Επικαιρότητες Οι επιπτώσεις της χρήσης της κινητής τηλεφωνίας στο σύστημα ακοής και ισορροπίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Επικαιρότητες Οι επιπτώσεις της χρήσης της κινητής τηλεφωνίας στο σύστημα ακοής και ισορροπίας"

Transcript

1 Ωτορινολαρυγγολογία - Χειρουργική Κεφαλής & Τραχήλου: τεύχος 27, Ιανουάριος - Φεβρουάριος - Μάρτιος 2007, σελίδες 8-20 Επικαιρότητες Οι επιπτώσεις της χρήσης της κινητής τηλεφωνίας στο σύστημα ακοής και ισορροπίας Πολυκεντρική βιβλιογραφική μελέτη πανεπιστημιακών ωτορινολαρυγγολογικών κλινικών Ιωαννίνων, Κρήτης και ακοολογικού κέντρου Ερρίκος Ντυνάν (International bibliographic Review and Experience) ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ 1, ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΒΕΛΕΓΡΑΚΗΣ 2, ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΣΤΑΝΙΟΥΔΑΚΗΣ 3, ΕΛΠΙΔΑ ΠΑΣΣΟΥ 4, ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΑΒΑΛΑΣ 5 1 Καθηγητής ΩΡΛ Κλινικής Παν/μίου Ιωαννίνων, 2 Αναπλ. Καθηγητής ΩΡΛ Κλινικής Παν/μίου Κρήτης, 3 Αναπλ. Καθηγητής ΩΡΛ Κλινικής Παν/μίου Ιωαννίνων, 4 Επιμελήτρια Νοσ. «Ερρίκος Ντυνάν», 5 Διευθυντής Ακοολογικού Νοσ. «Ερρίκος Ντυνάν» Περίληψη Η χρήση των κινητών τηλεφώνων δε φαίνεται να προκαλεί βραχυπρόθεσμα βλάβες στο σύστημα ακοής και ισορροπίας (έξω, μέσο και έσω ους, αίθουσα και ημικύκλιοι σωλήνες, κεντρική ακουστική και αιθουσαία οδός). Ειδικότερα, αναφέρεται ότι έκθεση στο ηλεκτρομαγνητικό πεδίο που εκπέμπεται από τα κινητά τηλέφωνα για χρονικό διάστημα 30 λεπτών, δεν προκαλεί άμεση βλάβη στο έσω ους και την κεντρική ακουστική και αιθουσαία οδό. Η μακροχρόνια έκθεση στην ηλεκτρομαγνητική και θερμική ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων δεν είναι εύκολο να εκτιμηθεί αποτελεσματικά επί του παρόντος, λόγω του σχετικά βραχέος χρονικού διαστήματος, περίπου μιας 15ετίας, διάδοσής τους στις περισσότερες χώρες. Παρά ταύτα, πιθανολογείται αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης ακουστικού νευρινώματος, σε μακροχρόνια και εντατική χρήση κινητού τηλεφώνου. Η επίδραση κινητών τηλεφώνων μπορεί να επηρεάσει τον πραγματικό χρόνο αντίδρασης, τη μάθηση και τη μνήμη των ανθρώπων. Έως ότου περαιτέρω μελέτες, με το πλήρωμα του χρόνου, διαλευκάνουν τη μακροχρόνια επίδραση της κινητής τηλεφωνίας στο όργανο της ακοής και της ισορροπίας θα πρέπει: 1. Να απαγορεύεται η χρήση των κινητών τηλεφώνων στα παιδιά. 2. Να χρησιμοποιούνται από τους ενήλικες συσκευές Hands- free, που περιορίζουν την ηλεκτρομαγνητική και θερμική ακτινοβολία στο ελάχιστο. Λέξεις κλειδιά: κινητή τηλεφωνία, ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, θερμική ακτινοβολία, ίλιγγος, εμβοές, ακουστικό νευρίνωμα. Γενικότητες Την τελευταία δεκαετία, η ανάπτυξη της σύγχρονης τεχνολογίας έχει αυξήσει σημαντικά την ένταση των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων που υπάρχουν στο περιβάλλον. Η ευρεία διάδοση της κινητής τηλεφωνίας αποτελεί ένα από τα αντικείμενα προβληματισμού, σχετικά με την επίδραση των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων στον ανθρώπινο οργανισμό και, κυρίως, στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Για το λόγο αυτό, τα τελευταία χρόνια έχει διεξαχθεί ένα πλήθος μελετών προκειμένου να διερευνηθεί ο βαθμός και το είδος των παραπάνω. Οι εργαστηριακές μελέτες, γενικά, δείχνουν ότι η επίδραση χαμηλού ενεργειακού πεδίου ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας μπορεί να προκαλέσει δομικές και λειτουργικές μεταβολές στην κυτταρική μεμβράνη, οδηγώντας σε παθολογική κυτταρική απόκριση. Υποστηρίζεται ότι η κυτταρική μεμβράνη είναι ευαίσθητη στην επίδραση ηλεκτρομαγνητικού πεδίου χαμηλών συχνοτήτων. Στις υψηλές συχνότητες δεν επάγονται αξιόλογες κυτταρικές μεταβολές. Το πεδίο δύναται να επηρεάσει την κυτταρική μεμβράνη και πιθανά να επιδράσει στη δομή και λειτουργία του κυτταροπλάσματος. Οι ηλεκτρομαγνητικές αυτές επιδράσεις, αν όντως ισχύουν, μπορεί να προκαλέσουν μια ποικιλία ηλεκτροφυσιολογικών αλλαγών στα ζώντα κύτταρα (Repacholi, 1998) 1. Ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο δε φαίνεται να επιδρά στη συχνότητα εμφάνισης μεταλλάξεων σε έναν αριθμό μελετών, συμπεριλαμβανομένων μυκήτων και λεμφικών κυττάρων ποντικιών. Επίσης, δε φαίνεται να επηρεάζει τη συχνότητα με την οποία εμφανίζονται χρωμοσωμιακές ανωμαλίες στα ανθρώπινα κύτταρα (IEGMP: Independent Expert Group on Mobile Phones, 2000) 2. Αρκετές μελέτες υποστηρίζουν ότι η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία μπορεί να επηρεάσει άμεσα το DNA. Στις μελέτες αυτές (Lai) 3,4 αναφέρονται ποσοτικά δεδομένα, σύμφωνα με τα οποία η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία μπορεί να οδηγήσει σε μια ποικιλία λαθών, όπως στην ατελή πέψη του γενετικού υλικού κατά την απόπτωση και την εμφάνιση ενός ασυνήθιστου πολλαπλού θρυμματισμού του DNA (IEGMP, 2000 / Malyapa) 2-5,6,7. Οι περισσότερες μελέτες που έγιναν σε πειραματόζωα για τον καρκίνο, έχουν

2 Εμβοές Ίλιγγος Κεφαλαλγία Διάσπαση προσοχής Διαταραχές μνήμης? Διαταραχές μάθησης Πα ράταση χρόνου αντίδρασης Ακουστικό νευρίνωμα Ηλεκτρομαγνητικό πεδίο κινητού τηλεφώνου Οπισθοκοχλιακός όγκος Ακουστικό Νευρίνωμα δείξει πως η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία σχετίζεται με την αύξηση του ρυθμού της καρκινογένεσης, αυξάνοντάς τον σημαντικά όταν συνδυάζεται με την έκθεση σε γνωστά καρκινογόνα (IEGMP, 2000) 2. Ωστόσο, οι απόψεις για την επίδραση στην επίπτωση της ογκογένεσης, είναι διφορούμενες. Σε εργασίες σχετικά με τον καρκίνο, το IEGMP (2000) 2 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία μπορεί να οδηγήσει σε ογκογένεση, να ενισχύσει την επίδραση γνωστών καρκινογόνων ουσιών και να προάγει την ανάπτυξη διεισδυτικών μορφών καρκίνου. Ωστόσο, σε κάποιες μελέτες, η ένταση της ακτινοβολίας ήταν τόσο υψηλή, ώστε τα αποτελέσματα που προέκυψαν να θεωρηθούν ότι οφείλονται στη θερμότητα που αναπτύχθηκε και όχι στην ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Τόσο στις in vitro όσο και στις in vivo μελέτες έχει φανεί πως ούτε η οξεία, ούτε η χρόνια επίδραση ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας είναι δυνατόν να προκαλέσει αύξηση της συχνότητας των μεταλλάξεων και των χρωμοσωμιακών ανωμαλιών, εφόσον η θερμοκρασία του περιβάλλοντος παραμένει σε φυσιολογικά επίπεδα (UNEP: United Nations Environmental Program / WHO: World Health Organization / IRPA: International? Εικόνα 1. Πιθανές συνέπειες της επίδρασης του ηλεκτρομαγνητικού πεδίου που εκπέμπουν τα κινητά τηλέφωνα στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Radiation Protection Activities, 1993) 13. Με βάση το γεγονός αυτό, δεν μπορεί να υποστηρίξει κανείς με βεβαιότητα ότι η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία είναι δυνατόν να λειτουργήσει ως επαγωγέας σχηματισμού όγκου. Παρ ότι ένας μεγάλος αριθμός μελετών για τον καρκίνο σε πειραματόζωα υποστηρίζει πως υπάρχει συμμετοχή στην αύξηση της συχνότητας ανάπτυξης κάποιων μορφών καρκίνου, όπως και τη συνέργιά της μαζί με γνωστά καρκινογόνα στη διαδικασία της καρκινογένεσης, ωστόσο, ακόμη και σ αυτές υπάρχει διαφωνία για το βαθμό που η ακτινοβολία επιδρά στην ανάπτυξη του καρκίνου. (ICNIRP: International Council on Non-Ionizing Radiation Protection, 1998 / Moulder, 1999) 4,15,16. Εκτός από τις μελέτες που έχουν γίνει σχετικά με την επίδραση της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας στην καρκινογένεση, έχουν διεξαχθεί μελέτες σχετικά με τις γενικότερες επιπτώσεις στον ανθρώπινο οργανισμό. Οι μελέτες αυτές αφορούν στη σχέση της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με την εμφάνιση πονοκεφάλων, γενικής αδιαθεσίας, μικρής διάρκειας απώλειας μνήμης, ναυτίας, αλλαγών στο φυσιολογικό ηλεκτροεγκεφαλογράφημα και άλλων διαταραχών του κεντρικού νευρικού συστήματος, όπως και διαταραχών ύπνου. Ανεπίσημες μελέτες, από διάφορες χώρες αναφέρουν, επίσης, υποκειμενικά ενοχλήματα, όπως πονοκεφάλους που συνδέονται με τη χρήση κινητού τηλεφώνου. Το κατά πόσο η έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικό πεδίο χαμηλής συχνότητας μπορεί να προκαλέσει τις υποκειμενικές αυτές εκδηλώσεις δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί (Repacholi, 1998) 1. Κάποια άτομα παρουσιάζουν αυξημένη ευαισθησία στην επίδραση ηλεκτρομαγνητικού πεδίου. Τα πιο κοινά συμπτώματα θεωρούνται, ο πονοκέφαλος, η αϋπνία, το «μούδιασμα» του δέρματος, η εμφάνιση εξανθήματος, καθώς και η αδυναμία προσήλωσης και η ζάλη. Οι μέχρι τώρα εργασίες υποστηρίζουν πως τα συμπτώματα αυτά είναι ψυχοσωματικά και δε σχετίζονται με τη χρήση κινητών τηλεφώνων. Mεταξύ των εργασιών που έχουν διεξαχθεί, τόσο σε ανθρώπους όσο και σε πειραματόζωα, σχετικά με την επίδραση των κινητών τηλεφώνων στα διάφορα συστήματα, υπάρχουν κάποιες που αφορούν στο κεντρικό νευρικό σύστημα και την ακουστική οδό. Αρκετές απ αυτές εστιάζουν σε πιθανές ηλεκτροφυσιολογικές διαταραχές, που μπορεί να προκαλεί η χρήση των κινητών τηλεφώνων στην ακουστική οδό και τυχόν επιζήμιες επιδράσεις στο όργανο της ακοής. Για τον προσδιορισμό της επίδρασης στην ακουστική οδό, πραγματοποιήθηκαν μελέτες όχι μόνο σε πειραματόζωα, αλλά και σε ανθρώπους χρήστες κινητών τηλεφώνων. Μια μελέτη σε ανθρώπους πραγματοποίησε ο Cagatay Oysu και οι συνεργάτες του 17. Ο σκοπός αυτής ήταν να αποτιμηθεί η βραχυπρόθεσμη επίδραση της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας των κινητών τηλεφώνων με τη χρήση προκλητών ακουστικών δυναμικών στον άνθρωπο. Στη μελέτη αυτή συμμετείχαν 18 υγιείς, ενήλικες εθελοντές. Χρησιμοποιήθηκαν κινητά τηλέφωνα που εξέπεμπαν σε συχνότητα 900 ΜΗz και με ειδικό δείκτη απορρόφησης (SAR) 0.82 W/Kg. Τα κινητά τηλέφωνα τοποθετήθηκαν απευθείας στο δεξί αυτί των εθελοντών για χρονικό διάστημα 15 λεπτών. Οι εθελοντές υποβλήθηκαν σε προκλητά ακουστικά δυναμικά, τόσο πριν, όσο και αμέσως μετά την έκθεσή τους σε ερέθισμα click 10

