Εισαγγελική αρµοδιότητα και δικαστική εγγύηση στον ψυχιατρικό εγκλεισµό

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εισαγγελική αρµοδιότητα και δικαστική εγγύηση στον ψυχιατρικό εγκλεισµό"

Transcript

1 Εισαγγελική αρµοδιότητα και δικαστική εγγύηση στον ψυχιατρικό εγκλεισµό (Με αφορµή τη ΓνωµΕισΑΠ 12/2006*) ΕΥΤΥΧΗ ΦΥΤΡΑΚΗ.Ν. Ειδ. Επιστήµονα ΣτΠ Η νομοθεσία για τον ψυχιατρικό εγκλεισμό, παρ ότι σύγχρονη, εμφανίζει σοβαρές αστοχίες στην εφαρμογή της, με αποτέλεσμα να αναδεικνύεται σε ένα πεδίο καίριας δοκιμασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Στη μελέτη αναλύονται οι τροποποιήσεις που επέφεραν η Σύμβαση του Οβιέδο και ο ν. 2447/1996 καταργώντας αφενός το ένα ζεύγος ουσιαστικών προϋποθέσεων ακούσιας νοσηλείας και α- φετέρου την αρμοδιότητα του εισαγγελέα να διατάσει τον (προσωρινό) ψυχιατρικό εγκλεισμό (για θεραπεία). Ωστόσο στην πράξη εφαρμόζεται το προϊσχύσαν δίκαιο, ενώ η εισαγγελική αρμοδιότητα παραμένει ανέγγιχτη αν και πλέον είναι ισχυρή μόνο ως προς την ακούσια εξέταση. Διερευνάται, τέλος, αν συνιστά δικαστική εγγύηση, για την οποία υπάρχει σχετική 10ήμερη προθεσμία, κατά τον ψυχιατρικό εγκλεισμό, η δικαστική απόφαση ή αρκεί και η απλή συνεδρίαση του δικαστηρίου. Ι. Εισαγωγή Με το ν. 2071/1992 αναµορφώθηκε εξ ολοκλήρου ο θεσµός της ακούσιας νοσηλείας, κατά τρόπο που εξ αρχής κέρδισε τη θεωρητική επίνευση. Ωστόσο, οι νεωτερισµοί του νό- µου αυτού φάνηκαν στη πράξη δύσκολα αφοµοιώσιµοι, τόσο από τη διοίκηση όσο και από τη δικαιοσύνη. Οι αντιδράσεις κινήθηκαν από την παρερµηνεία και την έλλειψη συµµόρφωσης µέχρι τη ρητή αµφισβήτηση του θετικού δικαίου, ιδίως µάλιστα εκ µέρους των εισαγγελικών αρχών 1. Βέβαια τέτοια πρωτοφανή κρούσµατα υπερβαίνουν το πλαίσιο µια ε- πιστηµονικής συζήτησης και µάλλον στοιχειοθετούν ποινικά αξιόλογες συµπεριφορές. Αλλά και η στάση των δικαστηρίων (ιδιαίτερα για την τήρηση των αυστηρών προθεσµιών) υπήρξε ελάχιστα εναρµονισµένη µε το (νέο) σύστηµα, ενισχύοντας έτσι, ακόµα µια φορά, την αφοριστική κριτική ότι η δικαστική (και διοικητική) πρακτική εξελίσσονται ερήµην του νό- µου, σε βάρος όµως, πάντα, των δικαιωµάτων του ανθρώπου 2. Έτσι η, αυτονόητη σ' ένα κράτος δικαίου, αρχή ότι κανείς δε στερείται την ελευθερία του, χωρίς µια σοβαρή δίκη, έφτασε στην πράξη να είναι ζητούµενο. Βέβαια, στον αντίποδα αυτών των φαινοµένων, εκφράστηκαν φωνές, εκ των έσω, που εµµένοντας στην βασική αρχή ότι "ο νόµος είναι νόµος" προσπάθησαν να βάλουν τάξη στα πράγµατα 3. * ΠοινΧρον 2007, σ Βλ. Ν. Παρασκευόπουλο, Η εφαρµογή του έκτου κεφαλαίου του ν. 2071/1992, Υπεράσπιση 1996, σ. 689 επ. = Ν. Παρασκευόπουλου / Κ. Κοσµάτου, Ο αναγκαστικός εγκλεισµός του ψυχικά ασθενή σε ψυχιατρείο, 1997, σ. 37 επ. και τα εκεί παρατιθέµενα έγγραφα, ιδίως της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών, και γενικότερα Α. Μανιτάκη, Τα δικαιώµατα του ψυχασθενούς: δικαιώµατα ε- νός προσώπου στην ελευθερία ή δικαιώµατα ενός ασθενούς στην υγεία; Τετράδια Ψυχιατρικής 60 (1997), σ. 63 επ. [= ΤοΣ 1998, σ. 23 επ.], Λ. Κοτσαλή, Εισαγωγή στη δικαστική ψυχιατρική, , σ Βλ. τα πορίσµατα της έρευνας του Κ. Κοσµάτου, Η ακούσια νοσηλεία σε Μονάδα Ψυχικής Υ- γείας, 2002, σ. 33 επ. και παλαιότερα του ίδιου, Το έκτο κεφάλαιο του ν. 2071/1992 µετά από ένα έτος εφαρµογής, Υπεράσπιση 1994, σ. 195 επ., του ίδιου, Η ακούσια νοσηλεία σε ψυχιατρική µονάδα, Υπεράσπιση 1998, σ. 913 επ. 3. ΕγκΕισΑΠ [Η. Σπυρόπουλου] 2/1996, Υπεράσπιση 1996, σ. 698 επ. και συµπληρωµατική Εγκ. 19/1996 ΠοινΧρον 1996, σ επ., ΕγγρΕισΑΠ [Π. Βέροιου] 1421/2004 ΠοινΧρον 2005, σ. 169 = Ποιν ικ 2004, σ επ., ΕγκΕισΠρωτΘεσ [Ευ. Ζαχαρή] 633/2000 ΝοΒ 2000, σ µε παρατ.

2 Η ΓνωµΕισΑΠ 12/2006 εντάσσεται σε µια σειρά εισαγγελικών παρεµβάσεων της τελευταίας δεκαπενταετίας πάνω στο θέµα της ακούσιας νοσηλείας. Πρόκειται βέβαια για ένα περιθωριακό θέµα του δικαίου που όµως ανήκει στο ευρύτερο πεδίο της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωµάτων. Ωστόσο, η περιορισµένη συναφής νοµολογία, η ανύπαρκτη σχετική δικηγορική ύλη και η έλλειψη ιδιαίτερου θεωρητικού ενδιαφέροντος έχουν καλύψει µε πέπλο σιωπής ένα πεδίο σοβαρής δοκιµασίας του κράτους δικαίου. Ακόµα µια φορά η νοµική επιστήµη και η ιατρική πράξη φαίνεται να πορεύονται σε δρόµους παράλληλους και ουδόλως συναντόµενους! Γι αυτό η παραπάνω γνωµοδότηση είναι αξιοµνηµόνευτη, καθώς «µε αφορµή την διατύπωση αµφισβητήσεων» επιχειρεί να συµβάλλει στην οριοθέτηση του καθεστώτος ψυχιατρικού εγκλεισµού πολιτών. Η αδυναµία αυτών των προσώπων και το µειωµένο κοινωνικό ενδιαφέρον γι αυτά δηµιουργούν επιπλέον την ανάγκη διαρκούς επαγρύπνησης για την προστασία τους. ΙΙ. Ο νόµος Η ακούσια νοσηλεία βρίσκεται στο µεταίχµιο περισσότερων κλάδων του δικαίου και προσλαµβάνεται απ αυτούς µε διαφορετικό τρόπο («προστατευτικός θεσµός» στο αστικό δίκαιο, στέρηση της ελευθερίας στο ποινικό δίκαιο, διοικητική διαδικασία στο δηµόσιο δίκαιο). Σύµφωνα µε το νοµοθετικό ορισµό (άρ ν. 2071/1992) "[α]κούσια νοσηλεία είναι η χωρίς τη συγκατάθεση του ασθενή εισαγωγή και παραµονή του, για θεραπεία σε κατάλληλη Μονάδα Ψυχικής Υγείας". ύο χαρακτηριστικά µπορεί κανείς να ανιχνεύσει ήδη σ αυτόν τον ορισµό: Στέρηση της ελευθερίας και εξαναγκαστική θεραπεία. Πρόκειται συνεπώς για διπλή ρωγµή στα δικαιώµατα του ανθρώπου, εφόσον η στέρηση τη ελευθερίας ενός ατόµου επιβάλλεται, κατά κανόνα, µόνο για την τέλεση κάποιου εγκλήµατος, αφού µάλιστα προηγηθεί δικαστική απόφαση ενώ, από την άλλη, βασικό όρο για τη διενέργεια ιατρικών πράξεων αποτελεί η προηγούµενη συναίνεση του ασθενούς 4. Μ άλλα λόγια: Χωρίς έγκληµα δε νοείται «φυλάκιση» ενώ χωρίς συναίνεση η ιατρική πράξη αποτελεί, κατ αρχήν τουλάχιστον, εγκληµατική πράξη 5. Γι αυτό, η αναγκαστική ψυχιατρική νοσηλεία, ιδίως µάλιστα στο πλαίσιο του Συµβουλίου της Ευρώπης, αντιµετωπίζεται, κυρίως, ως περιορισµός της ελευθερίας, όπως και η στερητική της ελευθερίας ποινή, και γι αυτό τόσο κατά την επιβολή της όσο και κατά την υλοποίησή της αξιώνονται εγγυήσεις, ουσιαστικού και διαδικαστικού χαρακτήρα 6. Ωστόσο η απροσδιόριστη φύση του θεσµού της ακούσιας νοση- Ευτ. Φυτράκη = Ποιν ικ 2000, σ. 512 επ. µε παρατ. Κ. Κοσµάτου = Υπεράσπιση 2000, σ. 630 µε παρατ. Α. Παπαδαµάκη. 4. Βλ. Κ. Χρυσόγονο, Ατοµικά και Κοινωνικά ικαιώµατα, , σ. 217 επ., Λ. Κοτσαλή, όπ.π., σ. 10 επ. Μάλιστα το Γερµανικό Συνταγµατικό ικαστήριο (BverfGE 58, 208 [226]) έχει κάνει σχετικώς λόγο ακόµα και για την «ελευθερία στην ασθένεια» βλ. σχετ. W. Bienwald, Betreuungsrecht, , σ Βλ. άρ. 5 της Σύµβασης του Οβιέδο (ν. 2619/1998): «Επέµβαση σε θέµατα υγείας µπορεί να υπάρξει µόνον αφού το ενδιαφερόµενο πρόσωπο δώσει την ελεύθερη συναίνεσή του, κατόπιν προηγούµενης σχετικής ενηµέρωσής του», άρ. 12 Κώδικα Ιατρικής εοντολογίας (Κ.Ι.., ν. 3418/2005), Πόρισµα ΣτΠ /00/ : Συναίνεση ασθενούς σε µεταµόσχευση, Ποιν ικ 2004, σ. 173 επ. [σηµ.. Παπαλουκά], Πόρισµα ΣτΠ 13218/ : Συναίνεση ασθενούς και διακοπή νοσηλείας µε «πειθαρχικό εξιτήριο», Ποιν ικ 2002, σ. 153 επ. [παρατ. Μ. Καϊάφα-Γκµπάντι]. Από τη θεωρία βλ. Κ. Φουντεδάκη, Η «συναίνεση του ενηµερωµένου ασθενούς», σύµφωνα µε το νέο Κ.Ι.. (ν. 3418/2005), εν: Ο νέος Κ.Ι.. (Ν. 3418/2005): Βασικές ρυθµίσεις (νοµική, ιατρική και κοινωνιολογική προσέγγιση), 2006, σ. 13 επ., P. Marquand, Introduction to Medical Law, 2000, σ. 21 επ., Th. Koniaris / A. Karlovassitou-Koniari, Medical Law in Greece, 1999, σ. 118 επ. και ειδικά για τους ψυχικά ασθενείς Ι. Ανδρουλιδάκη- ηµητριάδη, Η υποχρέωση ενηµέρωσης του ασθενούς, 1993, σ. 216 επ. 6. Βλ. ιδίως J. Murdoch, The treatment of prisoners. European standards [Council of Europe Publishing], Strasbourg 2006, σ. 283 επ. και Α. Μανιτάκη, Κράτος δικαίου και δικαστικός έλεγχος της συνταγµατικότητας, Ι, 1994, σ

3 λείας εξακολουθεί να προκαλεί προβληµατισµό στη νοµική θεωρία και αδιέξοδα ή ευτράπελα στην δικαστική ή διοικητική πρακτική 7. Αρχικά µε το ν. ΨΜΒ /1862 και στη συνέχεια µε το Ν 104/1973 ρυθµίστηκε το ζήτη- µα της ακούσιας νοσηλείας των ψυχικά ασθενών στα ειδικά ιδρύµατα ή, µε την γλώσσα της εποχής, η «περισυλλογή και περίθαλψη» των «φρενοπαθών». Επρόκειτο για ένα µοντέλο αναγκαστικού εγκλεισµού στο οποίο ο (ψυχικά ασθενής) άνθρωπος καθίστατο ουσιαστικά έρµαιο στα χέρια των ψυχιάτρων µα και των διοικητικών παραγόντων. Έτσι κάθε πολίτης µπορούσε να στερηθεί την ελευθερία του και να υποστεί µια "λεπτή" νοσηλεία, χωρίς καµιά εγγύηση για το θεµιτό της «φυλάκισης» και το αναγκαίο της νοσηλείας. Χωρίς, τέλος, καµιά δικαστική εγγύηση, παρά µόνο, ενίοτε, µια εισαγγελική "σφραγίδα" 8. Η «αποικία ψυχοπαθών» της Λέρου παραµένει µέχρι σήµερα ένα µνηµείο αυτής της περιόδου για να θυµίζει την απανθρωπιά αλλά και την αυθαιρεσία 9. Η κατάσταση αυτή προκάλεσε τις σφοδρές επικρίσεις ορισµένων νοµικών όσο και ψυχιάτρων µε ευαισθησίες. Η κριτική τους κατέδειξε τη µεγάλη απόσταση της χώρας µας από τα ευρωπαϊκά standards, ιδίως δε την ασυµβατότητα µε τις ρυθµίσεις της Ευρωπαϊκής Σύµβασης των ικαιωµάτων του Ανθρώπου (Ε.Σ..Α.) και τη συναφή νοµολογία του Ευρωπαϊκού ικαστηρίου των ικαιωµάτων του Ανθρώπου (Ε...Α.) 10. Ωρίµασαν έτσι οι συνθήκες για µια νέα θεώρηση των πραγµάτων. Η συνειδητοποίηση της πραγµατικότητας αυτής γέννησε το ν. 2071/1992, ο οποίος οικοδόµησε, για πρώτη φορά, ένα αληθινά ορθολογικό σύστηµα, ενσωµατώνοντας, εν πολλοίς, τα πορίσµατα της µέχρι τότε νοµολογίας του Ε...Α. Τρία βασικά στοιχεία αξίζει να επισηµάνουµε: α) Κατ αρχάς, τερµατίστηκε, µε τρόπο ξεκάθαρο, η διελκυστίνδα µεταξύ θεραπείας και φύλαξης υπέρ της πρώτης, δηµιουργώντας µεταξύ τους σχέση σκοπού προς µέσο. Έτσι πια ο αδιαφιλονίκητος σκοπός µα και απαραίτητος δικαιολογητικός λόγος είναι η θεραπεία ε- κείνου που τη χρειάζεται. Τα φυλακτικά µέτρα απλώς την υπηρετούν χωρίς ποτέ να την αντιστρατεύονται. Εξάλλου, καταγράφηκε η αυτονόητη, αλλά απαραίτητη στη ψυχιατρική 7. Βλ. π.χ. ΣυµβΠληµΑθ 3100/2002 ΠΛογ 2002, σ. 2123: Πολίτις µεταφέρθηκε για ακούσια εξέταση σε ψυχιατρείο όπου όµως, αφού συµβουλεύθηκε το δικηγόρο της, αρνήθηκε να εξεταστεί, οπότε ασκήθηκε εναντίον της δίωξη για απείθεια (άρ. 169 ΠΚ) και στο δικηγόρο για ηθική αυτουργία στο ίδιο έγκληµα! Ευτυχώς το βούλευµα υπήρξε απαλλακτικό µε την παραδοχή ότι «η εξέταση της [φερόµενης ασθενούς] από τους αρµόδιους ιατρούς δεν προβλέπεται σε ειδική και συγκεκριµένη διάταξη νόµου, η άρνηση της δε, να εξετασθεί από τους αρµόδιους ιατρούς δεν είναι ποινικώς κολάσι- µη» και επίσης ΓνωµΝΣΚ 443/2006 [www.nsk.gr] κατά την οποία αφού η ακούσια νοσηλεία αποβλέπει «στη διασφάλιση των συµφερόντων του προσώπου» «η αποζηµίωση των πραγµατογνωµόνων που διορίζονται από πολιτικό δικαστήριο βαρύνει το πρόσωπο» αυτό! 8. Βλ. Η. Σπυρόπουλο, Ακούσια (αναγκαστική) νοσηλεία ψυχικά ασθενών, Τετράδια Ψυχιατρικής 60 (1997), σ. 20 επ., Α. Μανιτάκη, Τετράδια Ψυχιατρικής 60 (1997), σ. 54 επ., Ν. Παρασκευόπουλο, Παρατηρήσεις στο ν. 2071/1992, Υπεράσπιση 1993, σ. 207 επ. = Ν. Παρασκευόπουλου / Κ. Κοσµάτου, όπ.π., σ. 15 επ. 9. Βλ. έρευνα της Μ. Μητροσύλη, Μελέτη της νοµικής και κοινωνικής θέσης των ασθενών στο Κ. Θ. Λέρου, 1995, σ. 14 επ. ιεθνώς βλ. τη γενικευµένη κριτική στη «θεσµική ψυχιατρική» του Th. Szasz, Η βιοµηχανία της τρέλας, Μτφρ. Κλ. Γρίβα, , σ. 31 επ. 10. Για την πλέον σύγχρονη νοµολογία βλ. J. Murdoch, όπ.π., Α. Μπρεδήµα, Η προστασία των ψυχικά ασθενών στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Σύµβασης για τα ικαιώµατα του Ανθρώπου και άλλων ρυθµίσεων του Συµβουλίου της Ευρώπης, εν: Σολδάτου κ.ά. (επιµ.), Ψυχιατρική και δίκαιο, Ι, 2006, σ. 207 επ. και παλαιότερα Κ. Κοσµάτο, Η διάρκεια του εγκλεισµού σε ψυχιατρικό κατάστηµα κατά το άρθρο 70 ΠΚ, 1998, σ. 119 επ. Για την προ του ν. 2071/1992 κατάσταση βλ. Σ. Αλεξιάδη, Η πρόσφατη νοµολογία του Ευρ ΑΑ σχετικά µε τις εγγυήσεις προσωπικής ελευθερίας και ασφάλειας των κρατουµένων ψυχασθενών, ΕΕΕυρ 1984, σ. 180 επ. = Ποινική καταστολή και ανθρώπινα δικαιώµατα, 1990, σ. 93 επ., Α. Μανιτάκη, Οι εγγυήσεις προσωπικής ελευθερίας της ΕυρΣ Α και η κράτηση "ψυχασθενούς" σε ψυχιατρικό ίδρυµα, ΕΕΕυρ 1983, σ. 547 επ. 3

4 πρακτική, υποχρέωση προστασίας της αξιοπρέπειας του ασθενούς κατά την ακούσια νοσηλεία 11. β) Παράλληλα, ορίστηκαν µε σχετική σαφήνεια οι όροι υπαγωγής ενός προσώπου σε καθεστώς ακούσιας νοσηλείας, µε την υιοθέτηση ενός µικτού συστήµατος προϋποθέσεων 12. Ειδικότερα για την εισαγωγή απαιτείται (διαζευκτικά): είτε: Ψυχική διαταραχή και ανικανότητα του ασθενούς να κρίνει για το συµφέρον της υγείας του, η κατάσταση της οποίας πρόκειται να επιδεινωθεί ή η βελτίωσή της να αποκλειστεί αν δεν υποβληθεί σε θεραπεία. είτε: Ψυχική διαταραχή και ανάγκη νοσηλείας, για την αποτροπή πράξεων βίας. Ενώ όµως η προϋπόθεση της ψυχικής διαταραχής διαθέτει ένα ελάχιστο µέγεθος αντικειµενικότητας οι λοιπές προϋποθέσεις βαρύνονται µε το στοιχείο της ρευστότητας, στο βαθµό ιδίως που εµπεριέχουν προγνωστικές κρίσεις. Περισσότερο προβληµατική πάντως εµφανίζεται η επιβίωση του στοιχείου της επικινδυνότητας ως διαζευκτικής προϋπόθεσης, µεταµφιεσµένης βέβαια µε σύγχρονους όρους (: απειλή πράξεων βίας) 13. γ) Τέλος, προβλέφθηκε µια δικαστική διαδικασία αναγκαστικού εγκλεισµού, κάτι που αποτέλεσε σίγουρα τη σηµαντικότερη τοµή του νόµου 14. Έτσι, παρά τη σηµαίνουσα θέση των ψυχιάτρων στα θέµατα ουσίας, η διαδικασία από την αρχή ως το τέλος τελεί υπό την εγγύηση της εισαγγελικής ή δικαστικής αρχής. Ειδικότερα, η αίτηση για την ακούσια νοσηλεία υποβάλλεται στον εισαγγελέα, ο οποίος µπορεί να διατάξει τη µεταφορά του ασθενούς σε ψυχιατρείο, εισάγοντας όµως την υπόθεση εντός τριών (3) ηµερών στο Μονοµελές Πρωτοδικείο 15, το οποίο συνεδριάζει εντός δέκα (10) ηµερών "κεκλεισµένων των θυρών" και κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας. Στο δικαστήριο ο ασθενής µπορεί να παρίσταται αυτοπροσώπως, επικουρούµενος µάλιστα από δικηγόρο και τεχνικό σύµβουλο (ψυχίατρο), ενώ µπορεί να ασκήσει και ένδικα µέσα κατά της απόφασης. Εξάλλου, ο εισαγγελέας, εφόσον υπάρχει σχετική ανάγκη, µπορεί να διατάξει τη µεταφορά του «καθ ου» στο ψυχιατρείο για εξέταση και σύνταξη των δύο (2) γνωµατεύσεων. Η εξέταση αυτή δε µπορεί να διαρκέσει πάνω από 48 ώρες. ΙΙΙ. και η πραγµατικότητα Έχει γίνει δεκτό ότι για να διαταχθεί η ακούσια εξέταση απαιτείται να υπάρχουν εχέγγυα για την σκοπιµότητα µιας τέτοιας ενέργειας τα οποία ο εισαγγελέας οφείλει να αναζητά 16. Η υποχρέωση αυτή ωστόσο φαίνεται να υποχωρεί µπροστά στην τραγικότητα της εισαγγελικής καθηµερινότητας. Με µια απλή αίτηση, χωρίς κανένα αποδεικτικό στοιχείο, χωρίς εικόνα του ανθρώπου, µε σχεδόν µηχανικό ή αυτόµατο τρόπο, θαρρείς µ ένα «τεκµή- 11. Βλ. σχετ. ΓνωµΕισΑΠ [. ωρή] 12/1999 Ποιν ικ 2000, σ. 270 = ΠοινΧρον 1999, σ Τρία συστήµατα ουσιαστικών προϋποθέσεων φαίνεται να ακολουθούνται σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες: α) ψυχική διαταραχή + επικινδυνότητα, β) ψυχική διαταραχή + ανάγκη νοσηλείας, και γ) ψυχική διαταραχή + επικινδυνότητα ή ψυχική διαταραχή + ανάγκη νοσηλείας. Βλ. σχετ. H.-J. Salize / H. Dressing / M. Peitz, Compulsory Admission and Involuntary Treatment of Mentally Ill Patients-Legislation and Practice in EU-Member States/Final report, Mannheim 2002, σ Βλ. ιδίως Γ. Νικολόπουλο, Επικρίσεις και αντιστάσεις γύρω από την έννοια της επικινδυνότητας: από το θετικιστικό παράδειγµα στις θεωρίες της διακινδύνευσης, στον Τιµ. Τόµ. Αλ. Γιωτοπούλου-Μαραγκοπούλου, ΙΙ, 2003, σ. 951 επ., Στ. Αλεξιάδη, Εγκληµατολογία, 2004, σ. 180 επ. και Ευτ. Φυτράκη, Από τον επικίνδυνο στο µέσο συνετό άνθρωπο: Μυθολογία και εµπειρισµός στο (ποινικό) δίκαιο, στον Τιµ. Τόµ. Ι. Μανωλεδάκη, ΙΙ, 2007, σ. 684 επ. 14. Για «δικαστικές εγγυήσεις των ατοµικών ελευθεριών» έκανε λόγο και η Εισ. έκθεση του ν. 2071/92 (σ. 25). 15. Αρχικά αρµόδιο ήταν το Πολυµελές Πρωτοδικείο, µέχρι την τροποποίηση του άρ ΚΠολ µε το άρ. 39 ν. 2447/ ΕγκΕισΠρωτΘεσ 633/2000, όπ.π. (σηµ. 3). 4

5 ριο συνδροµής των προϋποθέσεων» 17 η αίτηση προσυπογράφεται και µια ανθρώπινη περιπέτεια αρχίζει! 18 Μάλιστα, το σχετικό έντυπο της Εισαγγελίας φαίνεται να ζητά από τους ψυχιάτρους «να γνωµατεύσουν αν αυτός συνεπεία της πάθησής του είναι επικίνδυνος για τη δηµόσια τάξη και προσωπική ασφάλεια των πολιτών ή για τον εαυτό του». εν ζητείται δηλ. γνωµάτευση για την κατάσταση της υγείας του προσώπου και τον κίνδυνο επιδείνωσης αυτής, ούτε για την τυχόν ανάγκη θεραπείας και τη συνείδηση του ασθενούς κ.λπ. αλλά µόνο για την επικινδυνότητά του. Αποτέλεσµα αυτής της πρακτικής είναι να χρησιµοποιείται η διαδικασία εγκλεισµού σε ψυχιατρείο για την εξυπηρέτηση αλλότριων ή και άνοµων στόχων 19. Το κόστος βέβαια για τον άνθρωπο που υφίσταται µια τέτοια διαδικασία και την αξιοπρέπειά του είναι ανυπολόγιστο. Την εισαγγελική αυτή διάταξη ακολουθεί η «µεταφορά» του ασθενούς στο Ψυχιατρείο, η οποία κατά το νόµο (άρ. 96 5) «διενεργείται υπό συνθήκες που εξασφαλίζουν το σεβασµό στην προσωπικότητα και την αξιοπρέπεια». Ωστόσο, η αρµόδια εν προκειµένω υ- πηρεσία δηλ. η Αστυνοµία, αναλαµβάνει να εκτελέσει ένα καταδιωκτικό έγγραφο, να προβεί δηλ. σε µια σύλληψη 20 µε τα µοναδικά µέσα που διαθέτει δηλ. κλοπς, χειροπέδες, περιπολικά, και χωρίς καµιά ειδική γι αυτό εκπαίδευση 21. Ακολούθως ο φερόµενος ψυχασθενής µεταφέρεται στα αστυνοµικά κρατητήρια όπου παραµένει µαζί µε τους άλλους συλληφθέντες για άγνωστο διάστηµα! Μέχρι να υπάρχει µεταγωγή κρατουµένων, αν το Ψυχιατρείο είναι σε άλλο νοµό, ή µέχρι να βρεθεί δεύτερος εφηµερεύων ψυχίατρος, αν τέτοιος δεν υπάρχει. Αν δηλ. µεσολαβεί Σαββατοκύριακο µπορούµε να υπολογίζουµε 2-3 η- µέρες µέχρι να γίνει η µεταφορά! 22 Μετά την εξέταση συντάσσονται οι «αιτιολογηµένες γραπτές γνωµατεύσεις δύο ψυχιάτρων» οι οποίες πρέπει να συνοδεύουν την αίτηση προς τον εισαγγελέα (άρ. 96 2). Αµφίβολο, ωστόσο, είναι αν γνωµατεύουν πράγµατι δύο ψυχίατροι, αφού συχνά απλώς συνυπογράφουν ενώ άλλοτε ο εις εκ των δύο είναι ειδικευόµενος ιατρός. Εξάλλου, οι δύο γνωµατεύσεις των ψυχιάτρων, θα πρέπει κατά νόµον, να είναι αιτιολογηµένες, θα πρέπει δηλ. κατ ελάχιστον να περιέχουν 23, «τα πραγµατικά περιστατικά (εκδηλώσεις νόσου και τυχόν πράξεων βίας, νοσηλεία άλλοτε, που και γιατί, για ποιο λόγο δεν είναι δυνατή η ε- κτός νοσοκοµείου νοσηλεία, συµπέρασµα περί της ασθένειας και η επιστηµονική θεµελίωση της κ.λπ.)». Κι όµως, η µεγάλη πλειοψηφία αυτών των γνωµατεύσεων δεν περιέχουν ούτε τη στοιχειωδέστερη αιτιολογία η οποία θα ανταποκρινόταν στις απαιτήσεις µιας ιατρικής διαγνωστικής κρίσης. Έτσι δύο-τρεις µόνο λέξεις, όπως «ψυχωτικού τύπου εκδηλώσεις» ή «ψυχωσική συνδροµή» ή «διαταραχή προσωπικότητας» ή τέλος «διαταραχές συµπεριφοράς» αρκούν για να αιτιολογηθεί η ανάγκη ακούσιας νοσηλείας. Μ αυτές τις δύο ή ε- νίοτε τρεις µόνο λέξεις ευτελίζεται όµως αρχικά η ιατρική και στη συνέχεια η νοµική επι- 17. Α. Παπαδαµάκης, Υπεράσπιση 2000, σ. 630 επ. 18. Με τη συνήθη επισηµείωση επί της αιτήσεως: «εκτή Μεταφερθεί για εξέταση από δύο ψυχιάτρους περί της επικινδυνότητάς του ή µη». 19. Βλ. π.χ.. ηµηνά, ΠοινΧρον 2005, σ. 192 (= ΕπιστΕπετΑρµ 26 [2005], σ. 158). 20. Αν και κατά την ΓνωµΕισΑΠ 12/1999, όπ.π., δεν πρόκειται ούτε για καταδιωκτικό έγγραφο ούτε και για σύλληψη. Αντίθετη η ΓνωµΕισΑΠ [Φ.Μακρή] 7/2006 Ποιν ικ 2006, σ Βλ. πρόσφατη έκθεση, για την Ελλάδα, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πρόληψη των Βασανιστηρίων και της Απάνθρωπης Μεταχείρισης (γνωστή ως C.P.T.) 3/2006, 147, 151 και επίσης Ν. Μπιλανάκη, Ψυχιατρική περίθαλψη και ανθρώπινα δικαιώµατα στην Ελλάδα, 2004, σ. 140 σηµ Για τα ζητήµατα αυτά βλ. οµοίως Πόρισµα ΣτΠ 20051/03/2.4/ «σχετικά µε τη διαδικασία ακούσιου εγκλεισµού ψυχασθενών», και σε: Τετράδια Ψυχιατρικής 94 (2006), σ. 61 επ. 23. ΓνωµΕισΑΠ 2/1996, όπ.π. και αναλόγως D. Schwab, in: Münchener Kommentar zum BGB, Bd. 8, , 1906 Rn. 78 για το ελάχιστο περιεχόµενο που απαιτεί η γερµανική νοµολογία από τις ψυχιατρικές γνωµατεύσεις. 5

6 στήµη, καθότι η εισαγγελική διάταξη και η δικαστική απόφαση που ακολουθούν στηρίζονται στην ελλιπή αιτιολογία των γνωµατεύσεων αυτών, όταν δεν την επαναλαµβάνουν α- πλώς 24. ιοίκηση και ικαιοσύνη όµως µε τη στάση τους αυτή δίδουν έδαφος για τη διατύπωση ακόµα και υπονοιών διαφθοράς των εµπλεκοµένων προσώπων 25. Έτσι όµως η σηµαντικότερη εγγύηση του πολίτη απέναντι στην εξουσιαστική βία, δηλ. η δικαιοσύνη, εκπίπτει σε µια απλή τυπική σφραγίδα αν και ο νόµος (άρ. 96 8) κάνει λόγο για «ειδικά αιτιολογηµένη» δικαστική απόφαση. Ποια «θεραπευτική ανάγκη» όµως άραγε τεκµηριώνεται µε τις δυο-τρεις παραπάνω λέξεις, ώστε να καθίσταται θεµιτή η ακούσια νοσηλεία όπως απαιτεί το Ε...Α. 26. Πώς τεκµηριώνεται (ή έστω εµφαίνεται) ότι η ακούσια νοσηλεία είναι η µόνη κατάλληλη νοσηλεία και καµιά άλλη, λιγότερη περιοριστική, µέθοδος δεν κρίνεται πρόσφορη; Κατά τούτο, µια «γνωµάτευση» µε περιεχόµενο «ψυχωσική συνδροµή», ή ό,τι ανάλογο, όχι µόνο δεν είναι αιτιολογηµένη αλλά, στο µέτρο που δεν αποτυπώνει µια ελάχιστη επιστηµονική διεργασία, δεν συνιστά καν «γνωµάτευση», κατά την έννοια του νό- µου. Συνεπώς τέτοιου είδους «γνωµατεύσεις» θα πρέπει να επιστρέφονται, από τον Εισαγγελέα, στους συντάξαντες αυτές για συµπλήρωση ή επανασύνταξη 27. Αρκεί βέβαια ν αναφέρει κανείς εδώ ότι κατά την πάγια νοµολογία του ΣτΕ 28, που ισχύει και εδώ mutatis mutandis, «µη προσηκόντως αιτιολογηµένες ιατρικές γνωµατεύσεις καθιστούν πληµµελώς αιτιολογηµένες τόσο τις πράξεις» των διοικητικών οργάνων, όσο και τις αποφάσεις των δικαστηρίων που στηρίζονται σ αυτές. Εξάλλου και η βασική συνεισφορά του ν. 2071/1992, δηλ. η πρόβλεψη αυστηρών, εγγυητικών για την ελευθερία του ανθρώπου, προθεσµιών, κατά τη διαδικασία ακούσιας νοσηλείας παραµένουν στην πράξη γράµµα κενό. Έτσι: Αν και η ακούσια εξέταση δεν µπορεί να διαρκέσει πάνω από 48 ώρες, η διάρκειά της καθίσταται τελικά άγνωστη, αφού το ως άνω όριο καταστρατηγείται απολύτως, στη βάση ποικίλων προσχηµάτων 29. Να σηµειωθεί βέβαια ότι το 48ωρο θεωρείται στην πράξη ότι αρχίζει από την προσαγωγή στο Ψυχιατρείο, ακόµα και αν η «σύλληψη» έχει επισυµβεί 1, 2 ή 3 ηµέρες νωρίτερα! Μάλιστα, η προτροπή της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου 30 ώστε ο αρµόδιος Εισαγγελέας Πρωτοδικών να γρηγορεί για την τήρηση του 48ωρου, παρακολουθώντας την τύχη της παραγγελίας του, δε φαίνεται να έχει εισακουστεί. Την ίδια τύχη φαίνεται να έχει και η υποχρέωση του εισαγγελέα, 24. Βλ. αναλόγως και Β. Χριστούλη, Νοµικοί-δικαστικοί περιορισµοί αλλά και δυνατότητες αντι- µετώπισης της εγκληµατικότητας στους ψυχικά νοσούντες, Ελλ. Ψυχιατρική Γεν. Νοσ/µείου 2 (1) 2004, σ. 19 επ. [20]. Ορισµένες αποφάσεις ωστόσο (βλ. π.χ. τις ΠολΠρωτΘεσ 12307/94, 12366/94, 8969/94, 27381/95, 21982/96 Υπεράσπιση 1998, σ. 915 επ.) κρίνουν ως µη πειστικές τέτοιου είδους γνωµατεύσεις. Και η αίτηση του εισαγγελέως πάντως θα πρέπει «να είναι πλήρως και ειδικώς αιτιολογηµένη» όπως λέγει ο Α. Τζαννετής, ΣυστΕρµΠΚ, 2005, άρ. 69 α Αφού η αιτιολογία λειτουργεί ως φραγµός στη διαφθορά τόσο της ιοίκησης (βλ.. Ράικο, ηµόσια διοίκηση και διαφθορά, 2006, σ. 478 επ.) όσο και της ικαιοσύνης (βλ. Ν. Ανδρουλάκη, Το καθήκον αληθινής/ουσιαστικής αιτιολόγησης των κάθε λογής ποινικών αποφάσεων ως θεσµικός φραγµός στη διαφθορά, ΠοινΧρον 2006, σ. 673 επ. [683]). 26. Π.χ. Herczegfalvy κατά Αυστρίας, εν αρκεί συνεπώς η απλή αναγραφή της νόσου. Βλ. έτσι D. Schwab, όπ.π., Rn. 72, Θ. Παπαζήση, Η έκθεση ψυχιατρικής πραγµατογνωµοσύνης στην δικαστική συµπαράσταση, εν: Κ. Σολδάτου κ.ά. (επιµ.), Ψυχιατρική και δίκαιο, Ι, 2006, σ. 153 επ. [160-1]. 28. Ενδ. ΣτΕ 1888/2000, 3130/1998, 2559/ Όπως π.χ. ότι οι 48 ώρες αφορούν εργάσιµες ηµέρες και όχι αργίες (βλ. Ε. Γεωργιάδου / Α. Μαστρογιάννη / Μ. Συγγελάκης / Α. Καραστεργίου, Ακούσια νοσηλεία: το νοµοθετικό πλαίσιο και η εφαρµογή του, Ελλ. Ψυχιατρική Γεν. Νοσοκοµείου, 1 [1] 2003, σ. 27,. ηµηνά, όπ.π., σ. 158), ότι µετά τις 48 ώρες ο προσαχθείς παραµένει για «παρατήρηση» (αν και η «παρατήρηση» είναι διαγνωστική µέθοδος, συνιστά δηλ. τρόπο εξέτασης, βλ. π.χ. H. Kaplan / B. Sadock / J. Grebb, Ψυχιατρική, Α, , σ. 440 επ., Γ. Χριστοδούλου / Α. Ραµπαβίλα, εν: Γ. Χριστοδούλου, Ψυχιατρική, ΙΙ, 2000, σ. 68) ή τέλος ότι απλώς «αναµένεται» η εισαγγελική παραγγελία νοσηλείας! 30. ΕγγρΕισΑΠ 1421/2004, όπ.π. 6

7 εφόσον διατάξει την ακούσια νοσηλεία, να ζητήσει µέσα σε τρεις (3) ηµέρες από το δικαστήριο να αποφασίσει σχετικά 31. Ωστόσο, και όταν τελικά υποβληθεί τέτοια αίτηση από τον Εισαγγελέα, το δικαστήριο αν και οφείλει µέσα σε δέκα (10) ηµέρες να δικάσει την υπόθεση, δηλ. να συνεδριάσει και αποφασίσει σχετικά µε την τύχη του νοσηλευόµενου, σε ελάχιστες περιπτώσεις τηρεί την προθεσµία αυτή 32. Μ αυτά τα δεδοµένα, φαίνεται ότι η θέση 33 κατά την οποία «δεν νοείται αυτοδίκαιη παράταση της αναγκαστικής νοσηλείας του εισαχθέντος στο Ψυχιατρικό κατάστηµα» δεν α- πηχεί την παγιωµένη ψυχιατρική αλλά και εισαγγελική αντίληψη και πρακτική. Ωστόσο, δεν πρέπει να αγνοείται ότι η συνεχιζόµενη στέρηση της ελευθερίας και η αναγκαστική νοσηλεία µετά τη λήξη των ως άνω προθεσµιών, χωρίς δηλ. ειδικό νοµικό έρεισµα, καθίστανται παράνοµες και ενδεχοµένως αξιόποινες. Η ευθύνη των εισαγγελικών λειτουργών για την κατάσταση αυτή είναι µεγάλη και δεν µπορεί να µετριαστεί από την επίκληση λόγων φόρτου εργασίας ή και έλλειψης εκπαίδευσης επί του θέµατος 34. ΙV. Οι µεταγενέστερες αλλαγές Σε νοµοθετικό επίπεδο, προκύπτει ότι από την εποχή του ν. 2071/1992, έχουν σηµειωθεί δύο σηµαντικές αλλαγές, σε ουσιαστικό και διαδικαστικό επίπεδο. Ειδικότερα: Με τη Σύµβαση του Οβιέδο (: Σύµβαση για τα Ανθρώπινα ικαιώµατα και τη Βιοϊατρική ν. 2619/1998) καταργήθηκε, σιωπηρά, το δεύτερο ζεύγµα προϋποθέσεων της α- κούσιας νοσηλείας, δηλ. ψυχική διαταραχή σε συνδυασµό µε επικινδυνότητα (πράξεις βίας) 35. Συγκεκριµένα, στο άρ. 7 ορίζεται ότι «[ ] το πρόσωπο που πάσχει από διανοητική διαταραχή σοβαράς µορφής δύναται να υποβληθεί, χωρίς τη συγκατάθεσή του, σε επέµβαση που αποσκοπεί στη θεραπεία της διανοητικής του διαταραχής, µόνο στις περιπτώσεις κατά τις οποίες, χωρίς αυτή τη θεραπεία, είναι πιθανόν να ανακύψει σοβαρή βλάβη της υ- γείας του.». Έτσι πια έχει µείνει µόνο η πρώτη περίπτωση του ν. 2071/1992, ως λόγος α- κούσιας νοσηλείας, δηλ. ψυχική διαταραχή + ανάγκη νοσηλείας, γεγονός ωστόσο που µάλλον δεν έχει γίνει αντιληπτό από τις εισαγγελικές και δικαστικές αρχές της χώρας. Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και ο νέος Κ.Ι.. (ν. 3418/05, άρ. 28 8) αφού η θεραπευτική ανάγκη, πλάι στην ψυχική διαταραχή, τίθεται ως προϋπόθεση της αναγκαστικής νοσηλείας. Βέβαια, τόσο οι διατάξεις της Σύµβασης του Οβιέδο, όσο και αυτές του Κ.Ι.. υπερισχύουν 31. Η τήρηση της προθεσµίας αυτής αγγίζει το ποσοστό του 5,4% βλ. Κ. Κοσµάτο, Η ακούσια νοσηλεία, 2002, σ Παράνοµη κατακράτηση θεωρεί την περαιτέρω παραµονή του φερόµενου ως ασθενή στο ψυχιατρείο, αν δεν τηρηθεί το 3ήµερο, ο Ν. Μπιλανάκης, όπ.π., σ Βλ. τα ερευνητικά δεδοµένα των Κ. Κοσµάτου, Η ακούσια νοσηλεία, 2002, σ. 42 και 44 (τήρηση του 10ηµέρου στο 9,6% των περιπτώσεων), Ε. Γεωργιάδου κ.ά., όπ.π., σ. 25 αλλά και τις ε- µπειρικές παρατηρήσεις της Β. Χριστούλη, όπ.π., σ. 20. Βλ. επίσης Ν. Μπιλανάκη, όπ.π., σ Του Συνηγόρου του Πολίτη που υιοθετήθηκε παλιότερα αυτολεξεί και από την Εισαγγελία του Αρείου Πάγου βλ. Πόρισµα ΣτΠ /01/ «Ακούσια εξέταση και νοσηλεία σε ψυχιατρικό νοσοκοµείο», [= ΠοινΧρον 2005, σ. 176 = Ποιν ικ 2004, σ. 1391] και ΕγγρΕισΑΠ 1421/2004, όπ.π. Στο ίδιο ακριβώς πνεύµα και η ΜονΠρωτΠατρ (δικαστής: Σ. Μούζουρα) 719/2006 Ποιν ικ 2007, σ. 437 µε παρατ. Μ.Καϊάφα-Γκµπάντι. Εντελώς αντίθετη η ΓνωµΕισΠρωτΠατρ [Α. Τζα- µαλή] 2/2006 Ποιν ικ 2007, σ Βλ. συναφώς τις κριτικές παρατηρήσεις των Μ.Καϊάφα-Γκµπάντι, Ποιν ικ 2007, σ. 439 επ., Α. Μανιτάκη, Τετράδια Ψυχιατρικής 60 (1997), σ. 63. Κ. Χρυσόγονου, όπ.π., σ. 217, Θ. Παπαζήση, Παρέµβαση στην αίτηση του εισαγγελέα για δικαστική συµπαράσταση, (37) 2006, σ. 227 επ. [232] και Ευτ. Φυτράκη, Η ακούσια νοσηλεία σήµερα: Μια µαύρη τρύπα στο κράτος δικαίου, Τετράδια Ψυχιατρικής (2007, υπό δηµοσίευση). 35. Σύµφωνη η Μ.Καϊάφα-Γκµπάντι, Ποιν ικ 2007, σ. 439 σηµ. 3. Το εντοπίζει και η Κ. Φουντεδάκη, Η αστική ευθύνη του ψυχιάτρου, εν: Κ. Σολδάτου κ.ά. (επιµ.), Ψυχιατρική και δίκαιο, Ι, 2006, σ Για τη συναίνεση στο πλαίσιο της σύµβασης αυτής βλ. Θ. Παπαζήση, Ζητήµατα βιοηθικής στη Σύµβαση του Oviedo σε σχέση και µε το ν. 3089/02, ΧρΙ 2006, σ. 385 επ. [389 επ.]. 7

8 του ν. 2071/1992, η µεν πρώτη βάσει ρητής διάταξης του Συντάγµατος (άρ. 28 1), ενώ και οι δύο ως µεταγενέστεροι νόµοι. Με το ν. 2447/1996 τροποποιήθηκε ο Α.Κ., στο µέρος που αφορά τη δικαστική συ- µπαράσταση και, παράλληλα, εισήχθη ειδική διάταξη (άρ. 1687) σύµφωνα µε την οποία η ακούσια νοσηλεία προσώπου επιτρέπεται «µετά από προηγούµενη άδεια του δικαστηρίου». Με τη ρύθµιση αυτή τίθενται δύο κανόνες: η ακούσια νοσηλεία επιβάλλεται από δικαστήριο, και όχι από άλλη αρχή (ή τον εισαγγελέα) και επιπλέον η απόφαση του δικαστηρίου πρέπει να προηγείται, και όχι να έπεται της ακούσιας νοσηλείας. Αντιµετωπίστηκαν έτσι, κατ αρχήν, οι ενδοιασµοί σχετικά µε την στέρηση της προσωπικής ελευθερίας χωρίς δικαστική κρίση, αλλά µόνο µε µια εισαγγελική διάταξη, η οποία βέβαια δεν προσφέρει α- ντίστοιχες εγγυήσεις (π.χ. δικαίωµα ακρόασης, προσωπική επαφή, αντιδικία) 36. Επιπλέον, η ακούσια νοσηλεία αποφασίζεται το πρώτον από το δικαστήριο και δεν εγκρίνεται ούτε επικυρώνεται εκ των υστέρων απ αυτό. Με το νέο άρ Α.Κ., όπως ήδη έχει υποστηριχθεί από πλειάδα θεωρητικών 37, τροποποιήθηκε ο ν. 2071/1992 και ειδικότερα καταργήθηκε η αρµοδιότητα του εισαγγελέα να διατάσσει την ακούσια νοσηλεία του ασθενούς, κάτι που άλλωστε ήταν µέσα στις προθέσεις του νοµοθέτη 38. Εξάλλου, στην εισηγητική έκθεση του ν. 2447/1996 (: σηµείο ζ ) ρητώς αναφέρεται, προς αποφυγή τυχόν παρερµηνειών, ότι η ρύθµιση αυτή καθιερώνεται «γενικά για όλα τα πρόσωπα» ασχέτως αν έχουν υποβληθεί ή όχι σε καθεστώς δικαστικής συµπαράστασης 39. Επιπλέον, αναφέρεται στην ίδια εισηγητική έκθεση, ότι η επιβολή της ακούσιας νοσηλείας θα γίνεται «µόνο» µε άδεια του δικαστηρίου, αποκλείοντας έτσι οποιαδήποτε ερµηνεία θα έβλεπε τυχόν δύο παράλληλες αρµοδιότητες, του δικαστηρίου (κατά τον Α.Κ.) αφενός αλλά και του εισαγγελέα (κατά τον ν. 2071/1992) αφετέρου. Στο ίδιο πνεύµα, το Συµβούλιο της Επικρατείας (1364/2002) θεωρεί την απόφαση για την ακούσια νοσηλεία ως «διοικητική αρµοδιότητα, η άσκηση της ο- ποίας ανατίθεται, σύµφωνα και µε το άρθρο 94 παρ. 4 του Συντάγµατος, στα πολιτικά δικαστήρια». Αν η θέση αυτή ευσταθεί, τότε η εµπλοκή του εισαγγελέα αποκλείεται αφού αυτός ακόµα και αν θεωρείται δικαστικός λειτουργός, πάντως, ουδόλως µπορεί να εκληφ- 36. Βλ. Π. Αγαλλοπούλου, Οι επιπτώσεις της ψυχικής διαταραχής του ενός συζύγου στην έγγαµη συµβίωση, 1995, σ. 44, Α. Κουτσουράδη, Παρατηρήσεις στην νέα διαδικασία ακούσιας νοσηλείας (εγκλεισµού) ψυχικά πασχόντων, εν: Μνήµη Ι. Καρακατσάνη, 1999, σ Την ακρόαση του ασθενούς ακόµα και πριν από «προσωρινή διαταγή» εγκλεισµού υιοθετεί το Γερµανικό Συνταγµατικό ικαστήριο (BVerfGE 58, 208) ως θεµελιώδη διαδικαστική εγγύηση. 37. Βλ. Π. Αγαλλοπούλου, Οι επιπτώσεις της ψυχικής διαταραχής του ενός συζύγου στην έγγαµη συµβίωση, εν: Κ. Σολδάτου κ.ά. (επιµ.), Ψυχιατρική και δίκαιο, Ι, 2006, σ. 50, την ίδια, Η δικαστική συµπαράσταση από πλευράς ουσιαστικού δικαίου, εν: Παν. Πειραιώς / Ένωση Αστικολόγων, Η πρόσφατη µεταρρύθµιση του Οικογενειακού δικαίου (ν. 2447/1996), 1998, σ. 111 επ. [121], Ι. εληγιάννη, Η δικαστική συµπαράσταση, 1999, σ. 111, Γ. ασκαρόλη, Παραδόσεις Οικογενειακού ικαίου, ΙΙ, 2001, σ , Α. Κουτσουράδη, Γεωργιάδη/Σταθόπουλου, ΑΚ, VII, , σ. 992 επ., Μ.Καϊάφα-Γκµπάντι, Ποιν ικ 2007, σ. 440, Β. Μπρακατσούλα, Η εκούσια δικαιοδοσία, , σ. 524,. Μακρή, Η εκούσια δικαιοδοσία, 2004, σ. 285 επ., Κ. Παπαδόπουλο, Αγωγές οικογενειακού δικαίου, Β, 2003, σ. 752, Γ. Τριανταφύλλου / Π. Χοτοµανίδου, Η εισαγγελική εντολή ακούσιας εισαγωγής των ατόµων µε ειδικές ψυχικές διαταραχές σε µονάδα ψυχικής υγείας µετά την τροποποίηση του Α.Κ. (Ν. 2447/96), Αρµ. 2005, σ. 649 [651]. Την «ύπαρξη σχετικής δικαστικής απόφασης» θεωρεί απαραίτητη και ο Κ. Χρυσόγονος, όπ.π., σ Βλ. Ι. εληγιάννη (επιµ.), Τα πεπραγµένα της νοµοπαρασκευαστικής επιτροπής για τη µεταρρύθµιση των θεσµών της υιοθεσίας και της επιτροπείας, ΙΙ, 1996, σ. 122, Αξίζει µάλιστα να σηµειωθεί ότι, στο πλαίσιο της νοµοπαρασκευαστικής επιτροπής, η σχετική πρόταση του καθ. Ι. εληγιάννη έκανε ρητώς λόγο για «τροποποιήσεις στα άρθρα 96 και 99 του ν. 2071/1992», ενώ και ο καθ. Ν. Παπαντωνίου, στον οποίο ανήκει η τελική διατύπωση της διάταξης, αναφερόταν σε σιωπηρή κατάργηση διατάξεων του ν. 2071/1992 από το νεότερη διάταξη του ΑΚ. Πρβλ. και Ι. εληγιάννη (επιµ.), Τα πεπραγµένα της νοµοπαρασκευαστικής επιτροπής για τη µεταρρύθµιση του δικαίου της επιτροπείας, 1993, σ , Οµοίως βλ. Ι. Σπυριδάκη, Οικογενειακό δίκαιο, 2006, σ

9 θεί ως «πολιτικό δικαστήριο». Συζητήσιµο είναι πάντως εδώ αν η ακούσια νοσηλεία µπορεί να επιβληθεί ως «ασφαλιστικό µέτρο» µε προσωρινή διαταγή του δικαστηρίου στο οποίο εκκρεµεί η αίτηση (κατ άρ. 781 ΚΠολ ) 40 αφού αυτή µπορεί να θεωρηθεί «άδεια του δικαστηρίου», όπως απαιτεί το άρ Α.Κ. εν είναι βέβαιο όµως ότι η ακούσια νοσηλεία συνιστά ρύθµιση κατάστασης (ή, πολύ περισσότερο, εξασφάλιση ή διατήρηση δικαιώµατος), όπως απαιτεί το άρ. 781 ΚΠολ. Επιπλέον η διαδικασία αυτή δικαιολογεί επιφυλάξεις, αφού προσφέρει ελάχιστα εχέγγυα στον καθ ου, ως µη δικαστική, κατ αντιµωλία, διαδικασία. Αντίθετα, µε την πιο πάνω µεταβολή δε φαίνεται να έχουν θιγεί οι επιµέρους διαδικαστικές ρυθµίσεις του ν. 2071/1992 (π.χ. ένδικα µέσα) αλλά ούτε και η διαδικασία της α- κούσιας εξέτασης. Η θέση αυτή νοµίζω στηρίζεται στο γράµµα της διατάξεως του άρ Α.Κ. σύµφωνα µε την οποία η ακούσια νοσηλεία επιβάλλεται µετά από προηγούµενη άδεια του δικαστηρίου αλλά «και κατά τις διατάξεις ειδικών νόµων». Η ακροτελεύτια αυτή περικοπή της διατάξεως, επιτρέπει νοµίζω την παράλληλη ισχύ του ν. 2071/1992, κατά το µέρος που αυτός δεν τροποποιείται από το προηγηθέν µέρος της διατάξεως. Παραµένει, συνεπώς, η αρµοδιότητα του εισαγγελέα να διατάσει την ακούσια εξέταση, δηλ. την επί 48ωρο εισαγωγή και παραµονή του φερόµενου ασθενούς στο ψυχιατρείο (και µόνο) για να διαγνωστεί η κατάσταση της ψυχικής του υγείας 41. Η άποψη αυτή µπορεί να στηριχθεί επιπλέον στα ακόλουθα: ο νοµοθέτης του ν. 2447/1996 αναφερόµενος σε «ακούσια νοσηλεία» εννοεί την «ακούσια θεραπεία», η οποία στην ελληνική νοµοθεσία αποδίδεται, εσφαλ- µένα, και ως «νοσηλεία», ενώ βέβαια η τελευταία κατ ακρίβεια περιλαµβάνει και την εξέταση/διάγνωση 42. Άλλωστε η ακούσια εξέταση διαθέτει αφενός εξαιρετικά µικρή, 48ωρη, διάρκεια µε αυτοδίκαιη λήξη 43 και αφετέρου περιορισµένη επεµβατική φύση σε σχέση µε την θεραπεία. Θεωρητικά εξάλλου, ενώ η θεραπεία µπορεί να επιφέρει ακόµα και µόνιµες συνέπειες στη ζωή και την υγεία του νοσηλευθέντος η εξέταση δεν µπορεί. Επιπλέον, µια τέτοια «επείγουσα διαδικασία» δικαιολογείται για ένα οξύ επεισόδιο, οπότε η άµεση παροχή ιατρικής βοήθειας προβάλει αναγκαία 44. Ωστόσο, η εισαγγελική διάταξη για εξέταση περιλαµβάνει αποκλειστικά την αναγκαστική εισαγωγή στο ψυχιατρείο καθώς και την διενέργεια διαγνωστικών ιατρικών πράξεων, και µάλιστα µόνο εκείνων που είναι απαραίτητες για να πληροφορήσουν το δικαστήριο ως προς τη συνδροµή των όρων του ν. 2071/ Η κλινική εξέταση του «ψυχιατρικού ασθενούς» µπορεί να περιέχει 46 : α) Ψυχιατρική συνέντευξη, ιστορικό και εξέταση της ψυχικής κατάστασης, β). Εργαστηριακό έ- λεγχο και γ). Ιατρική εκτίµηση. Απ αυτές τις ιατρικές πράξεις πρέπει να διενεργούνται µόνο εκείνες που είναι πρόσφορες για να θεµελιώσουν ή να αποκλείσουν την αναγκαιότητα 40. Βλ. σχετ. Ι. εληγιάννη, Η δικαστική συµπαράσταση, σ. 113, Α. Κουτσουράδη, Γεωργιάδη/Σταθόπουλου, ΑΚ, VII, , σ. 1002,. Βλάχο, Η προσωρινή διαταγή κατά τον ΚΠολ, Ι, Χίος 2002, σ. 183, Β. Βαθρακοκοίλη, Το νέο οικογενειακό δίκαιο, , σ Ανάλογα ισχύουν στη Γερµανία βλ. D. Schwab, όπ.π., 1906 Rn Σύµφωνος ο Ι. εληγιάννης, Η δικαστική συµπαράσταση, σ Αντίθετοι οι Γ. Τριανταφύλλου / Π. Χοτοµανίδου, Αρµ. 2005, σ. 649 [651]. 42. Κατά το άρ ν. 2071/1992 η ακούσια νοσηλεία αφορά την εισαγωγή και παραµονή «για θεραπεία». Ως εκ τούτου δεν συµπεριλαµβάνεται η εισαγωγή και παραµονή για εξέταση (και µόνο). Το στοιχείο αυτό παραβλέπουν οι Γ. Τριανταφύλλου / Π. Χοτοµανίδου, όπ.π. (σ. 651, σηµ. 19), για να καταλήξουν στο αντίθετο συµπέρασµα. 43. Γι αυτό στη Γερµανία θεωρείται ότι η σύντοµη (αναγκαστική) παραµονή (: 1-2 ηµερών) δεν συνιστά «τοποθέτηση/εγκλεισµό» (Unterbringung) βλ. σχετ. D. Schwab, όπ.π., 1906 Rn. 12, J. Damrau / (Zimmermann), Betreuung und Vormundschaft, , σ Μια τέτοια ειδική διαδικασία εξέτασης προτείνει και ο Παγκόσµιος Οργανισµός Υγείας βλ. Νο- µοθεσία για την Ψυχική Υγεία και Ανθρώπινα ικαιώµατα, ελλ. έκδοση Υπ. Υγείας 2005, σ Πρβλ. και τον παρόµοιο προβληµατισµό του Ν. Μπιλανάκη, όπ.π., σ. 142 σηµ Όπως αναλύεται στους H. Kaplan / B. Sadock / J. Grebb, όπ.π., σ. 399 επ. 9

10 του αναγκαστικού εγκλεισµού και µάλιστα πρέπει να επιλέγονται οι λιγότερο επεµβατικές, ενώ βέβαια απαγορεύεται εξ ολοκλήρου η διενέργεια θεραπευτικών ιατρικών πράξεων. Συµπερασµατικά, από τις πιο πάνω επισηµάνσεις προκύπτει ότι οι ακούσιες νοσηλείες που διατάσσονται σήµερα από εισαγγελέα, χωρίς δηλ. «προηγούµενη άδεια του δικαστηρίου», έστω και προσωρινή διαταγή, είναι εκτός νόµου. Εξίσου εκτός νόµου φαίνονται και όλες οι νοσηλείες που θεµελιώνονται στην επικινδυνότητα του ασθενούς! Κατ αποτέλεσµα, όπως υποστηρίζεται ήδη στη βιβλιογραφία 47, δηµιουργούνται ζητήµατα αστικής (ιατρικής) ευθύνης για αποζηµίωση, αστικής ευθύνης του δηµοσίου (νοσοκοµείου) αλλά και ποινικής ευθύνης για παράνοµη κατακράτηση (άρ. 325 ΠΚ) ή ακόµα και σωµατικές βλάβες (άρ. 308 επ. ΠΚ) ή παράνοµη βία (άρ. 330 ΠΚ). V. Κριτικές παρατηρήσεις Η ΓνωµΕισΑΠ 12/2006 διαθέτει µια αξιοπρόσεκτη θεωρητική αφετηρία η οποία τοποθετεί σωστά την ακούσια νοσηλεία στο φιλελεύθερο δικαιοκρατικό µας σύστηµα. Παράλληλα όµως προσπαθεί να συµβιβάσει αυτές τις θεµελιώδεις παραδοχές, δηλ. τα νοµικώς ισχύοντα, µε τα πρακτικώς εφαρµοζόµενα, επιχειρώντας να γεφυρώσει το µεταξύ τους χάσµα. Εδώ ωστόσο ανακύπτουν ορισµένες αµφιβολίες: Ενώ σηµειώνεται σωστά ότι «... την ακούσια νοσηλεία τη διατάσσει µόνο το δικαστήριο» αναφέροντας µάλιστα ρητά το «άρθρο 1687 Α.Κ.» ταυτόχρονα αναγνωρίζεται στον Εισαγγελέα η αρµοδιότητα «για µεταφορά του ασθενή» στο ψυχιατρείο. Παραπέρα, ο «µεταφερθείς» ασθενής, κατά τη ως άνω γνωµοδότηση, παραµένει ακουσίως στο ψυχιατρείο µέχρι την έκδοση της δικαστικής απόφασης, µε µόνη προϋπόθεση τη συνεδρίαση του δικαστηρίου εντός 10 ηµερών από την αίτηση του εισαγγελέα. Εδώ διαφαίνονται ωστόσο δύο σοβαρά προβλήµατα: α) ο «ασθενής» µπορεί να παραµείνει στο ψυχιατρείο για µήνες (µέχρι ο δικαστής να δηµοσιεύσει την απόφασή του) µε µόνη την εισαγγελική διάταξη (!) ενώ β) η «µεταφορά», που διακρίνεται από τη «νοσηλεία», δεν µπορεί να είναι εξέταση, αφού η τελευταία λήγει µε την πάροδο 48 ωρών από την εισαγωγή (άρ ν. 2071/1992). Συνεπώς, ως τι παραµένει ο «ασθενής» στο ψυχιατρείο µετά το 48ωρο, αφού ούτε η εξέταση µπορεί να συνεχιστεί ούτε η νοσηλεία (: θεραπεία) µπορεί να αρχίσει; Τρίτη περίπτωση παραµονής σε νοσηλευτική µονάδα δεν είναι νοητή, αφού θα µετέτρεπε το ψυχιατρείο σε χώρο φύλαξης και µόνο (µη καταδίκων). Η ακούσια νοσηλεία διατάσσεται από το δικαστήριο και όχι από τον εισαγγελέα 48. Συνεπώς, το πρώτο δεν επικυρώνει την απόφαση του δεύτερου ούτε η διάταξη του Εισαγγελέα τίθεται «υπό την έγκριση του δικαστηρίου» αφού αφορά άλλης φύσης ζήτηµα. Ως εκ τούτου, η θέση της γνωµοδότησης ότι... η µη τήρηση της προθεσµίας των δέκα ηµερών δεν φαίνεται να συνεπάγεται ακυρότητα στη σχετική διαδικασία... επιδέχεται ισχυρό αντίλογο, αφού υποβιβάζει την δικαστική απόφαση σε απλό τυπικό µέρος µιας ολοκληρωµένης διαδικασίας. Πρόσφατα πάντως έγινε νοµολογιακά 49 δεκτή η αντίθετη θέση και απορρίφθηκε η εισαγγελική αίτηση «ως µη νόµιµη, διότι δεν έχει τηρηθεί η κατ άρθρ του Ν. 2071/1992 προθεσµία για τη συζήτησή της» αφού από τη µεταφορά στο ψυχιατρείο µέχρι τη δικάσιµο είχε παρέλθει «χρονικό διάστηµα µεγαλύτερο των δέκα (10) ηµερών». 47. Βλ. έτσι Π. Αγαλλοπούλου, Οι επιπτώσεις, 2006, σ. 50, Μ.Καϊάφα-Γκµπάντι, Ποιν ικ 2007, σ , Α. Κουτσουράδη, εν: Γεωργιάδη/Σταθόπουλου, ΑΚ, VII, , σ. 1002,. Μακρή, όπ.π., σ. 285 επ. Για την ποινική και αστική ευθύνη λόγω παράνοµου ψυχιατρικού εγκλεισµού γενικά βλ. Saage/Göppinger/Marschner, Freiheitsentziehung und Unterbringung, , σ. 167, καθώς και Στ. Κότσιανου, Η ιατρική ευθύνη, , σ. 266 επ. 48. Έτσι και οι Κ. Κοσµάτος, Υπεράσπιση 1998, σ. 933 και Μ.Καϊάφα-Γκµπάντι, Ποιν ικ 2007, σ ΜονΠρωτΠατρ 719/2006, Ποιν ικ 2007,σ

11 Ο ν. 2071/1992 προσέφερε δικαστικές εγγυήσεις στον πολίτη-ψυχιατρικό ασθενή απέναντι στην αυθαίρετη εξουσία. ικαστική εγγύηση όµως σηµαίνει αποτελεσµατική δικαστική προστασία. Συνεπώς, εν προκειµένω δικαστική εγγύηση σε εύλογο χρόνο σηµαίνει δικαστική απόφαση, «εντός βραχείας προθεσµίας» κατ άρ. 5 4 Ε.Σ..Α., και όχι δικαστική συνεδρίαση (ή σύσκεψη ή προσδιορισµό ή επανασύσκεψη κ.λπ.). Τότε µόνο είναι νοµι- µοποιηµένη η στέρηση της ελευθερίας όταν στηρίζεται σε σχετική δικαστική απόφαση 50. Με λόγια απλά: Η απόφαση του δικαστηρίου προσφέρει εγγύηση, η συνεδρίαση του δικαστηρίου καµία! Γι αυτό έχει γίνει δεκτό ότι, παρά τη έλλειψη ειδικής διάταξης, η αυτονόητη στόχευση του νόµου είναι η δικαστική κρίση ως προς την αναγκαιότητα νοσηλείας ή µη ενός ανθρώπου, να λαµβάνεται εντός ορισµένου χρόνου. Ως εκ τούτου τόσο η έκδοση όσο και η δηµοσίευση της απόφασης του δικαστηρίου πρέπει να λαµβάνουν χώρα εντός του 10ηµέρου (του άρ. 96 6) 51. Ήδη άλλωστε κατά την ψήφιση του ν. 2071/1992 είχε επισηµανθεί, προνοητικά, από την Επιστηµονική Υπηρεσία της Βουλής ότι «θα πρέπει το επιλαµβανόµενο Πολυµελές Πρωτοδικείο να εκδίδει και να δηµοσιεύει την απόφασή του αυθηµερόν ή, το αργότερο, την επόµενη της δικασίµου» 52. Η παραπάνω Γνωµοδότηση δέχεται, αντίθετα, ότι "εάν τηρηθεί η άνω προθεσµία και δη γίνει η συζήτηση της αιτήσεως του Εισαγγελέα µέσα σ' αυτή, δεν απολύεται ο µεταφερθείς και εµφανιζόµενος ως ασθενής προ της εκδόσεως της σχετικής αποφάσεως...". Και ναι µεν σύµφωνα µε το άρ. 756 ΚΠολ οι αποφάσεις δηµοσιεύονται «αµέσως µετά τη συζήτηση της υπόθεσης, και αν αυτό δεν είναι δυνατό, το συντοµότερο» ωστόσο στην πράξη ο χρόνος έκδοσης και δηµοσίευσης της α- πόφασης είναι απροσδιόριστος, χωρίς κόστος µάλιστα για το δικαστή. Η καινοφανής αντίληψη ότι αρκεί το δικαστήριο να συνεδριάσει εντός του οριζόµενου χρόνου και όχι (απαραίτητα) να αποφασίσει εντός αυτού νοµίζω ότι αποτελεί καταστρατήγηση του νόµου µε συνέπεια την παραβίαση θεµελιωδών δικαιωµάτων του ανθρώπου. Έτσι δηλ. ο ασθενής παραµένει για µήνες 53 σε καθεστώς εγκλεισµού, χωρίς δικαστική απόφαση και χωρίς ως εκ τούτου προστασία. Ωστόσο, η ιστορία της θέσπισης και η τελολογία του νόµου, η συστηµατική κατάστρωση των διατάξεών του αλλά και η σύµφωνη µε το Σύνταγµα και την Ε.Σ..Α. ερµηνεία του γράµµατός του τοποθετούν στο 10ήµερο όχι µόνο τη συνεδρίαση αλλά και την απόφαση του δικαστηρίου. Εξίσου άλλωστε στην περίπτωση την προσωρινής κράτησης τα χρονικά όρια δεν παρατείνονται µε βάση τη συνεδρίαση του αρµόδιου δικαστικού οργάνου αλλά µόνο µε την αντίστοιχη απόφαση (π.χ. βούλευµα για παράταση ή καταδικαστική απόφαση). Αντίστοιχη, εξίσου απαράδεκτη, καταστρατήγηση του νόµου ση- µειώνεται και στην περίπτωση της αναβολής της δίκης ή κήρυξης της συζήτησης ως απαράδεκτης λόγω κακής κλήτευσης. Σ όλες αυτές, ωστόσο, τις περιπτώσεις ο κανόνας της ελευθερίας επιτάσσει µία µόνο λύση: την αυτοδίκαιη και άµεση λήξη της ακούσιας νοσηλείας και την απελευθέρωση του ασθενούς, εφόσον δεν προσκοµίζεται στη Μονάδα Ψυχικής Υγείας δικαστική απόφαση εγκλεισµού 54. Τούτη η λύση είναι µονόδροµος, ακόµα και 50. Βλ. Α. Κουτσουράδη, Μνήµη Ι. Καρακατσάνη, σ. 343, τον ίδιο, Αρµ. 1994, σ. 969 [972]. 51. Έτσι ο Ν. Παρασκευόπουλος, Υπεράσπιση 1993, σ. 212 και ο Κ. Κοσµάτος, Υπεράσπιση 1994, σ. 208, ο ίδιος, Η ακούσια νοσηλεία, 2002, σ. 25, 38. Αντίθετη η Φ. Οµπέση, ΕπιστΕπετΑρµ 23 (2002), σ. 185 επ. [193-4] µε επιχειρήµατα αφενός την απουσία ειδικής ρύθµισης και αφετέρου το σύντοµον της προθεσµίας για τη δικαστική πρακτική. 52. Έκθεση της Επιστηµονικής υπηρεσίας της Βουλής επί του ν. 2071/92, εν: Βουλή των Ελλήνων/Επιστηµονική Υπηρεσία, Εκθέσεις επί των ψηφισθέντων νοµοσχεδίων, Τόµ. ΙV, 1993, σ Στους «πέντε µήνες», κατά µέσο όρο, υπολογίζει το χρόνο που µεσολαβεί από την υποβολή της αίτησης µέχρι την έκδοση της απόφασης η Β. Χριστούλη, όπ.π., σ Βλ. οµοίως Μ.Καϊάφα-Γκµπάντι, Ποιν ικ 2007, σ , Κ. Κοσµάτο, Υπεράσπιση 1998, σ. 912 επ. [934]. Αντίθετη η ΓνωµΕισΠρωτΠατρ 2/2006, όπ.π. (σηµ. 33) κατά την οποία η νοσηλεία συνεχίζεται «τουλάχιστον µέχρι την εκφορά κρίσης του ικαστηρίου, επί της υποβληθείσας αίτησης», χωρίς µάλιστα να απαιτεί την εντός 10ηµέρου συνεδρίαση του δικαστηρίου. Βλ. σχετ. οξεία κριτική Ν. Παρασκευόπουλου, «ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ» (σ. 9). 11

12 «αν είναι σαφές ότι το πρόσωπο πάσχει», όπως ορθά αλλά σε άλλη βάση επισηµαίνει και η ως άνω γνωµοδότηση. VI. Επίµετρο Η βίαιη επέµβαση και ο εγκλεισµός ενός ανθρώπου χρειάζονται τη διαµεσολάβηση της αληθινής ψυχιατρικής αλλά και την πιστοποίηση της νοµιµότητας για να µετατραπούν από εγκληµατικές πράξεις σε ανεκτές θεραπευτικές ενέργειες 55. Το Ε...Α., µε σειρά αποφάσεων του (τελευταία Gajcsi κατά Ουγγαρίας, ), προκειµένου να εκτιµήσει την πιθανή αυθαιρεσία του ψυχιατρικού εγκλεισµού εξετάζει την τήρηση των διαδικασιών του εσωτερικού δικαίου. Η παραβίαση, συνεπώς, των όρων της ελληνικής νοµοθεσίας οδηγεί στην κατάφαση αυθαίρετης κράτησης, δηλ. σε παραβίαση της Ε.Σ..Α. (άρ. 5). Αλλά ακό- µα και αυτός ο Κ.Ι.. (άρ. 28 8) απαιτεί η αναγκαστική νοσηλεία «να είναι σύµφωνη µε τους όρους και τις προϋποθέσεις που ορίζονται από την ισχύουσα νοµοθεσία», καθιστώντας έτσι το γιατρό υπεύθυνο να δρα όταν και όπως προβλέπει ο νόµος. Αποτελεί κοινή πλέον διαπίστωση ότι η δικαιοσύνη (ιδίως µάλιστα η εισαγγελική αρχή) απέτυχε µέχρι σήµερα να εγγυηθεί τα δικαιώµατα του ανθρώπου απέναντι στην ψυχιατρική εξουσία. Έτσι είναι ίσως ανάγκη να ξανασκεφτούµε, de lege lata αλλά και de lege ferenda, πώς θα βγούµε από το τέλµα στο οποίο έχει περιπέσει το υπάρχον σύστηµα. Πρώτα-πρώτα όµως θα πρέπει επιτέλους µε τρόπο σαφή και πλήρη να ξεκαθαρίσει, επιτέλους, το ισχύον σήµερα νοµικό πλαίσιο. Φοβάµαι όµως ότι και η νεότερη γνωµοδότηση χωρίς να προσφέρει κάτι το ουσιαστικό στην προστασία των δικαιωµάτων του ανθρώπου, µάλλον θα περιπλέξει ακόµα περισσότερο τα πράγµατα στην πράξη, χωρίς µάλιστα κάποιο αποχρώντα λόγο. Τέλος, η µελαγχολική παρατήρηση ότι 15 χρόνια µετά την αλλαγή του θεσµού της α- κούσιας νοσηλείας βρισκόµαστε σχεδόν στο ίδιο σηµείο εκκίνησης επιβάλλει την άµεση α- νάληψη πρωτοβουλιών για τη διόρθωση των πραγµάτων. Η δικαιοσύνη και το ίσο µέτρο κρίσης επιβάλλει την εµµονή στην άτεγκτη εφαρµογή του νόµου όχι µόνο για την καταστολή αλλά και για την προστασία των αδυνάτων. Και τούτο το στοίχηµα της ελληνικής δικαιοσύνης, για τους ψυχικά ασθενείς, δεν θα πρέπει να χαθεί. 55. Βλ. Γ. Κοκκινάκο, Τετράδια Ψυχιατρικής 95 (2006), σ. 13 επ. [14] και επίσης. Πάλλη, Α- κούσια νοσηλεία και ανθρώπινα δικαιώµατα, Αντί (847) , σ

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΚΟΥΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΚΟΥΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέµα: ΑΚΟΥΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: ρ. Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 60/2014

Α Π Ο Φ Α Σ Η 60/2014 ΕΠΕΙΓΟΝ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 29-05-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3360/29-05-2014 Α Π Ο Φ Α Σ Η 60/2014 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

Δικαστική συμπαράσταση. Ποιοι υποβάλλονται σε δικαστική συμπαράσταση:

Δικαστική συμπαράσταση. Ποιοι υποβάλλονται σε δικαστική συμπαράσταση: Δικαστική συμπαράσταση (Άρθρο 1666) Ποιοι υποβάλλονται σε δικαστική συμπαράσταση: Σε δικαστική συμπαράσταση υποβάλλεται ο ενήλικος όταν λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής ή λόγω σωματικής αναπηρίας

Διαβάστε περισσότερα

[όπως ισχύει μετά το ν. 2447/1996] ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΕΚΤΟ Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Υ Μ Π Α Ρ Α Σ Τ Α Σ Η

[όπως ισχύει μετά το ν. 2447/1996] ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΕΚΤΟ Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Υ Μ Π Α Ρ Α Σ Τ Α Σ Η Αστικός Κώδικας [όπως ισχύει μετά το ν. 2447/1996] ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΕΚΤΟ Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Υ Μ Π Α Ρ Α Σ Τ Α Σ Η Άρθρο 1666 - Ποιοί υποβάλλονται σε δικαστική συμπαράσταση "Σε δικαστική συμπαράσταση υποβάλλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ»

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» Όπως αναφέρεται στην από 19 Οκτωβρίου 2010, προς την Βουλή των Ελλήνων, Έκθεση της Ειδικής Μόνιμης

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 4 Iουνίου 2010 Αρ. Πρωτ. : 122406/14910/2010 Χειριστές: Μαρία Βουτσίνου

Αθήνα, 4 Iουνίου 2010 Αρ. Πρωτ. : 122406/14910/2010 Χειριστές: Μαρία Βουτσίνου Αθήνα, 4 Iουνίου 2010 Αρ. Πρωτ. : 122406/14910/2010 Χειριστές: Μαρία Βουτσίνου Προς Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας & Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Γενική Διεύθυνση Σωφρονιστικής Πολιτικής Μεσογείων 96 115

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 14/2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 14/2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 01-02-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/168-1/01-02-2012 Α Π Ο Φ Α Σ Η 14/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ 30 Ιανουαρίου 2003 Αριθµ. Πρωτ. 19020.2/01 Ειδ. Επιστήµονας: Ευτ. Φυτράκης 210-72.89.708 Κύριο Χρήστο Νικολουτσόπουλο Πρόεδρο Ένωσης Ελλήνων Εργατολόγων Αβέρωφ 11 104

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Εγκλεισμός σε σωφρονιστικό κατάστημα ατόμων που νοσηλεύονται σε. ψυχιατρικά καταστήματα κατά τη διαδικασία του ακούσιου εγκλεισμού.

Θέμα: Εγκλεισμός σε σωφρονιστικό κατάστημα ατόμων που νοσηλεύονται σε. ψυχιατρικά καταστήματα κατά τη διαδικασία του ακούσιου εγκλεισμού. 16 Νοεμβρίου 2009 Αριθμ. Πρωτ. 21006/08/1 Χειριστές: Φωτεινή Παντελίδου Υπουργείο Δικαιοσύνης Υπ όψιν Γενικού Γραμματέα Μεσογείων 96 115 27 Αθήνα Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης Υπ όψιν Γενικού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΟ ΤΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΤΗΣ ΠΕΣΕΔΕ ΤΑΣΟΥ ΓΑΚΙΔΗ: Με το υπ αριθ. πρωτ. 94292/ΕΥΘΥ738/14.9. 2015 έγγραφό του (με θέμα:

ΣΧΟΛΙΟ ΤΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΤΗΣ ΠΕΣΕΔΕ ΤΑΣΟΥ ΓΑΚΙΔΗ: Με το υπ αριθ. πρωτ. 94292/ΕΥΘΥ738/14.9. 2015 έγγραφό του (με θέμα: ΣΧΟΛΙΟ ΤΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΤΗΣ ΠΕΣΕΔΕ ΤΑΣΟΥ ΓΑΚΙΔΗ: Με το υπ αριθ. πρωτ. 94292/ΕΥΘΥ738/14.9. 2015 έγγραφό του (με θέμα: «Αντιμετώπιση θεμάτων λόγω κεφαλαιακών ελέγχων») ο Προϊστάμενος της Ειδικής Υπηρεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ HELLENIC PSYCHIATRIC ASSOCIATION

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ HELLENIC PSYCHIATRIC ASSOCIATION ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ HELLENIC PSYCHIATRIC ASSOCIATION Προς Τον κ. Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Αθήνα 21 Ιανουαρίου 2009 Αρ. Πρωτ. 695 (Υπόψη του Αντιεισαγγελέα κ. Αν. Κανελλόπουλου) Κοιν. 1. Κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/65-2/

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/65-2/ Αθήνα, 17-04-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/65-2/17-04-2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Ταχ. /νση: ΚΗΦΙΣΙΑΣ 1-3 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210-6475601 FAX: 210-6475628 Α Π Ο Φ Α Σ

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 23/2014

Α Π Ο Φ Α Σ Η 23/2014 ΕΠΕΙΓΟΝ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 25-02-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1331/25-02-2014 Α Π Ο Φ Α Σ Η 23/2014 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 20/2016

Α Π Ο Φ Α Σ Η 20/2016 ΕΠΕΙΓΟΝ Αθήνα, 30-03-2016 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1998/30-03-2016 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 20/2016 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΙΑΤΡΕΙΑ. 1. Το Κράτος μεριμνά για την προώθηση και το συντονισμό των λειτουργιών της πρόληψης, της περίθαλψης και της κοινωνικής

ΨΥΧΙΑΤΡΕΙΑ. 1. Το Κράτος μεριμνά για την προώθηση και το συντονισμό των λειτουργιών της πρόληψης, της περίθαλψης και της κοινωνικής ΨΥΧΙΑΤΡΕΙΑ Ι. Aρ. 12 ΝΔ 104/1973 1. Υπόχρεοι κατά τας κειμένας διατάξεις προς διατροφήν ή περίθαλψην νοσηλευομένων προσώπων και απομακρυνομένων εκ Νοσοκομείων ή Κλινικών Ψυχικών Νόσων, αρνούμενοι όπως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ 4322/2015

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ 4322/2015 ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΒΕΡΟΙΑΣ Βέροια 05 Μαΐου 2015 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ 4322/2015 *************************** Τροποποιήσεις στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Aθήνα, 10 Απριλίου 2008. Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 ΠΟΡΙΣΜΑ

Aθήνα, 10 Απριλίου 2008. Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 ΠΟΡΙΣΜΑ Aθήνα, 10 Απριλίου 2008 ΠΟΡΙΣΜΑ Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 Κατόπιν διερεύνησης της µε αριθµό πρωτοκόλλου 2015/2008 αναφοράς της κυρίας *** και της ανεπαρκούς αιτιολόγησης που παρείχε το Προξενείο Καϊρου,

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 18/2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 18/2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 09-02-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/90-1/09-02-2012 Α Π Ο Φ Α Σ Η 18/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Σ ΕΝΣΤΑΣΗ ΑΚΥΡΟΤΗΤΑΣ ΛΗΨΗΣ DNA

Π Ρ Ο Σ ΕΝΣΤΑΣΗ ΑΚΥΡΟΤΗΤΑΣ ΛΗΨΗΣ DNA 1 ΚΩΣΤΑΣ ΑΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ Δ Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΚΑΝΙΓΓΟΣ 23-3ος ΟΡ. - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 38 34 545, 33 00 690 FAX 33 00 690 Π Ρ Ο Σ Τον 33 ο Ανακριτή του Πρωτοδικείου Αθηνών ΕΝΣΤΑΣΗ ΑΚΥΡΟΤΗΤΑΣ ΛΗΨΗΣ DNA ΑΙΤΗΜΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΕΝΩΣΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΝΩΣΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΜΑ: ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑ ΕΠΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ: «Μέτρα Θεραπείας ατόμων που απαλλάσσονται από την ποινή λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής» Ενημερώνουμε τα μέλη μας ότι οι παρατηρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Κ Π 544/2003 Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002 ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Ο Επίτροπος Ρυθµίσεως Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδροµείων, ασκώντας τις εξουσίες που του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις»

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» Θέµα: Τροποποίηση άρθρου 200 Α Κώδικα Ποινικής ικονοµίας Α. Αιτιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Η Θεσµική Προσαρµογή των Συνταγµατικών ικαιωµάτων ΙΙ (ΣτΕ 438/2001)

Θέµα εργασίας. Η Θεσµική Προσαρµογή των Συνταγµατικών ικαιωµάτων ΙΙ (ΣτΕ 438/2001) Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Τι προβλέπει ο νόμος για την Δικαστική συμπαράσταση (Μέρος Α )

Τι προβλέπει ο νόμος για την Δικαστική συμπαράσταση (Μέρος Α ) Τι προβλέπει ο νόμος για την Δικαστική συμπαράσταση (Μέρος Α ) Με τα άρθρα 1666 έως 1688 του ΑΚ, όπως αυτά αντικαταστάθηκαν από το άρθρο 13 του ν. 2447/1996 και ισχύουν από 20.12.1996, εισάγεται ο θεσμός

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήμονας:

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 145/2011

Α Π Ο Φ Α Σ Η 145/2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 11-11-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/7490/11-11-2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 145/2011 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, $$202$$ Αριθ. Πρωτ.: $$201$$

Αθήνα, $$202$$ Αριθ. Πρωτ.: $$201$$ Αθήνα, $$202$$ Αριθ. Πρωτ.: $$201$$ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Ταχ. /νση: ΚΗΦΙΣΙΑΣ 1-3 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210-6475601 FAX: 210-6475628 Α Π Ο Φ Α Σ Η 11/2011 (Τµήµα)

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ ΟΧΙΚΕΣ ΑΠΕΛΑΣΕΙΣ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ

ΙΑ ΟΧΙΚΕΣ ΑΠΕΛΑΣΕΙΣ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέµα: ΙΑ ΟΧΙΚΕΣ ΑΠΕΛΑΣΕΙΣ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήµονας:

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 70/2013

Α Π Ο Φ Α Σ Η 70/2013 ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 06-06-2013 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3726/06-06-2013 Α Π Ο Φ Α Σ Η 70/2013 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εκδίδοµε τον ακόλουθο νόµο που ψήφισε η Βουλή:

Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εκδίδοµε τον ακόλουθο νόµο που ψήφισε η Βουλή: ΝΟΜΟΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 2522 ικαστική προστασία κατά το στάδιο που προηγείται της σύναψης συµβάσεως δηµόσιων έργων, κρατικών προµηθειών και υπηρεσιών σύµφωνα µε την οδηγία 89/665 Ε.Ο.Κ. Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τροποποίηση του Ν. 3663/2008 και εναρμόνιση του ελληνικού δικαίου με την απόφαση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2009/426/ΔΕΥ της

Τροποποίηση του Ν. 3663/2008 και εναρμόνιση του ελληνικού δικαίου με την απόφαση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2009/426/ΔΕΥ της Τροποποίηση του Ν. 3663/2008 και εναρμόνιση του ελληνικού δικαίου με την απόφαση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2009/426/ΔΕΥ της 16.12.2008. Άρθρο 1 Το άρθρο 1 του Ν. 3663/2008 τροποποιείται ως εξής:

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1382/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 24/2014

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1382/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 24/2014 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 27-02-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1382/27-02-2014 Α Π Ο Φ Α Σ Η 24/2014 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος, στην

Διαβάστε περισσότερα

Η γενική αρχή του σεβασµού και της προστασίας της ανθρώπινης αξίας

Η γενική αρχή του σεβασµού και της προστασίας της ανθρώπινης αξίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Δίκαιο των Ανηλίκων. Ενότητα 7: Ιδιαιτερότητες της ποινικής διαδικασίας ανηλίκων

Δίκαιο των Ανηλίκων. Ενότητα 7: Ιδιαιτερότητες της ποινικής διαδικασίας ανηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 7: Ιδιαιτερότητες της ποινικής διαδικασίας ανηλίκων Αγγελική Γ. Πιτσελά, Αν. Καθηγήτρια Εγκληματολογίας - Σωφρονιστικής Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΚΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΚΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Θεσσαλονίκη, 18 Φεβρουαρίου 2017 ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΚΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Πέτρος Κ. Τσαντίλας Διδάκτωρ Νομικής Δικηγόρος

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΠΡΟΣ

Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΠΡΟΣ ι i ιι Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΕΜΗΝΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΑ Ο ΕΣΑΓΈΛΕΥΣ ΤΟΥ ΑΡΕΟΥ ΠΑΓΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔIΟΚΗΤιΚΟ ΤΗΛ. 2106411526 ΦΑΞ 2106411523 Αριθ. Πρωτ.: 1071 Αριθμός Γνωμοδότησης: 3/13 ΠΡΟΣ το Υπουργείο Οlκονομικών- Γενική

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 31/2011

Α Π Ο Φ Α Σ Η 31/2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 31.03.2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/2249/31.03.2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 31/2011 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΑΤΟΣ ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΑΤΟΣ Είδος: ΝΟΜΟΣ Αριθµός: 3126 Έτος: 2003 ΦΕΚ: Α 66 20030319 Τέθηκε σε ισχύ: 19.03.2003 Ηµ.Υπογραφής: 18.03.2003 Τίτλος: Ποινική ευθύνη των Υπουργών. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/7500/

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/7500/ Αθήνα, 11-11-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/7500/11-11-2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Ταχ. /νση: ΚΗΦΙΣΙΑΣ 1-3 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210-6475601 FAX: 210-6475628 Α Π Ο Φ Α Σ

Διαβάστε περισσότερα

11 Νοεµβρίου 2010 Αριθµ. Πρωτ.: 132327/48504/2010 Πληροφορίες: **************** (τηλ.:2107289***)

11 Νοεµβρίου 2010 Αριθµ. Πρωτ.: 132327/48504/2010 Πληροφορίες: **************** (τηλ.:2107289***) 11 Νοεµβρίου 2010 Αριθµ. Πρωτ.: 132327/48504/2010 Πληροφορίες: **************** (τηλ.:2107289***) 1. Περιφέρεια Αττικής Γενική ιεύθυνση Περιφέρειας ιεύθυνση Αλλοδαπών & Μετανάστευσης υτ. Αττικής & Πειραιά

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/762/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 18/2014

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/762/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 18/2014 Αθήνα, 05-02-2014 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/762/05-02-2014 Α Π Ο Φ Α Σ Η 18/2014 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ (ΝΟΜΟΣ 2477/1997 Συνήγορος του Πολίτη και Σώµα Ελεγκτών-Επιθεωρητών ηµόσιας ιοίκησης Άρθρο 4, Παράγραφος 6) [ΑΡ. ΠΡΩΤ. ΑΝΑΦΟΡΑΣ 8957/20-09-1999] Θέµα: Υπαγωγή στην

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1)

ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1) 1 ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1) 1.Πολύ συχνά άγονται ενώπιον των δικαστηρίων υποθέσεις, κυρίως οικογενειακής υφής, στις οποίες ένα εκ των εµπλεκοµένων µερών, παρουσιάζει σοβαρά προβλήµατα υγείας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...9 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Α ΕΚ ΟΣΗΣ...11 ΠΕΡΙΛΗΨΗ...13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ...15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...9 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Α ΕΚ ΟΣΗΣ...11 ΠΕΡΙΛΗΨΗ...13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ...15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...9 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Α ΕΚ ΟΣΗΣ...11 ΠΕΡΙΛΗΨΗ...13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ...15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Eισαγωγή 1. Ορισµοί...23 2. Πηγές ποινικής δικονοµίας...24 3. Ποινική δίκη στάδια...26 4. Οι θεµελιώδεις

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 62/2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 62/2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, $$202$$ Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/2165-2/17-05-2012 Α Π Ο Φ Α Σ Η 62/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου Θέµα: ΚΩΛΥΜΑ ΙΟΡΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΛΟΓΩ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑ ΙΚΗΣ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήµονας: Ευτύχης Φυτράκης ΜΑΡΤΙΟΣ 2005 Ο Συνήγορος του Πολίτη

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, ΑΠ: Γ/ΕΞ/5792-1/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 153/2011

Αθήνα, ΑΠ: Γ/ΕΞ/5792-1/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 153/2011 Αθήνα, 24-11-2011 ΑΠ: Γ/ΕΞ/5792-1/24-11-2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Ταχ. /νση: ΚΗΦΙΣΙΑΣ 1-3 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210-6475600 FAX: 210-6475628 Α Π Ο Φ Α Σ Η 153/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΆΡΘΡΟ 1 ΣΚΟΠΟΣ. (άρθρο 1 και άρθρο 12 της οδηγίας)

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΆΡΘΡΟ 1 ΣΚΟΠΟΣ. (άρθρο 1 και άρθρο 12 της οδηγίας) ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΟΔΗΓΙΑΣ 2010/41/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 7 Ης ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 Για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών που ασκούν αυτοτελή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α) Το νοµοθετικό έργο ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η παλαιότερη ιστορικά, αλλά και σηµαντικότερη αρµοδιότητα της Βουλής είναι η νοµοθετική, δηλαδή η θέσπιση γενικών και απρόσωπων κανόνων δικαίου. Τη νοµοθετική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠρΑθ 10689/2008 [Διαδικασία συνδιαλλαγής κατά τον ΠτΚ - Προληπτικά μέτρα*] (παρατ. Ι. Σπυριδάκης)

ΜΠρΑθ 10689/2008 [Διαδικασία συνδιαλλαγής κατά τον ΠτΚ - Προληπτικά μέτρα*] (παρατ. Ι. Σπυριδάκης) ΜΠρΑθ 10689/2008 [Διαδικασία συνδιαλλαγής κατά τον ΠτΚ - Προληπτικά μέτρα*] (παρατ. Ι. Σπυριδάκης) Πρόεδρος: Μ. Τατσέλου Δικηγόρος: Α. Αγγελίδης Το άνοιγμα της διαδικασίας συνδιαλλαγής ή η επικύρωση της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 38/2014

Α Π Ο Φ Α Σ Η 38/2014 Αθήνα, 21-03-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1860/21-03-2014 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 38/2014 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

Η ποινική αξιολόγηση της ψυχοδιαγνωστικής εξέτασης του ανηλίκου θύματος στα εγκλήματα κατά της γενετήσιας αξιοπρέπειας (αρ. 226 Α Κ.Π.Δ.

Η ποινική αξιολόγηση της ψυχοδιαγνωστικής εξέτασης του ανηλίκου θύματος στα εγκλήματα κατά της γενετήσιας αξιοπρέπειας (αρ. 226 Α Κ.Π.Δ. Η ποινική αξιολόγηση της ψυχοδιαγνωστικής εξέτασης του ανηλίκου θύματος στα εγκλήματα κατά της γενετήσιας αξιοπρέπειας (αρ. 226 Α Κ.Π.Δ.) Υπό Χριστίνα-Μαρία Α. Νικολοπούλου, Δικηγόρο, Δρ.Ν. ΕΚΠΑ Άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 54/2011

Α Π Ο Φ Α Σ Η 54/2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 09-05-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3212/09-05-2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 54/2011 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε στην έδρα της τη 15/07/2010

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΚΑΤΑΧΡΗΣΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ(α.25παρ.3Σ) Με τον όρο γενικές συνταγµατικές αρχες εννοούµε ένα σύνολο

Η ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΚΑΤΑΧΡΗΣΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ(α.25παρ.3Σ) Με τον όρο γενικές συνταγµατικές αρχες εννοούµε ένα σύνολο εργασία 1η σχεδιαγραµµα 1)εισαγωγή:έννοια γενικών συνταγµατικών αρχών 2)ειδικότερα, η απαγόρευση κατάχρησης δικαιώµατος α)έννοια β)καθιέρωση της αρχής γ)εκταση εφαρµογής και σχέση α.25παρ3σ και 281 ΑΚ

Διαβάστε περισσότερα

'Αρθρο 3 : Προσωρινή δικαστική προστασία 1. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει προσωρινή δικαστική

'Αρθρο 3 : Προσωρινή δικαστική προστασία 1. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει προσωρινή δικαστική Ν. 2522/8-9-97 (ΦΕΚ-178 Α') : Δικαστική προστασία κατά το στάδιο που προηγείται της σύναψης συμβάσεως δημόσιων έργων, κρατικών προμηθειών και υπηρεσιών σύμφωνα με την οδηγία 89/665 ΕΟΚ 'Αρθρο 1 : Πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 2: Κράτος Δικαίου 2

Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 2: Κράτος Δικαίου 2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 2: Κράτος Δικαίου 2 Λίνα Παπαδοπούλου, Αν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Σχολής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 76/2011

Α Π Ο Φ Α Σ Η 76/2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 07-06-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3990/07-06-2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 76/2011 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜ ΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΟΣΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜ ΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΟΣΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜ ΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΟΣΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ υπ' αριθμ. 391/2013 ΤΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ Τμήματος Ε' Συνεδρίαση τη ς 19ης Νοεμβρίου 2013 Σύνθεση: Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 48/2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 48/2012 Αθήνα, 25-04-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/2996/25-04-2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 48/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ.. ΧΙ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Ι. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ... ΧXI II. ΞΕΝΕΣ... XXI 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 1.1. Έννοια και αποστολή της Δικαστικής Ψυχιατρικής. Υπευθυνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ. Άρθρο 1. (άρθρο 1 της Οδηγίας) Αντικείμενο της ρύθμισης. Άρθρο 2. (άρθρο 2 της Οδηγίας) Ορισμοί

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ. Άρθρο 1. (άρθρο 1 της Οδηγίας) Αντικείμενο της ρύθμισης. Άρθρο 2. (άρθρο 2 της Οδηγίας) Ορισμοί ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «Ενσωμάτωση στο ελληνικό δίκαιο της Οδηγίας 2011/99/EE του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Δεκεμβρίου 2011 περί της ευρωπαϊκής εντολής προστασίας» ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΕ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΙΑΤΑΓΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΑΜΟΝΗΣ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΕ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΙΑΤΑΓΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΑΜΟΝΗΣ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΕ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΙΑΤΑΓΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΑΜΟΝΗΣ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Επιµέλεια εγγράφου: Χάρης Σιµόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 151/2011

Α Π Ο Φ Α Σ Η 151/2011 Αθήνα, 22-12-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/6472-1/22-12-2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 151/2011 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 118/2011

Α Π Ο Φ Α Σ Η 118/2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 27-07-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3311-1/27.09.2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 118/2011 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4433, 7.3 2014 30(Ι)/2014

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4433, 7.3 2014 30(Ι)/2014 Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4433, 7.3 2014 Ν. 30(Ι)/2014 30(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΕΝΤΑΛΜΑΤΟΣ ΣΥΛΛΗΨΗΣ ΚΑΙ TΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ ΕΚΖΗΤΟΥΜΕΝΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Άρθρο 1

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Άρθρο 1 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Άρθρο 1 Με το παρόν σχέδιο νόμου προτείνεται η νομοθετική κύρωση του Προαιρετικού Πρωτοκόλλου στη Σύμβαση κατά των Βασανιστηρίων και άλλων Μορφών σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 15/ 2011

Α Π Ο Φ Α Σ Η 15/ 2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 15-03-2011 ΑΠ: Γ/ΕΞ/1805/15-03-2011 Ταχ. /νση: ΚΗΦΙΣΙΑΣ 1-3 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210-6475600 FAX: 210-6475628 Α Π Ο Φ Α Σ Η 15/ 2011

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173)

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ψηφίστηκε προ ολίγων ημερών από τη Βουλή ο νέος νόμος 3886/2010 σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση)

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 12/2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 12/2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 01-02-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/743/01-02-2012 Α Π Ο Φ Α Σ Η 12/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνήλθε, µετά από πρόσκληση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΑΠΕΛΑΣΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΟΡΙΑ ΚΡΑΤΗΣΗΣ

ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΑΠΕΛΑΣΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΟΡΙΑ ΚΡΑΤΗΣΗΣ Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ (ΝΟΜΟΣ 2477/1997 Συνήγορος του Πολίτη και Σώµα Ελεγκτών-Επιθεωρητών ηµόσιας ιοίκησης Άρθρο 4, Παράγραφος 6) [ΑΡ. ΠΡΩΤ. ΑΝΑΦΟΡΩΝ 13821/23-12-1999, 12213/9-8-2000,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ,ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ,ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ,ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ,2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 180/2014

Α Π Ο Φ Α Σ Η 180/2014 ΕΠΕΙΓΟΝ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 05-12-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/7648/05-12-2014 Α Π Ο Φ Α Σ Η 180/2014 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΤΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΦΥΛΑΚΤΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΤΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΦΥΛΑΚΤΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΟΥ Ε.Σ.Υ. Ν. ΑΤΤΙΚΗΣ (ΣΥ.ΝΟ.ΨΥ.ΝΟ. - Ε.Σ.Υ. Ν. ΑΤΤΙΚΗΣ) ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΤΟΥ ΕΣΥ (ΠΑ.ΣΥ.Ν.Ο.-Ε.Σ.Υ.) Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

Παρατηρήσεις του ΣΕΕ σχετικά με το τελικό σχέδιο του πορίσματος της επιτροπής για θέματα ειδικής αγωγής και θεραπείας.

Παρατηρήσεις του ΣΕΕ σχετικά με το τελικό σχέδιο του πορίσματος της επιτροπής για θέματα ειδικής αγωγής και θεραπείας. Αθήνα, 25/4/2017 Αρ. πρωτ. 105 ΠΡΟΣ: Υπουργό Υγείας Κον Ανδρέα Ξανθό Πρόεδρο της Επιστημονικής Επιτροπής του Υπουργείου Υγείας για θέματα Eιδικής Aγωγής και Θεραπείας, Kον Δημήτριο Αναγνωστόπουλο Παρατηρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: Πλήρωση θέσεων προσωπικού στο Υπουργείο Τουριστικής Ανάπτυξης µε σχέση εργασίας Ιδιωτικού ικαίου Αορίστου Χρόνου Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 24-12-2013 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/24-12-2013 Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

Δίκαιο των Ανηλίκων. Ενότητα 3: Ποινικό Δίκαιο των Ανηλίκων

Δίκαιο των Ανηλίκων. Ενότητα 3: Ποινικό Δίκαιο των Ανηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Ποινικό Αγγελική Γ. Πιτσελά, Αν. Καθηγήτρια Εγκληματολογίας- Σωφρονιστικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ 8 ΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΤΙΣ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ 8 ΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΤΙΣ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΔΗΜΟΣ ΈΔΕΣΣΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ 8 ΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΤΙΣ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014 ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ: 31/2014 ΘΕΜΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 138/2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 138/2012 Αθήνα, 24-09-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/6082/24-09-2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 138/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος Πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής από δασική έκταση και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης του διοικουμένου: παρατηρήσεις επί της απόφασης 27/2012 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Νάξου Administrative eviction act

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/7049-2/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 156/2011

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/7049-2/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 156/2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 01-12-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/7049-2/01-12-2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 156/2011 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. Δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 Κεφάλαιο πρώτο: ΙΙ. Η διοίκηση, ΙΙΙ. Το διοικητικό δίκαιο (σελ. 16 25) Σκοπός των ως

Διαβάστε περισσότερα

Τελευταίως παρατηρείται έξαρση του φαινομένου επιθέσεων, βιαιοπραγιών και διενέργειας ελέγχων σε αλλοδαπούς μετανάστες, σε σχέση με τη νομιμότητα της

Τελευταίως παρατηρείται έξαρση του φαινομένου επιθέσεων, βιαιοπραγιών και διενέργειας ελέγχων σε αλλοδαπούς μετανάστες, σε σχέση με τη νομιμότητα της Τελευταίως παρατηρείται έξαρση του φαινομένου επιθέσεων, βιαιοπραγιών και διενέργειας ελέγχων σε αλλοδαπούς μετανάστες, σε σχέση με τη νομιμότητα της εισόδου και διαμονής αυτών στη χώρα καθώς και της ασκήσεως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» Παρατηρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια Θέση του ENOC για τα «Παιδιά που µετακινούνται» Τα παιδιά που µετακινούνται θα πρέπει να αντιµετωπίζονται πρώτα από όλα ως παιδιά

ηµόσια Θέση του ENOC για τα «Παιδιά που µετακινούνται» Τα παιδιά που µετακινούνται θα πρέπει να αντιµετωπίζονται πρώτα από όλα ως παιδιά ηµόσια Θέση του ENOC για τα «Παιδιά που µετακινούνται» Τα παιδιά που µετακινούνται θα πρέπει να αντιµετωπίζονται πρώτα από όλα ως παιδιά Υιοθετήθηκε στο 17 ο Ετήσιο Συνέδριο του ENOC στις 27.9.2013 στις

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 98/2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 98/2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 01-06-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/4024/01-06-2012 Α Π Ο Φ Α Σ Η 98/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέµα: ΕΠΑΝΑΧΟΡΗΓΗΣΗ Α ΕΙΑΣ Ο ΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΑΠΕΞΑΡΤΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ Βοηθοί Συνήγοροι

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική 110 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 14 (2), 2003 Ερευνητική εργασία Research paper Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική Β. Μποζίκας, 1 Β. Τσιπροπούλου, 1 Χ. εσερή, 1 Μ. Κοσµίδου,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ. «Για την ενσωµάτωση των Οδηγιών 2010/64/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ. «Για την ενσωµάτωση των Οδηγιών 2010/64/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Β ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΟΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΕΔΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΝΟΜΩΝ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ «Για την ενσωµάτωση των Οδηγιών 2010/64/ΕΕ

Διαβάστε περισσότερα