλαδή θέασης ουράνιου θόλου αντίστοιχες με αυτές που επικρατούν σε πυκνοδομημένη αστική περιοχή με βαθιές οδοχαράδρες. 2.3: Γεωμετρία του χώρου 35

23 a b c 96 Κεφάλαιο 4: Δείκτες θερμικής αίσθησης

24 6 Βιοκλιματική συμπεριφορά ελεύθερων κοινόχρηστων χώρων 6.1 Διαχρονική εξέλιξη ελεύθερων κοινόχρηστων χώρων Οι ελεύθεροι κοινόχρηστοι χώροι είχαν αρχικά διακριθεί σε δύο μεγάλες κατηγορίες. Η πρώτη αναφερόταν σε κήπους και πάρκα και η δεύτερη σε δρόμους και πλατείες. Οι κήποι εμφανίστηκαν αρχικά στις ανεπτυγμένες κοινωνίες της Ασίας και είχαν τη μορφή αγροκηπίου με διάφορες καλλιέργειες κηπευτικών και καρποφόρων δένδρων. Η χρήση του νερού ήταν απαραίτητη τόσο για την ανάπτυξη των φυτών, όσο και για την προσπάθεια μείωσης των υψηλών θερμοκρασιών που επικρατούσαν στις περιοχές αυτές. Οι κήποι βρίσκονταν συνήθως κοντά και γύρω από τα κτήρια και εντάσσονταν οργανικά σε αυτά. Η φύτευση ήταν γραμμική και αναπτυσσόταν τόσο περιμετρικά του κτηρίου όσο και κατά μήκος της κύριας εισόδου (Αίγυπτος, Περσία και αργότερα Ινδία). Στην Ιταλία κατά την Αναγέννηση υπήρχε σύνδεση του κήπου με το κτήριο διά μέσου στεγάστρων και προοδευτικά ο κήπος κατέληξε να θεωρείται λειτουργικά ισοδύναμος με το κτήριο (Αραβαντινός και Κοσμάκη 1988). Οι κήποι στα ισλαμικά τεμένη και τα ανάκτορα της Ισπανίας διακρίνονται από την παρουσία περιστυλίων και τη συνέχεια που έχουν μεταξύ τους. Τα γεωμετρικά σχήματα χαρακτηρίζουν τη μορφή των φυτεύσεων και το νερό είναι απαραίτητο στοιχείο στη συνολική εικόνα του χώρου. Αυτό συμμετέχει είτε ως κινούμενο στοιχείο με τη μορφή καναλιού ή πηγής είτε ως στάσιμο με τη μορφή λίμνης. Κατά το μεσαίωνα, στα κάστρα και στα συγκροτήματα των μοναστηριών αρχικά οι κήποι εξυπηρετούσαν κυρίως ανάγκες διατροφής. Αυτός είναι ο κύριος λόγος που οδήγησε στην καλλιέργεια χρηστικών φυτών (κηπευτικά, καρποφόρα 6.1: Διαχρονική εξέλιξη ελεύθερων κοινόχρηστων χώρων 137

25 δένδρα, αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά κ.ά.). Το σχήμα του κήπου ήταν ορθογώνιο για να διευκολύνονται οι κάθε είδους καλλιεργητικές φροντίδες. Στους κήπους των κάστρων εμφανίζονται αργότερα και άλλα στοιχεία, που εξυπηρετούν περισσότερο αισθητικούς και ψυχαγωγικούς σκοπούς, όπως είναι η δημιουργία οριοθετημένων ανθοφόρων παρτεριών, καθιστικών κ.ά. Μετά το μεσαίωνα, ο λειτουργικός υπαίθριος χώρος, που περιβάλλει τα ανάκτορα βασιλέων και αυτοκρατόρων, είχε σε σύγκριση με το μέγεθός τους πολλαπλάσια έκταση, ήταν ελεγχόμενος και χρησιμοποιούνταν για κυνήγι και διάφορες εορταστικές εκδηλώσεις. Οι αρχές οργάνωσης των χώρων αυτών καθορίζονταν ανάλογα με το περιβάλλον τοπίο, τη χρήση και τη φιλοσοφική αντίληψη, που επικρατούσε την εποχή εκείνη. Έτσι, τα πρώτα μεγάλα πάρκα δημιουργήθηκαν ως χώροι αναψυχής βασιλέων, αυτοκρατόρων και άλλων ατόμων εύπορων οικογενειών. Οι διαμορφωμένοι αυτοί χώροι με την προοδευτική επέκταση των κατοικημένων περιοχών ενσωματώθηκαν σ αυτές και αποτέλεσαν τα πρώτα διαμορφωμένα δημόσια αστικά πάρκα. Η διαμόρφωση των πάρκων κατά τον 17ο αιώνα εμφανίζει μία έντονα αξονική ανάπτυξη, με συμμετρικά σχήματα και ανοικτό οπτικό πεδίο. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται να δηλωθεί η επιβολή της άρχουσας τάξης, που εκφράζεται με την κοινωνική θέση, τον πλούτο και την ισχύ στο φυσικό τοπίο. Το επίπεδο τοπογραφικό ανάγλυφο του φυσικού τοπίου, η ακτινωτή δημιουργία μονοπατιών για τις ανάγκες του κυνηγίου (Βερσαλλίες) και τα ανθοφόρα παρτέρια σε γεωμετρικά σχήματα αποτέλεσαν τα αρχικά στοιχεία οργάνωσης των γαλλικών πάρκων. Η διαμόρφωση των πάρκων στην Αγγλία δεν ακολούθησε το γαλλικό πρότυπο αλλά βασίστηκε στη δημιουργία ελεύθερων τοπίων με οφιοειδείς δρομίσκους και μονοπάτια, ήπιο ανάγλυφο και επιφάνειες με χλοοτάπητες, που οριοθετούνταν από εκτεταμένες συστάδες δένδρων και θάμνων. Απαραίτητο στοιχείο ήταν επίσης και η παρουσία του νερού με τη μορφή μικρών ποταμών, που δημιουργούνταν τεχνητά ή, εάν προϋπήρχαν στην περιοχή, ενσωματώνονταν στο πάρκο. Στην Κίνα και στην Ιαπωνία οι διαμορφωμένοι χώροι σε πάρκα περιείχαν λόφους, λίμνες και άλλα στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος. Επικράτησε δηλαδή μία τάση αναπαραγωγής του φυσικού τοπίου σε μικρή κλίμακα. Η δεύτερη κατηγορία κοινόχρηστων χώρων, όπως ήδη αναφέρθηκε, είναι οι δρόμοι και οι πλατείες, που αποτελούν τους πρώτους ανοικτούς δημόσιους χώρους (Zucker 1966). Οι πλατείες κατά την αρχαιότητα χωροθετούνται σε εστιακό σημείο του οικισμού, που μπορεί να είναι η ακρόπολη, το λιμάνι, η πύλη στο εσωτερικό του τείχους κ.ά. Λειτουργούν ως σημεία συνάθροισης των κατοίκων, ως εμπορικό κέντρο και ως χώρος αναψυχής. Οι λειτουργίες αυτές των πλατειών εξακολουθούν και σήμερα να υπάρχουν σε οικισμούς και χωριά, δηλαδή οι δρόμοι και οι πλατείες αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά του τόπου. Στους χώ- 138 Κεφάλαιο 6: Βιοκλιματική συμπεριφορά ελεύθερων κοινόχρηστων χώρων