3 έντασης 60 και 80 db nhl. Οι κυματομορφές των προκλητών δυναμικών που ελήφθησαν αξιολογήθηκαν από έμπειρο ακοολόγο. Οι διαφορές των απόλυτων λανθανόντων χρόνων των κυμάτων I, III και IV πριν και μετά την έκθεση δεν ήταν σημαντικές (Ρ > 0,05). Αντίστοιχα και οι διακυματικοί λανθάνοντες χρόνοι μεταβίβασης του ερεθίσματος μεταξύ των κυμάτων I-III, I-IV και III-IV δεν παρουσίασαν σημαντικές διαφορές στις συχνότητες 60 και 80 db nhl (Ρ > 0,05). Το συμπέρασμα της μελέτης αυτής ήταν ότι η οξεία έκθεση σε ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία κινητού τηλεφώνου δεν προκαλεί αλλαγές στους απόλυτους λανθάνοντες χρόνους στα προκλητά ακουστικά δυναμικά. Ωστόσο, ο Cagatay υποστηρίζει ότι αυτό δε σημαίνει πως μπορεί κανείς να κάνει ανεξέλεγκτη χρήση της κινητής τηλεφωνίας, γιατί στη συγκεκριμένη μελέτη δεν εξετάστηκαν βιολογικές και νευροφυσιολογικές αλλαγές, που μπορεί να συμβαίνουν και δεν ανιχνεύονται με τη χρήση των προκλητών ακουστικών δυναμικών. Επιπρόσθετα, στη μελέτη αυτή δεν ελέγχθηκε η μακροχρόνια επίδραση που μπορεί να έχει η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Μια ακόμη μελέτη σε ανθρώπους πραγματοποιήθηκε από τον Orhan Ozturan et al 18. Η βασική σκέψη ήταν ότι, αν και στη βιβλιογραφία δεν έχει καταγραφεί πτώση της ακοής από χρήση κινητού τηλεφώνου, ωστόσο θα πρέπει να ελεγχθεί αν ο κοχλίας έχει κάποια ευαισθησία στην επίδραση της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας και αυτό μπορεί να ανιχνευτεί με μεταβολές στις ωτοακουστικές εκπομπές. Τριάντα εθελοντές με φυσιολογική ακοή εκτέθηκαν στην επίδραση κινητού τηλεφώνου για 10 λεπτά. Οι εθελοντές ελέγχθηκαν πριν και μετά την έκθεση με ωτοακουστικές εκπομπές. Δε σημειώθηκαν σημαντικές αλλαγές στις ωτοακουστικές εκπομπές κανενός από τους εθελοντές και κανένα από τα άτομα αυτά δεν παραπονέθηκε για μείωση των επιπέδων της ακοής. Στην εργασία αυτή χρησιμοποιήθηκαν μόνο ωτοακουστικές εκπομπές για τη μελέτη των πιθανών επιδράσεων της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας στο ακουστικό όργανο και βάση αυτής η δεκάλεπτη έκθεση δε φαίνεται να επιδρά στο έσω ους. Ακόμη μία μελέτη της επίδρασης της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας κινητών τηλεφώνων πραγματοποίησε ο Noritoshi Arai και οι συνεργάτες του 19. Στη μελέτη αυτή συμμετείχαν 15 ενήλικες εθελοντές χωρίς προβλήματα υγείας και με φυσιολογική ακοή. Ο χρόνος έκθεσης ήταν 30 λεπτά και οι εθελοντές ελέγχθηκαν με τρεις διαφορετικές ηλεκτροφυσιολογικές τεχνικές, τα προκλητά ακουστικά δυναμικά (ΑΒR), τα (ABR-Rs) και τα διάμεσα φλοιϊκά δυναμικά (MLR). Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι τα κύματα I, III και IV τόσο στα προκλητά ακουστικά δυναμικά, όσο και στο ΑΒR-Rs, δεν παρουσίασαν σημαντικές αλλαγές μετά από 30 λεπτά έκθεσης σε ηλεκτρομαγνητικό πεδίο κινητού τηλεφώνου. Ωστόσο, τα ευρήματα αυτά έρχονται σε πλήρη αντιδιαστολή με τα αποτελέσματα της μελέτης του Kellenyi και των συνεργατών του 20, που αναφέρουν ότι η έκθεση στο ηλεκτρομαγνητικό πεδίο κινητού τηλεφώνου για χρονικό διάστημα 15 λεπτών έχει ως αποτέλεσμα την καθυστέρηση του κύματος V κατά 0,2 ms στα προκλητά ακουστικά δυναμικά. Αν όντως ισχύει αυτό, τότε υπάρχει σημαντικό πρόβλημα. Παρ ότι και στις δύο εργασίες χρησιμοποιήθηκαν οι ίδιες τεχνικές για την αξιολόγηση της λειτουργίας της ακουστικής οδού, τα αποτελέσματα διαφέρουν. Τα αρνητικά αποτελέσματα της μελέτης του Noritoshi Arai και των συνεργατών του συμφωνούν με αυτά του Ozturan και των συνεργατών του, που δεν εντόπισαν αλλαγές στις ωτοακουστικές εκπομπές. Η έλλειψη αλλαγών στα προκλητά ακουστικά δυναμικά δηλώνει πως τα βασικά μονοπάτια, που μεσολαβούν στη μεταβίβαση του ερεθίσματος από τον κοχλία στο φλοιό δεν επηρεάζονται από την επίδραση του κινητού τηλεφώνου. Ακόμη, τα αρνητικά αποτελέσματα της μελέτης του Ozturan και των συνεργατών του δείχνουν πως η δεκάλεπτη έκθεση δε φαίνεται να επηρεάζει το έσω ους. Ωστόσο, παραμένει το σημαντικό μειονέκτημα ότι και σ αυτήν την εργασία μελετήθηκε η βραχυχρόνια επίδραση του κινητού τηλεφώνου, αν και υπάρχουν μελέτες που υποστηρίζουν την ύπαρξη ηλεκτροφυσιολογικών αλλαγών στην ακουστική οδό, ακόμη και σε βραχυχρόνια έκθεση στην ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία κινητών τηλεφώνων. Σ άλλη μελέτη, η τεχνική που χρησιμοποιήθηκε για να εντοπιστούν οι πιθανές αλλαγές στην ηλεκτροφυσιολογία του κεντρικού νευρικού συστήματος, μετά την επίδραση κινητών τηλεφώνων, ήταν το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα. Η συγκεκριμένη μελέτη παρουσιάζει την ιδιαιτερότητα ότι η λήψη του εγκεφαλογραφήματος γίνεται τόσο πριν και μετά τη χρήση κινητού τηλεφώνου, όσο και κατά τη διάρκεια της χρήσης του, καθώς οι μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν για διαφορετικά χρονικά διαστήματα έκθεσης στην ακτινοβολία. Στη μελέτη αυτή συμμετείχαν 24 υγιή άτομα. Οι τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν ήταν το εγκεφαλογράφημα επιφανείας σε ηρεμία και το phaselocked neural responses σε ακουστικά ερεθίσματα. Η μελέτη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων επηρεάζει τη νευρική δραστηριότητα στους ανθρώπους κατά τη διάρκεια της λειτουργίας του κινητού τηλεφώνου. Ο βαθμός της επίδρασης σε σχέση με το χρόνο δεν μπορεί να προσδιοριστεί επακριβώς. Ο S.A. Counter σε μια εργασία του μελέτησε τη μακροπρόθεσμη επίδραση της εγκεφαλικής διέγερσης που προκαλείται από την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία στην ακουστική οδό και τις αλλοιώσεις στις φυσιολογικές παραμέτρους των προκλητών ακουστικών δυναμικών και στις νευροανατομικές δομές κατά μήκος της ακουστικής οδού για χρονικό διάστημα 12 μηνών σε κουνέλια 21. Τα κουνέλια εκτέθηκαν σε τεχνητό ηλεκτρομαγνητικό πεδίο, μαγνητικής ισχύος 2,0 Tesla μέσω μαγνητικού πηνίου που τοποθετήθηκε πάνω από το κρανίο τους με τέτοιο τρόπο έτσι ώστε να επιδρά μόνο στο ένα από τα δύο αυτιά. Οι κυματομορφές των προκλητών δυναμικών τόνων και clicks πριν και μετά την έκθεση στην ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία ήταν όμοιες και δε διέφεραν σημαντικά για τα αυτιά που ήταν προστατευμένα, γεγονός που οδήγησε στην υπόθεση ότι ο κοχλίας που προστατευόταν δε φαίνεται να επηρεάστηκε από την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Ο απόλυτος λανθάνων χρόνος και τα απόλυτα εύρη των επαρμάτων των θετικών κυμάτων Ρ1, Ρ3 και Ρ4, καθώς και οι διακυματικοί λανθάνοντες χρόνοι στα προκλητά ακουστικά δυναμικά, ήταν εντός των φυσιολογικών ορίων στα προστατευμένα αυτιά των εκτεθειμένων κουνελιών και αντίστοιχα με αυτά των φυσιολογικών πριν την έκθεση. 12

