ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ 3. Θεόδωρος Φλογα ιτης. Θεόδωρος ΦλογαÀτης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ 3. Θεόδωρος Φλογα ιτης. Θεόδωρος ΦλογαÀτης"

Transcript

1 3 ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ 3 Θεόδωρος Φλογα ιτης Θεόδωρος ΦλογαÀτης

2 ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ ΕΝΑΣ ΑΝΥΠΟΧΩΡΗΤΟΣ ΜΑΧΗΤΗΣ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ

3 Σειρά: ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ 3 Με την επιστημονική συνεργασία του Ινστιτούτου Συνταγματικών Ερευνών Επιστημονική διεύθυνση Γιώργος Κασιμάτης Επιστημονική επιμέλεια τόμου Γιώργος Κασιμάτης Επιμέλεια έκδοσης Άννα Καραπάνου Τμήμα Εκδόσεων, Ίδρυμα της Βουλής Επιμέλεια κειμένων Δώρα Κομίνη Εκδοτική παραγωγή ΕΠΤΑΛΟΦΟΣ ΑΒΕΕ 2009 ΙΔΡΥΜΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Βασ. Σοφίας Αθήνα τηλ.: , fax: ISBN set ISBN

4 ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Χ. ΚΥΡΚΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ ΕΝΑΣ ΑΝΥΠΟΧΩΡΗΤΟΣ ΜΑΧΗΤΗΣ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ

5

6 Ο Θεόδωρος Φλογαΐτης υπήρξε ένας ριζοσπαστικός άνθρωπος, αφοσιωμένος στην πατρίδα και ακάματος εργάτης του λόγου και της πένας για την πρόοδο της Ελλάδος. Ο προφορικός του λόγος, κυρίως ο πολιτικός, ήταν αιχμηρός. Τα κείμενά του, τόσο τα επιστημονικά όσο και τα πολιτικά, είναι σαφή και αυστηρά, όταν το έκρινε απαραίτητο, όμως πάντοτε πλούσια σε πρωτότυπες ιδέες και ρηξικέλευθες προτάσεις. Η ενασχόλησή του με την πολιτική ως βουλευτής Ευβοίας ήταν υποδειγματική για την ανεξαρτησία της γνώμης του και την ασυμβίβαστη συμπεριφορά του. Ήταν ρεαλιστής, αλλά και αισιόδοξος για το μέλλον. Ο πολιτικός οργανισμός που ίδρυσε με την επωνυμία «Ευνομία» έδινε το στίγμα μιας ζωής αγώνων με πάθος για την επικράτηση της ευνομίας στη δημόσια ζωή. Επεξεργάστηκε και εισηγήθηκε πολλές αναγκαίες νομοθετικές μεταρρυθμίσεις, όπως επιγράφεται ένα από τα σημαντικότερα βιβλία του. Το παράδειγμά του και ο λόγος του είναι και σήμερα επίκαιρος. Συγχαίρω τον συγγραφέα του έργου κύριο Χαράλαμπο Κύρκο, τον διευθυντή της σειράς, καθηγητή Γιώργο Κασιμάτη, καθώς και το εκδοτικό επιτελείο του Ιδρύματος και για τη σημαντική αυτή έκδοση. Δημήτριος Σιούφας Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων και Πρόεδρος του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία

7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ (Γιώργος Κασιμάτης)...I-IV Α. ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ...11 Ι. ΓΕΝΕΑΛΟΓΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΦΛΟΓΑΪΤΗ...11 ΙΙ. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Β. ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ Ι. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΑΓΚΑΙΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ...22 Α. ΠΡΑΓΜΑΤΕΙΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΙΒΕΣ...22 α1. ΣΚΕΨΕΙΣ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΚΟΨΕΩΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣ ΕΝ ΕΛΛΑΔΙ β1. ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΝΟΣΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ...36 γ1. ΣΚΕΨΕΙΣ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΕΠΕΝΕΚΤΕΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ ΕΙΣ ΤΗΝ ΙΣΧΥΟΥΣΑΝ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΝ δ1. ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΠΑΡ ΗΜΙΝ ΑΝΕΞΑΣΦΑΛΙΣΤΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ε1. ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΠΑΡ ΗΜΙΝ ΑΝΕΞΑΣΦΑΛΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΩΝ στ1. Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΕΝ ΕΛΛΑΔΙ...59 ζ1. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΑΡ ΗΜΙΝ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ ΤΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ... 61

8 8 ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ η1. ΚΑΤΑ ΤΙ ΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΣ ΤΩΝ ΑΓΓΛΩΝ...64 θ1. ΑΝΑΓΚΗ ΑΓΑΘΩΝ ΝΟΜΩΝ...66 ι1. ΚΑΤΕΠΕΙΓΟΥΣΑΙ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ...67 Β. ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΜΙΛΙΕΣ...68 Γ. ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΑ Δ. ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΙΙ. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΜΟΝΟΓΡΑΦΙΕΣ Α. ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ α1. ΚΑΤΑΒΟΛΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ...76 β1. ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ...78 γ1. ΠΕΡΙ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ δ1. ΟΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ: Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΚΑΙ Η ΒΟΥΛΗ ε1. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ στ1. ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΕΣ ζ1. ΟΙ ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΕΣ η1. ΟΙ ΝΟΜΙΜΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΩΝ θ1. ΟΙ ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΕΣ Β. ΟΔΗΓΟΣ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ Γ. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΕΤΑ ΤΥΠΙΚΟΥ (1894)

9 Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ 9 Δ. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΕΝΤΟΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ (1874) ΣΥΛΛΟΓΙΚΑ ΕΡΓΑ Α. ΠΡΑΓΜΑΤΕΙΑ ΠΕΡΙ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Β. ΛΕΞΙΚΟΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΛΛΟΓΕΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΙΙΙ. ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Γ. ΕΠΙΛΟΓΟΣ Δ. ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ

10 ΠΡΟΛΟΓΟΣ [Γιώργος Κασιμάτης] Συγκρίνοντας κανείς το έργο και τη δράση του Θεόδωρου Φλογαΐτη, θα διαπιστώσει χωρίς δυσκολία τη μεγάλη διαφορά από τους τρεις κορυφαίους συνταγματολόγους της συνταγματικής μας ιστορίας, τον Ν.Ι. Σαρίπολο, τον Ν.Ν. Σαρίπολο και τον Αλέξανδρο Σβώλο, οι οποίοι περιελήφθησαν στη σειρά του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία με τον τίτλο: «Προσωπικότητες της Πολιτικής και της Επιστήμης». Οι δύο πρώτοι θεμελίωσαν και έχτισαν, πάνω στις επιστημονικές βάσεις της κυρίαρχης τότε θεωρίας συνταγματικού και ευρύτερου δημοσίου δικαίου της ηπειρωτικής, κυρίως, Ευρώπης του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα, το ιστορικό οικοδόμημα της συνταγματικής επιστήμης της αστικής δημοκρατίας στην Ελλάδα. Ο τρίτος, ανανεώνοντας ουσιαστικά το όλο οικοδόμημα συνταγματολογικής και πολιτειολογικής σκέψης στη χώρα μας με τη νέα πνοή των δημοκρατικών και σοσιαλιστικών ιδεών των αρχών του Μεσοπολέμου, πρόσθεσε σ αυτό με μοναδική οξυδέρκεια, κυρίως με το μονογραφικό του έργο, την αριστερή πλευρά της δημοκρατίας της Βαϊμάρης για το όραμα του κοινωνικού κράτους και συνέβαλε πρωτοποριακά στη διεύρυνση της ελληνικής συνταγματικής και πολιτικής σκέψης. Ο Φλογαΐτης δεν ανήκε, από τη σκοπιά κατεύθυνσης, σε αυτή την κατηγορία των επιστημόνων των επιστημόνων που αφιερώνουν τη ζωή τους στην έρευνα και στη διδασκαλία και με το συγγραφικό τους έργο διαπλάσσουν τη θεωρητική σκέψη και χαράσσουν την πορεία του επιστημονικού τους κλάδου. Ανήκει περισσότερο στο χώρο της πολιτικής πράξης του δημοσίου δικαίου, παρά στο χώρο της επιστήμης με την ακαδημαϊκή έννοια. Ήταν μια πολιτική προσωπικότητα με ευρεία νομική παιδεία. Ως συνταγματολόγος, είχε μια πλατιά γνώση

11 II ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ της συνταγματικής θεωρίας και πράξης της Ευρώπης της εποχής του, κυρίως δε των αρχών του αγγλικού κοινοβουλευτισμού και της Γαλλικής Επανάστασης. Δεν αποτελούσε, όμως, στόχο της ζωής του να γίνει ο θεωρητικός και ο δάσκαλος του επιστημονικού αυτού κλάδου πράγμα που επιβεβαιώνουν και οι αρνήσεις του να δεχτεί την περιζήτητη θέση του καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών και η περιορισμένη έκταση του καθαρά επιστημονικού συγγραφικού του έργου. Βασική του επιδίωξη ήταν να καταστήσει ευρύτερο κτήμα τη γνώση και τις ιδέες της φιλελεύθερης δημοκρατίας κυρίως με τη μαχητική συμμετοχή του στην καθημερινή πράξη της πολιτικής και της δημόσιας ζωής. Αυτό αποκαλύπτει και μια προσεκτική εκτίμηση του συγγράμματός του, που αποτελεί ένα πλήρες για την εποχή του, αλλά απλό και εύληπτο εγχειρίδιο. Ο έμφυτος αυτός στόχος ζωής κατέστησε τον Φλογαΐτη μια αεικίνητη προσωπικότητα μαχητικής δράσης, έναν επιστήμονα ακτιβιστή, που αντιμετώπιζε με έντονο κριτικό πνεύμα, ορθόδοξα ή αιρετικά, τη χαοτική πολιτική και πολιτειακή πραγματικότητα της Ελλάδας του τέλους του 19ου αιώνα, με βάση πάντοτε τη συνταγματική νομιμότητα. Ο Θεόδωρος Φλογαΐτης ήταν, από ιδιοσυγκρασία, αντικονφορμιστής. Αυτό φανερώνουν και οι αλλεπάλληλες αρνήσεις του να δεχτεί υψηλές δημόσιες θέσεις. Σε αυτό, ίσως, οφειλόταν και η αντιπάθειά του προς τα πολιτικά κόμματα, όχι μόνο για τον τρόπο πολιτικής σκέψης και δράσης τους, αλλά και γιατί δεν μπορούσε να συμβιβαστεί εύκολα με την περιοριστική πολιτική γραμμή και πειθαρχία που επέβαλλαν. Έτσι, ήταν, στην ουσία, διαρκώς ένας κομματικά «ανένταχτος», ακόμη και όταν πολιτευόταν κάτω από κάποια κομματική σημαία. Ήταν ένας μόνιμος «ανεξάρτητος βουλευτής», είτε μέσα στο κοινοβούλιο, είτε έξω από αυτό. Αυτή η στάση του σήμερα θα τον καθιστούσε ιδιόρρυθμη πολιτική προσωπικότητα και θα τον απωθούσε στην αφάνεια ή στο περιθώριο της πολιτικής ζωής. Την εποχή, όμως, εκείνη η αντίληψη της πολιτικής αντιπροσώπευσης του λαού ήταν διαφορετική. Η κομματική πολιτική αντιπροσώπευση, που διαπλάστηκε σε όλη την Ευρώπη κυρίως κατά τον Μεσοπόλεμο, αναπτύχθηκε μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο και ανέδειξε το πολιτικό κόμμα σε θεμελιώδη συνταγματικό θεσμό της δημοκρατίας, ήταν ακόμη πολύ μακριά. Τα αντιπροσωπευτικά σώματα τότε, οι βουλές, αποτελούνταν από έγκριτες προσωπικότητες, συνήθως μεγαλοαστούς και παλαιούς αστικοποιημένους ευγενείς, οι οποίοι θεσμικά μεν αντιπροσώπευαν το έθνος, στην πολιτική συνείδηση, όμως, των πολιτών αντιπροσώπευαν τους εκλογείς τους και την εκλογική τους περιφέρεια. Η πολιτική αυτή αντίληψη της αντιπροσώπευσης του λαού, ως ένα βαθμό, επιβιώνει μέχρι σήμερα, είναι δε έντονα ορατή στο αγγλικό μονοεδρικό εκλογικό

12 ΠΡΟΛΟΓΟΣ III σύστημα. Στο αντιπροσωπευτικό αυτό σύστημα, τα πολιτικά κόμματα αποτελούσαν ομάδες βουλευτών, που τους συνέδεαν περισσότερο οι πανεθνικού κύρους ισχυρές προσωπικότητες των αρχηγών τους και λιγότερο οι ιδεολογικοί και πολιτικοί δεσμοί με το κόμμα. Η δράση των κομμάτων εκείνων εξαντλείτο μέσα στο κοινοβούλιο των αγορεύσεων, έξω δε από το κοινοβούλιο με τις πανηγυρικές προεκλογικές περιοδείες του αρχηγού και των υποψηφίων στις περιφέρειές τους. Για την εκλογική προβολή και επιβολή του κόμματος είχε ιδιαίτερη σημασία η προσωπικότητα του αρχηγού και των βουλευτών του, οι αντιπρόσωποί τους στις εκλογικές περιφέρειες (οι «κομματάρχες») και οι πολιτικές εξαγγελίες τους. Τα πολιτικά προγράμματα, με τη σημερινή τους έννοια, ήταν ανύπαρκτα. Σε αυτό το πολιτικό περιβάλλον των προσωπικοτήτων, ο ανένταχτος πολιτευτής και ο ανεξάρτητος βουλευτής, που διακρίνονταν, συνήθως, όχι με προσωπικού συμφέροντος υποσχέσεις, αλλά με θεσμικά ζητήματα, όχι απλώς αναγνωρίζονταν πολιτικά, αλλά, με τη σοβαρότητά τους, αποκτούσαν κύρος, κερδίζοντας την εκτίμηση πολλών σκεπτόμενων πολιτών που απεχθάνονταν τις προσωπικές εξαγγελίες και τις κομματικές μεροληψίες. Ο Θεόδωρος Φλογαΐτης ανήκε σε αυτό το επίπεδο. Η έντονα κριτική στάση που είχε ο Θεόδωρος Φλογαΐτης σε όλη τη διάρκεια της ζωής του απέναντι στην πολιτική πράξη, από την κριτική στον Όθωνα και τη συμμετοχή του στην εξέγερση για έξωση του βαυαρού βασιλιά μέχρι και το πολιτικό και επιστημονικό συγγραφικό του έργο και την πολιτική του δράση, ήταν πολιτική και θεσμική. Βασική πηγή των κριτηρίων της κριτικής του ήταν το σύνταγμα και η συνταγματική νομιμότητα της λειτουργίας του κράτους και του πολιτεύματος. Θεωρώντας τη νομοθετική εξουσία την υπέρτατη λειτουργία της δημοκρατίας, αφιέρωσε σημαντικό μέρος της κριτικής του δραστηριότητας σε αυτή, στους θεσπιζόμενους νόμους και σε νομοθετικές προτάσεις. Ο συνταγματισμός του Φλογαΐτη ήταν σύμφωνος με τον αντικονφορμιστικό του χαρακτήρα. Απεχθανόταν τους τύπους του τυπικού συντάγματος και ήταν δοσμένος αποκλειστικά στο ουσιαστικό σύνταγμα που ενείχε το γραπτό σύνταγμα. Αναζητούσε το νόημα του συντάγματος με ερμηνεία των διατάξεών του όχι πάντοτε επιστημονικά ορθόδοξη, που ανέτρεχε, όμως, στις ιδέες και στις αρχές της αστικής δημοκρατίας. Θεωρούσε την πρακτική ως βασική πηγή διαμόρφωσης του συνταγματικού πολιτικού συστήματος, λαμβάνοντας υπόψη στην κριτική του την κοινωνική πραγματικότητα ως προς τη σημασία εφαρμογής των συνταγματικών εννοιών και θεσμών. Με αυτή τη μεθοδολογική κατεύθυνση, ο Φλογαΐτης ήταν ένας συνειδητός αντιθετικιστής πριν από την εξάπλωση του νομικού θετισκισμού, και ένας αντιεννοιοκράτης πριν από την είσοδο στη

13 IV ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ χώρα μας της νομικής εννοιοκρατίας. Οι δικαιικές του θέσεις ανήκαν σε μια αποθεολογικοποιημένη και ρεαλιστική φυσικοδικαιική αντίληψη του ανθρώπου ως κοινωνικού όντος. Για την εποχή που ζούσε, την εποχή του ισχυρού μοναρχικού περιβάλλοντος, του έντονου θρησκευτισμού και των φεουδαρχικών καταλοίπων που επιβίωναν σε όλη την Ευρώπη, ο λευκάδιος συνταγματολόγος και πολιτικός ήταν άκρως προοδευτικός ως προς τις πολιτειακές και δικαιικές βάσεις της φιλελεύθερης αστικής δημοκρατίας. Ήταν ολοκληρωτικά δέκτης των ιδεών του Διαφωτισμού και μαχητικός υποστηρικτής των ατομικών ελευθεριών, της δημοκρατικής αποκέντρωσης και του κοσμικού κράτους. Συνοψίζοντας, μπορεί κανείς να καταλήξει ότι η συμβολή του Θεόδωρου Φλογαΐτη συνίσταται στον αγώνα για την ανάπτυξη της συνταγματικής συνείδησης, της συνείδησης συνταγματικής νομιμότητας, καθώς και των φιλελεύθερων ιδεών της αστικής δημοκρατίας.

14 Α ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ Ι. ΓΕΝΕΑΛΟΓΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΦΛΟΓΑΪΤΗ Η οικογένεια Φλογαΐτη έχει τις ιστορικώς γνωστές ρίζες της στο Μαραντοχώρι, ένα κεφαλοχώρι της νότιας Λευκάδας. Oι πρώτες διαθέσιμες πληροφορίες γι αυτή ανάγονται περί το 1680, δεδομένου ότι η Λευκάδα κατακτήθηκε από τους Ενετούς μόλις το 1684 και, ως εκ τούτου, δεν υπάρχουν παλαιότερες αρχειακές πληροφορίες. Πρώτο γνωστό μέλος της είναι ο Αντώνιος Φλογαΐτης που έζησε στο δεύτερο ήμισυ του 17ου και στις αρχές του 18ου αιώνα. 1 Γιος του Αντωνίου ήταν ο ιερέας Ζαφείρης Φλογαΐτης, που γεννήθηκε το 1700 και πέθανε το 1784 και ιερουργούσε στη συναδελφική εκκλησία του Μαραντοχωρίου Υπεραγίας Θεοτόκου στο Σπιλίδι, έχοντας ως ιεροδιάκονο τον νεότερο αδελφό του, Ευστάθιο. 1. Οι βιογραφικές πληροφορίες για την οικογένεια Φλογαΐτη και τον Θεόδωρο Ν. Φλογαΐτη αντλήθηκαν κυρίως από τις εξής πηγές: α) Γεωργίου Δ. Σέττα, «Οι φιλοευβοείς νομικοί», Αρχείον Ευβοϊκών Μελετών της Εταιρίας Ευβοϊκών Σπουδών, εν Αθήναις 1935, τόμ. ΙΓ, Αθήναι 1966, σελ. 46 επ., β) Δημητρίου Σ. Ζαλούχου, «Προλεγόμενα», στο Ἀναγκαῖαι Νομοθετικαὶ Μεταρρυθμίσεις του Θ.Ν. Φλογαΐτου, Αθήνα 1897, σελ. ε -κδ, γ) Γεωργίου Ν. Καλλισπέρη, «Εικόνες Συγχρόνων Ανδρών», στην Ποικίλη Στοά, 1898, σελ , δ) Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια Π. Δρανδάκη (πρώην Πυρσού), τόμ. ΚΔ, σελ. 68, ε) Νεώτερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν «Ήλιος», τόμ. 18ος, σελ. 285, στ) Π.Γ. Ροντογιάννη, Ιστορία της Νήσου Λευκάδος, τόμ. Β, σελ. 345 (υποσημ. 64), Εταιρία Λευκαδικών Μελετών, Αθήνα 1982, ζ) Κ. Μαχαιρά, Λευκάς και Λευκάδιοι επί αγγλικής προστασίας, σελ. 88 και η) Λεξικό Ελευθερουδάκη, τόμ.12, σελ. 66α. Θα πρέπει, τέλος, να σημειωθεί πως οι από τις ανωτέρω πηγές αντληθείσες πληροφορίες ελέγχθηκαν ως προς την ακρίβειά τους και συμπληρώθηκαν, όπου κρίθηκε σκόπιμο, από τον καθηγητή Σπυρίδωνα Φλογαΐτη.

15 12 ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ Πρωτότοκος γιος του παπα-ζαφείρη ήταν ο Θεόδωρος, που γεννήθηκε στο ίδιο χωριό το 1758 και πέθανε το 1825 στην Οδησσό της Ρωσίας, στην οποία πήγε για να αποφύγει το χρίσμα του ιερέα, για το οποίο τον προόριζε η οικογένειά του, λόγω της πατροπαράδοτης συνήθειας της οικογένειας που απαιτούσε την αφιέρωση του πρωτότοκου στην εκκλησία. Μετά την εγκατάστασή του στην Οδησσό, ο Θεόδωρος Φλογαΐτης παρακίνησε πολλούς Λευκαδίτες να τον ακολουθήσουν, γεγονός που συνέβαλε στη δημιουργία της πρώτης ελληνικής κοινότητας στη Ρωσία, αλλά και στην ανάπτυξη και πρόοδο της παρευξήνιας πόλης. Η προσφορά του αναγνωρίστηκε και αναδείχτηκε στον πρώτο δήμαρχο (Bürgermeister) της Οδησσού ( ), ενώ ο αυτοκράτορας Αλέξανδρος Α τον αντάμειψε με τίτλο ευγένειας, οικόσημο, πολλές τιμητικές διακρίσεις και επαίνους. Ο μόνος που απέμεινε στη Λευκάδα ήταν ο δευτερότοκος γιος του παπα- Ζαφείρη, ο συμβολαιογράφος (από το 1766 έως το 1788) Δημήτριος Φλογαΐτης. Ο γιος του, Σπυρίδων Φλογαΐτης, επίσης συμβολαιογράφος (από το 1810 έως το 1852), υπήρξε από τους πρωτεργάτες της εξέγερσης των Λευκαδίων κατά των Άγγλων το 1819, μετά την αποτυχία της οποίας καταδικάστηκε μαζί με άλλους από το αγγλικό δικαστήριο ερήμην σε θάνατο. Αφού διέφυγε στην Ακαρνανία, ενώθηκε με τον Θεόδωρο Γρίβα-Γαρδικιώτη και έλαβε μέρος στην Επανάσταση του 21 μέχρι το τέλος, συμμετέχοντας σε πολλές μάχες, καθώς και κατά την πολιορκία της Ακρόπολης υπό τον Γεώργιο Καραϊσκάκη. Στη συνέχεια, επέστρεψε στη Λευκάδα, όπου στο μεταξύ είχε αποκατασταθεί η αγγλική αρμοστεία. Γιος του Θεόδωρου Ζαφειρίου Φλογαΐτη ήταν ο Νικόλαος Φλογαΐτης, που γεννήθηκε στην Οδησσό το 1798 ή το 1799 και πέθανε το 1867 ή 1868 στη Χαλκίδα, όπου κατοικούσε. Η μητέρα του, το γένος Λαουτάρογλου, καταγόταν από την Κωνσταντινούπολη και, σύμφωνα με κάποιους, ήταν απόγονος των Κομνηνών. Στην Οδησσό ο Νικόλαος Φλογαΐτης ξεκίνησε την οργάνωση των Ελλήνων με σκοπό την απελευθέρωση της Ελλάδας από τον τουρκικό ζυγό. Για να μπορέσει, ωστόσο, να επιτύχει το σκοπό του και για να διαφυλάξει τη μυστικότητα της αποστολής του, διατήρησε την εμπορική ιδιότητα, η οποία του έδινε την ελευθερία και την ευκαιρία να ταξιδεύει σε όλη τη Ρωσία όπου διαφώτιζε και παρακινούσε τους εκεί Έλληνες, θεωρώντας ότι η επανάσταση έπρεπε να ξεκινήσει από το εξωτερικό και κατόπιν να επεκταθεί στο εσωτερικό. Αφού ολοκλήρωσε τις γυμνασιακές του σπουδές στις φημισμένες ελληνικές σχολές της Οδησσού, ο Νικόλαος Φλογαΐτης σπούδασε νομικά στα πανεπιστήμια της Βίλνας, του Χαρόβου και της Πετρούπολης. Νέος ακόμη, μυήθηκε στη

16 ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ 13 Φιλική Εταιρεία, στους κόλπους της οποίας, με τη διαμεσολάβηση του φιλικού Οικονόμου, συνδέθηκε με τη μεγάλη οικογένεια των Υψηλάντηδων. Στις αρχές του 1821 και κατόπιν επιθυμίας του Αλέξανδρου Υψηλάντη, στάλθηκε υπό το Δημήτριο Υψηλάντη στην Πελοπόννησο με μυστικές εντολές που αφορούσαν τη συνεννόησή του με τους προκρίτους και τους δημογέροντες έλληνες φιλικούς, για την έναρξη του μεγάλου ξεσηκωμού. Εκεί, ο Φλογαΐτης συναντήθηκε με τον Κολοκοτρώνη, τον Παπαφλέσσα, τον δεσπότη Γερμανό και με άλλους αγωνιστές, οργανώνοντας τις λεπτομέρειες της Επανάστασης. Δεν επέστρεψε στη Ρωσία, αλλά προτίμησε να παραμείνει κοντά στο μαχόμενο έθνος στην Πελοπόννησο, στην Εύβοια και στην ηπειρωτική Ελλάδα. Από την παραλία Αταλάντης, πέρασε με βάρκα στη Λίμνη Ευβοίας, όπου συναντήθηκε με τον καπετάν Αγγελή Γοβιό, με τον οποίο οργάνωσε την επανάσταση στη βόρεια Εύβοια, ενώ οι επαφές του με τους Αμπελαδιώτες, τον Γεροδημήτρη, τον Καρατζά και τον Γιάννη Στάθη, συνέβαλαν αποφασιστικά στην εξέγερση των χωρικών κατά των Τούρκων. Κατόπιν, επέστρεψε πάλι στη Στερεά, όπου διακρίθηκε σε πολλές μάχες και συγκρούσεις των Ελλήνων κατά των Τούρκων. Στις 15 Ιουλίου 1821 πήρε μέρος ως αξιωματικός στα Τρίκορφα και κοντά στον Κολοκοτρώνη στην πολιορκία της Τριπολιτσάς, η οποία κατέληξε στην εκπόρθησή της. Αργότερα, την ίδια χρονιά, έγινε γραμματέας και υποφρούραρχος (7 Αυγούστου-4 Σεπτεμβρίου) στο φρούριο της Μονεμβασίας και τον Δεκέμβριο προβιβάστηκε από τον Υψηλάντη σε πεντηκόνταρχο (υπολοχαγό). Τον Ιανουάριο του 1822 πήρε μέρος στην πολιορκία της Κορίνθου και δόθηκε όμηρος στους Τουρκαλβανούς της φρουράς του Ακροκορίνθου, που είχαν παραδοθεί με τον όρο να μεταφερθούν στην Τροιζήνα, οι οποίοι τον υπέβαλαν σε φριχτά βασανιστήρια επί δύο μερόνυχτα. Αφού κατόρθωσε να αφοπλίσει τους δεσμοφύλακές του και να δραπετεύσει, διέφυγε στο Ναύπλιο, όπου έγινε δεκτός με μεγάλο ενθουσιασμό από τους κατοίκους. Στις 14 Ιανουαρίου 1822 διορίστηκε φρούραρχος του Ακροκορίνθου και γραμματέας έως τις 14 Φεβρουαρίου. Την επόμενη χρονιά, ως αστυνομικός διευθυντής Ναυπλίου, λαμβάνοντας αυστηρά αστυνομικά και υγειονομικά μέτρα, συνέβαλε αποφασιστικά στην καταπολέμηση της επιδημίας της πανούκλας που είχε ενσκήψει. Για την προσφορά του αυτή οι κάτοικοι τον αποκάλεσαν «Σωτήρα των Ναυπλιέων». Το 1824 ίδρυσε φιλανθρωπική εταιρεία για να προστατευθούν οι φτωχοί, οι χήρες και τα ορφανά, ενώ το 1825 ίδρυσε την «Επτανησιακή Φάλαγγα», με επικεφαλής τον Ιθακήσιο Ευμορφόπουλο, η οποία διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στη μάχη της Αθήνας εναντίον του Κιουταχή.

17 14 ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ Μετά την άφιξη του Ιωάννη Καποδίστρια στην Ελλάδα, και ύστερα από παράκληση του ίδιου του κυβερνήτη, ακολούθησε τον δικαστικό κλάδο, φθάνοντας επί Όθωνος στο βαθμό του προέδρου Εφετών στο Ναύπλιο και αργότερα στο βαθμό του αρεοπαγίτη. Το 1826 ανέλαβε γραμματέας του «Επτανησιακού Σώματος» που είχε σχηματιστεί από αγωνιστές των νησιών του Ιονίου και κατά την καποδιστριακή περίοδο διετέλεσε γραμματέας του Θαλασσίου Δικαστηρίου, που είχε συγκροτηθεί για την αντιμετώπιση της πειρατείας. Κατά κοινή ομολογία, υπήρξε τίμιος και δίκαιος δικαστικός λειτουργός, ευσυνείδητος στην άσκηση των καθηκόντων του. Πολλές φορές αρνήθηκε να αναλάβει καθήκοντα γραμματέα (υπουργού) της Δικαιοσύνης, με το αιτιολογικό ότι «οι αγωνιστές και οι πολεμιστές δεν πολεμούν και δεν αγωνίζονται με την πέννα». Με τη λογική αυτή, μετά την απελευθέρωση από τον τουρκικό ζυγό, όταν διορίστηκε εισηγητής της Επιτροπής των εθνικών γαιών, κατάρτισε νομοσχέδιο, με το οποίο πρότεινε τη διανομή των γαιών μεταξύ των ακτημόνων πολεμιστών. Η πρόταση όμως αυτή, που αποσκοπούσε στην αποφυγή της κατοπινής δημιουργίας των τσιφλικιών, απορρίφθηκε από τους Μαυρομιχάληδες, τον Γρίβα, τον Πλαπούτα, τον Μακρή κ.λπ. Ο Νικόλαος Φλογαΐτης έγραψε πολλές νομικές διατριβές και μονογραφίες που δημοσιεύτηκαν σε νομικά περιοδικά και εφημερίδες, καθώς και λογοτεχνικά και ιστορικά διηγήματα, μεταξύ άλλων το Αἱ διαβόητοι πλάναι ἤτοι παράδοξα διηγήματα περὶ ἀνθρώπων σφετερισθέντων τὴν ἐξουσίαν (Αίγινα 1828). Υπήρξε ακόμα επιδέξιος ερασιτέχνης βιολιστής, έγραψε πολλά ποιήματα, τραγούδια και τετράστιχα, όπως και το πρώτο στη νεοελληνική βιβλιογραφία θεωρητικό εγχειρίδιο μουσικής με τον τίτλο Συνοπτικὴ Γραμματική, εἴτε Στοιχειώδεις ἀρχαὶ τῆς μουσικῆς (Αίγινα 1830). Τέλος, ήταν γλωσσομαθέστατος, αφού γνώριζε να γράφει και να ομιλεί πέντε γλώσσες, τη ρωσική, τη γαλλική, την αγγλική, την ιταλική και την τουρκική. Τα σωζόμενα νομικά έργα του είναι πέρα από το ανέκδοτο «Θαλλάσιον Ἀλληλεθνὲς Δίκαιον» και το Νομικὰ ἐπιχειρήματα ὑπὸ Οὐιλιάργου (Ναύπλιο 1834) το Γαλλικὸς Κώδιξ καὶ Ῥωμαϊκὴ νομοθεσία ὑπὸ Οὐνουφρίου Ταλιώνι που εκδόθηκε το 1853 στην Αθήνα, όταν ήταν πρόεδρος Εφετών στο Ναύπλιο. Είναι μετάφραση του έργου του ιταλού νομικού Ταλιώνι και αφορά στη σύγκριση των διατάξεων του κώδικα του Ναπολέοντα με τις διατάξεις του Ρωμαϊκού Δικαίου. Ο Νικόλαος Φλογαΐτης είχε δύο γιους: τον Κωνσταντίνο δεν πρόκειται για τον συνώνυμό του Κωνσταντίνο Φλογαΐτη που ήταν πρωτοδίκης το 1837 και τον Θεόδωρο, η ζωή και το έργο του οποίου αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας μελέτης.

18 ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ 15 ΓΕΝΕΑΛΟΓΙΚΟ ΔΕΝΤΡΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΦΛΟΓΑΪΤΗ Αντώνιος (περ ) παπα-ζαφείρης ( ) Ευστάθιος Δημήτριος Θεόδωρος ( ) Σπυρίδων Νικόλαος (1798 ή ή 1868) Κωνσταντίνος Θεόδωρος ( )

19 16 ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ ΙΙ. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑ Πολιτική και κοινοβουλευτική δράση Ο Θεόδωρος Νικολάου Φλογαΐτης γεννήθηκε στο Ναύπλιο το Μετά την ολοκλήρωση των γυμνασιακών του σπουδών στη γενέτειρά του, γράφτηκε σε ηλικία μόλις δεκαπέντε ετών στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Αθήνας, της οποίας αναγορεύτηκε και διδάκτορας, ενώ ήδη από το 1860 είχε ξεκινήσει να αρθρογραφεί σε αθηναϊκές εφημερίδες, ασκώντας κριτική στον τρόπο με τον οποίο ο Όθωνας ασκούσε τα συνταγματικά του καθήκοντα. Δεν αποτέλεσε λοιπόν έκπληξη η συμμετοχή του στη συνωμοσία εναντίον του μονάρχη τον Μάιο του 1861, καθώς και στη ναυπλιακή εξέγερση τον Φεβρουάριο του 1862, στην οποία μετείχε όχι μόνο στρατιωτικώς, αλλά και στην πολιτική της καθοδήγηση. Το γεγονός αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία εάν αναλογιστεί κανείς ποιοι ήταν οι συνομιλητές του νεαρού Φλογαΐτη. Παράλληλα, την εποχή εκείνη, ήταν διευθυντής και αρχισυντάκτης της καθημερινής εφημερίδας Συνταγματικὸς Ἕλλην, θέσεις τις οποίες κατείχε κατόπιν διορισμού από την επαναστατική κυβέρνηση του Ναυπλίου. Όταν μάλιστα κρίθηκε απαραίτητη η σύνταξη υπομνήματος που θα απευθυνόταν στους πρεσβευτές των Μεγάλων Δυνάμεων, αυτή ανατέθηκε σ αυτόν. Μετά την έξωση του Όθωνα, ο Θεόδωρος Φλογαΐτης διορίστηκε, κατόπιν πρωτοβουλίας του υπουργού Εξωτερικών, Α. Διαμαντόπουλου, γενικός πρόξενος στη Γενεύη, θέση ωστόσο την οποία δεν αποδέχτηκε, αρνούμενος έστω με τον τρόπο αυτό να «εξαργυρώσει» τις υπηρεσίες του στην επανάσταση, καθώς και διότι θεώρησε πως θα προσέφερε περισσότερα πολιτευόμενος. Θα πρέπει να σημειωθεί στο σημείο αυτό ότι η εναντίωσή του προς τον Όθωνα και στην υπ αυτού νόθευση του συνταγματικού πολιτεύματος οδήγησε πολλούς στο να υιοθετήσουν την άποψη πως ο Φλογαΐτης εξυπηρετούσε αυστριακά συμφέροντα σε βάρος της Ελλάδας! Η διάψευση, ωστόσο, ήρθε ένα έτος μετά την έξωση του Όθωνα, όταν ο Γεώργιος Πετμεζάς, μελετώντας την αλληλογραφία του μονάρχη, διασκέδασε τις υποψίες και εξήρε τη φιλοπατρία και το ήθος του Φλογαΐτη. Στις αρχές του 1864 διορίστηκε δικηγόρος στη Χαλκίδα, επάγγελμα που άσκησε μέχρι το Κατά τη διάρκεια της δικηγορίας του, απέκτησε σύντομα ισχυρότατη επιρροή, κυρίως λόγω της επιστημονικής του κατάρτισης αλλά και της συμπεριφοράς του απέναντι σ εκείνους που δεν μπορούσαν να αντεπεξέλθουν στις οικονομικές τους υποχρεώσεις απέναντί του. Έτσι, το 1867, εξελέγη πρόεδρος του Ευβοϊκού Πολιτικού Συλλόγου, το 1864 αντιπρόεδρος του Δικη-

20 ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ 17 γορικού Συλλόγου Χαλκίδας, ενώ η αναγνώριση της πολιτικής, επιστημονικής και κοινωνικής του δράσης στάθηκαν η αιτία να του προσφερθούν, το 1865, κατόπιν πρότασης του γενικού γραμματέα του Υπουργείου Δικαιοσύνης Πέτρου Μαυρομιχάλη και αποδοχής της από τον υπουργό Μπενιζέλο Ρούφο, η θέση του εισαγγελέα Πρωτοδικών και, αργότερα, τέλη του 1869, επί υπουργίας Αθανασίου Πετσάλη, η θέση του εφέτη Ναυπλίου. Για άλλη μία φορά, ωστόσο, ο Φλογαΐτης αρνήθηκε την κατάληψη κρατικού αξιώματος, προτιμώντας την παραμονή του στο δικηγορικό επάγγελμα, το οποίο επιχείρησε να εγκαταλείψει μόνο χάρη της πολιτικής. Οι ίντριγκες, όμως, και οι πολιτικές φατρίες στάθηκαν η αφορμή για την εκλογική του αποτυχία στην επαρχία Χαλκίδας στις εκλογές του 1868, του 1869 και 1872, κατά τις οποίες ερχόταν πάντοτε πρώτος επιλαχών! Δεν αποδέχτηκε ποτέ καμιά κυβερνητική θέση, η οποία θα του εξασφάλιζε την εκλογή του στις επόμενες εκλογές τακτική που συνηθιζόταν άλλωστε, καθώς θεωρούσε πως έτσι θα παραπλανούσε τους εκλογείς και θα έδινε ψευδή εικόνα για τα πολιτικά του φρονήματα. Είναι χαρακτηριστικό πως, όταν το 1874, ο Δημήτριος Βούλγαρης ζήτησε τη συνδρομή του για την κατάρτιση πολιτικού συνδυασμού στη Χαλκίδα και τον ρώτησε ποια πολιτική θα ακολουθούσε σε περίπτωση εκλογής η οποία, θα πρέπει να σημειώσουμε, θεωρείτο αυτονόητη, εκείνος δεν δίστασε να υποστηρίξει πως ο βουλευτής δεν πρέπει να δεσμεύεται από υποσχέσεις προς τις κυβερνήσεις, γιατί με τον τρόπο αυτό ματαιώνεται ο σκοπός του συνταγματικού πολιτεύματος, αφού οι βουλευτές, ως ελεγκτές της εκτελεστικής εξουσίας, δεν πρέπει να προεξοφλούν τη συνείδησή τους (βλ. και παρακάτω την άποψή του για την υπεροχή της νομοθετικής εξουσίας και για τους περιορισμούς της εκτελεστικής). Είναι περιττό να ειπωθεί βεβαίως πως η ριζοσπαστική για την εποχή ίσως δε ακόμη και για σήμερα αυτή στάση τον οδήγησε στον αποκλεισμό του από το συνδυασμό και από τη βουλευτική υποψηφιότητα. Ο Θεόδωρος Φλογαΐτης άσκησε, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, το επάγγελμα του δικηγόρου μέχρι το 1872, όταν, μετά το θάνατο του αδελφού του Κωνσταντίνου, θεωρήθηκε σκόπιμη η μετοίκηση στην Αθήνα. Εκεί, το 1878, αναγορεύτηκε υφηγητής του Συνταγματικού Δικαίου και, παρόλο που δεν επιδίωκε τη θέση του καθηγητή, του δινόταν η ευκαιρία να μεταδώσει τις πολιτικές του κυρίως πεποιθήσεις ιδιαίτερα αυτές περί αποκέντρωσης με σκοπό την απαλλαγή της χώρας από τα φαινόμενα της πολιτικής ίντριγκας και του διοικητικού φατριασμού. Τον Απρίλιο του 1875, ο Χαρίλαος Τρικούπης του ζήτησε να συμμετάσχει στην κυβέρνηση ως νομάρχης Αιτωλίας και Ακαρνανίας, ενώ την ίδια χρονιά,

21 18 ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ μετά τη συνταξιοδότηση του καθηγητή Νικολάου Ι. Σαριπόλου, του προσφέρθηκε η έδρα του Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Αρνήθηκε, όμως, και στις δύο περιπτώσεις. Δεν αποδέχτηκε ακόμα τη θέση του γενικού γραμματέα του Υπουργείου Δικαιοσύνης που του προσφέρθηκε από τον υπουργό Ιωάννη Παπαζαφειρόπουλο της κυβέρνησης Κουμουνδούρου τον Οκτώβριο του 1875, ούτε και τη θέση του καθηγητή του Διοικητικού Δικαίου, όταν αυτή χήρεψε μετά το θάνατο του Εμμανουήλ Κόκκινου, το 1879, η οποία μάλιστα του προσφέρθηκε επανειλημμένως (το 1881 και το 1884). Εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής Ευβοίας στις εκλογές του 1879, τις οποίες διενήργησε και κέρδισε η κυβέρνηση του Αλέξανδρου Κουμουνδούρου και μάλιστα άνετα, παρά τις δυσκολίες που συνάντησε από τις ήδη υπάρχουσες πολιτικές φατρίες της περιοχής. Κατά τη διάρκεια της κοινοβουλευτικής του δράσης δεν προσχώρησε σε κανένα κομματικό σχηματισμό και το ενδιαφέρον του στράφηκε κυρίως στη δραστική μείωση των εξόδων. Στο θέμα αυτό είχε συμπαραστάτη και υποστηρικτή τον Χ. Τρικούπη, χωρίς ωστόσο να βρεθεί μαζί του στην ίδια κομματική παράταξη, προτιμώντας την αυτόνομη πορεία. Η Βουλή του 1879 διήρκεσε δύο περίπου χρόνια. Στις εκλογές της 20ής Δεκεμβρίου 1881, τις οποίες διενήργησε και πάλι η κυβέρνηση Κουμουνδούρου, επικράτησε το «Τρικουπικό» κόμμα, το οποίο όμως, απέκτησε την πλειοψηφία ύστερα από την προσχώρηση σ αυτό 30 βουλευτών από τους 35 της Θεσσαλίας και της Άρτας, παρότι η προσάρτηση των νέων εδαφών είχε επιτευχθεί από την κυβέρνηση Κουμουνδούρου. Στην εκλογική αυτή αναμέτρηση ο Φλογαΐτης, μολονότι αντιμετώπισε και αυτή την εχθρότητα των κυβερνητικών (Κουμουνδουρικών) υποψηφίων, επανεξελέγη εκ νέου βουλευτής Ευβοίας. Παρά το γεγονός ότι διατήρησε την κοινοβουλευτική του ανεξαρτησία και δεν εντάχθηκε ποτέ σε καμία κοινοβουλευτική ομάδα, εξελέγη από την τρικουπική παράταξη μέλος της επιτροπής του προϋπολογισμού, και μάλιστα ως εισηγητής, τη στιγμή που η κουμουνδουρική μειοψηφία δεν διόρισε και αυτή αντίστοιχο, όπως είχε το δικαίωμα. Κατά τη διάρκεια, ωστόσο, των καθηκόντων του, τα αντανακλαστικά του αν και πλέον αναμενόμενα υπήρξαν δίχως άλλο εντυπωσιακά: θεωρώντας την οικονομική πολιτική του Τρικούπη εσφαλμένη, επιτέθηκε κατά του προϋπολογισμού του 1882, επειδή έκρινε πως ήταν πολύ πιο σπάταλος από εκείνον του Κουμουνδούρου, την οικονομική πολιτική του οποίου δεν είχε διστάσει να καταδικάσει επανειλημμένως στο παρελθόν από το βήμα της Βουλής. Στην πολυσέλιδη μάλιστα έκθεσή του προέβλεπε την επερχόμενη χρεοκοπία του 1893, υποδεικνύοντας ταυτόχρονα, με κοινοβουλευτικές αγορεύσεις και προτάσεις νόμων, λύσεις και διεξόδους. Το ίδιο χρονικό διάστημα, ως συνεισηγητής της

22 ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ 19 επιτροπής που είχε συγκροτηθεί από το Υπουργείο των Ναυτικών με σκοπό την επίλυση των προβλημάτων της εμπορικής ναυτιλίας, συνέβαλε στην κατάρτιση εκτενούς έκθεσης σχετικής με τη μελέτη και την υπόδειξη μέσων για τη βελτίωσή της. Στις πρόωρες εκλογές της 7ης Απριλίου 1885 για την ανάδειξη της δέκατης Βουλής που ανέδειξαν νικήτρια την παράταξη του Θεόδωρου Π. Δηλιγιάννη, ο Θ. Φλογαΐτης, υποψήφιος και πάλι Ευβοίας, δεν εξελέγη. Παρόλο μάλιστα που οι εκλογές σε πολλές περιφέρειες ακυρώθηκαν εξαιτίας παρατυπιών, τα αποτελέσματα της Ευβοίας επικυρώθηκαν, επειδή ένας εκ των ήδη εκλεγμένων βουλευτών είχε την εύνοια της κυβερνητικής πλέον δηλιγιαννικής παράταξης. Ο πρωθυπουργός όμως Δηλιγιάννης, εκτιμώντας τις θέσεις που ο Φλογαΐτης είχε αναπτύξει στο παρελθόν από το βήμα της Βουλής, του πρότεινε τη θέση του γενικού γραμματέα του Υπουργείου Παιδείας. Και τη φορά αυτή ο Φλογαΐτης, επιδιώκοντας το ουσιαστικό όφελος και την ευκαιρία που του δινόταν για την εφαρμογή των απόψεών του, δέχτηκε. Κατόπιν, λοιπόν, δικής του εισήγησης, εκδόθηκαν πολυάριθμα σημαντικά διατάγματα, ανάμεσα στα οποία αυτά που αφορούσαν τη μονιμότητα των καθηγητών και των δασκάλων και την έγκαιρη τοποθέτηση των καθηγητών πριν την έναρξη του σχολικού έτους, καθώς επίσης και ο νόμος ΑΣΞΑʹ της , σχετικός με τα αναγνωρισμένα ελληνικά γυμνάσια του εξωτερικού, ο οποίος όμως παρέμεινε ανεφάρμοστος. Στις επίσης πρόωρες εκλογές της 4ης Ιανουαρίου 1887 που διενήργησε η κυβέρνηση Τρικούπη, δεν έθεσε υποψηφιότητα, ενώ στην εκλογική αναμέτρηση της 14ης Οκτωβρίου 1890, οι οποίες ανέδειξαν νικητή το Θ. Δηλιγιάννη, εξελέγη και πάλι βουλευτής Ευβοίας. Η πολιτική του συμπεριφορά κατά τη διάρκεια της βουλευτικής περιόδου, παρά το γεγονός ότι ήταν διατεθειμένος να στηρίξει τη δηλιγιαννική πολιτική εξ αιτίας της εναντίωσής του με την αντίστοιχη του Τρικούπη, ήταν και πάλι αυτόνομη, αφού δεν ψήφισε κανένα από τα κυβερνητικά νομοσχέδια, επειδή τα θεώρησε επιβλαβή και αναποτελεσματικά. Κατά τη διάρκεια της συνόδου εκείνης, ομάδα βουλευτών, θέλοντας να ανατρέψει το κοινοβουλευτικό σκηνικό, του ανέθεσε την κατάρτιση προγράμματος, το οποίο θα βασιζόταν σε οικονομικές και κυρίως αποκεντρωτικές αρχές προϋποθέσεις που πάντα γοήτευαν την πολιτική αλλά και επιστημονική του σκέψη. Ωστόσο, η στην ουσία παύση της κυβέρνησης Δηλιγιάννη στις 17 Φεβρουαρίου 1892 και κυρίως η μη επανεκλογή του Φλογαΐτη στις εκλογές της 3ης Μαΐου του ιδίου έτους ματαίωσε το σχέδιο αυτό. Η εκλογική, όμως, αποτυχία δεν εμπόδισε εκείνους που βρίσκονταν συσπειρωμένοι γύρω του και συμμερίζονταν με ζήλο τις ίδιες με αυτόν απόψεις να

23 20 ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ ιδρύσουν τον πολιτικό σύλλογο «Ευνομία», με σκοπό αφενός τον έλεγχο και την κριτική της νομοθεσίας που δεν συμβιβαζόταν με το κοινοβουλευτικό πολίτευμα και αφετέρου την υπόδειξη νόμων, με τους οποίους θα αποκαθίστατο η εύρυθμη λειτουργία του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος. Η λειτουργία, όμως, της «Ευνομίας» δεν έμελλε να διαρκέσει, αφού η περίοδος που ακολούθησε χαρακτηρίστηκε από αλλεπάλληλες εκλογικές αναμετρήσεις και κυβερνητική αστάθεια, γεγονός που καθιστούσε μάταια κάθε πολιτική κριτική και παρέμβαση. Έτσι, την παυθείσα κυβέρνηση Δηλιγιάννη, διαδέχτηκε η κυβέρνηση του Κ. Κωνσταντόπουλου και ακολούθησαν εκείνες των Χ. Τρικούπη (3 Μαΐου 1892), Χ. Σωτηρόπουλου (3 Μαΐου 1893) και τέλος, εκ νέου Χ. Τρικούπη (30 Οκτωβρίου 1893). Κατόπιν, η «Ευνομία» θα πάρει την ονομασία «Ανεξάρτητον Εκλογικόν Κέντρον» και αργότερα «Ανεξάρτητον Πολιτικόν Κέντρον», μέσω του οποίου ο Φλογαΐτης απευθύνθηκε επανειλημμένως στον λαό της Αθήνας και του Πειραιά, υποστηρίζοντας τις αρχές της εξάλειψης της διαφθοράς μέσω της αποκέντρωσης, της περιστολής των περιττών και υπερβολικών δαπανών και της εγκαθίδρυσης δίκαιου και αποτελεσματικού φορολογικού συστήματος.

24 Β ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ Το συγγραφικό έργο του Θεόδωρου Φλογαΐτη περιλαμβάνει όλους σχεδόν τους τομείς του δικαίου: συνταγματικό, διοικητικό, ναυτικό, ποινικό, αστικό. Έτσι, εκτός από το Εγχειρίδιον Συνταγματικού Δικαίου, το οποίο γνώρισε δύο εκδόσεις, το 1879 και 1895, εκδόθηκαν: - Οδηγός δημοσίων και δημοτικών υπαλλήλων, Στοιχεία της Πολιτικής Δικονομίας μετά Τυπικού, Παρατηρήσεις επί του αναθεωρηθέντος σχεδίου του Αστικού Κώδικος, Ακόμα, σε συλλογικό επίπεδο: - Πραγματεία περί Ναυτικού Εμπορικού Δικαίου, Λεξικόν Νομικής, τόμοι Α -Β (1898 και 1900 αντίστοιχα), στο οποίο περιλαμβάνονται όλοι οι κλάδοι της Νομικής Επιστήμης, ήτοι ο Οργανισμός Δικαστηρίων, το Αστικό Δίκαιο, η Πολιτική Δικονομία, ο Ποινικός Νόμος, η Ποινική Δικονομία, ο Εμπορικός Νόμος, το Συνταγματικό Δίκαιο, το Διοικητικό και το Διεθνές. Ακολούθησαν: - Συλλογές νομοθεσίας με τους δικαστικούς νόμους (τόμοι Α έως Δ ) και Κώδικες της Ελληνικής Νομοθεσίας, που περιλάμβαναν τους εν ισχύ νόμους της πολιτείας και της εκκλησίας - Παραρτήματα δικαστικών νόμων (Μέρη Α και Β ) - Συμπληρώματα δικαστικών νόμων, Α έως Ζ - Επίμετρο δικαστικών νόμων. Η εκτενής εργογραφία του Θ. Φλογαΐτη συμπληρώνεται με πλούσια πολιτική, επιστημονική αλλά και γενικού ενδιαφέροντος αρθρογραφία σε περιοδικά

25 22 ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ της εποχής όπως Ποικίλη Στοά, Αττικόν Ημερολόγιον, Ετήσιον Ημερολόγιον, Κυψέλη, Βύρων, Ημερολόγιον των Φιλοτέχνων, Παρνασσός, Χρυσαλλίς, Οικογενειακόν και Ποικίλον Ημερολόγιον. Ι. ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1. ΑΝΑΓΚΑΙΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Α. Πραγματείες και διατριβές Το κορυφαίο πόνημα του Θ. Φλογαΐτη, που δίχως άλλο συμπυκνώνει και ταυτόχρονα εξειδικεύει την ιδεολογία του, που εντοπίζει τα προβλήματα όλου σχεδόν του φάσματος του δημόσιου βίου σε σημεία μάλιστα που τέμνουν τη νομική επιστήμη και που εγείρουν έτσι όχι μόνο πολιτικά αλλά και επιστημονικά ερωτήματα και που προτείνει λύσεις και διεξόδους εντοπίζεται χωρίς αμφιβολία στις Αναγκαίες νομοθετικές μεταρρυθμίσεις, ένα απάνθισμα μελετών και άρθρων, συνεντεύξεων και αγορεύσεων που εκδόθηκαν το 1897 σε ενιαία μορφή και που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ένα αμάλγαμα επιστημονικών αλλά ταυτόχρονα και πολιτικών θέσεων. Έτσι, στο βαθμό που η ισχύς και το κύρος του συνταγματικού πολιτεύματος πηγάζουν από το περιεχόμενό του και όχι από τα τυπικά χαρακτηριστικά του συντάγματος ως καταστατικού νόμου του κράτους, ο Φλογαΐτης αντιμετωπίζει τη θεσμική συγκρότηση και λειτουργία του πολιτεύματος κυρίως ως ζήτημα πολιτικής πρακτικής και όχι ως νομικό θέμα. Από την άλλη, απορρίπτει τα κακώς κείμενα, όχι τόσο ως παράνομα, όσο ως αντίθετα προς το συνταγματικό πολίτευμα, ενώ οι μεταρρυθμίσεις προτείνονται, όχι μόνο επειδή τις θεωρεί ορθές και αναγκαίες, αλλά επειδή αυτές απορρέουν από το συνταγματικό πολίτευμα. Επομένως, θεωρεί πως στη συνταγματική οργάνωση και λειτουργία του κράτους συγχωνεύονται σε ενιαίο σύνολο, τόσο νομικές-θεσμικές προδιαγραφές και προϋποθέσεις, όσο και ουσιαστικές πολιτικές-λειτουργικές προτάσεις. Άλλωστε, από τις είκοσι τρεις εκλογικές αναμετρήσεις που έλαβαν χώρα από το 1844 μέχρι το 1899, δεκατρείς υπήρξαν νόθες, δύο σχεδόν νοθευμένες, και μόνον τέσσερις γνήσιες. Η πολιτική συγκυρία επομένως ήταν τουλάχιστον ευνοϊκή για «πολιτικοποίηση» της συνταγματικής σκέψης. Ο λόγος του Φλογαΐτη είναι αιχμηρός. Αιχμηρός, αλλά πλήρως τεκμηριωμένος. Χωρίς περιστροφές, διεισδυτικός, διόλου υπερβολικός, ρεαλιστικός και ταυτόχρονα αισιόδοξος. Προτείνει λύσεις που δεν εξαντλούνται στη θεωρητική τους καταξίωση, αλλά που συντρόφευαν τον εμπνευστή τους για όσο τουλάχιστον χρονικό διάστημα δόθηκε σ εκείνον η ευκαιρία να προσπαθήσει για την εφαρμογή τους. Ο προβληματισμός του, όμως, έχει ένα ουσιώδες χαρα-

26

27 24 ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ κτηριστικό, το οποίο μοιραία ενοχοποιεί κάθε πολιτική συνείδηση: παραμένει επίκαιρος και θέτει ερωτήματα, κάποια από τα οποία ακόμη και σήμερα ζητούν απαντήσεις. Ο Φλογαΐτης στις Αναγκαίες νομοθετικές μεταρρυθμίσεις κινείται ανάμεσα σε βασικές αρχές, η απαρίθμηση των οποίων διευκολύνει τη μελέτη του: α) Υποστηρίζει τη διάκριση για την ακρίβεια, την πλήρη ανεξαρτησία της μίας από την άλλη των πολιτειακών, όπως τις αναφέρει, εξουσιών, υποτιμώντας πάντοτε την εκτελεστική εξουσία, ο συγκεντρωτισμός της οποίας προκαλεί, σύμφωνα πάντα με τον ίδιο, την καταδολίευση της ελευθερίας των εκλογών και την εξαγορά των βουλευτικών συνειδήσεων, αναιρεί την υπουργική ευθύνη που αποτελεί το θεμελιώδη όρο της εύρυθμης λειτουργίας του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος. β) Αποστρέφεται τον κομματισμό και το φατριασμό, αφού τους θεωρεί υπεύθυνους για την παρακμή και τη διαφθορά της πολιτικής ζωής. Η αναφορά μάλιστα του φατριασμού επαναλαμβάνεται τόσο συχνά, σε σημείο που να δίνει την εντύπωση εμμονής. Θα μπορούσε κάποιος να υποστηρίξει πως αυτό οφείλεται ενδεχομένως και στην προσωπική του πείρα, αν λάβουμε μάλιστα υπόψη την κοινοβουλευτική και πολιτική του πορεία. γ) Γνωρίζει άριστα τις διεθνείς κυρίως ευρωπαϊκές δικαιικές εξελίξεις, τη διεθνή βιβλιογραφία (γαλλική, αγγλική, γερμανική, ιταλική) και είναι βαθύτατα γοητευμένος από τον αγγλικό φιλελευθερισμό και τη Γαλλική Επανάσταση που τον διευκολύνουν στην αποτελεσματική αντιμετώπιση των εγχώριων προβλημάτων. δ) Υποστηρίζει σθεναρά την πλήρη χειραφέτηση των δήμων από την κεντρική εξουσία και τονίζει διαρκώς τα πλεονεκτήματα της αποκέντρωσης. ε) Θεωρεί τον περιορισμό των κρατικών δαπανών δυνατό, όχι μόνο με τον περιορισμό των υπαλληλικών θέσεων, αλλά και με τη συγχώνευση των νομοθετικών αρμοδιοτήτων των διαφόρων υπηρεσιών. στ) Εντοπίζει τη μεταρρύθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος κυρίως στην άρτια και ομοιόμορφη στοιχειώδη εκπαίδευση και στην ίδρυση ειδικών σχολών για την προαγωγή των διαφόρων παραγωγικών δυνάμεων της χώρας. ζ) Είναι υπέρμαχος του κοσμικού κράτους και κρίνει απαραίτητη τη χειραφέτηση της Εκκλησίας από την Πολιτεία. Οι βασικές αυτές ιδέες υπάρχουν διάχυτες στο έργο του Φλογαΐτη. Για την εναργέστερη δε προβολή τους, καθώς και των πολλών πολιτικοϊδεολογικών, ιστορικών και επιστημονικών επισημάνσεων, επελέγη ως διαρθρωτική μεθο-

28 ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ 25 δολογία της όλης εργασίας μας αυτή της κατά μελέτη αντί της κατά θεματική ενότητα, αφού θεωρούμε πως έτσι τονίζεται ακριβέστερα και αυθεντικά η εσωτερική δομή της καθεμιάς, ενώ διαγράφονται εντονότερα η εξέλιξη της σκέψης του Φλογαΐτη, σε συνδυασμό μάλιστα με την πολιτική και κοινοβουλευτική του πορεία. Οι Αναγκαίες νομοθετικές μεταρρυθμίσεις περιέχουν πραγματείες και διατριβές, βουλευτικές αγορεύσεις και ομιλίες, εκθέσεις και νομοσχέδια και, τέλος, συνεντεύξεις, διά μέσου των οποίων διαγράφονται οι βασικοί άξονες, στους οποίους κινείται ο προβληματισμός του Φλογαΐτη. Για το λόγο αυτό, άλλωστε, θεωρήθηκε σκόπιμο να ξεκινήσει η παρουσίαση του έργου του από αυτές, δεδομένου μάλιστα ότι η συγγραφή τους προηγείται χρονικά. Χωρίζονται σε τέσσερα κύρια μέρη: α) πραγματείες και διατριβές, β) βουλευτικές αγορεύσεις και ομιλίες, γ) εκθέσεις και νομοσχέδια και δ) συνεντεύξεις. Οι πραγματείες και διατριβές αποτελούνται από τις ακόλουθες αυτοτελείς μελέτες: - Σκέψεις περὶ τῶν αἰτίων τῆς προσκόψεως τοῦ πολιτεύματος ἐν Ἑλλάδι - Περὶ τοῦ πολιτικοῦ νοσήματος τῆς Ἑλλάδος - Σκέψεις περὶ τῶν ἐπενεκτέων μεταρρυθμίσεων εἰς τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν - Περί τοῦ παρ ἡμῖν ἀνεξασφαλίστου τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας - Περὶ τοῦ παρ ἡμῖν ἀνεξασφαλίστου καὶ τῶν ἄλλων ἀτομικῶν ἐλευθεριῶν - Ἡ δικαιοσύνη ἐν Ἑλλάδι - Περὶ τῆς παρ ἡμῖν μεταβολῆς τῆς σημασίας τῶν λέξεων - Ἀνάγκη ἀγαθῶν νόμων - Κατεπείγουσαι νομοθετικαὶ μεταρρυθμίσεις. α1. Σκέψεις περὶ τῶν αἰτίων τῆς προσκόψεως τοῦ πολιτεύματος ἐν Ἑλλάδι Στην πρώτη από αυτές, στις Σκέψεις περὶ τῶν αἰτίων τῆς προσκόψεως τοῦ πολιτεύματος ἐν Ἑλλάδι, γραμμένη το 1872, όταν οι ίντριγκες και οι πολιτικές φατρίες είχαν σταθεί η αφορμή για την εκλογική του αποτυχία στην επαρχία Χαλκίδας, ο Φλογαΐτης εξετάζει τις «αντιφάσεις και τις ασυμφωνίες» που εντοπίζει μεταξύ του Συντάγματος του 1864 και του πνεύματος που το διέπει και της κείμενης νομοθεσίας, συγκεκριμένα δε της δικαστικής, της διοικητικής και της οικονομικής: «(...) δι οὐδενὸς ἄλλου μέσου, παρὰ τόν (...) μεταξὺ Νόμων καὶ Συντάγματος συμβιβασμόν, δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἐξοστράκισις τοῦ σήμερον διέποντος τὰ ἡμέτερα κυβερνητικοῦ συστήματος, ὑφ ὅ, συνταγματικὸν καλούμενον,

29 26 ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ τελοῦνται αἱ φρικωδέσταται παραβιάσεις τῶν δικαιωμάτων τοῦ λαοῦ, καὶ ἡ φοβερωτάτη σύγχυσις τῶν νομίμων ἐξουσιῶν ὑφ ὃ αἱ κυβερνήσεις μεταβάλλονται εἰς ὄργανα τῶν κατὰ τόπους κομματαρχῶν παραδιδοῦσαι συστηματικῶς ἁπάσας τὰς δημοσίας θέσεις εἰς τοὺς θεράποντας αὐτῶν ὑφ ὃ δημόσιοι ὑπάλληλοι λαμβάνουσι καὶ διατηροῦσι τὰς θέσεις αὐτῶν ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν συμφερόντων καὶ τῶν ὀρέξεων τῶν ἐπαρχιακῶν κομμάτων ὑφ ὃ τέλος, τὸ πάντων χείριστον, διὰ τῆς ἐπὶ πολλὰ ἔτη παρατάσεως τῆς ἀνωμάλου ταύτης καταστάσεως ἐμορφώθησαν ἐν τῷ τόπῳ ἤδη ἐχθρὰ πρὸς πᾶσαν ἰδέαν καθήκοντος καὶ νόμου». 1 Ο Φλογαΐτης αντιμετωπίζει τη θεσμική συγκρότηση και λειτουργία του κράτους ως ζήτημα πολιτικής κυρίως πρακτικής και λιγότερο ως νομικό θέμα. Τονίζει πως η διάκριση των εξουσιών όπως και τα υπό του συντάγματος απονεμόμενα στο λαό δικαιώματα ή ματαιώνονται από τις αντίθετες ρητές ειδικές διατάξεις της κρατικής νομοθεσίας ή μένουν εντελώς απροστάτευτα και ανεξασφάλιστα, αφού εξαρτώνται από την αυθαιρεσία της κεντρικής εξουσίας και των οργάνων της. Έτσι, το σύνταγμα νοθεύεται, η εξουσία και πάλι διαφθείρει τις εκλογές, και επί πλέον οι βουλευτές, ήδη προϊόντα όπως και στο παρελθόν της εικονικότητας και της βίας, είναι και τιμαριούχοι των επαρχιών στις οποίες εκλέγονται, ικανοποιώντας ταυτόχρονα τα κακοήθη συμφέροντα των εαυτών τους και των φίλων τους. Ο αιχμηρός λόγος του Φλογαΐτη κορυφώνεται, ονομάζοντας το ιδιότυπο, όπως αναφέρει, πολίτευμα που καθιέρωσε το Σύνταγμα του 1864 «σύστημα περιοδικῆς λεηλασίας τῆς πολιτείας εἰς ὄφελος πολιτικῶν συμμοριῶν». Για την εξέλιξη αυτή ευθύνονται: α) Η έλλειψη πολιτικής αγωγής του λαού, β) η αχαλίνωτη επιδίωξη της εξουσίας και οι κακές έξεις των πολιτευόμενων, γ) ο μηδενισμός της ιδιοκτησίας με την άνιση και αδικαιολόγητη φορολογία, δ) η μη αναμόρφωση στη διοίκηση, ε) η αδιαφορία των αρχών στις αναφορές και στις αιτήσεις των πολιτών, στ) το ανεξασφάλιστο δικαίωμα του συνέρχεσθαι και συνεταιρίζεσθαι, ζ) ο υπάρχων και ισχύων τότε δρακόντειος νόμος περί Τύπου του 1837, η) ο φατριασμός των νομαρχών, επάρχων, εισαγγελέων, τελωνών, ταμιών, αστυνόμων, εφόρων, εισπρακτόρων, δασονόμων, ελεγκτών και δασοφυλάκων, θ) η μη χορήγηση δικαιώματος αποφυλακίσεως του κατηγορουμένου με εγγύηση, εκτός από το αδίκημα της ληστείας, ι) η κατάσχεση ιδιωτικών επιστολών, ια) η κατ οίκον έρευνα από την αστυνομία και όχι από τη δικαστική εξουσία, ιβ) η μη μονιμοποίηση των δημοσίων υπαλλήλων, ιγ) η ατιμωρησία των υπευθύνων για 1. Αναγκαίαι νομοθετικαί μεταρρυθμίσεις, σελ. 57.

30 ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ 27 τις εκλογικές παραβάσεις, ιδιαίτερα μάλιστα για τον επηρεασμό των εκλογών, ιδ) η μη μονιμοποίηση των εισαγγελέων και ιε) η μη κανονική σύνθεση των επαρχιακών συμβουλίων. Υποστηρίζει πως το Σύνταγμα στην Ελλάδα «προσκρούει εἰς τὴν ἔλλειψιν πολιτικῆς ἀγωγῆς παρὰ τῷ λαῷ καὶ εἰς τὴν ἀχαλίνωτον σπουδαρχίαν καὶ εἰς τὰς κακὰς ἕξεις τῶν πολιτευομένων». 2 Διερωτάται, ωστόσο, σε τι θα χρησίμευαν οι νόμοι, εάν, για να καρποφορήσουν, απαιτούνταν χρηστά και ενάρετα ήθη, αφού αυτή καθαυτήν η ύπαρξη νόμων προϋποθέτει κακοήθεια και διαφθορά, τις οποίες προτίθενται να καταπολεμήσουν και να εξουδετερώσουν προς όφελος του κοινωνικού συμφέροντος. Αντιστρόφως, η κανονική και η έρρυθμη λειτουργία του πολιτεύματος και η παντελής και ανόθευτη εφαρμογή των νόμων επιδρά θετικά στην ορθή διάπλαση του χαρακτήρα των λαών. Θεωρεί, επομένως, πως η έρευνα θα πρέπει να προσανατολιστεί στην εξέταση των λόγων και των γεγονότων που γεννούν την τάση και το συμφέρον, ιδίως δε των πολιτευομένων, για την καπήλευση του συντάγματος, καθώς επίσης και στην εύρεση των όρων και των μέτρων, μέσω των οποίων θα εξαλειφθεί η τάση και το συμφέρον αυτό. Διαφορετικά, θα πρέπει να υπάρξει τουλάχιστον κάποια αντίδραση σ αυτά. Οι δε «ἰατροὶ ἐν τῇ πολιτικῇ» που έχουν καθήκον να διαγνώσουν και να θεραπεύσουν την ασθένεια αυτή του «πολιτικοῦ σώματος», είναι οι πολιτευόμενοι και οι δημοσιογράφοι. Η κεντρική ωστόσο διαπίστωσή του είναι πως «ὅταν νομοθεσία τις, καὶ ἰδίως πολίτευμα, χωλαίνῃ εἰς τὴν ἐφαρμογήν, πρέπει ἀμέσως νὰ διεγείρηται ἡ ὑπόνοια μὴ φέρῃ ἐν ἑαυτῷ δι ὁποιονδήποτε λόγον τὴν ἀφορμὴν τῆς χωλάνσεως». 3 Για το λόγο αυτό απαριθμεί τις «ἀντιφάσεις» και τις «ἀσυμφωνίες» μεταξύ του Συντάγματος του 1864 και του πνεύματος που το διέπει, και της κείμενης νομοθεσίας, και κατόπιν προτείνει τις αναγκαίες λύσεις. Το πρόβλημα, δηλαδή, εντοπίζεται στην ανεπάρκεια της νομοθετικής πλέον αποτύπωσης του συντάγματος και αφορά στις διατάξεις «Περὶ τοῦ δημοσίου δικαίου τῶν Ἑλλήνων». Τον Φλογαΐτη δεν ικανοποιούν «τὰ ἁπλὰ παραγγέλματα», όπως χαρακτηρίζει τις συνταγματικές διατάξεις, με τα οποία «οὐδόλως ἐξασφαλίζονται τὰ ἀτομικὰ δικαιώματα. Τὰ ἀτομικὰ δικαιώματα ὅπως ἔχουσι ζωήν, ἀνάγκη νὰ ἐξασφαλίζωνται διὰ ποινικῆς κυρώσεως, νὰ συνοδεύωνται δὲ ἕκαστον τούτων ὑπὸ εἰδικοῦ ὀργανικοῦ νόμου, ὁρίζοντος ἀκριβῶς τὰ ὅρια καὶ τὴν ἔκτασιν τοῦ δικαιώματος τοῦ πολίτου». Ζητεί εγγυήσεις και την έκδοση των αναγκαίων οργανικών νό- 2. Ό.π., σελ Ό.π., σελ. 6.

31 28 ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ μων «δι ὧν καὶ μόνον ἤθελε δοθῆ εἰς τὰ δικαιώματα αὐτὰ ζωή, ἧς σήμερον στεροῦνται, ἐγκαταλειφθέντα εἰς τὴν ἀόριστον αὐτῶν γενικότητα», ενώ απαιτεί «νὰ ψηφισθῶσι τάχιστα ὀργανικοί νόμοι δι ὅλα τὰ ἀτομικὰ δικαιώματα, εἰς ἁρμονίαν διατελοῦντες πρὸς τὴν νέαν πολιτικὴν τάξιν». Θα μπορούσε, τέλος, να υποστηριχτεί ότι στους συλλογισμούς αυτούς ανιχνεύονται ίχνη πρώιμου νομικού θετικισμού, όχι βέβαια από την απόλυτη σκοπιά του Α. Μάνεση που θεωρεί πως «ἰσχύει μόνο τὸ δίκαιο τὸ ὁποῖο ἔχει τεθεῖ» και που η υιοθέτησή της θα κατέληγε σε κωδικοποιημένη τυποποίηση εγκλημάτων και συμπεριφορών, αλλά από τη σκοπιά της εμφάνισης και κυρίως της ενεργοποίησης γενικού κυρωτικού κανόνα-εγγύησης, σε περίπτωση παρεμπόδισης της ελεύθερης άσκησης ενός συνταγματικού δικαιώματος. Με τη λογική αυτή θα τολμούσαμε να χαρακτηρίσουμε κατ αρχάς τον Φλογαΐτη ως ενδεχομένως τον πρώτο έλληνα θετικιστή, ή τουλάχιστον ως εκείνον που αναγνώρισε τη σκοπιμότητα του θετικού δικαίου, με αναγωγές ωστόσο στο φυσικό δίκαιο. Στο πλαίσιο αυτό, ζητεί την προστασία των δικαιωμάτων: α) της προσωπικής ελευθερίας, β) της ιδιοκτησίας, γ) της εργασίας, δ) του αναφέρεσθαι, ε) του απορρήτου των επιστολών, στ) του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι, ζ) του ασύλου της κατοικίας, η) της ελευθερίας του Τύπου, θ) της μονιμότητας των υπαλλήλων, ι) της ανεπηρέαστης και ελεύθερης άσκησης των εκλογικών καθηκόντων, ια) των σχετικών με την ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας και ιβ) των σχετικών με την εξασφάλιση της γνήσιας τοπικής αυτοδιοίκησης. Οι παρατηρήσεις του αποκαλύπτουν, πέρα από το έντονο ενδιαφέρον του για καίριες νομοθετικές μεταρρυθμίσεις, τις οποίες θεωρεί πως έχει ανάγκη το δικαιικό οπλοστάσιο της χώρας, τη βαθιά του ανησυχία για την πολιτική ισορροπία των δυνάμεων του συνταγματικού μας πολιτεύματος. Θεωρεί πως οι μεταρρυθμίσεις αυτές δεν αποτελούν τίποτε άλλο από τις εγγυήσεις των δικαιωμάτων των πολιτών απέναντι στην κρατική αυθαιρεσία και συγκεκριμένα στην εκτελεστική εξουσία, στις αυθαιρεσίες της οποίας δεν παύει να στρέφει συνεχώς τα πυρά του. αα. Για την προστασία της προσωπικής ελευθερίας υποστηρίζει πως, ενώ το Σύνταγμα του 1864 καθιερώνει με τα άρθρα υπ. αριθμ. 4 και 5 το απαραβίαστο της προσωπικής ελευθερίας, υπάρχουν διατάξεις της Ποινικής Δικονομίας που δεν συμβάλλουν σ αυτό, αφού ο Κώδικας της Ποινικής Δικονομίας επιτρέπει την παραβίαση πολλών εξ αυτών, δεδομένων των ενισχυμένων εξουσιών των δικαστικών λειτουργών. Η βασική, ωστόσο, διαφωνία του δεν βρίσκεται σ εκείνες τις αρμοδιότητες που πηγάζουν από το ρόλο της δικαστικής εξουσίας

32 ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ 29 στην απονομή της δικαιοσύνης, αλλά στην ενδεχόμενη εξάρτησή της από την πολιτική εξουσία: «(...) Εἷς καὶ μόνος ἀνακριτής (ἐκλεγόμενος μεταξὺ συνήθως τῶν ἐν τῇ δικαστικῇ ὑπηρεσίᾳ νεηλύδων, διοριζόμενος δὲ ἀπ ἀπευθείας ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργείου) δύναται νὰ ἁρπάσῃ οἱονδήποτε ἐν οἱᾳδήποτε στιγμῇ καὶ νὰ ῥίψῃ εἰς τὰς φυλακὰς ἐπ ἄπειρον, χωρὶς οἱασδήποτε εἰς ἀποζημίωσιν ὑποχρεώσεως διὰ τὴν ἄδικον ἐν περιπτώσει ἀθωώσεως προφυλάκισιν καθ ἣν εἷς καὶ μόνος Εἰσαγγελεύς (ὄργανον, ὡς ἐκ τῆς πηγῆς αὐτοῦ, κομματικῆς κυβερνήσεως) δύναται νὰ παρατείνῃ ἐφ ὅσον θέλει, οἱουδήποτε τὴν προφυλάκισιν καθ ἣν αἱ μηνύσεις κατὰ τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας, προσβαλόντων τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ πολίτου, δύνανται νὰ θάπτωνται ἢ νὰ ἐνεργῶνται λίαν βραδέως καθ ἣν τὰ ὄργανα τῆς ἐκτελέσεως ὑπόκεινται εἰς ἰδιάζουσαν δικαιοδοσίαν, ἐξηρτημένης ὅλως ὑπὸ τῆς ἐξουσίας». 4 Παράλληλα, βέβαια, προτείνει να εξαιρεθούν από την προφυλάκιση τα εγκλήματα για τα οποία προβλέπεται η ποινή της φυλάκισης, δηλαδή τα πλημμελήματα, επίσης να αποφυλακίζεται ο κρατούμενος αφού καταβάλει πρώτα χρηματική εγγύηση και, τέλος, η προφυλάκιση να μην ξεπερνά τους τρεις μήνες, να επιβάλλεται δε μόνο στις απολύτως αναγκαίες περιπτώσεις. Για την προστασία των δικαιωμάτων της ιδιοκτησίας και της εργασίας, ταυτόχρονα με τη θέσπιση οργανικών νόμων για την πληρέστερη προστασία των δικαιωμάτων αυτών, προσδίδει και πάλι πολιτική χροιά στις προτάσεις του, τονίζοντας συνάμα την αναγκαιότητα ενίσχυσης του ρόλου της τοπικής αυτοδιοίκησης: «(...) ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀνάγκη οὐχί μόνον ἐλαττώσεως τῶν ὑπαρχουσῶν δαπανῶν καὶ θεμελιώσεως φρονίμου φορολογικοῦ συστήματος, ἀλλὰ καὶ γενναίων πολιτικῶν καὶ οἰκονομικῶν μέτρων, ἓν τῶν ὁποίων, τὸ κυριώτατον ἴσως, εἶναι καὶ ἡ γενικὴ ἀναμόρφωσις τοῦ πολιτικοῦ ὀργανισμοῦ ἡμῶν ἐπὶ βάσεων φιλελευθέρων καὶ οἰκονομικῶν διὰ τῆς ἰδρύσεως ἐθνικῶν θεσμῶν, ἀναπτυσσόντων ἐν Ἑλλάδι προοδευτικὴν κοινωνικὴν κατάστασιν διὰ τῆς αὐθορμήτου ἐνεργείας καὶ δραστηριότητος τοῦ ἀτόμου ἄνευ τῆς ἀνάγκης ὠθήσεως τῆς κυβερνήσεως, ἰδίως δὲ διὰ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ διοικητικοῦ καὶ οἰκονομικοῦ ὀργανισμοῦ καὶ τῆς θεμελιώσεως νέων δημοτικῶν θεσμῶν, οἵτινες, καταλείποντες ἐλευθέραν τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἀτομικῆς δραστηριότητος καὶ τῶν τοπικῶν συμφερόντων, θὰ συντελῶσι συνάμα εἰς τὴν ἠθοποίησιν τοῦ λαοῦ καὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ δημοσίου πλούτου» Ό.π., σελ Ό.π., σελ. 25.

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση)

Διαβάστε περισσότερα

9. Έννοια του κράτους... 11 10. Στοιχεία του κράτους... 12 11. Μορφές κρατών... 15 12. Αρχές του σύγχρονου κράτους... 17

9. Έννοια του κράτους... 11 10. Στοιχεία του κράτους... 12 11. Μορφές κρατών... 15 12. Αρχές του σύγχρονου κράτους... 17 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Α. ΔΙΚΑΙΟ ΕΝΝΟΙΑ, ΚΛΑΔΟΙ, ΠΗΓΕΣ 1. Τι είναι δίκαιο... 1 2. Θετικό και φυσικό δίκαιο... 2 3. Δίκαιο και ηθική... 3 4. Δίκαιο - εθιμοτυπία - συναλλακτικά ήθη... 3 5. Δίκαιο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία. Ο Αθηναίος του χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο

Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία. Ο Αθηναίος του χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία Ο Αθηναίος του χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο Γιάννης Αλήθειας «Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία Ο Αθηναίος του Χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο» Α Έκδοση : Ιούνιος 2010 σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4271, 25/2/2011 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗ, ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4271, 25/2/2011 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗ, ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗ, ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ -------------------------------- Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Συνοπτικός τίτλος. 1. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΣΤΑΣ Λ. ΖΩΡΑΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΚΩΣΤΑΣ Λ. ΖΩΡΑΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΚΩΣΤΑΣ Λ. ΖΩΡΑΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ι. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Γεννήθηκα στην Αθήνα στις 21 Αυγούστου 1950. Γονείς μου είναι ο Λύσανδρος Κ. Ζώρας και η Λήδα Ζώρα το γένος Ο. Λαμπροπούλου. ΙΙ. ΣΠΟΥΔΕΣ Α. Μέση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ. Σελίδα 1

ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ. Σελίδα 1 ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΒΑΝΘ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: ΘΕΜΑ 162ον (17691) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11/12/14 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ 1. Φ.Β. Σελ. 86 Ήδη όμως, κύριοι βουλευτές...για τα συμφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016

ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016 ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016 Γενικές Αρχές Αστικού Δικαίου Ι. Έννοια και λειτουργία του δικαίου πηγές κανόνες δικαίου. ΙΙ. Δικαίωμα : Έννοια διακρίσεις γένεση κτήση αλλοίωση απώλεια άσκηση.

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών [όπως κυρώθηκε με το N. 2502/1997: Κύρωση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών, (ΦΕΚ 103, τ. Α )] Άρθρο πρώτο.-

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Δίκαιο και Συνταγματικό Δίκαιο

Εισαγωγή στο Δίκαιο και Συνταγματικό Δίκαιο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΔΕΟ 10 ΑΡΧΕΣ ΔΙΚΑΙΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Εισαγωγή στο Δίκαιο και Συνταγματικό Δίκαιο ΛΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΜΕΛΟΣ ΣΕΠ ΕΑΠ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΡΙΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΘΕΜΑ Α1 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

Διαβάστε περισσότερα

9ο Κεφάλαιο (σελ. 76-86)

9ο Κεφάλαιο (σελ. 76-86) 9ο Κεφάλαιο (σελ. 76-86) 9.1 Εκλογικό σώμα (σελ. 77) Εκλογικό σώμα: οι πολίτες που έχουν το δικαίωμα να ψηφίζουν. Στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία, ο λαός που έχει την εξουσία ταυτίζεται με το εκλογικό

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920 ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος 1. Ο κοινοβουλευτισµός είναι η µορφή πολιτικής εκπροσώπησης

Διαβάστε περισσότερα

Η αντιπολίτευση στη µετεµφυλιακή Ελλάδα,

Η αντιπολίτευση στη µετεµφυλιακή Ελλάδα, Βασιλική Π. Μεσθανέως Η αντιπολίτευση στη µετεµφυλιακή Ελλάδα, 1949-1963 Πρόλογος Nικηφόρος ιαµαντούρος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 15 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 21 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 31 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι 49 ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΛΑΙΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 10 ΙΟΥΛΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ Όλο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ. Α. Κείμενο. Μ.Μ.Ε. και έλεγχος της εξουσίας

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ. Α. Κείμενο. Μ.Μ.Ε. και έλεγχος της εξουσίας ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Α. Κείμενο Μ.Μ.Ε. και έλεγχος της εξουσίας Στην αρχή τα μέσα ενημέρωσης αντικατέστησαν τον τελάλη που ενημέρωνε μια μικρή κοινότητα για το τι είχε συμβεί ή για αυτά που θα γίνονταν στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΑ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΑ

ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΑ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΑ 1 Γιώργος Ν. Οικονόμου Δρ Φιλοσοφίας ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΑ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΑ Το κύριο ερώτημα που απασχολεί την αρχαιοελληνική πολιτική πρακτική και σκέψη είναι το ποιος πρέπει να είναι το κύριον

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ. Συνέντευξη Τύπου Του Γραμματέα Προγράμματος ΝΔ Ευριπίδη Στυλιανίδη με θέμα:

ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ. Συνέντευξη Τύπου Του Γραμματέα Προγράμματος ΝΔ Ευριπίδη Στυλιανίδη με θέμα: ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Συνέντευξη Τύπου Του Γραμματέα Προγράμματος ΝΔ Ευριπίδη Στυλιανίδη με θέμα: «Δομή, στελέχωση και Μεθοδολογία κατάρτισης του Κυβερνητικού Προγράμματος της Νέας Δημοκρατίας»

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: α. Ανόρθωση (1910) β. Κλήριγκ γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α2. Γιατί δεν προέκυψαν ταξικά κόμματα στην Ελλάδα το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα; Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Πολιτών

Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Πολιτών Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Πολιτών Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Πολιτών, Αντ. Οικονόμου 8, ΤΚ 26504 Άγ. Βασίλειος Ρίου Αχαΐας Παντελής Γεωργογιάννης τ. Καθηγητής Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΝΟΕΣ ΔΟΕΣ ΤΟΕΣ ΝΟΕΣ ΑΠΟΔΗΜΟΥ. Γραφείο Προέδρου Γραφείο Γενικού Δ/ντή. Συντρόφισσες, σύντροφοι

Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΝΟΕΣ ΔΟΕΣ ΤΟΕΣ ΝΟΕΣ ΑΠΟΔΗΜΟΥ. Γραφείο Προέδρου Γραφείο Γενικού Δ/ντή. Συντρόφισσες, σύντροφοι Συντονιστής Οργανωτικής Γραμματείας ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιπποκράτους 22 & Ναυαρίνου, 106 80 Αθήνα Τηλ.: 210 3665301-03 - Fax: 210 3665089 www.pasok.gr - e-mail: syntonistis@pasok.gr Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΠΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΣΟΥΗΔΙΑ - ΕΚΛΟΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ»

«Η ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΣΟΥΗΔΙΑ - ΕΚΛΟΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» «Η ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΣΟΥΗΔΙΑ - ΕΚΛΟΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» Εισηγητής: Εμμανουήλ Μορφιαδάκης Αντιδήμαρχος στο Δήμο Μάλμοε Α. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση στη Σουηδία Ιστορικό Η Ελλάδα και η Σουηδία έχουν περίπου

Διαβάστε περισσότερα

1. Ο παρών Νόμος θα αναφέρεται ως ο περί Αναγνώρισης Τίτλων Σπου

1. Ο παρών Νόμος θα αναφέρεται ως ο περί Αναγνώρισης Τίτλων Σπου Ε.Ε.Παρ. 1(1) 322 Ν. 68(Ι)/96 Αρ. 3057, 3.5.96 Ο περί Αναγνώρισης Τίτλων Σπουδών Ανώτερης και Ανώτατης Εκπαίδευσης και Παροχής Σχετικών Πληροφοριών Νόμος του 1996 εκδίδεται με δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Για τη δημοκρατία έγιναν κινήματα, εξεγέρσεις, επαναστάσεις, εμφύλιοι πόλεμοι. διώχθηκαν, βασανίστηκαν άνθρωποι και τιμήθηκαν τυραννοκτόνοι. Αποτέλεσε όχι μόνο το σκοπό κοινωνικών και

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ : ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ : ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΤΟΜΕΑΣ : ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ : ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ E-MAIL ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ : babalioutas.l@dsa.gr ΩΡΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ : ΩΡΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΙΘΟΥΣΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Declaration on freedom of political debate in the media Greek version* ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ιακήρυξη για την Ελευθερία του Πολιτικού ιαλόγου στα Μέσα (Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α) Πηγες Διοικητικου Δικαιου Ως πηγή διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ H Διοικητική Μεταρρύθμιση του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης αποτελεί σήμερα μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ανάπτυξη της χώρας και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ. 1. Ν. 1667/1986,Αστικοί συνεταιρισμοί και άλλες διατάξεις.

ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ. 1. Ν. 1667/1986,Αστικοί συνεταιρισμοί και άλλες διατάξεις. ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ 1. Ν. 1667/1986,Αστικοί συνεταιρισμοί και άλλες διατάξεις. Αρ. 1 1. Αστικός συνεταιρισμός είναι εκούσια ένωση προσώπων με οικονομικό σκοπό, η οποία, χωρίς να αναπτύσσει δραστηριότητες αγροτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΙΟΘΕΤΗΣΗ 1/2014. Προς. Ι. Η καταγγελία

ΑΡΧΕΙΟΘΕΤΗΣΗ 1/2014. Προς. Ι. Η καταγγελία Αρχειοθέτηση 1/2014 Σελίδα 1 ΑΡΧΕΙΟΘΕΤΗΣΗ 1/2014 Προς Κύριο *** *** *** Κοινοποίηση 1. Γραφείο Δημάρχου 2. Γραφείο Αντιδημάρχου Συντονισμού 3. Γραφείο Γενικού Γραμματέα Δήμου 4. Διεύθυνση Αστικής Κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ. Καταστατικό

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ. Καταστατικό ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ Καταστατικό Προοίμιο Το φοβερό μεταπολιτευτικό αδιέξοδο, εθνικό, κοινωνικό, πολιτιστικό και οικονομικό, βύθισε την ελληνική κοινωνία σε μια βαθύτατη κρίση αξιών. Οι πολιτικές δυνάμεις του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ (σελ. 1-14)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ (σελ. 1-14) ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ (σελ. 1-14) 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΑΙΟ (ΩΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΝΝΟΙΑ) 2.ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΑΝΟΝΑΣ ΔΙΚΑΙΟΥ 3.ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 4.ΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΦΟΥΝΤΕΔΑΚΗ nina fountedakis, unendlichkeit wirkt 1 ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ [Κ.Μ. 110344] : ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ι (ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ) ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΦΟΥΝΤΕΔΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4229, 5/2/2010

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4229, 5/2/2010 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΓΙΑ ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΛΟΓΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ --------------------- Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987)

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Διάγραμμα Περιεχομένων ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Εισαγωγικά...23 Ι. Θρησκευτική Ελευθερία...25 Α. Γενικά...25 Β. Ελευθερία της θρησκευτικής

Διαβάστε περισσότερα

14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης

14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης 14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης Υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης στο Στρασβούργο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Λίνα Παπαδοπούλου Επ Καθ Συνταγματικού Δικαίου, Νομική Σχολή, ΑΠΘ [Σύνδεση με τα προηγούμενα] Η τυπική υπεροχή του Σ ως θεμέλιο του ελέγχου της συνταγματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Α1. 1. Να δώσετε τον ορισµό των όρων : α) «Πεδινοί» β) «Βενιζελισµός»

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Α1. 1. Να δώσετε τον ορισµό των όρων : α) «Πεδινοί» β) «Βενιζελισµός» ΘΕΜΑΤΑ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑ Α Α. Α1. 1. Να δώσετε τον ορισµό των όρων : α) «Πεδινοί» β) «Βενιζελισµός» 8 ΜΟΝΑ ΕΣ 2. Ποιοι ήταν οι λόγοι της ίδρυσης και ποια τα αποτελέσµατα της δραστηριότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής

Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Νομικής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος)

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) Ενότητα 10: Η Παιδαγωγική στο Αθηνών (19ος αι.) Ε. Αβτζή,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολή και με e-mail

Αποστολή και με e-mail Αποστολή και με e-mail ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΤΕΠΕΙΓΟΝ - ΕΚΛΟΓΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ Αθήνα 28 Φεβρουαρίου 2014 ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΑΝΑΠΤ. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Αριθ. Πρωτ.: 8428 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΚΛΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΚΛΟΓΩΝ Ταχ. Διεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

ΤΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πράξεως 0230 Αριθµ. Συν/σεως 23 η /28.7.2010 ΤΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΜΗΜΑ VII (Γ' ΔΙΑΚΟΠΩΝ) Αποτελούµενο από τον Πρόεδρο του Τµήµατος Θεοχάρη Δηµακόπουλο, Αντιπρόεδρο και τα µέλη Δηµήτριο Πέππα και Αργυρώ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1

Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1 Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1 Υιοθετήθηκαν από το Όγδοο Συνέδριο των Ηνωμένων Εθνών για την Πρόληψη των Εγκλήματος και τη Μεταχείριση των Εγκληματιών Αβάνα, Κούβα, 27 Αυγούστου έως 7 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Ε

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Ε ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Ε ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α) Το νοµοθετικό έργο ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η παλαιότερη ιστορικά, αλλά και σηµαντικότερη αρµοδιότητα της Βουλής είναι η νοµοθετική, δηλαδή η θέσπιση γενικών και απρόσωπων κανόνων δικαίου. Τη νοµοθετική

Διαβάστε περισσότερα

9011/15 ΔΑ/μκρ 1 DG B 3A

9011/15 ΔΑ/μκρ 1 DG B 3A Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 4 Ιουνίου 2015 (OR. en) Διοργανικός φάκελος: 2008/0140 (CNS) 9011/15 ΕΚΘΕΣΗ Αποστολέας: Αποδέκτης: Προεδρία SOC 330 ANTIDISCRIM 6 JAI 338 MI 326 FREMP 114 Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών πριν τεθεί σε ισχύ ο Αστικός Κώδικας

Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών πριν τεθεί σε ισχύ ο Αστικός Κώδικας Αθήνα, 12.05.2010 Α.Π.: 10100/08/2.3 Χειριστής: Λάμπρος Μπαλτσιώτης Τηλ.: 210-7289709 Φαξ: 210-7289643 Διεύθυνση Ιθαγένειας Τμήμα Α Υπουργείο Εσωτερικών Σταδίου 31 ΑΘΗΝΑ Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Κ Η Ρ Υ Ξ Η ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ & ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ

Π Ρ Ο Κ Η Ρ Υ Ξ Η ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ & ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΙΔ. ΔΙΚΑΙΟΥ Αθήνα, 27/10/2014 Αριθ.Πρωτ.: 43796 Ταχ.Δ/νση : Αμαλιάδος 17 Ταχ. Κώδ.

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Σ Π Α Σ Μ Α. Κατά την έναρξη της συνεδρίασης ο Προεδρεύων διαπίστωσε ότι σε σύνολο 27 δημοτικών συμβούλων ήταν:

Α Π Ο Σ Π Α Σ Μ Α. Κατά την έναρξη της συνεδρίασης ο Προεδρεύων διαπίστωσε ότι σε σύνολο 27 δημοτικών συμβούλων ήταν: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΗΜΟΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ -------------- ΑΥΤΟΤΕΛΕΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΑΙΡΕΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Α Π Ο Σ Π Α Σ Μ Α Από το πρακτικό 2/2013 Ειδικής Συνεδρίασης ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 10 ΙΟΥΛΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ Όλο και πιο συχνά κάνει την εµφάνισή

Διαβάστε περισσότερα

Το Τμήμα Νομικής της Σχολής Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Α.Π.Θ. Οι Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Το Τμήμα Νομικής της Σχολής Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Α.Π.Θ. Οι Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Το Τμήμα Νομικής της Σχολής Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Α.Π.Θ. Οι Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γραφείο Διασύνδεσης Σπουδών & Σταδιοδρομίας Α.Π.Θ. Θεσσαλονίκη,

Διαβάστε περισσότερα

Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής

Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής Άννα Κανδύλα, Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής Αθήνα, 11 Δεκεμβρίου 2012 Εισαγωγικά

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 14 «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA GREEK PUBLIC OPINION ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» ΤΟΥ MEGA 13 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 14 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ταυτότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΠΟΡΙΣΜΑ. (Νόµος 3094/2003 «Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις» άρθρο 3 παρ. 5)

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΠΟΡΙΣΜΑ. (Νόµος 3094/2003 «Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις» άρθρο 3 παρ. 5) ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΠΟΡΙΣΜΑ (Νόµος 3094/2003 «Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις» άρθρο 3 παρ. 5) Θέµα: Προσλήψεις προσωπικού µε σύµβαση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισµένου χρόνου µερικής

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπλήρωση αυτών των στόχων θα επιδιωχθεί με την διοργάνωση των ακόλουθων δραστηριοτήτων όπως:

Η εκπλήρωση αυτών των στόχων θα επιδιωχθεί με την διοργάνωση των ακόλουθων δραστηριοτήτων όπως: Καταστατικό 1 Ονομασία και έδρα Ο σύλλογος φέρει την ονομασία Έλληνες Επιστήμονες Βερολίνου και Βρανδεμβούργου (κ.σ.) και έχει την έδρα του στο Βερολίνο. Έτος χρήσης είναι το ημερολογιακό έτος. 2 Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΕΡΩΤΗΣΗ 1 Α. Ο Α και η Β τέλεσαν το γάμο

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014»

Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014» Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014 Συνοπτική παρουσίαση 3 2. Εισαγωγή. 5

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολόγηση: Το κίνημα στο Γουδί εκδηλώθηκε στις 15 Αυγούστου του 1909.

Αιτιολόγηση: Το κίνημα στο Γουδί εκδηλώθηκε στις 15 Αυγούστου του 1909. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 2 Ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (09/11/2014) ΖΗΤΗΜΑ 1 Ο Αντιστοίχιση: 1-γ 2-δ 3-α 4-ε 5-β ΖΗΤΗΜΑ 2 Ο Eρωτήσεις σωστού-λάθους: 1: λάθος Αιτιολόγηση: Κατά τη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

7η ιδακτική Ενότητα ΕΚΛΟΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις

7η ιδακτική Ενότητα ΕΚΛΟΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 7η ιδακτική Ενότητα ΕΚΟΓΙΚΑ ΥΤΗΜΑΤΑ Παρατηρήσεις, χόλια, Επεξηγήσεις Παραθέτουµε απόσπασµα από το υνταγµατικό ίκαιο του Αθανασίου Γ. Ράικου, τόµος Α, εισαγωγή - οργανωτικό µέρος, τεύχος Α, καθώς και αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΕΠΑΓΓΕΛΤΑ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΝΟΜΙΚΩΝ Ι ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

ΑΥΤΕΠΑΓΓΕΛΤΑ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΝΟΜΙΚΩΝ Ι ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΑΥΤΕΠΑΓΓΕΛΤΑ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΝΟΜΙΚΩΝ Ι ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 1. Η ανάγκη αναθεώρησης της νομοθεσίας που διέπει το πόθεν έσχες, μετά τη σχετική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου. (21.9.2011) (Αρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΚΕΝΗΣ ΘΕΣΗΣ ECA/2015/JUR. 2 θέσεις νομικού - Βαθμοί AD 8 - AD 9 Νομική Υπηρεσία - Προεδρία

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΚΕΝΗΣ ΘΕΣΗΣ ECA/2015/JUR. 2 θέσεις νομικού - Βαθμοί AD 8 - AD 9 Νομική Υπηρεσία - Προεδρία Ανθρώπινοι πόροι Πρόσληψη και εξέλιξη της σταδιοδρομίας ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΚΕΝΗΣ ΘΕΣΗΣ ECA/2015/JUR 2 θέσεις νομικού - Βαθμοί AD 8 - AD 9 Νομική Υπηρεσία - Προεδρία ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ (αριθ. 7)

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ (αριθ. 7) C 326/266 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 26.10.2012 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ (αριθ. 7) ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΠΡΟΝΟΜΙΩΝ ΚΑΙ ΑΣΥΛΙΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΑ ΥΨΗΛΑ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ, ΕΠΕΙΔΗ τα άρθρα 343 της Συνθήκης για τη

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΠΡΟΣ

Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΠΡΟΣ ι i ιι Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΕΜΗΝΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΑ Ο ΕΣΑΓΈΛΕΥΣ ΤΟΥ ΑΡΕΟΥ ΠΑΓΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔIΟΚΗΤιΚΟ ΤΗΛ. 2106411526 ΦΑΞ 2106411523 Αριθ. Πρωτ.: 1071 Αριθμός Γνωμοδότησης: 3/13 ΠΡΟΣ το Υπουργείο Οlκονομικών- Γενική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΔΡΟΣ ΕΡΑΤΩΣ ΚΟΖΑΚΟΥ-ΜΑΡΚΟΥΛΛΗ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015, 11:00 πμ ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δ Ω Δ Ε Κ Α Λ Ο Γ Ο Σ Του Αντιπροσώπου της Δικαστικής Αρχής

Ο Δ Ω Δ Ε Κ Α Λ Ο Γ Ο Σ Του Αντιπροσώπου της Δικαστικής Αρχής Ο Δ Ω Δ Ε Κ Α Λ Ο Γ Ο Σ Του Αντιπροσώπου της Δικαστικής Αρχής 1. Αφιξη στο εκλογικό τμήμα και αναφορά-ενημέρωση αυτοπροσώπως ή δια τηλεγραφήματος των Εφόρου, Εισαγγελέα και Νομάρχη για την ανάληψη καθηκόντων

Διαβάστε περισσότερα

Φιλική Εταιρεία. Τόπος Ίδρυσης Χρόνος Ίδρυσης Ιδρυτικά. Οδησσός. 14 Σεπτεµβρίου 1814. Νικόλαος Σκουφάς Αθανάσιος Τσακάλωφ Εµµανουήλ Ξάνθος

Φιλική Εταιρεία. Τόπος Ίδρυσης Χρόνος Ίδρυσης Ιδρυτικά. Οδησσός. 14 Σεπτεµβρίου 1814. Νικόλαος Σκουφάς Αθανάσιος Τσακάλωφ Εµµανουήλ Ξάνθος Φιλική Εταιρεία Τόπος Ίδρυσης Χρόνος Ίδρυσης Ιδρυτικά µέλη Οδησσός 14 Σεπτεµβρίου 1814 Νικόλαος Σκουφάς Αθανάσιος Τσακάλωφ Εµµανουήλ Ξάνθος Σφραγίδα οργάνου Σφραγίδα της Μυστικής Αρχής Σφραγίδες Ελευθερίας,

Διαβάστε περισσότερα

Συνθήκη της Λισαβόνας

Συνθήκη της Λισαβόνας Συνθήκη της Λισαβόνας Α. Εισαγωγή Στις 13 Δεκεμβρίου 2007, οι αρχηγοί των είκοσι επτά χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέγραψαν τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Με τη Συνθήκη τροποποιούνται οι δύο βασικές Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΕΣ (ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ/ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ) ΕΚΛΟΓΕΣ ------------------------------------------------ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΤΟΠΙΚΕΣ (ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ/ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ) ΕΚΛΟΓΕΣ ------------------------------------------------ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΟΠΙΚΕΣ (ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ/ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ) ΕΚΛΟΓΕΣ ------------------------------------------------ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΟΥ ΕΚΛΕΓΕΙΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΛΕΓΕΣΘΑΙ ΣΕ ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ/ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας

Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας 26 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Το πρόγραµµα της Β Ενιαίου Λυκείου Θεωρητικής Κατεύθυνσης για την Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραµµατεία, όπως αυτό ορίστηκε από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 2 Ιουλίου 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Α.Π:ΥΠΟΙΚ 0007613 ΕΞ 2015 ΥΠΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 2 Ιουλίου 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Α.Π:ΥΠΟΙΚ 0007613 ΕΞ 2015 ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 2 Ιουλίου 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Α.Π:ΥΠΟΙΚ 0007613 ΕΞ 2015 ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΠΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Κατανομή κρατικής οικονομικής ενίσχυσης έτους 2015 (α δόση) στα δικαιούχα πολιτικά κόμματα και συνασπισμούς πολιτικών κομμάτων.

ΘΕΜΑ: Κατανομή κρατικής οικονομικής ενίσχυσης έτους 2015 (α δόση) στα δικαιούχα πολιτικά κόμματα και συνασπισμούς πολιτικών κομμάτων. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ Α. ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Κ.Υ. Β. ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒ/ΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 15 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΥΡΙΩΝ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ...21 ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΛΕΙΔΙΑ...23 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Φιλελευθερισμός και δημοκρατία στα ΜΜΕ...25 Εκφώνηση καταλόγου ελέγχου 1...31 Ενδεικτική απάντηση καταλόγου ελέγχου 1...32 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου περιλαμβάνει: Άσκηση νομοθετικής εξουσίας Άσκηση δημοκρατικού ελέγχου

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου περιλαμβάνει: Άσκηση νομοθετικής εξουσίας Άσκηση δημοκρατικού ελέγχου Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποτελεί το εκλεγμένο κοινοβουλευτικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εκλέγεται κάθε πέντε χρόνια με άμεσες, γενικές εκλογές που διεξάγονται την ίδια περίοδο στα κράτη μέλη. Τον

Διαβάστε περισσότερα

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Η επιστολή ή το γράμμα είναι ένα είδος επικοινωνιακού λόγου, πολύ χρήσιμο για την κοινωνική μας ζωή. Υπάρχουν διάφορα είδη επιστολών. Μια επιστολή μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα