Νεότερες θεωρίες στην παθογένεια και πρόγνωση. προεκλαμψίας. Περίληψη ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ. Εισαγωγή. I. Τα δύο στάδια της προεκλαμψίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Νεότερες θεωρίες στην παθογένεια και πρόγνωση. προεκλαμψίας. Περίληψη ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ. Εισαγωγή. I. Τα δύο στάδια της προεκλαμψίας"

Transcript

1 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 8, TΕΥΧ. 3, ΣΕΛ , 2009 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ Νεότερες θεωρίες στην παθογένεια και πρόγνωση της προεκλαμψίας Ελευθερία Λευκού 1, Μιχάλης Καλινδέρης 2, Απόστολος Μαμόπουλος 3, Beverley J. Hunt 1 1 Haematology Department Guy's and St Thomas' Hospital, King s College, London 2 Γυναικολογική Κλινική, «Μαμάτσειο» Γενικό Νοσοκομείο Κοζάνης 3 Γ' Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Αλληλογραφία: Δρ Eλευθερία Λευκού, Αιματολόγος Κρώμνης 42, 55131, Θεσσαλονίκη Τηλ: Περίληψη Η προεκλαμψία, ένα πολυσυστηματικό νόσημα της κύησης, επιπλέκει το 2-14% των κυήσεων και αφορά ιατρούς πολλών ειδικοτήτων. Η αιτιολογία της παραμένει άγνωστη, ενώ η αντιμετώπιση της συχνά είναι δύσκολη. Στο ανασκοπικό αυτό άρθρο αυτό παρουσιάζονται οι σύγχρονες θεωρίες πάνω στην παθογένεια και στην πρόγνωσή της και συζητείται η σχέση της με την ενδομήτρια καθυστέρηση της ανάπτυξης (IUGR), με τον κίνδυνο απώτερης καρδιαγγειακής νόσου στις μητέρες και στα παιδιά τους, αλλά και με τη θρομβοφιλία. Λέξεις κλειδιά: Προεκλαμψία, παθογένεια, IUGR, θρομβοφιλία, πρόγνωση Εισαγωγή Η προεκλαμψία είναι ένα πολυσυστηματικό σύνδρομο της κύησης, άγνωστης αιτιολογίας, που επιπλέκει το 2-14% όλων των κυήσεων και χαρακτηρίζεται από αύξηση της πίεσης 140/90mmHg μετά την 20η εβδομάδα κύησης και πρωτεϊνουρία ( 1+, ή πρωτεϊνουρία 300mg/24h) η οποία λύεται μετά τον τοκετό. Τα συμπτώματα μπορεί να εκδηλωθούν οποιαδήποτε στιγμή μετά την 20η εβδομάδα κύησης ή μπορεί να ξεκινήσουν λίγες μέρες μετά τον τοκετό, ενώ πάντα λύονται λίγες μέρες έως εβδομάδες μετά την έξοδο του πλακούντα. Σήμερα είναι γενικά αποδεκτό ότι το κεντρικό σημείο στην παθογένεια της προεκλαμψίας είναι η δυσλειτουργία του πλακούντα. Το 1939 ο Ernest Pαge εισήγαγε την υπόθεση ότι η προεκλαμψία οφείλεται σε μειωμένη διείσδυση του πλακούντα. Από τότε πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι η δυσλειτουργία του πλακούντα μπορεί να οφείλεται σε υποξία, σε οξειδωτικό stress, σε αλλαγή του σήματος των natural killer (ΝΚ) κυττάρων, σε συγκιοτιοσυγκρίμματα ή σε αλλαγή έκφρασης της αιμοξυγενάσης. Κανένας από αυτούς τους παράγοντες όμως δεν είναι καθολικά παρών σε όλες τις περιπτώσεις προεκλαμψίας. I. Τα δύο στάδια της προεκλαμψίας Η άποψη που επικρατεί σήμερα για την προεκλαμψία είναι το μοντέλο των δύο σταδίων. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία που προτάθηκε αρχικά από την ομάδα ερευνητών της Οξφόρδης το 1991 και υποστηρίχθηκε και επεκτάθηκε στη συνέχεια από τον EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 181