4 Το κύμα Ρ3 στα μη προστατευμένα αυτιά των κουνελιών που εκτέθηκαν στην ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία ήταν σημαντικά διαφορετικό από τα φυσιολογικά, όσον αφορά στο απόλυτο εύρος και στον απόλυτο λανθάνοντα χρόνο. Ο απόλυτος λανθάνων χρόνος και το απόλυτο εύρος των άλλων επαρμάτων στα προκλητά δυναμικά των μη προστατευμένων αυτιών δε διέφεραν σημαντικά πριν και μετά την έκθεση. Η ιστολογική εξέταση περιοχών των κοχλιακών πυρήνων και του κάτω διδυμίου, δηλαδή των περιοχών από όπου πιθανά πηγάζουν τα κύματα Ρ2 και Ρ5 στα ακουστικά προκλητά δυναμικά, δεν έδειξε να υπάρχουν αλλαγές στην κυτταρική οργάνωση και ιστολογικές αλλοιώσεις. Τελικά, δεν παρατηρήθηκαν επιβλαβείς επιδράσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας στην ακουστική οδό σε κουνέλια που εκτέθηκαν για μακρό χρονικό διάστημα, σε υψηλής έντασης και χαμηλής συχνότητας χρονικά μεταβαλλόμενο μαγνητικό πεδίο. Η επίδραση στην ακουστική οδό μελετήθηκε και από τον Ahmet Kizilay et al 22. Ο σκοπός της εργασίας ήταν να μελετηθεί η επίδραση της χρόνιας έκθεσης της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας των κινητών τηλεφώνων στο έσω ους ενήλικων και αναπτυσσόμενων ποντικιών, χρησιμοποιώντας ωτοακουστικές εκπομπές. Κάθε μέρα, τα 7 από τα 14 ενήλικα ποντίκια εκτίθενται σε ηλεκτρομαγνητικό πεδίο κινητού τηλεφώνου, με μια κατάλληλα διαμορφωμένη διάταξη, επί 30 μέρες, ενώ τα υπόλοιπα 7 ποντίκια αποτέλεσαν την ομάδα των μαρτύρων. Και οι δύο ομάδες ελέχθησαν με ωτοακουστικές εκπομπές τόσο πριν, όσο και μετά την έκθεση στην ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Αντίστοιχες μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν και σε νεογέννητα ποντίκια, τα οποία μετείχαν στο πείραμα από τη δεύτερη μέρα της γέννησής τους. Στη μελέτη αυτή δε διαπιστώθηκαν αξιόλογες αλλαγές στις ωτοακουστικές εκπομπές πριν και μετά την έκθεση των ποντικιών σε ηλεκτρομαγνητικό πεδίο κινητού τηλεφώνου. Συμπερασματικά, δε φαίνεται να προκαλούνται αλλοιώσεις στο έξω, μέσο και έσω αυτί σε χρήση κινητού τηλεφώνου, για μια ώρα την ημέρα για 30 μέρες. Η ευρεία χρήση των κινητών τηλεφώνων δημιούργησε το ερώτημα κατά πόσο επιδρά η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Προκειμένου να μετρηθεί η επίδραση αυτή στους νευροδιαβιβαστές του κεντρικού νευρικού συστήματος, αναπτύχθηκε ένα πρωτόκολλο ανίχνευσης των νευροδιαβιβαστών που στηρίχθηκε στην ανοσοϊστοχημεία και την απεικόνιση. Το γ-βινυλ-gaba (GVG), που είναι ένας αναστολέας της GABA-τρανσαμινάσης, ενέθηκε σε ποντικούς για να αυξήσει τη συγκέντρωση του GABA στο κεντρικό νευρικό σύστημα (Anne-Laure Mausset- Bonnefont, 2004) 23. Η συγκέντρωση του GABA στα κύτταρα υπολογίστηκε με ανοσοϊστοχημεία και με μειωμένη ποσοτική ακρίβεια με ανάλυση εικόνας. Το πρωτόκολλο αυτό χρησιμοποιήθηκε για να μελετηθεί η επίδραση της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας συχνότητας 900 MHz στη συγκέντρωση του GABA στα παρεγκεφαλιδικά κύτταρα. Ελέγχθηκαν τόσο η παλμική εκπομπή ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με ειδικό δείκτη απορρόφησης (SAR) 4 W/kg, όσο και η συνεχής εκπομπή με μέγιστο ειδικό δείκτη απορρόφησης SAR 32 W/kg. Στη συγκεκριμένη εργασία παρατηρήθηκε μια εκλεκτική υποβάθμιση της σημασμένης περιοχής της στιβάδας των κυττάρων Purkinje μετά από την έκθεση στην ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία και, ταυτόχρονα, μια μείωση στην οπτική πυκνότητα και στις τρεις στιβάδες μετά από την έκθεση σε συνεχές πεδίο. Παρ ότι δεν είναι σαφές αν η επίδραση αυτή είναι αποτέλεσμα θερμικών μεταβολών στους ιστούς, γενικά φαίνεται πως η έκθεση σε υψηλά ηλεκτρομαγνητικά πεδία προκαλεί μια μείωση της συγκέντρωσης του GABA στα κύτταρα της παρεγκεφαλίδας. Εκθέτοντας μόνο το κεφάλι των ποντικιών για 15 λεπτά σε παλμικό ηλεκτρομαγνητικό πεδίο συχνότητας 900 MHz και με μέγιστο ειδικό δείκτη απορρόφησης του εγκεφάλου 6 W/kg, προκαλείται ισχυρή νευρογλοιακή αντίδραση στον εγκέφαλο. Η επίδραση αυτή, η οποία υποδηλώνει νευρωνικές βλάβες, παρατηρήθηκε ιδιαίτερα στο νεοραβδωτό σχηματισμό. Παρ ότι η γενική κινητική συμπεριφορά των ποντικιών δεν υπέστη σημαντικές μεταβολές στο σύντομο αυτό χρονικό διάστημα, τα αποτελέσματα αυτά αποτελούν ένδειξη για άμεσες κυτταρικές και μοριακές μεταβολές στον εγκέφαλο του ποντικιού, μετά από οξεία έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικό πεδίο κινητού τηλεφώνου. Σε μια άλλη μελέτη φάνηκε πως η πεντάλεπτη έκθεση σε παλμικό πεδίο συχνότητας 880 MHz μειώνει σημαντικά το επίπεδο σύνδεσης του (Lai H) 3 Muscimol στα συναπτοσώματα που παράγονται από τον εγκέφαλο (Kolomytkin et al., 1994) 24. Παρ ότι οι παράμετροι έκθεσης που μελετήθηκαν στις δύο μελέτες είναι διαφορετικές, τα αποτελέσματα και των δύο συμφωνούν πως οι υποδοχείς του GABA είναι ευαίσθητοι στην ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Άλλες συχνότητες (κυρίως MHz) φαίνεται να προκαλούν μεταβολές σε αρκετά συστήματα νευροδιαβιβαστών, στις λειτουργίες απελευθέρωσης και πρόσδεσης των υποδοχέων (Lai, 1994) 25. Ένας άλλος πιθανός μηχανισμός επίδρασης των κινητών είναι η άμεση επίδραση στη φωσφορυλίωση υπομονάδων με τη μεταβολή συγκεντρώσεων ενδοκυττάριων ενζύμων, όπως κινάσες και φωσφατάσες. Η υπόθεση αυτή φαίνεται να στηρίζεται σε διάφορες μελέτες, οι οποίες δείχνουν ότι η έκθεση στην ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία που εκπέμπουν τα κινητά τηλέφωνα είναι ικανή να μεταβάλλει την έκφραση διαφορετικών ενζύμων σε μια μεγάλη ποικιλία κυττάρων και ιστών (Moustafa et al 2001/ Pacini et al., 2002) 26/27. Επιπρόσθετα στις μοριακές επιδράσεις, η υπερκινητικότητα του γλουταμινεργικού συστήματος μπορεί να ενεργοποιήσει ενδοτοξικά μονοπάτια, που έχουν ως αποτέλεσμα το stress των νευρικών κυττάρων και/ή το θάνατο (Sattler and Tymianski, 2000) 28. Πράγματι, έχει σημειωθεί ότι ισχυρή νευρογλοιακή δραστηριότητα συμβαίνει σε διαφορετικά τμήματα του εγκεφάλου μετά από τη χρήση του κινητού τηλεφώνου. Επειδή δεν έχει διαπιστωθεί άμεση επίδραση στα αστροκύτταρα, το μόνο που μπορεί να θεωρηθεί είναι ότι η νευρογλοιακή επαναδιέγερση αντανακλά βλάβες σε νευρικά κύτταρα, που προκαλούνται από τοπική υπερδραστηριότητα του γλουταμινεργικού συστήματος και/ή την έλλειψη ισορροπίας μεταξύ συστημάτων ενεργοποίησης και αναστολής (French et al., 2001/ Leszczynski et al., 2002) 29/30. Όσον αφορά σε αυτό, ήδη έχει δειχθεί ότι η έκθεση στην ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία προκαλεί κυτταρικό θάνατο σε διάφορους τύπους κυττάρων μέσω μοριακών μονοπατιών που εμπλέ- 14

5 κονται σε ενδοτοξικά γεγονότα, όπως η σύνθεση heat shock πρωτεϊνών(koroshetz and Bonventre, 1994) 31 Παρά τις βιοχημικές και μοριακές επιδράσεις στον εγκέφαλο, αυτές δε φαίνεται να ακολουθούνται από εμφανείς επιρροές στη γενική κινητική συμπεριφορά. Πράγματι, τα αντανακλαστικά, τα οποία χρειάζονται την απαραίτητη ρύθμιση από το φλοιό και το νεοραβδωτό, δε φαίνεται να επηρεάζονται ούτε άμεσα, ούτε και μετά από 24 ώρες από την έκθεση. Αυτό συμφωνεί με την απουσία εμφανών επιδράσεων, μετά από αντίστοιχη έκθεση σε γενικές λειτουργίες, όπως η μάθηση και η μνήμη (Dubreuil et al., 2002/ Dubreuil et al., 2003) 32/33. Ουσιαστικά, αυτό που προέκυψε είναι ότι οι μεταβολές που παρατηρήθηκαν στη συγκεκριμένη μελέτη μπορεί να μην είναι από μόνες τους ικανές να επηρεάσουν τη συμπεριφορά και/ ή ότι η ευαισθησία των δοκιμασιών για τον έλεγχο της συμπεριφοράς πρέπει να είναι αρκετά χαμηλή για να δώσει αποτελέσματα που θα συμβαδίζουν με τις βιοχημικές αλλαγές που συνέβησαν. Η επίδραση της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας κινητών τηλεφώνων μπορεί να επηρεάσει τον πραγματικό χρόνο αντίδρασης, τη μάθηση και τη μνήμη των ανθρώπων (Koivisto et al., 2000a/ Koivisto et al., 2000b) 34/35. Συμπεράσματα Η κινητή τηλεφωνία πρωτοεμφανίστηκε στο τέλος της δεκαετίας του Η Σουηδία ήταν μια από τις χώρες που χρησιμοποίησε πρώτη σε ευρεία κλίμακα τα κινητά τηλέφωνα. Mε την ευρεία διάδοσή τους άρχισε να παρατηρείται ένας σημαντικός αριθμός ερευνών, σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις στην υγεία των χρηστών τους. Η αφθονία των κινητών τηλεφώνων έχει αυξήσει την ανησυχία για τους σχετιζόμενους με την ακτινοβολία κινδύνους, τόσο για την υγεία όσο και για την ευημερία, σε μεγάλες ομάδες του πληθυσμού (Pau HW et al, 2005). Οι επιπτώσεις της κινητής τηλεφωνίας στο σύστημα ακοής και ισορροπίας αποτελούν αντικείμενο μελέτης από ερευνητές από μακρού (πέραν της δεκαετίας), στα μεγαλύτερα ερευνητικά κέντρα του πλανήτη. Οι επιπτώσεις αυτές διακρίνονται σε άμεσες, βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της διεθνούς βιβλιογραφίας (Lahkola A et al 2006, Sievert U et al 2005, Takebayashi T et al 2006, Pau HW et al 2005, Lonn S et al 2004, Christensen HC et al 2004), η χρήση της κινητής τηλεφωνίας δεν προκαλεί βλάβη στο σύστημα ακοής και ισορροπίας, άμεσα και βραχυπρόθεσμα. Ο όρος «βραχυπρόθεσμα» περιλαμβάνει χρονικό ορίζοντα μέχρι και 10 ετών χρήσης κινητού τηλεφώνου. Όσον αφορά στις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της κινητής τηλεφωνίας, δεν έχει ξεκαθαρισθεί εάν υπάρχουν επιπτώσεις ή όχι. Ο κυριότερος λόγος είναι ότι η χρήση των κινητών τηλεφώνων ουσιαστικά άρχισε πριν 15 περίπου χρόνια (ανάλογα με το κράτος), ενώ η ευρεία διάδοση της κινητής τηλεφωνίας δεν ξεπερνά τα 10 χρόνια στις περισσότερες χώρες. Παρ όλα αυτά υπάρχει επιδημιολογική μελέτη που υποστηρίζει ότι η μακροχρόνια έκθεση του εγκεφάλου στην ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία από τη χρήση της κινητής τηλεφωνίας δεν επηρεάζει τη συχνότητα εμφάνισης όγκων του νευρικού συστήματος, επομένως και της ακουστικής και αιθουσαίας νευρικής οδού (Muscat JE et al 2006), αλλά υποστηρίζεται μια πιθανή αύξηση της συχνότητας εμφάνισης ορισμένων όγκων που αφορούν στο σύστημα ακοής και ισορροπίας, όπως π.χ. το ακουστικό νευρίνωμα (Lonn S et al 2004). Η βάση λειτουργίας των κινητών τηλεφώνων βρίσκεται στη χρήση ραδιοκυμάτων συχνότητας 450, 800/900 και 1800/1900 ΜΗz. Τα ραδιοκύματα των κινητών, βάσει ευρείας μελέτης που χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση (20 Δεκεμβρίου 2004), βρέθηκε ότι καταστρέφουν τα κύτταρα και το DNA σε εργαστηριακές συνθήκες. Ωστόσο, μια άλλη έρευνα που διενεργήθηκε σε 12 ευρωπαϊκές χώρες, δεν απέδειξε ότι τα κινητά αποτελούν κίνδυνο για την υγεία, αλλά πρέπει να ελεγχθούν οι επιπτώσεις τους και έξω από το εργαστήριο. Μια φιλανδική έρευνα (Ιούνιος 2002) έδειξε ότι μια πρωτεΐνη, η hsp27, η οποία συνδέεται με τη λειτουργία του αιματοεγκεφαλικού φραγμού, παρουσιάζει αυξημένη δραστηριότητα εξ αιτίας της ακτινοβολίας, με πιθανότητα η δραστηριότητα αυτή να προκαλεί αυξημένη διαπερατότητα του φραγμού. Μια πλειάδα συμπτωμάτων, όπως κεφαλαλγία, κόπωση, ναυτία, ζάλη, εμβοές και κατάθλιψη, συνδέεται με την επανειλημμένη ακτινοβολία των ηλεκτροχημικών συνάψεων του εγκεφάλου (Lincoln University, New Zealand). Σύμφωνα με έναν ανεξάρτητο ερευνητή (Dr. Cox, Physician, U.K.), τα παραπάνω συμπτώματα μαζί με διαταραχές προσανατολισμού και παροδική σύγχυση, ίσως οφείλονται σε αμφοτερόπλευρη διέγερση του τμήματος του νευρικού συστήματος που αποκαλείται αιθουσαίο σύστημα, που συντονίζει την ισορροπία και τον προσανατολισμό. Η συχνή χρήση των κινητών ελαττώνει σημαντικά τα επίπεδα μελατονίνης (μιας σημαντικής ορμόνης) για την πρόληψη εμφάνισης όγκων, διαταραχών ύπνου και αιθουσαίων διαταραχών. Δέκα και παραπάνω έτη χρήσης κινητού, υποστηρίζεται ότι αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης ακουστικού νευρινώματος (καλοήθης όγκος, αρχικά καταλαμβάνει τον έσω ακουστικό πόρο, αυξάνεται προοδευτικά και επεκτείνεται στη γεφυροπαρεγκεφαλιδική γωνία). Λαμβάνοντας υπ όψη την πλευρά χρήσης του κινητού, βρέθηκε ότι ο κίνδυνος ανάπτυξης του όγκου είναι σχεδόν τετραπλάσιος στη σύστοιχη πλευρά και φυσιολογικός στην αντίστοιχη (Οκτώβριος 2004, Karolinska Institute, Sweden). Τα παραπάνω ευρήματα επιβεβαιώνονται και από έρευνα του 2003 στο John Hopkins Hospital των U.S.A. Μέχρις ότου ολοκληρωθούν νέες μελέτες που να ξεκαθαρίζουν το θέμα της μακροπρόθεσμης επίδρασης της κινητής τηλεφωνίας στο σύστημα ακοής και ισορροπίας, καλό θα ήταν οι χρήστες κινητών τηλεφώνων να χρησιμοποιούν κατά τη διάρκεια των τηλεφωνικών ακροάσεων συσκευές τύπου "Hands-free", που μειώνουν την έκθεση στην ακτινοβολία σε ποσοστό 90% (Bit babik G et al 2003). Η έρευνα των επιπτώσεων της χρήσης των κινητών τηλεφώνων είναι σε εξέλιξη και αρκετά συμπεράσματα αναμένεται ακόμη να εξαχθούν. Αποτελέσματα O κίνδυνος από την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία των κινητών τηλεφώ- 16