26 ρους αυτούς η φυτοκάλυψη είναι εξαιρετικά περιορισμένη και στις περισσότερες περιπτώσεις απουσιάζει, ενώ το δάπεδο καλύπτεται με δομικά υλικά, δημιουργώντας μία συνέχεια του δομημένου χώρου. Στις κατοικημένες αυτές περιοχές συνήθως υπάρχει ο κεντρικός δρόμος, που τις διασχίζει και συνδέει τα κύρια τμήματά τους. Στην κεντρική περιοχή του οικισμού ο δρόμος αυτός διευρύνεται, δημιουργώντας την πλατεία, το μέγεθος της οποίας καθορίζεται από τις δυνατότητες που προσφέρει ο χώρος. Ο κεντρικός δρόμος και η πλατεία συγκεντρώνουν σχεδόν το σύνολο των εμπορικών δραστηριοτήτων και αναψυχής των κατοίκων. Με την εξέλιξη των οικισμών δημιουργήθηκαν νέες πλατείες σε διαφορετικές θέσεις και η κεντρική πλατεία έχασε τον αρχικό της κυρίαρχο ρόλο. Αυτές λειτουργούν πλέον ως ενδιάμεσες στάσεις μιας διαδρομής και όχι ως το κεντρικό σημείο του οικισμού. 6.2 Βιοκλιματικές συνθήκες πλατειών Οι αστικές περιοχές του μεσογειακού χώρου και ιδιαίτερα της χώρας μας στερούνται ελεύθερων δόμησης φυτοκαλυμμένων επιφανειών που θα βελτίωναν τις μικροκλιματικές συνθήκες της πόλης και θα προσέφεραν αναψυχή στους κατοίκους τους. Εξ αυτού του λόγου προκύπτει η ανάγκη αξιοποίησης κάθε προσφερόμενης για φυτοκάλυψη επιφάνειας ανεξάρτητα μεγέθους. Για τον επιτυχή σχεδιασμό των επιφανειών αυτών απαραίτητη προϋπόθεση είναι η πρόβλεψη των βιομετεωρολογικών συνθηκών, που αναμένεται να προκύψουν μετά τη διαμόρφωσή τους. Οι γνώσεις αυτές μπορούν να αντληθούν από τη μελέτη υφιστάμενων αστικών χώρων διάφορων μεγεθών και είδους διαμόρφωσης. Στη συνέχεια, με βάση τα δεδομένα που θα προκύψουν, θα γίνει η κατηγοριοποίηση των χώρων αυτών ως προς τη βιομετεωρολογική-βιοκλιματική τους συμπεριφορά. Αυτό σημαίνει ότι αυτοί είναι δυνατόν να αξιολογηθούν ως προς την ικανότητα τους, να διαμορφώσουν ευνοϊκές συνθήκες περιβάλλοντος στο εσωτερικό τους και ως προς τη δυνατότητά τους να επιδράσουν και να επηρεάσουν ευνοϊκά τον περιβάλλοντα δομημένο χώρο. Έτσι, στοιχεία τα οποία θα έχουν αρνητικές συνέπειες ως προς τη διαμόρφωση ευνοϊκών βιοκλιματικών συνθηκών απορρίπτονται ή περιορίζεται η χρήση τους, ενώ αντίθετα τα θετικά υιοθετούνται και βρίσκουν εφαρμογή στους υπό διαμόρφωση χώρους. Η μικρότερη κατηγορία φυτοκαλυμμένων κοινόχρηστων χώρων είναι οι πλατείες. Αυτές καλύπτονται, συνήθως, σε μεγάλο ποσοστό από πλάκες, σκυρόδεμα, άσφαλτο κ.ά. και μικρά μόνο τμήματά τους περιέχουν καλλωπιστική βλάστηση. Οι επιφάνειες αυτές βρίσκονται κατά κύριο λόγο σε πυκνοδομημένες περιοχές με έντονο κυκλοφοριακό φόρτο, εξυπηρετούν κυρίως τη ρύθμιση της κυκλο- 6.2: Βιοκλιματικές συνθήκες πλατειών 139

27 φορίας και μόνο, όταν έχουν ικανό μέγεθος, μπορεί να χρησιμοποιηθούν ως χώροι αναψυχής. Επειδή όμως το μέγεθος των επιφανειών αυτών ποικίλει, με αποτέλεσμα αυτό να έχει επιπτώσεις στη διαμόρφωση των συνθηκών του περιβάλλοντός τους, κρίθηκε αναγκαία η διάκριση των πλατειών ανάλογα με το μέγεθός τους σε τρεις κατηγορίες, δηλαδή στις μικρές, μεσαίες και μεγάλες με έκταση, που φτάνει έως 1, 5 και 10 στρ. αντίστοιχα. Οι μικρές πλατείες έχουν ως κύριο χαρακτηριστικό τους γνώρισμα ότι το μεγαλύτερο τμήμα τους, το οποίο πολλές φορές υπερβαίνει το 70%, είναι διαστρωμένο με δομικά υλικά. Στους χώρους αυτούς, η παρουσία της βλάστησης είναι μηδαμινή και αντιπροσωπεύεται κυρίως από χλοοτάπητα και ορισμένα διάσπαρτα δένδρα ή θάμνους. Ο ρόλος των επιφανειών αυτών εστιάζεται κυρίως στην κυκλοφοριακή ρύθμιση και την ολιγόλεπτη στάση των πεζών, που τις διασχίζουν. Σε ό,τι αφορά στις βιοκλιματικές συνθήκες, που διαμορφώνονται στους χώρους αυτούς, έχει διαπιστωθεί ότι αυτοί υπερθερμαίνονται κατά τη διάρκεια της ημέρας, έτσι ώστε η παραμονή των διερχομένων να είναι ανεκτή μόνο σε σκιαζόμενες θέσεις. Κατά τη διάρκεια της νύκτας, η μείωση της θερμοκρασίας είναι μικρή έως ασήμαντη, με αποτέλεσμα οι επιφάνειες αυτές να μη διαφοροποιούνται από το άμεσο δομημένο περιβάλλον. Χαρακτηριστικό παράδειγμα βιοκλιματικής συμπεριφοράς πλατείας μικρής έκτασης είναι η πλατεία Βάθη, που βρίσκεται στην κεντρική περιοχή της Αθήνας, βορειοδυτικά του ιστορικού κέντρου της πόλης. Η πλατεία παλαιότερα είχε μικρότερη έκταση, διαφορετική διαμόρφωση και μεγαλύτερη συμμετοχή βλάστησης. Με την ανακατασκευή - «ανάπλαση», που έγινε αργότερα, ενσωματώθηκαν σ αυτήν τα πεζοδρόμια που βρίσκονται δυτικά της πλατείας και τμήμα της οδού Μαιζώνος. Αποτέλεσμα αυτών ήταν η αύξηση της συνολικής επιφάνειάς της σε περίπου 1 στρέμμα. Η πλατεία οριοθετείται από ορισμένα παλαιά κτίσματα χαμηλού ύψους και μιας πολυώροφης οικοδομής (Σχ ). Στη συνολική όμως επιφάνεια του κυκλοφοριακού κόμβου επικρατούν οι υψηλές οικοδομές και ο μεγάλος κυκλοφοριακός φόρτος κατά τις εργάσιμες ημέρες και ώρες. Μειωμένη κίνηση παρατηρείται κατά τις βραδινές ώρες, τις Κυριακές και τις αργίες. Η βλάστηση στην πλατεία είναι ελάχιστη και περιορίζεται σε ορισμένες νησίδες με θάμνους και λίγα δένδρα. Στην πλατεία Βάθη, όπως στο σχήμα φαίνεται, κατά τις πρώτες μεταμεσημβρινές ώρες, όταν η θερμοκρασία του αέρα παίρνει τις μεγαλύτερες τιμές της, δεν παρατηρείται ουσιαστική διαφοροποίηση των μικροκλιματικών παραμέτρων. Μια μικρή πτώση της θερμοκρασίας διαφαίνεται στο σημείο 3 που βρίσκεται σε θέση, που καλύπτεται με βλάστηση (κέντρο πλατείας) ως και στο σημείο 6, που σκιάζεται. Παρόμοια εικόνα παρουσιάζει και η κατανομή των τιμών της σχετικής υγρασίας. 140 Κεφάλαιο 6: Βιοκλιματική συμπεριφορά ελεύθερων κοινόχρηστων χώρων

28 Σχήμα Κάτοψη της πλατείας Βάθη (περιλαμβάνονται στη σκιαγράφηση και τα πεζοδρόμια) με τις θέσεις των σημείων μέτρησης: 1 δρόμος (άσφαλτος), 2 πλατεία (πλακόστρωση), 3 πλατεία (νησίδα πρασίνου), 4 πλατεία (πλακόστρωση), 5 πεζοδρόμιο (πλακόστρωση), 6 δρόμος (άσφαλτος). Πηγή: Χάρτης Αθηνών. Google Maps 2011, ιστοσελίδα maps.google.com. C % SW m ΣΜ NE Σχήμα Τομή πλατείας Βάθη με τα σημεία μέτρησης και τις μέσες τιμές της θερμοκρασίας αέρα (α) και της σχετικής υγρασίας (β) που αντιστοιχούν σ αυτά. (Θέρος 2010, ώρα 15.00, ύψος μέτρησης 1,80 m, 17 σειρές μετρήσεων, ταχύτητα ανέμου <1,5 m/sec, νέφωση <1/8). ΣΜ: σημείο μέτρησης, σημείο σκιαζόμενο, σημείο ημισκιαζόμενο, σημείο ηλιαζόμενο 6.2: Βιοκλιματικές συνθήκες πλατειών 141

29 Ανάλογη εμφανίζεται και η πορεία των βιοκλιματικών παραμέτρων κατά τη διάρκεια της νύχτας (Σχ ). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η θερμικά αποδιδόμενη ακτινοβολία από τα σημεία μέτρησης. Δηλαδή τα σημεία 3 και 6, τα οποία κατά τη διάρκεια της ημέρας παρουσίασαν περιοδική σκίαση απέδωσαν θερμική ενέργεια ίση με το 50% περίπου των αντίστοιχων σημείων, που δεχόντουσαν για μεγάλα χρονικά διαστήματα την άμεση ηλιακή ακτινοβολία. C % Wm -2 SW m ΣΜ NE Σχήμα Τομή πλατείας Βάθη με τα σημεία μέτρησης και τις μέσες τιμές της θερμοκρασίας αέρα (α), της σχετικής υγρασίας (β) και της θερμικής ακτινοβολίας (γ) που αντιστοιχούν σ αυτά. (Θέρος 2010, ώρα 24.00, ύψος μέτρησης 1,80 m, 17 σειρές μετρήσεων, ταχύτητα ανέμου <1,5 m/sec, νέφωση <1/8). 142 Κεφάλαιο 6: Βιοκλιματική συμπεριφορά ελεύθερων κοινόχρηστων χώρων

30 Ενδεικτικό της αρνητικής παρουσίας των δομικών στοιχείων στο Πεδίον του Άρεως είναι το γεγονός ότι θέσεις του πάρκου που βρίσκονται στις ίδιες συνθήκες ηλιασμού, όπως ο δρομίσκος και η βλάστηση που τον περιβάλλει (Σχ.6.3.7α) έχουν σημαντικά διαφορετικές τιμές θερμοκρασίας. Όταν όμως δημουργούνται διαφορετικές συνθήκες σκίασης η διαφοροποίηση της θερμοκρασίας αποδίδεται και στον παράγοντα αυτόν. Η θερμική δηλαδή κατάσταση του καθιστικού (παγκάκι), που πριν από λίγο βρισκόταν υπό την άμεση επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας, παρουσίασε αυξημένες τιμές θερμοκρασίας (ανάλογες με αυτές της παράπλευρης ηλιαζόμενης θέσης) σε σύγκριση με τις άλλες σκιαζόμενες θέσεις (Σχ β). Στην περίπτωση του Εθνικού Κήπου (Σχ γ) όπου η επιφάνεια του εδάφους των δρομίσκων καλύπτεται με πατημένο αμμοχάλικο και η φύτευση των δένδρων είναι πυκνή, διαπιστώνονται σχεδόν ομοιόμορφες αλλά σημαντικά μικρότερες θερμοκρασίες λόγω σκίασης. Επισημαίνεται επιπλέον η αυξημένη θερμοκρασία που εμφανίζεται εκτός του Κήπου (Σχ δ), όπως αυτή διακρίνεται μέσω του ανοίγματος της εισόδου προς τη λεωφόρο Βασ. Σοφίας. Δηλαδή, ο Κήπος αποτελεί «όαση» δροσιάς την ημέρα κατά τη θερινή περίοδο. Η αρνητική επίδραση των δομικών υλικών και ιδιαίτερα των κτισμάτων σε ένα πάρκο συνάγεται έμμεσα και από την έρευνα των Yu και Wong (2006). Μελέτησαν δύο πάρκα (360 και 120 στρ.) στη Σιγκαπούρη και διαπίστωσαν αξιοσημείωτες επιδράσεις δροσισμού στο γύρω απ αυτά περιβάλλον. Για την έρευνα όμως του ρόλου των πάρκων στην εξοικονόμηση ενέργειας κτηρίων, που βρίσκονται κοντά σ αυτά, δημιούργησαν σενάρια τοποθέτησης ενός κτηρίου εντός και εκτός του μεγάλου πάρκου. Μέσω προγραμμάτων προσομοίωσης διαπίστωσαν ότι, όταν το κτήριο τοποθετήθηκε μέσα στο πάρκο παρουσίασε τη μεγαλύτερη ενεργειακή εξοικονόμηση εν αντιθέσει με τη μικρότερη που παρατηρήθηκε στο πιο απομακρυσμένο σημείο έρευνας (400 m) εκτός του πάρκου. Αυτό σημαίνει ότι, όταν υπάρχει δομικό υλικό εντός της φυτοκαλυμμένης επιφάνειας, δημιουργείται ενεργειακή εξισορρόπηση προς όφελος του δομικού υλικού και στην προκειμένη περίπτωση του κτηρίου, η οποία αποδυναμώνει σημαντικά τη συνολική ψυκτική ικανότητα του πάρκου. Η ανάλυση των μεγάλων αστικών πάρκων, του Εθνικού Κήπου και του Πεδίου του Άρεως που έχουν διαφορετική διαμόρφωση, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η παρουσία δομικών υλικών είτε υπό τη μορφή κτισμάτων είτε ως υλικό διάστρωσης δρόμων ή αιθρίων εντός του πάρκου λειτουργεί αρνητικά στη βιοκλιματική του συμπεριφορά, με συνέπεια να το καθιστά αναποτελεσματικό ως προς τη δυνατότητά του να βελτιώσει τις συνθήκες του γύρω δομημένου χώρου. Γενικά, οι διαμορφωμένοι χώροι πράσινου στις ελληνικές πόλεις, που έχουν συνήθως μικρή έκταση, περιέχουν επιφάνειες με δομικά υλικά, τα οποία μειώνουν σημαντικά την «ψυκτική» ικανότητα της βλάστησής τους, γεγονός το οποίο έχει ως συνέπεια οι επιφάνειες αυτές συγκρινόμενες με αντίστοιχες που 6.3: Βιοκλιματικές συνθήκες φυτοκαλυμμένων επιφανειών αστικού χώρου 169

ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΤΗΡΙΩΝ. Εύη Τζανακάκη Αρχιτέκτων Μηχ. MSc

ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΤΗΡΙΩΝ. Εύη Τζανακάκη Αρχιτέκτων Μηχ. MSc ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΤΗΡΙΩΝ Εύη Τζανακάκη Αρχιτέκτων Μηχ. MSc Αρχές ενεργειακού σχεδιασμού κτηρίων Αξιοποίηση των τοπικών περιβαλλοντικών πηγών και τους νόμους ανταλλαγής ενέργειας κατά τον αρχιτεκτονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 3. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα.

2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα. ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ 1. Διευκρινίστε τις έννοιες «καιρός» και «κλίμα» 2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα. 3. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Ανθοκομία (Εργαστήριο)

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ 1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 Πολλαπλασιασμός ανθοκομικών φυτών 2 Στα θερμοκήπια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια 2 Ο ενεργειακός σχεδιασµός του κτιριακού κελύφους θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

Κύμα, κάθε διαταραχή που μεταφέρει ενέργεια με ορισμένη ταχύτητα. Γραμμικό κύμα

Κύμα, κάθε διαταραχή που μεταφέρει ενέργεια με ορισμένη ταχύτητα. Γραμμικό κύμα 2 Η ηλιακή ακτινοβολία 2.1 21Κύματα Κύμα, κάθε διαταραχή που μεταφέρει ενέργεια με ορισμένη ταχύτητα Γραμμικό κύμα Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα διαδίδονται στο χώρο και μεταφέρουν ηλεκτρική και μαγνητική

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση του συνδυασμού μόνωσης και υαλοπινάκων στη μεταβατική κατανάλωση ενέργειας των κτιρίων

Επίδραση του συνδυασμού μόνωσης και υαλοπινάκων στη μεταβατική κατανάλωση ενέργειας των κτιρίων Επίδραση του συνδυασμού μόνωσης και υαλοπινάκων στη μεταβατική κατανάλωση ενέργειας των κτιρίων Χ. Τζιβανίδης, Λέκτορας Ε.Μ.Π. Φ. Γιώτη, Μηχανολόγος Μηχανικός, υπ. Διδάκτωρ Ε.Μ.Π. Κ.Α. Αντωνόπουλος, Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΗλιακήΓεωµετρία. Γιάννης Κατσίγιαννης

ΗλιακήΓεωµετρία. Γιάννης Κατσίγιαννης ΗλιακήΓεωµετρία Γιάννης Κατσίγιαννης ΗηλιακήενέργειαστηΓη Φασµατικήκατανοµήτηςηλιακής ακτινοβολίας ΗκίνησητηςΓηςγύρωαπότονήλιο ΗκίνησητηςΓηςγύρωαπότονήλιοµπορεί να αναλυθεί σε δύο κύριες συνιστώσες: Περιφορά

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ Στο τεύχος αυτό, γίνεται μία όσο το δυνατόν λεπτομερής προσέγγιση των γενικών αρχών της Βιοκλιματικής που εφαρμόζονται στο έργο αυτό. 1. Γενικές αρχές αρχές βιοκλιματικής 1.1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ζώντας στο φως! Σύστημα Φυσικού Φωτισμού

Ζώντας στο φως! Σύστημα Φυσικού Φωτισμού Ζώντας στο φως! Σύστημα Φυσικού Φωτισμού Green roo fing Θόλος Κάτοπτρο Στεγάνωση Σωλήνας μεταφοράς και αντανάκλασης Απόληξη 2 Φωτοσωλήνες Νέα τεχνολογία φυσικού φωτισμού Η χρήση φωτοσωλήνων για την επίλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. Αξιολόγηση των συνθηκών θερμικής άνεσης σε

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. Αξιολόγηση των συνθηκών θερμικής άνεσης σε ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Αξιολόγηση των συνθηκών θερμικής άνεσης σε φυσικό και σε τεχνητό αίθριο με την εφαρμογή γεωστατικής μεθόδου και τη χρήση του λογισμικού-μοντέλου

Διαβάστε περισσότερα

Φυτεµένα δώµατα & ενεργειακή συµπεριφορά κτιρίων

Φυτεµένα δώµατα & ενεργειακή συµπεριφορά κτιρίων Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Πολιτικών Μηχανικών Εργαστήριο Οικοδοµικής και Φυσικής των Κτιρίων lbcp.civil.auth.gr Φυτεµένα δώµατα & ενεργειακή συµπεριφορά κτιρίων Θ.Γ.Θεοδοσίου, επ.καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Ψυχρών Υλικών

Τεχνολογία Ψυχρών Υλικών Τεχνολογία Ψυχρών Υλικών ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΨΥΧΡΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΣΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΝΗΣΙΔΑΣ Πηγή: LBNL HEAT ISLAND GROUP Αγροτική Εμπορικό περιοχή κέντρο Περιαστική περιοχή (κατοικίες)

Διαβάστε περισσότερα

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε.

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Η ένταση της Θερμικής νησίδας στον κόσμο είναι πολύ υψηλή Ένταση της θερμικής νησίδας κυμαίνεται μεταξύ 1-10 o

Διαβάστε περισσότερα

ο ρόλος του ανοίγματος ηλιασμός φωτισμός αερισμός

ο ρόλος του ανοίγματος ηλιασμός φωτισμός αερισμός ΦΥΣΙΚΟΣ ΑΕΡΙΣΜΟΣ ο ρόλος του ανοίγματος ηλιασμός φωτισμός αερισμός ΑΝΑΓΚΑΙΕΣ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΑΕΡΑ Η ελάχιστη αναγκαία ποσότητα νωπού αέρα για τον άνθρωπο ανέρχεται σε 1.8 m³/h ανά άτομο. Για να απομακρυνθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΣΕ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ N-THERMON 9mm ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ NEOTEX AEBE.

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΣΕ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ N-THERMON 9mm ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ NEOTEX AEBE. 1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΣΕ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ N-THERMON 9mm ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ NEOTEX AEBE. Μάρτιος 2013 66/2013 1 Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθ. Μ. Σανταμούρης 2 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΚΤΗΣ ΥΠΕΡΙΩ ΟΥΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ (UV-Index)

ΕΙΚΤΗΣ ΥΠΕΡΙΩ ΟΥΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ (UV-Index) ΕΙΚΤΗΣ ΥΠΕΡΙΩ ΟΥΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ (UV-Index) Τι είναι η υπεριώδης (ultraviolet-uv) ηλιακή ακτινοβολία Η υπεριώδης ηλιακή ακτινοβολία κατά τη διάδοσή της στη γήινη ατµόσφαιρα απορροφάται κυρίως από το στρατοσφαιρικό

Διαβάστε περισσότερα

Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας

Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας Η θερμοκρασία του εδάφους είναι ψηλότερη από την ατμοσφαιρική κατά τη χειμερινή περίοδο, χαμηλότερη κατά την καλοκαιρινή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕΛ. 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΣΕΛ. 4 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛ. 5 ΥΛΙΚΑ ΣΕΛ. 6 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ, ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΣΕΛ. 7 ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΤΙΡΙΟΥ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΤΙΡΙΟΥ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Χώρα, Πόλη Ελλάδα, Αρχάνες Μελέτη περίπτωσης Όνομα Δήμου: Αρχανών κτιρίου: Όνομα σχολείου: 2 Δημοτικό Σχολείο Αρχανών Το κλίμα στις Αρχάνες έχει εκτεταμένες περιόδους ηλιοφάνειας, Περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΩΣ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΤΡΙΒΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΤΣΑΜΠΙΚΑ-ΡΟΖΑ ΧΑΡΙΤΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΚΟΥΡΑ ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ-ΡΑΦΑΕΛΛΑ ΛΟΓΓΑΚΗ ΑΝΝΑ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΩΣ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΤΡΙΒΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΤΣΑΜΠΙΚΑ-ΡΟΖΑ ΧΑΡΙΤΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΚΟΥΡΑ ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ-ΡΑΦΑΕΛΛΑ ΛΟΓΓΑΚΗ ΑΝΝΑ ΦΥΣΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΩΣ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΤΡΙΒΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΤΣΑΜΠΙΚΑ-ΡΟΖΑ ΧΑΡΙΤΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΚΟΥΡΑ ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ-ΡΑΦΑΕΛΛΑ ΛΟΓΓΑΚΗ ΑΝΝΑ Τ Ι Ε Ι Ν Α Ι Τ Ο Σ Ε Λ Α Σ ;

Διαβάστε περισσότερα

1. Η υπεριώδης ηλιακή ακτινοβολία

1. Η υπεριώδης ηλιακή ακτινοβολία 1. Η υπεριώδης ηλιακή ακτινοβολία 1.1 Γενικά Η ροή της ηλεκτρομαγνητικής ηλιακής ακτινοβολίας που φθάνει στο όριο της γήινης ατμόσφαιρας είναι περίπου 1368 Wm -2 και ονομάζεται ηλιακή σταθερά. Η τιμή αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Μεταφορά Θερμότητας

Εισαγωγή στην Μεταφορά Θερμότητας Εισαγωγή στην Μεταφορά Θερμότητας ΜΜΚ 312 Μεταφορά Θερμότητας Τμήμα Μηχανικών Μηχανολογίας και Κατασκευαστικής Διάλεξη 1 MMK 312 Μεταφορά Θερμότητας Κεφάλαιο 1 1 Μεταφορά Θερμότητας - Εισαγωγή Η θερμότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο έγγραφο παρουσιάζονται οι ορισμοί λέξεων που αντιπροσωπεύουν έννοιες που απαντώνται στις ενότητες των τάξεων Α και Β. Η ερμηνείες που δίνονται

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση των αντηλιακών µεµβρανών 3M Scotchtint της εταιρίας 3Μ

Πιστοποίηση των αντηλιακών µεµβρανών 3M Scotchtint της εταιρίας 3Μ Πιστοποίηση των αντηλιακών µεµβρανών 3M Scotchtint της εταιρίας 3Μ 1 Πιστοποίηση των αντηλιακών µεµβρανών 3M Scotchtint της εταιρίας 3Μ Οι αντηλιακές µεµβράνες 3M Scotchtint της εταιρίας 3Μ µελετήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Ατμόσφαιρα είναι το αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΟΙΧΟΥ TROMBE & ΤΟΙΧΟΥ ΜΑΖΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΩΝ ΩΣ ΔΕΞΑΜΕΝΗ ΝΕΡΟΥ ΜΕ ΤΟΙΧΩΜΑΤΑ ΑΠΟ ΜΑΡΜΑΡΟ

ΘΕΡΜΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΟΙΧΟΥ TROMBE & ΤΟΙΧΟΥ ΜΑΖΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΩΝ ΩΣ ΔΕΞΑΜΕΝΗ ΝΕΡΟΥ ΜΕ ΤΟΙΧΩΜΑΤΑ ΑΠΟ ΜΑΡΜΑΡΟ ΘΕΡΜΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΟΙΧΟΥ TROMBE & ΤΟΙΧΟΥ ΜΑΖΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΩΝ ΩΣ ΔΕΞΑΜΕΝΗ ΝΕΡΟΥ ΜΕ ΤΟΙΧΩΜΑΤΑ ΑΠΟ ΜΑΡΜΑΡΟ Α1) ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΗΛΙΑΚΟΥ ΤΟΙΧΟΥ Ο ηλιακός τοίχος Trombe και ο ηλιακός τοίχος μάζας αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Διάδοση Θερμότητας. (Αγωγή / Μεταφορά με τη βοήθεια ρευμάτων / Ακτινοβολία)

Διάδοση Θερμότητας. (Αγωγή / Μεταφορά με τη βοήθεια ρευμάτων / Ακτινοβολία) Διάδοση Θερμότητας (Αγωγή / Μεταφορά με τη βοήθεια ρευμάτων / Ακτινοβολία) Τρόποι διάδοσης θερμότητας Με αγωγή Με μεταφορά (με τη βοήθεια ρευμάτων) Με ακτινοβολία άλλα ΠΑΝΤΑ από το θερμότερο προς το ψυχρότερο

Διαβάστε περισσότερα

Τ.1.5. ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΔΕΝΤΡΩΝ - ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΑΝΟΙΚΤΩΝ ΧΩΡΩΝ» 1

Τ.1.5. ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΔΕΝΤΡΩΝ - ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΑΝΟΙΚΤΩΝ ΧΩΡΩΝ» 1 Τ.1.5. ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΔΕΝΤΡΩΝ - ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΑΝΟΙΚΤΩΝ ΧΩΡΩΝ» 1 Τ.1.5. ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΔΕΝΤΡΩΝ - ΦΥΤΩΝ Λαμβάνοντας υπόψη τα κλιματικά δεδομένα της περιοχής

Διαβάστε περισσότερα

SUPER THERM ΘΕΩΡΙΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ

SUPER THERM ΘΕΩΡΙΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Αυτό το σεμινάριο έχει απλώς ως στόχο να δώσει μερικά από τα βασικά της Θερμοδυναμικής, και πως σχετίζεται με τη μόνωση και με τη μόνωση με κεραμικά επιχρίσματα. Η θερμότητα μεταφέρεται με τους παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

3. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΣΕ ΚΕΚΛΙΜΕΝΟ ΕΠΙΠΕ Ο

3. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΣΕ ΚΕΚΛΙΜΕΝΟ ΕΠΙΠΕ Ο Σηµειώσεις ΑΠΕ Ι Κεφ. 3 ρ Π. Αξαόπουλος Σελ. 1 3. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΣΕ ΚΕΚΛΙΜΕΝΟ ΕΠΙΠΕ Ο Η γνώση της ηλιακής ακτινοβολίας που δέχεται ένα κεκλιµένο επίπεδο είναι απαραίτητη στις περισσότερες εφαρµογές

Διαβάστε περισσότερα

"Μέτρα Ενεργειακής και Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης Δημοσίων Κτιρίων και Ανοικτών Χώρων" Ένωση Εταιρειών EXERGIA 4M

Μέτρα Ενεργειακής και Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης Δημοσίων Κτιρίων και Ανοικτών Χώρων Ένωση Εταιρειών EXERGIA 4M 2 η Τεχνική Συνάντηση στα πλαίσια του Έργου REPUBLIC-MED με θέμα: "Μέτρα Ενεργειακής και Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης Δημοσίων Κτιρίων και Ανοικτών Χώρων" Ένωση Εταιρειών EXERGIA 4M 29 Μαΐου 2014, Πειραιάς

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Συλλεκτών. 1.1 Συλλέκτες χωρίς κάλυμμα

Είδη Συλλεκτών. 1.1 Συλλέκτες χωρίς κάλυμμα ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΗΛΙΑΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΗΛΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Είδη Συλλεκτών ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗ ΡΟΖA υπ. Διδ. Μηχ. Μηχ. ΕΜΠ MSc Environmental Design & Engineering Φυσικός Παν. Αθηνών ΚΑΠΕ - ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΤΕΜΕΝΟ ΔΩΜΑ. ΤΕΧΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΥΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΕΣ: Εξοικονόμηση ενέργειας και ΑΠΕ στα κτήρια

ΦΥΤΕΜΕΝΟ ΔΩΜΑ. ΤΕΧΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΥΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΕΣ: Εξοικονόμηση ενέργειας και ΑΠΕ στα κτήρια ΦΥΤΕΜΕΝΟ ΔΩΜΑ Σημαντικότερες ιδιότητες ενός φυτεμένου δώματος : Εξοικονόμηση ενέργειας κυρίως για ψύξη και λιγότερο για θέρμανση του κτηρίου. Μείωση των δυσμενών φαινομένων που επιφέρει η δόμηση στο αστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ?

ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ? ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ? Η ηλιακή ενέργεια που προσπίπτει στην επιφάνεια της γης είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία που παράγεται στον ήλιο. Φτάνει σχεδόν αµετάβλητη στο ανώτατο στρώµατηςατµόσφαιρας του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΡΟΧΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ. Σελίδα 1 από 6

Η ΤΡΟΧΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ. Σελίδα 1 από 6 Η ΤΡΟΧΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ Στόχος(οι): Η παρατήρηση της τροχιάς του ήλιου στον ουρανό και της διακύμανση της ανάλογα με την ώρα της ημέρας ή την εποχή. Εν τέλει, η δραστηριότητα αυτή θα βοηθήσει τους μαθητές να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 Προσδιορισµός του ύψους του οραικού στρώµατος µε τη διάταξη lidar. Μπαλής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά Ακτίνες Χ (Roentgen) Είναι ηλεκτρομαγνητικά κύματα με μήκος κύματος μεταξύ 10 nm και 0.01 nm, δηλαδή περίπου 10 4 φορές μικρότερο από το μήκος κύματος της ορατής ακτινοβολίας. ( Φάσμα ηλεκτρομαγνητικής

Διαβάστε περισσότερα

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες»

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τρίκαλα, 27/12/2011 Συνεντεύξεις «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τι επισημαίνει στην ΕΡΕΥΝΑ για την περιοχή μας ο κ. Σοφοκλής Ε. Δρίτσας, ερευνητής στο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων

Διαβάστε περισσότερα

ως παράγοντες βελτίωσης του αστικού

ως παράγοντες βελτίωσης του αστικού Ο ρόλος των υλικών και του πρασίνου ως παράγοντες βελτίωσης του αστικού μικροκλίματος Δρ. Αφροδίτη Συννέφα (asynnefa@phys.uoa.gr) Ομάδα Μελετών Κτιριακού Περιβάλλοντος - Πανεπιστήμιο Αθηνών Ημερίδα: Αστικό

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Θέρμανσης θερμοκηπίων. Εργαστήριο Γεωργικών Κατασκευών και Ελέγχου Περιβάλλοντος Ν. Κατσούλας, Κ. Κίττας

Συστήματα Θέρμανσης θερμοκηπίων. Εργαστήριο Γεωργικών Κατασκευών και Ελέγχου Περιβάλλοντος Ν. Κατσούλας, Κ. Κίττας Συστήματα Θέρμανσης θερμοκηπίων Εργαστήριο Γεωργικών Κατασκευών και Ελέγχου Περιβάλλοντος Ν. Κατσούλας, Κ. Κίττας Θέρμανση Μη θερμαινόμενα Ελαφρώς θερμαινόμενα Πλήρως θερμαινόμενα θερμοκήπια Συστήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗ ΚΤΗΡΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ (Τ.Ο.Τ.Ε.Ε.)

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗ ΚΤΗΡΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ (Τ.Ο.Τ.Ε.Ε.) ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ: ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2010 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗ ΚΤΗΡΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ (Τ.Ο.Τ.Ε.Ε.) ΑΘΗΝΑ ΓΑΓΛΙΑ Μηχανολόγος Μηχανικός Ε.Μ.Π., M.Sc. Οµάδα Εξοικονόµησης

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοστό απόδοσης. Ποιοτικός παράγοντας για την φωτοβολταϊκή εγκατάσταση

Ποσοστό απόδοσης. Ποιοτικός παράγοντας για την φωτοβολταϊκή εγκατάσταση Ποσοστό απόδοσης Ποιοτικός παράγοντας για την φωτοβολταϊκή εγκατάσταση Περιεχόμενα Το ποσοστό απόδοσης είναι ένα από τα σημαντικότερα μεγέθη για την αξιολόγηση της αποδοτικότητας μίας φωτοβολταϊκής εγκατάστασης.

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Οι χάρτες των 850 Hpa είναι ένα από τα βασικά προγνωστικά επίπεδα για τη παράµετρο της θερµοκρασίας. Την πίεση των 850 Hpa τη συναντάµε στην ατµόσφαιρα σε ένα µέσο ύψος περί

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Πράσινα Δώματα Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Ποθητός Σταματιάδης, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΚΤΗΡΙΑ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΚΤΗΡΙΑ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Συνέδριο ΤΕΕ Ενέργεια: Σημερινή εικόνα - Σχεδιασμός - Προοπτικές ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΚΤΗΡΙΑ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Κατερίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α. (αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της Συμφωνίας Συνεργασίας) ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ - Υαλοπίνακες

ΤΕΧΝΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α. (αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της Συμφωνίας Συνεργασίας) ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ - Υαλοπίνακες ΤΕΧΝΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α (αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της Συμφωνίας Συνεργασίας) ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ - Υαλοπίνακες 1. Περιγραφή κατηγοριών υαλοπινάκων που εντάσσονται στο Πρόγραμμα «Χτίζοντας το Μέλλον» Συνολικά, επιλέγονται

Διαβάστε περισσότερα

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο)

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο) Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο Αιγαίο) Δρ. Σοφία Γαληνού-Μητσούδη Αλεξάνδρειο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης Τμήμα Τεχνολογίας Αλιείας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΑΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΘΕΜΑΤΑ ΑΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Στόχος(οι): Η διαπαιδαγώγηση των μαθητών γύρω από το ζήτημα της ενεργειακής αποδοτικότητας στα σχολεία με έμφαση στην χρήση των παραθύρων (εφόσον επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή:

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή: 54 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ Α Α1. Πράσινο και κίτρινο φως

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ: ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΑΕΡΑ

ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ: ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΑΕΡΑ ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ: ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΑΕΡΑ Χρήσεις: Ξήρανση γεωργικών προϊόντων Θέρµανση χώρων dm Ωφέλιµη ροή θερµότητας: Q = c Τ= ρ qc( T2 T1) dt ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ ΗΛΙΑΚΗ ΨΥΧΡΟΣ ΑΕΡΑΣ ΘΕΡΜΟΣ ΑΕΡΑΣ Τ 1 Τ 2 ΣΥΛΛΕΚΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΗλιακοίΣυλλέκτες. Γιάννης Κατσίγιαννης

ΗλιακοίΣυλλέκτες. Γιάννης Κατσίγιαννης ΗλιακοίΣυλλέκτες Γιάννης Κατσίγιαννης Ηλιακοίσυλλέκτες Ο ηλιακός συλλέκτης είναι ένα σύστηµα που ζεσταίνει συνήθως νερό ή αέρα χρησιµοποιώντας την ηλιακή ακτινοβολία Συνήθως εξυπηρετεί ανάγκες θέρµανσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 5. ΑΝΕΜΟΙ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 5. ΑΝΕΜΟΙ Αέριες μάζες κινούνται από περιοχές υψηλότερης προς περιοχές χαμηλότερης

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Ορισμός «Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) είναι οι μη ορυκτές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δηλαδή η αιολική, η ηλιακή και η γεωθερμική ενέργεια, η ενέργεια κυμάτων, η παλιρροϊκή ενέργεια, η υδραυλική

Διαβάστε περισσότερα

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο : ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ DOPPLER ENOTHT 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Κρούση: Κρούση ονομάζουμε το φαινόμενο κατά το οποίο δύο ή περισσότερα σώματα έρχονται σε επαφή για πολύ μικρό χρονικό διάστημα κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Τι είναι το φαινόµενο του θερµοκηπίου Φαινόµενο του θερµοκηπίου ονοµάζεται η φυσική διαδικασία κατά την οποία η ατµόσφαιρα ενός πλανήτη συµβάλει στην θέρµανσή του. Ανακαλύφθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ορόλος των κτιρίων είναι να παρέχουν τις. Η συµβολή των ανοιγµάτων στην ενεργειακή συµπεριφορά των κτιρίων ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΔΟΜΗΣΗ

Ορόλος των κτιρίων είναι να παρέχουν τις. Η συµβολή των ανοιγµάτων στην ενεργειακή συµπεριφορά των κτιρίων ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΔΟΜΗΣΗ Η κατασκευή των κτιριακών κελυφών και των συστηµάτων που τα συνοδεύουν (διατάξεις θέρµανσηςψύξης-αερισµού κ.α.) πρέπει να συντελείται µε τη µικρότερη δυνατή επίπτωση στο περιβάλλον, λαµβάνοντας υπόψιν

Διαβάστε περισσότερα

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ 1. Ο Ήλιος μας είναι ένας από τους μεγαλύτερους αστέρες της περιοχής μας, του Γαλαξία μας αλλά και του σύμπαντος (NASA Science, εικόνα 1), όντας ο μοναδικός στο ηλιακό

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ν έφη ονοµάζονται οι αιωρούµενοι ατµοσφαιρικοί σχηµατισµοί οι οποίοι αποτελούνται από υδροσταγόνες, παγοκρυστάλλους ή και από συνδυασµό υδροσταγόνων και παγοκρυστάλλων. Ουσιαστικά πρόκειται για το αποτέλεσµα

Διαβάστε περισσότερα

Γεωθερμία Εξοικονόμηση Ενέργειας

Γεωθερμία Εξοικονόμηση Ενέργειας GRV Energy Solutions S.A Γεωθερμία Εξοικονόμηση Ενέργειας Ανανεώσιμες Πηγές Σκοπός της GRV Ενεργειακές Εφαρμογές Α.Ε. είναι η κατασκευή ενεργειακών συστημάτων που σέβονται το περιβάλλον με εκμετάλλευση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Διαστημικός καιρός. Αποτελεί το σύνολο της ηλιακής δραστηριότητας (ηλιακός άνεμος, κηλίδες, καταιγίδες, εκλάμψεις, προεξοχές, στεμματικές εκτινάξεις ηλιακής μάζας) που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΝΕΣΗ ΛΕYΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΥ

ΦΩΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΝΕΣΗ ΛΕYΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΥ ΦΩΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΝΕΣΗ ΛΕYΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ-ΦΩΣ ΝΙΚΟΣ ΠΟΡΤΟΚΑΛΟΓΛΟΥ ΠΟΥ ΗΣΟΥΝΑ ΦΩΣ ΜΟΥ ΠΥΛΗΤΟΥΗΧΟΥ ΤΟΦΩΣΤΟΥΗΛΙΟΥ SOUNDTRACK ΑΠΌ ΜΑΛΛΙΑ ΚΟΥΒΑΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥΠΑΘΗΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ. ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΚΤΙΡΙΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΣΟ ΟΣ ΗΛΙΑΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΙΚΑ ΟΡΑΤΟ ΦΩΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ ΠΟΥ ΕΝ ΠΕΡΝΟΥΝ ΑΠΟΤΟΓΥΑΛΙ ΟΡΑΤΟ ΦΩΣ ΧΡΩΜΑ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ ΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν:

Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν: ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Νέα Παραλία Θεσσαλονίκης Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν: Ο ΚΗΠΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 1 / 6

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ 8.ΥΔΑΤΩΔΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 ΥΔΑΤΩΔΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Χριστοδουλάκη Ρόζα MSc Environmental design & engineering Φυσικός Παν. Αθηνών

Χριστοδουλάκη Ρόζα MSc Environmental design & engineering Φυσικός Παν. Αθηνών Θερµικά Ηλιακά Συστήµατα Ζεστού Νερού Χρήσης και Θέρµανσης Κολυµβητικών εξαµενών Χριστοδουλάκη Ρόζα MSc Environmental design & engineering Φυσικός Παν. Αθηνών ΚΑΠΕ Τµήµα Θερµικών Ηλιακών 1. Εισαγωγή 1.1

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΝ ΡΟ ΩΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟ ΚΑΙ ΟΜΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ

ΤΟ ΕΝ ΡΟ ΩΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟ ΚΑΙ ΟΜΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ, ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ ΤΡΙΤΣΗΣ ΤΟ ΕΝ ΡΟ ΚΑΙ Η ΠΟΛΗ. ΑΘΗΝΑ-18 ΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΤΟ ΕΝ ΡΟ ΩΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟ ΚΑΙ ΟΜΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ρ. Αικατερίνη Γκόλτσιου Γεωπόνος (Γ.Π.Α.)-Αρχιτέκτων

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη Διαδικασία Ενεργειακής Ανακαίνισης της Κοινωνικής Κατοικίας

Ολοκληρωμένη Διαδικασία Ενεργειακής Ανακαίνισης της Κοινωνικής Κατοικίας Εύη Τζανακάκη Τμήμα Κτιρίων Διεύθυνση Ενεργειακής Αποδοτικότητας Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας Ολοκληρωμένη Διαδικασία Ενεργειακής Ανακαίνισης της Κοινωνικής Κατοικίας New Integrated Renovation Strategy

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΕΞΑΜΗΝΟΥ. Βιοκλιµατικός σχεδιασµός

ΘΕΜΑ ΕΞΑΜΗΝΟΥ. Βιοκλιµατικός σχεδιασµός ΘΕΜΑ ΕΞΑΜΗΝΟΥ Βιοκλιµατικός σχεδιασµός α. κατοικίας και β. οικισµού 16 κατοικιών, µε κατάλληλες βιοκλιµατικές παρεµβάσεις στο κέλυφος των κτιρίων και στον περιβάλλοντα χώρο τους ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

κάποτε... σήμερα... ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ: ποιος ρυπαίνει; η βιομηχανία ήταν ο βασικός χρήστης ενέργειας και κύριος τομέας ενεργειακής κατανάλωσης

κάποτε... σήμερα... ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ: ποιος ρυπαίνει; η βιομηχανία ήταν ο βασικός χρήστης ενέργειας και κύριος τομέας ενεργειακής κατανάλωσης ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΤΗΡΙΟ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ: ποιος ρυπαίνει; κάποτε... η βιομηχανία ήταν ο βασικός χρήστης ενέργειας και κύριος τομέας ενεργειακής κατανάλωσης σήμερα... σήμερα ΚΤΗΡΙΑΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: σημαντικός ρυπαντής

Διαβάστε περισσότερα

VIEGA FONTERRA Συστήµατα Θέρµανσης και Ψύξης απέδου Όλα από ένα χέρι

VIEGA FONTERRA Συστήµατα Θέρµανσης και Ψύξης απέδου Όλα από ένα χέρι VIEGA FONTERRA Συστήµατα Θέρµανσης και Ψύξης απέδου Όλα από ένα χέρι Η απαίτηση για µια ευχάριστη θερµική άνεση κατά τη διάρκεια όλου του χρόνου, όλο και αυξάνεται. Το σύστηµα θέρµανσης και ψύξης απέδου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΥΠΑΙΘΡΙΩΝ ΧΩΡΩΝ ΜΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ο Σ Ο Τ Ι Κ Α Α Π Ο Τ Ε Λ Ε Σ Μ Α Τ Α Δ Ε Σ Μ Η Σ 4. Αποτίμηση της βιοκλιματικής συμπεριφοράς παραδοσιακών κτιρίων

Π Ο Σ Ο Τ Ι Κ Α Α Π Ο Τ Ε Λ Ε Σ Μ Α Τ Α Δ Ε Σ Μ Η Σ 4. Αποτίμηση της βιοκλιματικής συμπεριφοράς παραδοσιακών κτιρίων Δ έ σ μ η 1 Δ έ σ μ η 2 Δ έ σ μ η 3 Δ έ σ μ η 4 Δ έ σ μ η 5 Δ έ σ μ η 6 Π Ο Σ Ο Τ Ι Κ Α Α Π Ο Τ Ε Λ Ε Σ Μ Α Τ Α Δ Ε Σ Μ Η Σ 4 Αποτίμηση της βιοκλιματικής συμπεριφοράς παραδοσιακών κτιρίων Επιλογή χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

HΛΙΑΚΟΙ ΣΥΛΛΕΚΤΕΣ ΚΕΝΟΥ

HΛΙΑΚΟΙ ΣΥΛΛΕΚΤΕΣ ΚΕΝΟΥ HΛΙΑΚΟΙ ΣΥΛΛΕΚΤΕΣ ΚΕΝΟΥ (VACUUM) VTN ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΠΙΣΗΜΟ ΣΗΜΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Περιγραφή Οι συλλέκτες Calpak VTN είναι ηλιακοί συλλέκτες κενού (Vacuum) οι οποίοι αποτελούνται από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων έργα εκ του µηδενός σε ιστορικά πλαίσια ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια 2 Σ ένα βιοκλιµατικό κτίριο σηµαντικό ρόλο διαδραµατίζει

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόρης Οικονοµίδης, ρ. Πολιτικός Μηχανικός

Γρηγόρης Οικονοµίδης, ρ. Πολιτικός Μηχανικός Γρηγόρης Οικονοµίδης, ρ. Πολιτικός Μηχανικός ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ & ΚΛΙΜΑ Μήκος Πλάτος 23.55 38.01 Ύψος 153 m Μέση θερµοκρασία αέρα περιβάλλοντος (ετήσια) E N 18,7 C Ιανουάριος 9,4 C Ιούλιος 28,7 C Βαθµοηµέρες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ -Η κάθε αστική ή αγροτική τοποθεσία που µαρτυρεί πολιτισµό έχει µνηµειακή αξία -Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται µόνο στην υψηλή αρχιτεκτονική αλλά και στα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΣΤΙΚΩΝ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΑΝΑΠΛΑΣΕΩΝ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΣΤΙΚΩΝ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΑΝΑΠΛΑΣΕΩΝ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΣΤΙΚΩΝ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΑΝΑΠΛΑΣΕΩΝ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θερμολυπόλυση από την Hydrosun

Θερμολυπόλυση από την Hydrosun Θερμολυπόλυση από την Hydrosun Η Υπερθερμική Συσκευή με Φίλτρο Νερού Το Ηydrosun Ιrradiator είναι ένα νέο σύστημα υπέρυθρης ακτινοβολίας Α με φίλτρο νερού (wira). Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την τοπική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΛΙΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΔΑΠΕΔΙΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΕ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ

ΑΝΤΛΙΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΔΑΠΕΔΙΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΕ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Επιβλέπων: ΠΕΤΡΟΣ Γ. ΒΕΡΝΑΔΟΣ, Καθηγητής ΑΝΤΛΙΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΔΑΠΕΔΙΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

Κραχτόπουλος Κωνσταντίνος, Κραχτόπουλος Παύλος. Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή. Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» ACSTAC 2012

Κραχτόπουλος Κωνσταντίνος, Κραχτόπουλος Παύλος. Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή. Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» ACSTAC 2012 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΕΙΚΤΗ ΔΥΣΦΟΡΙΑΣ (DISCOMFORT INDEX) ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΕΙΚΤΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ (HEAT INDEX) ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΗΝ ΑΝΟΙΞΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 2010 Κραχτόπουλος Κωνσταντίνος, Κραχτόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Μπες στο κλίµα κι εσύ!

Μπες στο κλίµα κι εσύ! Μπες στο κλίµα κι εσύ! Έργα - Παρεµβάσεις Οι προτάσεις της µελέτης είναι: Νέες φυτεύσεις Νέος ενιαίος αστικός φωτισµός µε συνδυασµό φωτιστικών επί ιστού και κρεµαστών φωτιστικών στους στενούς δρόµους Νέες

Διαβάστε περισσότερα