2 Νεότερες θεωρίες στην παθογένεια και πρόγνωση της προεκλαμψίας Λευκού και συν. (Roberts and Gammill,2005), η εκδήλωση της προεκλαμψίας γίνεται σε 2 στάδια. Το πρώτο στάδιο είναι η μειωμένη διείσδυση του πλακούντα και το δεύτερο η απάντηση της μητέρας μέσω της ενεργοποίησης των ενδοθηλιακών της κυττάρων. Σε καταστάσεις μειωμένης διείσδυσης του πλακούντα φαίνεται ότι απελευθερώνονται αδιευκρίνιστοι παράγοντες στην κυκλοφορία, οι οποίοι στη συνέχεια ενεργοποιούν το μητρικό ενδοθήλιο. Στη φυσιολογική κύηση τα κυτταροτροφοβλαστικά κύτταρα διεισδύουν αρχικά στο φθαρτό και στο μυομήτριο και στη συνέχεια ενδοαγγειακά, αντικαθιστώντας αρχικά το ενδοθήλιο και στη συνέχεια το μέσο χιτώνα των σπειροειδών αρτηριών. Το τελικό αποτέλεσμα είναι η αύξηση της αιματικής ροής προς το έμβρυο. Το ενδοθήλιο αντικαθίσταται από τροφοβλαστικά κύτταρα τα οποία τείνουν να μιμηθούν τις ιδιότητες των ενδοθηλιακών κυττάρων. Στην περίπτωση όμως της προεκλαμψίας αυτός ο αγγειακός φαινότυπος δεν εκφράζεται και το μοντέλο της διείσδυσης είναι πολύ περισσότερο επιφανειακό. Υπάρχει ελάττωση της διείσδυσης των τροφοβλαστικών κυυτάρων στις σπειροειδείς αρτηρίες, ειδικά σε αυτές που βρίσκονται στο μυομήτριο. Ως συνέπεια αυτών των αλλαγών, η μειωμένη διείσδυση του πλακούντα προκαλεί σχετική υποξία. Διάφοροι παράγοντες έχουν προταθεί ως η ουσία που παράγεται από τον πλακούντα και επηρεάζει την αιματική ροή, την αρτηριακή πίεση και τη μητρική ενδοθηλιακή ενεργοποίηση (ECA). Αυτοί οι παράγοντες περιλαμβάνουν το οξειδωτικό stress, κυτταροκίνες (όπως TNF-a και IL-6), Insulin-like grouth factors, ενδοθηλίνη-1, μεταβολίτες του αραχιδονικού οξέος, αυτοαντισώματα κατά του υποδοχέα τύπου -1 της αγγειοτασίνης- II (ΑΤ1-ΑΑ) και αγγειογενετικοί παράγοντες. Πρόσφατα η προσοχή έχει στραφεί στους αγγειογενετικούς παράγοντες. Έχει προταθεί ότι η προεκλαμψία μπορεί να οφείλεται σε μια ανισορροπία μεταξύ προαγγειογενετικών παραγόντων (όπως VEGF) και αντιαγγειογενετικών παραγόντων (όπως ο διαλυτός fms-like tyrosine kinase, sflt-1 και διαλυτής ενδογλίνης-seng). O s-flt-1 είναι ένας ενδογενής αναστολέας τόσο του αγγειακού αυξητικού ενδοθηλιακού παράγοντα (Vascular endothelial growth factor- VEGF) όσο και του αιμοπεταλιακού αυξητικού παράγοντα (platelet growth factor- PGF), που ρυθμίζει την αγγειογένεση του πλακούντα, μέσω της παρεμπόδισης της αλληλεπίδρασης των VEGF και PGF με τους προαγγειογενετικούς τους υποδοχείς. Έχει δειχθεί ότι τα επίπεδα του sflt-1 στο πλάσμα των γυναικών με προεκλαμψία είναι ανεβασμένα σε σχέση με τις φυσιολογικές εγκυμοσύνες (Maynard et al., 2003). Όταν ο sflt-1 χορηγηθεί εξωγενώς μέσω γενετικού υλικού αδενοϊού σε εγκυμονούντα ποντίκια παρατηρείται μια αύξηση στην αρτηριακή πίεση και πρωτεϊνουρία, όπως επίσης και ελάττωση των παραγόντων VEGF and PGF όμοια με αυτά που παρατηρούνται στην προεκλαμψία(maynard et al., 2003; Lu et al., 2007). Μια άλλη παρατήρηση είναι ότι η έγχυση VEGF μετριάζει την αρτηριακή πίεση και τη νεφρική δυσλειτουργία που παρατηρείται σε εγκυμονούντα ποντίκια με υπερέκφραση του sflt- 1(Li et al., 2002). Επίσης έρευνα σε ποντίκια και πιθήκους έδειξε ότι η μητροπλακουντιακή ισχαιμία αυξάνει το sflt-1 στο πλάσμα και στον πλακούντα και ελαττώνει τα επίπεδα των VEGF και PGF(Gilbert et al., 2007). Η ενδογλίνη (Eng) είναι ένα συστατικό του μετατρεπτικού αυξητικού παράγοντα-β (transforming growth factor-tgf-b), ο οποίος είναι μια πρωτεΐνη που παράγεται κατά την υποξία και σχετίζεται με κυτταρική αναπαραγωγή και έκφραση του ΝΟ (Levine et al., 2006). Η διαλυτή Eng (seng) έχει αποδειχτεί ότι δρα ως αντιαγγειογενετικός παράγοντας, προφανώς μέσω της αναστολής του TGFb1(Levine et al., 2006). Πρόσφατες εργασίες σε ποντίκια έδειξαν ότι η seng εμποδίζει in vitro την δομή των ενδοθηλιακών κυττάρων οδηγώντας σε εμβρυϊκή υπολειπόμενη ανάπτυξη(fgr) και σε ένα σύνδρομο όμοιο με την προεκλαμψία (Venkatesha et al., 2006). Πρόσφατα η seng έχει προταθεί ως δείκτης της προεκλαμψίας (Masuyama et al., 2007). Ανεξάρτητα από το ποιος παράγοντας είναι υπεύθυνος για την ενεργοποίηση των ενδοθηλιακών κυττάρων (ECA), όταν η τελευταία εγκατασταθεί προκαλεί απελευθέρωση και προσκόλληση μεγάλου αριθμού φλεγμονωδών μορίων στο ενδοθήλιο, με αποτέλεσμα μετατροπή του φαινότυπου του ενδοθηλίου από αντιθρομβωτικό σε θρομβωτικό. Αυτό επιτυγχάνεται με τη μείωση της παραγωγής της προστακυκλίνης και του νιτρικού οξειδίου που έχουν αγγειοδιασταλτική και αντιαιμοπεταλιακή δράση. Η παραγωγή της ενδοθηλίνης προκαλεί αρνητική παλίνδρομη ρύθμιση (negative feetback) των αντιπηκτικών παραγόντων, λόγω της μειωμένης παραγωγής της θρομβομοντουλίνης (trombomodilin). Έχει προταθεί ότι η ενδοθηλιακή δυσλειτουργία που παρατηρείται στην προεκλαμψία είναι μέρος μιας ευρύτερης φλεγμονώδους απάντησης και ότι η μειωμένη διείσδυση του πλακούντα δεν είναι απαραίτητα το μοναδικό έναυσμα(redman et al., 1999). Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία η εγκυμοσύνη 182

3 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 8, TΕΥΧ. 3, ΣΕΛ , 2009 φυσιολογικά προκαλεί μια φλεγμονώδη απάντηση, όπως φαίνεται από τις αλλαγές που παρατηρούνται στα κοκκιοκύτταρα και μονοκύτταρα. Κατά τη διάρκεια της προεκλαμψίας παρατηρείται αυξημένη παραγωγή αιμοπεταλίων, ουδετερόφιλων και μονοκυττάρων, καθώς και αυξημένη απελευθέρωση μικροσωματιδίων (microparticles), σε σχέση με τη φυσιολογική κύηση. Ίσως αυτές οι φλεγμονώδης αλλαγές να είναι μια απάντηση στην παρουσία των εμβρυϊκών ή πατρικών αντιγόνων. Εάν αυτή η θεωρία ισχύει, τότε οι διαταραχές του ανοσορρυθμιστικού μηχανισμού πάνω στην εμβρυοπλακουντιακή επιφάνεια μπορούν να δράσουν και να προκαλέσουν το έναυσμα της προεκλαμψίας. Στην προεκλαμψία παρατηρείται μία ελάττωση στην έκφραση του HLA-G (που είναι πολύ σημαντικό στην αναγνώριση από τον πλακούντα ξένων αντιγόνων), και μία ανώμαλη απαντητικότητα των μητρικών λεμφοκυττάρων στα εμβρυϊκά κύτταρα. Τα μικροσωματίδια είναι τεμάχια - κομμάτια των κυτταρικών μεμβρανών που απελευθερώνονται στην κυκλοφορία ως αποτέλεσμα της κυτταρικής ενεργοποίησης ή απόπτωσης, και έχουν προπηκτικό δράση. Τα μικροσωματίδια στην κύηση προέρχονται από διάφορα κύτταρα, αλλά ο κύριος πληθυσμός τους προέρχεται από τα αιμοπετάλια. Έχει αποδειχτεί in vitro ότι κυστίδια που προέρχονται από τις συγκυτιοτροφοβλαστικές μικρολάχνες (STBM), καταστέλλουν τον πολλαπλασιασμό των ενδοθηλιακών κυττάρων (Redman et al., 1999). Τα STBM επίσης in vitro, φαίνεται ότι επηρεάζουν την ενδοθηλιακή κυτταρικά εξαρτώμενη, αρτηριακή διαστολή. Στην προεκλαμψία ο αριθμός των STBM που ανιχνεύονται στην κυκλοφορία είναι σημαντικά αυξημένος σε σχέση με αυτόν των φυσιολογικών κυήσεων. II. Σχέση μεταξύ προεκλαμψίας και ενδομήτριας καθυστέρησης της ανάπτυξης - IUGR (ή αλλιώς εμβρυϊκής υπολειπόμενης ανάπτυξης, FGR) Η πλακουντιακή δυσλειτουργία μπορεί να οδηγήσει είτε σε ενδομήτρια καθυστέρηση της ανάπτυξης, είτε σε προεκλαμψία. Αυτό που δεν είναι κατανοητό είναι γιατί ορισμένες γυναίκες εμφανίζουν μόνο εμβρυϊκή (FGR) υπολειπόμενη ανάπτυξη, ενώ άλλες εμφανίζουν μαζί και προεκλαμψία. Έχει υποτεθεί ότι το μητρικό σύνδρομο της προεκλαμψίας συμβαίνει σε γυναίκες που έχουν «ιδιοσυστατικούς παράγοντες» (γενετικούς, περιβαλλοντολογικούς, διαιτητικούς, κ.ά), και δεν οφείλεται μόνο στη μειωμένης πλακουντιακή διείσδυση (Irgens et al., 2001). Έχει προταθεί ότι οι ιδιοσυστατικοί αυτοί παράγοντες ενεργούν ως εκλυτικοί παράγοντες του μητρικού συνδρόμου της προεκλαμψίας. Σε αυτούς περιλαμβάνονται διάφοροι διαιτητικοί παράγοντες, μεταβολικές καταστάσεις (όπως διαβήτης, αντίσταση ινσουλίνης, υπερουριχαιμία), παχυσαρκία, μεταβολικό σύνδρομο, έλλειψη φυλλικού οξέος, υπερομοκυστεϊναιμία, υπερλιπιδαιμία (με αυξημένα τριγλυκερίδια, ελεύθερα λιπαρά οξέα και LDL χοληστερόλη), μειωμένη HDL, έλλειψη βιταμινών D από τη μητέρα, ή θρομβοφιλία. Οι παράγοντες αυτοί προκαλούν ενεργοποίηση των μητρικών ενδοθηλιακών κυττάρων (ECA) και μπορεί με τον τρόπο αυτό να συνεισφέρουν στην εξέλιξη ή και στη σοβαρότητα της προεκλαμψίας. III. Σχέση της προεκλαμψίας με τον κίνδυνο απώτερης καρδιαγγειακής νόσου στις μητέρες και στα παιδιά τους Παρότι η προεκλαμψία και η εμβρυϊκή υπολειπόμενη ανάπτυξη (FGR) συμβαίνουν κατά τη διάρκεια της κύησης, έχει δειχθεί ότι έχουν και απώτερα αποτελέσματα. Γυναίκες που εμφάνισαν προεκλαμψία ή απέκτησαν παιδί με υπολειπόμενη ανάπτυξη (FGR) εμφανίζουν 2-8 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα αρτηριοσκληρυντικής καρδιαγγειακής νόσου στην μετέπειτα ζωή τους (Barker, 1992; Magnussen et al., 2007; Rasmussen and Irgens, 2008). Η φυσική σχέση της προεκλαμψίας και της στεφανιαίας νόσου δεν είναι πλήρως γνωστή. Είναι άραγε η προεκλαμψία η αιτία που προκαλεί τη μεταγενέστερη καρδιαγγειακή νόσο ή μήπως η προεκλαμψία και η αθηροσκλήρυνση έχουν κοινή προέλευση; Έχει επίσης δειχθεί ότι όσο πιο πρώιμη είναι η προεκλαμψία στην κύηση τόσο σοβαρότερη είναι η απώτερη αθηρωματική καρδιαγγειακή νόσος. Γυναίκες με προεκλαμψία πριν την 37η εβδομάδα κύησης έχουν 8 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα καρδιαγγειακών θανάτων σε σχέση με γυναίκες με φυσιολογική εγκυμοσύνη 14 χρόνια αργότερα (Barker, 1992; Irgens et al., 2001; Magnussen et al., 2007; Rasmussen and Irgens, 2008; Berends et al., 2008). Σε μεγάλο αριθμό επιδημιολογικών μελετών έχει δειχτεί ότι η εμβρυϊκή υπολειπόμενη ανάπτυξη (FGR) έχει και απώτερα αποτελέσματα στην ενήλικη ζωή, όπως παχυσαρκία, υπέρταση, υπερχολιστεριναιμία, καρδιαγγειακή νόσο, διαβήτη τύπου II (Barker, 1992; Irgens et al., 2001; Magnussen et al., 2007). Πρόσφατη μελέτη έδειξε θετική σχέση μεταξύ των EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 183