6 νων σχετίζεται με δύο, κυρίως, βασικές υποθέσεις: Η μία αφορά στην κατανοητή θερμική αλληλεπίδραση ακτινοβολίας ιστού. H «μικροκυματική επίδραση» πιστεύεται ότι προκαλεί βλάβη μέσω της θέρμανσης των εκτεθειμένων περιοχών του σώματος (θερμική επίδραση). Η δεύτερη αφορά στην αλληλεπίδραση με τις μεταβολικές και λειτουργικές δραστηριότητες των κυττάρων και των ιστών (μη θερμική επίδραση). Πολλές μελέτες αρνούνται τις απειλές αυτές από τις επιδράσεις, ωστόσο άλλες τις θεωρούν σημαντικές (Health Physics 1996; 70:587-92, Health Physics 1998; 74: , Roosli M 2003, Wainwright P 2000, Repachioli MH (WHO) 1998 ). Η βιβλιογραφία (Health Physics 1996; 70:587-92, Repachioli MH 1998) σχετικά με το θέμα αυτό, επικεντρώνεται είτε στους θεωρητικά μακροχρόνιους, είτε στους βραχυχρόνιους κινδύνους. Μερικές δυσμενείς νευρολογικές επιδράσεις μπορεί να σχετίζονται με τη δεύτερη ομάδα, όπως κεφαλαλγίες κατά τη διάρκεια έκθεσης στην ηλεκτρομαγνητική (ΕΜ) ακτινοβολία (Frey AH 1998, Hocking B., 2003), αλλαγή των γνωσιακών λειτουργιών (Sandstorm M et al 2001, Edelstyn N et al 2002, Lee TM et al 2003, Haarala C et al 2003) ή επίδραση στο ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (Lebedeva NN. 2001, Huber R. 2002). Οι Pau et al (2005) με τη χρήση ηλεκτρονυσταγμογραφίας, μελέτησαν την επίδραση των κινητών τηλεφώνων στο αιθουσαίο σύστημα, χορηγώντας συνεχές και παλμικό ηλεκτρομαγνητικό πεδίο. Δεν παρατηρήθηκε νυσταγμός που να σχετίζεται με την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Αυτό σημαίνει απουσία σημαντικής θερμικής επίδρασης (> 0,1 o C) στο επίπεδο του οριζόντιου ημικυκλίου σωλήνα ή άλλης βλαπτικής μη θερμικής επίδρασης στο αιθουσαίο σύστημα. Επίσης, με τη χρήση θερμογραφίας υπέρυθρης ακτινοβολίας απέδειξαν ότι υπάρχει αύξηση της θερμοκρασίας στους ιστούς γύρω από την κεραία του κινητού τηλεφώνου, η οποία δεν ξεπερνά τους 0,1 0 C και θεωρείται μη σημαντική. Αυτό μπορεί να εξηγήσει τη θερμότητα ή το αίσθημα καύσου στο πτερύγιο, την ινιακή χώρα ή το δέρμα του προσώπου σε ευαίσθητα άτομα, δεν μπορεί ωστόσο να επηρεάσει δομές που βρίσκονται βαθιά στο κρανίο, όπως το αιθουσαίο όργανο (Pau et al 2005). Αντίθετα, σύμφωνα με τους Van Leeuwen et al, η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων μπορεί να αυξήσει τη θερμοκρασία του εγκεφάλου κατά 0,1 ο C (Van Leeuewen GM, 1999). Η κοχλιακή λειτουργία, εκτιμώμενη με ωτοακουστικές εκπομπές (ΟΑΕ) από τους Ozturan et al (2002), έχει αποδειχθεί ότι δεν επηρεάζεται από την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία του κινητού τηλεφώνου. Η επίδραση των ηλεκτρομαγνητικών (ΕΜ) πεδίων στην οπισθοκοχλιακή λειτουργία έχει εξετασθεί, χρησιμοποιώντας προκλητά ακουστικά δυναμικά σε διάφορες μελέτες, οι οποίες κατέληξαν σε διαφορετικά αποτελέσματα. Οι Kellenyi et al (1999), βρήκαν μεταβολή στο κύμα V, που υποδηλώνει κάποια επίδραση στο εγκεφαλικό στέλεχος, ενώ οι Arai et al (2003) δεν μπόρεσαν να αναπαράγουν τα αποτελέσματα αυτά. Ωστόσο, για τεχνικούς λόγους, καμία μελέτη δεν έκανε μετρήσεις ταυτόχρονα με τη χρήση κινητού τηλεφώνου, αλλά μόνο πριν ή αμέσως μετά. Σε αντίθεση με τις μελέτες που αναφέρθηκαν παραπάνω, οι Sievert et al (2005), κατέγραψαν τα προκλητά ακουστικά δυναμικά του εγκεφαλικού στελέχους (ABR) πριν, κατά τη διάρκεια και αμέσως μετά την έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικό πεδίο κινητού τηλεφώνου, συνεχές και παλμικό. Βρήκαν ότι δεν υπάρχει καμία μεταβολή στην καταγραφή των ABR, γεγονός που υποδηλώνει ότι δεν υπάρχει επίδραση στο εγκεφαλικό στέλεχος (Sievert U ìïíüöõëëá ôñßðôõ á ðïëõóýëéäá åéäéêü ó Þìáôá åõ åôþñéåò êüñôåò áößóåò ðñïóêëþóåéò äçìéïõñãßá êáôá ùñþóåùí ðåñéïäéêïý ôýðïõ ðåñéïäéêü åöçìåñßäåò âéâëßá ìïíïãñáößåò åéäéêýò åêäüóåéò åîåéäéêåõìýíåò åéêïíïãñáöþóåéò óþìá ëïãüôõðï êüñôá áõôïêüëëçôï ó åäéáóìüò êïõôéïý åôéêýôá åéäéêýò êáôáóêåõýò stands êáñôïëßíåò E K Ä Ï Ó Å É Ó Ê Á Õ Ê Á Ó KAFKAS PUBLICATIONS ÌÅÓÏÃÅÉÙÍ 215, ÁÈÇÍÁ, ÔÇË.: , FAX:

7 et al, 2005). Ταυτόχρονα με την αύξηση της χρήσης των κινητών τηλεφώνων, παρατηρήθηκε αύξηση της επίπτωσης των ενδοκράνιων όγκων (Inskip PD, 1995). Η έκθεση στην ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων επικεντρώνεται στις περιοχές που βρίσκονται κοντά στη συσκευή, δηλαδή στο μηνιγγικό και γλοιακό ιστό που βρίσκονται κοντά στην επιφάνεια του κρανίου, στην αιθουσαία μοίρα της VIII εγκεφαλικής συζυγίας, απ όπου ξεκινούν τα ακουστικά νευρινώματα και το ενδοκροταφικό τμήμα του προσωπικού νεύρου. (Rothman KJ. 1996, Dimbylow PJ. 1999). Σύμφωνα με διεθνείς μελέτες, τα κινητά τηλέφωνα είναι δυνατόν να αυξήσουν την επίπτωση των όγκων εγκεφάλου (Hardell L, 2002). Αντίθετα, οι Lonn et al (2005), σε μελέτη τους υποστηρίζουν ότι η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων δε σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης μηνιγγιώματος ή γλοιώματος. Σε παρόμοια συμπεράσματα καταλήγουν και οι Christensen et al (2005), Johansen C (2001). Ωστόσο, η καρκινογόνος επίδραση μετά από μακροχρόνια χρήση είναι ακόμα υπό συζήτηση. Όσον αφορά στο ακουστικό νευρίνωμα, οι Lonn et al (2005), παρατήρησαν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξής του μετά από χρήση κινητού τηλεφώνου τουλάχιστον για 10 χρόνια. Η συσχέτιση ήταν ισχυρότερη για όγκους στην ίδια πλευρά με αυτήν που συνήθως χρησιμοποιούσαν το κινητό τηλέφωνο. Για βραχυχρόνια χρήση κινητού τηλεφώνου και βραχεία λανθάνουσα περίοδο, δεν παρατήρησαν καμία συσχέτιση (Lonn S et al 2004). Σε παρόμοια αποτελέσματα κατέληξαν και άλλες μελέτες (Johansen C et al 2001, Hardell L 1999, Inskip PD 2001, Muskat JE 2002, Christensen HC et al 2004). Η μελέτη που παρουσιάζει αντίθετα αποτελέσματα είναι αυτή των Hardell et al, σύμφωνα με την οποία παρατηρείται αυξημένος κίνδυνος ανάπτυξης ακουστικού νευρινώματος μετά από βραχυχρόνια χρήση κινητού τηλεφώνου (Hardell L, 2002). Τέλος, οι Warren et al (2003), μελετώντας τους όγκους του ενδοκροταφικού τμήματος του προσωπικού νεύρου, παρατήρησαν ότι δεν υπάρχει καμία συσχέτιση με την κανονική χρήση κινητού τηλεφώνου. Oι Arai N et al, το 2003 σημειώνουν: Η τριαντάλεπτη ημερήσια χρήση του κινητού τηλεφώνου δεν ενοχοποιείται για τη δημιουργία βραχυπρόθεσμων βλαβών στην κεντρική ακουστική οδό. Βασιζόμενοι στις μεθόδους εξέτασης με προκλητά δυναμικά εγκεφαλικού στελέχους (ABR) και μέσα προκλητά δυναμικά εγκεφαλικού στελέχους (middle latency response / MLR), Η τριαντάλεπτη ημερήσια χρήση του κινητού τηλεφώνου δε δημιουργεί βραχυπρόθεσμες βλάβες στην ανθρώπινη κεντρική ακουστική οδό. Τέλος, οι Steitz H et al. το 2005 σημειώνουν: Ηλεκτρομαγνητική υπερευαισθησία (EHS) και υποκειμενικά προβλήματα υγείας σε σχέση με τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία των κινητών τηλεφώνων. Στις περιορισμένες έως τώρα επιστημονικές μελέτες, δεν υπάρχουν έγκυρα στοιχεία που να επιβεβαιώνουν το συσχετισμό προβλημάτων υγείας με την έκθεση στην ακτινοβολία της κινητής τηλεφωνίας. Εν τούτοις, τα μέχρι σήμερα διεθνή ερευνητικά δεδομένα στον τομέα αυτό, δε μας επιτρέπουν τον αποκλεισμό μακροπρόθεσμων επιπτώσεων στην υγεία του ανθρώπου. Η χρήση των κινητών τηλεφώνων έχει γίνει ευρέως γνωστή τα τελευταία 5 με 10 χρόνια. Η περίοδος, όμως, αυτή είναι ανεπαρκής για να καταλήξουμε σε αξιόπιστα συμπεράσματα αναφορικά με τους κινδύνους που εγκυμονεί η μακροχρόνια χρήση των κινητών τηλεφώνων. Δε φαίνεται να προκαλούνται αλλοιώσεις στο έξω, μέσο και έσω αυτί σε χρήση κινητού τηλεφώνου, για μια ώρα την ημέρα για 30 μέρες. Συστάσεις 1. Να απαγορεύεται η χρήση κινητών τηλεφώνων στα παιδιά. 2. Καλό θα ήταν οι χρήστες των κινητών τηλεφώνων να χρησιμοποιούν κατά τη διάρκεια των τηλεφωνικών ακροάσεων συσκευές τύπου Hands-free, οι οποίες μειώνουν δραματικά την έκθεση του εγκεφάλου στην ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία (σε ποσοστό 90%). Summary Effects of radiation (electromagnetic field and thermal) generated by mobile phones on human hearing and balance system D. Assimakopoulos, G. Velegrakis, I. Kastanioudakis, E. Passou, G. Gavalas The pulsed high-frequency electromagnetic field (pulsed EMF) emitted by mobile phones doesn t have any short-term effects on human balance and hearing system (inner ear, auditory and vestibular pathways). More specific, exposure of pulsed EMF generated by a mobile phone for 30 minutes has not any short-term effects on human inner ear or auditory and balance pathways. Long-term effects of EMF generated by mobile phones are not clearly determined due to relatively recent (10-15 years) application of mobile phones in the most of the European countries. However, an increased risk of acoustic neuroma associated with mobile phone use of at least 10 years duration is reported. Moreover, other symptoms like headache, memory and learning disorders and tinnitus, may be consequences of long-term exposure of EMF generated by mobile phones. Until further studies fully elucidate the long-term effects of exposure at EMF emitted by mobile phones on human inner ear and auditory and balance pathways, we must: 1. Strictly forbid the use of mobile phones by children. 2. Prompt the adherents of mobile phones to use hands free devices, which dramatically reduce the EMF, emitted by mobile phones. Key words: mobile phone, electromagnetic fields, thermal radiation, vertigo, tinnitus, vestibular schwannoma. Βιβλιογραφία 1. Repacholi MH. Low level exposure to radiofrequency electromagnetic fields: health effects and research needs. Bioelectromagnetics, 1998; 19:1. 2. IEGMP: Independent Expert Group on Mobile Phones. Chairman Sir William Stewart. The Stewart report, Lai H, Singh NP. Acute low-intensity microwave exposure increases DNA single-strand breaks in rat brain cells. Bioelectromagnetics, 1995; 16: Lai H, Singh NP. Single- and double-strand DNA breaks in rat brain cells after acute exposure to radiofrequency electromagnetic radiation. Int J Radiat Biol 1996; 69: Malyapa RS, Ahern EW, Straube WL, Moros EG, Pickard WF, Roti Roti JL. Measurement of DNA damage following exposure to MHz electromagnetic radiation. Radiat Res 1997a; 148: Malyapa RS, Ahern EW, Straube WL, Moros EG, Pickard WF, Roti Roti JL. Measurement of DNA damage following exposure to electromagnetic radiation in the cellular communications frequency band ( and MHz). Radiat 18

8 Res 1997b; 148: Malyapa RS, Ahern EW, Bi C, Straube WL, LaRegina M, Pickard WF, Roti Roti JL. DNA damage in rat brain cells after in vivo exposure to MHz electromagnetic radiation and various methods of euthanasia. Radiat Res, 1998; 149: Szmigielski S, Szudzinski A, Pietraszek A, Bielec M, Wrembel JK. Accelerated development of spontaneous and benzopyreneinduced skin cancer in mice exposed to MHz microwave radiation. Βioelectromagnetics, 1982; 3: Szmigielski S, Bielec M, Lipski S, Sokolska G. Immunologic and cancer-related aspects of exposure to low-level microwave and radiofrequency fields. IN Modern Bioelectricity (AA Marino, Ed) New York Szmigielski S, Marcel D, Szudzinski A, Pietraszek A, Janiak M, Wrembel J, Kalczek M. Acceleration of the development of benzopyrene-induced skin cancer in mice by microwave radiation. Arch Dermatol Res, 1982; 274: Szmigielski S. Cancer mortality in subjects occupationally exposed to high-frequency (radiofrequency and microwaves) electromagnetic radiation. Sci Total Environ 1996; 180: Repacholi MH, Basten A, Gebski V, Noonan D, Finnie J, Harris AW. Lymphomas in E mu-pim1 transgenic mice exposed to pulsed 900 MHZ electromagnetic-fields. Radiat Res 1997 May; 147(5): UNEP/WHO/IRPA. Electromagnetic Fields (300 Hz 300 GHz). Geneva, World Health Organization, Environmental Health Criteria 1993; ICNIRP Guidelines for limiting exposure to time-varying electric, magnetic and electromagnetic fields (up to 300 GHz). Health Phys, 1998a; 74(4): ICNIRP. Response to questions and comments on ICNIRP guidelines. Health Phys 1998b; 75(4): Moulder JE, Erdreich LS, Malyapa RS, Merritt J, Pickard WF, Vijayalaxmi DZ. Cell phones and cancer: what is the evidence for a connection? Radiat Res 1999; 151: Oysu C, Topak M, Celik O, Yilmaz HB, Sahin AA. Effects of the acute exposure to the electromagnetic field of mobile phones on human auditory brainstem responses. Eur Arch Otorhinolaryngol 2005 Oct; 262(10): Epub 2005 Feb Ozturan O, Erdem T, Miman MC, Kalcioglu MT, Onsel S. Effects of the electromagnetic field of mobile telephones on hearing. Acta Otolaryngol 2002; 122: Arai Ν, Enomoto H, Okabe S, Yuasa K, Kamimura Y, Ugawa Y. Thirty minutes mobile phone use has no short-term adverse effects on central auditory pathways. Clinical Neurophysiology, 2003 Aug; 114(8): Kellenyi L, Thuroczy G, Faludy B, Lenard L. Effects of mobile GSM radiotelephone exposure on the auditory brainstem response (ABR). Neurobiology (Bp) 1999; 7(1): SA Counter. Neurobiological effects of extensive transcranial electromagnetic stimulation in an animal model. Electroencephalography and Clinical Neurophysiology/Evoked Potentials Section, 1993 Oct; 89(5): Kizilay A, Ozturan O, Erdem T, Kalcioglu MT, Miman MC. Effects of chronic exposure of electromagnetic fields from mobile phones on hearing in rats. Auris Nasus Larynx, 2003 Aug; 30(3): Mausset-Bonnefont AL, Hirbec H, Bonnefont X, Privat A, Vignon J, de Sèze R. Acute exposure to GSM 900-MHz electromagnetic fields induces glial reactivity and biochemical modifications in the rat brain. Neurobiology of Disease, 2004 Dec; 17: Kolomytkin O, Yurinska M, Zharikov S, Kuznetsov V, Zharikova A. Response of brain receptor systems to microwave energy exposure, In: Frey, A.H. (Ed.) On the nature of Electromagnetic Field Interactions With Biological Systems. R.G. Landes Company, Austin, 1994; Lai H, Horita A, Guy AW. Microwave irradiation affects radial-arm maze performance in the rat. Bioelectromagnetics, 1994; 15: Moustafa YM, Moustafa RM, Belacy A, Abou-El-Ela SH, Ali FM. Effects of acute exposure to the radiofrequency fields of cellular phones on plasma lipid peroxide and antioxidase activities in human erythrocytes. Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis, 2001 Nov; 26(4): Pacini S, Ruggiero M, Sardi I, Aterini S, Gulisano F, Gulisano M. Exposure to global system for mobile communication (GSM) cellular phone radiofrequency alters gene expression, proliferation, and morphology of human skin fibroblasts. Oncol. Res 2002; 13: Sattler R, Tymianski M. Molecular mechanisms of calciumdependent excitotoxicity. J Mol Med 2000; 78: French PW, Penny R, Laurence JA, McKenzie DR. Mobile phones, heat shock proteins and cancer. Differentiation 2001; 67: Leszczynski D, Joenvaara S, Reivinen J, Kuokka R. Nonthermal activation of the hsp27/p38mapk stress pathway by mobile phone radiation in human endothelial cells: molecular mechanism for cancer and blood-brain barrier-related effects. Differentiation 2002; 70: Koroshetz WJ, Bonventre JV. Heat shock response in the central nervous system. Experientia 1994; 50: Dubreuil D, Jay T, Edeline JM. Does head-only exposure to GSM-900 electromagnetic fields affect the performance of rats in spatial learning tasks? Behavioural Brain Research, 2002 Feb; 1;129(1-2): Dubreuil D, Jay T, Edeline JM. Head-only exposure to GSM 900-MHz electromagnetic fields does not alter rat s memory in spatial and non-spatial tasks. Behavioural Brain Research, 2003 Oct; 145(1-2): Koivisto M, Krause CM, Revonsuo A, Laine M, Hämäläinen H. The effects of electromagnetic field emitted by GSM phones on working memory. NeuroReport 2000a; 11: Koivisto M, Revonsuo A, Krause CM, Haarala C, Sillanmäki L, Laine M, Hämäläinen H. Effects of 902 MHz electromagnetic field emitted by cellular telephones on response times in humans. NeuroReport 2000b; 11: Arber SL, Lin JC. Microwave enhancement of membrane conductance: effects of EDTA, caffeine and tetracaine. Physiol Chem Phys Med NMR 1984; 16: Arber SL, Lin JC. Microwave induced changes in nerve cells: effects of modulation and temperature. Bioelectromagnetics, 1985; 6: McRee DI, Wachtel H. The effects of microwave radiation on the vitality of isolated frog sciatic nerves. Radiat Res 1980; 82: Seaman RL, Wachtel H. Slow and rapid responses to CW and pulsed microwave radiation by individual Aplysia pacemakers. J Microwave Power 1978; 13: Wachtel H, Seaman R, Joines W. Effects of low-intensity microwaves on isolated neurons. Ann N Y Acad Sci 1975; 247: Gandhi CR, Ross DH. Microwave induced stimulation of 32P incorporation into phosphoinositides of rat brain synaptosomes. Radiat Environ Biophys, 1989; 28: Chou CK, Guy AW. Effects of electromagnetic fields on isolated nerve and muscle preparation. IEEE Trans Microwave Theory Tech 1978; 26: Muscat JE, Hinsvark M, Malkin M. Mobile telephones and rates of brain cancer. Neuroepidemiology 2006; 27(1): Lahkola A, Tokola K, Auvinen A. Meta-analysis of mobile phone use and intracranial tumors. Scand J Work Environ Health 2006 Jun; 32(3): Sievert U, Eggert S, Pau HW. Can mobile phone emissions affect auditory functions of cochlea or brain stem? Otolaryngol Head Neck Surg 2005 Mar; 132(3): Takebayashi T, Akiba S, Kikuchi Y, Taki M, Wake K, Watanabe S, Yamaguchi N. Mobile phone use and acoustic neuroma risk in Japan. Occup Environ Med 2006 Aug Pau HW, Sievert U, Eggert S, Wild W. Can electromagnetic fields emitted by mobile phones stimulate the vestibular organ? Otolaryngol Head Neck Surg 2005 Jan; 132(1): Lonn S, Ahlbom A, Hal P, Feychting M. Mobile phone use and the risk of acoustic neuroma. Epidemiology 2004 Nov; 15(6): Christensen HC, Schuz Jl, Kosteljanetz M et al. Cellular Telephone Use and Risk of Acoustic Neuroma. Am J Epidemiol 2004; 159: Bit-Babik G, Chou CK, Faraone A et al. Estimation of the SAR in the human head and body due to radiofrequency radiation exposure from handheld mobile phones with hands-free accessories. Radiat Res 2003; 159: Health issues related to the use of hand- held radiotelephones and base transmitters. International Commission on Non Ionising Radiation Protection (ICNIRP) Statement Health Physics 1996; 70: Roosli M, Rapp R, Braun-fahrlanger C. Hochfrequente Strahlung und Gesundheit eine Literaturanalyse. Gesundheitswesen 2003; 65: Wainwright P. Thermal effects of radiation from cellular telephones. Phys Med Biol 2000; 45: Frey AH. Headaches from cellular telephones: are they real and what are the implications? Environ Health Perspct 1998; 106:101-3 (Grade B). 58. Hocking B, Westerman R. Neurological effects of radiofrequency radiation. Occup Med 2003; 53: Sandstorm M, Wilen J, Oftedal G et al. Mobile phone use and subjective symptoms: comparison of symptoms experienced by users of analogue and digital mobile phones. Occup Med 2001; 51:25-35 (Grade B). 60. Edelstyn N, Oldershaw A. The acute effects of exposure to the electromagnetic field emitted by mobile phones on human attention. Neuroreport 2002; 13: (Grade A). 61. Lee TM, Lam PK, Yee LT et al. The effect of the duration of exposure to the electromagnetic field emitted by mobile phones on human attention. Neuroreport 2003; 14: (Grade A). 62. Haarala C, Bjornberg L, Ek M et al. Effect of a 902 MHz electromagnetic field emitted by mobile phones on human cognitive function: a replication study. Bioelectromagnetics 2003; 67:283-8 (Grade A). 63. Lebedeva NN, Sulimov AV, Sulimova OP et al. Investigations of brain potentials in sleeping humans exposed to electromagnetic field of mobile phones. Crit Rev Biomed Eng 2001; 29: (Grade D). 64. Huber R, Treyer V, Borbely AA et al. Electromagnetic fields, such as those from mobile phones, alter regional cerebral blood flow and sleep and waking EEG. J Sleep Res 2002; 11: (Grade A). 65. Van Leeuewen GM, Lagendijk JJ, Van Leersum BJ et al. Calculation of change in brain temperatures due to exposure to a mobile phone. Phys Med Biol 1999; 44: Inskip PD, Linet MS, Heineman EF. Etiology of brain tumors in adults. Epidemiol rev 1995; 17: Rothman KJ, Chou CK, Morgan R et al. Assessment of cellular telephone and other radio frequency exposure for epidemiologic research. Epidemiology 1996; 7: Dimbylow PJ, Mann SM. Characterization of energy deposition in the head from cellular phones. Radiat Prot Dosim 1999; 83: Johansen C, Boice JD, McLaughlin JK et al. Cellular telephones and cancer: A nation wide cohort study in Denmark. J Natl Cancer Inst 2001; 93: Hardell L, Hal quist A, Mild HK et al. Cellular and cordless telephones and the risk for brain tumors. Eur J Cancer Prev 2002; 11: Lonn S, Ahlbom A, Hal P, Feychting M. and the Swedish Interphone Study Group. Long-Term Mobile Phone Use and Brain Tumor Risk. American Journal of Epidemiology 2005; 161: Christensen HC, Schuz J, Kosteljanetz M, Poulsen S, Boice JD, McLaughlin JK, Johansen C. Cellular telephones and risk for brain tumors. Neurology 2005; 64: Hardell L, Nasman A, Pahlson A, Hal quist A, Mild KH. Use of cellular telephones and the risk for brain tumors: A case-control study. Int J Oncol 1999; 15: Inskip PD, Tarone RE, Hatch EE et al. Cellular telephone use and brain tumors. N Engl J Med 2001; 344: Muskat JE, Maklin MG, Shire RE et al. Handheld cellular telephones and risk of acoustic neuroma. Neurology 2002; 58: Warren H, Prevat A, Daly K, Antonelli P. Cellular Telephone Use and Risk of Intratemporal Facial Nerve Tumor. Laryngoscope 2003; 113: Steitz H et al. Electromagnetic hypersensitivity (EHS) and subjective health complaints associated with electromagnetic fields of mobile phone communication - a literature review published between 2000 and Sci Total Environ 2005 Oct 15; 349(1-3): Epub 2005 Jun Δανιηλίδης Ι, Ασημακόπουλος Δ. Ωτορινολαρυγολογία Παθολογία - Xειρουργική Κεφαλής & Τραχήλου. Θεσσαλονίκη 2006, Πρώτη έκδοση, University Studio Press. Ω 20

Βασίλειος Μακρόπουλος Καθηγητής Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας Πρόεδρος ΕΛΙΝΥΑΕ

Βασίλειος Μακρόπουλος Καθηγητής Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας Πρόεδρος ΕΛΙΝΥΑΕ Επιδράσεις της κινητής τηλεφωνίας στους επαγγελματικά εκτιθέμενους Βασίλειος Μακρόπουλος Καθηγητής Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας Πρόεδρος ΕΛΙΝΥΑΕ Στο περιβάλλον που ζει και εργάζεται καθημερινά ο σύγχρονος

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα Ενημερωτικό δελτίο υπ. αρ. 193 Ιούνιος 2011 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Κύρια στοιχεία Η χρήση κινητών τηλεφώνων είναι ευρύτατα διαδεδομένη, καθώς υπολογίζεται ότι

Διαβάστε περισσότερα

WiFi & Satcom FORUM 2009

WiFi & Satcom FORUM 2009 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΙΝΗΤΩΝ ΡΑΔΙΟΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΑΠΟ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΑΣΥΡΜΑΤΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ Φίλιππος

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία Ενημερωτικό Δελτίο (Fact Sheet) No 322 Iούνιος 2007 Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία Έκθεση σε εξαιρετικά χαμηλής συχνότητας πεδία Η χρήση του ηλεκτρισμού έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΧΡΗΣΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΓΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΩΝ ΠΕ ΙΩΝ ΧΑΜΗΛΩΝ ΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΥΓΕΙΑ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΩΝ ΠΕ ΙΩΝ ΧΑΜΗΛΩΝ ΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΥΓΕΙΑ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΩΝ ΠΕ ΙΩΝ ΧΑΜΗΛΩΝ ΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΥΓΕΙΑ Σπύρος Ι. Κιαρτζής ρ. Ηλεκτρολόγος Μηχανικός Πρόεδρος ΜΕ Ενέργειας ΤΕΕ / ΤΚΜ 1. Εισαγωγή Στην πλειοψηφία του έντυπου και ηλεκτρονικού

Διαβάστε περισσότερα

Κινητά τηλέφωνα και υγεία. Λύκουρα Βασιλική

Κινητά τηλέφωνα και υγεία. Λύκουρα Βασιλική ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ Κινητά τηλέφωνα και υγεία Λύκουρα Βασιλική 1.Τα κινητά τηλέφωνα στη ζωή μας Κινητά ή κυψελοειδή τηλέφωνα Μία απ τις πιο χρήσιμες ηλεκτρονικές συσκευές αναπόσπαστο κομμάτι του προσωπικού μας

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία κινητής τηλεφωνίας

Ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία κινητής τηλεφωνίας Ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία κινητής τηλεφωνίας Επίκ. Καθηγητής Εργαστήριο Ραδιοεπικοινωνιών Τμήμα Φυσικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Ηλεκτρομαγνητικό περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία Ενημερωτικό Δελτίο (Fact Sheet) N 304 Μάϊος 2006 Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία Σταθμοί βάσης και ασύρματες τεχνολογίες Η κινητή τηλεφωνία είναι πλέον κοινή πρακτική σε όλο τον κόσμο. Η ασύρματη

Διαβάστε περισσότερα

EΠΙΚΑΙΡΟ ΘΕΜΑ. Το κινητό τηλέφωνο: Ένας γνωστός µας άγνωστος. Θ. Σαµαράς. Επιπτώσεις στην υγεία

EΠΙΚΑΙΡΟ ΘΕΜΑ. Το κινητό τηλέφωνο: Ένας γνωστός µας άγνωστος. Θ. Σαµαράς. Επιπτώσεις στην υγεία EΠΙΚΑΙΡΟ ΘΕΜΑ Το κινητό τηλέφωνο: Ένας γνωστός µας άγνωστος Θ. Σαµαράς Εργαστήριο Ραδιοεπικοινωνιών, Τµήµα Φυσικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Εισαγωγή Η ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ε ν η μ ε ρ ω τ ι κό Π ρ όγρ α μ μ α γ ι α τ η ν Η λ ε κ τ ρ ο μ α γ ν η τ ι κ ή Α κ τ ι νο β ολ ί α

Ε ν η μ ε ρ ω τ ι κό Π ρ όγρ α μ μ α γ ι α τ η ν Η λ ε κ τ ρ ο μ α γ ν η τ ι κ ή Α κ τ ι νο β ολ ί α ΕΝΗΓΜΑ Ε ν η μ ε ρ ω τ ι κό Π ρ όγρ α μ μ α γ ι α τ η ν Η λ ε κ τ ρ ο μ α γ ν η τ ι κ ή Α κ τ ι νο β ολ ί α Ιατρική σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Κέντρο Έρευνας και

Διαβάστε περισσότερα

Expert Rev Anticancer Ther 2007;7:5-10. Int J Cancer 2006;119:2382-8. Am J Epidemiol 2006;164:637-43. Differentiation 2006;67:93-7

Expert Rev Anticancer Ther 2007;7:5-10. Int J Cancer 2006;119:2382-8. Am J Epidemiol 2006;164:637-43. Differentiation 2006;67:93-7 Διεθνής Βιβλιογραφία 997-200 Cancer and Mobile Phones Αρ. Τίτλος Αρθρου Έντυπο/Ημερομηνία Θέμα Mobile phones not associated w ith increased risk of cancer.. Expert Rev Anticancer Ther 2007;7:5-0 Καρκινος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΤΟΥ ΓΙΑΤΡΟΥ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΤΟΥΣ

ΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΤΟΥ ΓΙΑΤΡΟΥ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΤΟΥΣ ΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΤΟΥ ΓΙΑΤΡΟΥ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΤΟΥΣ Κινητά τηλέφωνα και Υγεία: Απλοί τρόποι προστασίας 1 Στο φυλλάδιο αυτό γίνεται ανασκόπηση των μέτρων προφύλαξης που έχουν συσταθεί από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΥΤΤΑΡΟΥ & ΒΙΟΦΥΣΙΚΗΣ Καθηγητής Λουκάς Χ. Μαργαρίτης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΥΤΤΑΡΟΥ & ΒΙΟΦΥΣΙΚΗΣ Καθηγητής Λουκάς Χ. Μαργαρίτης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΥΤΤΑΡΟΥ & ΒΙΟΦΥΣΙΚΗΣ Καθηγητής Λουκάς Χ. Μαργαρίτης Πανεπιστημιόπολις, Αθήνα 15701. τηλ 210-7274542, fax: 210-7274742 e-mail: lmargar@biol.uoa.gr http://kyttariki.biol.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

Κινητό τηλέφωνο και ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία

Κινητό τηλέφωνο και ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Ε.Μ.Π., Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Κινητό τηλέφωνο και ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Κωνσταντίνα Σπ. Νικήτα, Ph.D., M.D. Καθηγήτρια Ε.Μ.Π. Δεδομένα Συνεχώς αυξανόμενο πλήθος

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλές - Επιπτώσεις & Προστασία από την Ακτινοβολία (v.13)

Συμβουλές - Επιπτώσεις & Προστασία από την Ακτινοβολία (v.13) Συμβουλές - Επιπτώσεις & Προστασία από την Ακτινοβολία (v.13) Στο κείμενο που ακολουθεί μπορείτε να διαβάσετε απλές συμβουλές βελτίωσης και ελέγχου του περιβάλλοντος σας από ακτινοβολίες χαμηλών (LF) και

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό Έτος : 2011-2012 Α Τετράμηνο ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΚΙΝΗΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ» ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

Σχολικό Έτος : 2011-2012 Α Τετράμηνο ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΚΙΝΗΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ» ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ O 6 ο ΕΠΑ.Λ. ΑΘΗΝΑΣ Σχολικό Έτος : 2011-2012 Α Τετράμηνο ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΚΙΝΗΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ» ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Τμήμα: Α1Π Υπεύθυνοι καθηγητές: Σταυρόπουλος Γεώργιος, Τεχν.

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία, µια καθηµερινή απειλή για την

Ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία, µια καθηµερινή απειλή για την Ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία, µια καθηµερινή απειλή για την ανθρώπινη υγεία! Κωνσταντίνος Γ. Βροντάκης, Ειδικός Ιατρός Εργασίας & Περιβάλλοντος Στην εποχή µας, ο αναπτυγµένος τεχνολογικά πολιτισµός έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ. Πότε ακτινοβολούν τα κινητά τηλέφωνα;

ΚΙΝΗΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ. Πότε ακτινοβολούν τα κινητά τηλέφωνα; ΚΙΝΗΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ Πότε ακτινοβολούν τα κινητά τηλέφωνα; Τα κινητά τηλέφωνα εκπέμπουν ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία μόνο κατά την διάρκεια της τηλεφωνικής μας επικοινωνίας. Επίσης, όταν ένα κινητό βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Επιδράσεις της κινητής τηλεφωνίας στην Υγεία

Επιδράσεις της κινητής τηλεφωνίας στην Υγεία ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΗΜΕΡΙΔΑΣ: ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Τετάρτη 1 η Ιουνίου, 2005 Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Επιδράσεις της κινητής τηλεφωνίας στην

Διαβάστε περισσότερα

Oι ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες χωρίζονται σε κατηγορίες ανάλογα με την συχνότητα μετάδοσης τους:

Oι ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες χωρίζονται σε κατηγορίες ανάλογα με την συχνότητα μετάδοσης τους: Οι ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες είναι ενεργειακά πεδία που δημιουργούνται από ηλεκτρικά φορτισμένα σωματίδια. Υπάρχουν φυσικές ακτινοβολίες (η ηλιακή και άλλες κοσμικές ακτινοβολίες, το μαγνητικό πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος Μετρήσεων: Τζίµας Χρήστος Υπεύθυνος Έκθεσης: Τζίµας Χρήστος. Ηµεροµηνία Ελέγχου: 11-06-2008 Ώρα ελέγχου: 17.00 18:30. Μαρούσι, Ιούνιος 2008

Υπεύθυνος Μετρήσεων: Τζίµας Χρήστος Υπεύθυνος Έκθεσης: Τζίµας Χρήστος. Ηµεροµηνία Ελέγχου: 11-06-2008 Ώρα ελέγχου: 17.00 18:30. Μαρούσι, Ιούνιος 2008 ΕΚΘΕΣΗ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΕΜΠΟΜΕΝΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟ Σ/Β ΤΗΣ COSMOTE ΜΕ ΚΩ ΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΟΒΡΟΥΤΣΙ Α/Τ (1404036) Υπεύθυνος Μετρήσεων: Τζίµας Χρήστος Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Eπικαιροποιημένα δεδομένα για τις επιδράσεις των κινητών και ασύρματων τηλεφώνων στην ανθρώπινη υγεία και την ποιότητα ζωής

Eπικαιροποιημένα δεδομένα για τις επιδράσεις των κινητών και ασύρματων τηλεφώνων στην ανθρώπινη υγεία και την ποιότητα ζωής ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2008, 25(4):463-480 Eπικαιροποιημένα δεδομένα για τις επιδράσεις των κινητών και ασύρματων τηλεφώνων στην ανθρώπινη υγεία και την ποιότητα ζωής Η έκθεση του

Διαβάστε περισσότερα

Τι ακτινοβολία (SAR) εκπέμπει το κινητό σας ;

Τι ακτινοβολία (SAR) εκπέμπει το κινητό σας ; Τι ακτινοβολία (SAR) εκπέμπει το κινητό σας ; Στις μέρες μας η επιλογή ενός κινητού τηλεφώνου είναι ένα φαινόμενο που συμβαίνει αρκετά συχνά, ειδικά όταν έχουμε απώλειες όπως να μας χαλάσει το προηγούμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ****************************************************************************** ΘΕΜΑΤΑ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ****************************************************************************** ΘΕΜΑΤΑ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ****************************************************************************** ΘΕΜΑΤΑ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Δρ Ιωάννης Θανόπουλος Οπτικές λαβίδες: Θεωρία και εφαρμογές με έμφαση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Χημικοί Μηχανισμοί Παραγωγή εξ επαγωγής, φωτο-χημικών φαινομένων φωτο-ευαισθητοποίησης και φωτο-απομάκρυνσης.

Διαβάστε περισσότερα

49 ο Λύκειο Αθηνών Project ( ηλεκτρομαγνητικά κύματα) Ομάδα 1:

49 ο Λύκειο Αθηνών Project ( ηλεκτρομαγνητικά κύματα) Ομάδα 1: 49 ο Λύκειο Αθηνών Project ( ηλεκτρομαγνητικά κύματα) Ομάδα 1: Δημήτρης Φίλος Α3 Γιώργος Τιγκιρόπουλος Α3 Ηρακλής Σπυρόπουλος Α3 Χρήστος Τσάκαλης Α3 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Κ. ΡΑΟΥΖΕΟΣ Θέμα εργασίας :Ημέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η παρουσίαση των χαρακτηριστικών της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΙΛΙΓΓΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΙΛΙΓΓΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ Νευρολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου «Πολυκλινική», Αθήνα. Εισαγωγή Ο ίλιγγος, ένα συνηθέστατο αίτιο προσέλευσης ασθενών στο ιατρείο της εφημερίας, συχνά υποκρύπτει επείγουσες καταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ηιεθηξνκαγλεηηθή δνζηκεηξία γηα ηεξκαηηθέο ζπζθεπέο θηλεηώλ επηθνηλσληώλ

Ηιεθηξνκαγλεηηθή δνζηκεηξία γηα ηεξκαηηθέο ζπζθεπέο θηλεηώλ επηθνηλσληώλ ΑΚΗΗ 6 Ηιεθηξνκαγλεηηθή δνζηκεηξία γηα ηεξκαηηθέο ζπζθεπέο θηλεηώλ επηθνηλσληώλ 1. κοπόρ ηηρ άζκηζηρ ηα πιαίζηα ηεο εξγαζηεξηαθήο άζθεζεο ζα κειεηεζνύλ ηα ζεξκηθήο θύζεσο βηνινγηθά απνηειέζκαηα ησλ ειεθηξνκαγλεηηθώλ

Διαβάστε περισσότερα

Αγ. Παρασκευή, 12.01.2007 Α.Π. : Π/105/014

Αγ. Παρασκευή, 12.01.2007 Α.Π. : Π/105/014 Αγ. Παρασκευή, 12.01.2007 Α.Π. : Π/105/014 Εγκύκλιος Θέμα : Καθορισμός ορίων ασφαλούς έκθεσης του κοινού σε ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία στο περιβάλλον σταθμών κεραιών σε εφαρμογή του Ν. 3431/2006 (ΦΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 3 Ορισμός της Ψυχολογίας Η επιστήμη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει τη συμπεριφορά και τις νοητικές διεργασίες του ανθρώπου (κυρίως)

Διαβάστε περισσότερα

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure.

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure. Otorhinolaryngologia - Head and Neck Surgery Issue 50, October - November - December 2012, pages 18-22 ORIGINAL REVIEW ARITCLE Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΡΙΣΟΚΚΑ Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Απεικονιστικές μέθοδοι Οι νευροαπεικονιστικές μέθοδοι εμπίπτουν σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΡΑΔΙOΕΚΠΟΜΠΩΝ ΚΕΡΑΙΩΝ ΣΤΑΘΜΟΥ ΒΑΣΗΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ

ΜΕΛΕΤΗ ΡΑΔΙOΕΚΠΟΜΠΩΝ ΚΕΡΑΙΩΝ ΣΤΑΘΜΟΥ ΒΑΣΗΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 1) Αρ. Πρ. Γνωμάτευσης: Αρ. Πρ. Εισερχ. ΕΕΑΕ: Αρ. Πρ. Κατάθεσης Κατόχου: ΜΕΛΕΤΗ ΡΑΔΙOΕΚΠΟΜΠΩΝ ΚΕΡΑΙΩΝ ΣΤΑΘΜΟΥ ΒΑΣΗΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ ΚΑΤΟΧΟΣ: COSMOTE ΚΩΔΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΘΕΣΗΣ: ΣΚΟΠΕΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Νευροαισθητήρια Βαρηκοΐα

Νευροαισθητήρια Βαρηκοΐα Εθνκό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Νευροαισθητήρια Βαρηκοΐα Βασικές Έννοιες Θάνος Μπίμπας Επ. Καθηγητής ΕΚΠΑ Hon. Reader UCL Ear InsOtute Διαταραχές Φωνής & Ακοής στις Ερμηνευτικές Τέχνες Η ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

AKOH HXOΣ. ένταση. τόνος. Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων.

AKOH HXOΣ. ένταση. τόνος. Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων. AKOH HXOΣ ένταση τόνος Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων. Ακουστό φάσµα : 20-20000 Hz (συνήθως 1000-4000 Hz) Φάσµα ήχου για την κατανόηση της οµιλίας: 200-2000 Hz ΜΕΤΑ ΟΣΗ ΤΟΥ ΗΧΟΥ ΣΤΟ ΟΥΣ Έξω ους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΩΣ Η ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Όνομα φοιτήτριας ΚΑΛΑΠΟΔΑ ΜΑΡΚΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Lesch-Nyhan. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας. Ντουντούμη Χρυσούλα Παπαδοπούλου Μαρία-Άννα Στεργίου Δήμητρα

Σύνδρομο Lesch-Nyhan. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας. Ντουντούμη Χρυσούλα Παπαδοπούλου Μαρία-Άννα Στεργίου Δήμητρα Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας Μοριακή Βάση Γενετικών Ασθενειών Σύνδρομο Lesch-Nyhan Ντουντούμη Χρυσούλα Παπαδοπούλου Μαρία-Άννα Στεργίου Δήμητρα Εισαγωγή Σπάνια (συνδεδεμένη με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Τίτλος Εγγράφου: ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΕ ΣΧΟΛΕΙΑ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ Συντάκτης Έκθεσης: Νικόλαος Ε. Παπανικολάου Διπλ. Ηλεκτρολόγος Μηχανικός ΕΜΠ Ραδιοηλεκτρολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Μετράμε πόση Ακτινοβολία δέχεστε καθημερινά εκεί που ζείτε.απο υψηλές συχνότητες

Μετράμε πόση Ακτινοβολία δέχεστε καθημερινά εκεί που ζείτε.απο υψηλές συχνότητες Μετράμε πόση Ακτινοβολία δέχεστε καθημερινά εκεί που ζείτε.απο υψηλές συχνότητες (Κεραίες τηλεφωνίας, Ασύρματα δίκτυα, Ραντάρ, Ραδιοτηλεοπτικές κεραίες, Δίκτυα ασύρματου Διαδικτύου WiMax, ) Επίσης απο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ Οι όγκοι χαρακτηρίζονται από πολλαπλές αλλαγές του μεταβολισμού. Η χαρακτηριστική μεταβολική λειτουργία μπορεί να μετρηθεί in vivo με τη βοήθεια ενός ραδιοσημασμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικά αποτελέσµατα και όρια ασφαλείας

Βιολογικά αποτελέσµατα και όρια ασφαλείας Βιολογικά αποτελέσµατα και όρια ασφαλείας Στην παρούσα ενότητα γίνεται αναφορά στα θέµατα υγείας, που σχετίζονται µε την ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία, σύµφωνα µε τα µέχρι σήµερα επιστηµονικά δεδοµένα.

Διαβάστε περισσότερα

Βραχυθεραπεία Προστάτη: Ουρολογικές ενδείξεις και αποτελέσματα

Βραχυθεραπεία Προστάτη: Ουρολογικές ενδείξεις και αποτελέσματα Βραχυθεραπεία Προστάτη: Ουρολογικές ενδείξεις και αποτελέσματα Στέλιος Βούλγαρης Χειρουργός Ουρολόγος Υπεύθυνος Κέντρου Βραχυθεραπείας Προστάτη Euromedica Κυανούς Σταυρός Θεσσαλονίκη LDR Βραχυθεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη Α' ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ "Ανδρέας Συγγρός" Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη ΜΑΡΙΑ ΚΩΣΤΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Κινητή Τηλεφωνία. Ερευνητική Εργασία Β Τάξη Τμήμα 2 Ιανουάριος 2014

Κινητή Τηλεφωνία. Ερευνητική Εργασία Β Τάξη Τμήμα 2 Ιανουάριος 2014 Κινητή Τηλεφωνία Ερευνητική Εργασία Β Τάξη Τμήμα 2 Ιανουάριος 2014 Τι θα παρακολουθήσουμε Ιστορική αναδρομή Τι είναι το κινητό Πότε Από ποιον Και γιατί Γενιές Πως λειτουργεί Οικονομικά στοιχεία Επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας στην εμβρυϊκή ανάπτυξη

Η επίδραση της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας στην εμβρυϊκή ανάπτυξη Η επίδραση της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας στην εμβρυϊκή ανάπτυξη Πειραματικές μελέτες στον Δήμο Χορτιάτη Ι. Ν. Μάγρας Καθηγητής Εμβρυολογίας-Τερατολογίας, Μικροσκοπικής και Μακροσκοπικής Ανατομικής

Διαβάστε περισσότερα

Μελετητής. Ελευθέριος Πλατύρραχος Ακτινοφυσικός Φυσικός Ιατρικής

Μελετητής. Ελευθέριος Πλατύρραχος Ακτινοφυσικός Φυσικός Ιατρικής Σ Υ Μ Π Λ Η Ρ Ω Μ Α Τ Ι Κ Η Ε Κ Θ Ε Σ Η Εκτίµηση και αξιολόγηση έντασης ηλεκτροµαγνητικού πεδίου στην περιοχή µελέτης του Σταθµού Βάσης Κινητής Τηλεφωνίας της εταιρείας Wind µε κωδική ονοµασία «ΠΗΛΙΟ»

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΡΑ ΙOEΚΠΟΜΠΩΝ ΚΕΡΑΙΩΝ ΣΤΑΘΜΟΥ ΞΗΡΑΣ

ΜΕΛΕΤΗ ΡΑ ΙOEΚΠΟΜΠΩΝ ΚΕΡΑΙΩΝ ΣΤΑΘΜΟΥ ΞΗΡΑΣ Αρ. Πρ. Γνωµάτευσης: Αρ. Πρ. Εισερχ. ΕΕΑΕ: Αρ. Πρ. Κατάθεσης Κατόχου: ΜΕΛΕΤΗ ΡΑ ΙOEΚΠΟΜΠΩΝ ΚΕΡΑΙΩΝ ΣΤΑΘΜΟΥ ΞΗΡΑΣ ΚΑΤΟΧΟΣ: OTE A.E. ΚΩ ΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΥ: 0360089 ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΣΤΑΘΜΟΥ: ΙΕΥΘΥΝΣΗ: ΗΜΟΣ/ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΝΟΜΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΡΑ ΙOΕΚΠΟΜΠΩΝ ΚΕΡΑΙΩΝ ΣΤΑΘΜΟΥ ΒΑΣΗΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ

ΜΕΛΕΤΗ ΡΑ ΙOΕΚΠΟΜΠΩΝ ΚΕΡΑΙΩΝ ΣΤΑΘΜΟΥ ΒΑΣΗΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 1) Αρ. Πρ. Γνωµάτευσης: Αρ. Πρ. Εισερχ. ΕΕΑΕ: Αρ. Πρ. Κατάθεσης Κατόχου: ΜΕΛΕΤΗ ΡΑ ΙOΕΚΠΟΜΠΩΝ ΚΕΡΑΙΩΝ ΣΤΑΘΜΟΥ ΒΑΣΗΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ ΚΑΤΟΧΟΣ: COSMOTE ΚΩ ΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΘΕΣΗΣ: MAKRICH-X2

Διαβάστε περισσότερα

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Κυτταρολογίας Διευθυντής Εργαστηρίου Διαγνωστικής

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητική Ακτινοβολία Επιπτώσεις στην Υγεία. Ε Πολυχρονόπουλος Αναπλ Καθηγητής Προληπτικής Ιατρικής Διατροφής

Ηλεκτρομαγνητική Ακτινοβολία Επιπτώσεις στην Υγεία. Ε Πολυχρονόπουλος Αναπλ Καθηγητής Προληπτικής Ιατρικής Διατροφής Ηλεκτρομαγνητική Ακτινοβολία Επιπτώσεις στην Υγεία Ε Πολυχρονόπουλος Αναπλ Καθηγητής Προληπτικής Ιατρικής Διατροφής 1 Ηλεκτρομαγνητική Ακτινοβολία(HMA) Γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος Συχνότητες

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Η3 - Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία, Ειδική Τοξικότητα σε Όργανα Στόχους STOT SE, Κατ. 1

Τμήμα Η3 - Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία, Ειδική Τοξικότητα σε Όργανα Στόχους STOT SE, Κατ. 1 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΓΕΝΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 11 η Ετήσια Σύσκεψη Επιθεωρητών REACH, CLP 2015 Εθνική Συνάντηση Εργασίας του PROTEAS Αθήνα, 27-2929 Απριλίου 2015 Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

«Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει»

«Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει» «Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει» Γνωστική Νευροεπιστήμη Πώς γίνεται αντιληπτή η αισθητική πληροφορία; Πώς σχηματίζονται οι μνήμες; Πώς μετασχηματίζονται σε λόγο οι αντιλήψεις και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ 0103 «Φυσιολογία της Άσκησης: Αθλητική

Διαβάστε περισσότερα

HPV και Καρκίνος του Λάρυγγα

HPV και Καρκίνος του Λάρυγγα Δρ Βασίλειος Νικολαΐδης Επικ. Καθηγητής Α.Π.Θ. Β Πανεπιστηµιακή ΩΡΛ κλινική Γ.Ν. Παπαγεωργίου ü HPV Καρκίνος του Οροφάρυγγα Αίτιο Πρόγνωση Ανταπόκριση στη θεραπεία ü HPV?????? Άλλοι Καρκίνοι Κεφαλής και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ. Αναστάσιος Παστός Ηλεκτρονικός

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ. Αναστάσιος Παστός Ηλεκτρονικός ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ (ΣΒΑΠ) Ταϋγέτου 11, 15452 Ψυχικό Τηλ.: 2106719138, 2106711228 Fax: 2106719043 e-mail : 21ota@forthnet.gr ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Τίτλος Εγγράφου: ΕΚΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΒΟΥΡΗΣ Ν. ΙΩΑΝΝΗΣ. ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ & ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΩΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ METROPOLITAN www.orl-peiraias.

ΑΒΟΥΡΗΣ Ν. ΙΩΑΝΝΗΣ. ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ & ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΩΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ METROPOLITAN www.orl-peiraias. ΑΒΟΥΡΗΣ Ν. ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ & ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΩΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ METROPOLITAN ΕΜΒΟΕΣ ΩΤΩΝ Ορισμός - επιδημιολογία Με τον όρο εμβοές εννοούμε την αντίληψη ήχων κατά

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΡΑ ΙOΕΚΠΟΜΠΩΝ ΚΕΡΑΙΩΝ ΣΤΑΘΜΟΥ ΒΑΣΗΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ

ΜΕΛΕΤΗ ΡΑ ΙOΕΚΠΟΜΠΩΝ ΚΕΡΑΙΩΝ ΣΤΑΘΜΟΥ ΒΑΣΗΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ 1) Αρ. Πρ. Γνωµάτευσης: Αρ. Πρ. Εισερχ. ΕΕΑΕ: Αρ. Πρ. Κατάθεσης Κατόχου: ΜΕΛΕΤΗ ΡΑ ΙOΕΚΠΟΜΠΩΝ ΚΕΡΑΙΩΝ ΣΤΑΘΜΟΥ ΒΑΣΗΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ ΚΑΤΟΧΟΣ: COSMOTE ΚΩ ΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΘΕΣΗΣ: ΟΒΡΟΥΤΣΙ ΑΤ ΚΩ ΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΠΕΔΙΟ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η επιστήμη που ασχολείται με τον προσδιορισμό της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Ονοματεπώνυμο : Φάραχ Βαλεντίνα Αρ. Φοιτητικής Ταυτότητας : 2008899422 ΚΥΠΡΟΣ- ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2012

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 10 Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Ειδικές Αισθήσεις Όραση Ακοή Δομή του οφθαλμικού βολβού Οφθαλμικός βολβός Σκληρός χιτώνας Χοριοειδής χιτώνας Αμφιβληστροειδής χιτώνας Μ.Ντάνος Σκληρός

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 2. ΟΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Η/Μ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ 11

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 2. ΟΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Η/Μ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ 11 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 1.1 Ηλεκτρικά πεδία 3 1.2 Μαγνητικά πεδία 3 1.3 Ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία 3 1.4 Ηλεκτροµαγνητικό φάσµα 4 1.5 Βασικές πηγές πεδίων χαµηλής, µέσης και υψηλής συχνότητας 5 1.6

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΡΑ ΙOΕΚΠΟΜΠΩΝ ΚΕΡΑΙΩΝ ΣΤΑΘΜΟΥ ΒΑΣΗΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ

ΜΕΛΕΤΗ ΡΑ ΙOΕΚΠΟΜΠΩΝ ΚΕΡΑΙΩΝ ΣΤΑΘΜΟΥ ΒΑΣΗΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 1) Αρ. Πρ. Γνωµάτευσης: Αρ. Πρ. Εισερχ. ΕΕΑΕ: Αρ. Πρ. Κατάθεσης Κατόχου: ΜΕΛΕΤΗ ΡΑ ΙOΕΚΠΟΜΠΩΝ ΚΕΡΑΙΩΝ ΣΤΑΘΜΟΥ ΒΑΣΗΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ ΚΑΤΟΧΟΣ: COSMOTE ΚΩ ΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΘΕΣΗΣ: ΒΛΑΧΑΒΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΑ στην MDCT: Διεθνής βιβλιογραφία και τα πρώτα στοιχεία από την Ελλάδα

ΔΕΑ στην MDCT: Διεθνής βιβλιογραφία και τα πρώτα στοιχεία από την Ελλάδα ΔΕΑ στην MDCT: Διεθνής βιβλιογραφία και τα πρώτα στοιχεία από την Ελλάδα Γιώργος Σημαντηράκης Τμήμα Αδειών & Ελέγχων Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας www.eeae.gr Εισαγωγή Διαγνωστικά Επίπεδα Αναφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά έχει σχήμα πεπλατυσμένης σφαίρας Η διάμετρος, στον ενήλικα, είναι περίπου 2,5 cm Αποτελείται από τρεις χιτώνες, το σκληρό, το χοριοειδή και τον αμφιβληστροειδή.

Διαβάστε περισσότερα

ηλεκτροφυσιολογία της όρασης

ηλεκτροφυσιολογία της όρασης ηλεκτροφυσιολογία της όρασης www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Ινστιτούτο Ophthalmica & εργαστήριο Ηλεκτροφυσιολογίας Στο εργαστήριο Ηλεκτροφυσιολογίας της όρασης πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

HPV DNA, E6, E7, L1, L2, E2, p16, prb, κυκλίνες, κινάσες, Ki67. Τι από όλα αυτά πρέπει να γνωρίζει ο κλινικός γιατρός; Αλέξανδρος Λαµπρόπουλος

HPV DNA, E6, E7, L1, L2, E2, p16, prb, κυκλίνες, κινάσες, Ki67. Τι από όλα αυτά πρέπει να γνωρίζει ο κλινικός γιατρός; Αλέξανδρος Λαµπρόπουλος HPV DNA, E6, E7, L1, L2, E2, p16, prb, κυκλίνες, κινάσες, Ki67. Τι από όλα αυτά πρέπει να γνωρίζει ο κλινικός γιατρός; Αλέξανδρος Λαµπρόπουλος δεν υπάρχει σύγκρουση συµφερόντων Ø Ποιό HPV τεστ είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων Χρυσούλα Νικολάου Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα Νοσολογικές οντότητες, συχνά κληρονομικής αρχής, με προσβολή συγκεκριμένων ανατομικών δομών του Ν.Σ, (επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS).

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ Επικ. Καθηγητής Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχρνο 9 ν - Άξζξν 6 ν

Τεχρνο 9 ν - Άξζξν 6 ν Τεχρνο 9 ν - Άξζξν 6 ν ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ ΤΟΥ ΓΥΤΙΚΟΥ ΝΔΙΛΟΥ (WNV) Τζίληνπ Μαγδαιελή* Ιαηξηθή Σρνιή Παλεπηζηεκίνπ Θεζζαιίαο. *Editor in Chief, reviewer, webmaster. Περίληψη. Ο ηφο ηνπ Γπηηθνχ Νείινπ είλαη

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία "Η ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΣΤΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ" Ειρήνη Σωτηρίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα