Διπλωμαηική Επγαζία ηος θοιηηηή ηος Τμήμαηορ Ηλεκηπολόγυν Μησανικών και Τεσνολογίαρ Υπολογιζηών ηηρ Πολςηεσνικήρ Σσολήρ ηος Πανεπιζηημίος Παηπών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διπλωμαηική Επγαζία ηος θοιηηηή ηος Τμήμαηορ Ηλεκηπολόγυν Μησανικών και Τεσνολογίαρ Υπολογιζηών ηηρ Πολςηεσνικήρ Σσολήρ ηος Πανεπιζηημίος Παηπών"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ ΣΜΗΜΑ ΗΛΕΚΣΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΥΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΣΕΥΝΟΛΟΓΙΑ ΤΠΟΛΟΓΙΣΩΝ ΣΟΜΕΑ: ΤΣΗΜΑΣΩΝ ΗΛΕΚΣΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΡΓΑΣΗΡΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΜΕΣΑΦΟΡΑ, ΔΙΑΝΟΜΗ, & ΥΡΗΙΜΟΠΟΙΗΕΩ ΗΛΕΚΣΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Διπλωμαηική Επγαζία ηος θοιηηηή ηος Τμήμαηορ Ηλεκηπολόγυν Μησανικών και Τεσνολογίαρ Υπολογιζηών ηηρ Πολςηεσνικήρ Σσολήρ ηος Πανεπιζηημίος Παηπών Δημηηπίος Γκίκα ηος Δημηηπίος Απιθμόρ Μηηπώος: 6228 Θέμα Δημιοςπγία απσείος ανεμολογικών δεδομένων και ανάπηςξη ππογπάμμαηορ ςπολογιζμού καμπςλών Weibull για ηη διασείπιζη ηηρ αιολικήρ ενέπγειαρ Επιβλέπυν Ανηώνιορ Θ. Αλεξανδπίδηρ Απιθμόρ Διπλωμαηικήρ Επγαζίαρ: Πάηπα, Νοέμβπιορ 2011

2 ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ Πιζηοποιείηαι όηι η Διπλυμαηική Επγαζία με θέμα Δημιοςπγία απσείος ανεμολογικών δεδομένων και ανάπηςξη ππογπάμμαηορ ςπολογιζμού καμπςλών Weibull για ηη διασείπιζη ηηρ αιολικήρ ενέπγειαρ Τος θοιηηηή ηος Τμήμαηορ Ηλεκηπολόγυν Μησανικών και Τεσνολογίαρ Υπολογιζηών Δημηηπίος Γκίκα ηος Δημηηπίος Απιθμόρ Μηηπώος: 6228 Παποςζιάζηηκε δημόζια και εξεηάζηηκε ζηο Τμήμα Ηλεκηπολόγυν Μησανικών και Τεσνολογίαρ Υπολογιζηών ζηιρ.../../ Ο Επιβλέπυν Καθηγηηήρ Ο Διεςθςνηήρ ηος Τομέα Καθηγηηήρ Ανηώνιορ Θ. Αλεξανδπίδηρ Ανηώνιορ Θ. Αλεξανδπίδηρ

3 Απιθμόρ Διπλωμαηικήρ Επγαζίαρ: Θέμα: Δημιοςπγία απσείος ανεμολογικών δεδομένων και ανάπηςξη ππογπάμμαηορ ςπολογιζμού καμπςλών Weibull για ηη διασείπιζη ηηρ αιολικήρ ενέπγειαρ Φοιηηηήρ: Δημήηπιορ Γκίκαρ Επιβλέπυν: Ανηώνιορ Θ. Αλεξανδπίδηρ Πεπίλητη Ζ παξνύζα δηπισκαηηθή εξγαζία αθνξά ηελ δηαρείξηζε ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο θαη ηελ δεκηνπξγία πξνγξάκκαηνο ππνινγηζκνύ ησλ θακππιώλ «Weibull» ζε κεηξεκέλα αλεκνινγηθά ζηνηρεία πεξηνρώλ, θαη δπλαηόηεηα απνζήθεπζεο, επεμεξγαζίαο θαη αλάθηεζεο δεδνκέλσλ αλά πεξηνρή. Αξρηθά ζην πξώην θεθάιαην κειεηώληαη κεξηθέο ζεκειηώδεο αξρέο πνπ δηέπνπλ ηνλ άλεκν όπσο γηα παξάδεηγκα ε ηζρύο ηνπ. ηελ ζπλέρεηα αλαιύεηαη ε κεηαβιεηόηεηα ησλ αλέκσλ κε ηνλ ρξόλν, ηνλ ρώξν θαη ηελ ύπαξμε επηθαλεηαθώλ εκπνδίσλ αιιά θαη ε εμάξηεζε ηνπ από ην ύςνο. ην δεύηεξν θεθάιαην γίλεηαη κηα ηζηνξηθή αλαδξνκή ζηελ αλάπηπμε ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο αιιά θαη πξνβιέςεηο γηα ηηο κειινληηθέο εμειίμεηο ηεο. ην θνκκάηη απηό παξνπζηάδεηαη θαη ε αλάπηπμε ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο ζηελ Διιάδα. Αλαιύνληαη επίζεο δεηήκαηα πνπ αθνξνύλ ηελ παξαγσγή ελέξγεηαο, ην θόζηνο παξαγσγήο, ην θόζηνο αηνιηθήο ελέξγεηαο, ηελ δηαζύλδεζε ζην δίθηπν παξνρήο αιιά θαη πεξηβαιινληνινγηθά δεηήκαηα. ην ηξίην θεθάιαην ηαμηλνκνύληαη νη αλεκνγελλήηξηεο κε βάζε θάπνηα θύξηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπο, αλαιύνληαη ηα κέξε αλεκνγελλήηξηαο

4 νξηδνληίνπ άμνλα θαη πεξηγξάθνληαη νη ζρεδηαζηηθέο επηινγέο γηα ηα θύξηα κέξε. Σν ηέηαξην θεθάιαην αθνξά ηα ραξαθηεξηζηηθά ηεο αηνιηθήο απόδνζεο. πγθεθξηκέλα πεξηγξάθνληαη έλλνηεο όπσο απηή ηεο αηνιηθήο δηείζδπζεο ελόο αηνιηθνύ πάξθνπ ή ηνπ ζπληειεζηή δπλακηθνύ ηεο γελλήηξηαο, εθηηκάηαη ε εηήζηα ελεξγεηαθή παξαγσγή, θαη αλαθέξεηαη ε αμηνπηζηία ησλ αηνιηθώλ ζπζηεκάησλ (δηαζεζηκόηεηα, αληαπνδνηηθόηεηα θόζηνπο θιπ). ην θεθάιαην πέληε, αλαιύεηαη ε δηαλνκή Weibull : κηαο ζπλερήο θαηαλνκή πηζαλόηεηαο, ε νπνία πξνζδηνξίδεη ηελ πηζαλόηεηα εκθάληζεο όισο ησλ δπλαηώλ ηαρπηήησλ αλέκνπ ζε κηα πεξηνρή βάζε κόλν δύν παξακέηξσλ. Οη παξάκεηξνη απηνί ππνινγίδνληαη. Σέινο ζην θεθάιαην έμη επεμεγείηαη ε ιεηηνπξγία ηνπ πξνγξάκκαηνο καο θαη εθαξκόδεηαη έλα παξάδεηγκα κε κεηξεκέλα αλεκνινγηθά ζηνηρεία ηεο πεξηνρήο «Υώξα Κύζλνπ» γηα ην έηνο Abstract This thesis has to do with the management of wind energy and the construction of a java program for calculating the Weibull curves on measured wind data of areas, giving the capability of storage, editing and retrieving the data of each area. To begin with, in the first chapter some fundamental principles of wind, such as its power, are studied. Later on, we study the variability of wind in relation with the time, location and the existence of obstacles and the dependence of the wind on height. In the second chapter, we examine the history of the early development of wind energy and forecasts for future developments. In this part, we also examine the development of wind energy in Greece. Moreover, we describe issues related to energy production, wind energy costs, generation costs, connection on the grid and environmental issues as well.

5 In third chapter, wind turbines are sorted in relation to some basic characteristics, then the basic parts of horizontal axis wind turbines are described and later on we state design choices of the main parts. The fourth chapter has to do with the characteristics of wind energy performance. To be more accurate, we estimate the annual energy production and we indicate the reliability of wind energy systems (like availability and so on). We also introduce the terms of capacity factor of the generator. In chapter five, we analyze the Weibull distribution : a continuous probability distribution, which determines the probability of all the wind speeds appearance in an area based on only two parameters. These parameters are calculated. Finally, in the sixth chapter, the operation of the java program is explained and an example with measured wind data of the area «Υώξα Κύζλνπ» for the year 1984 is applied.

6

7 Πίλαθαο Πεξηερνκέλσλ Κεθάιαην 1 Δηζαγσγή 1.1 Αλαλεώζηκεο πεγέο ελέξγεηαο ρεκαηηζκόο ησλ αλέκσλ Ππθλόηεηα ηζρύνο ηνπ αλέκνπ Μεηαβιεηόηεηα ησλ αλέκσλ Μεηαβνιή κε ην ρξόλν Δμάξηεζε ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ από ην ύςνο Δπίδξαζε επηθαλεηαθώλ εκπνδίσλ Υσξηθέο Μεηαβνιέο.26 Κεθάιαην 2 Αηνιηθή ελέξγεηα : κηα ηερλνινγία ε νπνία αθόκα εμειίζζεηαη 2.1 Πεξίιεςε Παγθόζκην Αηνιηθό Γπλακηθό Ηζηνξηθή αλαδξνκή θαη ηξέρνπζα αλάπηπμε ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο Καζεζηώο ζηελ Διιάδα Αλάπηπμε ηεο ηερλνινγίαο Παξαγσγή Δλέξγεηαο, Κακπύιε ηζρύνο Κόζηνο Δγθαηάζηαζεο Κόζηνο Παξαγσγήο Πεξηβαιινληνινγηθά Εεηήκαηα Δθπνκπέο δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα θαη απόζβεζε ελέξγεηαο Θόξπβνο 44 7

8 2.8.3 Παξεκβνιή ζηελ ηειεόξαζε θαη ξαδηόθσλν Πηελά Οπηηθέο Δπηδξάζεηο Γηαζύλδεζε ζην δίθηπν παξνρήο Μειινληηθέο εμειίμεηο.. 48 Κεθάιαην 3 Αλεκνγελλήηξηεο 3.1 Σαμηλόκεζε αλεκνγελλεηξηώλ Πεξηγξαθή ησλ κεξώλ ησλ αλεκνγελλεηξηώλ νξηδνληίνπ άμνλα Γηζθόθξελν Ζιεθηξνγελλήηξηα ύζηεκα εθηξνπήο Κύξηνο άμνλαο ρεδηαζηηθέο Δπηινγέο Γξνκέαο Πηεξύγηα ύζηεκα Μεηάδνζεο Κίλεζεο Πύξγνη Έιεγρνο ηζρύνο Σαρύηεηα ηνπ δξνκέα Μηθξέο αλεκνγελλήηξηεο.67 8

9 Κεθάιαην 4 Υαξαθηεξηζηηθά ηεο αηνιηθήο απόδνζεο 4.1. Δύξνο εθαξκνγώλ ησλ αλεκνγελλεηξηώλ Καηεγνξίεο εθαξκνγήο Αηνιηθά πάξθα Τπεξάθηηα Αηνιηθά πάξθα Τπεξάθηηεο ζρεδηαζηηθέο ηάζεηο:κεγέζε δξνκέα Θεκειίσζε ππεξάθηησλ αλεκνγελλεηξηώλ Καηαλεκεκέλε παξαγσγή Τβξηδηθά ζπζηήκαηα ηζρύνο Δλεξγεηαθή παξαγσγηθόηεηα ησλ αηνιηθώλ ζπζηεκάησλ Δηζαγσγή Δθηίκεζε ηεο εηήζηαο ελεξγεηαθήο παξαγσγήο Ο ζπληειεζηήο δπλακηθνύ σο κέηξν ελεξγεηαθήο παξαγσγήο Αμηνπηζηία ησλ αηνιηθώλ ζπζηεκάησλ Δπίδξαζε ησλ εμειίμεσλ ζην ζρεδηαζκό θαη ηελ θαηαζθεπή Γηαζεζηκόηεηα Αληαπνδνηηθόηεηα θόζηνπο Υαξαθηεξηζηηθά ηεο παξνρήο ηζρύνο πζρέηηζε κε ην θνξηίν Παξαγσγή κεκνλσκέλεο Α/Γ θαη αηνιηθνύ πάξθνπ Πνηόηεηα ηζρύνο 85 Κεθάιαην 5 Γηαλνκή Weibull 5.1 Δηζαγσγή Γηαλνκή ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ 87 9

10 5.3 Τπνινγηζκόο ησλ παξακέηξσλ «C» θαη «k» ηεο δηαλνκήο Weibull Γηαλνκή Weibull θαη ηαρύηεηεο αλέκσλ...95 Κεθάιαην 6 Ζ εθαξκνγή Παξαδείγκαηα ρξήζεο 6.1 Δπεμήγεζε ηνπ πξνγξάκκαηνο παξαηεξήζεηο θαη νδεγίεο Σα κελνύ ηνπ πξνγξάκκαηνο Μελνύ «Data» Μελνύ «Export Data» Μελνύ «Help» Πεξηπηώζεηο εκθάληζεο ζθαικάησλ θαη εηδνπνηήζεσλ Παξάδεηγκα Δθαξκνγή Γηαλνκήο Weibull Θεσξεηηθόο ππνινγηζκόο Τπνινγηζκνί κε ρξήζε ηνπ πξνγξάκκαηνο..104 Παξάξηεκα Γεκηνπξγία πξνγξάκκαηνο ππνινγηζκνύ ησλ θακππιώλ «Weibull» ζε κεηξεκέλα αλεκνινγηθά ζηνηρεία πεξηνρώλ θαη απνζήθεπζε ησλ απνηειεζκάησλ ππνινγηζκώλ αλά πεξηνρή..107 Βηβιηνγξαθία Βηβιηνγξαθία

11 ΚΔΦΑΛΑΗΟ 1 ν Δηζαγσγή 1.1 Αλαλεώζηκεο Πεγέο Δλέξγεηαο Οη ήπηεο κνξθέο ελέξγεηαο (ή αλαλεώζηκεο πεγέο ελέξγεηαο (ΑΠΔ), ή λέεο πεγέο ελέξγεηαο, ή πξάζηλε ελέξγεηα) είλαη κνξθέο εθκεηαιιεύζηκεο ελέξγεηαο πνπ πξνέξρνληαη από δηάθνξεο θπζηθέο δηαδηθαζίεο, όπσο ν άλεκνο, ε γεσζεξκία, ε θπθινθνξία ηνπ λεξνύ θαη άιιεο. Ο όξνο «ήπηεο» αλαθέξεηαη ζε δπν βαζηθά ραξαθηεξηζηηθά ηνπο. Καηαξράο, γηα ηελ εθκεηάιιεπζή ηνπο δελ απαηηείηαη θάπνηα ελεξγεηηθή παξέκβαζε, όπσο εμόξπμε, άληιεζε ή θαύζε, όπσο κε ηηο κέρξη ηώξα ρξεζηκνπνηνύκελεο πεγέο ελέξγεηαο, αιιά απιώο ε εθκεηάιιεπζε ηεο ήδε ππάξρνπζαο ξνήο ελέξγεηαο ζηε θύζε. Γεύηεξνλ, πξόθεηηαη γηα «θαζαξέο» κνξθέο ελέξγεηαο, πνιύ «θηιηθέο» ζην πεξηβάιινλ, πνπ δελ απνδεζκεύνπλ πδξνγνλάλζξαθεο, δηνμείδην ηνπ άλζξαθα ή ηνμηθά θαη ξαδηελεξγά απόβιεηα, όπσο νη ππόινηπεο πεγέο ελέξγεηαο πνπ ρξεζηκνπνηνύληαη ζε κεγάιε θιίκαθα. Έηζη νη ΑΠΔ ζεσξνύληαη από πνιινύο κία αθεηεξία γηα ηελ επίιπζε ησλ νηθνινγηθώλ πξνβιεκάησλ πνπ αληηκεησπίδεη ε Γε. Ωο «αλαλεώζηκεο πεγέο» ζεσξνύληαη γεληθά νη ελαιιαθηηθέο ησλ παξαδνζηαθώλ πεγώλ ελέξγεηαο (π.ρ. ηνπ πεηξειαίνπ ή ηνπ άλζξαθα), όπσο ε ειηαθή θαη ε αηνιηθή. Ο ραξαθηεξηζκόο «αλαλεώζηκεο» είλαη θάπσο θαηαρξεζηηθόο, κηαο θαη νξηζκέλεο από απηέο ηηο πεγέο, όπσο ε γεσζεξκηθή ελέξγεηα δελ αλαλεώλνληαη ζε θιίκαθα ρηιηεηηώλ. ε θάζε πεξίπησζε νη ΑΠΔ έρνπλ κειεηεζεί σο ιύζε ζην πξόβιεκα ηεο αλακελόκελεο εμάληιεζεο ησλ (κε αλαλεώζηκσλ) απνζεκάησλ νξπθηώλ θαπζίκσλ. Σειεπηαία από ηελ Δπξσπατθή Έλσζε, αιιά θαη από πνιιά κεκνλσκέλα θξάηε, πηνζεηνύληαη λέεο πνιηηηθέο γηα ηε ρξήζε αλαλεώζηκσλ πεγώλ ελέξγεηαο, πνπ πξνάγνπλ ηέηνηεο εζσηεξηθέο πνιηηηθέο θαη γηα ηα θξάηε κέιε. Οη ΑΠΔ απνηεινύλ ηε βάζε ηνπ κνληέινπ νηθνλνκηθήο αλάπηπμεο ηεο πξάζηλεο νηθνλνκίαο θαη θεληξηθό ζεκείν εζηίαζεο ηεο ζρνιήο ησλ νηθνινγηθώλ νηθνλνκηθώλ, ε νπνία έρεη θάπνηα επηξξνή ζην νηθνινγηθό θίλεκα. 1.2 ρεκαηηζκόο ησλ αλέκσλ Ζ αηνιηθή ελέξγεηα είλαη ε θηλεηηθή ελέξγεηα ηνπ θηλνύκελνπ αέξα. Ζ αθαλόληζηε ζέξκαλζε ηεο επηθάλεηαο ηεο γεο από ηνλ ήιην πξνθαιεί ηνπο αλέκνπο. Ζ ζεξκόηεηα πνπ απνξξνθάηαη από ην έδαθνο ή ην λεξό κεηαθέξεηαη ζηνλ αέξα, όπνπ πξνθαιεί δηαθνξέο ζηε ζεξκνθξαζία, ηελ ππθλόηεηα θαη ηελ πίεζή ηνπ. Με ηε ζεηξά ηνπο, νη δηαθνξέο απηέο πξνθαινύλ δπλάκεηο πνπ 11

12 σζνύλ ηνλ αέξα νιόγπξα. ύκθσλα κε ηε κεραληθή ησλ ξεπζηώλ, ν αέξαο θηλείηαη από ηηο πςειήο πίεζεο πξνο ηηο ρακειήο πίεζεο πεξηνρέο πιαλήηε. ε παγθόζκηα θιίκαθα, ε δηαθνξά ζεξκνθξαζίαο κεηαμύ ησλ ηξνπηθώλ θαη ησλ πόισλ πξνθαιεί ηνπο αιεγείο αλέκνπο, νη νπνίνη δξνπλ σο γηγαληηαίνο ελαιιάθηεο ζεξκόηεηαο εκπνδίδνληαο ηελ πεξαηηέξσ ζέξκαλζε ηνπ ηζεκεξηλνύ θαη ςύμε ησλ πόισλ. ε πνιύ κηθξόηεξε θιίκαθα, νη δηαθνξέο ζεξκνθξαζίαο κεηαμύ ηνπ εδάθνπο θαη ηεο ζάιαζζαο θαη κεηαμύ ησλ βνπλώλ θαη ησλ θνηιάδσλ δεκηνπξγνύλ ζπρλά ηζρπξέο αύξεο. Ζ θαηεύζπλζε θαη ε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ επεξεάδνληαη επίζεο από άιινπο παξάγνληεο, όπσο είλαη ε πεξηζηξνθή ηεο γεο, ηα ηνπηθά ηνπνγξαθηθά ραξαθηεξηζηηθά θαη ε ηξαρύηεηα ηνπ εδάθνπο. 1.3 Ππθλόηεηα ηζρύνο ηνπ αλέκνπ Ο άλεκνο απνηειείηαη από θηλνύκελα κόξηα πνπ έρνπλ κάδα (νη αέξηεο κάδεο ηεο αηκόζθαηξαο) αλ θαη όρη πνιύ κεγάιε. Κάζε θηλνύκελν αληηθείκελν κε κάδα κεηαθέξεη θηλεηηθή ελέξγεηα ζε έλα πνζό πνπ δίλεηαη από ηελ εμίζσζε: όπνπ ε κάδα m κεηξηέηαη ζε Kg, ε ηαρύηεηα v ζε m/s. Ζ θηλεηηθή ελέξγεηα δίλεηαη ζε Joule. Ο αέξαο έρεη γλσζηή ππθλόηεηα πεξίπνπ 1.23 kg αλά θπβηθό κέηξν ζε κεδέλ πςόκεηξν (ζην επίπεδν ηεο ζάιαζζαο). Έηζη ε κάδα αέξα πνπ ρηππάεη ηελ αλεκνγελλήηξηα καο (ηεο νπνίαο ηα πηεξύγηα ζαξώλνπλ κηα επηθάλεηα γλσζηνύ εκβαδνύ) θάζε δεπηεξόιεπην δίλεηαη από ηελ παξαθάησ εμίζσζε: όπνπ ε ηαρύηεηα v κεηξηέηαη ζε m/s, ε επηθάλεηα A ζε ζε. θαη ε ππθλόηεηα ξ Ωο εθ ηνύηνπ ε ηζρύο (δειαδή ελέξγεηα αλά δεπηεξόιεπην) ηνπ αλέκνπ πνπ ρηππά κηα αλεκνγελλήηξηα ζπγθεθξηκέλνπ εκβαδνύ επηθάλεηαο ζάξσζεο δίλεηαη εηζάγνληαο απιά ηελ εμίζσζε κάδαο/δεπηεξόιεπην ζηελ θιαζζηθή εμίζσζε ηεο θηλεηηθήο ελέξγεηαο πνπ δίλεηαη πην πάλσ θαη έρεη σο απνηέιεζκα ηελ παξαθάησ ζεκαληηθή εμίζσζε : όπνπ ε ηζρύο δίλεηαη ζε Watt (joules/second), ην εκβαδόλ επηθάλεηαο ζάξσζεο Α ζε ηεηξαγσληθά κέηξα, ε ππθλόηεηα ηνπ αέξα ξ ζε θηιά αλά θπβηθό κέηξν, θαη ε ηαρύηεηα V ζε κέηξα αλά δεπηεξόιεπην. [14] 12

13 Ζ ηηκή 1,23 γηα ηελ ππθλόηεηα ηνπ αέξα ηζρύεη γηα αλεκνγελλήηξηεο ηνπνζεηεκέλεο ζην ίδην επίπεδν κε ηε ζάιαζζα - όζν αλεβαίλνπκε ζε πςόκεηξν απηό αιιάδεη, όρη όκσο ηόζν ώζηε λα επεξεάδεη ηδηαίηεξα ην απνηέιεζκα. Ο άλεκνο πεξηέρεη ελέξγεηα ε νπνία κπνξεί λα κεηαηξαπεί ζε ειεθηξηζκό κε ηε ρξήζε ησλ αλεκνγελλεηξηώλ (Α/Γ). Ζ πνζόηεηα ειεθηξηζκνύ πνπ παξάγνπλ νη Α/Γ εμαξηάηαη από ηελ πνζόηεηα ηεο ελέξγεηαο ηνπ δηεξρόκελνπ κέζσ ηεο επηθάλεηαο πνπ ζαξώλεηαη από ηα πηεξύγηα ηεο Α/Γ ζηε κνλάδα ηνπ ρξόλνπ αλέκνπ. Απηή ε ξνή ελέξγεηαο νλνκάδεηαη ππθλόηεηα ηζρύνο ηνπ αλέκνπ. Δηδηθόηεξα, νη δξνκείο ησλ Α/Γ ειαηηώλνπλ ηελ ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ από ηελ αδηαηάξαθηε ηαρύηεηα V1 πνιύ πξηλ από ην δξνκέα ζηε κεησκέλε ηαρύηεηα ξνήο ηνπ αέξα V2 πίζσ από απηόλ (ζρήκα 1.1). ρήκα 1.1 : Ρνή ηνπ αλέκνπ κέζσ κηαο αλεκνγελλήηξηαο. Ζ δηαθνξά ζηελ ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ είλαη έλα κέηξν ηεο απνζπώκελεο από απηόλ θηλεηηθήο ελέξγεηαο πνπ πεξηζηξέθεη ην δξνκέα θαη ηελ ειεθηξηθή γελλήηξηα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλε ζην άιιν άθξν ηνπ ζπζηήκαηνο κεηάδνζεο ηεο θίλεζεο. Ζ ηζρύο πνπ ζεσξεηηθά εμάγεηαη από κηα αλεκνγελλήηξηα πεξηγξάθεηαη από ηελ εμίζσζε: όπνπ ξ είλαη ε ππθλόηεηα ηνπ αέξα (kg/ ), ν αεξνδπλακηθόο ζπληειεζηήο ηζρύνο, n ε κεραληθή/ειεθηξηθή απνδνηηθόηεηα (θαζόηη έρνπκε κεραληθέο απώιεηεο ζηνλ άμνλα, ην κεησηήξα θαζώο θαη ειεθηξηθέο απώιεηεο ηεο γελλήηξηαο), θαη Α ην εκβαδό ηνπ δίζθνπ ηνπ δξνκέα. 13

14 Ο Γεξκαλόο θπζηθόο Albert Betz θαηέιεμε ζην ζπκπέξαζκα ην 1919 όηη θακία αλεκνγελλήηξηα δελ κπνξεί λα κεηαηξέςεη παξαπάλσ από ην 16/27 (59.3%) ηεο θηλεηηθήο ελέξγεηαο ηνπ αλέκνπ ζε κεραληθή ελέξγεηα γπξίδνληαο έλα ξόηνξα. Σν όξην ηνπ Betz είλαη αλεμάξηεην από ηε ζρεδίαζε ηεο αλεκνγελλήηξηαο, έρεη λα θάλεη κε ηελ ίδηα θύζε ησλ αλεκνγελλεηξηώλ. Οη αλεκνγελλήηξηεο παξάγνπλ ελέξγεηα επηβξαδύλνληαο ηνλ άλεκν. Γηα λα είλαη κηα αλεκνγελλήηξηα 100% απνδνηηθή ζα έπξεπε λα ζηακαηάεη ην 100% ηνπ αλέκνπ αιιά έηζη ζα έπξεπε ηα πηεξύγηα λα ήηαλ ζηεξεόο δίζθνο άξα δελ ζα γύξηδε θαη δελ ζα κεηαηξέπνληαλ θαζόινπ θηλεηηθή ελέξγεηα. ην άιιν άθξν εάλ είρακε κηα αλεκνγελλήηξηα κε έλα αθξηβώο πηεξύγην, ν πεξηζζόηεξνο άλεκνο πνπ πεξλνύζε από ηελ λνεηή επηθάλεηα ζάξσζεο ην πηεξπγίνπ ζα έραλε ην πηεξύγην ηειείσο θαη έηζη ε θηλεηηθή ελέξγεηα ζα δηαηεξνύληαλ από ηνλ άλεκν. Άξα ζε ηδαληθέο ζπλζήθεο, ε κέγηζηε ηηκή ηνπ (γλσζηή σο "όξην Betz") είλαη: 16/27= 0,593, δειαδή κηα αλεκνγελλήηξηα κπνξεί ζεσξεηηθά λα απνζπάζεη ην 59,3% ηνπ ελεξγεηαθνύ πεξηερόκελνπ ηεο ξνήο ηνπ αέξα. Τπό πξαγκαηηθέο ζπλζήθεο, όκσο, ν ζπληειεζηήο ηζρύνο δελ ππεξβαίλεη ηελ ηηκή =0,5, αθνύ πεξηιακβάλεη όιεο ηηο αεξνδπλακηθέο απώιεηεο ηεο Α/Γ (απώιεηεο ιόγσ ηξηβώλ ξεπζηνύ θαη πηεξπγίσλ (απώιεηεο νξηαθνύ ζηξώκαηνο), απώιεηεο ιεηηνπξγίαο εθηόο ζεκείνπ ζρεδηαζκνύ ησλ πηεξπγίσλ (off-design loss) θαζώο θαη απώιεηεο ζηξνβηιηζκνύ). Πξάγκαηη, ζηηο πεξηζζόηεξεο ηερληθέο δεκνζηεύζεηο ε ηηκή ηνπ πεξηιακβάλεη όιεο ηηο απώιεηεο θαη, ζηελ νπζία, απνηειεί ζπληόκεπζε ηνπ. Από ηε ζηηγκή ινηπόλ πνπ ζα ιεθζνύλ ππ όςηλ όιεο νη απώιεηεο ελόο νινθιεξσκέλνπ ζπζηήκαηνο κηαο αλεκνγελλήηξηαο π.ρ. ηεο γελλήηξηαο, ησλ ξνπιεκάλ, ηεο κεηαθνξάο ελέξγεηαο θαη νύησ θαζεμήο κόλν 10-30% ηεο δύλακεο ηνπ αλέκνπ κεηαηξέπεηαη ζηελ πξαγκαηηθόηεηα ζε σθέιηκε ειεθηξηθή ελέξγεηα. (ζρήκα 1.2) 14

15 ρήκα 1.2 : Πνζνζηό αηνιηθήο ελέξγεηαο πνπ κεηαηξέπεηαη ζε ειεθηξηθή. [14], [15] Γηα παξάδεηγκα κία από ηηο κεγαιύηεξεο αλεκνγελλήηξηεο ζηνλ θόζκν έρεη δηάκεηξν πηεξπγίσλ 126 κέηξα θαη έηζη ηα πηεξύγηα ζαξώλνπλ επηθάλεηα εκβαδνύ! Αθνύ απηή είλαη ππεξάθηηα αλεκνγελλήηξηα, γλσξίδνπκε όηη βξίζθεηαη ζην επίπεδν ηεο ζάιαζζαο θαη έηζη ε ππθλόηεηα ηνπ αέξα είλαη 1.23kg/. Ζ ηνπξκπίλα έρεη νλνκαζηηθή ηζρύ ηα 5 MW ζε αλέκνπο 14 m/s, θαη έηζη ζέηνληαο ηηο γλσζηέο απηέο ηηκέο έρνπκε όηη ηζρύο αλέκνπ=0.5 x x 1.23 x (14 x 14 x 14) πνπ ηζνύηαη κε ηζρύ αλέκνπ πεξίπνπ ζηα Watts. Γηαηί ε ηζρύο ηνπ αλέκνπ (21MW) είλαη ηόζν πνιύ κεγαιύηεξε από ηελ νλνκαζηηθή ηζρύ ηεο αλεκνγελλήηξηαο (5 MW); Δμ' αηηίαο ηνπ νξίνπ Betz, θαη ησλ απσιεηώλ ηνπ ζπζηήκαηνο. ην ζρήκα 1.3 παξνπζηάδνληαη δηαθνξεηηθά πεξηερόκελα θαη απνιήςεηο ηζρύνο αλάινγα κε ην ζπληειεζηή ηζρύνο θαη ηηο απνδνηηθόηεηεο κηαο αλεκνγελλήηξηαο. 15

16 ρήκα 1.3 : Παξαγόκελε ηζρύο αλά κνλάδα επηθάλεηαο ηνπ δίζθνπ ηνπ δξνκέα ζπλαξηήζεη ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ. Όπσο πξνθύπηεη από ηελ εμίζσζε (1.4), έλα βαζηθό δήηεκα ηεο ππθλόηεηαο ηζρύνο ηνπ αλέκνπ απνηειεί ε εμάξηεζή ηεο από ηνλ θύβν ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ. Έηζη, εάλ δηπιαζηαζηεί ε ηαρύηεηα, ε ηζρύο πνπ πεξηέρεηαη ζηνλ άλεκν ζα απμεζεί θαηά νθηώ θνξέο. ηελ πξάμε, όκσο, ε ζρέζε κεηαμύ ηεο παξαγόκελεο ηζρύνο κηαο αλεκνγελλήηξηαο θαη ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ δελ είλαη ηόζν ξεηή. Όπσο θαίλεηαη από ηηο θακπύιεο ηνπ ζρήκαηνο 1.3, ε πξαγκαηηθή θακπύιε ηζρύνο κηαο αλεκνγελλήηξηαο πεξηγξάθεηαη ζπλήζσο σο πξνο ηέζζεξηο δηαθξηηέο πεξηνρέο ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ, νη νπνίεο αλαιύνληαη ζηνλ πίλαθα 1.1 (ελδεηθηηθέο ηηκέο απηέο ηνπ ζρήκαηνο 1.2). Πεξηνρή Λεηηνπξγίαο Πεξηνρή 1 Πεξηνρή 2 Πεξηνρή 3 Πεξηγξαθή Λεηηνπξγίαο: Παξαγόκελε Ηζρύο ζπλαξηήζεη ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ Οη ηαρύηεηεο ηνπ αλέκνπ είλαη πνιύ κηθξέο γηα παξαγσγή εθκεηαιιεύζηκεο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο. Παξαγσγή ειεθηξηθήο ηζρύνο απμαλόκελε κε ηελ ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ. Παξαγσγή ειεθηξηθήο ηζρύνο κε ζηαζεξό ξπζκό (νλνκαζηηθή ηζρύο). Ζ απόδνζε ησλ πηεξπγίσλ ηεο Α/Γ κεηώλεηαη ζθόπηκα θαζώο απμάλεηαη ε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ. Δλδεηθηηθό Δύξνο Σαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ (αλαθνξηθά κε ην ζρήκα 1.2) 0 έσο ηαρύηεηα «εθθίλεζεο» - 0 έσο πεξίπνπ 4 m/s Σαρύηεηα «εθθίλεζεο» έσο «νλνκαζηηθή» ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ 4 έσο 13 m/s «Ολνκαζηηθή» ηαρύηεηα αλέκνπ έσο ηαρύηεηα «δηαθνπήο» - 13 έσο 20 m/s (ή πεξηζζόηεξν) 16

17 Πεξηνρή 4 Γελ παξάγεηαη ηζρύο. Οη άλεκνη είλαη πνιύ δπλακηθνί ώζηε λα δηθαηνινγείηαη ε πξόζζεηε αληνρή θαη δαπάλε γηα ην κηθξό αξηζκό σξώλ αλά έηνο πέξαλ ηεο ηαρύηεηαο «δηαθνπήο». Σαρύηεηα «δηαθνπήο» έσο ηαρύηεηα «επηβίσζεο» - 20 m/s (ή πεξηζζόηεξν) έσο ηελ νλνκαζηηθή ηαρύηεηα επηβίσζεο ζε ζπειιώδεηο αλέκνπο. Πίλαθαο 1.1 : Οη ηέζζεξηο πεξηνρέο ηεο θακπύιεο ηζρύνο κηαο αλεκνγελλήηξηαο. Από ηηο ηέζζεξηο απηέο πεξηνρέο, ε Α/Γ παξάγεη θαη παξέρεη ηζρύ κόλν ζην εύξνο ησλ ηαρπηήησλ ηνπ αλέκνπ πνπ θαζνξίδνληαη από ηηο πεξηνρέο 2 θαη 3. ηελ πεξηνρή 1 (θάησ από ηελ ηαρύηεηα εθθίλεζεο ή ηαρύηεηα ελάξμεσο ιεηηνπξγίαο) δελ ππάξρεη αξθεηή ελέξγεηα ζηνλ άλεκν ώζηε λα παξαρζεί εθκεηαιιεύζηκε ηζρύο. Γηα ηηο κηθξέο ηαρύηεηεο ηνπ αλέκνπ ε αλεκνγελλήηξηα δελ πεξηζηξέθεηαη, επεηδή νη απώιεηεο θελνύ θνξηίνπ ηεο εγθαηάζηαζεο (ηξηβέο ζηνλ άμνλα, ζην κεησηήξα θιπ) είλαη κεγαιύηεξεο από ηελ παξαγόκελε ηζρύ ηεο κεραλήο. Δπνκέλσο ε παξαγσγή σθέιηκεο ελέξγεηαο μεθηλάεη όηαλ ε ηζρύο ηνπ αλεκνθηλεηήξα ππεξβεί ηηο απώιεηεο λεθξνύ θνξηίνπ. ηελ πεξηνρή 2 ε ηζρύο ηνπ αλέκνπ απμάλεηαη, θαζώο απμάλεηαη ε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ. Ο ξπζκόο αύμεζεο ηεο ηζρύνο πνηθίιιεη θαη, εθηόο από γξακκηθή κνξθή έρνπκε παξαβνιηθνύο ή θαη εθζεηηθνύο ξπζκνύο κεηαβνιήο, αλάινγα κε ηνλ ηύπν ηεο ζπγθξηκέλεο κεραλήο. ηελ πεξηνρή 3 επηρεηξείηαη ε παξαγόκελε ηζρύο λα είλαη θαηά ην δπλαηόλ ζηαζεξή θαη ίζε κε ηελ νλνκαζηηθή ηηκή ηεο κεραλήο, αλεμάξηεηα από ηε δηαζέζηκε ηζρύ ηνπ αλέκνπ. Ζ ζηαζεξνπνίεζε ηεο ηζρύνο ελόο αλεκνθηλεηήξα νλνκάδεηαη ξύζκηζε ή έιεγρνο ηζρύνο (αλαιύεηαη ζην επόκελν θεθάιαην) θαη γίλεηαη θύξηα γηα λα απνθεπρζεί ε ππεξθόξηηζε ηεο εγθαηαζηάζεσο. ηελ πεξηνρή 4 (πέξα από ηελ ηαρύηεηα δηαθνπήο) ε παξαγόκελε ηζρύο δηαηεξείηαη ζηαζεξή ή αξρίδεη λα κεηώλεηαη, ελώ ζε πνιύ δπλαηνύο αλέκνπο κπνξεί θαη λα δηαθόπηεηαη ε ιεηηνπξγία ηεο αλεκνγελλήηξηαο γηα λα απνηξαπεί θάπνηα δεκία ζε απηή. Σόηε, νη άλεκνη είλαη πάξα πνιύ δπλακηθνί γηα λα δηθαηνινγεζεί ε πξόζζεηε δνκηθή αληνρή θαη ην επηπιένλ θόζηνο ζρεηηθά κε ην κηθξό αξηζκό σξώλ αλά έηνο θαηά ηηο νπνίεο παξαηεξνύληαη ηαρύηεηεο αλέκνπ εληόο ηεο πεξηνρή 4. Ζ ππθλόηεηα ηζρύνο ηνπ αλέκνπ εμαξηάηαη επίζεο από ηελ ππθλόηεηα ηνπ αέξα. Απηή ζε κεγαιύηεξα ύςε κεηώλεηαη θαη, θαηά ζπλέπεηα, κεηώλεηαη θαη ε δηαζέζηκε ηζρύο. Ζ επίδξαζε απηή κπνξεί λα επηθέξεη κείσζε ζηελ παξαγσγή ηζρύνο ησλ Α/Γ ζε ςειά βνπλά θαηά ηνπιάρηζηνλ 40% έλαληη ηεο ηζρύνο πνπ ζα κπνξνύζε λα παξαρζεί κε ηηο ίδηεο ηαρύηεηεο αλέκνπ ζην επίπεδν ηεο ζάιαζζαο. Ζ ππθλόηεηα ηνπ αέξα εμαξηάηαη αληίζηξνθα από ηε ζεξκνθξαζία, νπόηε νη πην ρακειέο ζεξκνθξαζίεο επλννύλ ηηο κεγαιύηεξεο ππθλόηεηεο ηνπ αέξα θαη ηε κεγαιύηεξε παξαγσγή αηνιηθήο ηζρύνο. 17

18 1.4 Μεηαβιεηόηεηα ησλ αλέκσλ Μεηαβνιή κε ην ρξόλν Γηα λα πξνβιεθζεί επαθξηβώο ε απόδνζε ησλ αλεκνγελλεηξηώλ, πξέπεη λα είλαη γλσζηή όρη κόλν ε κέζε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ ζε κηα ζπγθεθξηκέλε ζέζε, αιιά θαη ν ηξόπνο κε ηνλ νπνίν κεηαβάιιεηαη ε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ κε ην ρξόλν. Με ην κεηαζρεκαηηζκό κηαο καθξάο ρξνληθήο ζεηξάο ηαρπηήησλ ηνπ αλέκνπ ζην πεδίν ζπρλόηεηαο σο θάζκα ηζρύνο κπνξεί λα πξνζδηνξηζηεί ε ρξνληθή θιίκαθα ηεο ελέξγεηαο ηνπ αλέκνπ (ζρήκα 1.4). Δίλαη ρξήζηκν λα γίλεηαη δηάθξηζε κεηαμύ ησλ κεηαβνιώλ ζε ηξεηο ρξνληθέο θιίκαθεο, εηδηθόηεξα ζηε βξαρεία (δεπηεξόιεπηα έσο ιεπηά), κέζε (ώξεο έσο εκέξεο) θαη καθξά (εβδνκάδεο έσο έηε). ρήκα 1.4 : Υαξαθηεξηζηηθό θάζκα δηαθύκαλζεο ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ. Οη κεηαβνιέο ζηε βξαρεία ρξνληθή θιίκαθα ζπλήζσο δελ είλαη πνιύ ζεκαληηθέο γηα ηελ αμηνιόγεζε ηνπ αηνιηθνύ πόξνπ, εθηόο εάλ ν άλεκνο είλαη πνιύ ηπξβώδεο ή αιιάδεη ζπρλά δηεύζπλζε. ε κεκνλσκέλεο Α/Γ νη απόηνκεο κεηαβνιέο ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ κπνξνύλ λα πξνθαιέζνπλ κεγάιεο δηαθπκάλζεηο ζηελ παξαγόκελε ηζρύ (θαη πξόζζεηε θζνξά ζηηο ζπληζηώζεο ηεο Α/Γ, νπόηε απμεκέλεο δαπάλεο επηζθεπήο θαη ζπληήξεζεο). Δληνύηνηο, ζε αηνιηθέο εγθαηαζηάζεηο πνπ πεξηέρνπλ πνιιέο Α/Γ, ε επίδξαζε απηή ηείλεη λα εμαιεηθζεί θαζώο νη δηαθνξεηηθέο κεραλέο δέρνληαη ξηπέο αλέκνπ ζε δηαθνξεηηθέο ρξνληθέο ζηηγκέο. Γηα ην ιόγν απηό, θαλνληθά ε κέζε ηηκή ησλ κεηξήζεσλ ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ πνπ πξννξίδνληαη γηα ηελ αμηνιόγεζε κηαο πηζαλήο ζέζεο αηνιηθνύ έξγνπ ιακβάλεηαη ζε κία πεξίνδν 10 ιεπηώλ έσο κίαο ώξαο. 18

19 Οη κεηαβνιέο πνπ πθίζηαληαη κεηαμύ σξώλ θαη εκεξώλ είλαη πνιύ ζεκαληηθέο γηα ηελ αμηνιόγεζε ηεο αηνιηθήο πεγήο. Σα αξρεία ησλ ηαρπηήησλ ηνπ αλέκνπ εκθαλίδνπλ ζπλήζσο κεγάιεο δηαθπκάλζεηο πνπ δηαηεξνύληαη έσο θαη αξθεηέο εκέξεο, νη νπνίεο απεηθνλίδνπλ δηεξρόκελεο ζύειιεο θαη θαηξηθά κέησπα. Δμάιινπ, ζε πνιιέο ζέζεηο παξνπζηάδεηαη κηα εκεξήζηα δηακόξθσζε ηεο κεηαβνιήο ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ, κε ηνπο κέγηζηνπο αλέκνπο λα εκθαλίδνληαη ζπρλά ην απόγεπκα. εκαληηθή επίδξαζε ζηηο επηδόζεηο ησλ αηνιηθώλ εγθαηαζηάζεσλ έρνπλ επίζεο νη κεληαίεο θαη επνρηαθέο κεηαβνιέο. Ο βαζκόο θαη ν ρξόλνο εκθάληζεο ησλ επνρηαθώλ κεηαβνιώλ εμαξηώληαη από ηελ πεξηνρή. Μπνξεί λα πθίζηαληαη θαη αιιαγέο ζηε κέζε εηήζηα ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ από έηνο ζε έηνο, νθεηιόκελεο ζε πεξηθεξεηαθά θιηκαηηθά θαηλόκελα. Γηα λα εμαρζεί ε επνρηαθή ζπκπεξηθνξά ηνπ αλέκνπ απαηηείηαη ηνπιάρηζηνλ έλα έηνο κεηξήζεσλ. Πέξαλ απηνύ ηα νθέιε από ηηο παξαηεηακέλεο κεηξήζεηο θζίλνπλ ζεκαληηθά, θαη έλα ή δύν έηε κεηξήζεσλ ζπλήζσο επαξθνύλ γηα ηελ πξόβιεςε ησλ καθξνπξόζεζκσλ κέζσλ ηαρπηήησλ ηνπ αλέκνπ θαη ηεο κεηαβιεηόηεηαο ηεο ηαρύηεηαο κε απνδεθηή αθξίβεηα. ηνλ πίλαθα 1.2 παξαηίζεληαη νη ρξνληθέο θιίκαθεο, ε νκάδα πνπ ελδηαθέξεηαη γηα θάζε κία από απηέο πεξηζζόηεξν θαη νη αηηίεο γηα ην ελδηαθέξνλ απηό. [4] Υξνληθή Κιίκαθα Γεθάδεο δεπηεξόιεπηα ή ιηγόηεξν Γεθάδεο πξώηα ιεπηά έσο ώξεο Μία εκέξα Από κήλα ζε κήλα Έλα έηνο Δλδηαθεξόκελνη ρεδηαζηέο αλεκνγελλεηξηώλ Υεηξηζηέο ειεθηξηθώλ δηθηύσλ. Υεηξηζηέο ειεθηξηθώλ δηθηύσλ Πξνγξακκαηηζηέο θαη ρεηξηζηέο ειεθηξηθώλ δηθηύσλ Υεηξηζηέο ειεθηξηθώλ δηθηύσλ θαη νηθνλνκηθή θνηλόηεηα Αηηία Δλδηαθέξνληνο Γνκηθή αληνρή ζε θνξηία πξνθαινύκελα από ηνλ άλεκν, δνκηθέο δνλήζεηο θαη θακπηηθή αζηνρία ζπληζησζώλ. Πηζαλέο δηαθπκάλζεηο ηεο ηάζεο θαη ηεο ζπρλόηεηαο. Γπλαηόηεηα παξαθνινύζεζεο ή αληηζηάζκηζεο ηεο κεηαβαιιόκελεο ηζρύνο πνπ παξέρεηαη από ην ζύζηεκα. Πξόβιεςε ηνπ αλέκνπ. Πξνβιεςηκόηεηα ελόο εκεξήζηνπ θύθινπ θαη ηεο παξαγσγήο ζε κεξηθέο θαηαζηάζεηο ηνπ αλέκνπ. πζρέηηζε κε ηελ εκεξήζηα θαηαλνκή θνξηίνπ. Πξνβιεςηκόηεηα ησλ επνρηαθώλ κεηαβνιώλ θαη ηεο παξαγσγήο ζηηο πεξηζζόηεξεο θαηαζηάζεηο αλέκνπ. πζρέηηζε κε ηελ επνρηαθή θαηαλνκή θνξηίνπ. Πξνβιεςηκόηεηα ηεο εηήζηαο παξαγσγήο ζηα πεξηζζόηεξα αλεκνινγηθά θαζεζηώηα. Γπλαηόηεηα θάιπςεο ηεο νθεηιήο ελόο κέζνπ 19

20 Από έηνο ζε έηνο Οηθνλνκηθή θνηλόηεηα αλεκνινγηθνύ έηνπο. Γηαρξνληθή κεηαβιεηόηεηα θαη δπλαηόηεηα θάιπςεο ηεο νθεηιήο ελόο έηνπο κε ππνδεέζηεξνπο αλέκνπο. Πίλαθαο 1.2 : Υξνληθέο θιίκαθεο ησλ αηνιηθώλ ζπζηεκάησλ ειεθηξνπαξαγσγήο Δμάξηεζε ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ από ην ύςνο Ζ ζρέζε γηα ηελ εμαγόκελε ηζρύ από κηα Α/Γ δείρλεη όηη ε ελεξγεηαθή παξαγσγή ηεο Α/Γ εμαξηάηαη από ηελ θαηαλνκή ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ ζηε ζέζε, ηελ ππθλόηεηα ηνπ αέξα, ην κέγεζνο ηνπ δξνκέα θαη ηνλ ηερληθό ζρεδηαζκό. Δηδηθά, ην ύςνο ηνπ πύξγνπ επεξεάδεη ζεκαληηθά ηελ ελεξγεηαθή παξαγσγή, ιόγσ ηεο αύμεζεο ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ κε ην ύςνο επάλσ από ην επίπεδν ηνπ εδάθνπο (βιέπε ζρήκα 1.5), θαηλόκελν γλσζηό σο δηάηκεζε ηνπ αλέκνπ (wind shear) (απόηνκε κεηαβνιή ηεο δηεύζπλζεο θαη ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ). Ο βαζκόο ηεο δηάηκεζεο ηνπ αλέκνπ εμαξηάηαη θπξίσο από δύν παξάγνληεο, ηελ αηκνζθαηξηθή κίμε θαη ηελ ηξαρύηεηα ηνπ εδάθνπο. 20

21 ρήκα 1.5 Ζ ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ, άξα θαη ηεο ηζρύνο ηνπ, απμάλεηαη κε ην ύςνο. Ζ ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ απμάλεηαη κε ην ύςνο από ην έδαθνο, θαη ε αύμεζε απηή απμάλεη ηελ ηζρύ ηνπ αλέκνπ εθζεηηθά. Έηζη, ζρεηηθά κηθξέο επελδύζεηο ζε αύμεζε ηνπ πύξγνπ κπνξεί λα απνθέξεη πνιύ πςειέο απνδόζεηο ζηελ παξαγσγή ειεθηξηθήο ελέξγεηαο. Γηα παξάδεηγκα, ε εγθαηάζηαζε κηαο 10 kw γελλήηξηαο ζε έλαλ 100 πόδηα (30,48 κέηξα) πύξγν αληί ελόο πύξγνπ 60 πνδηώλ ( 18,3 κέηξσλ) πεξηιακβάλεη κηα αύμεζε 10% ζην ζπλνιηθό θόζηνο ηνπ ζπζηήκαηνο αιιά κπνξεί λα νδεγήζεη ζε 29% πεξηζζόηεξε ηζρύ. Οη πςειόηεξνη πύξγνη επίζεο πςώλνπλ ηα πηεξύγηα πάλσ από ηηο αλαηαξάμεηο ηνπ αέξα, επηηξέπνληαο ζηηο αλεκνγελλήηξηεο λα παξάγνπλ πεξηζζόηεξε ηζρύ. Έλαο εκπεηξηθόο θαλόλαο γηα ηελ ζσζηή θαη απνδνηηθή ιεηηνπξγία κηαο αλεκνγελλήηξηαο είλαη όηη ην θάησ κέξνο ησλ πηεξπγίσλ ηεο αλεκνγελλήηξηαο ζα πξέπεη λα είλαη ηνπιάρηζηνλ 3 κέηξα πάλσ από ην πάλσ κέξνο ηνπ νπνηνδήπνηε πξάγκαηνο κέζα ζε 100 πεξίπνπ κέηξα. [17]. Ζ ηξαρύηεηα ηνπ εδάθνπο (ύπαξμε θηηξίσλ, βξάρσλ, δέληξσλ θιπ) επηδξά ζηε δηάηκεζε ηνπ αλέκνπ θαζνξίδνληαο ην πόζν επηβξαδύλεηαη ν άλεκνο θνληά ην έδαθνο. ε πεξηνρέο κε πςειό βαζκό ηξαρύηεηαο, όπσο ηα δάζε ή νη πόιεηο, νη ηαρύηεηεο ηνπ αλέκνπ θνληά ζηελ επηθάλεηα ηείλνπλ λα είλαη κηθξέο θαη ε δηάηκεζε ηνπ αλέκνπ κεγάιε, ελώ ην αληίζηξνθν ηζρύεη ζε πεξηνρέο κε κηθξή ηξαρύηεηα, όπσο είλαη νη επίπεδνη, αλνηθηνί αγξνί. Ζ δηάηκεζε ηνπ αλέκνπ κπνξεί λα ειαηησζεί πνιύ ή λα εμαιεηθζεί όπνπ ππάξρεη κηα απόηνκε αιιαγή ζην ύςνο ηνπ πεδίνπ, όπσο κηα απόηνκε αθξνγηαιηά ή θνξπθνγξακκή. ην ζρήκα 1.6 παξνπζηάδεηαη κηα πηζαλή κνξθή ηνπ νξηαθνύ ζηξώκαηνο ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ. 21

22 ρήκα 1.6 : Σππηθή θαζ' ύςνο θαηαλνκή ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ Μηα ζπλεζηζκέλε πξνζέγγηζε γηα ηελ θαζ' ύςνο θαηαλνκή ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ είλαη ε ινγαξηζκηθή: (1.5) όπνπ V είλαη ε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ ζε ύςνο h, ε ηαρύηεηα ηξηβήο, θ ε ζηαζεξά Von Karman (ίζε κε 0,4), θαη ην κήθνο ηξαρύηεηαο, ην νπνίν ζρεηίδεηαη κε ηελ θάιπςε βιάζηεζεο ηεο πεξηνρήο (ζηνλ πίλαθαο 1.3 δηαηίζεληαη ηππηθέο ηηκέο ηνπ κήθνπο ηεο ηξαρύηεηαο). Καηεγνξία ηξαρύηεηαο Εν (m) Γείθηεο ελέξγεηαο (πνζνζηό) Πεξηγξαθή επηθάλεηαο 0 0, Δπηθάλεηεο λεξνύ 0,5 0, Δληειώο αλνηρηέο πεξηνρέο λεξνύ θαη μεξάο κε πνιύ ιεία επηθάλεηα 1 0,03 52 Αλνηρηή αγξνηηθή έθηαζε ρσξίο θξάρηεο θαη δελδξνζηνηρίεο θαη κε πνιύ δηάζπαξηα θηίξηα. Μόλν κηθξνί θαη ζηξνγγπιεκέλνη ιόθνη. 1,5 0, Αγξνηηθή έθηαζε (ρσξάθη) κε θάπνηα ζπίηηα θαη δελδξνζηνηρίεο ησλ 8 κέηξσλ ύςνπο θαη 1250 κέηξα κεηαμύ ηνπο απόζηαζε. 2 0,10 39 Αγξνηηθή έθηαζε κε θάπνηα ζπίηηα θαη δελδξνζηνηρίεο ησλ 8 κέηξσλ ύςνπο θαη 800 κέηξα κεηαμύ ηνπο απόζηαζε. 2,5 0,20 31 Αγξνηηθή έθηαζε κε θάπνηα ζπίηηα θαη δελδξνζηνηρίεο ησλ 8 κέηξσλ ύςνπο θαη 250 κέηξα κεηαμύ ηνπο απόζηαζε. 3 0,40 24 Υσξηά, κηθξέο πόιεηο, ππθλά ρσξάθηα κε πνιιέο ή ςειέο δελδξνζηνηρίεο, δάζε, πνιιέο απόηνκα νξνγξαθηθά αιιαγέο (ηξαρύ θαη αλώκαιν έδαθνο). 3,5 0,80 18 Μεγάιεο θσκνπόιεηο, πόιεηο κε εθηεηακέλεο θαηνηθεκέλεο πεξηνρέο 4 1,6 13 Μεγαινππόιεηο κε θαηνηθεκέλεο πεξηνρέο θαη ςειά θηίξηα θαη νπξαλνμύζηεο. Πίλαθαο 1.3 : Σππηθέο ηηκέο ηξαρύηεηαο επηθαλεηώλ [18]. 22

23 Μεξηθέο θνξέο ρξεζηκνπνηείηαη έλαο εθζεηηθόο λόκνο γηα ηελ πεξηγξαθή ηεο θαηαλνκήο ηνπ αλέκνπ: (1.6) όπνπ είλαη ε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ ζην ύςνο αλαθνξάο. Ο εθζέηεο α εμαξηάηαη από ηα ζηνηρεία ηξαρύηεηαο ηνπ εδάθνπο θαη ζπρλά ιακβάλεη ηελ ηηκή 1/7. Ζ αηκνζθαηξηθή κίμε ζπλήζσο αθνινπζεί έλαλ εκεξήζην θύθιν νδεγνύκελν από ηελ ειηαθή ζέξκαλζε. ην ύςνο ηεο πιήκλεο κηαο Α/Γ, ν θύθινο απηόο πξνθαιεί ζπρλά αύμεζε ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ ηελ εκέξαο θαη κείσζή ηεο ηε λύρηα. Δληνύηνηο, ην εύξνο ηεο κεηαβνιήο κεηαμύ λύρηαο θαη εκέξαο ελ γέλεη κεηώλεηαη θαζώο απμάλεηαη ην ύςνο ηεο πιήκλεο. ε ύςνο πεξίπνπ 10m ε εκεξήζηα κεηαβνιή κπνξεί λα είλαη πνιύ έληνλε, αιιά θαζώο απηό απμάλεηαη ζηα 50m απηή εμαζζελεί ή κπνξεί αθόκε θαη λα εμαθαληζηεί. Ζ ινγαξηζκηθή θαηαλνκή ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ (εμίζσζε (1.5)) κπνξεί θαη πάιη λα εθαξκνζζεί ζηα ρακειόηεξα 100m, κε θαηάιιειεο δηνξζώζεηο ώζηε λα ιεθζνύλ ππόςε νη αλσηέξσ κεηαβνιέο ζηελ αηκνζθαηξηθή επζηάζεηα. Γηα ηελ εμνηθνλόκεζε ρξεκάησλ, νη κεηξήζεηο ηνπ αλέκνπ κεξηθέο θνξέο ιακβάλνληαη ζε ρακειόηεξν ύςνο από απηό ηνπ πύξγνπ ηεο Α/Γ. ηελ πεξίπησζε απηή, είλαη απαξαίηεην λα κεηξεζεί ε δηάηκεζε ηνπ αλέκνπ ζε δηαθνξεηηθέο ρξνληθέο ζηηγκέο ηεο εκέξαο θαη ζε δηαθνξεηηθέο επνρέο πξνθεηκέλνπ λα πξνβιεθζεί κε αθξίβεηα ε απόδνζε κηαο εγθαηάζηαζεο αηνιηθήο ελέξγεηαο. Ζ δηάηκεζε κπνξεί λα κεηξεζεί κε ηελ παξαθνινύζεζε ησλ ηαρπηήησλ ηνπ αλέκνπ ζε δύν ή ηξία ύςε ελόο πύξγνπ Δπίδξαζε επηθαλεηαθώλ εκπνδίσλ Ζ παξνπζία εκπνδίσλ ζην έδαθνο ζπρλά δεκηνπξγεί νξγαλσκέλνπο ζηξνβίινπο, νη νπνίνη αιινηώλνπλ ζπλνιηθά ην πεδίν ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ θαη επεξεάδνπλ ηόζν ηελ παξερόκελε ηζρύ από ηνλ άλεκν όζν θαη ηελ όιε εγθαηάζηαζε ηνπ ζπζηήκαηνο κηαο αηνιηθήο κεραλήο. ην ζρήκα 1.7 παξνπζηάδεηαη κηα ηππηθή κνξθή ηνπ πεδίνπ ξνήο ηνπ αέξα γύξσ από έλα εκπόδην. Ζ πεξηνρή δηαηαξαρώλ ξνήο κπνξεί λα επεθηαζεί ζε ηξεηο πεξίπνπ θνξέο ην ύςνο ηνπ εκπνδίνπ. Οη αλαηαξάμεηο ηνπ αέξα είλαη πην έληνλεο πίζσ από ην εκπόδην παξά από κπξνζηά ηνπ. Ωο εθ ηνύηνπ, είλαη θαιύηεξν λα απνθεύγνληαη ζεκαληηθά εκπόδηα θνληά ζε αλεκνγελλήηξηεο, ηδηαίηεξα εάλ βξίζθνληαη πξνζήλεκα ζηνλ θύξην άλεκν, δειαδή «κπξνζηά» από ηελ αλεκνγελλήηξηα. 23

24 ρήκα 1.7 : Οξγαλσκέλνη ζηξόβηινη ιόγσ εκπνδίσλ. [15] Γηα ηελ ζσζηή αεξνδπλακηθή ζπκπεξηθνξά κηαο αηνιηθήο κεραλήο είλαη ζθόπηκν ε πηεξσηή ηεο αλεκνγελλήηξηαο λα βξίζθεηαη εθηόο ηνπ πεδίνπ επηξξνήο ηπρόλ επηθαλεηαθώλ εκπνδίσλ. Με ηνλ ηξόπν απηό έρνπκε κεγηζηνπνίεζε ηεο δηαζέζηκεο θηλεηηθήο ελέξγεηαο ηνπ αλέκνπ, ην πεδίν ξνήο είλαη ειεύζεξν ζηξνβηιηζκνύ θαη ε ηύξβε ηνπ αλέκνπ είλαη ε ειάρηζηε δπλαηή. Ζ ηύξβε επεξεάδεηαη από ηελ ηξαρύηεηα ηνπ εδάθνπο αιιά θαη από ηελ παξνπζία εκπνδίσλ. Ωο εκπόδηα ζεσξνύκε ηα αληηθείκελα ηα νπνία βξίζθνληαη ζε ζεκαληηθό ύςνο ζε ζρέζε κε ην ύςνο ηεο πιήκλεο ηεο αλεκνγελλήηξηαο. πζηνηρίεο δέληξσλ, ςειά δέληξα, ππθλνί ζάκλνη, θηίξηα θαη θξάθηεο κπνξνύλ λα ζεσξεζνύλ σο εκπόδηα. Άξα ινηπόλ είλαη ζθόπηκν λα εληνπίζνπκε ηηο πεξηνρέο επηξξνήο ησλ θπξηόηεξσλ θαη ζπλεζέζηεξσλ επηθαλεηαθώλ εκπνδίσλ. Ζ παξνπζία θηηξίσλ δηαηαξάζζεη ζεκαληηθά ην πεδίν ξνήο ηνπ αλέκνπ. (ζρήκα 1.8). Δπηπιένλ, νη νμείεο γσλίεο ηνπ θηηξίνπ απνηεινύλ ηελ πεγή εθξνήο πνιιώλ κεκνλσκέλσλ ζηξνβίισλ. Έξεπλεο θαηέιεμαλ όηη ε δώλε επηξξνήο ησλ θηηξίσλ πεξηιακβάλεη δύν θνξέο ην ύςνο ηνπ θηηξίνπ αλάληε, δέθα θνξέο ην ύςνο ηνπ θηηξίνπ θαηάληε θαη ύςνο ηνπιάρηζηνλ δύν θνξέο ην ύςνπο ηνπ θηηξίνπ ζηελ πεξηνρή επηξξνήο. [1] 24

25 ρήκα 1.8: Πεξηνρή δηαηαξαγκέλεο ξνήο αλέκνπ γύξσ από θηίξην. Ζ παξνπζία ζπζηνηρίαο δέληξσλ επεξεάδεη επίζεο ηελ ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ. ην παξαθάησ ζρήκα (ζρήκα 1.9) δίλεηαη έλα παξάδεηγκα κηαο ηέηνηαο πεξίπησζεο όπνπ ε αδηαηάξαρηε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ ζηα 12 κέηξα από ην έδαθνο είλαη 5.5 m/s. Βιέπνπκε όηη ν άλεκνο θηλείηαη από ηα αξηζηεξά πξνο ηα δεμηά. Κηλνύκελνη πξνο ηα πάλσ, ην ζρεδηάγξακκα ζηα αξηζηεξά ηνπ ζρήκαηνο 1.9 δείρλεη όηη αξρηθά ε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ απμάλεη γξήγνξα κε ην ύςνο. Ωζηόζν ε αύμεζε απηή είλαη θζίλνπζα όζν πςειόηεξα πάκε. Σν κήθνο ησλ θόθθηλσλ βέισλ δείρλνπλ ηελ δύλακε ηνπ αλέκνπ ζηα δηάθνξα ύςε. Σν ύςνο ην δέληξσλ h, απνηειεί έλα εκπόδην ζηνλ αέξα. ε απηό ην ζπγθεθξηκέλν παξάδεηγκα ηα δέληξα έρνπλ πνξώδεο 0.3. Τςειό πνξώδεο θνληά ζην 1 ζεκαίλεη όηη ην δέληξν δελ έρεη νπζηαζηηθά θύιια θαη ηα θιαδηά δελ είλαη ππθλά. Έλα πνξώδεο θνληά ζην 0.3 ζρεηίδεηαη κε έλα δέληξν γεκάην κε θύιια. Σα ηξία ζρεδηαγξάκκαηα ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ ζηα δεμηά ηνπ ζρήκαηνο καο βξίζθνληαη ζε δηαθνξεηηθέο απνζηάζεηο (10h, 20h, 30h) θαηάληε. Ζ καύξε γξακκή παξνπζηάδεη πώο ζα ήηαλ ε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ εάλ δελ ππήξραλ ηα εκπόδηα (δέληξα). Ζ θόθθηλε γξακκή θαη ηα θόθθηλα βέιε παξνπζηάδνπλ ηα απνηειέζκαηα εμνκνίσζεο γηα ηελ πεξίπησζε δέληξνπ 10 κέηξσλ. Όπσο κπνξνύκε λα δνύκε αθόκα θαη ζε κηα απόζηαζε 20 θνξέο ην ύςνο ηνπ εκπνδίνπ, ππάξρεη ηνπιάρηζηνλ 1 m/s επηβξάδπλζε ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ. Όζν αθνξά ηελ εηήζηα παξαγσγή ελέξγεηαο (θαη ηελ νηθνλνκηθή απόδνζε) απηό είλαη πνιύ ζεκαληηθό. Σν άιιν βαζηθό ζεκείν πνπ πξέπεη λα ζεκεησζεί είλαη όηη ε κείσζε ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ θξαηάεη θαη πάλσ από ην ύςνο ησλ δέληξσλ. [20] ρήκα 1.9: Μείσζε ηαρύηεηαο αλέκνπ κε ηελ παξνπζία δέληξσλ. 25

26 Οη αλαηαξάμεηο ηνπ αέξα θαη νη ζηξόβηινη κπνξνύλ επίζεο λα απεηθνληζηνύλ κε ηελ κειέηε ελόο κηθξνύ θαη γξήγνξνπ ξεύκαηνο αέξα πνπ πεξλάεη από εκπόδηα όπσο βξάρηα ή πςειά δέληξα. Ο άλεκνο αθνινπζεί ηα ίδηα πξόηππα ξνήο. ε ηέηνηεο πεξηπηώζεηο αλαθέξεηαη ζηελ ππό κειέηε ηνπνζεζία ε ύπαξμε πεξηνρώλ κε κεδεληθή ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ θαη δεκηνπξγία έληνλσλ ζηξνβίισλ. Οη πεξηνρέο απηέο νλνκάδνληαη «αλεκνθξάθηεο» (ζρήκα 1.10). ρήκα 1.10: Ρνή αέξα θνληά ζε αλεκνθξάθηε. [21] Υσξηθέο Μεηαβνιέο Όπσο έρεη απνδεηρζεί, ηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπ αηνιηθνύ πόξνπ κπνξεί λα δηαθέξνπλ ζεκαληηθά κεηαμύ γεηηνληθώλ ζέζεσλ. Γηα πξνθαλείο ιόγνπο, νη ηζρπξόηεξνη άλεκνη ζπλήζσο βξίζθνληαη ζε θαιά εθηεζεηκέλεο ηνπνζεζίεο. Δπηπιένλ, ηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπ εδάθνπο, όπσο νη ιόθνη θαη νη θνξπθνγξακκέο, κπνξνύλ λα επηηαρύλνπλ ηνλ άλεκν θαηά ην πέξαζκά ηνπ από απηά. Μηα θνξπθνγξακκή είλαη ζπλήζσο ηδαληθή όηαλ είλαη πξνζαλαηνιηζκέλε θάζεηα πξνο ηελ επηθξαηνύζα θαηεύζπλζε ηνπ αλέκνπ θαη έρεη κηα κέζε θιίζε. ηελ θνξπθνγξακκή έρνπκε ζπκπίεζε ησλ γξακκώλ ξνήο ε νπνία ηζνδπλακεί κε επηηάρπλζε ηεο αέξηαο δέζκεο. (ζρήκα 1.11) Πάλησο, ελίνηε κπνξεί λα παξαηεξεζνύλ ηζρπξνί άλεκνη ζε κε πξνθαλείο ζέζεηο. Γηα παξάδεηγκα, κπνξεί λα είλαη ηδαληθέο γηα αηνιηθέο κνλάδεο νη θαξδηέο δηαβάζεηο αθνύ δηνρεηεύνπλ ηνπο αλέκνπο πνπ πεξλνύλ επάλσ από κηα νξνζεηξά, θαη θαζώο κπνξεί λα δεκηνπξγνύληαη αύξεο από ηνλ ςπρξό αέξα πνπ θαηαβπζίδεηαη από ηηο θνξπθέο ησλ βνπλώλ ζηηο θνηιάδεο. Γηα ηελ πξόβιεςε ησλ ηαρπηήησλ ηνπ αλέκνπ ζε ζύλζεηα εδάθε, επάλσ από θηήξηα θαη άιια εκπόδηα, θαη ηελ επηινγή ηεο ζέζεο έρεη αλαπηπρζεί πιεζώξα εξγαιείσλ, κεηαμύ ησλ νπνίσλ θαη πεξίπινθα ππνινγηζηηθά κνληέια. Πάλησο, δελ ππάξρεη ππνθαηάζηαην ησλ άκεζσλ κεηξήζεσλ. 26

27 ρήκα 1.11: Σαρύηεηεο αλέκνπ ζε ηνπνζεζίεο κε εδαθνινγηθέο ηδηνκνξθίεο. 27

28 28

29 ΚΔΦΑΛΑΗΟ 2 ν Αηνιηθή ελέξγεηα : κηα ηερλνινγία ε νπνία αθόκα εμειίζζεηαη 2.1 Πεξίιεςε Ζ αηνιηθή ελέξγεηα εμειίζζεηαη πνιύ γξήγνξα θαη πάλσ από 30GW ηζρύνο εγθαηαζηάζεθαλ παγθνζκίσο ζην πλερίδεη επίζεο λα σξηκάδεη, κε ηηο δηακέηξνπο ηνπ δξνκέα θαη ηελ νλνκαζηηθή ηζρύ λα απμάλνληαη ζηαζεξά. Σώξα ππάξρνπλ πνιιέο δηαζέζηκεο εκπνξηθέο θαηαζθεπέο κε ηελ δηάκεηξν ηνπ δξνκέα λα μεπεξλά ηα 100 κέηξα θαη ηελ νλνκαζηηθή ηζρύ λα μεπεξλά ηα 5 MW. Παξόιν πνπ ε πιεηνλόηεηα ησλ θαηαζθεπώλ έρνπλ εγθαηαζηαζεί ρεξζαία, ε ππεξάθηηα αηνιηθή ελέξγεηα ζηαδηαθά απνγεηώλεηαη θαη ππάξρνλ ζρέδηα γηα πεξίπνπ 40GW ηζρύ κόλν ζην Ζλσκέλν Βαζίιεην. Ζ ηαρεία αλάπηπμε έρεη ζπλνδεπηεί από κηα θαιύηεξε θαηαλόεζε ησλ ζεκάησλ θαηαζθεπήο, ώζηε ηα πηεξύγηα, νη πύξγνη θαη ηα άιια κέξε ησλ αλεκνγελλεηξηώλ είλαη ηώξα ειαθξύηεξα από όηη ήηαλ 30 ρξόληα πξηλ θαη κπνξνύλ λα θαηαζθεπαζηνύλ πην απνδνηηθά. Ζ πην ζεκαληηθή ηάζε ηα ηειεπηαία ρξόληα έρεη γίλεη ε ζηξνθή πξνο ηηο γελλήηξηεο άκεζεο ώζεζεο ή άκεζεο νδήγεζεο (direct-drive generators), θαηαξγώληαο ηα θηβώηηα ηαρπηήησλ πνπ έρνπλ θαηά θαηξνύο δεκηνπξγήζεη πξνβιήκαηα. Οη γελλήηξηεο κόληκσλ καγλεηώλ εμνηθνλνκνύλ επηπιένλ βάξνο, θαη ε έξεπλα πνπ ρξεκαηνδνηείηαη από ηηο θπβεξλήζεηο θαη ηνπο θαηαζθεπαζηέο ππόζρεηαη λα θέξεη πεξαηηέξσ βειηηώζεηο ζηελ απνηειεζκαηηθόηεηα ηνπ θόζηνπο. [3] 2.2 Παγθόζκην Αηνιηθό Γπλακηθό Οη παγθόζκηνη άλεκνη απνηεινύλ έλαλ θαιό ελεξγεηαθό πόξν θαη θαηαλέκνληαη εμίζνπ ζε κεγάιεο πεξηνρέο ηνπ πιαλήηε. Από εθηηκήζεηο γηα ηνλ πόξν πξνθύπηεη όηη, ε παξνύζα δήηεζε ελέξγεηαο παγθνζκίσο ηζνδπλακεί κε ην 1% πεξίπνπ ηεο ζπλνιηθήο ελέξγεηαο ησλ παγθόζκησλ αλέκσλ. Πξνθεηκέλνπ λα αμηνινγεζεί απηόο ν πόξνο είλαη απαξαίηεην λα παξέρεηαη θάπνηα εθηίκεζε γηα ηελ πνζόηεηά ηνπ πνπ είλαη πξνζηηή, ιακβάλνληαο ππόςε ηελ ηερλνινγία θαη ηνπο πεξηνξηζκνύο ζηε ρξήζε ησλ γαηώλ ζε θάζε πεξηνρή. Σν 1981 ν Παγθόζκηνο Μεηεσξνινγηθόο Οξγαληζκόο (WMO) δηεμήγαγε ηε κειέηε ηνπ παγθόζκηνπ αηνιηθνύ πόξνπ, κηα πξνθαηαξθηηθή εθηίκεζε ηνπ νπνίνπ απνδόζεθε σο έλαο ράξηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο ζε Watts/ ζηα 10m επάλσ από ην έδαθνο, όπνπ ρξεζηκνπνηήζεθαλ ζηνηρεία από ην δηεζλέο δίθηπν 29

30 κεηεσξνινγηθώλ ζηαζκώλ. Όκσο, νη ζηαζκνί απηνί δελ είραλ ζρεδηαζηεί γηα αμηνιόγεζε ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο, νπόηε ηα ζηνηρεία ηνπο ζπκπιεξώζεθαλ κε πιεξνθνξίεο γηα ηα αλώηεξα ζηξώκαηα ηνπ αέξα θαη ηελ ηνπνγξαθία πξνθεηκέλνπ λα βνεζεζεί ε πξνεθβνιή ησλ δεδνκέλσλ. Ο ράξηεο δίλεη κηα γεληθή εηθόλα ηνπ παγθόζκηνπ αηνιηθνύ πόξνπ. Γελ ζεκεηώλνληαη όιεο νη πεξηνρέο κε δπλακηθό πςειήο ηαρύηεηαο αλέκνπ, κεξηθέο επεηδή θαιύπηνπλ κηα πνιύ κηθξή έθηαζε, θάπνηεο επεηδή ππάξρνπλ ιίγα δεδνκέλα γη' απηέο, θαη άιιεο ιόγσ ηνπηθώλ επηδξάζεσλ πνπ δελ έρνπλ ιεθζεί πιήξσο ππόςε. Δπίζεο, ζηελ παξνπζίαζε ησλ δεδνκέλσλ δελ γίλεηαη θακία ζεώξεζε ησλ όπνησλ πεξηνξηζκώλ πθίζηαληαη ζηε ρξήζε ησλ γαηώλ θαη έηζη δελ παξέρεηαη εθηίκεζε γηα ηελ πξνζηηόηεηα ηνπ πόξνπ. Πνιιέο ρώξεο έρνπλ αλαιύζεη ηνλ δηθό ηνπο αηνιηθό πόξν, όπσο νη ΖΠΑ όπνπ έρνπλ δηεμαρζεί κειέηεο γηα νιόθιεξε ηε ρώξα θαη γηα επηιεγκέλεο πεξηνρέο. Ο επξσπατθόο αηνιηθόο πόξνο έρεη εθηηκεζεί ζηνλ Δπξσπατθό Αηνιηθό Άηιαληα (ζρήκα 2.1). Γηα ην ζύλνιν ηεο Δπξώπεο έρνπλ παξαρζεί ράξηεο πνπ παξνπζηάδνπλ ηελ ηαρύηεηα (ζε m/s) θαη ηελ ηζρύ ηνπ αλέκνπ (ζε Watts/ ) ζηα 50m επάλσ από ην έδαθνο θαη γηα δηάθνξνπο ηύπνπο αλάγιπθνπ. Σα αξρηθά αλεκνινγηθά δεδνκέλα ειήθζεζαλ από θαηάιιεινπο κεηεσξνινγηθνύο ζηαζκνύο κε καθξνρξόληεο θαηαγξαθέο. ηε ζπλέρεηα απηά δηνξζώζεθαλ ώζηε λα ιεθζεί ππόςε ε ηνπνγξαθία, ην αλάγιπθν ηνπ εδάθνπο θαη θάζε πξνζηαηεπκέλε από ηνλ αέξα ζέζε, πξηλ από ηελ πξνεθβνιή ηνπο ζε άιιεο πεξηνρέο. Ζ δηαζπνξά ησλ δεδνκέλσλ ππνδειώλεη θαη πάιη όηη δελ δηεπθξηλίδνληαη κεξηθέο πεπεξαζκέλεο πεξηνρέο κε πςειή ηαρύηεηα αλέκνπ. Δπίζεο, δελ δηεπθξηλίδνληαη θαη θάπνηεο πεξηνρέο ρακειήο ηαρύηεηαο αλέκνπ, Π.ρ. πξνζηαηεπκέλεο θνηιάδεο ζε κηα πεξηνρή κε πςειέο ηαρύηεηεο αλέκνπ. Σέινο, δελ γίλεηαη θάπνηα θξίζε γηα ην πξνζηηό δπλακηθό, θαη γηα ην ιόγν απηό πνιιέο επξσπατθέο ρώξεο έρνπλ δηεμάγεη ηηο δηθέο ηνπο εζληθέο ή πεξηθεξεηαθέο έξεπλεο. Δπίζεο, πνιιέο άιιεο ρώξεο αμηνινγνύλ ηνλ αηνιηθό ηνπο πόξν ηειεπηαία, εηδηθά ε Ηλδία θαη ε Κίλα, νη νπνίεο έρνπλ ήδε αλαιάβεη δεζκεύζεηο ζρεηηθά κε ηε ρξήζε ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο. 30

31 ρήκα 2.1 : Δπξσπατθόο Αηνιηθόο Άηιαο. 2.3 Ηζηνξηθή αλαδξνκή θαη ηξέρνπζα αλάπηπμε ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο Ζ δνκή ησλ δηαζπλδεδεκέλσλ αηνιηθώλ ζπζηεκάησλ έρεη εμειηρζεί από ην πξώηκν Γαλέδηθν κνληέιν ηεο δεθαεηίαο ηνπ '70 ζε απηό ησλ κεγάισλ Καιηθνξλέδηθσλ θαη ησλ λεώηεξσλ επξσπατθώλ εγθαηαζηάζεσλ αηνιηθώλ πάξθσλ. Καζώο ηα αηνιηθά πάξθα ηεο Καιηθόξληαο ζρεδηάζηεθαλ θαη εγθαηαζηάζεθαλ ζηηο αξρέο ηεο δεθαεηίαο ηνπ '80, νη εγθαηαζηάζεηο ζηε Γαλία ηε δεθαεηία ηνπ '70 θαη αξγόηεξα απνηεινύληαλ ελ γέλεη από κηθξέο ζπζηάδεο κεραλώλ δηαζθνξπηζκέλεο γεσγξαθηθά ζε έλα κεγάιν κέξνο ηεο ρώξαο. Σππηθά, κία δηαζπλδεδεκέλε αηνιηθή εγθαηάζηαζε απνηεινύληαλ από ην πνιύ ηξείο ή πεξηζζόηεξεο Α/Γ. Οη ληόπηνη αγξόηεο, θαηαζθεπαζηέο θαη άιινη πνιίηεο δεκηνύξγεζαλ ζπλεηαηξηζκνύο γηα λα έρνπλ ζηελ θαηνρή ηνπο θαη λα ιεηηνπξγνύλ ηηο 31

32 αλεκνγελλήηξηεο, θαη γηα λα ρξεζηκνπνηνύλ θαη λα πσινύλ ηελ παξαγόκελε από ηηο κεραλέο ηζρύ. Αληίζεηα, ην κνληέιν ηεο Καιηθόξληαο αθνξνύζε ην ζρεκαηηζκό αηνιηθώλ πάξθσλ, δειαδή κηαο εκπνξηθήο ζπλάζξνηζεο κεγάινπ αξηζκνύ κεραλώλ ζε ζηελή γεσγξαθηθή εγγύηεηα. Οη πξόζθαηεο επξσπατθέο εγθαηαζηάζεηο αθνινύζεζαλ ην κνληέιν ηεο Καιηθόξληαο, παξόηη ππάξρνπλ δηαθνξέο ζηα κεγέζε ησλ εγθαηαζηάζεσλ (πνπ νθείινληαη θπξίσο ζε δηαθνξεηηθνύο πεξηνξηζκνύο ζηε ρξήζε ησλ γαηώλ). Ζ αξρηθή νξκή γηα ηελ αλάπηπμε ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο εηδηθά ζηελ Καιηθόξληα θαη ηελ Γαλία ήξζε από ηηο πςειέο ηηκέο ηνπ πεηξειαίνπ ζηελ δεθαεηία ηνπ 70'. Ζ ζθεπηηθή απηή άιιαμε θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δεθαεηίαο ηνπ 80' θαη 90' θαη ε αηνιηθή ελέξγεηα εηδώζεθε σο ηξόπνο κείσζεο ησλ εθπνκπώλ ηνπ δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα. Μηα κνλάδα (1KWh) ειεθηξηθήο ελέξγεηαο πνπ παξάγεηαη από ηνλ άλεκν γιηηώλεη έσο 1 θηιό δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα, αλαιόγσο κε ην θαύζηκν πνπ αληηθαζηζηά. Σν πεξηβαιινληνινγηθό δήηεκα είλαη αθόκα ελεξγό αιιά επηπξνζζέησο, ν άλεκνο έρεη ζεσξεζεί όηη παξέρεη ελεξγεηαθή αζθάιεηα. Σν 2008, αθξηβώο πξηλ ηελ αξρή ηεο ύθεζεο, νη ηηκέο ησλ ζπκβαηηθώλ θαπζίκσλ ήηαλ πνιύ πςειέο θαη ην θόζηνο παξαγσγήο αηνιηθήο ελέξγεηαο ζπλαγσλίδνληαλ κε απηό ηεο παξαγσγήο από ζπκβαηηθέο πεγέο εηδηθά εάλ νη ηηκέο ηνπ άλζξαθα ιεθζνύλ ππ' όςηλ ζηελ ζύγθξηζε. Ζ αηνιηθή ελέξγεηα έρεη επίζεο έιμε ζηνλ αλαπηπζζόκελν θόζκν αθνύ κπνξεί λα εγθαηαζηαζεί γξήγνξα ζε πεξηνρέο πνπ ειεθηξηθή ελέξγεηα ρξεηάδεηαη επεηγόλησο. ε πνιιέο πεξηπηώζεηο κπνξεί λα είλαη κηα απνδνηηθή ιύζε εάλ νξπθηά θαύζηκα δελ είλαη άκεζα δηαζέζηκα, ή είλαη αθξηβά. Δπηπξνζζέησο ππάξρνπλ πνιιέο εθαξκνγέο ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο ζε απνκαθξπζκέλεο πεξηνρέο, παγθνζκίσο, είηε γηα λα ζπκπιεξώλνπλ ηελ βελδίλε (diesel, πνπ ηείλεη λα γίλεηαη αθξηβή) είηε γηα λα εθνδηάδνπλ θάξκεο, ζπίηηα, θαη άιιεο εγθαηαζηάζεηο ζε αηνκηθή βάζε. Από ην 1993, ε αγνξά λέσλ Α/Γ γηα παξαγσγή θαζαξήο ηζρύνο από ηνλ άλεκν ζηελ Δπξώπε αλαπηύζζεηαη κε ξπζκό άλσ ηνπ 40% εηεζίσο. Απηό ώζεζε ηελ Δπξσπατθή Δηαηξεία Αηνιηθήο Δλέξγεηαο (EWEA) λα απμήζεη ην ζηόρν ηεο γηα ηελ πεξηνρή θαηά 50%, από 40 GW ζε 60 GW εγθαηεζηεκέλεο ηζρύνο ην 2010, από ηα νπνία ηα 5 GW ζα είλαη ππεξάθηηα. Γηα ην 2020, ν λένο ζηόρνο πνπ έρεη ηεζεί από ηελ EWEA είλαη γηα 150 GW, πνπ ζα παξέρνπλ ειεθηξηζκό ζε 75 εθαηνκκύξηα αλζξώπνπο. Πεξηζζόηεξνη από Δπξσπαίνη απαζρνινύληαη ζηε βηνκεραλία αηνιηθώλ, ηεο νπνίαο ην κεξίδην ζηηο ζπλνιηθέο πσιήζεηο παγθνζκίσο ην 1999 ήηαλ πάλσ από 90%. ηελ θαηαζθεπή θαη εγθαηάζηαζε ησλ Α/Γ απαζρνινύληαη, θαηά κέζν όξν, έμη άηνκα εηεζίσο γηα θάζε MW λενθαηαζθεπαδόκελσλ Α/Γ. Γηα ηε ιεηηνπξγία 32

33 θαη ηε ζπληήξεζε απαζρνινύληαη από 100 έσο 450 άηνκα γηα θάζε TWh παξαγόκελνπ ειεθηξηζκνύ εηεζίσο, όπνπ ν αξηζκόο πνηθίιιεη αλάινγα κε ηελ ειηθία θαη ηνλ ηύπν ησλ Α/Γ. ε θάζε ζέζε εξγαζίαο ζηελ θαηαζθεπή, εγθαηάζηαζε, ιεηηνπξγία θαη ζπληήξεζε ησλ Α/Γ αλαινγεί ηνπιάρηζηνλ άιιε κία ζε ζρεηηθνύο ηνκείο ηεο βηνκεραλίαο, δειαδή γηα ζπκβνπιεπηηθέο θαη λνκηθέο ππεξεζίεο, πξνγξακκαηηζκό, έξεπλα, ρξεκαηνδόηεζε, πσιήζεηο, κάξθεηηλγθ, δεκνζηόηεηα θαη εθπαίδεπζε. Ζ παγθόζκηα εγθαηεζηεκέλε ηζρύ αηνιηθήο ελέξγεηαο δηπιαζηάδεηαη θάζε πεξίπνπ ηξεηζήκηζη ρξόληα από ην 1990, όπσο θαίλεηαη ζην ζρήκα 2.2(α). Ζ ζπλνιηθή ηζρύο ζηα ηέιε ηνπ 2010 ήηαλ πεξίπνπ 195GW θαη ε εηήζηα παξαγσγή ειεθηξηθήο ελέξγεηαο είλαη πεξίπνπ 370TWh, ζρεδόλ ίζε κε ηελ εηήζηα θαηαλάισζε ζηελ Ηηαιία ή Ηζπαλία. Σν 1990, ππήξρε 1.7GW ηζρύνο, ην 2000 ήηαλ 17.7GW, θαη ζηα ηέιε ηνπ 2011 ζα είλαη ελδερνκέλσο 240GW ζρήκα2.2(β). Ζ Κίλα, κε πεξίπνπ 44GW ην 2010 αλέβεθε ζηελ πξώηε ζέζε ζε ζπλνιηθή εγθαηεζηεκέλεο ηζρύ θαη πξόζζεζε MW κέζα ζε έλα ρξόλν, πνπ αληηπξνζσπεύεη πεξηζζόηεξν από ην 50% ηεο παγθόζκηαο αγνξάο γηα ηηο λέεο αλεκνγελλήηξηεο (ζρήκα 2.3). Ζ Γαλία όκσο κε πεξίπνπ 3700MW, έρεη ην πςειόηεξν πνζνζηό θαηά άηνκν, θαη ε παξαγσγή εθεί ην 2009 αληηζηνηρνύζε πεξίπνπ ζην 20 ηηο εθαηό ηεο Γαληθήο θαηαλάισζεο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο. Σν 1999 εγθαηαζηάζεθε παγθνζκίσο ην πνζό ξεθόξ ησλ MW λένπ δπλακηθνύ παξαγσγήο αηνιηθήο ελέξγεηαο, ελώ πεξίπνπ MW ηέζεθαλ ζε ιεηηνπξγία ην Σν 2000 εγθαηαζηάζεθαλ παγθνζκίσο MW λένπ αηνιηθνύ δπλακηθνύ, αληηπξνζσπεύνληαο εηήζηεο πσιήζεηο 4 δηζεθαηνκκπξίσλ δνιαξίσλ θαη σζώληαο ηε ζπλνιηθή εγθαηεζηεκέλε ηζρύ ζηα MW πεξίπνπ, αξθεηά γηα λα παξάγνπλ θάπνπ 37 δηζεθαηνκκύξηα kwh ειεθηξηθήο ελέξγεηαο θαη' έηνο. Ζ αύμεζε απηνύ ηνπ έηνπο αθνξνύζε θπξίσο ηελ Δπξώπε, αθνύ ζ' απηήλ εγθαηαζηάζεθαλ πεξίπνπ MW από ην λέν δπλακηθό, από ηα νπνία ηα κηζά (1.668 MW) ζηε Γεξκαλία. Σν κεγαιύηεξν πνζνζηό αηνιηθήο ελέξγεηαο είλαη ηνπνζεηεκέλν ρεξζαία, αιιά πξνγξάκκαηα γηα εγθαηάζηαζε ππεξάθηηαο αηνιηθήο ελέξγεηαο έρνπλ νινθιεξσζεί, ή έρνπλ ζρεδηαζηεί, ζηελ Κίλα, Γαλία, Ηξιαλδία, νπεδία, Γεξκαλία, Οιιαλδία, Ζλσκέλν Βαζίιεην θαη ΖΠΑ. Από ηα κέζα ηνπ 2009, πάλσ από 1500MW ήηαλ ιεηηνπξγηθά. Ζ ππεξάθηηα αηνιηθή ελέξγεηα είλαη ειθπζηηθή ζε πεξηνρέο όπνπ ε πίεζε ζην έδαθνο είλαη έληνλε θαη ε κέζε ηαρύηεηα ησλ αλέκσλ κπνξεί λα είλαη m/s πςειόηεξε από απηή επί ηεο μεξάο, αλαιόγσο κε ηελ ηνπνζεζία. Οη πςειέο ηαρύηεηεο αλέκνπ δελ απνδεκηώλνπλ απηή ηελ ζηηγκή ηα πςειά θόζηε θαηαζθεπήο ησλ ππεξάθηησλ αηνιηθώλ αιιά ε θύξηα έιμε ηνπο είλαη ην ρακειό πεξηβαιινληνινγηθό αληίθηππν θαη ν κεγάινο πόξνο (άλεκνο). [2], [3], [4] 33

34 ρήκα 2.2 : (α) Πάλσ γξάθεκα : Γξάθεκα παγθόζκηαο εγθαηεζηεκέλεο αηνιηθήο ηζρύνο από ην 1990 κέρξη 2009, (β) Ηζηόγξακκα ζπλνιηθήο παγθόζκηαο εγθαηεζηεκέλεο ηζρύνο από ην 2001 έσο ην 2010 θαη πξόβιεςε γηα ην

35 ρήκα 2.3 : Οη πξώηεο ρώξεο ζε ζπλνιηθή εγθαηεζηεκέλε ηζρύ (MW) ην Καζεζηώο ζηελ Διιάδα ηελ Διιάδα, ε αλάπηπμε ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο, αληηκεησπίδεη κέρξη ηώξα αξθεηά πξνβιήκαηα. Παξά ηε ζεκαληηθή αύμεζε ηεο εγθαηεζηεκέλεο ηζρύνο ηα ηειεπηαία ρξόληα, είλαη θνηλά απνδεθηό όηη απηή ε αύμεζε είλαη πνιύ κηθξή δεδνκέλνπ ηνπ πινύζηνπ αηνιηθνύ δπλακηθνύ ηεο ρώξαο καο (ζρήκα 2.4). ρήκα 2.4 : Δγθαηεζηεκέλε ηζρύο αηνιηθήο ελέξγεηαο ζηελ Διιάδα από ην 1997 έσο ην Κύξηνο ιόγνο γηα ηε κηθξή αλάπηπμε κέρξη ην 2001 ήηαλ ην λνκνζεηηθό θαζεζηώο θαη ην κνλνπσιηαθό κνληέιν ηεο νηθνλνκίαο ζηελ παξαγσγή ειεθηξηθήο ελέξγεηαο. Μεηά ηηο λνκνζεηηθέο αιιαγέο ζην ρώξν ησλ ΑΠΔ θαη ηελ απειεπζέξσζε ηεο αγνξάο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο, ε θαηάζηαζε βειηηώζεθε ζεκαληηθά. Ζ Διιάδα εθαξκόδεη ην ζύζηεκα feed- in θαη ε λνκνζεζία πξνζθέξεη επηπιένλ αξθεηά ηθαλνπνηεηηθά θίλεηξα γηα ηνπο επελδπηέο. Σν ζύζηεκα feed in είλαη έλαο κεραληζκόο πνιηηηθήο κε ζηόρν ηελ επηηάρπλζε ησλ επελδύζεσλ ζε ηερλνινγίεο αλαλεώζηκσλ πεγώλ ελέξγεηαο. Απηό επηηπγράλεηαη κε ηελ πξνζθνξά καθξνπξόζεζκσλ ζπκβάζεσλ κε ηνπο παξαγσγνύο αλαλεώζηκεο ελέξγεηαο. Απηό έρεη σο απνηέιεζκα ην απμεκέλν ελδηαθέξνλ ησλ επελδπηώλ γηα αλάπηπμε πνιιώλ MW αηνιηθήο ελέξγεηαο (κεηαμύ ησλ νπνίσλ θαη ε Eunice Energy Group). Όκσο ην επελδπηηθό ελδηαθέξνλ είλαη θαλεξό όηη δελ είλαη αξθεηό. Υαξαθηεξηζηηθά, ν ζηόρνο ηεο ρώξαο καο γηα ην 2010 σο πξνο ηελ ειεθηξνπαξαγσγή από αηνιηθή ελέξγεηα ήηαλ ε εγθαηεζηεκέλε ηζρύο λα θηάζεη πεξίπνπ ηα 3500MW ελώ ζην ηέινο ηνπ 2010 ε πξαγκαηηθά εγθαηεζηεκέλε ηζρύο αλήιζε κόιηο ζηα 1208 MW. Δίλαη θαλεξό όηη ζε κηα ρώξα γηα ηελ νπνία ππάξρεη ζηόρνο θαη θαιή ζέιεζε ελώ θαη νη επελδπηηθέο πξνηάζεηο δελ είλαη ιίγεο, ε αλάπηπμε ησλ αηνιηθώλ πάξθσλ 35

36 θαζπζηεξεί ζεκαληηθά, κε απνηέιεζκα, ν ζηόρνο λα έρεη πιένλ κεηαηεζεί γηα ην 2020 κε εγθαηεζηεκέλε ηζρύ πνπ ζα πξέπεη λα θηάζεη πεξίπνπ ηα 7500 MW. Οη πξνβιέςεηο κέρξη ηώξα δελ είλαη επνίσλεο, νη θαζπζηεξήζεηο ζηελ έθδνζε αδεηώλ παξαγσγήο θαη εγθαηάζηαζεο είλαη ζεκαληηθέο θαη νη πξνβιέςεηο είλαη ζπγθξαηεκέλεο. Κύξηνη ιόγνη γηα απηέο ηηο θαζπζηεξήζεηο είλαη, ε, ηνπιάρηζηνλ κέρξη ην 2009, καθξνζθειήο θαη πεξίπινθε αδεηνδνηηθή δηαδηθαζία, ε αδπλακία ηνπ δηθηύνπ ζε πνιιέο πεξηπηώζεηο (π.ρ. Δύβνηα, Κξήηε) λα ππνζηεξίμεη επηπιένλ εγθαηεζηεκέλε ηζρύ, νη αληηδξάζεηο ησλ θαηνίθσλ θπξίσο γηα ζέκαηα νπηηθήο όριεζεο θαη ε έιιεηςε ρσξνηαμηθνύ ζρεδηαζκνύ. Σα παξαπάλσ πξνβιήκαηα έρνπλ ηεζεί ππό ζπδήηεζε θαη έρνπλ θαηαβιεζεί ζεκαληηθέο πξνζπάζεηεο γηα ηελ επίιπζε ηνπο, όπσο ε δεκηνπξγία, αξρηθά, ηνπ λόκνπ 3468/2006, ν νπνίνο απινπνίεζε θαηά έλα κέξνο ηνλ ηξόπν ιήςεο άδεηαο παξαγσγήο, θαη, ζε δεύηεξε θάζε, ηνπ λόκνπ 3851/2010 ν νπνίνο έρεη επηηαρύλεη ζεκαληηθά ηελ αδεηνδνηηθή δηαδηθαζία (ηδηαίηεξα ζην ηκήκα ηεο πεξηβαιινληηθήο αδεηνδόηεζεο), ρσξίο όκσο λα ιείπνπλ θαη ζε απηή ηελ πεξίπησζε θελά ή αληηθξνπόκελεο αξκνδηόηεηεο κεηαμύ θξαηηθώλ θνξέσλ. Δπίζεο, έρνπλ δξνκνινγεζεί επεθηάζεηο θαη εληζρύζεηο ηνπ δηθηύνπ κεηαθνξάο ξεύκαηνο, έλα έξγν ην νπνίν ελδέρεηαη λα βνεζήζεη καθξνπξόζεζκα θαη ηελ αδεηνδόηεζε αιιά θαη ηελ γξήγνξε εηζαγσγή ησλ έξγσλ αηνιηθήο ελέξγεηαο ζην δίθηπν. Σα πξνβιήκαηα ησλ θνηλσληθώλ αληηδξάζεσλ, εθόζνλ απηά νθείινληαη ζε νπηηθή όριεζε από ηελ ύπαξμε ησλ αλεκνγελλεηξηώλ είλαη πάληα δύζθνιν λα αληηκεησπηζηνύλ, ππό ηελ έλλνηα όηη ην αλ ζε θάπνηνλ αξέζεη ή όρη ε όςε κηαο αλεκνγελλήηξηαο είλαη θάηη ην ππνθεηκεληθό. Δίλαη βέβαην όκσο όηη έλαο επελδπηήο ν νπνίνο ζα ζρεδηάζεη θαη ζα ηνπνζεηήζεη ηηο αλεκνγελλήηξηεο, απνθεύγνληαο ηηο ππεξβνιέο θαη ηηο καδηθέο παξεκβάζεηο ζην ηνπίν κηαο πεξηνρήο θαη κε θαηαλόεζε ζηηο ηδηαηηεξόηεηεο ησλ ηνπηθώλ θνηλσληώλ, ζα αληηκεησπίζεη θαη ηα ιηγόηεξα πξνβιήκαηα. Σν ζέκα ηνπ ρσξνηαμηθνύ ζρεδηαζκνύ νξηνζεηείηαη από ην Δηδηθό Πιαίζην Υσξνηαμηθνύ ρεδηαζκνύ γηα ηηο ΑΠΔ ην νπνίν από ηηο αξρέο ηνπ Γεθέκβξε ηνπ 2008 βξίζθεηαη ζε εθαξκνγή θαη έρεη εληαρζεί ζηελ αδεηνδνηηθή δηαδηθαζία ησλ αηνιηθώλ πάξθσλ. [22] 2.4 Αλάπηπμε ηεο ηερλνινγίαο ηα ηέιε ηεο δεθαεηίαο ηνπ 70', ζε απάληεζε ηεο αύμεζεο ησλ ηηκώλ ηνπ πεηξειαίνπ ηεο επνρήο εθείλεο, έλαο αξηζκόο θπβεξλεηηθώλ πξνγξακκάησλ μεθίλεζε κε ζηόρν ηελ αλάπηπμε θαηάιιεισλ αλεκνγελλεηξηώλ. Κξίζεθε όηη κεγάιεο αλεκνγελλήηξηεο ζα ρξεηαδόληνπζαλ γηα λα ειαρηζηνπνηήζνπλ ηνλ αξηζκό πνπ ρξεηάδνληαλ γηα λα ηζνθαξίζνπλ ηελ παξαγσγή ελέξγεηαο από ηνπο ζπκβαηηθνύο ζηαζκνύο ελέξγεηαο. Πξνγξάκκαηα ζηηο ΖΠΑ, Βξεηαλία, Γεξκαλία, νπεδία, Γαλία θαη αιινύ επηθεληξώζεθαλ ζηελ αλάπηπμε κεραλώλ 36

37 κε νλνκαζηηθή ηζρύ κέρξη 4 MW θαη δηακέηξνπο κέρξη ηα 100 κέηξα. Λεπηνκέξεηεο κεξηθώλ από απηώλ πεξηιακβάλνληαη ζηνλ Πίλαθα 2.1. Οη πεξηζζόηεξεο κεραλέο πνπ αλαθέξνληαη ζηνλ Πίλαθα 2.1 είραλ δύν πηεξύγηα θαη ε ηζρύο εμόδνπ ηνπο πεξηνξηδόηαλ από ηελ ρξήζε ειέγρνπ ηνπ βήκαηνο πηεξπγίσλ, εθηόο από όπνπ αλαθέξεηαη. Σα πηεξύγηα ήηαλ θπξίσο θαηαζθεπαζκέλα από πιαζηηθά εληζρπκέλα κε ίλεο γπαιηνύ (glass-reinforced plastic, GRP), κε εμαίξεζε ηελ κεραλή ηνπ Ζλσκέλνπ Βαζηιείνπ θαη ηελ Ακεξηθάληθε MOD-5B, πνπ ρξεζηκνπνηνύζε ράιπβα. Με εμαίξεζε ηελ Καλαδηθή κεραλή, όιεο ρξεζηκνπνηνύζαλ θηβώηηα ηαρπηήησλ γηα λα απμήζνπλ ηελ ηαρύηεηα πεξηζηξνθήο έηζη ώζηε θιαζζηθέο κεραλέο (θπξίσο επαγσγηθέο) κπνξνύζαλ λα ρξεζηκνπνηεζνύλ. Ζ θαλαδηθή κεραλή ήηαλ επίζεο δηαθνξεηηθή, απηή ήηαλ θαηαθόξπθνπ άμνλα. Σν Ζλσκέλν Βαζίιεην κειέηεζε επίζεο ηελ εθδνρή γηα νξηδνληίνπ άμνλα κεραλέο αιιά δελ έρνπλ πξνθύςεη επξείαο θιίκαθαο εκπνξηθά ζρέδηα. Τπάξρνπλ εκθαλείο αλσκαιίεο (παξάδνμα ζηνηρεία) κεηαμύ ηνπ κεγέζνπο ηνπ δξνκέα θαη ηεο νλνκαζηηθήο ηζρύο εμόδνπ ζηνλ Πίλαθα 2.1. Τπάξρνπλ ηξεηο γηα παξάδεηγκα κεραλέο δηακέηξνπ 60 κέηξσλ κε νλνκαζηηθή ηζρύ κεηαμύ 1.2 θαη 3 MW. Ζ κεραλή ηνπ Ζλσκέλνπ Βαζηιείνπ ζρεδηάζηεθε γηα ηνπνζεζία κε πςειή ηαρύηεηα αλέκνπ, όπνπ ε ρξήζε κηαο ζρεηηθά πςειήο νλνκαζηηθήο ηζρύο δηθαηνινγείηαη από ηελ ζπρλόηεξε εκθάληζε ησλ ηζρπξώλ αλέκσλ. ε ηνπνζεζίεο κε ζρεηηθά ρακεινύο αλέκνπο, δελ έρεη νηθνλνκηθά ινγηθή λα ζρεδηάζεηο ην ζύζηεκα κεηάδνζεο θίλεζεο γηα πςειή ηζρύ ε νπνία ζα επηηεπρζεί γηα κεξηθέο ώξεο ηνλ ρξόλν. Πίλαθαο 2.1: Λεπηνκέξεηεο από κεξηθέο από ηηο πξσηαξρηθέο πξόηππεο κεραλέο, σο επί ην πιείζηνλ ρξεκαηνδνηνύκελεο από ηηο θπβεξλήζεηο. Μηιώληαο γεληθά, θαλέλα από ηα πξσηαξρηθά πξόηππα δελ δεκηνύξγεζαλ εκπνξηθέο θαηαζθεπέο θαη ε έξεπλα γηα κεγάιεο ηνπξκπίλεο επηβξαδύλζεθε - αιιά δελ δηαθόπεθε - κεηά ηελ δεθαεηία ηνπ 80. Ζ εηζαγσγή εκπνξηθώλ θηλήηξσλ, αξρηθά ζηελ Καιηθόξληα θαη αξγόηεξα ζηελ Γαλία, θαη αιινύ, νδήγεζε ζηελ θαηαζθεπή πνιιώλ ρηιηάδσλ κεραλώλ νη νπνίεο είλαη κηθξέο γηα 37

38 ηα ζεκεξηλά δεδνκέλα (50-100kW νλνκαζηηθή ηζρύο εμόδνπ, κέηξα δηάκεηξν). Παξόια απηά, κε ηα ρξόληα, κία δηεξγαζία ε νπνία κπνξεί λα νλνκαζηεί σο ηερληθή εμέιημε πήξε κέξνο θαη έρεη ππάξμεη κηα ζηαζεξή αλάπηπμε ζην κέγεζνο θαη ζηελ ηζρύ εμόδνπ. Πνιιαπινί εκπνξηθνί ηύπνη αλεκνγελλεηξηώλ έρνπλ ηώξα νλνκαζηηθή ηζρύ πάλσ από 3MW θαη δηακέηξνπο πεξίπνπ κέηξα : κεραλέο γηα ηελ ππεξάθηηα αγνξά έρνπλ ηζρύ εμόδνπ κέρξη 6MW θαη δηακέηξνπο κέρξη 126 κέηξα. Σν πώο ηα κεγέζε έρνπλ απμεζεί θαίλεηαη ζην ζρήκα 2.5 : ε κέζε ηηκή ηεο νλνκαζηηθήο ηζρύο ησλ ηνπξκπίλσλ πνπ εγθαηαζηάζεθαλ ζηελ Γεξκαλία ην 1992 ήηαλ 180kW θαη ην 2008 ήηαλ ιίγν θάησ από 2000kW πεξηζζόηεξν από 10 θνξέο πάλσ. Σα κεγέζε ησλ κεραλώλ έρνπλ απμεζεί γηα δύν ιόγνπο. Τπόζρνληαη θζελόηεξε ειεθηξηθή ελέξγεηα θαη κεηαθέξνπλ πεξηζζόηεξε ελέξγεηα. Ζ απόδνζε παξαγσγήο ελέξγεηαο βειηηώλεηαη αθελόο επεηδή ν δξνκέαο είλαη ηνπνζεηεκέλνο πςειόηεξα από ην έδαθνο θαη έηζη ζπιιακβάλεη κεγαιύηεξεο ηαρύηεηαο αλέκνπο, αθεηέξνπ επεηδή είλαη ειαθξώο πην απνδνηηθέο. Απηό κε ηελ ζεηξά ηνπ, είλαη ελ κέξεη εμ' αηηίαο ηεο απμεκέλεο ρξήζεο κεραλώλ κεηαβιεηώλ αλέκσλ, αθνύ απηό επηηξέπεη λα δηαηεξείηαη ε κέγηζηε απόδνζε γηα έλα κεγάιν εύξνο ηαρπηήησλ αλέκνπ. Ζ απόδνζε παξαγσγήο ελέξγεηαο, ζε kwh αλά ηεηξαγσληθό κέηξν ηνπ εκβαδνύ ηεο επηθάλεηαο ηνπ δξνκέα, είλαη ηώξα δηπιάζηα από απηή ηνπ Σν 2008, δεδνκέλα από ηνλ Γαληθό Οξγαληζκό Δλέξγεηαο έδεημε όηη νη πην απνδνηηθέο κεραλέο έδσζαλ πεξίπνπ 1500kWh αλά ηεηξαγσληθό κέηξν ηνπ εκβαδνύ ηεο επηθάλεηαο ηνπ δξνκέα. Ζ αμηνπηζηία έρεη βειηησζεί ζηαζεξά θαη δηαζεζηκόηεηεο ηεο ηάμεο ηνπ 95% ή παξαπάλσ είλαη ηώξα ζπλεζηζκέλεο. [3] Μέζο μέγεθος μητανών ποσ εγκαθίζηανηαι ηο τρόνο ρήκα 2.5 : Μέζν κέγεζνο κεραλώλ πνπ αλεγέξζεθαλ ηελ Γεξκαλία,

39 2.5 Παξαγσγή Δλέξγεηαο, Κακπύιε ηζρύνο ε αληίζεζε κε ηελ θνηλή άπνςε, νη ελεξγεηαθέο απνδόζεηο δελ απμάλνπλ κε ην ηεηξάγσλν ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ, θπξίσο γηαηί ε αηνιηθή ελέξγεηα απνξξίπηεηαη όηαλ ε νλνκαζηηθή ηαρύηεηα αλέκνπ επηηπγράλεηαη. Από νηθνλνκηθή άπνςε δελ είλαη ινγηθό λα θαηαζθεπάζεηο ηνπξκπίλα κε πνιύ πςειή νλνκαζηηθή ηζρύ πνπ ζα επηηεπρζεί κόλν ζε ζπάληεο πεξηπηώζεηο. Γηα λα θαλνύλ νη παξάκεηξνη θιεηδηά θαη ε έλλνηα ηεο νλνκαζηηθήο ηζρύο εμόδνπ, κηα ηππηθή θακπύιε απόδνζεο (power curve) κηαο 2MW κεραλήο, 80 κέηξσλ δηακέηξνπ, παξνπζηάδεηαη ζην ζρήκα 2.6. Οη πεξηζζόηεξεο κεραλέο αξρίδνπλ λα ιεηηνπξγνύλ ζε κηα παξόκνηα ηαρύηεηα πεξίπνπ 3-5 m/s θαη θιείλνπλ ζε πνιύ πςεινύο αλέκνπο, γεληθώο ζε αλέκνπο πεξίπνπ 20-25m/s. Ζ νλνκαζηηθή ηζρύο πνπ αλαθέξεη κηα αλεκνγελλήηξηα, από κόλε ηεο δελ καο ιέεη πνιιά πξάγκαηα γηα ηελ ελέξγεηα πνπ κπνξεί λα καο δώζεη. Γειώλεη απιώο ηελ ηζρύ πνπ κπνξεί λα δώζεη ε αλεκνγελλήηξηα ζε κηα ζπγθεθξηκέλε ηαρύηεηα αλέκνπ. Απηό πνπ πξέπεη λα μέξνπκε είλαη ην εμήο: Γηα ηηο ηαρύηεηεο αλέκνπ πνπ επηθξαηνύλ ζηελ πεξηνρή πνπ ζα εγθαηαζηήζνπκε ηελ αλεκνγελλήηξηα, πόζε ηζρύ κπνξεί λα δώζεη ε θάζε αλεκνγελλήηξηα πνπ ζπγθξίλνπκε. Κάπνηα αλεκνγελλήηξηα είλαη θαηαιιειόηεξε γηα ρακειόηεξεο ηαρύηεηαο αλέκνπο θαη θάπνηα άιιε αλεκνγελλήηξηα ην αληίζεην. Γηα απηό είλαη θαιό λα εμεηάδνπκε θαη ηηο θακπύιεο απόδνζεο γηα θάζε αλεκνγελλήηξηα, ζε δηάθνξεο ηαρύηεηεο αλέκνπ θαη θπζηθά λα γλσξίδνπκε ηηο ηαρύηεηεο αλέκνπ πνπ επηθξαηνύλ ζηελ πεξηνρή ηεο εγθαηάζηαζεο. ηνηρεία γηα ηε κέζε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ κπνξνύκε λα αλαδεηήζνπκε ζε κεηεσξνινγηθέο ππεξεζίεο (όπσο ε Δ.Μ.Τ γηα ηελ Διιάδα). Κάζε αλεκνγελλήηξηα έρεη ηηο δηθέο ηεο θακπύιεο απόδνζεο, όπσο γηα παξάδεηγκα ε θακπύιε ηνπ παξαθάησ ζρήκαηνο 2.6. Βιέπνπκε όκσο όηη ε νλνκαζηηθή ηζρύο ησλ 2MW ηεο ζπγθεθξηκέλεο αλεκνγελλήηξηαο επηηπγράλεηαη ζε ηαρύηεηα αλέκνπ γύξσ ζηα 13 m/s ε νπνία ηζρύεη γηα ιίγεο ώξεο ην ρξόλν. πλήζσο όπνηε θπζάεη, νη ηαρύηεηεο αλέκνπ θπκαίλνληαη κεηαμύ 3 θαη 7 m/s ζηηο πεξηζζόηεξεο πεξηνρέο πνπ καο ελδηαθέξνπλ. ε απηέο ηηο ηαρύηεηεο όκσο, όπσο βιέπνπκε, ε ζπγθεθξηκέλε αλεκνγελλήηξηα κόιηο παξάγεη πεξίπνπ 250 KW ηζρύ γηα 5 m/s ηαρύηεηα αλέκνπ θαη 400 KW ηζρύ γηα ηαρύηεηα αλέκνπ ζηα 7 m/s! Ζ θακπύιε απόδνζεο ηνπ θαηαζθεπαζηή γηα κηα αλεκνγελλήηξηα βνεζάεη ώζηε λα έρνπκε κηα πξώηε ηδέα θαη δηεπθνιύλεη ζηηο ζπγθξίζεηο.γελ ζεκαίλεη όκσο πσο αλ ππνινγίζνπκε μαλά ηελ θακπύιε απόδνζεο, γηα ηελ ίδηα 39

40 αλεκνγελλήηξηα πνπ ηνπνζεηήζακε ζε θάπνηα ηνπνζεζία, όηη ζα βγάινπκε ηα ίδηα απνηειέζκαηα. Τπάξρνπλ θαη άιινη παξάγνληεο πνπ κπνξεί λα επεξεάζνπλ ην απνηέιεζκα (δηαθνξεηηθό έδαθνο, ππθλόηεηα αέξα, θ.ιπ.). Οη πεξηζζόηεξνη θαηαζθεπαζηέο δίλνπλ θαη ηελ θακπύιε εθηηκώκελεο (εηήζηαο ή κεληαίαο) παξαγσγήο ζε KWh (θηινβαηώξεο) ή MWh (κεγαβαηώξεο) γηα κηα αλεκνγελλήηξηα. Απηό δηεπθνιύλεη πνιύ, αθνύ απηό είλαη ην κέγεζνο πνπ ηειηθά καο ελδηαθέξεη. Έηζη εάλ γλσξίδνπκε όκσο ηε κέζε εηήζηα ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ γηα ηελ πεξηνρή πνπ καο ελδηαθέξεη, ηόηε από απηή ηελ θακπύιε βξίζθνπκε κηα (πνιύ ρνλδξηθή) εθηίκεζε γηα ηελ εηήζηα ή κεληαία εηήζηα παξαγσγή ζε KWh (θηινβαηώξεο) ή MWh (κεγαβαηώξεο) ηεο αλεκνγελλήηξηαο. Έλα κέγεζνο ζαθώο πην ρξήζηκν από ην πξνεγνύκελν. Δίλαη όκσο ππνινγηζκέλν θάησ από ζπγθεθξηκέλεο ζπλζήθεο... Καη όζν απνκαθξύλεηαη ε δηθή καο εγθαηάζηαζε από ηελ ηδαληθή, ηόζν ρακειόηεξε ζα είλαη ε παξαγσγή γηα ηελ αλεκνγελλήηξηα (ζεκαληηθά ρακειόηεξε). [16] Ζ εηήζηα παξαγσγή ελέξγεηαο από ηελ ηνπξκπίλα ηεο νπνίαο ε απόδνζε θαίλεηαη ζην ζρήκα 2.6 είλαη πεξίπνπ 2457MWh ζε κηα ηνπνζεζία όπνπ ε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ ζε ύςνο 78 κέηξσλ είλαη 5 m/s, 5629MWh κε ηαρύηεηα 7 m/s, θαη 6725 MWh κε ηαρύηεηα 8 m/s (αλάινγα θαη κε ην πόζν θαιή είλαη ε ηνπνζεζία ηεο εγθαηάζηαζεο, δειαδή εάλ ππάξρνπλ εκπόδηα, ην ύςνο, ην έδαθνο, ην πςόκεηξν, ηελ ππθλόηεηα αέξα, ηελ ζεξκνθξαζία θιπ). Σαρύηεηεο αλέκσλ ηεο ηάμεο ησλ 5 m/s κπνξνύλ λα βξεζνύλ, ζπλήζσο, καθξηά από παξάθηηεο δώλεο θαη ζηηο πέληε επείξνπο, αιιά νη θαηαζθεπαζηέο γεληθά ζηνρεύνπλ λα βξνπλ πςειόηεξεο ηαρύηεηαο αλέκνπο. Δπίπεδα ηαρπηήησλ πεξίπνπ ζηα 7 m/s κπνξνύλ λα βξεζνύλ ζε πνιιέο παξάθηηεο πεξηνρέο θαη θαηά ην κεγαιύηεξν κέξνο ηεο Γαλίαο: πςειόηεξα επίπεδα ηαρύηεηαο αλέκσλ βξίζθνληαη ζε πνιιά από ηα ειιεληθά λεζηά, ζηα ζηελά ηεο Καιηθόξληα ην κέξνο πνιιώλ πξσηαξρηθώλ αηνιηθώλ ζρεδίσλ θαη ζε πςίπεδεο θαη παξάθηηεο ηνπνζεζίεο ζηελ Καξατβηθή, Ηξιαλδία, νπεδία, ην Ζλσκέλν Βαζίιεην, Ηζπαλία, Νέα Εειαλδία θαη Αληαξθηηθή. Οη ηαρύηεηεο ησλ ππεξάθηησλ αλέκσλ είλαη γεληθά κεγαιύηεξεο από απηέο ησλ ρεξζαίσλ πεξίπνπ 8 m/s ζηα Δπξσπατθά παξάθηηα λεξά, γηα παξάδεηγκα. [3] 40

41 ρήκα 2.6: Κακπύιε απόδνζεο (power curve) γηα κία αλεκνγελλήηξηα ησλ 2MW 2.6 Κόζηνο εγθαηάζηαζεο Σν θόζηνο ησλ εγθαηαζηάζεσλ αηνιηθήο ελέξγεηαο κεηώζεθε ζεκαληηθά θαηά ηελ πεξίνδν από ην 1980 έσο ην Οη ηηκέο ηελ δεθαεηία ηνπ 80' ήηαλ γύξσ ζηα $3000/kW, ή παξαπάλσ, θαη από ην 1998 είραλ πέζεη κε ζπληειεζηή ηξία. Καηά ηελ δηάξθεηα απηήο ηεο πεξηόδνπ ην κέγεζνο ησλ κεραλώλ απμήζεθε ζεκαληηθά από πεξίπνπ 55kW ζε 1MW ή πεξηζζόηεξν θαη νη θαηαζθεπαζηέο αύμεζαλ ηελ παξαγσγηθόηεηα νπζησδώο. Σν 1992, γηα παξάδεηγκα, έλαο από ηνπο κεγαιύηεξνπο θαηαζθεπαζηέο απαζρνινύζε πάλσ από εθηά αλζξώπνπο αλά κέγα βαη (MW) πνπ πνπινύζε, αιιά από ην 2001 κόλν δύν άλζξσπνη αλά κέγα βαη (MW) ρξεηάδνληαλ [3]. Ζ παξαγσγηθόηεηα ελέξγεηαο ησλ αλεκνγελλεηξηώλ απμήζεθε επίζεο ηελ πεξίνδν απηή. Απηό ήηαλ ελ κέξεη εμ' αηηίαο ηεο βειηησκέλεο απνδνηηθόηεηαο θαη δηαζεζηκόηεηαο ηνπο, αιιά επίζεο από ην γεγνλόο όηη νη κεγαιύηεξεο κεραλέο ήηαλ ςειόηεξεο άξα θαη πξνζβάιινληαλ από πςειόηεξεο ηαρύηεηεο αλέκνπ. Έλαο επηπιένλ παξάγνληαο πνπ νδήγεζε ζε κηα γξήγνξε πηώζε ηνπ θόζηνπο παξαγσγήο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο ήηαλ ηα ρακειόηεξα θόζηε ιεηηνπξγίαο θαη ζπληήξεζεο. Με ην θόζηνο ησλ θεθαιαίσλ λα κεηώλεηαη ζην κηζό κεηαμύ ηνπ 1985 θαη ην ηέινο ηνπ αηώλα, θαη ηελ παξαγσγηθόηεηα λα δηπιαζηάδεηαη, ζα κπνξνύζε λα πεξηκέλεη θαλείο όηη ην θόζηνο ηεο παξαγσγήο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο ζα έπεθηε κε ζπληειεζηή ηέζζεξα. Απηή ε γεληθή νκνινγία έρεη επηβεβαησζεί από ηνλ Γαληθό Οξγαληζκό Δλέξγεηαο [5]: εηζεγνύληαη όηη ηα θόζηε παξαγσγήο έπεζαλ από 1.2DKK/kWh ην 1982 ζε πεξίπνπ 0.3DKK/kWh ην Λίγν κεηά ηελ αιιαγή ηνπ αηώλα, ε ηάζε κείσζεο ησλ ηηκώλ ζηηο αλεκνγελλήηξηεο θαη ηα αηνιηθά πάξθα ζηακάηεζε θαη νη ηηκέο θηλήζεθαλ πξνο ηα πάλσ. Απηό ήηαλ ελ κέξεη εμ' αηηίαο ησλ ζεκαληηθώλ απμήζεσλ ζηηο ηηκέο 41

42 ησλ βαζηθώλ αγαζώλ θαη απ' ηελ άιιε εμ' αηηίαο ειιείςεσλ ζηηο αλεκνγελλήηξηεο. Οη ηηκέο θαίλεηαη λα έρνπλ θηάζεη θνξπθή ην 2008, κε νινθιεξσκέλα αηνιηθά πάξθα λα έρνπλ κέζν όξν κόιηο θάησ από $2200/kW θαη νη αλεκνγελλήηξηεο κόιηο θάησ ησλ $1600/kW. Οη ηηκέο ίζσο ηώξα πέθηνπλ, βαζηζκέλνη ζε πξόζθαηα δεδνκέλα από ηεο εηήζηεο αλαθνξέο ησλ θαηαζθεπαζηώλ πνπ είλαη δηαζέζηκεο γηα ηνλ θζηλόπσξν ηνπ Οη ηάζεηο θαίλνληαη ζην ζρήκα 2.7. ρήκα 2.7 : Σηκέο αλεκνγελλεηξηώλ θαη αηνιηθώλ πάξθσλ, Κόζηνο Παξαγσγήο Γελ ππάξρεη κηα γξαθηθή παξάζηαζε πνπ λα κπνξεί λα δνζεί γηα ην θόζηνο εγθαηάζηαζεο ησλ αηνιηθώλ πάξθσλ, θαζώο πνιιά εμαξηώληαη από ηελ δπζθνιία ηνπ εδάθνπο, ην θόζηνο κεηαθνξάο, θαη ην ηνπηθό εξγαηηθό θόζηνο. Σν θόζηνο παξαγσγήο εμαξηάηαη, επηπξνζζέησο, από ηελ ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ ζηελ ηνπνζεζία ηνπ αηνιηθνύ πάξθνπ αθνύ απηό θαζνξίδεη ηελ παξαγσγηθόηεηα ελέξγεηαο θαη από ρξεκαηνδνηηθνύο παξακέηξνπο. Οη ηειεπηαίνη εμαξηώληαη από εζληθνύο ζεζκηθνύο παξάγνληεο πνπ επεξεάδνπλ ην εάλ νη επελδύζεηο ησλ αηνιηθώλ πάξθσλ είλαη πςεινύ ή ρακεινύ ξίζθνπ. Παξόιν πνπ ππάξρεη κία κεγάιε νκνθσλία όηη νη αλεκνγελλήηξηεο είλαη ηώξα επαξθώο αμηόπηζηεο γηα λα επηηξέςνπλ απόζβεζε ζε κία πεξίνδν 20 ρξόλσλ, ην κέζν ζηαζκηθό θόζηνο θεθαιαίνπ (WACC) κπνξεί λα βξίζθεηαη κεηαμύ 5 ηηο εθαηό θαη 11 ηηο εθαηό. (Σν κέζν ζηαζκηθό θόζηνο θεθαιαίνπ είλαη ε ειάρηζηε απόδνζε πνπ αλακέλεηαη λα θαηαβάιεη ε επηρείξεζε θαηά κέζν όξν ζηνπο κεηόρνπο ηεο γηα ηελ ρξεκαηνδόηεζε ησλ πεξηνπζηαθώλ ηεο ζηνηρείσλ). Σππηθά θόζηε παξαγσγήο θαίλνληαη ζην ζρήκα 2.8, έρνληαο σο θόζηνο εγθαηάζηαζεο κεηαμύ $1700/kW θαη $2600/kW, 8 ηηο εθαηό επηηόθην θαη 20 ρξόληα πεξίνδν απόζβεζεο. Οη ιεηηνπξγηθέο δαπάλεο, πνπ θαιύπηνπλ ηηο 42

43 δαπάλεο γηα επηζθεπέο, ηα έμνδα δηαρείξηζεο, θαη κηζζώζεηο εδάθνπο έρνπλ ηεζεί ζε $32/kW/έηνο γηα ην ρακειόηεξν θόζηνο θεθαιαίνπ θαη $60/kW/έηνο γηα ην πςειόηεξν θόζηνο θεθαιαίνπ. Ζ ζρέζε κεηαμύ ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ θαη ηεο παξαγσγηθόηεηαο ελέξγεηαο έρεη θαζηεξσζεί από ηελ εμέηαζε ησλ ραξαθηεξηζηηθώλ απόδνζεο (θακππιώλ απόδνζεο) ελόο αξηζκνύ κεγάισλ αλεκνγελλεηξηώλ πνπ είλαη δηαζέζηκνη ζήκεξα. Αλ θαη δελ ππάξρεη κηα κνλαδηθή ζύλδεζε κεηαμύ ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ θαη ηνπ ζπληειεζηή εθκεηάιιεπζεο ( ζπληειεζηήο εθκεηάιιεπζεο ή κέζνο ζπληειεζηήο ηζρύνο ή capacity factor : Σν πνζνζηό ηνπ ρξόλνπ ζηνλ νπνίν ε εγθαηάζηαζε ιεηηνπξγεί ζηελ νλνκαζηηθή ηεο ηζρύ), ε δηαθύκαλζε είλαη αξθεηά κηθξή. Όιεο νη ηαρύηεηεο αλέκνπ αλαθέξνληαη ζην ύςνο πιήκλεο. Οη εθηηκήζεηο δείρλνπλ όηη νη δαπάλεο παξαγσγήο ζηα $2600/kW θπκαίλνληαη από αθξηβώο θάησ από $200/MWh ζηα 6 m/s, πέθηνληαο ζε $87/MWh ζηα 9.5 m/s. ε $1700/kW, ε αληίζηνηρε δηαθύκαλζε είλαη από $125/MWh ζε $55/MWh, αληίζηνηρα. ρήκα 2.8 : Κόζηε παξαγσγήο γηα ηνλ ρεξζαίν άλεκν 2.8 Πεξηβαιινληνινγηθά Εεηήκαηα Κακία πεγή παξαγσγήο ελέξγεηαο δελ είλαη απειεπζεξσκέλε από πεξηβαιινληνινγηθέο επηπηώζεηο. Καζώο νη αλαλεώζηκεο πεγέο ελέξγεηαο θάλνπλ ρξήζε ελέξγεηαο ζε κνξθέο πνπ είλαη δηάρπηεο, κεγαιύηεξεο θαηαζθεπέο ηείλνπλ λα ρξεηάδνληαη θαη ε πξνζνρή είλαη ζπρλά επηθεληξσκέλε ζηηο νπηηθέο επηπηώζεηο. Άιια πεξηβαιινληνινγηθά ζέκαηα πνπ ζρεηίδνληαη κε ηηο αλεκνγελλήηξηεο είλαη ην πξόβιεκα ηνπ ζνξύβνπ θαη ηεο δηαηάξαμεο ησλ ζεκάησλ ηειεόξαζεο αιιά θαη ηεο άγξηαο θύζεο εηδηθά ησλ πνπιηώλ. Σα πεξηβαιινληνινγηθά νθέιε ηνπ αλέκνπ ζπρλά ακθηζβεηνύληαη, δεδνκέλνπ όηη νη παξαηεξεηέο ζεκεηώλνπλ όηη ζεκαληηθέο πνζόηεηεο ηζηκέληνπ 43

44 ρξεηάδνληαη γηα ηηο θαηαζθεπέο, επνκέλσο θαη ζεκαληηθά πνζά ελέξγεηαο γηα ηελ θαηαζθεπή Δθπνκπέο δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα θαη απόζβεζε ελέξγεηαο Σν δήηεκα ηεο θαηαλάισζεο ελέξγεηαο θαηά ηελ θαηαζθεπή θαη ιεηηνπξγία ησλ αλεκνγελλεηξηώλ θαη αηνιηθώλ πάξθσλ έρεη εμεηαζηεί ζε πνιιέο κειέηεο θαη ε πιεηνλόηεηα ηνπο έρνπλ βγάιεη σο ζπκπέξαζκα όηη απηά ηα πνζά είλαη πνιύ κηθξά. Έλα ζρεηηθό επίζεο δήηεκα πόζν ζύληνκα ε ελέξγεηα πνπ ρξεζηκνπνηήζεθε ζηελ θαηαζθεπή απνπιεξώλεηαη, άπαμ θαη ε αλεκνγελλήηξηα είλαη ιεηηνπξγηθή έρεη επίζεο εμεηαζηεί. Ζ ελέξγεηα πνπ ρξεζηκνπνηείηαη θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο θαηαζθεπήο κηαο αλεκνγελλήηξηαο εμαξηάηαη από ηελ αθξηβή θύζε ησλ πιηθώλ πνπ ρξεζηκνπνηνύληαη, ηελ δηαδηθαζία θαηαζθεπήο, θαη ην κέγεζνο ηεο αλεκνγελλήηξηαο. Αθξηβείο ππνινγηζκνί απαηηνύλ ηελ θαηαγξαθή όισλ ησλ πιηθώλ πνπ ρξεζηκνπνηήζεθαλ ζηελ θαηαζθεπή θαη ηελ ελέξγεηα πνπ ρξεζηκνπνηήζεθε θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο θαηαζθεπήο θαη επεμεξγαζίαο. Πέξα από απηό, δηαθνξεηηθνί ζρεδηαζκνί αλεκνγελλεηξηώλ ρξεζηκνπνηνύλ δηαθνξεηηθά πνζά πιηθώλ θαη έηζη νη ελεξγεηαθέο απαηηήζεηο ζα δηαθέξνπλ. Όηαλ ε θαηαλάισζε ελέξγεηαο ππνινγηζηεί, νη ζρεηηθέο εθπνκπέο κπνξνύλ ηόηε λα πξνζδηνξηζηνύλ. Σα ζηνηρεία γηα ην δηνμείδην ηνπ άλζξαθα ζπλήζσο αλαθέξνληαη. Με απηέο ηηο επηθπιάμεηο, ππάξρεη γεληθά θαιή ζπκθσλία κεηαμύ ησλ δηάθνξσλ κειεηώλ. Σν Τπνπξγείν Δλέξγεηαο θαη Κιηκαηηθήο Αιιαγήο πξόζθαηα παξάζεζε πέληε κειέηεο πνπ αλαθέξνληαη ζε πνζά ηεο ηάμεο ησλ 5-15 g CO2/kWh παξόκνηα κε απηά ηεο ππξεληθήο ελέξγεηαο. Ζ ίδηα αλαθνξά εηζεγείηαη όηη ν ρξόλνο ελεξγεηαθήο απόζβεζεο γηα ηνλ άλεκν είλαη ηεο ηάμεο ησλ 5-7 κελώλ Θόξπβνο Οη πεξηζζόηεξεο πεγέο ελέξγεηαο εθπέκπνπλ ζόξπβν, θαη ην θιεηδί γηα ηελ απνδνρή είλαη ην ίδην ζε θάζε πεξίπησζε ζσζηή ηνπνζέηεζε. Οη αλεκνγελλήηξηεο εθπέκπνπλ ζόξπβν από ηελ πεξηζηξνθή ησλ πηεξπγίσλ θαη από ηα κεραληθά κέξε, θπξίσο από ην θηβώηην ηαρπηήησλ θαη ηελ ειεθηξνγελλήηξηα. Παξόια απηά, είλαη ζεκαληηθό λα ζεκεηώζνπκε όηη ην επίπεδν ζνξύβνπ θαη ζηα αζηηθά θαη ζηα αγξνηηθά εδάθε απμάλεηαη κε ηελ ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ. ηα πεξηζζόηεξα κέξε ππάξρεη κηα θξίζηκε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ (ηαρύηεηα ελάξμεσο ιεηηνπξγίαο) γύξσ ζηα 4 m/s, όπνπ νη πεξηζζόηεξεο αλεκνγελλήηξηεο μεθηλάλε λα δνπιεύνπλ όπνπ επηπιένλ ζόξπβνο είλαη πην πηζαλό λα γίλεη αηζζεηόο. (ε κηθξόηεξεο ηαρύηεηεο αλέκνπ νη αλεκνγελλήηξηεο δελ παξάγνπλ ζόξπβν, επεηδή απιά δελ ιεηηνπξγνύλ). ε πςειόηεξεο ηαρύηεηεο αλέκνπ, ν παξαζηηηθόο ζόξπβνο εμ' αηηίαο ηνπ αλέκνπ κπνξεί λα είλαη κεγαιύηεξνο από ηνλ ζόξπβν πνπ παξάγεηαη από ηελ 44

45 αλεκνγελλήηξηα. Ζ έληαζε ηνπ ζνξύβνπ κεηώλεηαη κε ηελ απόζηαζε θαη εμαζζελεί επίζεο από ηελ απνξξόθεζε ηνπ αέξα. Ζ αθξηβήο απόζηαζε ζηελ νπνία ν ζόξπβνο από ηηο αλεκνγελλήηξηεο γίλεηαη απνδεθηόο εμαξηάηαη από πνιινύο παξάγνληεο, θπξίσο από ηνπηθέο πνιενδνκηθέο νδεγίεο. ηελ Βξεηαλία, νη πνιενδνκηθέο αξρέο θαζνδεγνύληαη από κία νινθιεξσκέλε αλάιπζε ησλ ζρεηηθώλ ζεκάησλ θαη ζπρλά βάδνπλ όξν όηη ε αύμεζε ηνπ ζνξύβνπ ζα πξέπεη λα πεξηνξίδεηαη ζε κεξηθά ληεζηκπέι πάλσ από ην επίπεδν ηνπ πεξηβάιινληνο. Αιινύ ζηελ Δπξώπε ηα απόιπηα όξηα είλαη κεξηθέο θνξέο θαζνξηζκέλα Παξεκβνιή ζηελ ηειεόξαζε θαη ξαδηόθσλν Οη αλεκνγελλήηξηεο, όπσο θαη νη άιιεο θαηαζθεπέο, κπνξνύλ θάπνηεο θνξέο λα ζθνξπίζνπλ ηα ειεθηξνκαγλεηηθά ζήκαηα ηειεπηθνηλσλίαο, ζπκπεξηιακβαλνκέλνπ θαη απηώλ ησλ ηειενπηηθώλ. Με ηελ πξνζερηηθή ηνπνζέηεζε κπνξεί λα απνθεπρζνύλ δπζθνιίεο πνπ κπνξεί λα πξνθύςνπλ ζε κεξηθέο πεξηπηώζεηο εάλ ην ζήκα είλαη αδύλακν. Δπηπρώο, είλαη ζπλήζσο δπλαηό λα εηζαρζνύλ ηερληθά κέηξα ζπλήζσο κε ρακειό θόζηνο γηα λα αληηκεησπηζηεί ην πξόβιεκα απηό Πηελά Πξνβιήκαηα πξνέθπςαλ ζε κεξηθά πξσηαξρηθά αηνιηθά πάξθα ηα νπνία βξίζθνληαλ ζε πεξηνρέο όπνπ κεγάινο αξηζκόο πηελώλ ζπγθεληξώλνληαλ εηδηθά ζηηο κεηαλαζηεπηηθέο πνξείεο ηνπο. Οη πεξηζζόηεξεο πξνηάζεηο γηα ηελ θαηαζθεπή αλεκνγελλεηξηώλ απαηηνύλ από ηνλ ππεύζπλν λα παξνπζηάζεη κηα εθηίκεζε ηεο πεξηβαιινληηθήο επίδξαζεο θαη έλα από ηα δεηήκαηα πνπ πξέπεη λα αληηκεησπηζηεί είλαη ε πηζαλή παξέκβαζε ζηηο δξαζηεξηόηεηεο γέλλαο ησλ πνπιηώλ αιιά θαη ζηηο πνξείεο πηήζεο ηνπο. Μεξηθέο αξρέο ρσξνηαμηθνύ ζρεδηαζκνύ (πνιενδνκηθέο αξρέο) απαηηνύλ παξαθνινύζεζε, αθόηνπ έρεη θαηαζθεπαζηεί ε αλεκνγελλήηξηα, γηα λα εμαζθαιίζνπλ όηη θαλέλα πξόβιεκα δελ έρεη πξνθύςεη. Σα πξνβιήκαηα είλαη ηώξα ζπάληα, θαη ηα πεξηζζόηεξα πνπιηά, ηηο πεξηζζόηεξεο θνξέο, είλαη αξθεηά ηθαλά λα απνθεύγνπλ ηα εκπόδηα θαη ρακειά πνζνζηά ζπγθξνύζεσλ αλαθέξνληαη εθεί όπνπ κέηξα έρνπλ παξζεί Οπηηθέο Δπηδξάζεηο Γελ ππάξρεη κεηξήζηκνο ηξόπνο γηα ηελ αμηνιόγεζε ηεο επίδξαζεο απηήο, πνπ είλαη νπζηαζηηθά ππνθεηκεληθή. Οη αξρέο ρσξνηαμηθνύ ζρεδηαζκνύ ζπλήζσο 45

46 απαηηνύλ από ηνπο θαηαζθεπαζηέο λα ππνβάιινπλ θσηνκνληάδ πνπ λα δείρλνπλ πώο νη θαηαζθεπέο ηνπο ηαηξηάδνπλ ζην ηνπίν, έηζη ώζηε λα κπνξνύλ λα εθηηκήζνπλ ηηο νπηηθέο επηδξάζεηο. Ζ εκπεηξία έρεη δείμεη όηη ν θαιόο ζρεδηαζκόο θαη ε ρξήζε απαιώλ θαη νπδέηεξσλ ρξσκάησλ ειαρηζηνπνηεί απηέο ηηο επηδξάζεηο. Ζ ππνθεηκεληθή θύζε ηνπ δεηήκαηνο ζπρλά ζεκαίλεη όηη εμσγελείο παξάγνληεο κπαίλνπλ ζην παηρλίδη, όηαλ ε απνδνρή είλαη ππό ζπδήηεζε. ηελ Γαλία θαη ηελ Γεξκαλία, γηα παξάδεηγκα, όπνπ ηνπηθνί επελδπηέο εκπιέθνληαη ζηνλ ζρεδηαζκό εγθαηαζηάζεσλ αηνιηθήο ελέξγεηαο, απηό κπνξεί λα δηαζθαιίζεη όηη νη αλαγθαίεο άδεηεο παξαρσξνύληαη. Ζ ζσζηή ηνπνζέηεζε είλαη ην θιεηδί ζε απηό ην ιεπηό δήηεκα, απνθεύγνληαο ηα πην αγαπεκέλα ηνπία θαη δηαβεβαηώλνληαο όηη ε ηνπηθή θνηλσλία είλαη πιήξσο ελεκεξσκέλε γηα ηηο ζεηηθέο πεξηβαιινληνινγηθέο επηπηώζεηο. 2.9 Γηαζύλδεζε ζην δίθηπν παξνρήο Σα ζπζηήκαηα ειεθηξηθήο ελέξγεηαο ζηνλ αλαπηπζζόκελν θόζκν έρνπλ εμειηρζεί ώζηε λα δηαλέκνπλ ηελ ειεθηξηθή ελέξγεηα ζηνπο θαηαλαισηέο κε πςειή απνηειεζκαηηθόηεηα. Έλα βαζηθό πιενλέθηεκα ελόο νινθιεξσκέλνπ ζπζηήκαηνο παξαγσγήο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο είλαη όηη νη παξαγσγνί ελέξγεηαο θαη νη θαηαλαισηέο επσθεινύληαη θαη νη δύν από ηελ ζπλάζξνηζε ηεο πξνζθνξάο θαη ηεο δήηεζεο. Από ηελ πιεπξά ηεο παξαγσγήο, απηό ζεκαίλεη όηη ε αλάγθε γηα απνζέκαηα θξαηηέηαη ρακειά. ε έλα νινθιεξσκέλν ζύζηεκα παξαγσγήο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο ε κέγηζηε ζπλαζξνηζκέλε δήηεζε είλαη πνιύ ιηγόηεξε από ην άζξνηζκα ησλ αηνκηθώλ κέγηζησλ δεηήζεσλ ησλ θαηαλαισηώλ, απιώο θαη κόλν επεηδή νη κέγηζηεο δεηήζεηο έξρνληαη ζε δηαθνξεηηθέο ρξνληθέο ζηηγκέο. Σα δίθηπα ειεθηξηθήο ελέξγεηαο είλαη ζπλεζηζκέλα λα αληηκεησπίδνπλ ηελ κεηαβιεηόηεηα, ιόγσ ησλ δηαθπκάλζεσλ ζηελ δήηεζε ησλ θαηαλαισηώλ θαη ηηο βιάβεο - δηαθνπέο ησλ εγθαηαζηάζεσλ. Απηό πνπ έρεη ζεκαζία είλαη ε επηπξόζζεηε κεηαβιεηόηεηα πνπ ζα πξέπεη λα δηαρεηξηζηνύλ νη δηαρεηξηζηέο ησλ ζπζηεκάησλ θαζώο ν όγθνο ησλ κεηαβιεηώλ αλαλεώζηκσλ πεγώλ ελέξγεηαο απμάλεηαη. Γηα λα εμεγεζεί απηό ην ζεκείν, κηα αλάιπζε ησλ δηαθπκάλζεσλ ελέξγεηαο ζην δίθηπν ειεθηξηθήο ελέξγεηαο ζηελ δπηηθή Γαλία (όπνπ ππάξρεη 2400MW αλέκνπ) έδσζε ρξήζηκεο πιεξνθνξίεο. Ζ κέγηζηε αύμεζε ζηελ δήηεζε ησλ θαηαλαισηώλ ζε έλα ρξνληθό δηάζηεκα κίαο ώξα ην 2007 ήηαλ 675MW. Απηό ζα ρξεηαδόηαλ λα δηεπζεηεζεί από ηνλ δηαρεηξηζηή ηνπ ζπζηήκαηνο εάλ δελ ππήξρε αηνιηθή εγθαηάζηαζε ζην δίθηπν. ηελ πξάμε, ε αηνιηθή εγθαηάζηαζε παξήγαγε ην 26 ηηο εθαηό ηεο ζπλνιηθήο ελεξγεηαθήο δήηεζεο εθείλν ην έηνο θαη ε κέγηζηε σξηαία αύμεζε πνπ εηδώζεθε από ηνλ δηαρεηξηζηή ηνπ ζπζηήκαηνο (ε θαηαλαισηηθή δήηεζε κείνλ ηελ αηνιηθή ελέξγεηα) ήηαλ 900MW. Ζ ζπκπεξηθνξά ηνπ ζπζηήκαηνο κε 39 ηηο εθαηό αηνιηθή ελέξγεηα πξνζνκνηώζεθε πνιιαπιαζηάδνληαο όιεο ηηο γξαθηθέο παξαζηάζεηο ηεο σξηαίαο παξαγσγήο αηνιηθήο ελέξγεηαο κε 1.5. ηελ 46

47 πξνθεηκέλε πεξίπησζε ε κέγηζηε σξηαία αύμεζε πνπ εηδώζεθε από ηνλ δηαρεηξηζηή ηνπ ζπζηήκαηνο ζα απμαλόηαλ ζε 1000MW. Ωο εθ ηνύηνπ, ε ιεηηνπξγία ηνπ δηθηύνπ κε 39 ηηο εθαηό αηνιηθή ελέξγεηα, απμάλεη ηελ κέγηζηε αλνδηθή σξηαία δηαθύκαλζε θαηά 48 ηηο εθαηό. Απηό ζα απαηηήζεη πξόζζεηα βξαρππξόζεζκα απνζέκαηα, αιιά κπνξεί λα δηεπζεηεζεί. Ο άλεκνο (γηα ηνλ νπνίνλ, από ηηο κεηαβιεηέο πεγέο ελέξγεηαο, ηα πεξηζζόηεξα ζηνηρεία είλαη δηαζέζηκα) δελ είλαη εληειώο απξόβιεπηνο. Αλάιπζε δεδνκέλσλ από ηελ Γπηηθή Γαλία δείρλεη όηη ε ηππηθή απόθιηζε ησλ δηαθπκάλζεσλ ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο, κία ώξα κπξνζηά, είλαη πεξίπνπ 3 ηηο εθαηό ηεο νλνκαζηηθήο ηζρύνο ηεο αηνιηθήο εγθαηάζηαζεο. Με άιια ιόγηα, κε 4000MW ηζρύ αλέκνπ ζην ζύζηεκα ηνπ Ζλσκέλνπ Βαζηιείνπ, εάλ ε παξαγσγή αηνιηθήο ελέξγεηαο ην κεζεκέξη (12 ε ώξα) είλαη 1000MW, ηόηε ζηηο 13:00 ε ώξα ζα θπκαίλεηαη κεηαμύ 880MW θαη 1120MW, κε κηα πηζαλόηεηα 67 ηηο εθαηό. Σέηνηνπ είδνπο πιεξνθνξίεο δίλνπλ ζηνπο δηαρεηξηζηέο ηνπ ζπζηήκαηνο κία βάζε γηα λα ππνινγίδνπλ ηα επηπιένλ πνζά θαη θόζηε ησλ βξαρππξόζεζκσλ απνζεκάησλ πνπ απαηηνύληαη. Γηάθνξεο κειέηεο έρνπλ εμεηαζηεί από ηνλ Γηεζλή Οξγαληζκό Δλέξγεηαο (International Energy Agency) [8]. Οη πην πξόζθαηεο εθηηκήζεηο δείρλνπλ όηη 10 ηηο εθαηό ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο είλαη πηζαλό λα εκθαλίζεη επηπιένλ ρξεώζεηο ζηελ πεξηνρή 2.5-5/MWh ($4-8/MWh) θαη 20 ηηο εθαηό ζηελ πεξηνρή 3-6/MWh ($5-10/MWh), ζην πεξίπνπ [9]. Παξά ηα όζα ππνλννύληαη από νξηζκέλεο αξρέο, δελ ρξεηάδεηαη επηπιένλ απόζεκα λα δεκηνπξγεζεί γηα λα θξνληίζεη γηα ηηο εκέξεο λελεκίαο (απάλεκεο εκέξεο). Τπάξρεη ζεκαληηθόο όγθνο απνδεηθηηθώλ ζηνηρείσλ πνπ δείρλεη όηη ε αηνιηθή ελέξγεηα έρεη εγγπεκέλε ηζρύ κε άιια ιόγηα θάπνηα ζπκβαηηθή κνλάδα κπνξεί λα απνζπξζεί από ηελ ιεηηνπξγία ηεο θαζώο ην πνζό ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο απμάλεηαη. Παξόια απηά, αθόκα θαη αλ ε αηνιηθή ελέξγεηα δελ έρεη εγγπεκέλε ηζρύ, απηό απιά ζεκαίλεη όηη όιεο νη ζπκβαηηθέο κνλάδεο ζα παξακείλνπλ ζε ιεηηνπξγία, αιιά ζα ιεηηνπξγνύλ κε κηθξόηεξν ζπληειεζηή θνξηίνπ. Με 20 ηηο εθαηό αηνιηθή ελέξγεηα, αο πνύκε, ε κέζε κεηαβνιή ηνπ ζπληειεζηή θνξηίνπ ηνπ ζεξκνειεθηξηθνύ ζηαζκνύ ζα είλαη αξθεηά κέηξηα. Με έλα ηέιεην ζύζηεκα όπνπ ην πεξηζώξην θέξδνπο ηεο εγθαηάζηαζεο δελ είλαη κεγαιύηεξν από ην αλαγθαίν ν κέζνο ζπληειεζηήο θνξηίνπ ηνπ ζεξκνειεθηξηθνύ ζηαζκνύ ρσξίο ηνλ άλεκν ζα είλαη πεξίπνπ 59 ηηο εθαηό θαη απηό ζα πέζεη ζην ηηο εθαηό κε 20 ηηο εθαηό άλεκν (αλάινγα κε ην εάλ ή όρη εγγύεζε ηζρύο επηηξέπεηαη.) Υακειόηεξε ρξεζηκνπνίεζε ζπλεπάγεηαη όηη ν ζπκβαηηθόο ζηαζκόο ρξεηάδεηαη λα απμήζεη ην ζηνηρείν αλάθηεζεο θεθαιαίνπ ηεο ηηκήο ηεο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο θαηά πεξίπνπ 25 ηηο εθαηό. Απηό ην backup θόζηνο πνζνηηθνπνηήζεθε από ηνλ ζπγγξαθέα θαη εθηηκήζεηο ησλ ζπλνιηθώλ θνζηώλ ηεο δηαρείξηζεο ηεο κεηαβιεηόηεηαο, από ηελ ίδηα πεγή, δείρλνληαη ζην ζρήκα

48 Πνιπάξηζκεο κειέηεο έρνπλ επηβεβαηώζεη όηη ν άλεκνο κπνξεί εύθνια λα απνξξνθεζεί ζε έλα νινθιεξσκέλν δίθηπν κε κηθξό θόζηνο. Πέξα από ην 20 ηηο εθαηό, κεξηθή αηνιηθή ελέξγεηα κπνξεί λα ρξεηαζηεί γηα λα πεξηθνπεί ζε κεξηθέο πεξηπηώζεηο εάλ ηζρπξνί άλεκνη ζπκπίπηνπλ κε ρακειή δήηεζε, αιιά δελ ππάξρνπλ ζεκεία δηαθνπήο. Ζ πξαθηηθή πείξα ζε απηά ηα επίπεδα παξέρεη ηώξα κηα θαιύηεξε θαηαλόεζε ησλ ζρεηηθώλ δεηεκάησλ. [3] ρήκα 2.9 : Δθηηκήζεηο ηνπ ζπλνιηθνύ θόζηνπο κεηαβιεηόηεηαο 2.10 Μειινληηθέο εμειίμεηο Ζ ηερλνινγία ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο ζπλερίδεη λα εμειίζζεηαη. Ζ ζπλερήο αλάπηπμε ηεο ππεξάθηηαο αηνιηθήο ελέξγεηαο έρεη αλαδσππξώζεη ην ελδηαθέξνλ ζηηο κεραλέο δύν πηεξπγίσλ, αιιά απηό δελ αληηθαηνπηξίδεηαη αθόκα ζηελ δηαζεζηκόηεηα ησλ εκπνξηθώλ ζρεδίσλ ζε ζεκαληηθή θιίκαθα. Καζώο όιν θαη πεξηζζόηεξνη θαηαζθεπαζηέο εηζάγνπλ ηηο κεραλέο άκεζεο ώζεζεο ή άκεζεο νδήγεζεο (direct drive), θαίλεηαη όηη ην πνζνζηό απηώλ ζηελ αγνξά είλαη πηζαλό λα απμεζεί. Απηή ε ηάζε ππνβνεζηέηαη από ηελ επξύηεξε δηαζεζηκόηεηα ησλ καγλεηηθώλ πιηθώλ, πνπ κεηώλνπλ ην βάξνο. Δπηπιένλ κεηώζεηο βάξνπο κπνξνύλ λα επηηεπρζνύλ από ηελ ρξήζε πςειήο ζεξκνθξαζίαο ππεξαγώγηκσλ πιηθώλ ζηηο γελλήηξηεο, αιιά απηή ε ηδέα δελ έρεη αθόκα εκπνξηθώο θαζηεξσζεί. Ζ ηαρύηαηε αλάπηπμε ζηελ Γαλία θαη Γεξκαλία, κέρξη γύξσ ην 2003/4, έρεη ηώξα επηβξαδπλζεί, αιιά ε Ηζπαλία, ε Ηλδία, ε Κίλα, θαη νη ΖΠΑ πξνρσξάλε ηώξα κπξνζηά θαη ππάξρνπλ ζρέδηα γηα πεξαηηέξσ ηζρύ ζηνλ Καλαδά, ηελ Μέζε Αλαηνιή, ηελ Άπσ Αλαηνιή θαη ηελ Νόηηα Ακεξηθή. Ο κειινληηθόο ξπζκόο αλάπηπμεο ζα εμαξηεζεί από ην επίπεδν ηεο πνιηηηθήο ππνζηήξημεο 48

49 από ηηο εζληθέο θπβεξλήζεηο θαη ην επίπεδν δέζκεπζεο, ζε δηεζλέο επίπεδν, ζηελ επίηεπμε ησλ ζηόρσλ κείσζεο δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα. Οη πξνβιέςεηο ηεο κειινληηθήο ηζρύο πνηθίινπλ. Σν έηνο 2009 ην ζελάξην αλαθνξάο ηνπ Γηεζλνύο Οξγαληζκνύ Δλέξγεηαο (International Energy Agency) δήισλε 422GW έσο ην 2020 θαη ε Δπξσπατθή Έλσζε Αηνιηθήο Δλέξγεηαο (European Wind Energy Association) ην ίδην έηνο [11] έδεηρλε όηη ζα είλαη 230GW ζηελ Δπξώπε κέρξη ην 2020, εθ ησλ νπνίσλ ηα 40GW ζα είλαη ππεξάθηηα. Με βάζε όκσο ηα πνζνζηά αλάπηπμεο ηνπ έηνπο 2010 ε Παγθόζκηα Έλσζε Αηνιηθήο Δλέξγεηαο (World Wind Energy Association, WWEA) αλαζεώξεζε ηηο πξνζδνθίεο ηνπ γηα ηελ κειινληηθή αλάπηπμε ηεο παγθόζκηαο αηνιηθήο ελέξγεηαο (ζρήκα 2.10). Σν 2015, κηα παγθόζκηα εγθαηεζηεκέλε ηζρύ ησλ MW είλαη πηζαλή. Μέρξη ην ηέινο ηνπ 2020, ην ιηγόηεξν MW κπνξνύλ λα αλακέλνληαη λα εγθαηαζηαζνύλ παγθνζκίσο. ρήκα 2.10 : πλνιηθή παγθόζκηα εγθαηεζηεκέλε αηνιηθή ηζρύο θαη πξόγλσζε γηα ηα έηε Ζ ηερλνινγία έρεη εμειηρζεί ηαρύηαηα θαηά ηελ δηάξθεηα ησλ πεξαζκέλσλ 20 ρξόλσλ, αθόκα σξηκάδεη, θαη πεξαηηέξσ βειηηώζεηο αλακέλνληαη ηόζν ζηελ απόδνζε όζν θαη ζην θόζηνο. Έμη ζεκαληηθνί ιόγνη ζα έρνπλ θαζνξηζηηθή επίδξαζε ζηηο κεζνπξόζεζκεο θαη καθξνπξόζεζκεο πξννπηηθέο ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο: 1. Οη ζπλερηδόκελεο ζπδεηήζεηο γηα ηελ θιηκαηηθή αιιαγή θαη πώο ζα βξεζνύλ ελεξγεηαθέο ιύζεηο ρσξίο εθπνκπέο δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα. 49

50 2. Ζ εμάληιεζε ησλ νξπθηώλ όζν θαη ππξεληθώλ πόξσλ, θπξίσο αληαλαθιάηαη ζηελ αύμεζε ησλ ηηκώλ ηνπ πεηξειαίνπ νη νπνίεο αληηπξνζσπεύνπλ θπξίσο κηα ηεξάζηηα επηβάξπλζε γηα ηηο αλαπηπζζόκελεο ρώξεο. Όζν νη ηηκέο ηνπ πεηξειαίνπ θαη ηνπ θπζηθνύ αεξίνπ απμάλνληαη, ε αληαγσληζηηθή ζέζε ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο ζηελ αγνξά ειεθηξηθήο ελέξγεηαο είλαη πηζαλό λα βειηησζεί. 3. Οη δεκηέο πνπ πξνθιήζεθαλ από ηελ αμηνπνίεζε ησλ νξπθηώλ πόξσλ, όπσο έγηλε θαλεξό θαη κε ηελ δεκηά πνπ πξνθάιεζε ε πεηξειαηνθειίδα από ηελ δηαξξνή πεηξειαίνπ ζηνλ Κόιπν ηνπ Μεμηθνύ, θαη ηελ νηθνλνκηθή επηβάξπλζε πνπ έρεη ζέζεη ζηελ νηθνλνκία ησλ ΖΠΑ. 4. Ζ απμαλόκελε ελεκέξσζε ζρεηηθά κε ηνπο ηεξάζηηνπο θηλδύλνπο πνπ ζπλδένληαη κε ηε ρξεζηκνπνίεζε ηεο ππξεληθήο ελέξγεηαο, πξόζθαηα ζπλέβε ε ηεξάζηηα ππξεληθή θαηαζηξνθή ζηελ Φνπθνπζίκα / Ηαπσλία. 5. Ζ απμαλόκελε ελεκέξσζε ζρεηηθά κε ηηο δπλαηόηεηεο θαη ηελ πξαγκαηηθή ζπκβνιή ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο θαη άιισλ αλαλεώζηκσλ πεγώλ ελέξγεηαο ζε κηα κνξθή παξνρήο ελέξγεηαο ε νπνία είλαη νηθνλνκηθά, θνηλσληθά θαη νηθνινγηθά αλεθηή. 6.Πεξαηηέξσ βειηηώζεηο ζηελ αηνιηθή ελέξγεηα θαη ηηο ζρεηηθέο ηερλνινγίεο, ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ θαη ησλ ηερλνινγηώλ απνζήθεπζεο. [2] 50

51 ΚΔΦΑΛΑΗΟ 3 ν Αλεκνγελλήηξηεο 3.1 Σαμηλόκεζε αλεκνγελλεηξηώλ Τπάξρνπλ πνιιώλ εηδώλ αλεκνγελλήηξηεο νη νπνίεο θαηαηάζζνληαη ζε δύν βαζηθέο θαηεγνξίεο ζύκθσλα κε ηνλ πξνζαλαηνιηζκό ησλ αμόλσλ ηνπο ζε ζρέζε κε ξνή ηνπ αλέκνπ : Οξηδνληίνπ άμνλα, ησλ νπνίσλ ν δξνκέαο είλαη ηύπνπ έιηθα θαη βξίζθεηαη ζπλερώο παξάιιεινο κε ηελ θαηεύζπλζε ηνπ αλέκνπ θαη ηνπ εδάθνπο. Καηαθόξπθνπ άμνλα, ν νπνίνο παξακέλεη ζηαζεξόο θαη είλαη θάζεηνο πξνο ηελ επηθάλεηα ηνπ εδάθνπο Ζ απόδνζε κηαο αλεκνγελλήηξηαο εμαξηάηαη από ην κέγεζνο ηεο θαη ηελ ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ.σν κέγεζνο είλαη ζπλάξηεζε ησλ αλαγθώλ πνπ θαιείηαη λα εμππεξεηήζεη θαη πνηθίιεη από κεξηθέο εθαηνληάδεο κέρξη κεξηθά εθαηνκκύξηα Watt. Οη ηππηθέο δηαζηάζεηο κηαο αλεκνγελλήηξηαο 500 kw είλαη : Γηάκεηξνο δξνκέα, 40 κέηξα θαη ύςνο κέηξα, ελώ απηήο ησλ ηξηώλ (3)MW νη δηαζηάζεηο είλαη 80 θαη κέηξα αληίζηνηρα. Παξόιν πνπ δελ πθίζηαηαη θαλέλαο θαζνξηζηηθόο ιόγνο, εθηόο ίζσο από ηελ εκθάληζε, ζηελ αγνξά έρνπλ επηθξαηήζεη απνθιεηζηηθά νη αλεκνγελλήηξηεο νξηδόληηνπ άμνλα, κε δύν ή ηξία πηεξύγηα. Οη αλεκνγελλήηξηεο ραξαθηεξίδνληαη θαη ρσξίδνληαη επίζεο: 1. Αλάινγα κε ηελ ηαρύηεηα πεξηζηξνθήο ηνπο ή, αθξηβέζηεξα, αλάινγα κε ηελ ηηκή ηεο παξακέηξνπ πεξηζηξνθήο «ι» ζε: Σαρύζηξνθεο Αξγόζηξνθεο όπνπ ε παξάκεηξνο πεξηζηξνθήο ηεο κεραλήο «ι» είλαη έλα κέγεζνο πνπ ζπλδέεηαη άκεζα κε ηε γσληαθή ηαρύηεηα κηαο πηεξσηήο θαη νξίδεηαη σο: 51

52 όπνπ «R» είλαη ε αθηίλα ηεο πηεξσηήο, ε γσληαθή ηαρύηεηα ηνπ δξνκέα θαη ε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ ζηνλ άμνλα ηεο κεραλήο. 2. Βάζε ηνπ αξηζκνύ ησλ πηεξπγίσλ πνπ δηαζέηεη ε πηεξσηή ηνπο (γηα νξηδνληίνπ άμνλα) ζε: Πνιύπηεξεο, όπσο νη παξαδνζηαθνί αλεκόκπινη ρακειώλ ηαρπηήησλ πεξηζηξνθήο Οιηγόπηεξεο, πνπ απνηεινύλ ηελ πιεηνςεθία ησλ ζύγρξνλσλ αλεκνγελλεηξηώλ νξηδνληίνπ άμνλα, κε αξηζκό πηεξπγίσλ πνπ θπκαίλεηαη από 1 έσο ηξία πηεξύγηα ζε θάζε πηεξσηή (κνλόπηεξεο, δίπηεξεο, ηξίπηεξεο). 3. Βάζε ηεο παξακέηξνπ ζηηβαξόηεηαο «ζ» (solidity) ηεο θαηαζθεπήο ζε: Μεγάιεο ζηηβαξόηεηαο : θαηά θαλόλα είλαη κεραλέο «αξγόζηξνθεο», απνδίδνληαο ηε κέγηζηε ηζρύ ηνπο ζε ρακειέο ηηκέο ηεο παξακέηξνπ πεξηζηξνθήο «ι», έρνπλ ζρεηηθά κηθξό βαζκό απόδνζεο ελώ είλαη αλζεθηηθέο κε κηθξέο αλάγθεο ζπληήξεζεο. Μηθξήο ζηηβαξόηεηαο : είλαη κεραλέο «πνιύζηξνθεο», απνδίδνληαο ηε κέγηζηε ηζρύ ηνπο ζε κεγάιεο ηηκέο ηεο παξακέηξνπ πεξηζηξνθήο «ι», δηαζέηνπλ ζρεηηθά κεγάιν βαζκό απόδνζεο, είλαη πιένλ εππαζείο από ηηο κεραλέο κεγάιεο ζηηβαξόηεηαο. 4. Αλάινγα κε ηε κεραληθή ηζρύ πνπ παξέρνπλ νη αλεκνθηλεηήξεο ζηελ έμνδν ηνπο ραξαθηεξίδνληαη ζε: «Μηθξνί» : όηαλ γηα ηελ κεραληθή ηζρύ ηνπο έρνπκε 50 W 30 kw «Μεζαίνη» : όηαλ γηα ηελ κεραληθή ηζρύ ηνπο έρνπκε 30 kw 300 kw «Μεγάινη» : όηαλ γηα ηελ κεραληθή ηζρύ ηνπο έρνπκε 300 kw 5 MW [1] 52

53 3.2 Πεξηγξαθή ησλ κεξώλ ησλ αλεκνγελλεηξηώλ νξηδνληίνπ άμνλα ρήκα 3.1 : Σα κέξε κηαο αλεκνγελλήηξηαο νξηδνληίνπ άμνλα. Δπεμήγεζε ζρήκαηνο 3.1: 1. Πηεξύγηα (Blades): Οη πεξηζζόηεξεο αλεκνγελλήηξηεο έρνπλ δύν ή ηξεηο ιεπίδεο. Ο άλεκνο θπζώληαο πάλσ ζηηο ιεπίδεο ηηο πξνθαιεί λα «ζεθσζνύλ» θαη λα πεξηζηξαθνύλ. 2. Ζιεθηξηθόο Κηλεηήξαο / Ρόηνξαο ή δξνκέαο (Rotor): Οη ιεπίδεο θαη ε πιήκλε (ην θέληξν ηνπ άμνλα) καδί νλνκάδνληαη ξόηνξαο. 3. ηξνθή Πηεξπγίσλ (Pitch): Οη ιεπίδεο ζηξέθνληαη, ή ζηξίβνπλ γύξσ από ηνλ άμνλά ηνπο, αλεμάξηεηα από ηνλ άλεκν, ώζηε λα ειέγρνπλ ηελ ηαρύηεηα ηνπ ξόηνξα (ειεθηξηθνύ θηλεηήξα) θαη λα εκπνδίδνπλ ηνλ 53

54 ξόηνξα από ην λα ζηξίβεη ζε αλέκνπο νη νπνίνη είλαη ππεξβνιηθά ηζρπξνί ή ππεξβνιηθά αζζελείο γηα λα παξαγάγνπλ ειεθηξηζκό. 4. Φξέλν (Brake): Έλαο δίζθνο θξέλνπ, ν νπνίνο κπνξεί λα εθαξκνζηεί θαηά ηξόπν κεραληθό, ειεθηξηθό ή πδξαπιηθό, ώζηε λα ζηακαηά ν ξόηνξαο (ειεθηξηθόο θηλεηήξαο) ζε πεξηπηώζεηο επείγνπζαο αλάγθεο. 5. Άμνλαο ρακειήο ηαρύηεηαο (Low-speed shaft): Ο ξόηνξαο (rotor, ειεθηξηθόο θηλεηήξαο) ζηξέθεη ηνλ άμνλα ρακειήο ηαρύηεηαο ζε πεξίπνπ 30 έσο 60 πεξηζηξνθέο ην ιεπηό. 6. Κηβώηην Σαρπηήησλ (Gear box): Σα γξαλάδηα ζπλδένπλ ηνλ άμνλα ρακειήο ηαρύηεηαο κε ηνλ άμνλα πςειήο ηαρύηεηαο θαη απμάλνπλ ηηο ηαρύηεηεο πεξηζηξνθήο από πεξίπνπ 30 έσο 60 πεξηζηξνθέο ην ιεπηό (rpm = πεξηζηξνθή αλά ιεπηό) ζε 1000 έσο 1800 πεξηζηξνθέο ην ιεπηό, πνπ είλαη ε ηαρύηεηα πεξηζηξνθήο πνπ νη πεξηζζόηεξεο αλεκνγελλήηξηεο απαηηνύλ ώζηε λα παξαγάγνπλ ειεθηξηζκό. Σν θηβώηην ηαρπηήησλ είλαη αθξηβό (θαη βαξύ) εμάξηεκα ηεο αλεκνγελλήηξηαο θαη νη κεραληθνί εξεπλνύλ πξνο ηελ θαηεύζπλζε αλεκνγελλεηξηώλ «άκεζεο ώζεζεο» ( direct-drive ) νη νπνίεο ιεηηνπξγνύλ ζε ρακειόηεξεο ηαρύηεηεο πεξηζηξνθήο θαη δελ ρξεηάδνληαη θηβώηην ηαρπηήησλ. 7. Γελλήηξηα (Generator): πλήζσο κηα γελλήηξηα εηζαγσγήο πνπ εύθνια βξίζθεη θαλείο ζην εκπόξηα θαη παξάγεη ειεθηξηζκό 60-cycle AC. 8. Διεγθηήο (Controller): Ο ειεγθηήο εθθηλεί ηε κεραλή γηα ηαρύηεηεο αλέκνπ κεγαιύηεξεο από 8 κε 16 mph θαη ηελ θιείλεη όηαλ θηάζνπλ ζηα 55 mph πεξίπνπ. Οη ηνπξκπίλεο δελ ιεηηνπξγνύλ γηα ηαρύηεηεο αλέκνπ κεγαιύηεξεο ησλ 55 mph γηαηί θηλδπλεύνπλ λα θαηαζηξαθνύλ 9. Αλεκνκεηξεηήο (Anemometer): Μεηξά ηελ ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ θαη κεηαθέξεη δεδνκέλα γηα ηελ ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ ζηνλ ειεγθηή. 10. Αλεκνδείθηεο (Wind vane): Μεηξά ηελ θαηεύζπλζε ηνπ αλέκνπ θαη επηθνηλσλεί κε ην yaw drive γηα λα πξνζαλαηνιίζεη ηελ αλεκνγελλήηξηα ζσζηά, όζνλ αθνξά ζηνλ άλεκν. 11. Αηξαθηίδην ή Άηξαθηνο (Nacelle) : Σν αηξαθηίδην βξίζθεηαη ζηελ θνξπθή ηνπ πύξγνπ θαη πεξηέρεη ην θηβώηην ηαρπηήησλ, ηνπο άμνλεο 54

55 ρακειήο θαη πςειήο ηαρύηεηαο, ηε γελλήηξηα, ηνλ ειεγθηή θαη ην θξέλν. Μεξηθά αηξαθηίδηα είλαη ηόζν κεγάια, ώζηε αθόκε θαη έλα ειηθόπηεξν κπνξεί λα πξνζγεησζεί πάλσ ηνπο. 12. Άμνλαο πςειήο ηαρύηεηαο (High-speed shaft): Θέηεη ηε γελλήηξηα ζε θίλεζε. 13. Οδεγόο γηα ηελ Απνθπγή Δθηξνπήο (Yaw drive): Οη αλεκνγελλήηξηεο πνπ ιεηηνπξγνύλ κε πλνή αλέκνπ πξνο ηα πάλσ, "upwind", είλαη ζηξακκέλεο πξνο ηνλ άλεκν. Σν yaw drive ρξεζηκνπνηείηαη γηα λα εμαζθαιίζεη όηη ν ξόηνξαο ζα είλαη ζηξακκέλνο πξνο ηνλ άλεκν θαζώο ν άλεκνο αιιάδεη θαηεύζπλζε. Οη αλεκνγελλήηξηεο πνπ είλαη ζρεδηαζκέλεο λα ιεηηνπξγνύλ κε πλνή αλέκνπ πξνο ηα θάησ, "downwind", δελ ρξεηάδνληαη yaw drive, δηόηη ν άλεκνο θπζά θαη ζηξέθεη ηνλ ξόηνξα πξνο ηα θάησ. 14. Κηλεηήξαο ηνπ Οδεγνύ γηα ηελ Απνθπγή Δθηξνπήο (Yaw motor): Γίλεη ελέξγεηα ζην yaw drive. 15. Ππιώλαο / Πύξγνο (Tower): Οη πύξγνη θαηαζθεπάδνληαη από αηζάιη ζε ζσιελνεηδή κνξθή (όπσο θαίλεηαη εδώ), ηζηκέλην, ή από αηζάιη ζε θαθαζσηή κνξθή, ζαλ πιέγκα. Δπεηδή ε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ απμάλεη κε ην ύςνο, νη ςειόηεξνη πύξγνη δίλνπλ ηε δπλαηόηεηα ζηηο ηνπξκπίλεο λα «αηρκαισηίζνπλ» πεξηζζόηεξε ελέξγεηα θαη λα παξαγάγνπλ πεξηζζόηεξν ειεθηξηζκό. [19] ην ζρήκα 3.2 απεηθνλίδεηαη έλα γεληθό ζύζηεκα αλεκνγελλήηξηαο νξηδόληηνπ άμνλα (ΑΓΟΑ). Αλ θαη δελ πθίζηαηαη θάπνηα γεληθή κέζνδνο γηα ηελ ηαμηλόκεζε ησλ ππνζπζηεκάησλ ησλ Α/Γ, νη ζπληζηώζεο ηνπ ζρήκαηνο 3.2 ζα κπνξνύζαλ λα δηαηξεζνύλ ζε ηέζζεξα (4) βαζηθά ππνζπζηήκαηα: ηνλ δξνκέα, ηελ άηξαθην, ηνλ πύξγν θαη ηελ ζεκειίσζε, θαη ηνπο ειεθηξηθνύο ειεγθηέο θαη θαισδηώζεηο θαζώο θαη ηνλ εμνπιηζκό επνπηείαο θαη ειέγρνπ. 55

56 ρήκα 3.2. ρεκαηηθή αλαπαξάζηαζε κηαο αλεκνγελλήηξηαο νξηδνληίνπ άμνλα Γηζθόθξελν Σν δηζθόθξελν κπνξεί λα εγθαζίζηαηαη ζηνλ θύξην άμνλα πξηλ από ην κεηαηξνπέα ζηξνθώλ ή κεηά από απηόλ ζηνλ άμνλα πςειήο ηαρύηεηαο. ηε δεύηεξε πεξίπησζε, απαηηείηαη έλα πην κηθξό (θαη θζελόηεξν) ζύζηεκα πέδεο πξνθεηκέλνπ λα παξέρεηαη ε απαξαίηεηε ξνπή γηα ηελ επηβξάδπλζε ηνπ δξνκέα. Δληνύηνηο, απηή ε δηάηαμε δελ παξέρεη άκεζν έιεγρν ηνπ δξνκέα θαη, ζε πεξίπησζε αζηνρίαο ηνπ κεηαηξνπέα ζηξνθώλ, ράλεηαη ε δπλαηόηεηα ειέγρνπ ηεο πέδεζεο ηνπ δξνκέα Ζιεθηξνγελλήηξηα Απηή κεηαηξέπεη ηε κεραληθή ελέξγεηα ηνπ άμνλα εηζόδνπ ζε ειεθηξηθή ελέξγεηα. Οη γελλήηξηεο ησλ Α/Γ είλαη ιίγν αζπλήζηζηεο, ζε ζρέζε κε άιιεο κνλάδεο ειεθηξνγελλεηξηώλ πνπ ζπλήζσο ζπλδένληαη κε ην ειεθηξηθό δίθηπν. Έλαο ιόγνο γη' απηό είλαη όηη, απηέο πξέπεη λα είλαη ζπκβαηέο κε ηηο δηαηάμεηο ηνπ δξνκέα θαη ηνπ κεηαηξνπέα ζηξνθώλ ζηελ είζνδν, θαη ζηελ έμνδν κε ηε δηαλνκή ηεο εηαηξείαο ειεθηξηζκνύ (εάλ ζπλδένληαη κε ην δίθηπν) ή κε ηηο ηνπηθέο απαηηήζεηο ηζρύνο (εάλ απνηεινύλ κέξνο ελόο απηόλνκνπ ζπζηήκαηνο). Δάλ κηα δηαζπλδεδεκέλε Α/Γ είλαη εμνπιηζκέλε κε κηα ειεθηξνγελλήηξηα ελαιιαζζνκέλνπ ξεύκαηνο (ΔΡ), απηή πξέπεη λα παξάγεη ηζρύ ζε θάζε κε ηελ ηξνθνδνζία ηνπ δηθηύνπ ηεο εηαηξείαο ειεθηξηζκνύ. Πνιιέο δηαζπλδεδεκέλεο Α/Γ δηαζέηνπλ επαγσγηθέο γελλήηξηεο ΔΡ δηεγεηξόκελεο από ππθλσηέο, ησλ νπνίσλ ην ξεύκα καγλήηηζεο πξνέξρεηαη από 56

57 ην δίθηπν, θαη έηζη εμαζθαιίδεηαη όηη ε ζπρλόηεηα εμόδνπ ηεο γελλήηξηαο ηαπηίδεηαη κε απηή ηεο εηαηξείαο ειεθηξηζκνύ, ελώ ξπζκίδεηαη θαη ε ηαρύηεηα ηνπ δξνκέα εληόο θάπνησλ νξίσλ. Οη ζύγρξνλεο γελλήηξηεο παξάγνπλ ειεθηξηζκό ζε ζπγρξνληζκό κε ηε ζπρλόηεηα ηνπ πεξηζηξεθόκελνπ άμνλά ηνπο, νπόηε ε ηαρύηεηα ηνπ δξνκέα πξέπεη λα ζπκπίπηεη αθξηβώο κε ηε ζπρλόηεηα εθνδηαζκνύ ηεο εηαηξείαο ειεθηξηζκνύ. Οη πνιύ κηθξέο Α/Γ κπνξεί λα έρνπλ γελλήηξηεο πνπ παξάγνπλ ζπλερέο ξεύκα, ην νπνίν ρξεζηκνπνηείηαη έπεηηα γηα ηελ ηξνθνδνζία θνξηίσλ ρακειήο ηάζεο (ζπλήζσο 12 Volt), ηε θόξηηζε ζπζηνηρηώλ κπαηαξηώλ ή, κέζσ ελόο αληηζηξνθέα, γηα ηελ παξνρή ΔΡ πςειόηεξεο ηάζεο ζ' έλα ειεθηξηθό δίθηπν ύζηεκα εθηξνπήο Πξνθεηκέλνπ λα εμαρζεί όζν ην δπλαηόλ πεξηζζόηεξε από ηελ θηλεηηθή ελέξγεηα ηνπ αλέκνπ, ν άμνλαο ηνπ δξνκέα πξέπεη λα είλαη επζπγξακκηζκέλνο κε ηελ θαηεύζπλζε ηνπ αέξα. Οη κηθξέο αλάληε Α/Γ (κέρξη 25 kw) ρξεζηκνπνηνύλ ζπλήζσο νπξαίνπο αλεκνδείθηεο γηα λα παξακέλεη ε κεραλή επζπγξακκηζκέλε κε ηνλ άλεκν. Δληνύηνηο, νη κεγαιύηεξεο Α/Γ κε αλάληε δξνκείο απαηηνύλ ελεξγό έιεγρν ηεο εθηξνπή γηα ηελ επζπγξάκκηζε ηεο κεραλήο κε ηνλ άλεκν. Όηαλ ζπκβεί κηα αιιαγή ζηελ θαηεύζπλζε ηνπ αλέκνπ αηζζεηήξεο ελεξγνπνηνύλ ην κεραληζκό ειέγρνπ ηεο εθηξνπήο, ν νπνίνο πεξηζηξέθεη ηελ άηξαθην θαη ην δξνκέα έσο όηνπ επζπγξακκηζηεί θαηάιιεια ε Α/Γ. Οη θαηάληε κεραλέο όισλ ησλ κεγεζώλ κπνξεί λα δηαζέηνπλ παζεηηθό έιεγρν εθηξνπήο, δειαδή κπνξνύλ λα επζπγξακκίδνληαη κε ηελ θαηεύζπλζε ηνπ αλέκνπ από κόλεο ηνπο ρσξίο ηελ αλάγθε ύπαξμεο νπξαίνπ αλεκνδείθηε ή νδεγνύ εθηξνπήο Κύξηνο άμνλαο Ο θύξηνο άμνλαο, πξνθεηκέλνπ λα κεηαθέξεη ηελ αξρηθή ξνπή από ην ζύζηεκα ηνπ δξνκέα ζην ζύζηεκα κεηάδνζεο ηεο θίλεζεο, ζηεξίδεηαη ζπλήζσο ζε έδξαλα. Λόγσ ησλ πςειώλ θνξηίσλ ξνπήο, ν θύξηνο άμνλαο είλαη εππαζήο ζε αζηνρία θόπσζεο. Καηά ζπλέπεηα, γη' απηό ην εμάξηεκα είλαη ελδεδεηγκέλεο νη απνηειεζκαηηθέο πξν-ζπληήξεζεο, κε-θαηαζηξεπηηθέο δνθηκέο. ε κηα ζύγρξνλε Α/Γ 600 kw ν δξνκέαο πεξηζηξέθεηαη ζρεηηθά αξγά, κε πεξίπνπ 19 έσο 30 πεξηζηξνθέο αλά ιεπηό (RPM). 3.3 ρεδηαζηηθέο Δπηινγέο Γξνκέαο ηελ αηνιηθή βηνκεραλία έρεη αλαπηπρζεί κία ηερλνινγία πηεξπγίσλ δξνκέα αξθεηά ηδηάδνπζα πνπ έρεη ζπληειέζεη ζηελ εκπνξηθή παξαγσγή ζήκεξα 57

58 κεγάισλ δξνκέσλ κε δηάκεηξν κέρξη 66m γηα Α/Γ ηεο ηάμεο ηνπ MW, ελώ έρνπλ δνθηκαζηεί δξνκείο κε δηακέηξνπο κέρξη 100m (Growian, ΜOD5Β). Ζ ζρεδίαζε ησλ πηεξπγίσλ ηνπ δξνκέα έρεη πξννδεύζεη κε ηηο γλώζεηο από ηελ ηερλνινγία πηεξπγίσλ, θαη ρξεζηκνπνηεί ηηο αεξνδπλακηθέο αλσζηηθέο δπλάκεηο πνπ πθίζηαηαη κηα αεξνηνκή ζ' έλα θηλνύκελν ξεύκα αέξα. Σελ αεξνδπλακηθή απόδνζε ηνπ πηεξπγίνπ επεξεάδνπλ ηόζν ε κνξθή ηνπ πηεξπγίνπ όζν θαη ε γσλία ηνπ ζε ζρέζε κε ηε ζρεηηθή θαηεύζπλζε ηνπ αλέκνπ. Σν ζύζηεκα ηνπ δξνκέα κπνξεί λα ηνπνζεηεζεί είηε "αλάληε" ηνπ πύξγνπ θαη ηεο αηξάθηνπ, δερόκελν έηζη ηνλ άλεκν αδηαηάξαθην από ηνλ πύξγν, είηε "θαηάληε" ηνπ πύξγνπ, ην νπνίν επηηξέπεη ηελ απηό - επζπγξάκκηζε ηνπ δξνκέα κε ηελ θαηεύζπλζε ηνπ αλέκνπ (εθηξνπή), αιιά πξνθαιεί ηελ παξέθθιηζε ηνπ αλέκνπ από ηνλ πύξγν θαη ηε κεηαηξνπή ηνπ ζε ηπξβώδε πξηλ θζάζεη ζην δξνκέα (ζθίαζε πύξγνπ). Οη Α/Γ κπνξεί λα έρνπλ δηάθνξνπο αξηζκνύο πηεξπγίσλ δξνκέα. Ο θαλόλαο είλαη όηη όζν κηθξόηεξνο είλαη ν αξηζκόο ησλ πηεξπγίσλ ηόζν ηαρύηεξα πεξηζηξέθεηαη ν δξνκέαο. Σν κέηξν γη' απηό είλαη ν ιόγνο ηαρύηεηαο αθξνπηεξπγίνπ ι, πνπ νξίδεηαη σο ν ιόγνο ηεο ηαρύηεηαο ζην αθξνπηεξύγην πξνο ηελ ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ. Οη ζύγρξνλεο Α/Γ ζρεδηάδνληαη γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηζκνύ θαη νη δξνκείο ηνπο νδεγνύλ ειεθηξνγελλήηξηεο κε θαηά θαλόλα πςειέο ηαρύηεηεο πεξηζηξνθήο. Έηζη, νη δξνκείο ησλ Α/Γ πξέπεη λα πεξηζηξέθνληαη κε όζν ην δπλαηόλ κεγαιύηεξεο ηαρύηεηεο πξνθεηκέλνπ λα κεησζνύλ νη κάδεο ησλ γξαλαδηώλ κεηάδνζεο ηεο θίλεζεο θαη ησλ γελλεηξηώλ. πλεπώο, ν αξηζκόο ησλ πηεξπγίσλ ηνπ δξνκέα πξέπεη λα είλαη κηθξόο, ελ γέλεη όρη πάλσ από ηξία. Μόλν νη γλσζηνί αλεκόκπινη δπηηθνύ ηύπνπ δηαζέηνπλ 12 έσο 20 πηεξύγηα ή αθόκα πεξηζζόηεξα, αιιά ιόγσ ηεο πςειήο κεραληθήο ηνπο ξνπήο εθαξκόδνληαη ζηηο άκεζα νδεγνύκελεο εκβνινθόξεο αληιίεο λεξνύ. Καλνληθά, νη 3-πηέξπγνη δξνκείο έρνπλ ιόγνπο ηαρύηεηαο αθξνπηεξπγίνπ ζρεδηαζκνύ ηεο ηάμεο ηνπ 6 έσο 8, νη 2-πηέξπγνη δξνκείο 10 έσο 12, θαη νη 1- πηέξπγνη δξνκείο αθόκα κεγαιύηεξεο ηηκέο (ζρήκα 3.3). Από ηελ άιιε, νη εκπνξηθέο Α/Γ κε πςειέο ηαρύηεηεο αθξνπηεξπγίνπ έρνπλ ην κεηνλέθηεκα ησλ πςειώλ εθπνκπώλ ζνξύβνπ από ην δξνκέα. ε γεληθέο γξακκέο, ην επίπεδν έληαζεο ηνπ ζνξύβνπ ηνπ δξνκέα απμάλεηαη κε ηελ έθηε δύλακε ηεο ηαρύηεηαο αθξνπηεξπγίνπ, θαη απηόο είλαη ν ιόγνο γηα ηνλ νπνίν νη ζρεδηαζηέο εκπνξηθώλ Α/Γ δελ ππεξβαίλνπλ ηα 70 m/s. 58

59 ρήκα 3.3 Σππηθά δηαγξάκκαηα Cξ-ι γηα κία πιεζώξα δηαηάμεσλ /πηεξπγίσλ A/Γ. Ζ δηάξθεηα δσήο ελόο δξνκέα ζπζρεηίδεηαη κε ηα κεηαβαιιόκελα θνξηία θαη ηηο πεξηβαιινληηθέο ζπλζήθεο πνπ αληηκεησπίδεη θαηά ηε ιεηηνπξγία ηνπ. Δπνκέλσο, νη εγγελείο κεραληθέο ηδηόηεηεο θαη ν ζρεδηαζκόο ηνπ δξνκέα επεξεάδνπλ ηελ σθέιηκε δηάξθεηα δσήο ηνπ. Σα πιηθά πνπ ρξεζηκνπνηνύληαη ζηελ θαηαζθεπή ησλ ζύγρξνλσλ πηεξπγίσλ αλεκνγελλεηξηώλ κπνξνύλ λα νκαδνπνηεζνύλ ζε ηξεηο θύξηεο θαηεγνξίεο : 1. μύιν (ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ ησλ ζπλζεηηθώλ από αληηθνιιεηά θύιια μύινπ), 2. ζπλδπαζκνί ζπλζεηηθώλ (ζπλήζσο πνιπεζηέξαο ή επνμηθή κήηξα εληζρπκέλα κε ίλεο γπαιηνύ), θαη 3. κέηαιια (θπξίσο θξάκαηα ράιπβα ή αινπκηλίνπ) Πηεξύγηα Σν πιαζηηθό εληζρπκέλν κε ίλεο γπαιηνύ (glass-reinforced plastic, GRP), ήηαλ κηα ζπλεζηζκέλε ζρεδηαζηηθή επηινγή γηα ηα πηεξύγηα ζηηο πξώηεο κεραλέο πνπ αλαγξάθνληαη θαη ζηνλ Πίλαθα 2.1, θαη απηό εμαθνινπζεί λα είλαη ην δήηεκα, παξόιν πνπ ππάξρεη κηα απμεκέλε ρξήζε ηλνπιηζκέλσλ πνιπκεξώλ από ίλεο άλζξαθα (carbon fibre-reinforced plastic, CFRP), ζηελ πξνζπάζεηα 59

60 κείσζεο βάξνπο. Σα βάξε ησλ πηεξπγίσλ κεηώζεθαλ ζεκαληηθά από ηελ δεθαεηία ηνπ 80' αθνύ ε θαιύηεξε θαηαλόεζε ησλ θνξηίσλ έθαλε ηθαλό λα κεησζνύλ ηα κεγάια πεξηζώξηα αζθαιείαο. Ζ αξρηθή πξνηίκεζε ησλ δύν πηεξπγίσλ δελ θξάηεζε, πηζαλώο επεηδή ε δπλακηθή ηνπο είλαη πην πνιύπινθε, θαη νη πην ζύγρξνλεο κεραλέο έρνπλ ηξία πηεξύγηα. Κάζε πηεξύγην ηεο γεξκαληθήο Growian κεραλήο (100 κέηξα δηάκεηξνο, 3MW ηζρύο εμόδνπ) δύγηδε 28 ηόλνπο, πνπ ήηαλ ζηελ πξαγκαηηθόηεηα ιίγν πην ειαθξηά από ηελ ακεξηθάληθε MOD-5B κεραλή, ζε αλαινγηθή βάζε. Σν βάξνο ελόο δεύγνπο ησλ 2 πηεξπγίσλ ήηαλ επνκέλσο 56 ηόλνη. ήκεξα, ηα ηξία πηεξύγηα ηεο 25% κεγαιύηεξεο RePower ηνπξκπίλαο (126 κέηξα δηάκεηξνο, 5MW ηζρύο εμόδνπ) δπγίδνπλ επίζεο 56 ηόλνπο. Απηό απεηθνλίδεη πόζε εμνηθνλόκεζε ζην βάξνο πηεξπγίσλ έρεη γίλεη ηα ηειεπηαία 30 ρξόληα. ην ζρήκα 3.4 δείρλεη επίζεο απηή ηελ ηάζε. Παξόιν πνπ ππάξρεη κηα δηαζπνξά, ην βάξνο ησλ πηεξπγίσλ ησλ ζύγρξνλσλ αλεκνγελλεηξηώλ είλαη πεξίπνπ 40 ηηο εθαηό ειαθξύηεξν από ην βάξνο ησλ αλεκνγελλεηξηώλ ηεο δεθαεηίαο ηνπ 80' παξά ην γεγνλόο όηη νη πεξηζζόηεξεο από ηηο ζεκεξηλέο αλεκνγελλήηξηεο έρνπλ ηξία πηεξύγηα, αληί δύν. ρήκα 3.4 : Βάξνο πηεξπγίσλ ησλ ησξηλώλ αλεκνγελλεηξηώλ θαη ησλ πξσηαξρηθώλ πξόηππσλ, πνπ αλαγξάθνληαη ζηνλ Πίλαθα ύζηεκα Μεηάδνζεο Κίλεζεο Πνιιά από ηα άιια ραξαθηεξηζηηθά ζρεδηαζκνύ έρνπλ αιιάμεη κε ην πέξαζκα ησλ ρξόλσλ. ηελ δεθαεηία ηνπ 80', ην ζύζηεκα κεηάδνζεο θίλεζεο, κε κηθξέο εμαηξέζεηο, πεξηιάκβαλε έλαλ άμνλα ρακειήο ηαρύηεηαο πεξηζηξνθήο, θηβώηην ηαρπηήησλ, θαη κηα επαγσγηθή γελλήηξηα, είηε ηεζζάξσλ είηε έμη πόισλ. 60

61 Κάπνηεο από ηηο αξρηθέο αλεκνγελλήηξηεο, πνπ αθνινπζνύζαλ ηηο θιαζζηθέο πξαθηηθέο ησλ ζηαζκώλ παξαγσγήο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο, ρξεζηκνπνηνύζαλ ζύγρξνλνπο θηλεηήξεο. Απηνί απνδείρηεθαλ λα είλαη ιηγόηεξν θαηάιιεινη γηα αλεκνγελλήηξηεο αθνύ ε δηαθύκαλζε ηεο ηζρύο εμόδνπ εμ' αηηίαο ηνπ ζηξνβηιηζκνύ ηνπ αέξα κπνξνύζε λα νδεγήζεη ζε ζηξνθηθέο ηαιαληώζεηο κε ηελ απνπζία επαξθώλ απνζβέζεσλ. Οη επαγσγηθέο κεραλέο παξέρνπλ απηό, αιιά έρνπλ άιια κεηνλεθηήκαηα: ηξαβνύλ πςειά ξεύκαηα ζηελ ζύλδεζε εθηόο εάλ παξέρεηαη κεραληζκόο ήπηαο εθθίλεζεο θαη ρξεηάδνληαη άεξγν ηζρύ παξόιν πνπ νη απαηηήζεηο κπνξνύλ λα κεησζνύλ κε ππθλσηέο. Ζ δεκνηηθόηεηα ηνπο σο εθ ηνύηνπ κεηώλεηαη, όπσο θαίλεηαη ζην ζρήκα 3.5, πνπ δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ηύρεο ησλ ηξηώλ θπξηνηέξσλ εηδώλ γελλήηξηαο. ρήκα 3.5 : Πνζνζηά ησλ ηύπσλ ειεθηξηθώλ κεραλώλ πνπ εγθαηαζηάζεθαλ ζηελ Γεξκαλία από ην 1996 κέρξη ην Οη αζύγρξνλεο κεραλέο είλαη ηώξα ζπάληεο θαη έλα κεγάιν πνζνζηό ησλ ζύγρξνλσλ κεραλώλ είλαη «άκεζεο ώζεζεο» ή «άκεζεο νδήγεζεο» (direct drive) ηνπξκπίλεο. Ζ ιεηηνπξγία κεηαβιεηήο ηαρύηεηαο (variable speed operation) αλέκνπ έρεη έλαλ αξηζκό πιενλεθηεκάησλ, ζπκπεξηιακβαλνκέλνπ ρακειόηεξσλ δπλακηθώλ θνξηίσλ, αθνύ δνλήζεηο από ηηο ξηπέο αλέκνπ απνξξνθνύληαη κε κηα αύμεζε ηεο ηαρύηεηαο πεξηζηξνθήο θαη κηθξόηεξα επίπεδα ζνξύβνπ ζε αδύλαηνπο αλέκνπο. Σα πιενλεθηήκαηα όζνλ αθνξά ηελ αύμεζε ζηελ ζύιιεςε ελέξγεηαο ζπρλά ζπδεηνύληαη, αιιά δύζθνια κπνξνύλ λα πνζνηηθνπνηεζνύλ. Ζ απμεκέλε αεξνδπλακηθή επίδνζε ηείλεη λα αληηζηαζκίδεηαη από κεγαιύηεξεο απώιεηεο ζηα ειεθηξνληθά πνπ ζπλδένληαη κε ηελ κεηαβιεηή ηαρύηεηα. Οη κεραλέο κεηαβιεηήο ηαρύηεηαο γίλνληαη πην ζπλεζηζκέλεο θαη πνιιέο παξάγνπλ ειεθηξηθή ελέξγεηα ρξεζηκνπνηώληαο ΔΡ/Ρ/ΔΡ (AC/DC/AC) ζύζηεκα, αιιά επαγσγηθέο κεραλέο δηπιήο ηξνθνδνζίαο (double-fed induction generators (DFIG)) έρνπλ επίζεο θαζηεξσζεί. Απηέο επηηξέπνπλ επίζεο 61

62 ιεηηνπξγία κεηαβιεηήο ηαρύηεηαο, θαη είλαη ζπλήζσο ηθαλέο λα παξέρνπλ ξεύκα ζε νπνηνλδήπνηε ζπγθεθξηκέλν ζπληειεζηή ηζρύνο. Παξόια απηά, νη επαγσγηθέο κεραλέο δηπιήο ηξνθνδνζίαο (DFIG) αληηθαζηζηνύληαη από ζύγρξνλεο γελλήηξηεο πνπ είλαη κέξνο ησλ ζπζηεκάησλ «άκεζεο ώζεζεο» ή «άκεζεο νδήγεζεο» (direct drive). Απηέο εμαιείθνπλ ην θηβώηην ηαρπηήησλ θαη είλαη ζπλήζσο ηύπνπ κεηαβιεηήο ηαρύηεηαο, κε εμνπιηζκό ξύζκηζεο ηζρύνο. Σν ζρήκα 3.6 ζπγθξίλεη ηηο απώιεηεο ζηελ απόδνζε ζηηο δηάθνξεο επηινγέο ζπζηήκαηνο θίλεζεο. Αθνύ ηα ζπζηήκαηα «άκεζεο ώζεζεο» ή «άκεζεο νδήγεζεο» (direct drive) κε γελλήηξηεο κνλίκσλ καγλεηώλ έρνπλ ηηο κηθξόηεξεο απώιεηεο, απηό δείρλεη γηαηί απηή ε επηινγή γίλεηαη νινέλα θαη πην δεκνθηιήο. SCIG + gearbox: αζύγτρονη μητανή με κλωβό (squirrel-cage induction generator) + κιβώηιο ηατσηήηων DFIG + gearbox : επαγωγική μητανή διπλής ηροθοδοζίας + κιβώηιο ηατσηήηων DD PMG : ζύζηημα άμεζης μεηάδοζης κίνηζης με γεννήηριες μονίμων μαγνηηών Hydraulic drive : σδρασλικό ζύζηημα ρήκα 3.6: Δλδεηθηηθέο απώιεηεο απόδνζεο γηα ηηο δηάθνξεο επηινγέο ζπζηήκαηνο κεηάδνζεο θίλεζεο. Ζ ειεθηξηθή παξαγσγή ησλ Α/Γ πξέπεη λα είλαη ζπκβαηή κε ηε ζπρλόηεηα (50-60 ΖΕ) θαη ηελ ηάζε ηνπ ηνπηθνύ δηθηύνπ δηαλνκήο. Ζ ζπρλόηεηα ηνπ δξνκέα είλαη ζπλήζσο πεξίπνπ 0,5 ΖΕ, νπόηε ε αύμεζε ηεο ζπρλόηεηαο πξνθύπηεη από ην ζπλδπαζκό ελόο κεηαηξνπέα ζηξνθώλ θαη κηαο πνιπ-πνιηθήο γελλήηξηαο. Οη πεξηζζόηεξεο εκπνξηθέο γελλήηξηεο έρνπλ 4 ή 6 δεύγε πόισλ, νπόηε απαηηείηαη ζρέζε κεηάδνζεο πεξίπνπ 25:1. Ζ απινύζηεξε κέζνδνο νδήγεζεο ηεο γελλήηξηαο είλαη ε απεπζείαο από ην δξνκέα ρσξίο κεηαηξνπέα ζηξνθώλ, 62

63 ελώ όηαλ εμαιείθνληαη νη απώιεηεο ηζρύνο ηνπ κεηαηξνπέα ζηξνθώλ βειηηζηνπνηείηαη θαη ε απόδνζε ηεο ελεξγεηαθήο κεηαηξνπήο. Σόηε όκσο απαηηνύληαη εηδηθέο γελλήηξηεο ρακειήο ηαρύηεηαο, κε κεγάιεο δηακέηξνπο ξόηνξα/ζηάηνξα θαη πεξίπνπ 50 πόινπο, γηα λα επηηεπρζεί ε θαηάιιειε ζπρλόηεηα (ηέηνηνο εμνπιηζκόο δηαηίζεηαη ζην εκπόξην από κηθξό κόλν αξηζκό θαηαζθεπαζηώλ). Οη κηθξνύ κεγέζνπο Α/Γ ( kw) δηαζέηνπλ κηα ή δύν βαζκίδεο κεηάδνζεο παξάιιεινπ άμνλα (κε ειηθνεηδή γξαλάδηα γηα ειαρηζηνπνίεζε ηνπ ζνξύβνπ θαη ησλ απσιεηώλ). Οη κεγαιύηεξεο εκπνξηθέο Α/Γ ( kw) ζπρλά δηαζέηνπλ επηθπθιηθά ή πιαλεηηθά ζπζηήκαηα κεηάδνζεο ηεο θίλεζεο, όπνπ ν άμνλαο ηεο εμόδνπ είλαη ζηελ ίδηα επζεία κε ηνλ θύξην άμνλα (έηζη κεηώλνληαη νη ηάζεηο θαη νη απώιεηεο ζην ζύζηεκα κεηάδνζεο ηεο θίλεζεο), κε αληίζηνηρε κείσζε ηνπ κεγέζνπο Πύξγνη Ο πύξγνο κηαο Α/Γ ππνζηεξίδεη ην ζύζηεκα ηεο αηξάθηνπ (πνπ κπνξεί λα δπγίδεη αξθεηνύο ηόλνπο) θαη αλπςώλεη ην δξνκέα ζε έλα ύςνο όπνπ ε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ είλαη ζεκαληηθά κεγαιύηεξε θαη ιηγόηεξν δηαηαξαγκέλε απ' όηη ζην επίπεδν ηνπ εδάθνπο, ιόγσ ηεο επίδξαζεο ηεο δηάηκεζεο ηνπ αλέκνπ. ε πεξηνρέο κε κεγάιε ηξαρύηεηα εδάθνπο ε ύπαξμε ελόο ςεινύ πύξγνπ απνηειεί πιενλέθηεκα, θαζώο ηα πηεξύγηα ησλ δξνκέσλ ζηηο Α/Γ κε ζρεηηθά ρακεινύο πύξγνπο ππόθεηληαη ζε πνιύ δηαθνξεηηθέο ηαρύηεηεο αλέκνπ (θαη δηαθνξεηηθή θάκςε) όηαλ θέξνληαη ζηελ αλώηεξε θαη θαηώηεξε ζέζε ηνπο, ην νπνίν απμάλεη ηα θνξηία θόπσζεο ζηελ Α/Γ. πρλά νη θαηαζθεπαζηέο παξαδίδνπλ ηηο Α/Γ κε ύςνο πύξγνπ ίζν κε ηε δηάκεηξν ηνπ δξνκέα. πλεπώο, ε δνκή ηνπ πύξγνπ πξέπεη λα είλαη αλζεθηηθή ζηα ζεκαληηθά θνξηία πνπ νθείινληαη ζηε βαξύηεηα, ηελ πεξηζηξνθή θαη ηελ ώζε ηνπ αλέκνπ. Δπηπιένλ, ν πύξγνο πξέπεη λα είλαη ζε ζέζε λα αληέρεη ζηηο πεξηβαιινληηθέο επηδξάζεηο ζε νιόθιεξε ηε δηάξθεηα δσήο ζρεδηαζκνύ ηεο Α/Γ, ε νπνία κπνξεί λα είλαη 20 έηε ή πεξηζζόηεξν. Ζ αμία ηνπ πύξγνπ κηαο Α/Γ απνηειεί ελ γέλεη πεξίπνπ ην 20% ηεο ζπλνιηθήο ηηκήο. Γηα έλαλ πύξγν ύςνπο πεξίπνπ 50m, ην πξόζζεην θόζηνο γηα άιια 10m πύξγνπ είλαη πεξίπνπ Δπνκέλσο, είλαη αξθεηά ζεκαληηθό γηα ην ηειηθό θόζηνο ηεο ελέξγεηαο λα θαηαζθεπάδνληαη νη πύξγνη όζν ην δπλαηόλ πην βέιηηζηα. Οη πύξγνη θηηάρλνληαη ζπλήζσο από ράιπβα θαη ε πιεηνςεθία είλαη ζσιελνεηδνύο ηύπνπ. Οη δηθηπσηνί πύξγνη, πνπ ήηαλ θνηλνί ζηηο αξρέο, είλαη ηώξα ζπάληνη, εθηόο γηα ηηο κηθξέο κεραλέο ζηελ πεξηνρή ησλ 100kW θαη θάησ. Οη πξόζθαηεο απμήζεηο ζηελ ηηκή ηνπ ράιπβα έρνπλ μππλήζεη ην ελδηαθέξνλ ζηνπο ηζηκεληέληνπο πύξγνπο αιιά ππάξρνπλ ζρεηηθά ιίγα παξαδείγκαηα αθόκα. Οη ζπλήζεηο ηύπνη ησλ πύξγσλ είλαη νη εμήο: 63

64 ηαζεξνί ζσιελσηνί πύξγνη: Απηνί θαηαζθεπάδνληαη από θσληθά ιεπηπλόκελν ράιπβα ή ζθπξόδεκα. Οη πεξηζζόηεξεο κεγάιεο Α/Γ ηειεπηαία παξαδίδνληαη κε ζσιελσηνύο ραιύβδηλνπο πύξγνπο, νη νπνίνη θαηαζθεπάδνληαη ζε ηκήκαηα ησλ 20 έσο 30m κε θιάληδεο ζηα άθξα θαη ζπλαξκνινγνύληαη επηηόπνπ. Οη πύξγνη είλαη θσληθνί (ε δηάκεηξόο ηνπο απμάλεηαη πξνο ηε βάζε - ζρήκα 3.7 αξηζηεξά) ώζηε λα απμάλεηαη ε αληνρή ηνπο θαη, ζπγρξόλσο, λα εμνηθνλνκείηαη πιηθό. Οη πύξγνη από ζθπξόδεκα κε πιέγκα είλαη γεληθά ιηγόηεξν εύθακπηνη από ηνπο ραιύβδηλνπο, παξέρνληαο έηζη βειηησκέλεο ηδηόηεηεο απόζβεζεο (δελ δηαβηβάδνπλ νύηε εληζρύνπλ ηηο πξνθαινύκελεο από ηελ πεξηζηξνθή ηαιαληώζεηο). ηαζεξνί δηθηπσηνί πύξγνη: Οη πύξγνη απηνί θαηαζθεπάδνληαη από ζπγθνιιεκέλεο ραιύβδηλεο θαηαηνκέο. Ζ αλέγεξζε ηνπο είλαη ζρεηηθά θζελή θαη απαηηνύλ ιηγόηεξν ζηηβαξά ζεκέιηα από ηνπο ζσιελσηνύο πύξγνπο, ιόγσ ηεο εμάπισζεο ησλ δνκηθώλ θνξηίσλ ζε επξύηεξε έθηαζε. Έηζη, ην βαζηθό πιενλέθηεκά ηνπο είλαη ζην θόζηνο, αθνύ έλαο δηθηπσηόο πύξγνο απαηηεί κόλν ην ήκηζπ ηνπ πιηθνύ ελόο ειεύζεξα ηζηάκελνπ ζσιελσηνύ κε παξόκνηα αθακςία. Βαζηθό κεηνλέθηεκα ησλ δηθηπσηώλ πύξγσλ (ζρήκα 3.7-δεμηά) είλαη ε νπηηθή ηνπο εκθάληζε, αλ θαη ην δήηεκα απηό είλαη ζαθώο ππνθεηκεληθό. 64

65 ρήκα 3.7 Α/Γ κε ζσιελσηό ραιύβδηλν πύξγν (αξηζηεξά) θαη δηθηπσηό πύξγν (δεμηά) Αλπςνύκελνη πύξγνη κε επίηνλνπο (ζπξκαηόζρνηλα): Απηνί έρνπλ έλα ζεκαληηθό πιενλέθηεκα θόζηνπο έλαληη ησλ άιισλ ηύπσλ, δεδνκέλνπ όηη κπνξνύλ λα αλπςσζνύλ ή λα ρακεισζνύλ κε ηε βνήζεηα κηαο κεραλήο αλύςσζεο θνξηίσλ, ρσξίο ηελ αλάγθε γηα γεξαλό. Δπνκέλσο, είλαη δπλαηή ε ζπληήξεζε ηνπ δξνκέα θαη ηεο αηξάθηνπ ζην έδαθνο. Ζ δηάκεηξνο ησλ πύξγσλ κε επίηνλνπο είλαη, ζηελ πξάμε, πνιύ κηθξόηεξε απ' όηη ησλ ζσιελσηώλ πύξγσλ. Οη πύξγνη κε επίηνλνπο, καδί κε ηηο δηθηπσηέο δηαηάμεηο, έρνπλ ιηγόηεξε επίδξαζε ιόγσ ζθίαζεο ηνπ πύξγνπ από ηνπο ζσιελσηνύο. Πάλησο, απαηηνύλ κεγαιύηεξν εκβαδόλ εδάθνπο ιόγσ ηεο αλάγθεο γηα αξθεηά επξεία εμάπισζε ησλ επίηνλσλ, ην νπνίν κπνξεί λα απνηειεί κεηνλέθηεκα εάλ ρξεζηκνπνηνύληαη κεραλέο γηα ηηο θαιιηέξγεηεο γύξσ από ηηο βάζεηο ησλ Α/Γ. Ζ βνζθή ησλ δώσλ δελ επεξεάδεηαη ηδηαίηεξα Έιεγρνο ηζρύνο Καζώο ε ηζρύο ηνπ αλέκνπ κεγαιώλεη κε ηνλ θύβν ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ, όιεο νη αλεκνγελλήηξηεο ρξεηάδεηαη λα πεξηνξίζνπλ ηελ ηζρύ εμόδνπ ζε πνιύ πςεινύο αλέκνπο. Τπάξρνπλ δύν θπξηόηεξνη ηξόπνη γηα λα επηηεπρζεί απηό, κε έιεγρν ηνπ βήκαηνο πηεξπγίσλ (pitch control) ή κε αεξνδπλακηθό έιεγρν ησλ πηεξπγίσλ ηα νπνία έρνπλ ζηαζεξή γσλία (fixed, stall-controlled blades) (έιεγρνο κε απώιεηα ζηήξημεο). Σα πηεξύγηα πνπ δηαζέηνπλ έιεγρν ηνπ βήκαηνο ηνπο πεξηζηξέθνληαη όζν νη ηαρύηεηεο αλέκνπ απμάλνληαη έηζη ώζηε λα πεξηνξίζνπλ ηελ ηζρύ εμόδνπ θαη, άπαμ ε νλνκαζηηθή ηζρύο επηηπγράλεηαη, κία ινγηθή ζηαζεξή έμνδνο κπνξεί λα επηηεπρζεί, ππαθνύνληαο ζηελ απόθξηζε ηνπ ζπζηήκαηνο ειέγρνπ. Με ιίγα ιόγηα ε γσλία ησλ πηεξπγίσλ ηνπ δξνκέα κπνξεί λα ξπζκίδεηαη ελεξγά από ην ζύζηεκα ειέγρνπ ηεο κεραλήο. Σν ζύζηεκα ειέγρνπ κεηαβνιήο ηνπ βήκαηνο έρεη ελζσκαησκέλε πέδε, θαζώο ηα πηεξύγηα αθηλεηνπνηνύληαη όηαλ είλαη πιήξσο "πηεξπγσκέλα". Οη δξνκείο έιεγρν απώιεηαο ζηήξημεο έρνπλ πηεξύγηα κε ζηαζεξή γσλία πνπ βαζκηαία ζηακαηνύλ όζν ε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ απμάλεηαη, έηζη πεξηνξίδνληαο ηελ ηζρύ κε παζεηηθνύο ηξόπνπο. Απηά απαιιάζζνπλ ηελ αλάγθε ελόο 65

66 κεραληζκνύ ειέγρνπ ηνπ βήκαηνο ησλ πηεξπγίσλ, αιιά είλαη ζπαλίσο δπλαηό λα επηηεπρζεί ζηαζεξή ηζρύο όζν ε ηαρύηεηα ησλ αλέκσλ απμάλεηαη. Όηαλ ε κέγηζηε ηζρύο επηηεπρζεί, ε ηζρύο ηείλεη λα πέθηεη κε ηελ απμαλόκελε ηαρύηεηα αλέκνπ, θαη έηζη ε ζύιιεςε ελέξγεηαο κπνξεί λα είλαη κηθξόηεξε από απηή κηαο κεραλήο κε έιεγρν ηνπ βήκαηνο πηεξπγίσλ. Σελ παξαγσγή ηζρύνο θαζνξίδνπλ νη εγγελείο αεξνδπλακηθέο ηδηόηεηεο ηνπ πηεξπγίνπ, θαη δελ ππάξρεη θαλέλα θηλνύκελν κέξνο πνπ λα ξπζκίδεηαη. Ζ ζπζηξνθή θαη ην πάρνο ηνπ πηεξπγίνπ ηνπ δξνκέα κεηαβάιινληαη θαηά ην κήθνο απηνύ κε ηέηνην ηξόπν ώζηε λα πξνθαιείηαη ηύξβε πίζσ από ην πηεξύγην όπνηε απμάλεηαη πνιύ ε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ. Απηή ε ηύξβε αλαγθάδεη κέξνο από ηελ ελέξγεηα ηνπ αλέκνπ λα δηαζθνξπηζηεί, ειαρηζηνπνηώληαο ηελ παξαγσγή ηζρύνο ζηηο πςειόηεξεο ηαρύηεηεο. Οη κεραλέο κε έιεγρν απώιεηαο ζηήξημεο δηαζέηνπλ επίζεο αεξόθξελα ζηα αθξνπηεξύγηα πνπ θέξνπλ ην δξνκέα ζε αθηλεζία, εάλ ρξεηαζηεί γηα νπνηνδήπνηε ιόγν λα ζηακαηήζεη ε Α/Γ. Σα πιενλεθηήκαηα ησλ δύν απηώλ ζρεδίσλ ηειηθά εμηζνξξνπνύληαη θαη κέρξη πξόζθαηα ζρεδόλ ίζνο αξηζκόο θάζε είδνπο κεραλώλ θαηαζθεπάδνληαλ. Μεηά ηελ αιιαγή ηνπ αηώλα, παξόια απηά, νη κεραλέο κε έιεγρν ηνπ βήκαηνο πηεξπγίνπ έρνπλ γίλεη πνιύ πην δεκνθηιείο, εμ' αηηίαο ηνπ πην ιεπηνκεξνύο ειέγρνπ πνπ κπνξεί λα επηηεπρζεί θαη απηό είλαη ηδηαίηεξα ζεκαληηθό αθνύ νη δηαρεηξηζηέο ηνπ ειεθηξηθνύ δηθηύνπ επηβάινπλ απζηεξέο απαηηήζεηο γηα ηηο κεραλέο πνπ πεξλνύλ κέζα από ην δίθηπν. Καηά ην παξειζόλ, ε πιεηνςεθία ησλ κηθξνύ θαη κεζαίνπ κεγέζνπο ζπζηεκάησλ Α/Γ ρξεζηκνπνηνύζαλ ηνλ απιό έιεγρν απώιεηαο ζηήξημεο, αιιά ηειεπηαία, κε ηελ αύμεζε ηνπ κεγέζνπο ησλ Α/Γ, νη θαηαζθεπαζηέο πξνηηκνύλ όιν θαη πεξηζζόηεξν ην ζύζηεκα ειέγρνπ κεηαβνιήο ηνπ βήκαηνο, ην νπνίν παξέρεη πεξηζζόηεξεο δπλαηόηεηεο γηα παξέκβαζε ζηε ιεηηνπξγία ηεο Α/Γ. Σα ηειεπηαία ρξόληα εκθαλίζηεθε θαη έλαο ζπλδπαζκόο ησλ δύν παξαπάλσ ειέγρσλ, ε «ελεξγόο απώιεηα ζηήξημεο» (active stall control). Ο έιεγρνο active stall ζπλδπάδεη νπζηαζηηθά ηα ζεηηθά ησλ δύν παξαπάλσ ειέγρσλ, αθνύ βαζίδεηαη ζηελ ίδηα αξρή κε απηή ηνπ pitch, αιιά ρξεζηκνπνηώληαο ηελ ηθαλόηεηα ηεο απώιεηαο ηεο αεξνδπλακηθήο ζηήξημεο (stall) ησλ πηεξπγίσλ απνθεύγνληαη ηα κεγάια δπλακηθά θνξηία θη νη δηαθπκάλζεηο ηεο ηζρύνο, ηα νπνία ιακβάλνπλ ρώξα ζηνλ θιαζζηθό έιεγρν ηνπ βήκαηνο ησλ πηεξπγίσλ. ηελ πεξίπησζε απηή, ην βήκα ηνπ πηεξπγίνπ ηνπ δξνκέα ζηξέθεηαη ζε θαηεύζπλζε πξνο ηελ απώιεηα ζηήξημεο θαη όρη πξνο ηε ζέζε πηεξπγώκαηνο (κηθξόηεξε άλσζε), όπσο γίλεηαη ζηα θαλνληθά ζπζηήκαηα κεηαβνιήο ηνπ βήκαηνο. Σα πιενλεθηήκαηα απηνύ ηνπ ζπζηήκαηνο είλαη όηη: 66

67 απαηηνύληαη πνιύ κηθξέο αιιαγέο ηεο γσλίαο βήκαηνο, είλαη δπλαηόο ν έιεγρνο ηζρύνο ππό ζπλζήθεο κεξηθήο ηζρύνο (αζζελείο άλεκνη), ηα πηεξύγηα ηνπ δξνκέα θέξνληαη ζε ζέζε πηεξπγώκαηνο γηα ρακειά θνξηία ζε ζθνδξνύο αλέκνπο Σαρύηεηα ηνπ δξνκέα Οη ζύγρξνλεο αλεκνγελλήηξηεο ζπλδένληαη ζην δίθηπν κε δύν ηξόπνπο. Με ηνλ απιό άκεζν ζπγρξνληζκό κηαο επαγσγηθήο ειεθηξνγελλήηξηαο, ν δξνκέαο ιεηηνπξγεί κε ζρεδόλ ζηαζεξή ηαρύηεηα επεηδή ην ηζρπξό δίθηπν δηαηεξεί ηε ζπρλόηεηα ηεο γελλήηξηαο θαη ε κόλε δηαθύκαλζε ζηελ ηαρύηεηα πεξηζηξνθήο πξνθαιείηαη από ην εύξνο νιίζζεζεο ηεο γελλήηξηαο. Με ηε βνήζεηα ελόο ζπζηήκαηνο αληηζηξνθέα κεηαμύ ηεο γελλήηξηαο ηεο Α/Γ θαη ηνπ δηθηύνπ, ε Α/Γ απνζπλδέεηαη από ηε ζπρλόηεηα ηνπ δηθηύνπ θαη κπνξεί λα πεξηζηξέθεηαη κε κεηαβιεηέο ηαρύηεηεο. Γηα πνιιά ρξόληα, ζηελ παγθόζκηα αγνξά θπξηάξρεζαλ νη άκεζα ζπλδεδεκέλεο ζην δίθηπν Α/Γ ιόγσ ηεο ηερληθήο ηνπο απιόηεηαο, αιιά νη δηάθνξεο ζεηηθέο πηπρέο ηεο ιεηηνπξγίαο κε κεηαβιεηή ηαρύηεηα ηνπ δξνκέα κεηέβαιαλ ην πθηζηάκελν θαζεζηώο αλάπηπμεο. Όπσο αλαθέξζεθε, ε αεξνδπλακηθά βειηηζηνπνηεκέλε δηακόξθσζε ησλ Α/Γ βαζίδεηαη ζε κηα ζηαζεξή ζπζρέηηζε κεηαμύ ησλ ηαρπηήησλ ηνπ αλέκνπ θαη ηνπ αθξνπηεξπγίνπ ηνπ δξνκέα, ηνλ ιόγν ηαρύηεηαο αθξνπηεξύγηνπ ι. Έηζη, πξνθεηκέλνπ λα δηαηεξεζεί ε κέγηζηε αεξνδπλακηθή απνδνηηθόηεηα, ε ηαρύηεηα πεξηζηξνθήο ηνπ δξνκέα πξέπεη λα κεηαβάιιεηαη αλάινγα κε ηελ ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ. Ωο απνηέιεζκα, νη λέεο κεγάιεο Α/Γ ηεο ηάμεο ηνπ MW ρξεζηκνπνηνύλ νινέλα θαη πεξηζζόηεξν κεηαβιεηή ηαρύηεηα ηνπ δξνκέα πξνθεηκέλνπ λα εθκεηαιιεύνληαη ηα αληίζηνηρα ηερληθά νθέιε. Γηα λα πξνζαξκόδεηαη θαιύηεξα ε ιεηηνπξγία ηνπ δξνκέα ζην ζεκείν αεξνδπλακηθνύ ζρεδηαζκνύ (ζρήκα 3.3), νη θαηαζθεπαζηέο εγθαζηζηνύλ ζπρλά επαγσγηθέο γελλήηξηεο δύν ηαρπηήησλ πνπ επηηξέπνπλ ηελ αιιαγή ηαρύηεηαο ηνπ δξνκέα ζε δύν βήκαηα. ε κηθξέο ηαρύηεηεο αλέκνπ ε γελλήηξηα ιεηηνπξγεί κε κηθξή ηαρύηεηα πεξηζηξνθήο (κεγαιύηεξνο αξηζκόο πόισλ) θαη ζε κεγάιεο ηαρύηεηεο αλέκνπ κε κεγάιε ηαρύηεηα πεξηζηξνθήο (κηθξόηεξνο αξηζκόο πόισλ). 3.4 Μηθξέο αλεκνγελλήηξηεο Παξόιν πνπ νη κεγάιεο αλεκνγελλήηξηεο ηείλνπλ λα πξνζειθύνπλ ην πεξηζζόηεξν ελδηαθέξνλ, ππάξρεη έλα επξύ θάζκα από κεγέζε πνπ είλαη 67

68 εκπνξηθώο δηαζέζηκα, από κηθξέο κεραλέο κε ηζρύ κεξηθώλ Watts πνπ θνξηίδνπλ κπαηαξίεο, κέρξη κεραλέο ησλ 100kW γηα ρξήζε ζε πάξθα. Μηα πξόζθαηε εμέηαζε ηεο αγνξάο απηήο [7] βξήθε 124 θαηαζθεπαζηέο θαη πξόηεηλε όηη ν όξνο micro small αλεκνγελλήηξηεο (SWTs) ρξεζηκνπνηείηαη γηα γελλήηξηεο κέρξη 1kW ηζρύ εμόδνπ, mini ( κηθξή ) κέρξη 10kW θαη midi ( κεζαία ) κέρξη ηα 100kW. Παξόιν πνπ απηέο νη ηνπξκπίλεο είλαη πην αθξηβέο από ηηο αληίζηνηρεο κεγαιύηεξεο ηνπο, γεληθά δελ αληαγσλίδνληαη κε ηελ ειεθηξηθή ελέξγεηα από κεγάινπο ζεξκνειεθηξηθνύο ζηαζκνύο θαη κπνξεί λα είλαη ε κόλε θαηάιιειε πεγή ελέξγεηαο πηζαλώο ζε ζπλδπαζκό κε κπαηαξίεο ή γελλήηξηεο diesel. ηηο αλαπηπζζόκελεο ρώξεο νη κηθξέο αλεκνγελλήηξηεο ρξεζηκνπνηνύληαη ζε έλα επξύ θάζκα αγξνηηθώλ ελεξγεηαθώλ εθαξκνγώλ, όπσο επίζεο ππάξρνπλ πνιιέο εθαξκνγέο ηνπο εθηόο δηθηύνπ ζηνλ αλαπηπζζόκελν θόζκν όπσο ε παξνρή ξεύκαηνο ζε θάξνπο θαζνδήγεζεο-πινήγεζεο θαη ζε νδηθά ζήκαηα. Αθνύ ηα πεξηζζόηεξα από απηά δελ είλαη ζπλδεδεκέλα ζε ειεθηξηθό δίθηπν, πνιιά ρξεζηκνπνηνύλ γελλήηξηεο ζπλερνύο ξεύκαηνο (DC) θαη ιεηηνπξγνύλ ζε κεηαβιεηή ηαρύηεηα. Μηα θιαζζηθή 100W κεραλή θόξηηζεο κπαηαξίαο έρεη βάξνο κόιηο 15 θηιά. Μηα εμεηδηθεπκέλε αγνξά, όπνπ νη αλεκνγελλήηξηεο έξρνληαη από κόλεο ηνπο αθνύ ην θόζηνο παξαγσγήο ελέξγεηαο από ζπκβαηηθέο πεγέο κπνξεί λα γίλεη πνιύ πςειό, είλαη ζε ςπρξά θιίκαηα. Αλεκνγελλήηξηεο κπνξνύλ λα βξεζνύλ θαη ζε πνιηθέο πεξηνρέο θαη ζηνλ Καλαδά, ηελ Αιάζθα, θαη ηελ Φηιαλδία.[3] 68

69 ΚΔΦΑΛΑΗΟ 4 ν Υαξαθηεξηζηηθά ηεο αηνιηθήο απόδνζεο 4.1. Δύξνο εθαξκνγώλ ησλ αλεκνγελλεηξηώλ Καηεγνξίεο εθαξκνγήο Οη ειεθηξνπαξαγσγέο Α/Γ έρνπλ έλα επξύ θάζκα εθαξκνγώλ, από ηηο κεκνλσκέλεο, απηόλνκεο εγθαηαζηάζεηο έσο ηηο κεγάιεο δηαηάμεηο αλεκνγελλεηξηώλ, πνπ κπνξεί λα ζπλδένληαη ζε ππάξρνλ δίθηπν ή λα ζπλδπάδνληαη κε άιιεο κε ζπλδεκέλεο ζην δίθηπν πεγέο ελέξγεηαο. Σν εύξνο ησλ εθαξκνγώλ κπνξεί λα νκαδνπνηεζεί ζε ηξεηο θιάζεηο. Σα αηνιηθά πάξθα, δει. νη κεγάιεο ζεηξέο Α/Γ πνπ ζπλδένληαη ζην ειεθηξηθό δίθηπν, δηακνξθώλνπλ ην έλα άθξν ηνπ θάζκαηνο εθαξκνγώλ. Από ηελ άπνςε ηνπ εγθαηεζηεκέλνπ δπλακηθνύ θαη ηνπ νηθνλνκηθνύ αληίθηππνπ, ηελ πεξίνδν απηή ηα αηνιηθά πάξθα απνηεινύλ ηε κεγαιύηεξε θαηά πνιύ θιάζε εθαξκνγήο ησλ Α/Γ. Οη άιιεο δύν θιάζεηο εθαξκνγήο ρξεζηκνπνηνύλ ζπλήζσο κηθξόηεξν αξηζκό Α/Γ κε κηθξόηεξν κέγεζνο κνλάδαο. Απηέο είλαη αλεκνγελλήηξηεο πνπ ρξεζηκνπνηνύληαη γηα δηαζπλδεδεκέλε, θαηαλεκεκέλε παξαγσγή θαη Α/Γ πνπ ζπλδπάδνληαη κε άιιεο πεγέο ελέξγεηαο θαη κπνξνύλ λα ιεηηνπξγνύλ ρσξίο ηελ αλάγθε ύπαξμεο κεγαιύηεξνπ ειεθηξηθνύ δηθηύνπ. Απηά είλαη ηα απνθαινύκελα "πβξηδηθά" ζπζηήκαηα. Καη νη δύν θιάζεηο έρνπλ ηζηνξηθά πξνεγνύκελα ηόζν ζηηο ΖΠΑ όζν θαη ζηελ Δπξώπε Αηνιηθά πάξθα Σα αηνιηθά πάξθα απνηεινύληαη από ζεηξέο Α/Γ πνπ δηαζπλδένληαη ειεθηξηθά ώζηε ε ηζρύο ηνπο λα απνδίδεηαη ζην δίθηπν ηεο εηαηξείαο ειεθηξηζκνύ. Από ηελ άπνςε ηεο ξνήο ειεθηξηθήο ηζρύνο, έλα αηνιηθό πάξθν ιεηηνπξγεί παξάιιεια κε ην ζπκβαηηθό δπλακηθό παξαγσγήο ηεο εηαηξείαο ειεθηξηζκνύ γηα ηελ θάιπςε ησλ απαηηήζεσλ ζε ηζρύ ηνπ ζπλδεδεκέλνπ θνξηίνπ. Οη ζεηξέο κπνξεί λα απνηεινύληαη από εθαηνληάδεο κεραλώλ κε έλα ζπλδπαζκέλν δπλακηθό ηζρύνο ηνπ αηνιηθνύ πάξθνπ ηεο ηάμεο ησλ εθαηνληάδσλ MW. ρεδόλ πάληνηε νη ζπκβαηηθέο πεγέο παξέρνπλ ην κεγαιύηεξν κέξνο ηεο ηζρύνο πνπ απαηηείηαη από ην θνξηίν. Γεληθά, ε αλαινγία ηνπ δπλακηθνύ αηνιηθήο παξαγσγήο πξνο ην ζπλνιηθό δπλακηθό (αηνιηθό ζπλ ζπκβαηηθό) πνπ εμππεξεηεί έλα ειεθηξηθό θνξηίν ζε 69

70 νπνηαδήπνηε δεδνκέλε ρξνληθή ζηηγκή ππνινγίδεηαη από ηελ αηνιηθή δηείζδπζε WP: Γηα παξάδεηγκα, ππνηίζεηαη όηη ζε κία δεδνκέλε ζηηγκή ηεο εκέξαο ην ειεθηξηθό θνξηίν είλαη MW θαη όηη ε δήηεζε απηή θαιύπηεηαη από ζπλδπαζκό αηνιηθώλ θαη ζπκβαηηθώλ πεγώλ ειεθηξνπαξαγσγήο. Δάλ ην πθηζηάκελν αηνιηθό δπλακηθό είλαη 100 MW θαη ην ζπκβαηηθό δπλακηθό MW, ηόηε ζ' απηή ηε ρξνληθή ζηηγκή ε ηηκή ηεο αηνιηθήο δηείζδπζεο ζα είλαη 0,0909 ή 9,1%. Με ηελ ηξέρνπζα ειεθηξηθή ηερλνινγία ησλ Α/Γ, ε κέγηζηε ηηκή αηνιηθήο δηείζδπζεο κε ηελ νπνία ηα πεξηζζόηεξα ειεθηξηθά ζπζηήκαηα είλαη αζθαιή θπκαίλεηαη κεηαμύ 10 θαη 15%. Σν άλσ όξην ζηελ πνζόηεηα ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο πνπ κπνξεί λα απνξξνθεζεί από έλα ειεθηξηθό ζύζηεκα αληηθαηνπηξίδεη ηηο αλεζπρίεο γύξσ από ηα ηερληθά ραξαθηεξηζηηθά ηεο ηζρύνο πνπ παξέρεηαη από ην αηνιηθό ζύζηεκα, πνπ είλαη ε πνηόηεηα ηζρύνο. Δηδηθόηεξα, ε αλεζπρία ζρεηίδεηαη κε ηελ επίδξαζε ηεο ρξνληθά κεηαβαιιόκελεο αηνιηθά παξαγόκελεο ηζρύνο ζηε βξαρππξόζεζκε επζηάζεηα ηεο ηάζεο θαη ηεο ζπρλόηεηαο ηεο ζπλδπαζκέλεο ηζρύνο πνπ παξέρεηαη ζην θνξηίν. Ζ απνδεθηή ηηκή δηείζδπζεο εμαξηάηαη από δηάθνξνπο παξάγνληεο, κεηαμύ ησλ νπνίσλ είλαη νη ιεπηνκέξεηεο ηεο αηνιηθήο ηερλνινγίαο, ηα ιεηηνπξγηθά ραξαθηεξηζηηθά ησλ ζπκβαηηθώλ πεγώλ παξαγσγήο, θαη ε δπλακηθόηεηα θαη ην κήθνο ησλ γξακκώλ κεηαθνξάο πνπ ζπλδένπλ ηηο πεγέο κε ην θνξηίν. Σν άλσ όξην ζηελ πνζόηεηα ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο πνπ κπνξεί λα ζπλδπαζηεί κε ηηο ζπκβαηηθέο πεγέο δελ απνηειεί απζηεξό πεξηνξηζκό, θαη ε ηηκή ηνπ ζα απμεζεί κε ηελ απόθηεζε πεξηζζόηεξεο ιεηηνπξγηθήο εκπεηξίαο, ηηο αιιαγέο ηεο ηερλνινγίαο θαη ηελ πην ζηελή ζπζρέηηζε ησλ ζπζηεκάησλ ειέγρνπ ησλ αηνιηθώλ θαη ησλ ζπκβαηηθώλ πεγώλ. Ζ εληαηηθή αλάπηπμε ησλ ζπζηεκάησλ απηώλ ηα πξνεγνύκελα 15 έηε νδήγεζε ζηελ αύμεζε ηνπ κνλαδηαίνπ κεγέζνπο ηνπο (ηειεπηαία, νη δπλακηθόηεηεο ηζρύνο ησλ Α/Γ πνπ ζρεδηάδνληαη πξσηίζησο γηα ρξήζε ζε αηνιηθά πάξθα θπκαίλνληαη από πεξίπνπ 300 kw έσο 1,5 MW, κε ηηο αληίζηνηρεο δηακέηξνπο δξνκέσλ λα θπκαίλνληαη από 35 έσο 65m), θαζώο θαη ζηε ζεακαηηθή βειηίσζε ηεο αμηνπηζηίαο θαη ησλ νηθνλνκηθώλ ηνπο. Σα νηθνλνκηθά ησλ δηαζπλδεδεκέλσλ αηνιηθώλ ζπζηεκάησλ κεγάιεο θιίκαθαο πξνζεγγίδνπλ ζήκεξα εθείλα θάπνησλ ζπκβαηηθώλ ζπζηεκάησλ ειεθηξνπαξαγσγήο. ηελ πεξίπησζε πνπ ην ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ θζάζεη ην ζεσξεηηθό ηνπ κέγηζην (όξην "Betz"), ε πίζσ από ην δξνκέα είλαη κόλν ην 1/3 ηεο ηαρύηεηαο 70

71 , κπξνζηά από απηόλ (βιέπε ζρήκα 1.1). Έηζη, νη Α/Γ πνπ εγθαζίζηαληαη ζε έλα αηνιηθό πάξθν παξάγνπλ ιηγόηεξε ελέξγεηα ιόγσ ηεο κείσζεο ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ πνπ πξνθαιείηαη από ηηο Α/Γ πνπ βξίζθνληαη κπξνζηά ηνπο. Οη απώιεηεο ελέξγεηαο κπνξνύλ λα κεησζνύλ κε ηελ αύμεζε ηεο απόζηαζεο κεηαμύ ησλ Α/Γ, θαζώο ν άλεκνο πίζσ από κηα Α/Γ ζα επηηαρπλζεί μαλά από ην πεξηβάιινλ αηνιηθό πεδίν. Έλα θαιά ζρεδηαζκέλν αηνιηθό πάξθν κπνξεί λα εκθαλίδεη ιηγόηεξν από 10% απώιεηεο ιόγσ ησλ θαηλνκέλσλ ακνηβαίαο αιιειεπίδξαζεο. Όπσο ππάξρεη έλα εύξνο κεγεζώλ ησλ Α/Γ, έηζη ππάξρεη θαη έλα εύξνο κεγεζώλ ησλ αηνιηθώλ πάξθσλ. Σα κεγάια πάξθα ηεο Καιηθόξληαο είλαη ζην έλα άθξν απηνύ ηνπ θάζκαηνο, κε ην άιιν άθξν λα αληηζηνηρεί ζε κηα κηθξή ζπζηνηρία Α/Γ πνπ εμππεξεηεί κηα δεκνηηθή εηαηξεία ειεθηξηζκνύ, έλα ζπλεηαηξηζηηθό αγξόθηεκα, ή κηα βηνκεραληθή κνλάδα. Αλεμάξηεηα από ην κέγεζνο, ηα βαζηθά ραξαθηεξηζηηθά ελόο αηνιηθνύ πάξθνπ είλαη όηη: νη αλεκνγελλήηξηεο δηαζπλδένληαη ζε έλα ειεθηξηθό δίθηπν, ην αηνιηθό δπλακηθό παξαγσγήο ζπλήζσο απνηειεί ελ γέλεη κηθξό πνζνζηό ηνπ ζπκβαηηθνύ δπλακηθνύ πνπ ηξνθνδνηεί ην θνξηίν ηνπ ειεθηξηθνύ ζπζηήκαηνο (ρακειέο ηηκέο αηνιηθήο δηείζδπζεο), θαη νη αλεκνγελλήηξηεο απαηηνύλ θάπνηνπ είδνπο ειεθηξηθή ππνζηήξημε από ην ειεθηξηθό δίθηπν. Αλάινγα κε ηηο ιεπηνκέξεηεο ηεο γελλήηξηαο θαη ησλ άιισλ ειεθηξηθώλ ηερλνινγηώλ πνπ ρξεζηκνπνηνύληαη ζε κηα Α/Γ, ε ππνζηήξημε κπνξεί λα θπκαίλεηαη από κηα απιή αλαθνξά ζηε ζπρλόηεηα (γηα ην ζπγρξνληζκό ηνπ αηνιηθά παξαγόκελνπ ειεθηξηζκνύ κε απηόλ ησλ ζπκβαηηθώλ πεγώλ) κέρξη ηελ θαηαλάισζε άεξγεο ηζρύνο (απαηηείηαη γηα ηε ιεηηνπξγία ησλ γελλεηξηώλ ησλ Α/Γ). Αλεμάξηεηα από ην κέγεζνο ηνπ αηνιηθνύ πάξθνπ, ρξεζηκνπνηνύληαη ηππνπνηεκέλεο ειεθηξηθέο ηερληθέο θαη ζπληζηώζεο (π.ρ. κεηαζρεκαηηζηέο θαη πξνζηαηεπηηθόο εμνπιηζκόο δηαλνκήο) γηα ηε ζύλδεζε ησλ Α/Γ κε ην δίθηπν. Ζ Α/Γ απνηειεί ηε κόλε κε ηππνπνηεκέλε ειεθηξηθή ζπληζηώζα Τπεξάθηηα Αηνιηθά πάξθα Σα ζέιγεηξα ησλ ππεξάθηησλ αηνιηθώλ πάξθσλ είλαη: ε δηαζεζηκόηεηα ελόο ηεξάζηηνπ πόξνπ, ρακειέο πεξηβαιινληνινγηθέο επηπηώζεηο, θαη θαιέο ηαρύηεηεο αλέκνπ ζπρλά μεπεξλνύλ ηα 8 m/s πνπ βξίζθνληαη κόλν ζε πεξηνξηζκέλν αξηζκό ρεξζαίσλ πεξηνρώλ. Σα κεηνλεθηήκαηα είλαη ε αλάγθε πξνζηαζίαο ησλ αλεκνγελλεηξηώλ από ηηο ςηράιεο ζαιαζζηλνύ λεξνύ 71

72 (αιαηηζκέλνπ λεξνύ), ην πςειόηεξν θόζηνο ζεκειίσζεο θαη εγθαηάζηαζεο, θαη ηα επηπιένλ έμνδα ηεο νξγάλσζεο ηεο ιεηηνπξγίαο θαη ησλ εξγαζηώλ ζπληήξεζεο. Τπεξάθηηεο αηνιηθέο εγθαηαζηάζεηο έρνπλ θαηαζθεπαζηεί ζηα λεξά γύξσ από ην Βέιγην, ηελ Κίλα, ηελ Γαλία, ηελ Γεξκαλία, ηελ Ηξιαλδία, ηελ Οιιαλδία, θαη ην Ζλσκέλν Βαζίιεην. Έλαο αξηζκόο έξγσλ πξνγξακκαηίδνληαη ζηνλ Καλαδά θαη ηηο ΖΠΑ. Ζ θπβέξλεζε ηνπ Ζλσκέλνπ Βαζηιείνπ έρεη παξαρσξήζεη άδεηεο πνπ επηηξέπνπλ ηελ αλάπηπμε ππεξάθηησλ αηνιηθώλ έσο 40GW ηζρύνο ζπλνιηθά. Σνλ Μάην ηνπ 2010, 1GW ήηαλ ιεηηνπξγηθό, 1.5GW ήηαλ ππό θαηαζθεπή, 2.6GW ήηαλ εγθεθξηκέλα αιιά όρη θαηαζθεπαζκέλα, θαη 43.7GW ήηαλ ζηελ δηαδηθαζία ζρεδηαζκνύ [6]. Οηθνλνκίεο θιίκαθαο θέξνπλ ζεκαληηθόηεξε απνηακίεπζε ζηελ πεξίπησζε ησλ ππεξάθηησλ αηνιηθώλ πάξθσλ θαη πνιιέο από ηηο θαηαζθεπέο πεξηιακβάλνπλ κεγάιν αξηζκό κεραλώλ. Ο Πίλαθαο 4.1 δίλεη κηα έλδεημε ησλ ηππηθώλ παξακέηξσλ ησλ ππεξάθηησλ θαη ρεξζαίσλ αηνιηθώλ πάξθσλ. Ζ έληαζε ηνπ ππεξάθηηνπ αλέκνπ κπνξεί λα ππνινγηζηεί ζεκεηώλνληαο όηη ην ππεξάθηην αηνιηθό πάξθν είλαη ην κηζό ηεο ηζρύνο ηνπ ρεξζαίνπ πάξθνπ, αιιά παξαδίδεη πάλσ από ην κηζό ηεο παξαγσγήο ελέξγεηαο. Όλνκα Σνπνζεζία Υαξαθηεξηζηηθά Σνπνζεζίαο Υεξζαία Hadyard Hill Scotland, UK 72 χλμ από την Γλαςκόβη ςτα νότια υψίπεδα τησ Σκοτίασ Βαλτϊδεισ εκτάςεισ, 250 μζτρα πάνω από την επιφάνεια τησ θάλαςςασ Τπεξάθηηα Alpha Ventus, Germany 45 χλμ από την ακτή Βάθοσ νεροφ 30 μζτρα Σνπξκπίλεο 52, καθεμία 2.3 MW 12, καθεμία 5 MW Ολνκαζηηθή Ηζρύο 120 MW 60 MW Μέγεζνο Σνπξκπίλαο 58 και 68 μζτρα φψοσ πλήμνησ, 82 μζτρα διάμετροσ 90 μζτρα φψοσ πλήμνησ, 116 μζτρα διάμετροσ Παξαγσγή Δλέξγεηαο (εηήζηα) MWh MWh 72

73 Οινθιήξσζε Καηαζθεπήο Πίλαθαο 4.1 : Σππηθέο παξάκεηξνη ππεξάθηηνπ θαη ρεξζαίνπ αηνιηθνύ πάξθνπ Τπεξάθηηεο ζρεδηαζηηθέο ηάζεηο : κεγέζε δξνκέα Γηα πνιιά ρξόληα, ε παξαδνζηαθή ζνθία έιεγε όηη ε παξαγσγή ειεθηξηθήο ελέξγεηαο από ηηο αλεκνγελλήηξηεο απμάλεη κε ην ηεηξάγσλν ηεο δηακέηξνπ ηνπ δξνκέα, αιιά ην βάξνο απμάλεη κε ηνλ θύβν ηεο δηακέηξνπ. Γεδνκέλνπ όηη ην θόζηνο ηείλεη λα ζρεηίδεηαη κε ην βάξνο, ζπδεηήζεθε όηη νη απμαλόκελεο δαπάλεο ζα μεπεξλνύζαλ ηειηθά ηελ ηηκή ηεο απμεκέλεο παξαγόκελεο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο θαη έηζη ηα κεγέζε ησλ αλεκνγελλεηξηώλ ζα παξακείλνπλ ζε έλα βέιηηζην επίπεδν. Παξόιν πνπ πίζσ από απηή ηε γλώκε ππάξρεη ινγηθή, άιινη παξάγνληεο έρνπλ δεκηνπξγήζεη ηηο ηάζεηο. Ζ παξαγσγή ελέξγεηαο απμάλεη γξεγνξόηεξα από ην ηεηξάγσλν ηεο δηακέηξνπ ηνπ δξνκέα αθνύ νη κεγαιύηεξεο αλεκνγελλήηξηεο βιέπνπλ πςειόηεξεο ηαρύηεηεο αλέκνπ ζε κεγαιύηεξα ύςε, ελώ ε εκπεηξία έρεη δείμεη όηη ην βάξνο ηνπ δξνκέα δελ έρεη απμεζεί κε ηνλ θύβν ηεο δηακέηξνπ (εμ αηηίαο ηεο απμεκέλεο ρξήζεο ειαθξηώλ πιηθώλ όπσο ηα ηλνπιηζκέλα πνιπκεξή από ίλεο άλζξαθα (carbon fibre-reinforced plastic, CFRP). Πνιινί θαηαζθεπαζηέο θαη εξεπλεηηθέο νκάδεο είλαη ηώξα ελεξγά εκπιεθόκελεο ζηελ αλάπηπμε αλεκνγελλεηξηώλ 10MW, κε δηακέηξνπο δξνκέα πεξίπνπ 160 κέηξα. Αθνύ ε ρξήζε κεγάισλ κεραλώλ ζεκαίλεη όηη ρξεηάδνληαη ιηγόηεξεο γηα ηελ παξαγσγή ελόο ζπγθεθξηκέλνπ πνζνύ ειεθηξηθήο ελέξγεηαο, νηθνλνκίεο κπνξνύλ λα γίλνπλ ζην θόζηνο ζεκειίσζεο, κεηαθνξάο, θαη ζηα θαιώδηα δηαζύλδεζεο, θαη απηέο νη νηθνλνκίεο αληηζηαζκίδνπλ ειαθξώο ηηο πςειόηεξεο δαπάλεο κεξηθώλ από απηώλ ησλ κεγάισλ αλεκνγελλεηξηώλ.[3] Θεκειίσζε ππεξάθηησλ αλεκνγελλεηξηώλ Σν θόζηνο ζεκειίσζεο ησλ ππεξάθηησλ έξγσλ ινγαξηάδεηαη πεξίπνπ ζην 17 ηηο εθαηό ηνπ θόζηνπο ηεο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο. Πξώηκα παξαδείγκαηα ππεξάθηησλ αηνιηθώλ πάξθσλ ζπρλά ρξεζηκνπνηνύζαλ ηζηκεληέληεο βάζεηο κε βάξνο (ζρήκα 4.1 (Β) ), αθνύ απηέο ήηαλ θηελέο, θαη δελ ρξεηαδόηαλ δηάηξεζε ηεο γεο. Πνιιά κεηέπεηηα παξαδείγκαηα ρξεζηκνπνηνύζαλ ζεκειίσζε κε έλαλ ππιώλα από ράιπβα (monopile) (ζρήκα 4.1 (Α)) ηνλ νπνίν απιά ζθπξειαηνύζαλ ζηνλ βπζό ηεο ζάιαζζαο. Όζν ην βάζνο λεξνύ απμάλεη, παξόια απηά, ε δηάκεηξνο ηνπ monopile πνπ ρξεηάδεηαη απμάλεηαη θαη έηζη θάπνηα αηνιηθά πάξθα πνπ είλαη ζηα πνιύ βαζηά λεξά ρξεζηκνπνηνύλ ηξίπνδεο 73

74 (ζρήκα 4.1 (Γ)) γηα κεγαιύηεξε ζηαζεξόηεηα ή, ελαιιαθηηθά, κηα θαηαζθεπή jacket (νπζηαζηηθά έλαλ δηθηπσηό πύξγν) (ζρήκα 4.1 (Γ)). Τπάξρεη ηώξα ζεκαληηθό ελδηαθέξνλ ζηελ πηζαλόηεηα λα ρξεζηκνπνηεζνύλ πισηέο βάζεηο πνπ ζα επηηξέςνπλ ηα αηνιηθά πάξθα λα βξίζθνληαη ζε βαζύηεξα λεξά πάλσ από ηα 60 κέηξα. ρήκα 4.1 : Γηάθνξνη ηξόπνη ζεκειίσζεο ππεξάθηησλ αλεκνγελλεηξηώλ: (Α) ζεκειίσζε κε monopile, (Β) κε ηζηκεληέληα θάζε, (Γ) κε ηξίπνδα θαη (Γ) κε θαηαζθεπή jacket (δηθηπσηνύ πύξγνπ). [13] Καηαλεκεκέλε παξαγσγή Δίλαη πηζαλό νη αλεκνγελλήηξηεο λα επαλαθέξνπλ ζηε κλήκε ηνπο αλεκόκπινπο άληιεζεο λεξνύ πνπ ρξεζηκνπνηνύληαλ επξέσο ην πξώην ήκηζπ απηνύ ηνπ πξνεγνύκελνπ αηώλα ζε αγξνθηήκαηα θαη θάξκεο παγθνζκίσο. Απηέο νη πξώηκεο, κηθξήο θιίκαθαο Α/Γ έρνπλ πιένλ εθηνπηζηεί από ηα εμειηγκέλα θαη απνδνηηθόηεξα ηζνδύλακά ηνπο πνπ θπξίσο ρξεζηκνπνηνύληαη γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηζκνύ. Αλ θαη δελ ππάξρνπλ ηερληθνί ιόγνη γηα ηνπο 74

75 νπνίνπο δελ κπνξνύλ λα ρξεζηκνπνηεζνύλ κεγαιύηεξεο κνλάδεο, ην κνλαδηαίν κέγεζνο ησλ ζπζηεκάησλ απηώλ θπκαίλεηαη ζπλήζσο από 1 έσο 50 kw. Πξννξίδνληαη γηα κεκνλσκέλε ρξήζε ή θαηά κηθξέο ζπζηνηρίεο, ελώ κπνξνύλ λα ζπλδένληαη ή όρη ζην ππάξρνλ ειεθηξηθό δίθηπν. ηελ πξώηε πεξίπησζε θαινύληαη ζπζηήκαηα θαηαλεκεκέλεο αηνιηθήο παξαγσγήο. Από ηελ πιεπξά ηεο εηαηξείαο ειεθηξηζκνύ αιιά θαη ησλ πειαηώλ, ε θαηαλεκεκέλε παξαγσγή κπνξεί λα είλαη ρξήζηκε γηα ηελ παξνρή ππνζηήξημεο ηέινπο γξακκήο ηεο ηάζεο ζ' έλα εθηεηακέλν δίθηπν. Σα θαηαλεκεκέλα αηνιηθά ζπζηήκαηα κπνξνύλ επίζεο λα ρξεζηκνπνηεζνύλ σο ελαιιαθηηθή ιύζε ζηελ επέθηαζε ηνπ δηθηύνπ ζε απόκαθξα θνξηία. Όπσο παξαηεξείηαη, νη εθαξκνγέο ησλ αηνιηθώλ ζπζηεκάησλ δηακνξθώλνπλ έλα ζπλερέο ζύλνιν θαη ζε πνιιέο πεξηπηώζεηο δελ είλαη ζαθήο ε δηάθξηζε κεηαμύ ελόο αηνιηθνύ πάξθνπ θαη ελόο θαηαλεκεκέλνπ ζπζηήκαηνο. Ζ κόλε δηαθνξά κπνξεί λα αθνξά ην κέγεζνο ή ηνλ αξηζκό ησλ Α/Γ πνπ ρξεζηκνπνηνύληαη. Όηαλ δελ πθίζηαηαη ζύλδεζε κε ην δίθηπν, ε ειεθηξηθή ηζρύο είλαη κε ειεγρόκελε. Μόλν ην θνξηίν θαη ε παξαγσγή ηεο Α/Γ θαζνξίδνπλ ηελ πνηόηεηα ηζρύνο θαη ηα ραξαθηεξηζηηθά ηεο ηξνθνδνζίαο. Καηά ζπλέπεηα, ην θνξηίν πξέπεη λα είλαη ηθαλό λα ρξεζηκνπνηεί απηνύ ηνπ είδνπο ηε κε ειεγρόκελε ηζρύ ρσξίο λα πξνμελείηαη δεκία νύηε ζην θνξηίν νύηε ζηε γελλήηξηα ηεο Α/Γ. ρεηηθέο εξγαζίεο βξίζθνληαη ζε εμέιημε ώζηε λα βειηησζεί απηή ε θαηάζηαζε, όπνπ ηδηαίηεξν ελδηαθέξνλ παξνπζηάδεη απηή πνπ έρεη σο ζηόρν ηελ επηηπρή ζύλδεζε ελόο επαγσγηθνύ θηλεηήξα απεπζείαο κε κηα κε δηαζπλδεδεκέλε Α/Γ. ηα παξαδείγκαηα εθαξκνγήο πεξηιακβάλνληαη νη Α/Γ πνπ ρξεζηκνπνηνύληαη γηα άληιεζε ύδαηνο, παξαγσγή πάγνπ θαη γηα παξαγσγή ςύμεο Τβξηδηθά ζπζηήκαηα ηζρύνο Σα πβξηδηθά ζπζηήκαηα ηζρύνο ρξεζηκνπνηνύλ αλεκνγελλήηξηεο, ελδερνκέλσο θαη άιιεο αλαλεώζηκεο πεγέο ελέξγεηαο, καδί κε ληεδεινγελλήηξηεο γηα λα κνξθώζνπλ ην ηζνδύλακν κηαο κηθξνγξαθίαο δηθηύνπ. Μνινλόηη ην κέγεζνο κνλάδαο ησλ Α/Γ ζηηο εθαξκνγέο απηέο ζπλήζσο θπκαίλεηαη από 1 σο 50 kw, έρνπλ εγθαηαζηαζεί θαη πνιύ κεγαιύηεξεο κεραλέο θαη πβξηδηθά ζπζηήκαηα ηζρύνο. Μπνξνύλ λα ρξεζηκνπνηεζνύλ ζε ζπλδπαζκό κε ληεδεινγελλήηξηεο, ελεξγεηαθή απνζήθεπζε (π.ρ. κπαηαξίεο) θαη, όπνπ είλαη εθηθηό, κε άιιεο ΑΠΔ, Π.ρ. θσηνβνιηατθά ή πδξνειεθηξηθά ζπζηήκαηα. Όηαλ ρξεζηκνπνηνύληαη κε ηνλ ηξόπν απηό, ηα ζπζηήκαηα απηά ζπρλά νλνκάδνληαη πβξηδηθά ζπζηήκαηα ηζρύνο. Δλ γέλεη ρξεζηκνπνηνύληαη όπνπ δελ πθίζηαηαη θαζόινπ δίθηπν. Λόγσ ηεο ζηελήο ζύδεπμεο θαη ειέγρνπ όισλ ησλ πεγώλ ειεθηξνπαξαγσγήο θαη θάπνησλ (ή/θαη όισλ) από ηα ζπλδεδεκέλα θνξηία, ε αηνιηθή ζπληζηώζα ησλ πβξηδηθώλ ζπζηεκάησλ ηζρύνο κπνξεί λα επηηύρεη 100% δηείζδπζε. Γειαδή, ππό ηηο θαηάιιειεο αλεκνινγηθέο 75

76 ζπλζήθεο, ην ζύζηεκα αηνιηθήο ελέξγεηαο κπνξεί λα παξέρεη ζρεδόλ όιε ηελ ηζρύ πνπ απαηηείηαη από ην θνξηίν Δλεξγεηαθή παξαγσγηθόηεηα ησλ αηνιηθώλ ζπζηεκάησλ Δηζαγσγή Καηά ηε δηάξθεηα ηνπ έηνπο, ππάξρνπλ ζηηγκέο θαηά ηηο νπνίεο δελ πλέεη άλεκνο ή πλέεη κε ηαρύηεηεο θάησ από ηελ ηαρύηεηα εθθίλεζεο κηαο Α/Γ. Πξνθαλώο, ηα αηνιηθά ζπζηήκαηα δελ παξάγνπλ ελέξγεηα θαζ' όιεο ηηο ώξεο ελόο έηνπο. Αθόκα θαη όηαλ έλα αηνιηθό ζύζηεκα παξάγεη ελέξγεηα, απηό δελ γίλεηαη πάληα ζηελ πιήξε νλνκαζηηθή ηνπ ηζρύ. Έηζη απαηηείηαη έλα κέηξν ηεο ελεξγεηαθήο παξαγσγηθόηεηαο ηνπ αηνιηθνύ ζπζηήκαηνο όπσο είλαη ν ζπληειεζηήο δπλακηθνύ CF, κηα πεξηγξαθηθή παξάκεηξνο πνπ θαζνξίδεηαη θαη ρξεζηκνπνηείηαη ζηελ ειεθηξηθή βηνκεραλία. Ωο ελεξγεηαθόο ιόγνο, ε παξάκεηξνο απηή δελ παξέρεη θακία πιεξνθνξία γηα ηηο θπζηθέο δηεξγαζίεο πνπ ζπλδένληαη κε ηε κεηαηξνπή ηεο ελέξγεηαο πνπ πεξηέρεηαη ζηνλ άλεκν ζε ειεθηξηθή ελέξγεηα. Απαηηείηαη, ινηπόλ, κία πεξηγξαθή ηεο ζρέζεο κεηαμύ ηεο παξαγόκελεο ηζρύνο κηαο Α/Γ σο ζπλάξηεζε ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ (θακπύιε ηζρύνο) θαζώο θαη ε κεηαβνιή ησλ ηαρπηήησλ ηνπ αλέκνπ ζε κηα δεδνκέλε ρξνληθή πεξίνδν (θαηαλνκή ζπρλόηεηαο ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ). Οη ζπλαξηήζεηο απηέο καδί πεξηγξάθνπλ ην ζπλδπαζκό ησλ ραξαθηεξηζηηθώλ ηεο ειεθηξνπαξαγσγήο από ηελ Α/Γ κε απηά ηνπ θαζεζηώηνο ηνπ αλέκνπ ζην νπνίν ιεηηνπξγεί ε Α/Γ, θαη ρξεζηκνπνηνύληαη γηα λα πξνβιεθζεί ή λα εθηηκεζεί ε ελεξγεηαθή ηεο παξαγσγή. Αθνύ ιεθζνύλ ππόςε νη απώιεηεο ζην ζύζηεκα ζπιινγήο ηεο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο, νη αιιειεπηδξάζεηο κεηαμύ ησλ αλεκνγελλεηξηώλ ζ' έλα αηνιηθό πάξθν, θαη άιιεο απώιεηεο, κπνξνύλ λα αζξνηζηνύλ νη παξαγσγέο ησλ κεκνλσκέλσλ Α/Γ ώζηε λα δηακνξθσζεί κηα εθηίκεζε γηα ηελ ελεξγεηαθή παξαγσγή ηνπ αηνιηθνύ πάξθνπ. Απηέο νη εθηηκήζεηο ή πξνβιέςεηο ζπλεζέζηεξα γίλνληαη γηα έλα εκεξνινγηαθό έηνο θαη είλαη γλσζηέο σο ε «εηήζηα ελεξγεηαθή παξαγσγή» ηεο Α/Γ ή ηνπ αηνιηθνύ πάξθνπ Δθηίκεζε ηεο εηήζηαο ελεξγεηαθήο παξαγσγήο Ζ έληαζε ηνπ αηνιηθνύ πόξνπ πεξηγξάθεηαη πνζνηηθά από ηελ θαηαλνκή ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ. Ζ θακπύιε ηζρύνο κηαο Α/Γ απνηειεί ηελ πνζνηηθή ζπζρέηηζε κεηαμύ ηεο παξαγόκελεο ειεθηξηθήο ηζρύνο θαη ηεο πξνζπίπηνπζαο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ. Οη δύν απηέο ζπλαξηήζεηο καδί θαζνξίδνπλ ηελ εηήζηα ελεξγεηαθή παξαγσγή (ΔΔΠ), θαη ηόζν απηέο όζν θαη ε κεηαμύ ηνπο ζπζρέηηζε επεμεγνύληαη ζηα επόκελα. ηε γξαθηθή παξάζηαζε ηνπ ζρήκαηνο 76

77 4.2 παξνπζηάδεηαη ε δηαθξηηή εθδνρή κηαο ππνζεηηθήο / κεηξεκέλεο θαηαλνκήο ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ ζηε ζέζε εγθαηάζηαζεο ηεο Α/Γ. Ζ ζπλάξηεζε θαηαλνκήο ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ F(v) Γv παξέρεη ηνλ αξηζκό ησλ σξώλ αλά έηνο πνπ ε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ θείηαη κέζα ζην δηάζηεκα ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ ή δώλε πιάηνπο Γv, κεηαμύ ησλ ηηκώλ v θαη v+γv (γηα ην ζρήκα 4.2, Γv=0,5 m/s). Ο δείθηεο k θαζνξίδεη ηηο δώλεο ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ. Έηζη, ε δώλε k=21 αληηζηνηρεί ζηε δώλε πνπ νξηνζεηεί ην θάζκα από 10 έσο 10,5 m/s, κε κέζε ηαρύηεηα =10,25 m/s. Σν ύςνο ηεο ξάβδνπ γηα k=21 ππνδειώλεη όηη ε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ θείηαη κέζα ζ' απηό ην δηάζηεκα γηα πεξίπνπ 275 ώξεο/έηνο. Σν άζξνηζκα όισλ ησλ ξάβδσλ είλαη ώξεο (αξηζκόο σξώλ ζ' έλα έηνο). ρήκα 4.2 : Ηζηόγξακκα ηεο εηήζηαο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ ( =10,25 m/s, =275 h) ην ζρήκα 4.3 απεηθνλίδεηαη ε θακπύιε ηζρύνο γηα κία ππνζεηηθή Α/Γ 500 kw ζηελ ηππηθή ππθλόηεηα ηνπ αέξα (1,225 kg/ ). Ζ θακπύιε ηζρύνο Ρ(v) είλαη ε ζπλερήο ζπλάξηεζε πνπ πξνζδηνξίδεη ηελ παξαγσγή ειεθηξηθήο ηζρύνο ηεο αλεκνγελλήηξηαο ζπλαξηήζεη ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ. Ζ δηαθξηηή εθδνρή, πνπ αληηζηνηρεί ζηα κηθξά ηεηξαγσληθά ζύκβνια, ππνδειώλεηαη κε ην όπνπ ν αθέξαηνο δείθηεο k είλαη ν ίδηνο κε απηόλ πνπ ρξεζηκνπνηείηαη γηα ηελ θαηαλνκή ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ. 77

78 ρήκα 4.3 : Κακπύιε ηζρύνο κηαο αλεκνγελλήηξηαο 500 kw ( =345 kw γηα =10,25 m/s) Οη δύν απηέο ζπλαξηήζεηο, δει. ε θαηαλνκή ζπρλόηεηαο ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ θαη ε θακπύιε ηζρύνο ηεο Α/Γ, όηαλ πνιιαπιαζηαζηνύλ κεηαμύ ηνπο (ζρήκα 4.4) θαη αζξνηζηνύλ γηα όιεο ηηο ηαρύηεηεο ηνπ αλέκνπ (όιεο ηηο ηηκέο ηνπ δείθηε k) παξέρνπλ κηα εθηίκεζε ηεο εηήζηαο ελεξγεηαθήο παξαγσγήο όπνπ Ν είλαη ν ζπλνιηθόο αξηζκόο ησλ δσλώλ. Ζ παξαπάλσ ζρέζε κπνξεί λα εθαξκνζζεί γηα λα εθηηκεζεί ε εηήζηα ελεξγεηαθή παξαγσγή (ζε Wh/έηνο) ε νπνία αλακέλεηαη από ηελ Α/Γ κε κηα ζπγθεθξηκέλε θακπύιε ηζρύνο πνπ ιεηηνπξγεί ζην θαζεζηώο αλέκνπ πνπ πεξηγξάθεηαη από ηελ θαηαλνκή ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ. 78

79 ρήκα 4.4 : Παξάδεηγκα ηεο εθηηκνύκελεο ελέξγεηαο ζηε δώλε k ( =95 MWh) Ο ζπληειεζηήο δπλακηθνύ σο κέηξν ηεο ελεξγεηαθήο παξαγσγήο Ο ζπληειεζηήο δπλακηθνύ CFyr, (γηα έλα έηνο) είλαη έλα κέηξν ηεο εηήζηαο απόδνζεο ελεξγεηαθήο παξαγσγήο ηεο γελλήηξηαο. Οξίδεηαη σο ν ιόγνο ηεο πξαγκαηηθήο (ή εθηηκνύκελεο) παξαρζείζαο ελέξγεηαο πξνο ηελ ελέξγεηα πνπ ζα παξαγόηαλ εάλ ε Α/Γ ιεηηνπξγνύζε θάζε ώξα ηνπ έηνπο ζε πιήξε νλνκαζηηθή ηζρύ: Οη ηηκέο ηνπ ζπληειεζηή δπλακηθνύ θπκαίλνληαη εμ νξηζκνύ από 0 έσο 100%. ηηο πην απνδνηηθέο αηνιηθέο εγθαηαζηάζεηο δηεζλώο έρνπλ επηηεπρζεί ηηκέο ηνπ ζπληειεζηή δπλακηθνύ από 24 έσο 30%, κε 28% λα αληηζηνηρεί ζε κηα αξθεηά θαιή κνλάδα. Γηα παξάδεηγκα, εάλ έλα αηνιηθό ζύζηεκα 100 MW παξήγαγε 245 εθαηνκκύξηα kwh θαηά ηε δηάξθεηα ελόο νξηζκέλνπ έηνπο, ν αληίζηνηρνο ζπληειεζηήο δπλακηθνύ ζα ήηαλ: Αληίζηνηρα, ε εμίζσζε (4.3) κπνξεί λα ρξεζηκνπνηεζεί γηα λα ππνινγηζηεί ε εηήζηα ελεξγεηαθή παξαγσγή κίαο ππνζεηηθήο Α/Γ 500 kw πνπ ιεηηνπξγεί κε έλα ζπληειεζηή δπλακηθνύ 0,28. Σν απνηέιεζκα ηόηε είλαη kwh/έηνο. Όηαλ εμεηάδνληαη νη ηηκέο CF ησλ αηνιηθώλ ζπζηεκάησλ πξέπεη λα εμαθξηβώλεηαη ε πεξίνδνο αλαθνξάο. Απηή είλαη ζπλήζσο έλα έηνο, αιιά ζπληειεζηέο δπλακηθνύ κπνξεί λα θαζνξίδνληαη θαη γηα έλα κήλα. 79

80 Δάλ ζ' απηόλ ηνλ κήλα πθίζηαληαη πνιύ πςειέο ηαρύηεηεο αλέκνπ, ηόηε ε αληίζηνηρε ηηκή ηνπ CF κπνξεί λα είλαη παξαπιαλεηηθή εάλ εθιεθζεί σο κέζε εηήζηα ηηκή. Από ηελ άιιε, πξέπεη λα αλαθεξζεί όηη νη ζπκβαηηθέο πεγέο είλαη θη απηέο δηαθνπηόκελεο θαηά δηαθνξεηηθό ηξόπν, δεδνκέλνπ όηη ππόθεηληαη ζε δηάθνξνπο ηύπνπο δηαθνπώλ ιεηηνπξγίαο, πρ ιόγσ ζπληήξεζεο, δπζιεηηνπξγηώλ, θιπ. Οη ζπληειεζηέο δπλακηθνύ ησλ ζπκβαηηθώλ ζπζηεκάησλ ηζρύνο είλαη ζεκαληηθά κεγαιύηεξνη από απηνύο ησλ αλεκνγελλεηξηώλ / αηνιηθώλ πάξθσλ κε ηππηθέο ηηκέο κεηαμύ 60 θαη 70%, αλάινγα κε ηνλ ηύπν ηεο εγθαηάζηαζεο, ηελ ειηθία ηεο θαη άιινπο παξάγνληεο. 4.3 Αμηνπηζηία ησλ αηνιηθώλ ζπζηεκάησλ Δπίδξαζε ησλ εμειίμεσλ ζην ζρεδηαζκό θαη ηελ θαηαζθεπή Οη πξώηεο γεληάο αλεκνγελλήηξηεο πνπ εγθαηαζηάζεθαλ ζηελ Καιηθόξληα ζηηο αξρέο ηεο δεθαεηίαο ηνπ '80 αληηκεηώπηζαλ πνιιέο αζηνρίεο (κεξηθέο αξθεηά ζεακαηηθέο), νη νπνίεο ελ κέξεη νθείινληαλ ζηελ αλεπαξθή θαηαλόεζε ηεο επίδξαζεο ησλ δπλάκεσλ ξίπεζεο ηνπ αλέκνπ ζηνλ ηξόπν αζηνρίαο ιόγσ θάκςεο ή θόπσζεο ησλ δνκηθώλ ζπληζησζώλ. Με ηε ζεκαληηθά βειηησκέλε γλώζε ηεο πξαγκαηηθήο δνκήο ησλ ξηπώλ ηνπ αλέκνπ, ηελ αλάπηπμε θαη δηάδνζε βειηησκέλσλ εξγαιείσλ πξνζνκνίσζεο θαη ζρεδίαζεο, ηηο βειηησκέλεο ηερληθέο θαηαζθεπήο θαη ηελ εκπεηξία από εθαηνκκύξηα ώξεο ιεηηνπξγίαο, έρεη βειηησζεί εληππσζηαθά ε αμηνπηζηία ησλ ζεκεξηλώλ Α/Γ. Οη βειηηώζεηο ζηελ αμηνπηζηία αθνξνύλ όρη κόλν ηηο θύξηεο δνκηθέο ζπληζηώζεο, αιιά θαη ηα ππνζπζηήκαηα ππνζηήξημεο ηεο Α/Γ, όπσο είλαη γηα παξάδεηγκα ην ζύζηεκα ειέγρνπ κέζσ Ζ/Τ ηεο Α/Γ, θαη ηα ζπζηήκαηα εθηξνπήο θαη κεηαβνιήο ηνπ βήκαηνο. Δπίζεο, βειηηώζεθαλ ηα πξνγξάκκαηα δηαζθάιηζεο πνηόηεηαο θαη επηζεώξεζεο ησλ θαηαζθεπαζηώλ. Από ηελ άιιε, νη ζρεδηαζηέο έρνπλ δώζεη ηδηαίηεξε πξνζνρή ζηελ επηζθεπαζηκόηεηα θαη ηε ζπληεξεζηκόηεηα ησλ ππνζπζηεκάησλ ησλ Α/Γ. Δμάιινπ, έρεη επεθηαζεί ην δηάζηεκα κεηαμύ ησλ ζεκαληηθώλ γεληθώλ επηζθεπώλ, γηα παξάδεηγκα από πέληε ζε δέθα έηε ή/θαη πεξηζζόηεξν. Τπάξρνπλ δηάθνξνη ηξόπνη κέηξεζεο απηώλ ησλ βειηηώζεσλ θαη ηεο ηξέρνπζαο αμηνπηζηίαο, ζηνπο νπνίνπο πεξηιακβάλνληαη ν κέζνο ρξόλνο κεηαμύ βιαβώλ γηα ηηο θύξηεο ζπληζηώζεο θαη ηα ππνζπζηήκαηα, ν κέζνο ρξόλνο γηα επηζθεπή θαη ην θόζηνο γηα ηελ επηδηόξζσζε κηαο βιάβεο. Έλα κέηξν ηεο αμηνπηζηίαο νιόθιεξνπ ηνπ ζπζηήκαηνο πνπ ρξεζηκνπνηείηαη ζπρλά είλαη ε δηαζεζηκόηεηα. 80

81 4.3.2 Γηαζεζηκόηεηα Ζ ηηκή ηεο δηαζεζηκόηεηαο Α ελόο αηνιηθνύ πάξθνπ γηα κηα νξηζκέλε ρξνληθή πεξίνδν κπνξεί λα πξνθύςεη από ηηο ηηκέο εκεξήζηαο δηαζεζηκόηεηαο θάζε Α/Γ. Γεληθά, γηα κία θαζνξηζκέλε ρξνληθή πεξίνδν (πρ κία εκέξα, εβδνκάδα, έλα κήλα ή έλα έηνο), ε δηαζεζηκόηεηα νξίδεηαη σο ν ιόγνο ησλ σξώλ πνπ ην αηνιηθό ζύζηεκα ήηαλ ζε ζέζε λα παξάγεη ηζρύ πξνο ηνλ αξηζκό ησλ σξώλ απηήο ηεο ρξνληθήο πεξηόδνπ: Έλαο άιινο, πην δύζθνινο ζηνλ θαζνξηζκό ηνπ θαη ελ γέλεη δηθνξνύκελνο νξηζκόο είλαη ν ιόγνο ησλ πξαγκαηηθώλ σξώλ ιεηηνπξγίαο πξνο ηνλ αξηζκό ησλ σξώλ πνπ νη ηαρύηεηεο ηνπ αλέκνπ βξίζθνληαλ εληόο ηνπ εύξνπο ιεηηνπξγίαο. Αλεμάξηεηα ηνπ πώο θαζνξίδεηαη, ε βέιηηζηε ηηκή δηαζεζηκόηεηαο ζα ήηαλ 100%, πνπ ζεκαίλεη όηη ην ζύζηεκα δελ ζα έρεη θακία δηαθνπή ιεηηνπξγίαο ή δπζιεηηνπξγία πνπ λα ην εκπνδίδεη από ην λα παξάγεη ηζρύ. Σα ζύγρξνλα αηνιηθά πάξθα επηηπγράλνπλ ζπλήζσο ηηκέο δηαζεζηκόηεηαο 98% ή πεξηζζόηεξν, αξθεηά επάλσ από ην 60% ή/θαη ιηγόηεξν ησλ αξρώλ ηεο δεθαεηίαο ηνπ ' Αληαπνδνηηθόηεηα θόζηνπο Σν θόζηνο ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο έρεη κεησζεί εληππσζηαθά θαηά ηα ηειεπηαία 15 έηε, θαζώο έρεη αλαπηπρζεί ε ηερλνινγία θαη νη Α/Γ έρνπλ θαηαζηεί θζελόηεξεο θαη πην παξαγσγηθέο. Τπάξρνπλ δύν θύξηα δεηήκαηα ηα νπνία επεξεάδνπλ ην θόζηνο ηνπ ειεθηξηζκνύ πνπ παξάγεηαη από ηνλ άλεκν, επνκέλσο θαη ηελ ηειηθή ηνπ ηηκή: Οη ηερληθνί παξάγνληεο, όπσο είλαη ε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ θαη ε θύζε ησλ Α/Γ (δηαζεζηκόηεηα, ν ηξόπνο δηάηαμήο ηνπο, θιπ.). Ζ νηθνλνκηθή πξννπηηθή απηώλ πνπ αλαπηύζζνπλ θαη ρξεκαηνδνηνύλ ηα έξγα, π.ρ. ην επηηόθην απόδνζεο πνπ απαηηείηαη ζην θεθάιαην θαη ην ρξνληθό δηάζηεκα θαηά ην νπνίν απνπιεξώλεηαη ην θεθάιαην. Έηζη, ην θόζηνο ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο ζηελ Οιιαλδία κεηώζεθε θαηά έλα ζπληειεζηή ηξία κεηαμύ ησλ εηώλ 1985 θαη 1995, θαη ζηε Γεξκαλία θαηά ην έλα ηξίην κεηαμύ ηνπ 1991 θαη ηνπ Οη ηηκέο ηεο ελέξγεηαο κεηώζεθαλ αθόκα ηαρύηεξα (έπεζαλ ζην κηζό ηα ηειεπηαία 9-10 ρξόληα), θαη απηέο ιόγσ ησλ κηθξόηεξσλ ηηκώλ ησλ Α/Γ, ηεο πςειόηεξεο απνδνηηθόηεηαο θαη 81

82 δηαζεζηκόηεηαο ησλ ρξεζηκνπνηνύκελσλ κεραλώλ, θαη ησλ ρακειόηεξσλ δαπαλώλ ιεηηνπξγίαο θαη ζπληήξεζεο. Ζ ηξέρνπζα ηηκή ηεο ελέξγεηαο πνπ αληηζηνηρεί ζ' έλα κέζν θόζηνο αηνιηθνύ πάξθνπ 850/kW είλαη 9,6 c /kwh ζηα 5 m/s, ειαηηνύκελε ζε 3,4 c /kwh γηα 10 m/s (νη ηαρύηεηεο ηνπ αλέκνπ αλαθέξνληαη ζην ύςνο ηεο πιήκλεο). Σν θόζηνο ηεο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο ζπλίζηαηαη από: ην θόζηνο θεθαιαίνπ - γηα ηελ θαηαζθεπή ηεο κνλάδαο ειεθηξνπαξαγσγήο θαη ηε ζύλδεζή ηεο κε ην δίθηπν, ηηο ηξέρνπζεο δαπάλεο - γηα ηε ιεηηνπξγία, ηελ ηξνθνδνζία θαη ηε ζπληήξεζε ηεο εγθαηάζηαζεο, ηε ρξεκαηνδόηεζε, δει. ην θόζηνο εμόθιεζεο ησλ επελδπηώλ θαη ησλ ηξαπεδώλ. Γηα ηηο Α/Γ δελ πθίζηαληαη δαπάλεο θαπζίκνπ, αθνύ ν άλεκνο είλαη ειεύζεξνο. Μόιηο απνπιεξσζεί ην έξγν, νη κόλεο ηξέρνπζεο δαπάλεο αθνξνύλ ηε ιεηηνπξγία θαη ζπληήξεζε (Λ&) ηεο εγθαηάζηαζεο. Σν θόζηνο θεθαιαίνπ θπκαίλεηαη κεηαμύ ηνπ 75 θαη 90% ηνπ ζπλνιηθνύ θόζηνπο. Σν θόζηνο κηαο Α/Γ ζήκεξα είλαη κεηαμύ /kW. Σα θόζηε πξνεηνηκαζίαο θαη εγθαηάζηαζεο ηνπ έξγνπ πξνζζέηνπλ άιια /kW, αλάινγα κε ηνλ αξηζκό θαη ην κέγεζνο ησλ κεραλώλ ζην αηνιηθό πάξθν, θαη ηελ ηνπνζεζία. Απηό αλεβάδεη ην ζπλνιηθό θόζηνο ηεο αηνιηθήο ελέξγεηαο ζε πεξίπνπ αλά kw εγθαηεζηεκέλεο ηζρύνο. Με ηελ πάξνδν ηνπ ρξόλνπ έρεη αιιάμεη ην νηθνλνκηθόηεξν κέγεζνο ηεο Α/Γ, ην νπνίν ζπλερίδεη λα απμάλεη. Όζν πην κεγάιεο είλαη νη κεραλέο, ηόζν ιηγόηεξεο απαηηνύληαη γηα έλα δεδνκέλν δπλακηθό, θαη απηό επηθέξεη εμνηθνλόκεζε ζηα θόζηε εξγνηαμίνπ θαη Λ&. Γηα παξάδεηγκα, ηα θόζηε εξγνηαμίνπ κπνξνύλ λα κεησζνύλ θαηά 25% πεξίπνπ από ηηο κεραλέο κεγέζνπο 300 kw ζηηο κεραλέο ηνπ 1 MW. Οη ηξέρνπζεο δαπάλεο Λ& πεξηιακβάλνπλ ηε ζπληήξεζε, ην κίζζσκα ησλ γαηώλ, ηα αλαιώζηκα, ηηο επηζθεπέο, ηελ αζθάιηζε, ηε δηνίθεζε, θιπ. Απηά ηα θόζηε πνηθίιινπλ κεηαμύ ησλ ρσξώλ θαη ησλ αηνιηθώλ πάξθσλ, αιιά νη εκπεηξίεο από ηε Γαλία θαη ηε Γεξκαλία δείρλνπλ όηη ην εηήζην θόζηνο Λ& γηα ηηο λέεο Α/Γ εγθαηεζηεκέλεο ηζρύνο κεηαμύ 0,5 θαη 1,5 MW είλαη πεξίπνπ 0,6 έσο 1,0 c /kwh, ην κηζό ηνπ νπνίνπ αθνξά ην θόζηνο αζθάιηζεο (ην θόζηνο Λ& είλαη γύξσ ζηα 25/kW/έηνο γηα κεραλέο ησλ 200 kw, ην νπνίν θαηέξρεηαη πεξίπνπ ζηα 15/kW/έηνο γηα ηηο κεραλέο ησλ 500 kw). Γηα κεραλέο πνπ ιεηηνπξγνύλ πάλσ από 10 έηε ηα θόζηε απηά κπνξεί λα αλέιζνπλ ζην επίπεδν ησλ 1,5 έσο 2 c /kwh. Ο ηξόπνο κε ηνλ νπνίν έρεη απμεζεί ην κέγεζνο θαη ε παξαγσγηθόηεηα ησλ κεραλώλ ηα ηειεπηαία ρξόληα παξνπζηάδεηαη ζην ζρήκα 4.5 (ηα δεδνκέλα αθνξνύλ ηε Γαλία). Σν κέζν κέγεζνο ησλ εγθαηεζηεκέλσλ Α/Γ ζηε Γαλία 82

83 απμήζεθε από 71 kw ην 1985 ζε 523 kw ην Ζ παξαγσγηθόηεηα ησλ λέσλ κεραλώλ απμήζεθε από 673 ζε 1037 kwh/ θαηά ηα ίδηα έηε. Έρεη επίζεο εμεηαζζεί ε ζύλδεζε κεηαμύ ηνπ κεγέζνπο ησλ Α/Γ θαη ησλ ηηκώλ ηεο ελέξγεηαο, ε νπνία θαηαδεηθλύεη κηα κείσζε θαηά 44% από ηηο πξώηκεο κεραλέο ησλ 95 kw ζ' απηέο κε κέγεζνο 600 kw (ζρήκα δεμηά). ρήκα 4.5 : Μεγέζε, παξαγσγηθόηεηα θαη ηηκέο ελέξγεηαο ησλ Α/Γ ζηε Γαλία 4.4. Υαξαθηεξηζηηθά ηεο παξνρήο ηζρύνο Σν ζεκαληηθόηεξν ηερληθό ραξαθηεξηζηηθό ηεο ειεθηξηθήο ηζρύνο πνπ παξάγεηαη από αηνιηθά ζπζηήκαηα είλαη ε κεηαβνιή ηεο κε ην ρξόλν, ην νπνίν απεηθνλίδεη ηε ρξνληθή κεηαβιεηόηεηα ηνπ αηνιηθνύ πόξνπ. ηα επόκελα εμεηάδνληαη ην εύξνο ησλ ρξνληθώλ θιηκάθσλ θαη νη επηπηώζεηο ηνπο ζηελ απόδνζε ηνπ αηνιηθνύ ζπζηήκαηνο πζρέηηζε κε ην θνξηίν Ωο γλσζηόλ, όια ηα ειεθηξηθά θνξηία έρνπλ κία ζεκαληηθή πξνβιέςηκε ζπληζηώζα. Γηα παξάδεηγκα, ε σξηαία δήηεζε θαηά ηε δηάξθεηα κηαο ζεξηλήο ή ρεηκεξηλήο εκέξαο είλαη αξθεηά γλσζηή, όπσο είλαη θαη ε θαηαλνκή ηεο δήηεζεο από κήλα ζε κήλα. Οη εκεξήζηεο θαη κεληαίεο θαηαλνκέο ηνπ θνξηίνπ κπνξνύλ λα ζπγθξηζνύλ κε ηελ παξειζνύζα ή ηελ αλακελόκελε ειεθηξηθή παξαγσγή ελόο αηνιηθνύ πάξθνπ. Καηά ζπλέπεηα, άπαμ θαη ππάξρεη κηα ζπζρέηηζε κεηαμύ ησλ ρξνληθώλ θαηαλνκώλ ηνπ αηνιηθά παξαγόκελνπ ειεθηξηζκνύ θαη ηεο δήηεζεο ηνπ θνξηίνπ, ζην αηνιηθό ζύζηεκα κπνξεί λα απνδνζεί κία ηηκή δπλακηθνύ πέξαλ απηήο ηεο ελέξγεηαο. 83

84 Όζν πην ζπζρεηηζκέλεο είλαη απηέο νη θαηαλνκέο, ηόζν πην αμηόπηζηα κπνξεί λα θαιύςεη κέξνο ηνπ θνξηίνπ ε αηνιηθά παξαγόκελε ειεθηξηθή ελέξγεηα. Αλάινγα κε ην δπλακηθό θαη ηε δηάξζξσζε ηνπ θόζηνπο ησλ ζπκβαηηθώλ πεγώλ θαη κε ην βαζκό ηεο αηνιηθήο δηείζδπζεο, ε αηνιηθά παξαγόκελε ειεθηξηθή ελέξγεηα κπνξεί λα είλαη πην σθέιηκε θαη πνιύηηκε απ' όηη δηαθνξεηηθά Παξαγσγή κεκνλσκέλεο Α/Γ θαη αηνιηθνύ πάξθνπ Παξαηεξείηαη κηα ζεκαληηθή δηαθνξά ζηα βξαρππξόζεζκα (δεπηεξόιεπηα έσο ιεπηά) ρξνληθά ραξαθηεξηζηηθά ηεο ειεθηξηθήο ηζρύνο από κηα κεκνλσκέλε Α/Γ ζε ζρέζε κε απηά ελόο αηνιηθνύ πάξθνπ. ' έλα ζεκαληηθό εύξνο ησλ ηαρπηήησλ ιεηηνπξγίαο, ε παξαγόκελε ειεθηξηθή ηζρύο κηαο κεκνλσκέλεο Α/Γ ζπκπίπηεη άκεζα κε ηα ρξνληθά ραξαθηεξηζηηθά ηνπ πεδίνπ ξνήο ηνπ αλέκνπ πνπ πξνζπίπηεη ζε απηή. Ζ αδξάλεηα ηνπ δξνκέα νκαινπνηεί ηηο δηαθπκάλζεηο ηνπ αλέκνπ ηεο ηάμεο ηνπ δεπηεξνιέπηνπ ή ιηγόηεξν, όκσο νη ζπληζηώζεο δηαθύκαλζεο ηνπ αλέκνπ κε πεξηόδνπο κεγαιύηεξεο από απηή κπνξνύλ λα αλαπαξαρζνύλ ζηελ παξαγόκελε ηζρύ κηαο κεκνλσκέλεο Α/Γ, αλάινγα κε ηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπ ζπζηήκαηνο ειέγρνπ ηεο Α/Γ. Σν ζύζηεκα ειέγρνπ ηεο Α/Γ κπνξεί λα ζπκβάιεη ζηελ εμνκάιπλζε ηεο παξαγόκελεο ειεθηξηθήο ηζρύνο. Απηό ζπκβαίλεη ζπλήζσο όηαλ νη ηαρύηεηεο ηνπ αλέκνπ είλαη αξθεηά πςειέο ώζηε, ελ όςεη ησλ κεηαβαιιόκελσλ ηαρπηήησλ εηζξνήο ηνπ αλέκνπ, ην ζύζηεκα ειέγρνπ ξπζκίδεη ηελ απνδνηηθόηεηα ησλ αεξνδπλακηθώλ πηεξπγίσλ ηεο Α/Γ έηζη ώζηε λα δηαηεξεζεί ε ειεθηξηθή παξαγσγή ζε κηα ζηαζεξή ηηκή, ίζε κε ηελ νλνκαζηηθή ηζρύ ηεο Α/Γ. Από ηελ άιιε, ε παξαγσγή ειεθηξηθήο ηζρύνο ελόο αηνιηθνύ πάξθνπ είλαη ζπλήζσο αξθεηά πην νκαιή ζε ζρέζε κε απηήλ κηαο κεκνλσκέλεο Α/Γ. Ο βαζκόο εμνκάιπλζεο εμαξηάηαη από ηε γεσγξαθηθή έθηαζε ηνπ πάξθνπ, ηε κέζε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ, ηα ραξαθηεξηζηηθά ειέγρνπ ησλ Α/Γ θαη, ηέινο, από ηηο ιεπηνκέξεηεο ηνπ αλάγιπθνπ ηνπ εδάθνπο θαη από ηνλ ηξόπν πνπ επεξεάδνπλ ηε δηαλνκή ησλ ηαρπηήησλ ηνπ αλέκνπ κέζα ζην αηνιηθό πάξθν. Ζ θύξηα αηηία ηεο εμνκάιπλζεο απηήο είλαη όηη ε δνκή ησλ ξηπώλ ηνπ αλέκνπ, ζην ρώξν θαη ην ρξόλν, θαζίζηαηαη ελ γέλεη όιν θαη πεξηζζόηεξν αζπζρέηηζηε ζε απνζηάζεηο κεγαιύηεξεο από αξθεηέο δηακέηξνπο ηνπ δξνκέα. ε ζρέζε κε ηηο δηαθπκάλζεηο κηαο κεκνλσκέλεο Α/Γ, ε πιήξεο έιιεηςε ζπζρέηηζεο ζα ππνδήισλε όηη νη δηαθπκάλζεηο ζηελ παξαγσγή ειεθηξηθήο ηζρύνο ηνπ αηνιηθνύ πάξθνπ κεηώλνληαη κε ηελ ηεηξαγσληθή ξίδα ηνπ αξηζκνύ ησλ αζπζρέηηζησλ κεραλώλ ηεο κνλάδαο πνπ ζπκβάιινπλ ζηελ παξαγσγή. Έηζη, κπνξεί λα εθαξκνζηεί ε ίδηα αξρή εμνκάιπλζεο πεδίνπ ηεο ζπγθεληξσηηθήο παξαγσγήο ησλ αηνιηθώλ πάξθσλ. 84

85 Όπσο θαη κε ηηο Α/Γ ζ' έλα κεκνλσκέλν αηνιηθό πάξθν, κηα ηέηνηα εμνκάιπλζε ζα κπνξνύζε λα πξνθύςεη σο απνηέιεζκα ηεο έιιεηςεο ζπζρέηηζεο ησλ δηαθπκάλζεσλ ζηα πεδία ηνπ αλέκνπ πνπ πξνζπίπηνπλ ζηα θαηαλεκεκέλα αηνιηθά πάξθα Πνηόηεηα ηζρύνο Καζόζνλ ηα αηνιηθά πάξθα ζπρλά ζπλδένληαη ζην δίθηπν ηεο εηαηξείαο ειεθηξηζκνύ, νη ππεύζπλνη πξνγξακκαηηζκνύ θαη δηαρείξηζεο ηνπ ζπζηήκαηνο ηεο εηαηξείαο απηήο ελδηαθέξνληαη γηα ηα ηερληθά ραξαθηεξηζηηθά ηεο παξερόκελεο ειεθηξηθήο ηζρύνο. Όπσο αλαθέξζεθε ήδε, ην ζεκαληηθόηεξν από απηά ηα ραξαθηεξηζηηθά, ηα νπνία ιακβαλόκελα σο ζύλνιν αλαθέξνληαη σο "πνηόηεηα ηζρύνο", είλαη ε κεηαβιεηόηεηα κε ην ρξόλν. Άιιεο παξάκεηξνη ηεο πνηόηεηαο ηζρύνο πεξηιακβάλνπλ ην ζπληειεζηή ηζρύνο, ηελ αξκνληθή παξακόξθσζε, ηηο δηαθπκάλζεηο ηεο ηάζεο θαη ηηο απνθιίζεηο ηεο ζπρλόηεηαο. Ζ ζρεηηθή ηνπο βαξύηεηα εμαξηάηαη από ην ηνπηθό ειεθηξηθό δίθηπν θαη ηελ επηινγή ησλ Α/Γ. Οη πξώηκεο Α/Γ κε επαγσγηθέο γελλήηξηεο δηέζεηαλ αλεπαξθή ειεθηξνκεραλνινγηθό εμνπιηζκό αληηζηάζκηζεο ηεο άεξγεο ηζρύνο, κε απνηέιεζκα νη εηαηξείεο ειεθηξηζκνύ λα πθίζηαληαη απμεκέλεο απώιεηεο κεηαθνξάο θαη δπζθνιία ειέγρνπ ηεο ηάζεο ηνπ ζπζηήκαηνο. Οη ρεηξηζηέο ησλ αηνιηθώλ κνλάδσλ αλαγθάζηεθαλ λα βειηηώζνπλ ηελ πνηόηεηα ηεο παξερόκελεο ζην δίθηπν ηζρύνο όηαλ νη εηαηξείεο ειεθηξηζκνύ άξρηζαλ λα ρξεώλνπλ γηα ηελ ππνζηήξημε ησλ ππέξκεηξσλ VAr [άεξγνο ηζρύο]. Οη εηαηξείεο απαηηνύλ πιένλ νη κηθξνί παξαγσγνί πνπ ρξεζηκνπνηνύλ επαγσγηθέο γελλήηξηεο λα παξέρνπλ ζην ζεκείν ηεο δηαζύλδεζεο ζπληειεζηή ηζρύνο θνληά ζηε κνλάδα. Ζ ηερλνινγία ησλ ειεθηξνληθώλ ηζρύνο πνπ ρξεζηκνπνηνύληαη ζηηο ζύγρξνλεο Α/Γ κεηαβιεηήο ηαρύηεηαο παξέρεη έλα πιήξεο θάζκα ειέγρνπ ηνπ ζπληειεζηή ηζρύνο ζε όιεο ηηο ζπλζήθεο ιεηηνπξγίαο, αθόκε θαη θαηά ηε δηαθνπή ιεηηνπξγίαο ηεο Α/Γ. Οη αξκνληθέο είλαη αλεπηζύκεηεο παξακνξθώζεηο ηεο εκηηνλνεηδνύο ηάζεο ΔΡ ηεο εηαηξείαο ειεθηξηζκνύ θαη ησλ θπκαηνκνξθώλ ηνπ ξεύκαηνο, νη νπνίεο ρξήδνπλ πξνζνρήο ιόγσ ηεο δεκηάο πνπ κπνξεί λα πξνθιεζεί ηόζν ζηνλ εμνπιηζκό δηαλνκήο ηεο εηαηξείαο ειεθηξηζκνύ όζν θαη ζηηο ζπζθεπέο ησλ πειαηώλ. Μεξηθέο αηνιηθέο εγθαηαζηάζεηο πξώηεο γεληάο ρξεζηκνπνηνύζαλ παιαηόηεξα ζπζηήκαηα αληηζηξνθήο ΔΡ (δηαηάμεηο γεθπξώλ 6-παικηθώλ ζπξίζηνξ ρσξίο εμσηεξηθή δηόξζσζε αξκνληθώλ ή θηιηξάξηζκα), κε απνηέιεζκα ηελ παξαγσγή αξκνληθώλ ρακειόηεξεο ηάμεο. Σα πξνεγκέλα ζπζηήκαηα αληηζηξνθέσλ πνπ δηαηίζεληαη ζήκεξα παξάγνπλ ηζρύ κε πνιύ κηθξή αξκνληθή παξακόξθσζε. Πιένλ, κε ηελ πξνζζήθε δηαηάμεσλ δηόξζσζεο ησλ αξκνληθώλ θαη ηε ρξήζε πξνεγκέλσλ ειεθηξνληθώλ ηζρύνο ζηηο Α/Γ κεηαβιεηήο ηαρύηεηαο, νη αξκνληθέο δελ πξνθαινύλ ζεκαληηθά πξνβιήκαηα. 85

86 Όηαλ νη Α/Γ ιεηηνπξγνύλ, ε παξαγσγή ηζρύνο ηνπο κεηαβάιιεηαη από δεπηεξόιεπην ζε δεπηεξόιεπην, αλάινγα κε ηελ έληαζε θαη ηελ ηύξβε ηνπ αλέκνπ. Ζ επίδξαζε ηνπ πύξγνπ, θαζώο ηα πηεξύγηα πεξηζηξέθνληαη πίζσ ηνπ, εηζάγεη επίζεο κηα πεξηνδηθή δηαηαξαρή ζηελ παξαγόκελε ηζρύ, πνπ είλαη κεγαιύηεξε ζηηο πςειόηεξεο ηαρύηεηεο ηνπ αλέκνπ. Απηέο νη δηαθπκάλζεηο ηεο ηζρύνο πξνθαινύλ κεηαβνιέο ηεο ηάζεο ζην ηνπηθό ειεθηξηθό δίθηπν, ην ιεγόκελν "ηξεκόπαηγκα". Σα όξηα ζην ηξεκόπαηγκα πνπ κπνξεί λα πξνθαιέζεη ν ηπρόλ ζπλδεδεκέλνο εμνπιηζκόο θαζνξίδνληαη από ζρεηηθά πξόηππα πνπ ηίζεληαη ώζηε λα απνθεπρζεί ε δηαηαξαρή ζε άιινπο θαηαλαισηέο. Σν ηξεκόπαηγκα είλαη πηζαλό λα απνηειεί πξόβιεκα κόλν ζηηο κηθξέο νκάδεο ή ζε κεκνλσκέλεο Α/Γ, εηδηθά ηηο κεγάιεο κεραλέο πνπ ζπλδένληαη ζε ρακειόηεξεο ηάζεηο. Οη ξπζκηδόκελεο κε απώιεηα ζηήξημεο Α/Γ παξάγνπλ ιηγόηεξεο δηαηαξαρέο από απηέο κε κεηαβνιή ηνπ βήκαηνο. Οη Α/Γ κεηαβιεηήο ηαρύηεηαο έρνπλ πνιύ κηθξή επίδξαζε, ελώ απηέο κε επαγσγηθέο γελλήηξηεο (ζπλεζέζηεξεο) κπνξνύλ επίζεο θαηά ηελ εθθίλεζή ηνπο λα πξνθαιέζνπλ δηαηαξαρέο. Απηό απνηειεί θαηά θαλόλα πξόβιεκα ηνπ παξειζόληνο, θαζώο ζηα πεξηζζόηεξα κνληέια εγθαζίζηαληαη κνλάδεο "ήπηαο εθθίλεζεο". Πάλησο, πξέπεη επίζεο λα εμεηάδεηαη ε απόηνκε κεηαβνιή ηεο ηάζεο πνπ ζα εκθαληζηεί όηαλ δηαθνπεί ε ιεηηνπξγία ηεο Α/Γ ελώ βξίζθεηαη ζε πιήξε ηζρύ, ιόγσ ηζρπξώλ αλέκσλ. πλήζσο γίλεηαη απνδεθηό όηη, ππό θαλνληθέο ζπλζήθεο, είλαη απίζαλν λα δηαθνπεί ε ιεηηνπξγία πεξηζζόηεξσλ ηεο κίαο ή δύν Α/Γ ηαπηόρξνλα. Οη εηαηξείεο ειεθηξηζκνύ πνπ ρεηξίδνληαη αηνιηθέο κνλάδεο ζπλδεδεκέλεο ζε αζζελή, απνκνλσκέλα δίθηπα κπνξεί λα βξίζθνπλ δπζθνιία ζηε δηαηήξεζε ηεο θαλνληθήο ζπρλόηεηαο ηνπ ζπζηήκαηνο, ε νπνία κεηαβάιιεηαη όηαλ νη ξηπέο αλέκνπ πξνθαινύλ ηελ ηαρεία αιιαγή ηεο παξαγόκελεο ηζρύνο ησλ αηνιηθώλ κνλάδσλ. Αλ θαη απηό δελ απνηειεί ζπλήζσο πξόβιεκα ζηηο πεξηνρέο ησλ αηνιηθώλ πάξθσλ, πξνθεηκέλνπ λα δηεηζδύζεη πεξηζζόηεξε αηνιηθή ελέξγεηα ζε έλα ζύζηεκα απαηηείηαη: ε ρξήζε ζύγρξνλσλ Α/Γ κεηαβιεηήο ηαρύηεηαο κε ειεθηξνληθό έιεγρν ηζρύνο θαη δηαζύλδεζε κε ην δίθηπν (ην ειεθηξνληθό ζύζηεκα ηζρύνο κπνξεί λα ειέγρεηαη ώζηε λα πεξηνξίδεη ηελ παξαγσγή ηζρύνο ησλ Α/Γ θαηά ηηο πεξηόδνπο ξηπηδόλησλ ή ηζρπξώλ αλέκσλ), ή/θαη απηόκαηνο έιεγρνο ηεο παξαγσγήο κε επηπξόζζεηε ζηξεθόκελε εθεδξεία. [4] 86

87 ΚΔΦΑΛΑΗΟ 5 ν Γηαλνκή Weibull 5.1 Δηζαγσγή ηελ ζεσξία πηζαλνηήησλ θαη ζηελ ζηαηηζηηθή, ε θαηαλνκή Weibull είλαη κηα ζπλερήο θαηαλνκή πηζαλόηεηαο. Έρεη νλνκαζηεί έηζη από ηνλ Waloddi Weibull, πνπ ηελ πεξηέγξαςε κε ιεπηνκέξεηεο ην 1951, παξόιν πνπ γηα πξώηε θνξά αλαγλσξίζηεθε από ηνλ Fréchet (1927) θαη εθαξκόζηεθε γηα πξώηε θνξά από ηνπο Rosin & Rammler (1933) γηα λα πεξηγξάςεη ηελ θαηαλνκή ηνπ κεγέζνπο ησλ ζσκαηηδίσλ. Ζ ζπλάξηεζε ππθλόηεηαο πηζαλόηεηαο ηεο θαηαλνκήο Weibull είλαη : κε παξακέηξνπο α, c > 0 θαη κέζε ηηκή: θαη δηαθύκαλζε: 5.2 Γηαλνκή ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ Γηα λα θαηαιήμνπκε ζε αζθαιή απνηειέζκαηα γηα ηελ εγθαηάζηαζε κηαο αηνιηθήο κεραλήο ή ηελ δεκηνπξγία αηνιηθνύ πάξθνπ ζε κηα πεξηνρή δελ θηάλεη κόλν λα γλσξίδνπκε ηελ κέζε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ ζηελ ζέζε απηή, αιιά ρξεηαδόκαζηε αλαιπηηθέο πιεξνθνξίεο γηα ηελ θαηαλνκή ηεο πηζαλόηεηαο εκθάληζεο όισλ ησλ δπλαηώλ ηαρπηήησλ αλέκνπ ζηνλ ρξόλν θαη θπξίσο ηελ θαηαγξαθή ησλ δηαζηεκάησλ λελεκίαο (θαηά ηελ δηάξθεηα ησλ νπνίσλ ε αλεκνγελλήηξηα είλαη εθηόο ιεηηνπξγίαο, επνκέλσο πξέπεη λα αλαδεηήζνπκε άιιεο πεγέο ελέξγεηαο) αιιά θαη ησλ δηαζηεκάησλ πνπ παξνπζηάδνληαη πνιύ ηζρπξνί άλεκνη. Άξα ινηπόλ απαηηνύληαη καθξνρξόληεο θαη αλαιπηηθέο κεηξήζεηο, ζπγθέληξσζε όισλ ησλ αλεκνινγηθώλ ζηνηρείσλ ηεο πεξηνρήο, επεμεξγαζία ηνπο (ζηαηηζηηθή) θαη δεκηνπξγία δηαγξακκάησλ ππθλόηεηαο πηζαλόηεηαο θαη δηάξθεηαο ησλ αλέκσλ. Σν θόζηνο όκσο ησλ 87

88 κεηξήζεσλ θαη ε θαζπζηέξεζε ηνπ έξγνπ ζε ζπλδπαζκό κε ηελ ζπρλή έιιεηςε καθξνρξόλησλ κεηξήζεσλ ζηηο πεξηνρέο πνπ ελδηαθεξόκαζηε νδεγνύλ ζηελ ρξήζε εκηεκπεηξηθώλ κνληέισλ. Σα κνληέια απηά πεξηγξάθνπλ ην αηνιηθό δπλακηθό κηαο πεξηνρήο βάζεη κηθξνύ αξηζκνύ παξακέηξσλ. Σν δπλακηθό ηνπ αλέκνπ πνηθίιιεη, θαη κηα κέζε ηηκή γηα κηα δεδνκέλε ηνπνζεζία δελ ππνδειώλεη από κόλε ηεο ην πνζό ηεο ελέξγεηαο πνπ κηα αλεκνγελλήηξηα ζα κπνξνύζε λα παξάγεη εθεί. Γηα λα εθηηκεζεί ε ζπρλόηεηα ησλ ηαρπηήησλ ηνπ αλέκνπ ζε κηα ζπγθεθξηκέλε ηνπνζεζία, πξνζαξκόδεηαη ζπρλά ζηα δεδνκέλα πνπ έρνπκε πάξεη κηα ζπλάξηεζε ππθλόηεηαο πηζαλόηεηαο. Γηαθνξεηηθέο ηνπνζεζίεο ζα έρνπλ δηαθνξεηηθέο δηαλνκέο ηεο ηαρύηεηαο αλέκνπ. Σν κνληέιν πνπ ζπλήζσο ρξεζηκνπνηείηαη γηα ηνλ πξνζδηνξηζκό ηεο θαηαλνκήο ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ είλαη κηα θαηαλνκή Weibull δύν παξακέηξσλ γηαηί είλαη ηθαλή λα πξνζαξκνζηεί ζε έλα κεγάιν εύξνο θαηαλνκώλ από γθανπζηαλή έσο εθζεηηθή. Σν κνληέιν «Weibull» αληηθαηνπηξίδεη ηελ πξαγκαηηθή δηαλνκή ησλ σξηαίσλ ηαρπηήησλ ηνπ αλέκνπ ζε πνιιέο πεξηνρέο. Ζ δηαλνκή Weibull πξνζδηνξίδεη ηελ πηζαλόηεηα ε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ λα βξίζθεηαη ζε κηα πεξηνρή ηεο ηαρύηεηαο V βάζεη κόλν δύν παξακέηξσλ: ηεο παξακέηξνπ C θαη ηεο παξακέηξνπ k. Ζ έθθξαζε ηεο είλαη: Ζ παξάκεηξνο «C», πνπ νλνκάδεηαη παξάκεηξνο θιίκαθαο ηεο θαηαλνκήο θαη κεηξηέηαη ζε m/s, ζπλδέεηαη κε ηελ κέζε ηαρύηεηα κέζσ ηεο ζρέζεο: ελώ ν θύβνο ηεο κέζεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ δίλεηαη από ηελ ζρέζε: όπνπ «Γ» ζπκβνιίδεηαη ε ζπλάξηεζε «Γάκα». Σππηθέο ηηκέο ηεο ζπλάξηεζεο «Γάκα» παξνπζηάδνληαη ζηνλ πίλαθα 5.1. ηελ πεξηνρή ηνπ Αηγαίνπ κπνξνύκε λα ζεσξήζνπκε ράξηλ επθνιίαο όηη: 88

89 Δπηπιένλ γηα ηελ ζπλάξηεζε «Γάκα» ηζρύεη όηη κε n>0 (5.8) κε απνηέιεζκα λα είλαη δπλαηόο ν ππνινγηζκόο ηεο «Γ(n)» γηα θάζε ηηκή ηνπ n>0, κε ηελ βνήζεηα ηνπ παξαθάησ πίλαθα: n Γ(n) Πίλαθαο 5.1 : Σππηθέο ηηκέο ηεο ζπλάξηεζεο «Γάκα». Ζ παξάκεηξνο «k», πνπ νλνκάδεηαη παξάκεηξνο κνξθήο ηεο θαηαλνκήο θαη είλαη θαζαξόο αξηζκόο, είλαη αληηζηξόθσο αλάινγε ηεο δηαθύκαλζεο ζ 2 ησλ ηαρπηήησλ ηνπ αλέκνπ σο πξνο ηελ κέζε ηαρύηεηα: Δπίδξαζε ησλ ηηκώλ ησλ παξακέηξσλ «C» θαη «k» ηεο δηαλνκήο Weibull ζηελ ζπλάξηεζε ππθλόηεηαο πηζαλόηεηαο: όζν κηθξόηεξε είλαη ε ηηκή ηνπ «C», ηόζν κεγαιύηεξε είλαη ε ηηκή ηεο κέγηζηεο πηζαλόηεηαο ηεο δηαλνκήο άξα θαη όζν κεγαιύηεξε είλαη ε ηηκή ηνπ «C», ηόζν κηθξόηεξε είλαη ε ηηκή ηεο κέγηζηεο πηζαλόηεηαο ηεο δηαλνκήο. 89

90 όζν κηθξόηεξε είλαη ε ηηκή ηνπ «k», ηόζν κηθξόηεξε είλαη ε ηηκή ηεο κέγηζηεο πηζαλόηεηαο ηεο δηαλνκήο άξα θαη όζν κεγαιύηεξε είλαη ε ηηκή ηνπ «k», ηόζν κεγαιύηεξε είλαη ε ηηκή ηεο κέγηζηεο πηζαλόηεηαο ηεο δηαλνκήο. Μεγαιύηεξεο ηηκέο ηεο παξακέηξνπ «k» ζεκαίλνπλ κηθξόηεξε δηαζπνξά ησλ ηαρπηήησλ ηνπ αλέκνπ θαη επνκέλσο κεγαιύηεξε ζπγθέληξσζε γύξσ από ηελ κέζε ηηκή. ηελ Διιάδα, θαη ζπγθεθξηκέλα ζηελ πεξηνρή ηνπ Αηγαίνπ νη ηηκέο ηηο παξακέηξνπ «C» βξίζθνληαη κεηαμύ ηνπ 5.0 θαη ηνπ 7.0 θαη νη ηηκέο ηεο «k» κεηαμύ ηνπ 1.3 θαη 2.0 (ζρήκαηα 5.1 θαη 5.2). [1] ρήκα 5.1 : Γεσγξαθηθή δηαλνκή παξακέηξνπ «C». 90

91 ρήκα 5.2 : Γεσγξαθηθή δηαλνκή παξακέηξνπ «k». Ζ παξάκεηξνο k ηεο δηαλνκήο Weibull είλαη ζπρλά θνληά ζην 2 θαη επνκέλσο ε δηαλνκή Rayleigh κπνξεί λα ρξεζηκνπνηεζεί σο κηα ιηγόηεξν αθξηβήο δηαλνκή, αιιά απινύζηεξε. ρήκα 5.3 : Η διανομή ηης ηατύηηηας ηοσ ανέμοσ (κόκκινο) και ενέργειας (μπλε) για όλο ηο 2002 ζηην εγκαηάζηαζη Lee Ranch ζηο Κολοράνηο. Το ιζηόγραμμα δείτνει ηα δεδομένα ηων μεηρήζεων, ενώ η καμπύλη είναι ηο μονηέλο διανομής Rayleigh για ίδια μέζη ηατύηηηα ηοσ ανέμοσ. 91

92 Σν κνληέιν Rayleigh, πνπ απεηθνλίδεηαη ζην ζρήκα πξνζαξκνζκέλν ζε έλα πξαγκαηηθό δείγκα δεδνκέλσλ, είλαη εηδηθή πεξίπησζε ηεο ζπλάξηεζεο Weibull ζηελ νπνία ε παξάκεηξνο κνξθνπνίεζεο έρεη ηελ ηηκή 2, θαη πεξηγξάθεη πνιύ θαιά ηελ πξαγκαηηθή σξηαία θαηαλνκή ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ ζε πνιιέο πεξηνρέο. Δπεηδή ην κεγαιύηεξν κέξνο ηεο ελέξγεηαο παξάγεηαη ζε κεγάιεο ηαρύηεηεο αλέκνπ, ε κέζε ηηκή ηεο παξαγόκελεο ελέξγεηαο πεξηέρεηαη ζε ζύληνκεο ξηπέο αλέκνπ. ύκθσλα κε ην δείγκα ηνπ 2002 ηνπ Lee Ranch ε κηζή παξαγόκελε ελέξγεηα ιήθζεθε κόιηο ζην 15% ηνπ ρξόλνπ ιεηηνπξγίαο. Σν απνηέιεζκα είλαη όηη ε αηνιηθή ελέξγεηα δελ παξέρεη κηα ζηαζεξή έμνδν όπσο γίλεηαη ζηηο γελλήηξηεο πγξώλ θαπζίκσλ. Δπεηδή ε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ δελ είλαη ζηαζεξή, ε εηήζηα παξαγσγή ηεο ελέξγεηαο πνπ παξάγεη κηα αλεκνγελλήηξηα δελ είλαη πνηέ ίζε κε ην γηλόκελν ηεο νλνκαζηηθήο ηεο ηζρύνο επί ηηο ώξεο ηνπ έηνπο. Ο ιόγνο ηεο πξαγκαηηθήο παξαγσγήο ζε έλα έηνο πξνο ην ζεσξεηηθό κέγηζην νλνκάδεηαη ζπληειεζηήο δπλακηθνύ. Μηα αλεκνγελλήηξηα πνπ έρεη ηνπνζεηεζεί ζε ζσζηή ζέζε ζα έρεη παξάγνληα ρσξεηηθόηεηαο πεξίπνπ 30%. Απηόο κπνξεί λα ζπγθξηζεί κε ηνλ παξάγνληα ρσξεηηθόηεηαο ησλ ππξεληθώλ εξγνζηαζίσλ 90%, ησλ εξγνζηαζίσλ πνπ ιεηηνπξγνύλ κε ιηγλίηε 70% θαη ησλ εξγνζηαζίσλ πεηξειαίνπ 30%. Όηαλ γίλεηαη ζύγθξηζε ηνπ κεγέζνπο ησλ ηνπξκπηλώλ ησλ αλεκνγελλεηξηώλ κε εθείλεο πνπ ιεηηνπξγνύλ κε θαύζηκα, είλαη ζεκαληηθό λα ζεκεησζεί όηη κηα αλεκνγελλήηξηα 1000 kw αλακέλεηαη λα παξάγεη ζε έλα έηνο ηόζε ελέξγεηα όζε παξάγεη κηα γελλήηξηα πνπ ιεηηνπξγεί κε ιηγλίηε. Παξόιν πνπ ε ελέξγεηα πνπ παξάγεηαη από κηα αλεκνγελλήηξηα ζε κηθξό ρξνληθό δηάζηεκα (ώξεο ή κέξεο) δελ είλαη πξνβιέςηκε, ε εηήζηα παξαγσγή παξνπζηάδεη δηαθύκαλζε κόλν κεξηθώλ πνζνζηηαίσλ κνλάδσλ. [19] 5.3 Τπνινγηζκόο ησλ παξακέηξσλ «C» θαη «k» ηεο δηαλνκήο Weibull Γηα ηελ εύξεζε ηεο θακπύιεο δηάξθεηαο ησλ ηαρπηήησλ ηνπ αλέκνπ πξέπεη λα πξνζδηνξηζηεί ην ρξνληθό δηάζηεκα γηα ην νπνίν ε κεηξεκέλε ηαρύηεηα είλαη κεγαιύηεξε από θάπνηα πξνθαζνξηζκέλε ηηκή. Οινθιεξώλνληαο έρνπκε: ε νπνία είλαη ζπκπιεξσκαηηθή (έρνπλ άζξνηζκα κνλάδα) ηεο θακπύιεο δηάξθεηαο θαη δίλεη ηελ πηζαλόηεηα «F» ε ηαρύηεηα «V» λα είλαη κηθξόηεξε από κηα ηηκή. 92

93 Λνγαξηζκίδνληαο ηελ παξαπάλσ ζρέζε έρνπκε: Υξεζηκνπνηώληαο ηελ κέζνδν ησλ ειαρίζησλ ηεηξαγώλσλ ππνινγίδνπκε ηηο παξακέηξνπο C θαη k ηεο πεξηνρήο όπνπ έρνπκε πάξεη ηηο κεηξήζεηο. Ζ επζεία ηεο κεζόδνπ ησλ ειαρίζησλ ηεηξαγώλσλ έρεη ηελ κνξθή: όπνπ όπνπ «n» είλαη ην πιήζνο ησλ δηαθεθξηκέλσλ ηηκώλ ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ πνπ έρνπκε ιάβεη ππόςηλ καο θαηά ηε δηάξθεηα ηεο αλάιπζεο. Θέηνπκε ζηελ εμίζσζε 5.11 : θαη Άξα ινηπόλ ζα έρνπκε πγθξίλνληαο ηηο εμηζώζεηο 5.12 θαη 5.17 έρνπκε όηη : και Άξα ππνινγίδνληαο ηνπο ζπληειεζηέο Α θαη Β ηεο επζείαο ειαρίζησλ ηεηξαγώλσλ ππνινγίδνπκε ηνπο ζπληειεζηέο C θαη k ηεο δηαλνκήο Weibull βάζεη ησλ παξαπάλσ αθξηβώο ζρέζεσλ. Παξαηεξήζεηο: Ζ δηαλνκή Weibull πεξηγξάθεη ηθαλνπνηεηηθά ηα αλεκνινγηθά ραξαθηεξηζηηθά ζηηο πεξηνρέο ηεο εύθξαηεο δώλεο θαη γηα ύςνο κέρξη 100 κέηξα από ην έδαθνο. 93

94 Ζ ζρέζε Weibull ππεξεθηηκά ηηο κεηξήζεηο γηα ρακειέο ηαρύηεηεο (εθηόο από ηελ πεξηνρή ηεο άπλνηαο όπνπ V πεξίπνπ ίζν κε 0.0) Ζ ζρέζε ηνπ Weibull ππνεθηηκά ειαθξώο ηα πεηξακαηηθά ζηνηρεία ζηελ πεξηνρή πςειώλ ηαρπηήησλ. Ζ αλαγσγή ησλ ηηκώλ ηεο παξακέηξνπ «C» ζε δηάθνξα ύςε κπνξεί λα γίλεη κε βάζε ην κνληέιν θαηαλνκήο ηνπ αλέκνπ ην νπνίν ρξεζηκνπνηνύκε γηα ηελ ζπγθεθξηκέλε πεξηνρή κειέηεο. Ζ κεηαβνιή ηεο παξακέηξνπ «k» θαζ' ύςνο ππνινγίδεηαη από ην λνκόγξακκα ην νπνίν δίλεη ηελ κεηαβνιή ηεο θαζ' ύςνο. Γηα ηελ βειηίσζε ηεο ζπκπεξηθνξάο ηεο εμίζσζεο Weibull αθαηξνύκε από ηηο κεηξήζεηο καο ηα ζηνηρεία κε πηζαλόηεηεο πιήξνπο άπλνηαο (όπνπ V 1.0) θαη μαλαππνινγίδνπκε ηηο δηαλνκέο πηζαλόηεηαο. Γηα λα ππνινγηζηεί ε πηζαλή απόδνζε ηζρύνο από κία ζπγθεθξηκέλε αλεκνγελλήηξηα, είλαη απαξαίηεην λα θαηαλνήζνπκε ηνλ άλεκν ζηελ ζρεδηαζκέλε ηνπνζεζία ηεο αλεκνγελλήηξηαο. Δίλαη πνιύ εύθνιν λα βξεζεί ε κέζε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ ζε κηα ζέζε αιιά απηό απεηθνλίδεη κόλν ηελ κηζή εηθόλα. Οη ηαρύηεηεο ηνπ αλέκνπ ζην κεγαιύηεξν κέξνο ηνπ θόζκνπ κπνξνύλ λα κνληεινπνηεζνύλ ρξεζηκνπνηώληαο ηελ δηαλνκή Weibull. Απηό ην ζηαηηζηηθό εξγαιείν καο ιέεη πόζν ζπρλά άλεκνη δηαθνξεηηθώλ ηαρπηήησλ ζα θαλνύλ ζε κηα ηνπνζεζία κε κία ζπγθεθξηκέλε κέζε (mean) ηηκή ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ. Ζ γλώζε απηή καο βνεζά λα επηιέμνπκε κηα αλεκνγελλήηξηα κε ηελ βέιηηζηε ηαρύηεηα ελάξμεσο ιεηηνπξγίαο (ε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ ζηελ νπνία ε ηνπξκπίλα αξρίδεη λα παξάγεη σθέιηκε ηζρύ), θαη ηελ ηαρύηεηα δηαθνπήο ιεηηνπξγίαο ή ηαρύηεηα απνζύλδεζεο (ηελ ηαρύηεηα ζηελ νπνία ε ηνπξκπίλα δελ κπνξεί πιένλ λα δώζεη απμαλόκελε ηζρύ εμόδνπ κε πεξαηηέξσ απμήζεηο ζηελ ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ). [1] 94

95 5.4 Γηαλνκή Weibull θαη ηαρύηεηεο αλέκσλ ρήκα 5.4 : Καηαλνκή ηεο ππθλόηεηαο πηζαλόηεηαο. Ζ παξαπάλσ γξαθηθή παξάζηαζε είλαη έλα παξάδεηγκα ηεο δηαλνκήο Weibull ησλ ηαρπηήησλ αλέκνπ από κία ηνπνζεζία κε κέζε (mean) ηηκή ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ 7 κέηξα/δεπηεξόιεπην (από ηελ Γαληθή Έλσζε βηνκεραλίαο αηνιηθήο ελέξγεηαο). Παξνπζηάδεη νπηηθά πσο νη ρακειέο θαη κεζαίεο ηαρύηεηεο αλέκνπ είλαη ζπλεζηζκέλεο, θαη όηη νη ηζρπξνί ζθνδξνί άλεκνη είλαη ζρεηηθά ζπάληνη. Ζ γξακκή ζηα 6.6 κέηξα/δεπηεξόιεπην δείρλεη ηνλ κέζν ηεο δηαλνκήο. Σνλ κηζό ρξόλν ε ηαρύηεηα ηνπ αλέκνπ είλαη ρακειόηεξε από ηνλ κέζν (ρακειόηεξε από 6.6 m/s), θαη ηνλ άιιν κηζό είλαη πάλσ από ηνλ κέζν (πςειόηεξε από 6.6 m/s). Δπίζεο ε ζπρλόηεξε ηηκή αλέκνπ όπσο βιέπνπκε από ην γξάθεκα είλαη 5.5 m/s (επηθξαηνύζα ηηκή (mode) ). Σν ζρήκα ηεο δηαλνκήο Weibull εμαξηάηαη από κία παξάκεηξν πνπ ηελ νλνκάδνπκε παξάκεηξν «k» (παξάκεηξνο κνξθήο ηεο θαηαλνκήο). ηελ βόξεηα Δπξώπε θαη ζηηο πεξηζζόηεξεο άιιεο ηνπνζεζίεο ηνπ θόζκνπ ε ηηκή ηεο παξακέηξνπ «k» είλαη πεξίπνπ ίζε κε 2. Οη θιαζζηθέο γξαθηθέο παξαζηάζεηο απόδνζεο από ηνπο θαηαζθεπαζηέο αλεκνγελλεηξηώλ ζπλήζσο ρξεζηκνπνηνύλ σο ηηκή ηεο παξακέηξνπ «k» ηελ ηηκή 2, θάλνληαο ηελ δηαλνκή Rayleigh. Όζν πςειόηεξε είλαη ε ηηκή ηεο παξακέηξνπ «k» (από 1 έσο 3) ηόζν πην πςειόο είλαη ν κέζνο ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ, κε άιια ιόγηα ηνπνζεζίεο κε πνιινύο ρακεινύο αλέκνπο όπσο επίζεο θαη κεξηθέο κε πνιύ ηζρπξνύο αλέκνπο ζα έρνπλ ηηκή παξακέηξνπ «k» θάησ από 2, πεξηνρέο κε αξθεηά ζηαζεξέο ηαρύηεηεο αλέκνπ γύξσ από ηελ ηαρύηεηα ηνπ κέζνπ ζα έρνπλ ηηκή παξακέηξνπ «k» ίζε κε 3. Υξεζηκνπνηώληαο ηελ δηαλνκή Weibull Αθνύ ε δηαλνκή Weibull κπνξεί λα ρξεζηκνπνηεζεί γηα ηνλ ππνινγηζκό ηεο πηζαλόηεηα κηαο ζπγθεθξηκέλεο ηαρύηεηαο αλέκνπ ζε έλα ζπγθεθξηκέλν κέξνο, 95

96 κπνξεί λα ρξεζηκνπνηεζεί γηα λα βξεη ησλ αξηζκό σξώλ αλά έηνο όπνπ ζπγθεθξηκέλεο ηαρύηεηεο αλέκνπ είλαη πηζαλό λα θαηαγξαθνύλ θαη επνκέλσο ηελ πηζαλή ηζρύ εμόδνπ (σθέιηκε ηζρύ) κηαο αλεκνγελλήηξηαο αλά έηνο. [1], [14], [15] 96

97 ΚΔΦΑΛΑΗΟ 6 ν Ζ εθαξκνγή Παξαδείγκαηα ρξήζεο 6.1 Δπεμήγεζε ηνπ πξνγξάκκαηνο παξαηεξήζεηο θαη νδεγίεο Ο ζθνπόο ηνπ πξνγξάκκαηνο απηνύ είλαη ν ππνινγηζκόο ησλ θακππιώλ «Weibull» ζε κεηξεκέλα αλεκνινγηθά ζηνηρεία πεξηνρώλ. Ο ρξήζηεο έρεη ηελ δπλαηόηεηα εηζαγσγήο θαη απνζήθεπζεο αλεκνινγηθώλ δεδνκέλσλ αλά πεξηνρή όπσο επίζεο θαη ηελ δπλαηόηεηα λα δηαγξάςεη ή λα δηνξζώζεη ηα δεδνκέλα θάπνηαο πεξηνρήο πνπ έρεη ήδε θαηαγξαθεί ζην παξειζόλ. Έηζη είλαη εθηθηό κέζσ κηαο ιίζηαο επηινγήο πεξηνρώλ λα αλαηξέμεη ζηα δεδνκέλα νπνηαδήπνηε πεξηνρήο θαη λα δεκηνπξγήζεη ηνλ πίλαθα απνηειεζκάησλ. Με δηθή ηνπ επηινγή κπνξεί λα δεκηνπξγήζεη αξρείν ηνπ πξνγξάκκαηνο Matlab όπνπ εκθαλίδεηαη ε γξαθηθή παξάζηαζε κε ηελ ζεσξεηηθήο πξνζνκνίσζε (θακπύιε Weibull) ησλ κεηξήζεσλ θάπνηαο πεξηνρήο. Μπνξεί επίζεο λα δεκηνπξγήζεη ζε θνηλή γξαθηθή παξάζηαζε ηηο θακπύιεο Weibull όισλ ησλ πεξηνρώλ πνπ έρνπλ εηζαρζεί. Σέινο, ν ρξήζηεο έρεη ηελ δπλαηόηεηα λα δεκηνπξγήζεη ηελ θακπύιε Weibull κηαο πεξηνρήο εηζάγνληαο ζην πξόγξακκα ηηο ηηκέο ησλ παξακέηξσλ «k» θαη «C» ηεο θαηαλνκήο Weibull Σα κελνύ ηνπ πξνγξάκκαηνο Μελνύ «Data» : Οη επηινγέο ηνπ κελνύ «Data» θαίλνληαη ζηελ παξαθάησ εηθόλα: 97

98 Αλαιπηηθά έρνπκε : Δπηινγή «Data» «By user» : ν ρξήζηεο εηζάγεη ηα δεδνκέλα ησλ κεηξήζεσλ ρεηξνθίλεηα ζπκπιεξώλνληαο ηελ παξαθάησ θόξκα: Δπηινγή «Data» «From txt file» : ν ρξήζηεο έρεη ηελ δπλαηόηεηα λα θνξηώζεη ηα δεδνκέλα αλνίγνληαο έλα αξρείν κνξθήο.txt ην νπνίν ζα πξέπεη λα πεξηέρεη 25 ηηκέο. Ζ θάζε ηηκή πξέπεη λα ρσξίδεηαη από ηελ επόκελε κε ην πιήθηξν «enter», δειαδή πξέπεη λα ππάξρεη κία ηηκή ζε θάζε από ηηο πξώηεο 25 γξακκέο ηνπ αξρείνπ. ε αληίζεηε πεξίπησζε εκθαλίδεηαη κήλπκα ζθάικαηνο θόξησζεο. Οη 25 γξακκέο αθνξνύλ ηα δηαζηήκαηα ηαρπηήησλ 0-1 m/s, 1-2 m/s έσο θαη ην δηάζηεκα m/s. Δπηινγή «Data» «K/C value matrix» : ν ρξήζηεο έρεη ηελ δπλαηόηεηα λα εηζάγεη ηηο ηηκέο ησλ παξακέηξσλ «k» θαη «C» ηεο θαηαλνκήο Weibull κηαο ηνπνζεζίαο θαη ζηελ ζπλέρεηα κπνξεί λα απνζεθεύζεη έλα αξρείν κνξθήο matlab κε ην νπνίν εκθαλίδεηαη ε δεηνύκελε γξαθηθή παξάζηαζε κε ηελ θαηαλνκή Weibull ηεο ηνπνζεζίαο. 98

99 Δπηινγή «Data» «Save Location» : κε ηελ επηινγή απηή ν ρξήζηεο αθνύ εηζάγεη ηα δεδνκέλα θαη παηήζεη ην θνπκπί ππνινγηζκνύ ηνπ πίλαθα «Calculate matrix», έρεη ηελ δπλαηόηεηα λα απνζεθεύζεη ηα δεδνκέλα πνπ έρεη εηζάγεη (f% πεηξακαηηθό) θαη ηα απνηειέζκαηα ηνπ f% Weibull βάδνληαο έλα όλνκα ζηελ θόξκα «Location s name». Σελ ίδηα ιεηηνπξγία επηηειεί θαη ην θνπκπί «Save Location» πνπ βξίζθεηαη δεμηά ηεο θόξκαο «Location s name». Δπηινγή «Data» «Load/Delete Location» : κε ηελ επηινγή απηή ν ρξήζηεο έρεη ηελ δπλαηόηεηα λα θνξηώζεη (επηινγή «Load Location») θαη λα ζβήζεη (επηινγή «Delete Location») νπνηαδήπνηε θαηαρσξεκέλε πεξηνρή έρεη επηιέμεη από ηελ ιίζηα ησλ «Saved Location Names». Με ηελ επηινγή «Cancel» θεύγεη από ην παξάζπξν «Load/Delete Location». 99

100 Δπηινγή «Data» «Edit data» : κε ηελ επηινγή απηή ν ρξήζηεο κπνξεί λα επεμεξγαζηεί ηα δεδνκέλα πνπ έρεη εηζάγεη, αιιάδνληαο νπνηεζδήπνηε ηηκέο θαη ππνινγίδνληαο εθ λένπ ηνλ πίλαθα απνηειεζκάησλ. Δπηινγή «Data» «Clear data» : κε ηελ επηινγή απηή ν ρξήζηεο έρεη ηελ δπλαηόηεηα λα ζβήζεη ηηο ηηκέο ησλ δεδνκέλσλ πνπ έρεη εηζάγεη. «No data available» εκθαλίδεηαη ζην παξάζπξν θαζώο δελ ππάξρνπλ δεδνκέλα πξνο επεμεξγαζία Μελνύ «Export Data» : Οη επηινγέο ηνπ κελνύ «Export Data» θαίλνληαη ζηελ παξαθάησ εηθόλα: 100

101 Αλαιπηηθά έρνπκε : Δπηινγή «Export Data» «Current data» «To matlab file» : κε ηελ επηινγή απηή ν ρξήζηεο έρεη ηελ δπλαηόηεηα λα απνζεθεύζεη έλα αξρείν κνξθήο matlab κε ην νπνίν εκθαλίδνπκε ηηο δεηνύκελεο γξαθηθέο παξαζηάζεηο ησλ ηξερόλησλ δεδνκέλσλ. Δπηινγή «Export Data» «Current data» «To txt file» : κε ηελ επηινγή απηή ν ρξήζηεο έρεη ηελ δπλαηόηεηα λα απνζεθεύζεη έλα αξρείν κνξθήο txt ην νπνίν πεξηέρεη ηνλ πίλαθα ησλ απνηειεζκάησλ ησλ ηξερόλησλ δεδνκέλσλ. Δπηινγή «Export Data» «Locations Matlab file» : κε ηελ επηινγή απηή ν ρξήζηεο έρεη ηελ δπλαηόηεηα λα απνζεθεύζεη έλα αξρείν κνξθήο matlab κε ην νπνίν εκθαλίδνληαη νη δεηνύκελεο θακπύιεο ησλ θαηαρσξεκέλσλ πεξηνρώλ ζηελ ίδηα γξαθηθή παξάζηαζε Μελνύ «Help» : Δδώ έρνπκε ηελ επηινγή «About Weibull Distribution Application» κε ηελ νπνία εκθαλίδνληαη πιεξνθνξίεο γηα ηνλ δεκηνπξγό θαη ηνλ ζθνπό ηεο δεκηνπξγίαο ηνπ πξνγξάκκαηνο. 101

102 6.1.2 Πεξηπηώζεηο εκθάληζεο ζθαικάησλ θαη εηδνπνηήζεσλ Σν πξόγξακκα εηδνπνηεί ηνλ ρξήζηε γηα δηάθνξα ζθάικαηα όπσο γηα παξάδεηγκα ζηελ εηζαγσγή δεδνκέλσλ (θαη ζηελ ρεηξνθίλεηε εηζαγσγή αιιά θαη ζηελ εηζαγσγή από αξρείν), όπσο επίζεο ηνλ ελεκεξώλεη γηα ηελ επηηπρεκέλε απνζήθεπζε ησλ αξρείσλ. Δλδεηθηηθά κπνξνύκε λα δνύκε κεξηθά κελύκαηα πξνο ηνλ ρξήζηε: 102

103 6.2 Παξάδεηγκα Δθαξκνγή Γηαλνκήο Weibull Τπνινγηζκόο ηεο θακπύιεο «Weibull» κε βάζε κεηξήζεηο αλεκνινγηθώλ ζηνηρείσλ ηεο πεξηνρήο «Υώξα Κύζλνπ» γηα ην έηνο (Πίλαθαο 6.1) Σαρύηεηα (m/s) f(%) πεηξακ Πίλαθαο 6.1 : Αλεκνινγηθά ζηνηρεία ηεο πεξηνρήο «Υώξα Κύζλνπ» ην έηνο ηνλ πίλαθα απηό παξνπζηάδεηαη ε εηήζηα δηαλνκή ζπρλόηεηαο πηζαλόηεηαο «f(v)» ζπλαξηήζεη ηεο ηαρύηεηαο ηνπ αλέκνπ Θεσξεηηθόο ππνινγηζκόο: Πξέπεη αξρηθά λα ππνινγίζνπκε ηελ ζπλάξηεζε νιηθήο πηζαλόηεηαο βάζεη ησλ δεδνκέλσλ. Γειαδή F(V 1.0) = f(0.0 V 1.0) = F(V 2.0) = f(0.0 V 1.0) + f(1.0 V 2.0) = =

104 F(V 3.0) = f(0.0 V 1.0) + f(1.0 V 2.0) + f(2.0 V 3.0) = = θ.ν.θ ηελ ζπλέρεηα γλσξίδνληαο όηη γηα ηελ εμίζσζε Weibull ηζρύεη ν ηύπνο ππνινγίδνπκε ηηο ηηκέο ησλ παξακέηξσλ «C» θαη «k» κε βάζεη ησλ ηύπσλ πνπ πεξηγξάθηεθαλ ζην θεθάιαην 5. Από ηηο εμηζώζεηο (5.15) θαη (5.16) ζπκπιεξώλνπκε ηελ ζηήιε Τ θαη Υ ηνπ πίλαθα 6.2. ηελ ζπλέρεηα ππνινγίδνπκε ηηο παξακέηξνπο Α θαη Β ηεο επζείαο ησλ ειαρίζησλ ηεηξαγώλσλ (εμίζσζε (5.12) ) από ηηο εμηζώζεηο (5.13) θαη (5.14). Καηόπηλ βάζε ησλ εμηζώζεσλ (5.18) θαη (5.19) βξίζθνπκε ηηο παξακέηξνπο C θαη k. Σέινο, έρνληαο ηηο ηηκέο ησλ παξακέηξσλ C θαη k από ηελ ζρέζε (5.4) ππνινγίδνπκε ηελ ζηήιε f(%) Weibull. ηνλ πίλαθα 6.2 θαίλνληαη νη ππνινγηζκνί καο: Σαρύηεηα f(%) f(%) Γηάζη. F X Y (m/s) πεηξακ. Weibull Σαρπη

105 Πίλαθαο 6.2 : Πίλαθαο απνηειεζκάησλ Τπνινγηζκνί κε ρξήζε ηνπ πξνγξάκκαηνο Σξέρνπκε ην πξόγξακκα, θνξηώλνπκε ηα δεδνκέλα είηε ρεηξνθίλεηα (κία κία ηελ θάζε ηηκή) είηε αλνίγνληαο έλα αξρείν txt ζην νπνίν είλαη απνζεθεπκέλα ηα δεδνκέλα καο. Παηώληαο «Calculate matrix» εκθαλίδεηαη ακέζσο ν δεηνύκελνο πίλαθαο. Δπηιέγνληαο «Export Data» «Current data» «To txt file» θαη «Export Data» «Current data» «To matlab file» απνζεθεύνπκε ζε έλα txt αξρείν ηνλ πίλαθα απνηειεζκάησλ θαη δεκηνπξγνύκε έλα επίζεο αξρείν Matlab κε ηηο γξαθηθέο παξαζηάζεηο. Οη γξαθηθέο παξαζηάζεηο θαίλνληαη παξαθάησ: 105

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1 ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ Πνιινί άλζξσπνη πηζηεύνπλ όηη ν άλεκνο ζα έπξεπε λα αληηθαηαζηήζεη ην πεηξέιαην θαη ην θάξβνπλν σο πεγή ελέξγεηαο γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηζκνύ. Οη θαηαζθεπέο πνπ θαίλνληαη ζηελ εηθόλα είλαη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000.

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000. ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Σσνάρηηζη Κόζηοσς C(), μέζο κόζηος C()/. Παράδειγμα 1 Μηα εηαηξεία δαπαλά γηα θάζε πξντόλ Α πνπ παξάγεη 0.0 λ.κ. Τα πάγηα έμνδα ηεο εηαηξείαο είλαη 800 λ.κ. Ζεηείηαη 1) Να πεξηγξάςεηε

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο. Ζκεξίδα 20/11/2010. Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο. Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 20.11.

ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο. Ζκεξίδα 20/11/2010. Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο. Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 20.11. Ζκεξίδα 2/11/21 ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 2.11.21 Πεγέο ελέξγεηαο Σπλ. Πξσηνγελήο Δλέξγεηα = Σ Καηαλ. Δλέξγεηα θαπζίκνπ x Σπλη.

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) v t. αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mickelson-Morley είλαη c =c.

ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) v t. αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mickelson-Morley είλαη c =c. ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) y y z z t t Σν νπνίν νδεγεί ζην όηη = - π.(άηνπν), αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mikelson-Morley είλαη =. Δπίζεο y = y, z = z, t = t Σν νπνίν ( t

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 6 ο Προγράμμαηα θωηογραθικών μηχανών Επιλογέας προγραμμάηων Μαο δίλεη ηε δπλαηόηεηα λα ειέγμνπκε ην άλνηγκα δηαθξάγκαηνο θαη

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Ναηαιία Σπαλνύ, spanou@igme.gr & natspanou@gmail.com Τερληθόο Γεσιόγνο (M.Sc.) Πεξηγξαθή Χάξηεο ρσξηθήο θαηαλνκήο

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

1. Η απιή αξκνληθή ηαιάλησζε πνπ εθηειεί έλα κηθξό ζώκα κάδαο m = 1 kg έρεη πιάηνο Α = 20 cm θαη

1. Η απιή αξκνληθή ηαιάλησζε πνπ εθηειεί έλα κηθξό ζώκα κάδαο m = 1 kg έρεη πιάηνο Α = 20 cm θαη ΛΤΜΔΝΔ ΑΚΖΔΗ ΣΖΝ ΔΤΡΔΖ ΑΡΥΗΚΖ ΦΑΖ 1. Η αιή αξκνληθή ηαιάλησζε ν εθηειεί έλα κηθξό ζώκα κάδαο m = 1 kg έρεη ιάηνο Α = cm θαη ζρλόηεηα f = 5 Hz. Τε ρξνληθή ζηηγκή = ην κηθξό ζώκα δηέξρεηαη αό ηε ζέζε ανκάθξλζεο

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο:

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Σύνθεζη ηαλανηώζεων Α. Σύλζεζε δύν α.α.η ηεο ίδιας ζστνόηηηας Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Η απνκάθξπλζε

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Εισαγωγή στη Φωτογραυία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Εισαγωγή στη Φωτογραυία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Εισαγωγή στη Φωτογραυία Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 3 ο ΚΛΕΙΣΡΟ ΣΑΥΤΣΗΣΑ ΚΛΕΙΣΡΟΤ-ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΣΑΛΛΗΛΗ ΣΑΥΤΣΗΣΑ Σι είναι υωτογραυική μητανή; Από πνηα κέξε απνηειείηαη: 1. Φαθό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

Τ Μ Η Μ Α ΟΧΗΜΑΤΩΝ. Ιμαντοκίνηςη

Τ Μ Η Μ Α ΟΧΗΜΑΤΩΝ. Ιμαντοκίνηςη Ιμαντοκίνηςη Μεηάδνζε θίλεζεο θαη κεηαθνξά ηζρύνο κεηαμύ αηξάθησλ ζε κεγάιε απόζηαζε Μεηαθνξά ηζρύνο κέζσ ηξηβήο ζην ζύζηεκα ηκάληα ηξνραιία Είδε ηκάλησλ: επίπεδνη (γηα κεγάιεο απνζηάζεηο αηξάθησλ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΗΑΓΩΛΗΠΚΑ ΠΡΝ ΚΑΘΖΚΑ ΔΞΗΙΝΓΖΠ ΑΟΣΔΠ ΝΗΘΝΛΝΚΗΘΖΠ ΘΔΩΟΗΑΠ

ΓΗΑΓΩΛΗΠΚΑ ΠΡΝ ΚΑΘΖΚΑ ΔΞΗΙΝΓΖΠ ΑΟΣΔΠ ΝΗΘΝΛΝΚΗΘΖΠ ΘΔΩΟΗΑΠ ΓΗΑΓΩΛΗΠΚΑ ΠΡΝ ΚΑΘΖΚΑ ΔΞΗΙΝΓΖΠ ΑΟΣΔΠ ΝΗΘΝΛΝΚΗΘΖΠ ΘΔΩΟΗΑΠ ΝΚΑΓΑ Α ΔΡΩΣΖΔΗ ΩΣΟΤ- ΙΑΘΟΤ 1. Γηα έλα αγαζό όηαλ ε ζηαζεξά γ είλαη ίζε κε ην κεδέλ ηόηε ε θακπύιε πξνζθνξάο δηέξρεηαη από ηελ αξρή ηωλ αμόλωλ.

Διαβάστε περισσότερα

10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ

10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ 10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ Σσποποιημένες παροτές ΥΣ Γηα ηελ ειεθηξνδόηεζε θάζε εζωηεξηθήο εγθαηάζηαζεο θαηαζθεπάδεηαη κία από ηηο «ηππνπνηεκέλεο» παξνρέο πνπ αλαθέξνληαη παξαθάηω. Γηα θάζε ηππνπνηεκέλε

Διαβάστε περισσότερα

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ ΤΕΙ Δσηικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομητανικού Στεδιαζμού Εργαζηήριο C 3 www.c3.teiwm.gr C 3 LAB www.c3.teiwm.gr 1 Εηζαγσγή Πεπιεσόμενα ύκβνια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟ ΤΣΖΜΑ ΔΛΑΣΖΡΗΟ - ΩΜΑ

ΣΟ ΤΣΖΜΑ ΔΛΑΣΖΡΗΟ - ΩΜΑ ΣΟ ΤΣΖΜΑ ΔΛΑΣΖΡΗΟ - ΩΜΑ Σε όια ηα πξνβιήκαηα πνπ ζα αληηκεηωπίζνπκε, ην ειαηήξην ζα είλαη αβαξέο θαη ζα ηθαλνπνηεί ην λόκν ηνπ Hooke (ηδαληθό ειαηήξην), δειαδή ε δύλακε πνπ αζθεί έλα ηδαληθό ειαηήξην έρεη

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ Πεξηερόκελα Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά Καηαγξαθή Ώξαο πγρξνληζκόο πζηήκαηνο Παξνπζίαζε πζηήκαηνο Πηζαλά ελάξηα Υξήζεο 2 Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά

Διαβάστε περισσότερα

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ Συστήματα Αρίθμησης Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ 1 Ειζαγωγή Τν bit είλαη ε πην βαζηθή κνλάδα κέηξεζεο. Είλαη κία θαηάζηαζε on ή off ζε έλα ςεθηαθό θύθισκα. Άιιεο θνξέο είλαη κία θαηάζηαζε high ή low voltage

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KRNUGH Γηα λα θάλνπκε απινπνίεζε κηαο ινγηθήο ζπλάξηεζεο κε πίλαθα (ή ράξηε) Karnaugh αθνινπζνύκε ηα παξαθάησ βήκαηα:. Η ινγηθή ζπλάξηεζε ζα πξέπεη λα είλαη ζε πιήξε

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα 4. ΑΝΑΠΝΟΗ Η δηάζπαζε ηεο γιπθόδεο γίλεηαη κέζα ζηα θύηηαξα, νλνκάδεηαη θπηηαξηθή αλαπλνή θαη εμαζθαιίδεη ηελ ελέξγεηα πνπ είλαη απαξαίηεηε ζην θύηηαξν. Η δηάζπαζε γίλεηαη κε ηελ παξνπζία νμπγόλνπ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ 1 ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ ΝΟΗΠΚΝΠ 2 Τν πεηξέιαην, πνπ κεξηθέο θνξέο ζηελ θαζεκεξηλή γιώζζα απνθαιείηαη θαη μαύπορ σπςσόρ ή τσάι τος Ρέξαρ, είλαη

Διαβάστε περισσότερα

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk)

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Σεκηλάξην Τνκέα Λνγηζκηθνύ Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Περίιευε παροσζίαζες Τη είλαη ηα «Γίθηπα πνπ παξέρνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 10 ε : ΜΗΥΑΝΙΚΗ ΜΔΡΟ Β ΠΙΔΗ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Καξέθια θαθίξε Όξγαλα Τιηθά Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ.

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Καηαζθεπάδνπκε έλα νγθνκεηξηθό δνρείν από πιαζηηθό κπνπθάιη λεξνύ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) =

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) = ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 9. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(,y) = y.. Να ππνινγηζηνύλ ηα νινθιεξώκαηα: a) ln b) a) 3cos b) e sin 4. Να ππνινγηζηεί ην νινθιήξσκα: S ( y) 3

Διαβάστε περισσότερα

φιλικές προς το περιβάλλον

φιλικές προς το περιβάλλον H εηαηξεία καο παξέρεη θαηαζθεπέο θαη εξγαζίεο εθαξκνζκέλεο κεραληθήο κε ηηο δηθέο ηεο δεκηνπξγηθέο θαη πξνεγκέλεο ηερλνινγίεο φιλικές προς το περιβάλλον όηη ζα κπνξνύζαηε λα εθθξάζεηε ηα ζπλαηζζήκαηα

Διαβάστε περισσότερα

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Εηζαγσγή Οη ηερληθέο ζπληήξεζεο ηξνθίκσλ έρνπλ ζθνπό : α) λα παξεκπνδίζνπλ αλεπηζύκεηεο κεηαβνιέο ζηα ραξαθηεξηζηηθά (γεύζε - ρξώκα -

Διαβάστε περισσότερα

T A E K W O N D O. Δ. ΠπθαξΨο. ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ

T A E K W O N D O. Δ. ΠπθαξΨο. ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ T A E K W O N D O Δ. ΠπθαξΨο ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ ΦΠΗΘΝΘΔΟΑΞΔΗΑ Ο Ρ Ι Μ Ο Φπζη(θ)νζεξαπεΫα εϋλαη ε επηζηϊκε, ε νπνϋα κόλν κε θπζηθψ κωζα θαη κεζόδνπο πξνζπαζεϋ λα ζεξαπεύζεη

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα.

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα. Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα Γηαθξάγκαηα Δξγαιεία Καηαζθεπέο 2 Η θαηαζθεπή πεξηγξάθεηαη ζηελ αληίζηνηρε ελόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Παξάδεηγκα εθαξκνγήο ζπζηεκάησλ Α.Π.Ε. ζε μελνδνρεηαθή κνλάδα ζηελ Κξήηε

Παξάδεηγκα εθαξκνγήο ζπζηεκάησλ Α.Π.Ε. ζε μελνδνρεηαθή κνλάδα ζηελ Κξήηε Σσνεργαζίες για ηην προώθηζη ηης περιθερειακής καινοηομίας ζε νηζιωηικές περιοτές Παξάδεηγκα εθαξκνγήο ζπζηεκάησλ Α.Π.Ε. ζε μελνδνρεηαθή κνλάδα ζηελ Κξήηε Δημήηρης Αλ. Καηζαπρακάκης Γιώργος Ζηδιανάκης

Διαβάστε περισσότερα

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2 TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 Δημιουργία σελίδων και βιβλίων Έλα θαηλνύξην βηβιίν πεξηέρεη κία άδεηα ζειίδα κε έλα άδεην background. Δελ κπνξνύκε λα μερσξίζνπκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ Σν ζύγρξνλν πξόηππν αληηκεηώπηζεο ηεο ηεξεδόλαο ελειίθσλ δελ εζηηάδεηαη κόλν ζηελ απνθαηάζηαζε ησλ ηεξεδνληθώλ βιαβώλ πνπ έρνπλ εθδεισζεί, αιιά έρεη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ

ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ ΗΡΩΝ ΘΕΡΜΟΗΛΕΚΣΡΙΚΗ Α.Ε. ΜΕ ΙΧΤ ΣΗΝ ΑΓΟΡΑ ΣΗ ΗΛΕΚΣΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 2011 ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ Ρο εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη Θήβα ΔΙΕΤΘΤΝΗ ΠΩΛΗΕΩΝ 1/1/2011 TA ΔΚΞΝΟΗΘΑ ΡΗΚΝΙΝΓΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

Master Class 3. Ο Ν.Ζανταρίδης προτείνει θέματα Μαθηματικών Γ Λσκειοσ ΘΕΜΑ 1.

Master Class 3. Ο Ν.Ζανταρίδης προτείνει θέματα Μαθηματικών Γ Λσκειοσ ΘΕΜΑ 1. ΘΕΜΑ. Γηα ηελ ζπλάξηεζε f : IR IR ηζρύεη + f() f(- ) = γηα θάζε IR. Να δείμεηε όηη f() =, ΙR. Να βξείηε ηελ εθαπηόκελε (ε) ηεο C f πνπ δηέξρεηαη από ην ζεκείν (-,-) 3. Να βξείηε ην εκβαδόλ Δ(α) ηνπ ρωξίνπ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα

Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα ΥΤΛΛΟ ΕΡΓΑΙΑ 8 Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα Α. Ψυχρά και Θερμά χρώματα Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας Ο πετροπαιχνιδιάτορας... φωτιά ναι το πηγούνι του χρυσάφι το πηρούνι του Οδ. Ελύτης Σα χρώματα στη

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

ηροθική ηαλάνηωζη-μέηρηζη μέηροσ διάημηζης

ηροθική ηαλάνηωζη-μέηρηζη μέηροσ διάημηζης Μ ηροθική ηαλάνηωζη-μέηρηζη μέηροσ διάημηζης 1. κοπός ηελ άζθεζε γίλεηαη κέηξεζε ηνπ κέηξνπ δηάηκεζεο ελόο κεηαιιηθνύ ζύξκαηνο από ηελ πεηξακαηηθά κεηξεκέλε πεξίνδν ηαιάλησζεο ελόο ζηξνθηθνύ ηαιαλησηή.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΡΟΝΙΚΗ ΑΞΊΑ ΣΟΤ ΥΡΗΜΑΣΟ (Time Value of Money)

Η ΥΡΟΝΙΚΗ ΑΞΊΑ ΣΟΤ ΥΡΗΜΑΣΟ (Time Value of Money) Η ΥΡΟΝΙΚΗ ΑΞΊΑ ΣΟΤ ΥΡΗΜΑΣΟ (Te Value of Moey) Εηζαγωγή Η έλλνηα όηη ην ρξήκα έρεη ρξνληθή αμία είλαη κία από ηηο θεθαιαηώδεηο έλλνηεο ζηελ αλάιπζε θάζε πξντόληνο ηεο Κεθαιαηαγνξάο. Σν ρξήκα έρεη ρξνληθή

Διαβάστε περισσότερα

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο Γελάξεο 2011 ΗΛΔΚΣΡΟΝΙΚΑ Ι (Ύιε Γπκλαζίνπ) Διδάσκων: Σαββίδης Σάββας Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ )

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Τν πξόβιεκα - Γηαξξνή λεξνύ Αθόκε θαη κηα κηθξή δηαξξνή λεξνύ κπνξεί λα πξνθαιέζεη θαηαζηξνθή αλ δελ αληρλεπζεί εγθαίξσο Δηαξξνή κπνξεί λα πξνέιζεη

Διαβάστε περισσότερα

Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Δξγαζηεξηαθή άζθεζε 8: Μαγλεηηθέο Μεηξήζεηο Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 26/5/2010

Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Δξγαζηεξηαθή άζθεζε 8: Μαγλεηηθέο Μεηξήζεηο Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 26/5/2010 Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Δξγαζηεξηαθή άζθεζε 8: Μαγλεηηθέο Μεηξήζεηο Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 26/5/2010 ΕΙΑΓΩΓΗ: Τα δηάθνξα πιηθά, αλάινγα κε ηε ζπκπεξηθνξά ηνπο εληόο καγλεηηθνύ πεδίνπ δηαθξίλνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ 1) Υξηζηνπγελληάηηθα ειαηάθηα θάξηα ή θαδξάθη θάξηα ή θαδξάθη Τιηθά πνπ ζα ρξεηαζηνύκε: Υαξηί θάλζνλ καύξν γηα ην θόλην, πξάζηλν γηα ηα ειαηάθηα, θόθθηλν γηα ηα αζηεξάθηα Απιό

Διαβάστε περισσότερα

Ζ ύιε εκθαλίδεηαη ζε ηξεηο θαηαζηάζεηο: ζηελ ζηεξεή, ζηελ πγξή θαη ζηελ αέξηα.

Ζ ύιε εκθαλίδεηαη ζε ηξεηο θαηαζηάζεηο: ζηελ ζηεξεή, ζηελ πγξή θαη ζηελ αέξηα. Καηαζηάζεηο ηεο ύιεο 1 ΔΚΦΔ ΥΑΝΗΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΟΗ ΦΤΗΚΔ ΔΠΗΣΖΜΔ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΑΓΧΓΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 1: ΔΗΑΓΧΓΖ ΚΔΦΑΛΑΗΟ 4: ΚΑΣΑΣΑΔΗ ΣΖ ΤΛΖ ΚΑΣΑΣΑΔΗ ΣΖ ΤΛΖ Ζ ύιε εκθαλίδεηαη ζε ηξεηο θαηαζηάζεηο: ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσειρ μησανικών ταλαντώσεων. 1. Σώκα κάδαο m = 4 kg εθηειεί α.α.η. κε εμίζωζε απνκάθξπλζεο:

Ασκήσειρ μησανικών ταλαντώσεων. 1. Σώκα κάδαο m = 4 kg εθηειεί α.α.η. κε εμίζωζε απνκάθξπλζεο: Ασκήσειρ μησανικών ταλαντώσεων 1. Σώκα κάδαο m = 4 kg εθηειεί α.α.η. κε εμίζωζε απνκάθξπλζεο: x = 8ημ(πt+π/6) 1. Να ππνινγίζεηε ηε ζηαζεξά επαλαθνξάο ηνπ. 2. Να παξαζηήζεηε γξαθηθά ηελ απνκάθξπλζή ηνπ

Διαβάστε περισσότερα

Φνξνινγηθέο ειαθξύλζεηο Γηεπθνιύλζεηο θνξνινγηθέο γηα ηελ αγνξά ζνκπώλ pellet) θαη μύινπ

Φνξνινγηθέο ειαθξύλζεηο Γηεπθνιύλζεηο θνξνινγηθέο γηα ηελ αγνξά ζνκπώλ pellet) θαη μύινπ ΚΑΣΑΛΟΓΟ 2011 Η VENETA STHUE βαζηδόκελε ζηε καθξνρξόληα εκπεηξία ζηελ θαηαζθεπή ζνκπώλ ζηελ πεξηνρή Σηξόιν ηεο Ιηαιίαο, δεκηνύξγεζε κεραλήκαηα πνπ είλαη εηο ζέζηλ λα εθκεηαιιεπηνύλ ζην κέγηζην ηε ζεξκόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Η απνξξόθεζε ηνπ νξαηνύ θσηόο γίλεηαη κέζσ ρξσζηηθώλ νπζηώλ πνπ νλνκάδνληαη τλωροθύλλες.

Η απνξξόθεζε ηνπ νξαηνύ θσηόο γίλεηαη κέζσ ρξσζηηθώλ νπζηώλ πνπ νλνκάδνληαη τλωροθύλλες. ΦΩΣΟΤΝΘΔΗ Δλαιιαθηηθή δηεξγαζία παξαγσγήο ελέξγεηαο Υξεζηκνπνηείηαη από ηνπο νλνκαδόκελνπο θσηνζπλζεηηθνύο νξγαληζκνύο Οπζηαζηηθά ε αληίζηξνθε δηεξγαζία ηεο αλαπλνήο πλίζηαηαη ζηελ δέζκεπζε ειηαθήο ελέξγεηαο

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Η Σ Ο Σ Δ Λ Δ Η Ο Π Α Ν Δ Π Η Σ Ζ Μ Η Ο Θ Δ Α Λ Ο Ν Η Κ Ζ

Α Ρ Η Σ Ο Σ Δ Λ Δ Η Ο Π Α Ν Δ Π Η Σ Ζ Μ Η Ο Θ Δ Α Λ Ο Ν Η Κ Ζ Α Ρ Η Σ Ο Σ Δ Λ Δ Η Ο Π Α Ν Δ Π Η Σ Ζ Μ Η Ο Θ Δ Α Λ Ο Ν Η Κ Ζ ΣΜΖΜΑ ΓΔΩΛΟΓΗΑ ΔΡΓΑΣΖΡΗΟ ΣΔΥΝΗΚΖ ΓΔΩΛΟΓΗΑ ΜΑΘΖΜΑ: ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΓΗΓΑΚΟΝΣΔ: Β. ΥΡΖΣΑΡΑ, Καθ. ΔΞΑΜΖΝΟ: 7 ο Β. ΜΑΡΗΝΟ, Δπ.Καθ. Φεβροσάριος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. Τν πξόγξακκα απηό :

ΚΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. Τν πξόγξακκα απηό : ΚΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Τν πξόγξακκα απηό : Τν είλαη ην κεγαιύηεξν θαη πιένλ θηιόδνμν πξόγξακκα επέκβαζεο ζηνλ θηηξηαθό ηνκέα ζηελ Δπξώπε. Ξεθηλάεη ην 2011 θαη νινθιεξώλεηαη ην 2020 Σύκθσλα κε ηελ δέζκεπζε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΜΕΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΕΥΝΗΣΗ ΝΟΗΜΟΤΝΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΜΕΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΕΥΝΗΣΗ ΝΟΗΜΟΤΝΗ ΘΕΜ 1 ο (2.5 κνλάδεο) ΠΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΜΚΕΔΟΝΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΜΗΜ ΕΦΡΜΟΜΕΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΕΥΝΗΣΗ ΝΟΗΜΟΤΝΗ Σελικέρ εξετάσειρ Σετάπτη 21 Ιανοςαπίος 2009 13:00-16:00 Έζησ ν θόζκνο ηεο ειεθηξηθήο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στοςρ κβαντικούρ ςπολογιστέρ και αλγόπιθμοςρ. Γηδάζθωλ : Φνπληνπιάθεο Αληώληνο

Εισαγωγή στοςρ κβαντικούρ ςπολογιστέρ και αλγόπιθμοςρ. Γηδάζθωλ : Φνπληνπιάθεο Αληώληνο Εισαγωγή στοςρ κβαντικούρ ςπολογιστέρ και αλγόπιθμοςρ. Γηδάζθωλ : Φνπληνπιάθεο Αληώληνο Θεματικές Ενότητες 1. Απιέο έλλνηεο θβαληηθήο κεραληθήο θαη ην ζύζηεκα δύν θβαληηθώλ θαηαζηάζεωλ. 2. Qubit θαη θβαληηθόο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_3207/391 1. Τελ άιιε κέξα νη Τξηάθνληα, πνιύ ηαπεηλσκέλνη θαη ληώζνληαο εγθαηαιειεηκκέλνη, ζπγθεληξώζεθαλ ζην ρώξν ησλ ζπλεδξηάζεσλ παξάιιεια, νη «ηξεηο ρηιηάδεο», ζε όια ηα ζεκεία όπνπ είραλ ηνπνζεηεζεί,

Διαβάστε περισσότερα

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Μαξία-Ησάλλα Αξγπξνπνύινπ Βαζίιεο Παπιόπνπινο Τνκέαο Ψπρνινγίαο, Παλεπηζηήκην Αζελώλ Αλαθνίλσζε ζην 5 ν Παλειιήλην

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Διζαγφγή ζηη Φφηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Διζαγφγή ζηη Φφηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Διζαγφγή ζηη Φφηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP ΜΑΘΗΜΑ 1 ον ΔΙΑΓΩΓΗ ΣΟ ΧΔΙΡΙΜΟ ΣΗ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ Δξαζηηέρλεο Φσηνγξαθίδσ Σι είναι θφηογραθική μητανή; Από πνηα κέξε απνηειείηαη:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι ηα Δθπαηδεπηήξηα Πάλνπ ππνζηεξίδνπκε ηελ άπνςε όηη ην «αεηθόξν ζρνιείν» είλαη έλα όξακα εθηθηό. Η εθπαίδεπζε γηα ηελ αεηθνξία δελ είλαη κάζεκα, αιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1. ρεδίαζε πλδπαζηηθνύ Κπθιώκαηνο Έλα ζπλδπαζηηθό θύθισκα (Κ) έρεη ηξεηο εηζόδνπο A, B θαη C θαη κία έμνδν Y Y=A B+AC Να θαηαζθεπάζεηε ην ράξηε Karnaugh. B 0

Διαβάστε περισσότερα

Διιεληθά Σειρά Moov Δγτειρίδιο τρήζηη Δνημέρφζης ταρηών Web Αλαζεώξεζε: R00 (2010/05) Πώς να ενημερώζφ ηοσς τάρηες; Υπάξρνπλ ηέζζεξα βήκαηα γηα ηελ ελεκέξσζε ηνπ ράξηε. Βήκα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΠΟΛΟΓΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ & ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΏΣΕΙΣ ΑΠΛΗ ΑΡΜΟΝΙΚΗ ΣΑΛΑΝΣΩΗ (Α.Α.Σ.)

ΣΤΠΟΛΟΓΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ & ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΏΣΕΙΣ ΑΠΛΗ ΑΡΜΟΝΙΚΗ ΣΑΛΑΝΣΩΗ (Α.Α.Σ.) ΣΤΠΟΛΟΓΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ & ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΏΣΕΙΣ ΑΠΛΗ ΑΡΜΟΝΙΚΗ ΣΑΛΑΝΣΩΗ (Α.Α.Σ.) x t t Δμηζώζεηο Α.Α.Σ. (ρωξίο αξρηθ θάζε) Δμηζώζεηο Α.Α.Σ. (κε αξρηθ θάζε) Γύλακε ζηελ Α.Α.Σ. a a t α ρέζε επηηάρπλζεο απνκάθξπλζεο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013 ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 7 ΜΑΪΟΥ 13 ΘΔΜΑ Α : (Α1) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 33-335 (Α) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 6 (Α3) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα (Α) α) Λάζνο β) Σωζηό γ) Σωζηό

Διαβάστε περισσότερα

Δμάηκηζε πκπύθλσζε Βξαζκόο 1 ΔΚΦΔ ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΟΙ ΦΤΙΚΔ ΔΠΙΣΗΜΔ ΣΗΝ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 2: ΘΔΡΜΟΣΗΣΑ

Δμάηκηζε πκπύθλσζε Βξαζκόο 1 ΔΚΦΔ ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΟΙ ΦΤΙΚΔ ΔΠΙΣΗΜΔ ΣΗΝ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 2: ΘΔΡΜΟΣΗΣΑ Δμάηκηζε πκπύθλσζε Βξαζκόο 1 ΔΚΦΔ ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΟΙ ΦΤΙΚΔ ΔΠΙΣΗΜΔ ΣΗΝ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 2: ΘΔΡΜΟΣΗΣΑ ΚΔΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΞΑΣΜΙΗ ΤΜΠΤΚΝΩΗ ΒΡΑΜΟ ΔΞΑΣΜΙΗ Καηά ηελ εμάηκηζε ηα κόξηα ηνπ πγξνύ

Διαβάστε περισσότερα

επαξθήο ζηαηηζηηθή ζπλάξηεζε, β) Έζησ η.δ. είλαη αλεμάξηεην ηνπ. Άξα πξόθεηηαη γηα 1 n

επαξθήο ζηαηηζηηθή ζπλάξηεζε, β) Έζησ η.δ. είλαη αλεμάξηεην ηνπ. Άξα πξόθεηηαη γηα 1 n . ΜΑΚΡΑ ΣΟΑ 7 & ΕΘΝ. ΑΝΣΙΣΑΕΩ (ΠΕΙΡΑΙΑ),. ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ 06 Α (ΠΕΙΡΑΙΑ), 3. ΠΤΡΓΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ (ΑΘΗΝΑ). ΣΗΛ 040970,,, www.vtal.gr Επιλεγμένες Ασκήσεις. α) Έζησ η.δ. Ep. Να δεηρζεί όηη ε T,..., ~, 0

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ Κιηληθή ηαμηλόκεζε ηνπ βαζκνύ ηεξεδνληθήο βιάβεο ηωλ νπώλ θαη ζρηζκώλ καζεηηθώλ επηθαλεηώλ θαηά ICDAS 1 νο Βαζκόο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗ36. Άσκηση 1. Άσκηση 2. Οη δηεπζύλζεηο ησλ 4 σλ ππνδηθηύσλ είλαη νη αθόινπζεο. Υπνδίθηπν Α: 10.101.1.64/27 Υπνδίθηπν Β: 10.101.1.

ΠΛΗ36. Άσκηση 1. Άσκηση 2. Οη δηεπζύλζεηο ησλ 4 σλ ππνδηθηύσλ είλαη νη αθόινπζεο. Υπνδίθηπν Α: 10.101.1.64/27 Υπνδίθηπν Β: 10.101.1. Άσκηση 1 ΠΛΗ36 1. Η κόλε πεξίπησζε λα έρνπκε ζύγθξνπζε κεηαμύ παθέησλ ησλ δύν θόκβσλ είλαη λα ζηείιεη ν δεύηεξνο πξηλ πξνιάβεη λα πιεξνθνξεζεί γηα ηελ θαηάιεςε ηνπ δηάπινπ από ηνλ άιιν. Από ηε ζηηγκή πνπ

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Η. ΣΟΗΥΔΗΑ ΠΟΤ ΓΗΑΣΖΡΟΤΝΣΑΗ

Η. ΣΟΗΥΔΗΑ ΠΟΤ ΓΗΑΣΖΡΟΤΝΣΑΗ Αγαπεηέ αξρεγέ, Τν λέν ζύζηεκα ησλ playoff πνπ πηινηηθά ζα εθαξκνζηεί ζηε θεηηλή πεξίνδν 2013 14 απνηειεί κηα βειηίσζε ηνπ πθηζηάκελνπ ζπζηήκαηνο πνπ κε επηηπρία εθαξκόζηεθε ζηηο πξώηεο έμη δηνξγαλώζεηο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΜΑ B Β1. Γύν πέηξεο Α, θαη Β αθήλνληαη αληίζηνηρα από ηα ύςε h A, h B πάλσ από ην έδαθνο λα

ΘΔΜΑ B Β1. Γύν πέηξεο Α, θαη Β αθήλνληαη αληίζηνηρα από ηα ύςε h A, h B πάλσ από ην έδαθνο λα 1.10079 B 2 Γπν όκνηεο κηθξέο ζθαίξεο, αθήλνληαη ηαπηόρξνλα ηε ρξνληθή ζηηγκή t=0, λα εθηειέζνπλ ειεύζεξε πηώζε, από δπν δηαθνξεηηθά ύςε πάλσ από ην έδαθνο Η πξώηε ζθαίξα θηάλεη ζην έδαθνο ηε ρξνληθή ζηηγκή

Διαβάστε περισσότερα

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code)

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Page 1 Υποπλοίαρτος Ν. Πεηράκος ΠΝ Αηδένηα Γνύξεηνη Ίππνη (Trojan Horses) Ινί (Viruses) Worms Root-kit Page 2 Γνύξεηνο Ίππνο (Trojan Horse) Οξηζκόο: Πξόγξακκα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ 24 ο ΠΑΝΔΛΛΗΝΙΟ ΤΝΔΓΡΙΟ ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΔΣΑΙΡΔΙΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΠΑΙΓΙΑΣΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΧΓΗ ΣΗ ΤΓΔΙΑ ΠΙΝΟΤΛΑ ΔΤΡΤΓΙΚΗ ΒΑΡΚΑΡΗ ΠΟΛΤΚΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο εμσηεξηθόο θύιηλδξνο κε ηηο ηζνδπλακηθέο γξακκέο: Οη ηζνδπλακηθέο επηθάλεηεο όπσο ηππώλνληαη από ην πξόγξακκα:

Ο εμσηεξηθόο θύιηλδξνο κε ηηο ηζνδπλακηθέο γξακκέο: Οη ηζνδπλακηθέο επηθάλεηεο όπσο ηππώλνληαη από ην πξόγξακκα: ηηο πξνζνκνηώζεηο πνπ αθνινπζνύλ εμεηάδεηαη ε πεξίπησζε ηνπ θπιίλδξνπ δηπιαζίσλ δηαζηάζεσλ θαη γίλεηαη εμέηαζε θάζε θπιίλδξνπ μερσξηζηά (εμσηεξηθνύ θαη εζσηεξηθνύ). Ο εμσηεξηθόο θύιηλδξνο κε ηηο ηζνδπλακηθέο

Διαβάστε περισσότερα

Intel Accelerate Your Code

Intel Accelerate Your Code Intel Accelerate Your Code Semester Project at Parallel & Distributed systems Dimitrios S. Tsiktsiris University of Western Macedonia Department of Informatics & Telecommunications Engineering Kozani,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΣΟΚΡΑΣΟΡΙΚΟ ΜΑΡΟΚΟ

ΑΤΣΟΚΡΑΣΟΡΙΚΟ ΜΑΡΟΚΟ ΑΤΣΟΚΡΑΣΟΡΙΚΟ ΜΑΡΟΚΟ 7εκέξεο Εβδνκαδηαίεο αλαρσξήζεηο Ιαλνπάξηνο-Φεβξνπάξηνο 2012 1 ε εκέξα Αζήλα-Καδακπιάλθα-Μαξξαθέο πγθέληξσζε ζην αεξνδξόκην θαη πηήζε γηα ηελ Καδακπιάλθα κέζσ ζηαζκνύ. Άθημε θαη αθνινπζεί

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενο Doppler

Το φαινόμενο Doppler - Τη είλαη ην θαηλόκελν Doppler; Το φαινόμενο Doppler Δίλαη ε αιιαγή ζηελ παξαηεξνύκελε ζπρλόηεηα ελόο θύκαηνο, ιόγσ ηεο ζρεηηθήο θίλεζεο παξαηεξεηή πεγήο. Τν θαηλόκελν κειέηεζε θαη εμήγεζε ν Απζηξηαθόο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΣΑ Ο πολσμεριζμός Πολσμεριζμός είναι η τημική ανηίδραζη καηά ηην οποία πολλά μόρια ίδιων ή διαθορεηικών οργανικών ενώζεων, ποσ ονομάζονηαι μονομερή, ενώνονηαι και ζτημαηίζοσν

Διαβάστε περισσότερα

Πνηα λνκίδεηο όηη ζα είλαη ε ζπλνιηθή αληίζηαζε κηαο ζπλδεζκνινγίαο δύν αληηζηαηώλ ζπλδεδεκέλεο ζε ζεηξά; Γηαηί;...

Πνηα λνκίδεηο όηη ζα είλαη ε ζπλνιηθή αληίζηαζε κηαο ζπλδεζκνινγίαο δύν αληηζηαηώλ ζπλδεδεκέλεο ζε ζεηξά; Γηαηί;... ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Ιζοδύναμη ανηίζηαζη ζύνδεζηρ ανηιζηαηών Η δηδαζθαιία ηεο ηζνδύλακεο αληίζηαζεο γηα ζύλδεζε αληηζηαηώλ ζε ζεηξά θαη παξάιιεια ππάξρεη ζην Αλαιπηηθό Πξόγξακκα Σπνπδώλ ζηα καζήκαηα Φπζηθήο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ιήμεο 11.00 Κάπνηνο άξρηζε λα δηαβάδεη έλα βηβιίν ηελ 1 ε Δεθεκβξίνπ. Κάζε κέξα δηάβαδε ηνλ ίδην αξηζκό ζειίδσλ

Διαβάστε περισσότερα

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Α.Ε Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία Πνηνί είκαζηε Η ΜΙΝΔΡΑΛ ΥΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΣΑ Α.Δ. μεθίλεζε ηελ πνξεία ηεο ην 1976. Από ηελ αξρή ζπλεξγαζηήθακε κε πξωηνπόξνπο εηαηξείεο ζηνλ

Διαβάστε περισσότερα