4 Νεότερες θεωρίες στην παθογένεια και πρόγνωση της προεκλαμψίας Λευκού και συν. επιπέδων των τριγλυκεριδίων, της χοληστερόλης, της LDL, της μέσης συστολικής αρτηριακής πίεσης και της μετέπειτα εξέλιξης της προεκλαμψίας (Magnussen et al., 2007). Οι συγγραφείς κατέληξαν ότι η ύπαρξη προδιαθεσικών καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου πριν την εγκυμοσύνη, προδιαθέτουν στην εκδήλωση προεκλαμψίας. Μία πρόσφατη επίσης μελέτη από τη Γερμανία έδειξε ότι ποσοστό χρόνιας υπέρτασης ήταν σημαντικά ανώτερο μεταξύ των γυναικών με ιστορικό προεκλαμψίας (46.7%) ή και μόνο με ενδομήτρια εμβρυϊκή καθυστέρηση (8.9%) σε σχέση με φυσιολογικές κυήσεις(berends et al., 2008). Γυναίκες με προεκλαμψία και ενδομήτρια εμβρυϊκή καθυστέρηση που έχουν χρόνια υπέρταση στον μετέπειτα έλεγχο, παρουσιάζουν αυξημένη πάχυνση του μέσου καρωτιδικού χιτώνα, γεγονός που προδιαθέτει σε αθηροσκλήρυνση(irgens et al., 2001). Γυναίκες με προηγηθείσα προεκλαμψία εμφανίζουν σημαντικά αυξημένα επίπεδα γλυκόζης νηστείας, περιφέρεια μέσης, δείκτη μάζας σώματος (BMI) και αυξημένη συχνότητα μεταβολικού συνδρόμου, σε σχέση με φυσιολογικές γυναίκες (Barker, 1992; Irgens et al., 2001). Όλες αυτές οι μελέτες ανέδειξαν ότι διάφοροι γενετικοί, περιβαλλοντολογικοί και κοινωνικο-οικονομικοί παράγοντες μπορούν να παίξουν κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη της προεκλαμψίας και της μετέπειτα καρδιαγγειακής νόσου. IV. Νεότερες τροποποιήσεις των θεωριών παθογένεσης της προεκλαμψίας Ο αρχικός παράγοντας που ευθύνεται για την προεκλαμψία παραμένει ακόμη άγνωστος και διαρκώς νέες θεωρίες προτείνονται. Πολύ πρόσφατα προτάθηκε ότι η πρώιμη (πριν 34η εβδομάδα κύησης) και η όψιμη προεκλαμψία (μετά την 34η εβδομάδα) είναι δύο διαφορετικές κλινικές οντότητες, με διαφορετική παθογένεια, προέλευση, αιτιολογία, βαρύτητα και κλινική έκφραση(rasmussen and Irgens, 2008). Είναι γενικά αποδεκτό ότι η εμβρυϊκή υπολειπόμενη ανάπτυξη (FGR) σχετίζεται περισσότερο με τη σοβαρή, παρά με την ήπια υπέρταση κύησης. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία η πρώιμη προεκλαμψία σχετίζεται με μειωμένη πλακουντιακή διείσδυση, αλλά η όψιμη προεκλαμψία όχι, γεγονός που καταδεικνύει τη διαφορετική γενετική προέλευση τους. Ο Huppetz (Huppetz, 2008) σε ένα πρόσφατο άρθρο αμφισβήτησε την πλακουντιακή προέλευση της προεκλαμψίας και πρότεινε ότι η προεκλαμψία είναι ένα σύνδρομο που αρχίζει πριν τη δημιουργία του πλακούντα. Πρότεινε ότι ένα αρχικό αίτιο οδηγεί στη διαταραχή της ανάπτυξης και διαφοροποίησης της συγκυοτροφοβλαστικής λάχνης. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα τη συστηματική φλεγμονώδη απάντηση της μητέρας και την απελευθέρωση νεκρωτικών και απονεκρωτικών μορίων. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία η εμβρυϊκή υπολειπόμενη ανάπτυξη (FGR) είναι αποτέλεσμα της εξω-λαχνικής διείσδυσης της τροφοβλάστης. Σύμφωνα με αυτή τη νέα θεωρία η προεκλαμψία και η καθυστέρηση της ενδομήτριας ανάπτυξης έχουν διαφορετική προέλευση. Άλλοι ερευνητές που έχουν εργαστεί πάνω σε ανάλυση του γονιδιώματος των τρωκτικών έδειξαν ότι η αυτόματη διαφοροποίηση των αρχέγονων τροφοβλαστικών κυττάρων συνδέεται με την απόκτηση ενός ρυθμιστικού προγράμματος γονιδιακής έκφρασης, παρόμοιου με αυτού των ενδοθηλιακών κυττάρων (Sood et al., 2006). Αυτό το πρόγραμμα είναι παρόμοιο μεταξύ ποντικών και ανθρώπων. Κατέδειξαν επιπλέον ότι τα τροφοβλαστικά κύτταρα αντιλαμβάνονται, μέσω της έκφρασης των ενεργοποιημένων υποδοχέων πρωτεασών, την παρουσία ενεργοποιημένων παραγόντων πήξης. Η κατάληψη αυτών των υποδοχέων οδηγεί σε ειδικές κυτταρικές μεταβολές. Αυτές οι παρατηρήσεις οδήγησαν στο να καθοριστούν υποψήφια εμβρυϊκά γονίδια τα οποία είναι δυνητικά μετατροπείς του κινδύνου εμφάνισης προεκλαμψίας. Η ύπαρξη τέτοιων γονιδίων στο έμβρυο μπορεί να οδηγήσει σε αλληλεπίδραση μεταξύ μητρικών παραγόντων και γονιδίων τοπικά στον πλακούντα, με τελικό αποτέλεσμα πλακουντιακή ανεπάρκεια.. Είναι λοιπόν πιθανόν η προεκλαμψία να μην οφείλεται μόνο σε μητρικά αίτια, αλλά επίσης και σε εμβρυϊκά γονίδια. V. Πρόγνωση της προεκλαμψίας Επειδή ακριβώς ο εκλυτικός- παθογενετικός παράγοντας της προεκλαμψίας δεν είναι γνωστός σήμερα, δεν υπάρχει και ξεκάθαρη στρατηγική για την πρόγνωσή της. Για αυτό το λόγο η έρευνα στρέφεται στα πρώιμα στάδια της νόσου. Η υπερουριχαιμία αναγνωρίζεται σήμερα ως δείκτης σοβαρής προεκλαμψίας και σχετίζεται με τη σοβαρότητα των ιστολογικών νεφρικών ευρημάτων και κλινικά με κακή πρόγνωση για το έμβρυο(chappell et al., 2002). Δυστυχώς όμως έχει χαμηλή αρνητική προγνωστική αξία. Το Doppler της μητριαίας αρτηρίας μεταξύ της 20ης - 24ης εβδομάδας εντοπίζει τις γυναίκες με 184

5 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 8, TΕΥΧ. 3, ΣΕΛ , 2009 αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν επιπλοκές της κύησης(papageorgiou et al., 2001). Η παρουσία αμφοτερόπλευρων αιχμών στο Doppler της μητριαίας αρτηρίας μεταξύ της 20ης - 24ης εβδομάδας, αναδεικνύει τις εγκυμοσύνες που μπορεί να επιπλακούν με προεκλαμψία ή FGR, έχει όμως μεγάλο ποσοστό ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων. Η συσχέτιση μεταξύ της αυξημένης μητριαίας αρτηριακής αντίστασης και του υψηλού κινδύνου προεκλαμψίας και/ή FGR, πρώτα καταδείχθηκε στο τέλος του δεύτερου τριμήνου, και πιθανά αντανακλά τη διαδικασία διείσδυσης της τροφοβλάστης στις σπεροειδείς αρτηρίες (Papageorgiou et al., 2001). Άλλες μελέτες έδειξαν ότι ήδη από την 12η-16η εβδομάδα κύησης η παρουσία αμφοτερόπλευρων αιχμών στο Doppler επίσης σχετίζεται με την απώτερη ανάπτυξη προεκλαμψίας ή FGR. Με ένα ποσοστό λάθους 5% οι μετρήσεις του Doppler της μητριαίας αρτηρίας στο πρώτου τριμήνου, καταδεικνύουν το 50-60% των γυναικών που θα αναπτύξουν σοβαρή προεκλαμψία. Μία μελέτη πρότεινε έναν αλγόριθμο πλακουντιακών και ενδοθηλιακών δεικτών στις w/k κύησης, με σκοπό την πρόβλεψη της ανάπτυξης προεκλαμψίας(chappell et al., 2002). Σε αυτή τη μελέτη ο λόγος PAI-1/ PAI-2 ήταν 45% υψηλότερος στην FGR ομάδα (95% CΙ, 15-82%) και 85% υψηλότερος στις προεκλαμπτικές κυήσεις (95% CL, %), σε σχέση με φυσιολογικές κυήσεις. Αυτή η μελέτη πρότεινε 6 δείκτες ως δυνητικούς προγνωστικούς παράγοντες: την HDL χοληστερόλη, το λόγο PAI-1-1/PAI-2, τη λεπτίνη και τον πλακουντιακό αυξητικό παράγοντα (PIGF). Τα αυξημένα επίπεδα Fms-like tyrosine kinase (sflt-1) και μειωμένα επίπεδα διαλυτού πλακουντιακού αυξητικού παράγοντα (PIGF), έχει καταδειχθεί ότι αποτελούν προγνωστικούς δείκτες μετέπειτα ανάπτυξης προεκλαμψίας ακόμη και 5 εβδομάδες πριν (Gilbert et al., 2007). Παρ' όλα αυτά όμως αυτοί οι δείκτες έχουν περιορισμένη χρησιμότητα και χαμηλή προγνωστική αξία επειδή μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο λίγες εβδομάδες πριν την έναρξη της νόσου και επίσης δεν έχουν μεγάλη ειδικότητα αφού ανευρίσκονται θετικοί και σε περίπτωση μόνο IUGR νεογνών. Πιο πρόσφατα η διαλυτή ενδογλίνη (seng) έχει προταθεί ως δείκτης για την πρόληψη της PET(Levine et al., 2006). Έχει δειχθεί ότι ή seng είναι αυξημένη ήδη 2 με 3 μήνες πριν την ανάπτυξη της προεκλαμψίας(levine et al., 2006; Venkatesha et al., 2006; Masuyama et al., 2007). Άλλος δείκτης που έχει προταθεί για να προληφθεί η PET από το πρώτο τρίμηνο είναι η πλακουντιακή πρωτεΐνη 13 (PP13) PAPP-A και η μακρά πεντραξίνη-3 (long pentraxin 3- PTX3). Όλοι αυτοί οι δείκτες χρειάζεται να εκτιμηθούν περισσότερο στο μέλλον. VI. Θρομβοφιλία και PET 1. Επίκτητη Θρομβοφιλία Εδώ και αρκετό καιρό έχει δειχτεί ότι γυναίκες με αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα έχουν προδιάθεση για προεκλαμψία και FGR. Μάλιστα η ανάπτυξη PET ή FGR πριν την 34 εβδ. κύησης σε γυναίκες με θετικά αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα αποτελεί πλέον διαγνωστικό κριτήριο για το μαιευτικό αντιφωσφολιπιδιακό σύνδρομο. Άλλες επίκτητες καταστάσεις που προδιαθέτουν σε θρόμβωση όπως η μυελοπαραγωγική νόσος, επίσης πιθανόν να προδιαθέτουν σε εμφάνιση προεκλαμψίας. 2.Κληρονομική θρομβοφιλία Η σχέση μεταξύ της προεκλαμψίας και της κληρονομικής θρομβοφιλίας αρχικά αναφέρθηκε από τον Dekker et al. το 1995, που πρότεινε ότι η μητρική θρομβοφιλία μπορεί να ενεργήσει ως γενετήσιος προδιαθεσιακός παράγοντας για την ανάπτυξη της προεκλαμψίας. Από τότε ένας μεγάλος αριθμός αναδρομικών και προοπτικών μελετών έχει εξετάσει τη σχέση μεταξύ της φορείας διαφόρων τύπων γενετικών μεταλλάξεων που προκαλούν θρομβοφιλία και προεκλαμψίας. Τα αποτελέσματα αυτών των μελετών παραμένουν αντιφατικά. Μία μεταανάλυση όλων αυτών των μελετών πρότεινε ότι μόνο η ύπαρξη της μετάλλαξης του παράγοντα V Leiden (FVL) σχετίζεται με ένα μικρό κίνδυνο ανάπτυξης προεκλαμψίας (odds ratio, 1.18; 95% confidence interval, 1.14 to 2.87). Από ό,τι φαίνεται από όλες αυτές τις μελέτες, είναι πιθανόν ότι οι γυναίκες με γενετική θρομβοφιλία εμφανίζουν πιο σοβαρής μορφής προεκλαμψία, αλλά όμως ότι η θρομβοφιλία αυτή καθεαυτή δεν προκαλεί από μόνη της την προεκλαμψία. Συμπερασματικά, η προεκλαμψία, η συχνότερη επιπλοκή της κύησης, αποτελεί ακόμη πεδίο έντονης έρευνας και συζήτησης, καθώς δεν είναι γνωστή η ακριβής αιτιολογία της. Οι μελέτες επικεντρώνονται κυρίως στα αρχικά στάδια της νόσου, καθώς ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισής της είναι η ανεύρεση τρόπων πρόληψής της. EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 185

6 Νεότερες θεωρίες στην παθογένεια και πρόγνωση της προεκλαμψίας Λευκού και συν. New insights into pathogenesis and prognosis of preeclampsia Lefkou E. 1, Kalinderis M. 2, Mamopoulos A. 3, Hunt J. B. 1 1 Haematology Department Guy's and St Thomas' Hospital, King s College, London 2 Dept. of Obstetrics, «Μamatsio» General Hospital, Kozanis 33rd Dept. of Obstetrics, Aristotle University of Thessaloniki, Hippokratio Hospital of Thessaloniki Correspondence: Eleftheria Lafkou, Kromnis 42, 55121, Kalamaria, Thessaloniki Tel Summary Preeclampia, a multisystem pregnancy syndrome, affects 2-14% of all pregnancies, and doctors of several specialties. Aetiology remains uncertain and the therapy is often difficult. In this review article we present the current theories on its pathogenesis and prognosis and we discuss its relation with Intrauterine growth restriction (IUGR), the risk of developing late heart disease in mothers and children, and the thrombophilia. Key words: Preeclampisa, pathogenesis, IUGR, thrombophilia, prognosis Βιβλιογραφία Barker, D.J.B. ed. (1992) Fetal and infant origins of adult disease. London: BMJ Publishing Group, Berends, A.L., de Groot, C.J.M., Sijbrands, E.J. et al. (2008) Shared constitutional risks for maternal vascular-related pregnancy complications and future cardiovascular disease. Hypertension, 51, Chappell, L.C., Seed, P.T., Briley, A. et al. (2002) A longitudinal study of biochemical variables in women at risk of preeclampsia. Am. J. Obstet. Gynecol. 187, Gilbert, J.S., Babcock, S.A. and Granger, J.P. (2007) Hypertension Produced by Reduced Uterine Perfusion in Pregnant Rats Is Associated With Increased Soluble Fms-Like Tyrosine Kinase-1 Expression. Hypertension, 50, Huppetz, B.(2008) Placental Origins of Preeclampsia: Challenging the Current Hypothesis. Hypertension, 51, Irgens, H.U., Reisaeter, L., Irgens, L.M. and Lie, R.T.(2001) Long term mortality of mothers and fathers after pre-eclampsia: population based cohort study. BMJ 323, Levine, R.J., Lam, C., Qian, C. et al. (2006) Soluble endoglin and other circulating antiangiogenic factors in preeclampsia. N. Engl. J. Med. 355, Magnussen, E.B., Vatlen, L.J., Lund-Nilsen, T.I. et al. (2007) Pregnancy cardiovascular risk factors as predictors of pre-eclampsia: Population based cohort study.bmj. 225, Masuyama, H., Nakatsukasa, H., Takamoto, N. and Hiramatsu, Y. (2007) Correlation between soluble endoglin, vascular endothelial growth factor receptor-1 and adipocytokines in preeclampsia. J. Clin. Endocrinol. Metab. 92, Maynard, S.E., Min, J.Y., Mercham, J. et al. (2003) Excess placental soluble fms-like tyrosine kinase 1 (sflt-1) may contribute to endothelial dysfunction, hypertension, and proteinuria in preeclampsia. J. Clin Invest. 111, Papageorgiou, A.T., Yu, C.K., Bindra, R. et al. (2001) Multicenter screening for pre-eclampsia and fetal growth restriction by transvaginal uterine artery Doppler at 23 weeks of gestation. Ultrasound Obstet. Gynecol. 18, Rasmussen, S. and Irgens, L.M.(2008) History of fetal growth restriction is more strongly associated with severe rather than milder pregnancy-induced hypertension. Hypertension, 51, Redman, C.W., Sacks, G.P. and Sargent, I.L.(1999) Preeclampsia: an excessive maternal inflammatory response to pregnancy. Am. J. Obstet. Gynecol. 180, Roberts, J.M. and Gammill, H.S. (2005) Preeclampsia: Recent insights. Hypertension, 46, Sood, R., Kalloway, S., Mast, A.E. et al. (2006) Fetomaternal cross talk in the placental vascular bed: control of coagulation by trophoblast cells. Blood, 8, Venkatesha, S., Toporsian, M., Lam, C. et al. (2006) Soluble endoglin contributes to the pathogenesis of preeclampsia. Nat. Med. 12, ΚΑΤΑΤΕΘΗΚΕ 14/06/2009 ΕΓΙΝΕ ΑΠΟΔΕΚΤΗ 25/08/

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Προεκλαμψία Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Ο έλεγχος για προεκλαμψία μεταξύ των εβδομάδων 11 έως 13+6 μπορεί να εντοπίσει κυήσεις υψηλού κινδύνου, επιτρέποντας τη θεραπεία με α σπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΖΑΪΥΟΥ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Κ.

ΠΑΖΑΪΥΟΥ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Κ. Γιατί μας απασχολεί Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 και 2 συνοδεύονται από μικρο και μακροαγγειακές επιπλοκές Σημαντικότερη αιτία νοσηρότητας και θνητότητας του διαβητικού πληθυσμού Ο κίνδυνος για καρδιαγγειακή

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ. Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος

ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ. Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ Απόδοση λιπαρών οξέων μετά από υδρόλυση των τριγλυκεριδίων, σε περίοδο νηστείας, με σκοπό: Την παραγωγή ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος. Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK

Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος. Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK ΙΜΕΘΑ Αθήνα 10 12/4/2014 Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK Δεν υπάρχουν προοπτικές τυχαιοποιημένες μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ Η Rh ανοσοποίηση οφείλεται σε εμβρυο-μητρική μετάγγιση (ΕΜΜ), όπου ποσότητα Rh θετικού εμβρυϊκού αίματος εισέρχεται στη μητρική κυκλοφορία Rh αρνητικής εγκύου και δημιουργούνται αντισώματα κατά του παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής. Το θαύµα... της ζωής!

Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής. Το θαύµα... της ζωής! Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής Το θαύµα... της ζωής! Οι Υπέρηχοι Εγκυμοσύνης... Τμήμα Υπερήχων & Εμβρυομητρικής Ιατρικής Στο Τμήμα Υπερήχων & Εμβρυομητρικής Ιατρικής της ΡΕΑ Μαιευτικής Γυναικολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες και σακχαρώδης διαβήτης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Σακχαρώδης διαβήτης και καρδιαγγειακός κίνδυνος Μετα-ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Αν. Καθηγητής Σ. Δενδρινός 1 / 7 Το Τμήμα Επανειλημμένων Αποβολών αποτελεί ειδικό Τμήμα της Β Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών με αντικείμενο τη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κ. Παπαδοπούλου-Λεγμπέλου Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδοκαρδιολογίας ΑΠΘ Νοσ. «Παπαγεωργίου» Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων Η καρδιαγγειακή

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Β'ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Θ.

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Β'ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Θ. ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Β'ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Θ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ 1 ΙΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ: ΕΡΙΦΥΛΗ ΚΥΡΙΑΖΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ Σ. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ 2 ή 3 αποβολές προ των 20 wks ΠΟΣΟΣΤΟ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Θέμα: «Επιπλοκές της προεκλαμψίας στην εμβρυϊκή και νεογνική ηλικία» Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

O ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΓΕΙΑΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ

O ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΓΕΙΑΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ O ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΓΕΙΑΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ Δελαπόρτα Στεφανία ΜSc, Μιχαλοπούλου Θεοδώρα ΜSc, Tριανταφύλλου Γεωργία MSc, PhD A Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Ιπποκράτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝ ΡΟΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝ ΡΟΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝ ΡΟΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗ PREMA Σ. Ευσταθίου, Ε. Σκεύα, Ε. Ζορµπαλά, Α. Αχείµαστος, Θ. Μουντοκαλάκης Κέντρο Πρόληψης Καρδιαγγειακών Νόσων, Κλινική «Υγείας Μέλαθρον» ΜΕΛΕΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΦΟΣ Θ.

ΣΤΕΦΟΣ Θ. Επηρεάζει την αύξηση του βάρους κατά τη διάρκεια της κύησης Επηρεάζει τη μακροχρόνια διατήρηση των προσληφθέντων κιλών κατά τη διάρκεια της κύησης (5-9μήνες) Επηρεάζει την εμφάνιση παχυσαρκίας σε γυναίκες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑ. Αθηνά Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ

ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑ. Αθηνά Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑ Αθηνά Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ 25-02-2016 Χρόνια αιμοστατική διαταραχή Πολυπαραγοντικό φαινόμενο Επιπλοκές και υποτροπές Νοσηρότητα και θνητότητα Φλεβική ή αρτηριακή Θρόμβωση: Διαταραχή του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ- ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ 2014

ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ- ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ 2014 ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ- ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ 2014 Βασιλική Δηµ. Μιχαλίτση Μαιευτήρ-Γυναικολόγος, MD, PhD, MSc, RCR/RCOG in Maternal Medicine, Heart Disease and Pregnancy Specialist, Υπότροφος ΕΚΠΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο

Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο 10 η Ημερίδα Ελληνικής Εταιρίας Αιμαφαίρεσης Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο Δημήτριος Ε. Μπούτσης Διευθυντής Αιματολογικής Κλινικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών Ορισμός Αντιφωσφολιπιδικού Συνδρόμου Αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση Λιποκινών μεταξύ παιδιών και εφήβων με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 με παχυσαρκία και φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος

Σύγκριση Λιποκινών μεταξύ παιδιών και εφήβων με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 με παχυσαρκία και φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος Σύγκριση Λιποκινών μεταξύ παιδιών και εφήβων με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 με παχυσαρκία και φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος Κ.Κώστα, Κ.Τσιρουκίδου, Μ.Παπαγιάννη, Α.Βαμβάκης, Ι.Τσανάκας Παιδοενδοκρινολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ - ΦΛΕΒΕΣ - ΤΡΙΧΟΕΙ Η 1 ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ Μεγάλη και µικρή κυκλοφορία Σχηµατική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 2 ο Πανελλήνιο Συνέδριο για τη Θρόμβωση και την Αντιθρομβωτική Αγωγή (11-12/04/2014) Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο.

Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο. Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο. Iωάννα Ανδρεάδου Τοµέας Φαρµακευτικής Χηµείας, Τµήµα Φαρµακευτικής, ΕΚΠΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά 2015 ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ Καλογήρου

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958. Περιεχόμενο

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958. Περιεχόμενο Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 3 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ Περιεχόμενο Συνδεση με τα προηγουμενα Πριν

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός

Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός Expert Panel on Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults. JAMA. 21;285:2486-2497. 2497. Σ ή Σάκχαρο >11 >11 mg% Τριγλυκερίδια >15

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15 (Ιατρική Γενετική) Προγεννητική διάγνωση

Κεφάλαιο 15 (Ιατρική Γενετική) Προγεννητική διάγνωση Κεφάλαιο 15 (Ιατρική Γενετική) Προγεννητική διάγνωση Η προγεννητική διάγνωση Ενδείξεις: -Προχωρημένη ηλικία μητέρας (πιο συχνό: σύνδρομο Down) -Προγενέστερο παιδί με de novo χρωμοσωμική ανωμαλία -Ύπαρξη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ hs-crp ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΝΙΝΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ hs-crp ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΝΙΝΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ hs-crp ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΝΙΝΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ Φ Τρυποσκιάδης 1, Α Κουτσοβασίλης 2, Δ Λεβισιανού 2, Γ Κουκούλης 1, Ι Σκουλαρίγκης

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Universitäts-Frauenklinik Essen. Προγεννετικος Ελεγχος και Περιγεννητικη Ιατρικη Επιπεδο 1

Universitäts-Frauenklinik Essen. Προγεννετικος Ελεγχος και Περιγεννητικη Ιατρικη Επιπεδο 1 Universitäts-Frauenklinik Essen Προγεννετικος Ελεγχος και Περιγεννητικη Ιατρικη Επιπεδο 1 Αξιοτιμοι συναδελφοι, αγαπητοι γονεις, Τα πανεπιστημιακα μας εξωτερικα Ιατρεια Περιγεννητικης ιατρικης σας προσφερουν

Διαβάστε περισσότερα

hypertension disorders of pregnancy 10% 2 Organization WHO 24 h + 30 mg /dl 20 ACOG

hypertension disorders of pregnancy 10% 2 Organization WHO 24 h + 30 mg /dl 20 ACOG 40 2014 2 3 1 Chin J Obstet Emerg Electronic Edition February 2014Vol. 3No. 1 The American College of Obstetricians and Gynecologists ACOG Email gzdrchen@ gzhmu. edu. cn 17 2013 ACOG 2013 11 1 6-8 hypertension

Διαβάστε περισσότερα

Θετική επίδραση της ιβαμπραδίνης στη συμπαθητική υπερδραστηριότητα και την αρτηριακή σκληρότητα σε υπερτασικούς ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο

Θετική επίδραση της ιβαμπραδίνης στη συμπαθητική υπερδραστηριότητα και την αρτηριακή σκληρότητα σε υπερτασικούς ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο 35ο Διεθνές Καρδιολογικό Συνέδριο Ξενοδοχείο Hilton Αθήνα Θετική επίδραση της ιβαμπραδίνης στη συμπαθητική υπερδραστηριότητα και την αρτηριακή σκληρότητα σε υπερτασικούς ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμία και άνοια Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Επιδημιολογία άνοιας Υπολογίζεται ότι 24,3 εκατομμύρια άτομα στον

Διαβάστε περισσότερα

Θρομβοφιλία. (παθολογική. αιμόσταση). Ο όρος θρομβοφιλία σχετίζεται με επαναλαμβανόμενα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια θρομβώσεων (αρτηριακών

Θρομβοφιλία. (παθολογική. αιμόσταση). Ο όρος θρομβοφιλία σχετίζεται με επαναλαμβανόμενα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια θρομβώσεων (αρτηριακών «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΑΝΑΣΤΟΛΕΩΝ ΤΗΣ ΠΗΞΗΣ ΣΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ» Π.Γ.Ν.Θ. ΑΧΕΠΑ Βιοχημικό Εργαστήριο, Αιματολογικό Τμήμα Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Θυσιάδου Κ, Ραπτάκη

Διαβάστε περισσότερα

Θρομβωτική μικροαγγειοπάθεια στα αυτοάνοσα νοσήματα

Θρομβωτική μικροαγγειοπάθεια στα αυτοάνοσα νοσήματα Θρομβωτική μικροαγγειοπάθεια στα αυτοάνοσα νοσήματα Δέσποινα Αδαμίδου Αθήνα 2015 Ατζέντα Ορισμός TMA - Ταξινόμηση Επίπτωση στα αυτοάνοσα νοσήματα Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί Διαφορική διάγνωση - Αλληλοεπικαλύψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ - Αρεταίειο Νοσοκομείο

ΜΗ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ - Αρεταίειο Νοσοκομείο ΜΗ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ - Ελεύθερο Εμβρυικό DNA: η χρήση στη Μαιευτική Νίκος Δ. Βραχνής Αρεταίειο Νοσοκομείο Επίπτωση χρωμοσωμικών ανωμαλιών Πρόσφατα δεδομένα για χρωμοσωμικές ανωμαλίες 8

Διαβάστε περισσότερα

Σωτηρακόπουλος Νικόλαος Νεφρολόγος Γ. Ν. Κομοτηνής

Σωτηρακόπουλος Νικόλαος Νεφρολόγος Γ. Ν. Κομοτηνής Σωτηρακόπουλος Νικόλαος Νεφρολόγος Γ. Ν. Κομοτηνής ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ Ιδιοπαθής ή Δευτεροπαθής Χρόνια Υπέρταση Εμφάνιση 1,5 μήνα μετά τον τοκετό (~ 3% των κυήσεων) 20-25% Προεκλαμψία

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

γιατί είναι σημαντική η πρόβλεψη της προεκλαμψίας

γιατί είναι σημαντική η πρόβλεψη της προεκλαμψίας Για προεκλαμψία ια πρόωρο το ετό Για τοκετό Παν. Δ. Αναστασόπουλος γιατί είναι σημαντική η πρόβλεψη της προεκλαμψίας Σοβαρή επιπλοκή: στη διάρκεια της κύησης, περιγεννητικά καθώς και στη νεογνική & βρεφική

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

3. Με ποιο άλλο σύστημα είναι συνδεδεμένο το κυκλοφορικό σύστημα;

3. Με ποιο άλλο σύστημα είναι συνδεδεμένο το κυκλοφορικό σύστημα; ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Ποιος είναι ο ρόλος του κυκλοφορικού συστήματος;...... 2. Το κυκλοφορικό σύστημα αποτελείται από: i 3.

Διαβάστε περισσότερα

εξουδετερώσει πλήρως;

εξουδετερώσει πλήρως; Καρδιαγγειακός Κίνδυνος από την Υπέρταση Τον έχετε εξουδετερώσει πλήρως; «Aυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες στην πρωτογενή πρόληψη Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων Πρωτογενής πρόληψη : το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα

Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα Πέτρος Δ. Δαμουλής, D.M.D., D.M.Sc. Περιοδοντολόγος Επισκέπτης Καθηγητής Πανεπιστημίου Tufts, ΗΠΑ Η Περιοδοντική Νόσος είναι μία Λοίμωξη που προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

12. ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ

12. ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 12. ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ Καθ έξιν αποβολές ορίζονται ως η απώλεια τριών ή περισσοτέρων διαδοχικών κυήσεων. Καθ έξιν αποβολές είναι μια ετερογενής κατάσταση που έχει πολλά πιθανά αίτια, ενώ πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση ανοσοαιματολογικής εικόνας εγκύου και εμβρύου νεογνού με αιμολυτική νόσο από anti-d

Παρουσίαση ανοσοαιματολογικής εικόνας εγκύου και εμβρύου νεογνού με αιμολυτική νόσο από anti-d Παρουσίαση ανοσοαιματολογικής εικόνας εγκύου και εμβρύου νεογνού με αιμολυτική νόσο από anti-d Ε. Λυδάκη, Αιματολόγος, επιμ Α Υπηρεσία αιμοδοσίας ΠΑΓΝΗ Γυναίκα, έγκυος, 37 ετών, Α (-), Kell (-) (σύζυγος

Διαβάστε περισσότερα

Παθοφυσιολογία της επούλωσης των ελκών στο διαβήτη και αιτίες αποτυχίας

Παθοφυσιολογία της επούλωσης των ελκών στο διαβήτη και αιτίες αποτυχίας Παθοφυσιολογία της επούλωσης των ελκών στο διαβήτη και αιτίες αποτυχίας Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικού Κέντρου ΓΝΑ Λαϊκό Σακχαρώδης διαβήτης και έλκη κάτω άκρων 25% των ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι MK1118 ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΚΛΙΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 4 ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΤΣΑΤΟΥ, PHD ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΘΑΝΑΤΩΝ 450,000 400,000 350,000 300,000 250,000 200,000 150,000 100,000

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Biohe enika. ανάλυση δεικτών γενετικής προδιάθεσης για καρδιαγγειακά νοσήματα και θρόμβωση Τμήμα Γενετικής και Μοριακής Διαγνωστικής

Biohe enika. ανάλυση δεικτών γενετικής προδιάθεσης για καρδιαγγειακά νοσήματα και θρόμβωση Τμήμα Γενετικής και Μοριακής Διαγνωστικής Biohe enika ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ανάλυση δεικτών γενετικής προδιάθεσης για καρδιαγγειακά νοσήματα και θρόμβωση Τμήμα Γενετικής και Μοριακής Διαγνωστικής Οι καρδιαγγειακές παθήσεις περιλαμβάνουν μια

Διαβάστε περισσότερα

DEPARTMENT OF IMMUNOLOGY & HISTOCOMPATIBILITY UNIVERSITY OF THESSALY

DEPARTMENT OF IMMUNOLOGY & HISTOCOMPATIBILITY UNIVERSITY OF THESSALY Μαμάρα Α. (1), Καλαλά Φ. (1), Λιαδάκη Κ. (1), Παπαδούλης Ν. (2), Μανδαλά Ε. (3), Παπαδάκης Ε. (4), Γιαννακούλας N. (5), Παλασοπούλου M. (5), Λαφιωνιάτης Σ. (6), Κιουμή A. (4), Κοραντζής I. (4), Καρτάσης

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

No conflict of interest

No conflict of interest Άλφα 2B - αδρενεργικοί υποδοχείς στα αιμοπετάλια ασθενών με στεφανιαία νόσο: Η επίδραση της αναστολής τους στη συγκόλληση των αιμοπεταλίων Μ.Τουλουπάκη, Μ.Ε. Μαρκέτου, Γ. Κοχιαδάκης, Ν.Ε.Ανδρουλάκης, Κ.Ρούφας,

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

Αυξηµένη γονιδιακή έκφραση των άλφα2β-αδρενεργικών υποδοχέων σε αιµοπετάλια ασθενών µε µη επαρκώς ρυθµισµένη ιδιοπαθή υπέρταση

Αυξηµένη γονιδιακή έκφραση των άλφα2β-αδρενεργικών υποδοχέων σε αιµοπετάλια ασθενών µε µη επαρκώς ρυθµισµένη ιδιοπαθή υπέρταση Αυξηµένη γονιδιακή έκφραση των άλφα2β-αδρενεργικών υποδοχέων σε αιµοπετάλια ασθενών µε µη επαρκώς ρυθµισµένη ιδιοπαθή υπέρταση Φ. Παρθενάκης, Μ. Μαρκέτου, Ι. Κονταράκη, Αλ. Πατριανάκος, Ι. Κωνσταντίνου,

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδα λεπτίνης και γκρελίνης σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 πριν και 6 μήνες μετά την έναρξη ινσουλινοθεραπείας

Επίπεδα λεπτίνης και γκρελίνης σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 πριν και 6 μήνες μετά την έναρξη ινσουλινοθεραπείας Επίπεδα λεπτίνης και γκρελίνης σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 πριν και 6 μήνες μετά την έναρξη ινσουλινοθεραπείας Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3],

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού.

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Σκούτας Δ, Καραγιάννη Δ, Σέκερη Ζ, Σιώμος Κ,Κοντόπουλος Μ, Λαζαρίδου

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα

Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400','320','7. 0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf',

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 1 ο - Άρθρο 14 o

Τεύχος 1 ο - Άρθρο 14 o Τεύχος 1 ο - Άρθρο 14 o ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΗ ΠΡΟΕΚΛΑΜΨΙΑ Συγγραφέας: Τούλιος Γεώργιος* Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. * Associate editor, reviewer. Περίληψη: Η προεκλαμψία είναι μία σημαντική

Διαβάστε περισσότερα

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

«Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας»

«Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας» 2. Νεφρολογική κλινική Α.Π.Θ., Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκης «Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας» Π. Τολίκα¹,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Ελένη Κομνηνού, Ρευματολόγος, Επιστημονικά Υπεύθυνη Ρευματολογικού Τμήματος ΙΑΣΩ General ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Οι ρευματικές παθήσεις αφορούν,σε ένα μεγάλο ποσοστό, νέες γυναίκες που βρίσκονται σε

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ»

«Ο ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ» «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ» 21 22 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 Macedonia Palace, Θεσσαλονίκη «Ο ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ» ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ Νοσηλεύτρια ΤΕ Παθολογίας, Msc, PhD ΤΕΦΑΑ -ΑΠΘ. Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήµατα προς απάντηση

Ερωτήµατα προς απάντηση Κεφ. 9. Ανοσιακή ανοχή και αυτοανοσία: Η διάκριση εαυτού-ξένου και οι διαταραχές της Ερωτήµατα προς απάντηση Πως διατηρεί το ανοσοποιητικό σύστηµα τηµη απαντητικότητα σε εαυτά αντιγόνα (=ανοχή); Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ιονύσιος Τσαντίλας 1, Απόστολος Ι. Χαζητόλιος 2, Κωνσταντίνος Τζιόμαλος 2, Τριαντάφυλλος ιδάγγελος 2, ημήτριος Παπαδημητρίου 3, ημήτριος Καραμήτσος 2

ιονύσιος Τσαντίλας 1, Απόστολος Ι. Χαζητόλιος 2, Κωνσταντίνος Τζιόμαλος 2, Τριαντάφυλλος ιδάγγελος 2, ημήτριος Παπαδημητρίου 3, ημήτριος Καραμήτσος 2 Η επίδραση της βουφλομεδίλης στην περιφερική μικροκυκλοφορία σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 χωρίς κλινικές εκδηλώσεις μικρο- ή μακροαγγειοπάθειας ιονύσιος Τσαντίλας 1, Απόστολος Ι. Χαζητόλιος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Διάλεξη 5: Σακχαρώδης Διαβήτης και Άσκηση Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς, Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 5 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αθανάσιος Καπετανόπουλος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος, EUROMEDICA, Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Συχνότητα συνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ Χ Ο Ν Δ Ρ Ο Μ Α Τ Ι Δ Ο Υ Μ Α Ρ Ι Α Ν Ο Σ Η Λ Ε Υ Τ Ρ Ι Α T E, M S C, Μ Ε Θ Α, Π Γ Ν Α Χ Ε Π Α ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ.. Όπως είναι ευρέως

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

H επίδραση της αερόβιας άσκησης στα επίπεδα απελίνης και γκρελίνης ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη τυπου 2

H επίδραση της αερόβιας άσκησης στα επίπεδα απελίνης και γκρελίνης ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη τυπου 2 H επίδραση της αερόβιας άσκησης στα επίπεδα απελίνης και γκρελίνης ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη τυπου 2 Ν. Καδόγλου, Ι. Βράμπας, Α. Καπελούζου, Ν. Σάιλερ, Α. Κωστάκης, Ν. Αγγελοπούλου Τμήμα Επιστήμης Φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΝΕΟΓΝΟ 7ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ Δρ. Μαρία Τζητηρίδου- Χατζοπούλου Παιδίατρος Νεογνολόγος-Αναπτυξιολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Π.Ο.Υ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Παχυσαρκία και νεφρική νόσος ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Κριτήρια* Η διαπίστωση για 3 μήνες: Νεφρικής βλάβης GFR < 60 ml/min/1.73m2 με ή χωρίς νεφρική

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά

Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΘΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ Γ ΠΑΘOΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ ΓΝΘ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Διάγνωση του

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Καφαντάρης Ι., Μεϊμέτη Ε., Δόνου Α., Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών

Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών Οι ρευματικές παθήσεις είναι συχνές στην αναπαραγωγική ηλικία των γυναικών. Στην πρόσφατη πανελλήνια επιδημιολογική έρευνα για τις ρευματικές παθήσεις στο γενικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ CONFLICT OF INTEREST ΔΕΝ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Να καταγράψει τον επιπολασμό του καρδιαγγειακού κινδύνου σε υπερτασικούς ασθενείς υπό θεραπεία, που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Χ. Βλαχόπουλος, Γ. Γεωργιόπουλος, Ι. Σκούµας, Ι. Κουτάγιαρ, Ν. Ιωακειµίδης, Ν. Σκληρός, Χ. Στεφανάδης, Δ.

Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Χ. Βλαχόπουλος, Γ. Γεωργιόπουλος, Ι. Σκούµας, Ι. Κουτάγιαρ, Ν. Ιωακειµίδης, Ν. Σκληρός, Χ. Στεφανάδης, Δ. Πρόγνωση µελλοντικών καρδιαγγειακών συµβάντων µε τα επίπεδα της προπρωτεΐνης κονβερτάση σουµπτιλισίνη/κεξίνη 9 στο πλάσµα: µια συστηµατική ανασκόπηση και µετα-ανάλυση µελετών Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Χ.

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υποψήφιος διδάκτορας: Καββαδάς Παναγιώτης. Έτος ολοκλήρωσης διδακτορικής διατριβής: 2010

Υποψήφιος διδάκτορας: Καββαδάς Παναγιώτης. Έτος ολοκλήρωσης διδακτορικής διατριβής: 2010 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Υποψήφιος διδάκτορας: Καββαδάς Παναγιώτης Έτος ολοκλήρωσης διδακτορικής διατριβής: 2010 Μελέτη τοπ ρόλοπ της ιντεγκρινοσπνδεόμενης κινάσης στην πνεπμονική ίνσση, Διδακτορική Διατριβή, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα