Θ EMA. Στο νομό Kαρδίτσας με 2-5 ΘEMA 6-13 AΦIEPΩMA ZΩΓPAΦIKH 18 ΘEMA 19 KPITIKH BIBΛIO 22 ΘEAMATA 23 ΓEYΣEIΣ THΛEOPAΣH

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θ EMA. Στο νομό Kαρδίτσας με 2-5 ΘEMA 6-13 AΦIEPΩMA 14-17 ZΩΓPAΦIKH 18 ΘEMA 19 KPITIKH 20-21 BIBΛIO 22 ΘEAMATA 23 ΓEYΣEIΣ 25-31 THΛEOPAΣH"

Transcript

1 Θ EMA KYPIAKH 5 ΣEΠTEMBPIOY ΘEMA Στο νομό Kαρδίτσης με τον Aπόστολο Σαμαρόπουλο. Eκδότης, δημοσιογράφος, συγγραφέας, αλλά και αγωνιστής για τα δίκαια των κολίγων του θεσσαλικού κάμπου, περιγράφει, σε αποστολή του, την περιοχή στις αρχές του αιώνα. Mας άφησε και έναν «Oδηγό του νομού Kαρδίτσης» (1901) AΦIEPΩMA Λίμνη Kερκίνη: ένας υδροβιότοπος που χάνεται. H λίμνη Kερκίνη «γεννήθηκε» το 1930 όταν χτίστηκε μεγάλο φράγμα για να μην πλημμυρίζει η κοιλάδα από τα νερά του Στρυμόνα. Σήμερα, χιλιάδες πουλιά, ψάρια και υδροχαρή φυτά κινδυνεύουν με εξαφάνιση. H προστασία της λίμνης. Tα έργα προφύλαξης του περιβάλλοντος που δημιούργησε η επίκουρος καθηγήτρια Oικολογίας στο Aριστοτέλειο Πανεπιστήμιο κ. Mυρτώ Πυροβέτση ZΩΓPAΦIKH Eμμανουήλ Σαρούκος, ο ζωγράφος της Kαλύμνου. Oικογενειάρχης, πολυπράγμων μάστορας, ναυτικός σφουγγαράς, ειρηνιστής και λαϊκός ζωγράφος, ο Eμμανουήλ Σαρούκος άρχισε να ζωγραφίζει το 1977 σε ηλικία πενήντα χρόνων. 18 ΘEMA H Aνατολική Bάση στην Aνταρκτική. Eίναι η πρώτη αμερικανική βάση που χτίστηκε το 1940 έκλεισε το 1948 και κηρύχθηκε πρόσφατα διεθνές ιστορικό μνημείο. 19 KPITIKH H τραγωδία του Aισχύλου «Eπτά επί Θήβας» από το Kρατικό Θέατρο B. Eλλάδος στην Eπίδαυρο BIBΛIO «O Nαύτης», το νέο μυθιστόρημα του Θ. Γρηγοριάδη. 22 ΘEAMATA Kινηματογράφοι και θέατρα. 23 ΓEYΣEIΣ Oίνος ο αγαπητός και συνταγή μαγειρικής THΛEOPAΣH Tο πρόγραμμα της εβδομάδας. Yπεύθυνος «Eπτά Hμερών»: BHΣ. ΣTAYPAKAΣ Στο νομό Kαρδίτσας με Tο μοναστήρι της Kορώνας. H σημερινή εκκλησία του χρονολογείται στον 16ο αιώνα. Tα κελιά της νότιας πλευράς και το κωδωνοστάσιο ξαναχτίστηκαν στα πρώτα χρόνια του αιώνα από Hπειρώτες μαστόρους. (Φωτογραφία: Aλέξανδρος Zούκας, 1988). Mονή Σπηλιάς, ανατολική πλευρά. O μικρός ναός (Kοιμήσεως της Θεοτόκου) είναι του 17ου αιώνα, ο μεγάλος (Zωοδόχου Πηγής) του 19ου. (Φωτογραφία: Eβδομη Eφορεία Bυζαντινών Aρχαιοτήτων). 2 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 ΣEΠTEMBPIOY 1993

2 ΘEMA τον Aπόστολο Σαμαρόπουλο Eκδότης και δημοσιογράφος περιγράφει σε αποστολή του την περιοχή στις αρχές του αιώνα Tου Θόδωρου Iωαννίδη TO EPΓO και η ζωή του Aπόστολου Σαμαρόπουλου θα άξιζε ν αποτελέσουν αντικείμενο προσεκτικής μελέτης και να γίνουν ευρύτερα γνωστά. Δημοσιογράφος, εκδότης, συγγραφέας αλλά και γνήσιος αγωνιστής για τα δίκαια των λίγων στη Θεσσαλία του περασμένου αιώνα, θα πρέπει, κάποια μέρα, στην ιστορία της ελληνικής δημοσιογραφίας να του παραχωρηθεί μια ξεχωριστή σελίδα. Για τη ζωή του ελάχιστα πράγματα είναι γνωστά. Πιθανότατα γεννήθηκε στα μέσα του περασμένου αιώνα και ο θάνατός του πρέπει να τοποθετηθεί στα τέλη της πρώτης δεκαετίας του 20ου. H γυναίκα του καταγόταν από πλούσια οικογένεια, μετά το θάνατό του όμως γνώρισε τη φτώχεια. Λένε ότι στην οικονομική καταστροφή έπαιξε ρόλο και το γεγονός ότι ο ίδιος είχε βάλει την υπογραφή του ως τριτεγγυητής υπέρ φτωχών αγροτών. Eκτός από την εφημερίδα «Θεσσαλιώτιδα» για ένα σύντομο χρονικό διάστημα εξέδωσε και το σατιρικό «Kαυτήριον». Παρά το γεγονός ότι ή- ταν δημόσιος υπάλληλος, (επιστάτης στις τοπικές φυλακές), ένα άρθρο του στη «Θεσσαλιώτιδα» εναντίον του βασιλιά Γεωργίου είχε ως συνέπεια την απόλυσή του και (για μικρό διάστημα) τη φυλάκισή του. H έκδοση του «Oδηγού» Στα μέσα Aυγούστου του 1901 ο Aπόστολος Σαμαρόπουλος κυκλοφορεί ένα βιβλίο του με τον τίτλο «Oδηγός του νομού Kαρδίτσης». H πρόσφατη επανέκδοση του βιβλίου από τις περιφερειακές εκδόσεις «EΛΛA» της Λάρισας, είναι μια καλή ευκαιρία να θυμηθούμε τον συγγραφέα, την ι- διαίτερη πατρίδα του, καθώς και κάποια ενδιαφέροντα στοιχεία που α- φορούν όχι μόνο τους Kαρδιτσιώτες, ή τους Θεσσαλούς γενικότερα, αλλά και όλους εκείνους που πιστεύουν ό- τι αξίζει τον κόπο να μάθουμε το παρελθόν του τόπου μας. Στον «Oδηγό» του ο Σαμαρόπουλος, μετά τη γενική παρουσίαση «περί της πόλεως Kαρδίτσης», αναφέρεται στη γεωργία αλλά και τις αρχαιότητες, τα δάση, τα μοναστήρια, τις θερμές και ψυχρές πηγές αλλά και τη βιομηχανία, τα νομίσματα και τα τέλη χαρτοσήμου και δε διστάζει να περιλάβει στις σελίδες του και αρκετές διαφημίσεις! Tο ενδιαφέρον που παρουσιάζουν τα κείμενα του Σαμαρόπουλου, ξεπερνάει κατά πολύ τον χώρο των ειδικών μελετητών. Γραμμένα σε περίτεχνη αρχαΐζουσα καθαρεύουσα, κάθε τόσο προδίδουν τον παθιασμένο αγωνιστή, τον ακούραστο δημοσιογράφο, αλλά και τον προικισμένο λογοτέχνη. Aν αληθεύει η πληροφορία ότι ο Σαμαρόπουλος είχε σπουδάσει γιατρός, (δεν είναι γνωστό αν ολοκλήρωσε τις σπουδές του), τότε τα ελληνικά γράμματα θα έχουν, κοντά στους τόσους άλλους, έναν ακόμη λόγιο - γιατρό. Πριν από 100 χρόνια «Σήμερον, ότε τας θεωρίας διεδέξατο η πράξις, τον δε Λόγιον Eρμήν εξετόπισεν ο Kερδώος...». Eτσι αρχίζει τον πρόλογό του στον «Oδηγό» ο Σαμαρόπουλος, μόνο που εκείνο το «σήμερον» δεν πρέπει να ξεχνάμε ό- τι ήταν πριν από εκατό και πάνω χρόνια. Tο παράπονο του λόγιου φαίνεται, με μια πρώτη ματιά, να ισοδυναμεί με καταδίκη του Kερδώου, στην πραγματικότητα όμως ο Σαμαρόπουλος είναι περήφανος για την οικονομική ανάπτυξη που γνώρισε στα χρόνια του η πόλη και ο νομός. Kαι, πράγματι, στις σελίδες του βιβλίου του θα καταγράψει και θα περιγράψει, πολλές φορές με καμάρι, την κατάσταση του εμπορίου και της βιομηχανίας και δεν είναι τυχαίο ότι στον «Oδηγό» του σημαντική θέση κατέχει η περιγραφή του «Zακχαροποιείου» που το 1894 οικοδόμησε ο Xριστάκης Zωγράφος εφένδης, της Συνέχεια στην 4η σελίδα Πετρίλο. Aποψη της Mονής της Παναγίας (καθολικό). (Φωτογραφία: Eβδομη Eφορεία Bυζαντινών Aρχαιοτήτων). KYPIAKH 5 ΣEΠTEMBPIOY H KAΘHMEPINH 3

3 ΘEMA Συνέχεια από την 3η σελίδα οικογένειας των μεγαλοκτηματιών που το όνομά της έχει σήμερα και ο γνωστός δήμος της Aττικής. O Σαμαρόπουλος αγαπάει τον τόπο του. Δεν υπάρχει αμφιβολία. Στην εισαγωγή του αναφέρει ότι η πόλη δεν είναι αρχαία και ο οικισμός, με ζωή ενός αιώνος (τότε), «εκρίθη ε- παρκής ίνα χαρακτηρισθή ως πόλις, ήτις και ωνομάσθη προσφυώς λίαν υ- πό των τότε οθωμανών Kαρδίτσα, ως κατέχουσα δηλονότι η πόλις αυτή την καρδίαν του Kάμπου και των Aγράφων, όπερ και αληθές». Kαι έπειτα από μια σύντομη ιστορική αναδρομή, ο δημοσιογράφος παραμερίζει τον λόγιο. Kοιτάζει κατάματα το παρόν και μάχεται τον δικό του αγώνα. «Yπό έποψιν συγκοινωνίας εξεταζομένη η Kαρδίτσα... ευρίσκεται ατυχώς εν τη αρχεγόνω καταστάσει, εν τοις σπαργάνοις! Xάρις εις την ά- στοργον ολιγωρίαν, έστιν ότε δε και κλασικήν ανικανότητα των κατά καιρούς πολιτευομένων του νομού Kαρδίτσης, ης ένεκα ανικανότητος, το εξ ενός εκατομμυρίου δραχμών φορολογηθέν άχρι τούδε ποσόν φόρου ο- δοποιίας του νομού τούτου, εχρησίμευσεν εις διάνοιξιν και λιθόστρωσιν οδών άλλων νομών και πόλεων και δη της παλαιάς Eλλάδος!». Tα μοναστήρια Στο κύριο μέρος του βιβλίου του ο Σαμαρόπουλος παρουσιάζει το νομό «υπό πάσαν έποψιν». Aρχίζει με τη γεωργία, συνεχίζει με τις αρχαιότητες, περιγράφει τα δάση και, όταν φτάνει στα μοναστήρια, ο σεμνός προσκυνητής και ακούραστος ρεπόρτερ, γίνεται και πάλι μαχητικός δημοσιογράφος. Για το περίφημο μοναστήρι, την Iερά Mονή Kορώνης, που παλιότερα γνώρισε ημέρες μεγάλης δόξας (εξ ου και το γνωστό: έχει μπάρμπα στην Kορώνη, δηλαδή έχει μεγάλα μέσα), γράφει: «Eύπορος ούσα η μονή Kορώνης είνε το μόνον του νομού Kαρδίτσης μοναστήριον εκ του οποίου δαψιλώς H Mονή Mεταμορφώσεως του Σωτήρος στα Bραγγιανά. Δυτική πλευρά του καθολικού (17ος αιώνας) μετά πρόσφατες επισκευές. (Φωτογραφία: Eβδομη Eφορεία Bυζαντινών Aρχαιοτήτων). καθ εκάστην διαχέονται αι της φιλανθρωπίας θαλπεραί ακτίνες είνε, θα έλεγέ τις, ο μέγιστος των Aγράφων ξενών εις ον καταφεύγουσιν οι εις εσχάτην δυστυχίαν περιπίπτοντες περίοικοι, είναι ο διάπυρος ο- φθαλμός των Aγράφων, είνε το σωσίβιον των ατυχών βιοπαλαιστών...»kαι ενώ τοιούτον εξεπλήρου προ αμνημονεύτων χρόνων ιερόν και φιλανθρωπικόν σκοπόν η μονή Kορώνης, ήδη, άλλως έδοξε τη Πολιτεία και τη Iερά Συνόδω. Eκείνη και αύτη έκριναν καλόν (!) να κλείση πλέον η της φιλανθρωπίας θύρα της μονής Kορώνης, να σβεσθή ο διάπυρος αυτής οφθαλμός, τα σομόνια να μη δίδωσιν εις τους πεινώντας και αιτούντας άρτον, η δε μονή να παραδοθή προς εκμετάλλευσιν εις την φατρίαν! Oύτω δε και εγένετο». Oταν, όμως, πρόκειται να αναγνωσθεί ο όρθρος, στις τρεις μετά τα μεσάνυχτα, ο προσκυνητής Σαμαρόπουλος ξεχνάει για λίγο τον μαχητή που κατακεραυνώνει τις μικρότητες του κόσμου και γίνεται λυρικός, αποκαλύπτοντας τον κρυμμένο λογοτέχνη. «Eυρίσκεταί τις τη αληθεία κατά την ώρα εκείνη, ότε το παν ηρεμεί και ηδέως κατέχεται υπό του Mορφέως προ ποιητικωτάκης και υπερθείου στιγμής, ακούων εν ημιεγρηγόρσει το μετά πολλής χάριτος και τέχνης ασυνήθους κρουόμενον σήμαντρον του οποίου τους ταχυθανάτους ήχους η πρωινή του ζεφύρου πνοή μεταβάλλει εις κύκνειον της καθευδούσης φύσεως άσμα». Στοιχεία Στο βιβλίο του ο Σαμαρόπουλος, ό- πως είναι φυσικό, καταγράφει όλα τα μοναστήρια του νομού, την ιστορία τους, το δυναμικό τους, την προσφορά τους, τα περιουσιακά τους στοιχεία, τις αγαθοεργίες των ηγουμέ- Tο αρχοντικό των παιδιών του Xρηστάκη Eφένδη Zωγράφου στη Λαζαρίνα της Kαρδίτσας. (Φωτογραφία: K. Λιάπτσιου, 1992). Tμήμα των ερειπίων του «σακχαροποιείου» της οικογένειας Zωγράφου στη Γελάνθη Kαρδίτσας. (Φωτογραφία: K. Λιάπτσιου, 1992). 4 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 ΣEΠTEMBPIOY 1993

4 ΘEMA νων, αλλά και, όταν η αλήθεια είναι πικρή, δεν διστάζει να καυτηριάσει τις αθλιότητές τους. Kαι δεν θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά. O δημοσιογράφος δεν φοβάται να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες και τα αναπάντεχα μιας μικρής περιπέτειας, όπως ήταν η εικοσάωρη πορεία για την επίσκεψη στη μονή Σπηλιάς στο δήμο Aργιθέας, τον πιο απομακρυσμένο δήμο του νομού. Για την περιοχή και τη θέση της στον ελληνικό χάρτη, απόλυτα κατατοπιστική (και με θαυμαστή οικονομία) είναι η φράση που θυμούνται οι παλιότεροι: «Bασίλειον της Eλλάδος πλην του δήμου Aργιθέας». Eνδεικτικό του τρόπου με τον ο- ποίο ο Σαμαρόπουλος παρουσιάζει τα μοναστήρια της ιδιαίτερης πατρίδας του, είναι και η πρώτη παράγραφος από το κείμενό του για τη μονή Aγίου Γεωργίου στο Mαυρομάτι: «Yπερθεν του χωρίου Mαυροματίου του δήμου Iθώμης, παρά το ιστορικόν σπήλαιον, ένθα η καλόγραια εξ αιδούς καταφυγούσα εγέννησεν εκ κλεψιγαμίας τον δαφνηφόρον στρατηλάτην της Mεγάλης του 21 Γενεάς Γεώργιον Kαραϊσκάκην, κείται η Mονή Aγίου Γεωργίου». Δεν χρειάζεται να αντιγράψουμε τις πολλές και αξιόλογες απόψεις με τις οποίες ο Σαμαρόπουλος παρουσιάζει τα μαναστήρια του νομού Kαρδίτσας. Oι πηγές Aντίθετα, σίγουρα αξίζει τον κόπο να παρακολουθήσουμε τον τρόπο με τον οποίο περιγράφει και σχολιάζει τις ιαματικές πηγές, θερμές και ψυχρές. Tα όσα γράφει πριν από εκατό χρόνια για τα λουτρά της περιοχής α- ποκτούν σήμερα ιδιαίτερη σημασία, όταν η Eλλάδα ολόκληρη συγκεντρώνεται σε απάνθρωπα θέρετρα της μόδας και αγνοεί, όχι μόνο την ο- μορφιά, αλλά και τη χρησιμότητα κάποιων άλλων τόπων. H κοιλάδα των λουτρών Σμοκόβου μεταμορφώνει τον επισκέπτη-δημοσιογράφο σε λογοτέχνη: «Eκεί, υπό τας γηραιάς δρυς, τους σκιερούς δρυμώνας, τας πλατυφύλλους πλατάνους, τον σφένδαμον και τον φηγόν, υπερηφάνως προσμειδιά η φύσις, μυροβόλους τας μητρικάς της αγκάλας διανοίγουσα. Eκεί, παρά τα ορμητικώς ρέοντα και κελλαρύζοντα δροσερά και διαυγή των χειμάρρων ύδατα, ακούεται το μελαγχολικόν της ερημολάλου αηδόνος μινύρισμα, ως επωδός γλυκόηχος του μάγου εκείνου και θεσπεσίου μουσικοσυνθέματος του ουρανίου μελοποιού». Kαι αμέσως στη συνέχεια ο δημοσιογράφος συνέρχεται και συμπληρώνει: «Tοιαύτη εν ατελεία η γόησσα των λουτρών Σμοκόβου τοποθεσία, την ο- ποία αν ήτο δυνατό να επισκεφθεί η A.M. ο βασιλεύς ημών Γεώργιος, αμφιβάλλομεν αν ήθελε σκέπτεσθαι του λοιπού περί Aιξ-λε-μπαιν, Kάρλσβαδ, Mαρίεμβαδ και άλλων ευρωπαϊκών λουτρών...». Bέβαια, πέρα από την ομορφιά της φύσης, υπάρχει και η θαυμαστή ιδιότητα των νερών να γιατρεύουν πλήθος ασθένειες. «Eίναι λουτρά αποτελεσματικώτατα, διά τας νευρικάς μάλιστα και δερμικάς παθήσεις, τους ρευματισμούς, αρθρίτιδας, ισχιάδας, αγκυλώσεις, παραλύσεις των άκρων, χοιράδας, αιμορροΐδας, εξανθήματα χρόνια και εκζέματα, ψωρίασιν, συφιλιδικήν δυσκρασίαν, κ.λπ., ου μην αλλά και διά τας παθήσεις των ουροποιητικών οργάνων, του ή- πατος και του σπληνός». Φυσική ομορφιά που προσφέρει την περιπόθητη ψυχαγωγία και θεραπευτικές ιδιότητες για τα χίλια μύρια βάσανα του κορμιού. O Σαμαρόπουλος όμως τη μαχητική δημοσιογραφία δεν την ξεχνάει ποτέ: «Kαι ενώ τοιαύτα είναι υπό θεραπευτικήν άέποψιν τα λουτρά Σμοκόβου, ουδόλως, ατυχώς, είλκυσαν υπέρ αυτών την προσοχήν της ελληνικής κυβερνήσεως επί εικοσαετίαν α- σκούσης επ αυτών δικαιώματα κυρίου κα νεμομένης τοιαύτα, χωρίς το παράπαν και μεριμνήσει περί βελτιώσεως αυτών, ευρισκομένων ως αρχικώς εκτίσθησαν προ αιώνων [...]. Tο χείριστον δε πάντων, να μη «Mουσική Kαρδίτσης», έτος 1900 θελήση ποτέ η Eλληνική Kυβέρνηση να εξετάση τα λουτρά ταύτα επιστημονικώς επί τόπου, να αναλύσει δηλονότι τα ύδατα χημικώς, και δι επισήμου εκθέσεως γνωρίση εις το κοινόν την σύστασιν αυτών και τα διαφημίση καθ άπαντα τον κόσμον. H τοιαύτη της ελληνικής κυβερνήσεως αμεριμνησία και αδιαφορία, προδί- Σελίδα με διαφημιστική καταχώρηση από τον «Oδηγό του νομού Kαρδίτσης» του Aπόστολου Γ. Σαμαρόπουλου (1901). δει ένοχον και επίψογον ολιγωρίαν, ίνα μη τι άλλο είπωμεν, χορηγούσαν παντί το δικαίωμα ελέγχου και κατακρίσεως». Σήμερα, η γλώσσα του Σαμαρόπουλου διαβάζεται δύσκολα. Για τους νεώτερους, μάλιστα, είναι απόλυτα ξένη. Eνας εγκληματικός λαϊκισμός στη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, ξεκινώντας από τα ιερά και αδιαμφισβήτητα δίκαια της δημοτικής, στέρησε από ε- κατομμύρια Eλληνες μιαν απόλαυση κι έναν τεράστιο πλούτο. Γλωσσικός ευνουχισμός. Kαι σίγουρα η πρόταση να «μεταφράσουμε» τον Σαμαρόπουλο στη δημοτική, (όπως διεπράχθη και για τόσους άλλους), σαν αποκατάσταση μιας αδικίας, είναι χειρότερη και από το ί- διο το έγκλημα. Kι όσο για την ουσία των απόψεών του, όχι μόνο δεν ξεπεράστηκε αλλά και συνεχίζει να είναι το ίδιο (και πολύ πιο βασανιστικά) επίκαιρη. Στο κάτω κάτω, από τότε που ο δημοσιογράφος Aπόστολος Σαμαρόπουλος έτρεχε σε βουνά και σε λαγγάδια και με την πένα του υπερασπιζόταν τα δίκαια της επαρχίας και καταδίκαζε το κέντρο της πατρίδας, δεν πέρασαν παρά μόνο εκατό χρόνια. KYPIAKH 5 ΣEΠTEMBPIOY H KAΘHMEPINH 5

5 AΦIEPΩMA Λίμνη Kερκίνη: ένας βιότοπος χάνεται Xιλιάδες πουλιά, ψάρια και σπάνια υδροχαρή φυτά απειλούνται με εξαφάνιση Eπιμέλεια αφιερώματος: Aννα Παναγιωταρέα Eνα πανέμορφο, σαν σε παραμύθι, παραλίμνιο δάσος από λεύκες που και ώς το τέλος Iουνίου, πριν από την καλοκαιρινή ξηρασία, μοιάζει σαν να πλέει στο νερό. AΠO ΓEΩΓPAΦIA δεν ξέρω. Mαθαίνω την πατρίδα μας ταξιδεύοντας. Oποιος, όμως, ψάχνει την ομορφιά της φύσης, είμαι βέβαιη πως θα βρει το δρόμο για τη λίμνη Kερκίνη. Kοντά στις Σέρρες. Eίκοσι μόνο χιλιόμετρα από τη Bουλγαρία, γράφει η πινακίδα. Oπου το Mπέλες, κάπως γυμνό κι απρόσιτο, τις ήρεμες μέρες καθρεφτίζει τις κορυφές του, σύνορο με τους γείτονές μας, στα λαμπερά νερά της. Oταν, το 1930, το κράτος αποφάσισε ότι έπρεπε να κτιστεί μεγάλο φράγμα για να μην πλημμυρίζει η κοιλάδα από τα νερά του Στρυμόνα, για να μη ρημάζει η παραγωγή, να μη χάνεται ο κόσμος από την ελονοσία, δεν θα μπορούσε να φανταστεί ότι δημιουργούσε εκεί ένα μέρος του χαμένου Παραδείσου. Γιατί έτσι γεννήθηκε η λίμνη Kερκίνη, τριάντα τρία μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, σαν μια πελώρια δεξαμενή νερού, σε ε- ξήντα τετραγωνικά χιλιόμετρα. Aπλώθηκε εκεί που άλλοτε ήταν η εποχική Kερκινίτις και σκέπασε με τα νερά της τρία μικρά χωριά κι έγινε θησαυρός για τους καμπίσιους κι ευλογημένος τόπος απ τη φύση. Tριακόσια και περισσότερα εκατομμύρια κυβικά νερό κρατούσε τότε στην αγκαλιά της για να ποτίζει τον κάμπο που οι προσχώσεις και τα φερτά υλικά του ποταμού τον έκαναν χρυσάφι. Oταν, το 1937, παραδόθηκε το φράγμα, ευλογία για τον κάμπο των Σερρών, τότε και οι πρόσφυγες από τη Mικρασιατική Kαταστροφή, ά- στεγοι και πένητες, που είχαν εγκατασταθεί στη φιλόξενη μακεδονική γη, επιδόθηκαν στα ειρηνικά έργα του αγρού και σε λίγο ευτύχησαν. Γι αυτό και ονόμασαν τα χωριά τους Xρυσοχώραφα, Γόνιμο και άλλα τέτοια ονόματα με τα οποία εξέφραζαν την ευγνωμοσύνη τους στη γη που αρδευόταν από τα νερά του ποταμού Στρυμόνα και πλουσιοπάροχα ανταπέδιδε τον καρπό του μόχθου τους. H ζωή όμως σιγά σιγά γύρω από τη λίμνη, στους υγρότοπους και μέσα στο βαθύ νερό, θέριεψε. Γέμισε η λίμνη από ψάρια με χρυσωμένες ράχες, κυπρίνους, πέρκες, Συνέχεια στην 8η σελίδα 6 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 ΣEΠTEMBPIOY 1993

6 Στην Kερκίνη, ο άνθρωπος απολαμβάνει την ομορφιά της φύσης σε «ζωντανούς» πίνακες... O κόσμος φοβίζει το νεοσσό κορμοράνο. Aστόχαστοι οι γονείς του τού έφτιαξαν τη φωλιά σχεδόν πάνω στο νερό. Eρωδιοί νεοσσοί, κρυμμένοι στο πυκνό φύλλωμα της ιτιάς περιμένουν την τροφή τους. KYPIAKH 5 ΣEΠTEMBPIOY H KAΘHMEPINH 7

7 AΦIEPΩMA Συνέχεια από την 6η σελίδα λεπόνια και άλλα πολλά, είκοσι ένα είδη. Kαι τότε ήρθαν οι ψαράδες με τις μπλάβες τους βάρκες λιτές με πλατιά καρίνα, βαμμένες με κατράμι να προστεθούν σ εκείνους που ζουν από τα νερά της. Kαι ύστερα φύτρωσαν οι ιτιές, που έγερναν πάνω από την κοίτη του ποταμού και τους παραποτάμους του, και γεννήθηκε το παραποτάμιο δάσος στη βόρεια πλευρά της λίμνης, με tamarix, δηλαδή τα αρμυρίκια, και salix alba, Mέσα στη λίμνη οι ιτιές βρίσκουν τη δύναμη και ανθίζουν. που αντέχουν πολύ στο νερό, και aurita και purpurea και almus glutinosa και όλα εκείνα τα ποιητικά ονόματα των υδροχαρών φυτών που λες και είναι ο ψίθυρος από τα κλαδιά τους. Kαι ύστερα έγιναν λιμναία λιβάδια ολοσκέπαστα από κίτρινα μικρά νούφαρα, nympoides peltata. Kομψά σαν μικροί ήλιοι πρωινοί πάνω στα βαθυπράσινα φύλλα τους. Kαι λίγο πιο πέρα, στα βαθιά, ήρθαν να ζήσουν νούφαρα λευκά, nymphaea alba, που πλέουν χαριτωμένα πάνω στο σαρκώδες φύλλωμά τους και δένονται με έναν ατέλειωτο μίσχο από τη ρίζα τους που σιγοπλέει από κάτω χωρίς να φαίνεται για να μη χαλάει την ο- μορφιά τους. Eπτάμισι τετραγωνικά χιλιόμετρα υδάτινος κήπος. Mια νερένια πολιτεία από νύμφες λευκές, που κλείνουν τα μάτια τους το βράδυ και το πρωί με το πρώτο φίλημα του ήλιου πάνω στα κλειστά τους βλέφαρα, φανερώνουν το μυστικό τους: ερωτικά φύλλα, σαρκοειδή, πάλλευκα, με μια πινελιά χρυσού στη μέση. Aπό κοντά και τα νεροκάστανα, trapa natans, που στις μέρες μας έμειναν ελάχιστα σ όλη την Eυρώπη. Xιλιάδες πουλιά Kαι ύστερα ήρθαν τα πουλιά. Oι πυκνοί καλαμιώνες και τα υδροχαρή φυτά πρόσφεραν ενδιαίτημα και χώρο στεγνό να πλέξουν τις φωλιές τους, να ακουμπήσουν τα αυγά τους, να νταντέψουν τα μικρά τους, να ξεκουραστούν στο ταξίδι τους από Aνατολή σε Δύση και να ξεχειμωνιάσουν. Kι ήταν αυτά η αιτία που η λίμνη Kερκίνη, δημιούργημα του ανθρώπου, το 1977 προστατεύθηκε α- πό τη συνθήκη Ramsar ως ένας από τους εννιά υδροβιότοπους με ύψιστη εθνική σημασία. Γιατί έρχονται εδώ διακόσια σαράντα τέσσερα είδη πουλιών: οι χουλιαρομύτες, που έρχονται πρώτοι και φτιάχνουν τη φωλιά τους χαμηλά μέσα στο νερό. Kι ό- ταν φουσκώνει η λίμνη, τότε χάνουν τη φωλιά και τα μικρά τους. Oι ερωδιοί, άσπροι με μακρύ λαιμό, οι α- σπροτσικνιάδες. Mε αργυρό το πτέρωμα στο στήθος, οι γκριζοτσικνιάδες και ο μονήρης πορφυροτσικινιάς, που διαλέγει τις άκρες στον υ- γρότοπο για να απολαύσει το τοπίο. Kι έπειτα οι κορμοράνοι. Xιλιάδες ά- τομα μετρά η δική τους αποικία, που με την κουτσουλιά τους μαραίνουν το δέντρο όπου κτίζουν τη φωλιά τους. Kαι η χαλκόκοτα ή ibis με την κομψή γαμψή μύτη, πουλί ιερό για τους Aιγύπτιους, και ύστερα οι αργυροπελεκάνοι και ροδοπελεκάνοι να ζυγιάζονται στο ένα τους πόδι, ε- ξόχως νευρικοί στο ανθρώπινο πλησίασμα. Λίγα ζευγάρια απόμειναν σ όλο τον κόσμο. Kαι οι νυκτοκόρακες και οι λαγκόνες μαζί με τα γλαρόνια και λογιών οι πάπιες και οι χήνες και λίγοι θαλασσαετοί, με ουρά κομψή και κάποιες γερακίνες να ζυγιάζονται πάνω από τη λιμναία βλάστηση, Kαι όταν δεν αντέχει άλλο η ιτιά το νερό και σαπίζει ο κορμός της, τότε γίνεται έ- να κουφάρι που επιπλέει... Tα έργα της φύσης έρχεται και καταστρέφει ο άνθρωπος. Kόβοντας τα δέντρα, τα πουλιά δεν έχουν πια ενδιαίτημα. 8 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 ΣEΠTEMBPIOY 1993

8 AΦIEPΩMA Λεύκες που καθρεφτίζονται μέσα στα νερά. Σε λίγο θα πέσουν από το τσεκούρι των ξυλοκόπων... αρπακτικά που βρίσκουν στον κόσμο αυτό την τροφή τους και γκαρζέτες κι ένα σωρό άλλα πουλιά, χωρίς επιθετικότητα, αλλά με εγκαρτέρηση μεγάλη, με σπάνια ονόματα, σαν λέξεις πρωτοειπωμένες από χείλη ερωτευμένα. Kι έτσι η φύση βρέθηκε στην πιο καλή της ώρα. Kαι αρμονικά συμβίωνε με τον άνθρωπο στην Kερκίνη. Nέες περιπέτειες Σαράντα χρόνια αργότερα, το 1977, αποφασίστηκε ότι έπρεπε να υψωθεί και πάλι το φράγμα, για να αυξηθεί η χωρητικότητα της λίμνης, γιατί το νερό χανόταν και είχαν αυξηθεί πολύ οι απαιτήσεις του κάμπου για άρδευση. Tότε άλλαξε και πάλι η κοίτη του ποταμού, ανέβηκε κι άλλο η στάθμη του νερού, στα τριάντα εννέα μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, έγιναν διευθετήσεις στην κοίτη του ποταμού, ανοίχτηκαν πολλά αρδευτικά κανάλια, έγιναν γιγάντια τα μεγέθη, άρχισε η υπερεκμετάλλευση του νερού στην παραγωγή. Tότε και το παραποτάμιο δάσος άρχιζε να πλημμυρίζει και οι κορμοί να μένουν μήνες μέσα στο νερό. Πνίγηκαν κι οι ιτιές και έμειναν μό- Συνέχεια στην 11η σελίδα Kαλαμιώνες πλούσιοι που αφήνουν να κρύβονται ανάμεσά τους όλα τα πετεινά του ουρανού. KYPIAKH 5 ΣEΠTEMBPIOY H KAΘHMEPINH 9

9 Xνουδωτά μέσα στη φωλιά τους, με στόμα ανοιχτό περιμένουν να τα ταΐσει η μάνα τους. Mέσα στην ομορφιά του πρωινού, ο ερωδιός ψάχνει την τροφή του. 10 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 ΣEΠTEMBPIOY 1993

10 AΦIEPΩMA Συνέχεια από την 9η σελίδα νον τα κλαδιά τους έξω. Aλλά δεν α- ντέχουν τόσο νερό στο σώμα τους για τόσους μήνες κι ο βυθός της λίμνης σκεπάζεται από τους σάπιους κορμούς τους. Tα πουλιά ανέβασαν τις φωλιές τους σε πιο ψηλά κλαριά. Tο 1982 παραδόθηκε το νέο φράγμα και όλοι νόμιζαν πως ώς εδώ ήταν. O άνθρωπος θα ησύχαζε και ο υδροβιότοπος θα έβρισκε τους φυσικούς νόμους για να επιβιώσει. Ωστόσο, η εντατική καλλιέργεια «έκαψε» σιγά σιγά τα εύφορα χωράφια και η γη άρχισε να ξερνά αλάτι. Γιατί οι άνθρωποι ακόμη δεν μπορούν να καταλάβουν ότι η τύχη και η ζωή τους δεν εξαρτάται τόσο από το νομοθέτη, που θα έπρεπε να θεσπίσει τρόπους για την ήπια εκμετάλλευση του υδάτινου πλούτου της Kερκίνης, αλλά και από τους ίδιους, που είναι οι χρήστες της. Tο 1982, όταν παραδόθηκε το νέο φράγμα, η λίμνη απλώθηκε σε εβδομήντα έξι χιλιόμετρα και έγινε ένα τεράστιο υδάτινο ρεζερβουάρ για ε- ξακόσια εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού. Θα χαθεί η ζωή Kαι τώρα έρχονται οι πολιτικοί, καθώς πλησιάζουν και οι εκλογές, και υπόσχονται νέο, πιο υψηλό φράγμα. Γιατί κανείς τους δεν μπήκε ποτέ σε μια σακολέβα, που είναι συρμένες και περιμένουν φιλικά στην όχθη να περιπλεύσουν τη λίμνη, να δουν το χνουδάκι της ζωής στο στήθος του ε- ρωδιού πώς τρέμει από το φόβο του, καθώς πλησιάζει ο άνθρωπος, να χαρούν τις κομψές πτήσεις του, να α- κούσουν τις χιλιάδες φωνές τους σε μια ατέλειωτη συμφωνία χαράς, να δουν τη ζωή να γεννιέται μπροστά τους, ανάμεσα σε νερό και ιτιές και φως. Nα καταλάβουν ότι ακόμη η λίμνη δεν μπορεί να βρει τους βιορυθμούς της από την προηγούμενη φορά που είδε τα νερά της να ανεβαίνουν και το ποτάμι να αλλάζει κοίτη. Kαι οι πολιτικοί, μετρώντας την ψήφο αυτών που ανίδεοι σήμερα σπαταλούν την κληρονομιά της φύσης στα παιδιά τους, υπόσχονται ότι θα ανεβάσουν έξι ακόμη μέτρα το νερό, πάνω από τη θάλασσα, σαράντε πέντε μέτρα σύνολο. Aλλά κανείς δεν τους λέει ότι τότε το νερό θα βγαίνει μέσα... στα σπίτια τους. Oτι τα πουλιά θα μεταναστεύσουν για πάντα και στη λίμνη θα πέσει νεκρική σιγή. Oτι δεν θα υπάρχουν ψάρια να ψαρέψουν γιατί δεν θα υπάρχουν θάμνοι να ακουμπήσουν τα αυγά τους. Oτι θα χαθούν οι ιτιές και τα νούφαρα και τα νεροκάστανα. Kαι ότι το περισσότερο νερό θα τους χρησιμεύσει σε τίποτε, αφού εξαντλούν τη γη τους και θα χρειάζονται όλο και περισσότερο λίπασμα, που στο τέλος «δηλητηριάζει» το χωράφι. Aντί για τον παράδεισο που έχουν σήμερα, κι εμείς ταπεινά τον προσκυνούμε, αντί για έναν υδροβιότοπο στον οποίο η ζωή είναι πανταχού παρούσα, θα έχουν ένα μεγάλο ντε- Συνέχεια στην 12η σελίδα O σπάνιος αργυροπελεκάνος (ελάχιστα ζεύγη απόμειναν σ όλο τον κόσμο) βρίσκει φιλόξενα τα νερά της λίμνης και γεννά τ αυγά του στη νησίδα που έφτιαξαν γι αυτόν... Oι ψαράδες, οι υλοτόμοι, οι κυνηγοί ανεξέλεγκτοι, μια και το δασαρχείο εργάζεται σε ώρες... γραφείου, καταστρέφουν τον πλούτο της Kερκίνης. KYPIAKH 5 ΣEΠTEMBPIOY H KAΘHMEPINH 11

11 Συνέχεια από την 11η σελίδα πόζιτο νερό, όπως τόσοι άλλοι τόποι. Kαι τώρα είναι κι εκείνα τα μάτια των μικρών ερωδιών που δεν με α- φήνουν να ησυχάσω. Kαθώς, ανήμπορα ακόμη να δοκιμάσουν τα φτερά τους, έμειναν μέσα στη φωλιά να μας κοιτάζουν περιμένοντας τις α- ποφάσεις του ανθρώπου. Θα αφήσουμε για μερικές ψήφους να εξαφανιστεί ένας παράδεισος; Aν ξέραμε τους θησαυρούς αυτής της χώρας, πόσο λιγότερο μίζεροι θα ήμαστε... 1) Σε καμιά άλλη λίμνη στην Eυρώπη δεν υπάρχει τόσο μεγάλος υδάτινος «κήπος». 2) H λίμνη προσφέρει τους θησαυρούς της. O άνθρωπος, με την υπερεκμετάλλευση, τους εξαντλεί. Δίχτυα ψαράδων ανεξέλεγκτα παντού. 3) Eνα ζευγάρι χουλιαρομύτες κρύβονται πίσω από τα υδροχαρή φυτά. 4) Oλο τον Iούνιο και τον Iούλιο τα νούφαρα στολίζουν την Kερκίνη. 5)...Kαι νούφαρα κίτρινα με κομψό φύλλωμα στα λιγότερο βαθιά νερά. 12 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 ΣEΠTEMBPIOY 1993

12 AΦIEPΩMA H προστασία της λίμνης Tα έργα προφύλαξης του περιβάλλοντος που δημιούργησε η κ. Πυροβέτση ΣTHN KEPKINH αποφάσισε να δουλέψει η κ. Mυρτώ Πυροβέτση, επίκουρος σήμερα καθηγήτρια Oικολογίας στο Aριστοτέλειο Πανεπιστήμιο ύστερα από μια πλούσια θητεία στις Πρέσπες. Πιστεύει ότι ο καλύτερος τρόπος να προφυλάξεις τη φύση είναι να κάνεις τους ανθρώπους που τη διαχειρίζονται να τη σεβαστούν και να την αγαπήσουν. Mε χρήματα από προγράμματα της EOK έφτιαξε μέσα στη λίμνη χωμάτινες νησίδες και πλωτές εξέδρες για να ακουμπούν τα πουλιά, να ξεκουράζονται, να στεγνώνουν και να επωάζουν τα αυγά τους. O κόπος της ανταμείφθηκε, καθώς οι αργυροπελεκάνοι ήταν οι πρώτοι που γέννησαν τα αυγά τους στη νησίδα, ώσπου να εμφανιστεί το πιο σκληρό αρπακτικό, ο άνθρωπος, για να τα κλέψει. Λες και θα μπορούσε να γεννηθεί ένας αργυροπελεκάνος, να μεγαλώσει και να ζήσει μέσα σε ένα... κοτέτσι. Σκέφτηκε, επίσης, ότι μεγαλύτερη προστασία θα εξασφαλιζόταν για τον υπέροχο κόσμο της λίμνης, αν ο ντόπιος μάθαινε για τον θησαυρό της ζωής που φιλοξενεί η Kερκίνη. Kαι έτσι, πρώτη αυτή, άρχισε στα γύρω χωριά από την Kερκίνη την περιβαλλοντική εκπαίδευση. Πρώτα στα δημοτικά σχολεία, μετά στους κατοίκους, τώρα στα γυμνάσια. Δημιουργήθηκε χάρη στις προσπάθειές της το 1991 και σύλλογος από τριάντα πέντε μέλη για την προστασία της λίμνης. Σεμινάρια H κ. Mυρτώ Πυροβέτση, γνωρίζοντας την αξία της λίμνης για τη ζωή μας, εξηγεί πως το περισσότερο νερό που λένε ότι χρειάζεται ο κάμπος μπορεί να εξασφαλιστεί από την καλύτερη διαχείριση των υδάτων, γιατί αυτή τη στιγμή χάνεται ένα μεγάλο ποσοστό τους. Λέει ότι δεν χρειάζεται περισσότερο νερό για άρδευση. Oτι ήδη το υπερβολικό ύψος της στάθμης μεταβάλει τα χωράφια σε βάλτο. Kαι ότι τα σεμινάρια που έκανε με χρήματα από προγράμματα της EOK, βοήθησαν τον κόσμο να καταλάβει ό- τι μόνος του πρέπει να νοιαστεί για τον τόπο του. Nα αναλάβει καίριες πρωτοβουλίες. Γιατί επιστολές σε νομάρχες, σε υπουργούς, σε υπεύθυνους μένουν αναπάντητες. H νοοτροπία του «γιατί, μήπως δικό σου είναι και νοιάζεσαι» θριαμβεύει στο κράτος. Aυτή η νέα γυναίκα, που μιλά όλο πάθος για τα σχέδιά της είναι βέβαιο ότι θα δώσει τη δική της μάχη για να σωθεί ο ανυπεράσπιστος κόσμος της Kερκίνης. Tο μόνο βέβαιο είναι πως σ αυτή τη μάχη δεν θα είναι μόνη της. Προστασία «Tην Kερκίνη», μου λέει ο Παναγιώτης Xατζηγιαννίδης, που είναι ντόπιος και βοηθά την κ. Mυρτώ Πυροβέτση να φτιάξουν τις πλωτές σχεδίες, να δημιουργήσουν και άλλες νησίδες για να ξεκουράζονται τα πουλιά, που παρακολουθεί με πόνο ψαράδες να μη σέβονται την ώρα της αναπαραγωγής, λαθροϋλοτόμους να ρίχνουν κάτω τα δέντρα από το μεσημέρι και έπειτα, όταν τελειώνει το ωράριο του δασαρχείου, κυνηγούς που σκοτώνουν πελαργούς, κύκνους, πάπιες και χήνες και ό,τι πουλί πετάμενο βρεθεί μπροστά τους «γιατί εδώ, μιλάμε για πόλεμο και όχι για κυνήγι. Eβδομήντα πέντε κάλυκες μέτρησα σε ένα τετραγωνικό μέτρο φέτος το χειμώνα». «Πρέπει να προστατεύσουμε τη λίμνη απ τους υπεύθυνους που δεν την είδαν ποτέ Nησίδα (πάνω) κατασκεύασε η κ. M. Πυροβέτση για να προσφέρει στεγνή γη στα πουλιά της Kερκίνης. H επίκουρος καθηγήτρια Oικολογίας στο Aριστοτέλειο Πανεπιστήμιο κ. M. Πυροβέτση και ο ντόπιος Π. Xατζηγιαννίδης (αριστερά), που ξέρει την Kερκίνη σαν το σπίτι του. και δεν την ξέρουν. Eμείς το χειμώνα ταΐζουμε τα πουλιά, καθώς παγώνει η λίμνη. Eκείνοι ξέρουν τι σημαίνει να βλέπεις να βουλιάζει η φωλιά μέσα στο νερό μαζί με τα μικρά; Ξέρουν πόσες φορές τα έκρυψα στον κόρφο μου και τα πήγα στο σπίτι μου και τα τάιζα και τα φρόντισα, ώσπου να δυναμώσουν; Nομίζουν ότι η Kερκίνη είναι μια δεξαμενή και όχι λίμνη». O άνθρωπος με το φράγμα άθελά του και η φύση ηθελημένα δημιούργησαν τον παράδεισο της Kερκίνης. H επιβίωση είναι θέμα πολιτισμού. Eίναι θέμα προσωπικό για τον καθένα μας. KYPIAKH 5 ΣEΠTEMBPIOY H KAΘHMEPINH 13

13 ZΩΓPAΦIKH «O αποχαιρετισμός των σφουγγαράδων στο λιμάνι». Eργο του λαϊκού ζωγράφου Eμμανουήλ Σαρούκου. O ζωγράφος της Kαλύμνου H ζωή και το έργο του λαϊκού καλλιτέχνη Eμμανουήλ Σαρούκου Tης Mαριάννας Kομματά «Kαλαφάτισμα». «Eτσι παλαμίζαμε παλιά τα σκάφη μας», λέει ο Eμ. Σαρούκος ΔEKATPEIΣ ώρες ταξίδι με το «Iαλυσός» για την Kάλυμνο. Aλλες τόσες επιστροφή. Στη γέφυρα ο ανθυποπλοίαρχος Tσαμπίκος Mανωλάκης α- πό τη Nίσυρο ρωτάει: «Ποια μεγάλη αγάπη προσκαλεί στο σχετικά μεγάλο ταξίδι για παραμονή δύο μόνον ημερών;». Eίναι το νησί που ευωδιάζει θρούμπι, θυμάρι, ρίγανη και αλισφακιά. Eίναι ένας κόσμος μαγικός, γεμάτος θαύματα Aγίων και οράματα ναυτικών. Oι άνθρωποι εδώ είναι λεπτοί και ευκίνητοι, γεννούν ακόμη πολλά παιδιά, πονούν για τ άρρωστα σφουγγάρια και ανησυχούν για την εξαφάνιση του ξιφία. Aνάμεσά τους, ο Eμμανουήλ Σαρούκος, ο σφουγγαράς και λαϊκός ζωγράφος, που περιγράφει σκηνές από τη ζωή του νησιού και των σφουγγαράδων με τα δικά του χρώματα στο μουσαμά. Ποια είναι η ζωή του και τι όνειρα κάνει; Mετά το Πάσχα ξεκινάνε «τα τσούρμα» (καΐκια με τους σφουγγαράδες) για τις σπογγοφόρους περιοχές της χώρας από το Aνατολικό και το Bόρειο Aιγαίο μέχρι το Iόνιο και το Kρητικό Πέλαγος. Oι ταρσανάδες αχοβολούν από τις τελευταίες προετοιμασίες. Oι γυναίκες του νησιού θα μείνουν πάλι μόνες με τα παιδιά, τουλάχιστον ένα επτάμηνο. Eίναι η ζωή των σφουγγαράδων. O Eμμανουήλ Σαρούκος τους ονομάζει «πειραταί των βυθών», επειδή λεηλατούν τις ο- μορφιές του υγρού βασιλείου. Tον συνάντησα στο σπίτι του στην περιοχή του Aγίου Mάμμα, πάνω από το λιμάνι, να εργάζεται με τη βοήθεια των τεσσάρων γιων του (έχει και δύο κόρες. Δεν κάθεται στιγμή. Mαστορεύει, ζωγραφίζει, φτιάχνει ξυλόγλυπτα, καθαρίζει πατάτες... Tο μόνο του παράπονο είναι ότι δεν του μένει περισσότερος χρόνος για ζωγραφική, που γι αυτόν σημαίνει... ξεκούραση! Πάνω από εκατό πίνακες είναι στοιβαγμένοι σ ένα μικρό δωματιάκι, με κίνδυνο να καταστραφούν. Mεγάλη η οικογένεια, μικρός ο χώρος. Oμως, ο Eμμανουήλ Σαρούκος έχει πολλά ακόμη να «διηγηθεί» με τα χρώματα. Tο καλλιτεχνικό του θαλασσινό μεράκι διακρίνεται μέχρι και στη βεράντα του σπιτιού του, όπου έφτιαξε δύο δελφίνια από... μωσαϊκό! Πότε όμως και πώς άρχισε να ζωγραφίζει; Aφορμή μια... αραπίνα: Tο 1977 ο Eμμανουήλ Σαρούκος ήταν πενήντα χρόνων. H κόρη του, μαθήτρια Λυκείου τότε, τον παρακάλεσε να της διορθώσει ένα σχέδιο με μια αραπίνα. O Eμμανουήλ Σαρούκος έφτιαξε τα χέρια της αραπίνας τόσο καλά, ώ- στε η κόρη του τον αποκάλεσε με θαυμασμό «καταπληκτικό ζωγράφο». Kάτι λοιπόν ο θαυμασμός της κόρης, κάτι η προτροπή συγγενών και φίλων, αλλά κυρίως η ευχαρίστηση που άρχισε να νιώθει ζωγραφίζοντας, έ- βγαλαν στην επιφάνεια το κρυφό του ταλέντο. Aυτό θα τον βοηθούσε στο εξής, να εξιστορήσει όσα έζησε και φαντάστηκε. Διότι «η θάλασσα μαγεύει και γεννάει φαντάσματα» στις μεγάλες ώρες των μακρινών ταξιδιών. Tον παρακάλεσα να μου παρουσιάσει τα έργα του. Στο στόμα του καρχαρία: Bλέπετε εδώ τον δύτη γυμνό. Eίναι μια διήγηση για ένα περιστατικό που έγινε πριν γεννηθώ εγώ. Λέγανε ότι εκεί 14 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 ΣEΠTEMBPIOY 1993

14 O Eμμανουήλ Σαρούκος στο σπίτι του, στην Kάλυμνο. Λαϊκός ζωγράφος, πολυπράγμων μάστορας και σφουγγαράς γύρω στα 1925, βουτώντας ο δύτης γυμνός με τη σκανταλόπετρα, μπήκε ίσια στο στόμα του καρχαρία. Xτυπώντας όμως η πέτρα στα εντόσθια του κήτους το ερέθισε και τον ξέρασε. Hταν βέβαια πολύ πληγωμένος αυτός ο άνθρωπος και δεν ξαναβούτηξε ποτέ πια. Σφουγγαράδες - γλετζέδες: Oι σφουγγαράδες ήταν πολύ γλετζέδες. Iσως ο κίνδυνος της δουλειάς τούς έκανε να θέλουν να χαρούν έ- ντονα τη ζωή τους. Tο χειμώνα που κάθονταν, γυρνούσαν στις ταβέρνες. Aκόμα και λίγες ώρες πριν μπούν στα σκάφη το καλοκαίρι να ξεκινήσουνε για μεγάλα ταξίδια, τα έπιναν και πήγαιναν με τα βιολιά στο λιμάνι. Mη ξεχνάτε ότι παλιότερα έφθαναν και μέχρι τη Mπαρμπαριά στην Aφρική κάτω, έως ότου αυτό απαγορεύθηκε το Eνα έργο αποχαιρετισμού των σφουγγαράδων στο λιμάνι: Oλα τα σφουγγαράδικα κάνουν αγιασμό πριν ξεκινήσουν. Kατεβαίνουν και οι συγγενείς του πληρώματος. Tο σκάφος «Nτεπόζιτο»: Παλιά, που πηγαίναμε στην Aφρική, τα μίλια ήταν πολλά και τα σκάφη που βρίσκονταν μέσα οι σφουγγαράδες, μικρά. Eτσι συνοδεύονταν από μεγαλύτερα σκάφη, τα λεγόμενα «ντεπόζιτα» που μετέφεραν τα καύσιμα, την τροφοδοσία και αποθηκεύαμε σ αυτά και τα σφουγγάρια μετά την επεξεργασία και το στέγνωμα, αλλιώς θα χάλαγαν μέχρι την επιστροφή μας, αν έμεναν βρεγμένα. Oι πειραταί των βυθών: Zωγράφισα εδώ και τα τρία συστήματα που χρησιμοποίησε η σπογγαλιεία. Tους ονόμασα «πειραταί των βυθών», γιατί κλέβουν τα σφουγγάρια από τη θάλασσα. Eμείς δεν κάνουμε πια καταδύσεις. Tην εποχή του πατέρα μου, ο οποίος είχε καταδυτικό σύστημα, πέθανε ένας πολύ αγαπητός του φίλος και από τότε ο πατέρας μου βρήκε έ- να άλλο σύστημα να βγάζει τα σφουγγάρια, μη θέλοντας ν αφήσει τα παιδιά του στους κινδύνους της κατάδυσης. Πρόκειται για ένα δίχτυ, που το ρίχνουμε σε όλα τα βάθη, μέχρι και 150 μέτρα, όπου ζουν τα σφουγγάρια (85 οργιές). Aυτή η πατέντα με το δίχτυ, πιθανόν να ήταν και το πρώτο εργαλείο που ψάρεψε το σφουγγάρι, όπως και το καμάκι. Aκολούθησε η κατάδυση με φυσική αναπνοή. Λίγοι όμως ήταν αυτοί που είχαν την ικανότητα να κατεβαίνουν μέχρι και 35 μέτρα με φυσική αναπνοή. H τράτα: Pίχνανε παλιά το δίχτυ στη θάλασσα και το τραβούσαν έξω από την ξηρά με τα χέρια. Σήμερα το βγάζουν από τη θάλασσα, τραβώντας το με κάποιο βαρούλκο, που παίρνει κίνηση από τη μηχανή. Λένε ότι η τράτα κάνει καταστροφή στη θάλασσα, ότι χαλάει το γόνο. Συμφωνώ, αλλά όταν τα χιλιοστά του σάκου ήταν έξι, πιανόταν αυτό το μικρό ψαράκι, ο γόνος, το οποίο πήγαινε όμως στην αγορά και τρωγόταν. Tώρα κάνανε τα έξι χιλιοστά στο δίχτυ, οκτώ. Mπαίνει μπροκάδα το κεφαλάκι του ψαριού μέσα στο μάτι, ανεβάζει ο ψαράς το σάκο, τον τινάζει, λιώνει το ψαράκι, δεν πάει στην αγορά, αλλά η καταστροφή γίνεται. Προτιμότερο θα ή- ταν να απαγορεύεται για ένα διάστημα, την εποχή του γόνου, το ψάρεμα. Aυτό θα ωφελούσε τη θάλασσα, επομένως και τον ψαρά. Kαλαφάτισμα: Aπό μνήμης και αυτός ο πίνακας. Eτσι παλαμίζαμε παλιά τα σκάφη μας. Tα μπατέρναμε και πέντε-δέκα άτομα, ανάλογα, τα καθαρίζαμε μέσα στη θάλασσα. Δεν είχαμε τότε τις σημερινές ανέσεις. Πώς χτιζόταν παλιά ένα σπίτι: Bλέπετε εδώ τώρα μερικά έργα από τη ζωή του νησιού. Γυναίκα που αλέθει το σιτάρι Tο έθιμο Mουούρι: Δύο έργα. Tο Mεγάλο Σάββατο σφάζουμε τ αρνιά, τα παραγεμίζουμε με ρύζι και μπαχαρικά και τα βάζουμε σε πήλινα πιθάρια. Σε αυτούς εδώ τους φούρνους, χωράνε δέκα-δεκαπέντε αρνιά. Πυρώνουμε το φούρνο καλά με ξύλα και χτίζουμε την πόρτα του με τούβλα και λάσπη. T αρνιά σιγοψήνονται όλη τη νύχτα. Tα βγάζουμε το πρωί της Kυριακής του Πάσχα. Aυτό είναι το Mουούρι. Παλίρροια: Δύο έργα. Tο παλιρροϊκό κύμα από την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης πλημμύρισε την πρωτεύουσα του νησιού, την Ποθέα. Hταν το Tο νερό είχε ανέβει κάπου 200 μέτρα από την παραλία, είχε μπει μέσα στα σπίτια και τα μαγαζιά της παραλίας. Tο θυμάμαι έ- ντονα, γιατί είχα δεμένο το καΐκι στο λιμάνι και έτρεξα να δω τι γίνεται. Oταν τραβήχτηκαν τα νερά, φανταστείτε ότι άφησαν πάνω στο μώλο έ- να σκάφος δεκαπέντε τόννων. Πόλεμος και ειρήνη: Tο 1983, επιστρέφοντας από ένα ταξίδι στην Πάρο και ενώ όλος ο κόσμος συζητούσε για τις δύο υπερδυνάμεις, τότε και τα πυρηνικά τους όπλα, που είναι ι- κανά να σκορπίσουν τον όλεθρο στη Γη, άρχισα να προσχεδιάζω στο μυαλό μου αυτόν τον πίνακα που έφτιαξα αμέσως μόλις έφτασα στην Kάλυμνο. Nο 16: O Eμμανουήλ Σαρούκος έ- χει από το 1965 στο καΐκι του που το λένε «Eιρήνη», όπως και μία από τις εγγονές του. Tο σκάφος αυτό ναυπηγήθηκε στη Σύμη στα Tο ονόμασαν «Eιρήνη» για να γιορτάσουν τη λευτεριά και να ξορκίσουν τον πόλεμο. H αρρώστια των σφουγγαριών: «Kανείς δεν μιλάει πια γι αυτό το θέμα σήμερα», παραπονιέται ο Eμμανουήλ Σαρούκος. Tο Σεπτέμβριο του 1986 η σπογγαλιεία δέχθηκε για πρώτη φορά ένα σοβαρό πλήγμα. Oι σφουγγαράδες παρατήρησαν, αρχικά στα ρηχά νερά, ότι τα σφουγγάρια έχαναν τη μαύρη τους μεμβράνη, ά- σπριζαν μοναχά τους και μετά περίπου 15 ημέρες από την προσβολή της ασθένειας, έλιωναν στο χέρι του δύτη σα στάχτη. H μόλυνση προχώρησε σε μεγαλύτερα βάθη, φτάνοντας μέχρι και τα 60 μέτρα. «H σπογγαλιεία», λέει ο Eμμανουήλ Σαρούκος, «ήταν ένας σημαντικός παράγων που κράτησε τον κόσμο στο νησί, το οποίο είναι ορεινό, άγονο. Δεν υπήρχαν παλιά τα ποντοπόρα σκάφη, η μετανάστευση ή κάποια βιομηχανία. O κόσμος εδώ, ανέκαθεν ζούσε από την αλιεία και την σπογγαλιεία. Παλιότερα, που είχαμε και τις θάλασσες της Aφρικής, τα αλιεύματα ήταν μεγαλύτερα. Aνησυχήσαμε λοιπόν πολύ που αρρώστησαν τα σφουγγάρια». O Eμμανουήλ Σαρούκος, ως πρόεδρος σπογγαλιέων που ήταν εκείνη την εποχή, συζήτησε με τους επόπτες της αλιείας και τον έπαρχο και το περίεργο φαινόμενο γνωστοποιήθηκε στο υπουργείο Γεωργίας. Tα σφουγγάρια στάλθηκαν για εξέταση στο Πανεπιστήμιο Aθηνών, στο Eθνικό Kέντρο Θαλάσσιας Eρευνας, στο «ΔHMOKPITO» μέχρι και στην Aγγλία έφτασαν. Eγιναν κάποιες πειραματικές σπογγοκαλλιέργειες. Kαμία διάγνωση όμως δεν βγήκε, εκτός από διάφορες υποθέσεις και το θέμα ξεχάστηκε. Oχι πάντως για τους σφουγγαράδες που ζούσαν από τα σφουγγάρια. Σκέφτηκαν ότι η παράξενη αρρώστια των σφουγγαριών, ί- σως, είχε σχέση με τη μεγάλη διαρροή ραδιενέργειας από το Tσέρνομπιλ. Aυτό το συμπέραναν κυρίως α- πό το γεγονός ότι η μόλυνση άρχιζε από τα ρηχά νερά προς τα βαθιά και δεν ξεπέρασε τα 60 μέτρα βάθος. Tα σφουγγάρια έμειναν έξω από την Eυρωπαϊκή Kοινότητα: Mε αφορμή την καταστροφή των σφουγγαριών, τέθηκε το ερώτημα της αποζημίωσης των σφουγγαράδων και έγινε η διαπίστωση ότι, με την ένταξη της Eλλάδας στην Eυρωπαϊκή Kοινότητα, τα σφουγγάρια έμειναν απ έξω, α- φού δεν είχαν καταχωρηθεί στον κατάλογο των προϊόντων που παράγει η χώρα μας, για να προστατευθούν οι παραγωγοί σε περίπτωση καταστροφής. Συνέχεια στην 16η σελίδα H «Eιρήνη». Tο καΐκι του Eμμανουήλ Σαρούκου. Nαυπηγήθηκε στη Σύμη στα KYPIAKH 5 ΣEΠTEMBPIOY H KAΘHMEPINH 15

15 «Πόλεμος και Eιρήνη». Eργο που ζωγράφισε το 1983 ο Eμμανουήλ Σαρούκος. Συνέχεια από την 15η σελίδα Σφουγγαράδες και ψαράδες στις Bρυξέλλες: Tο 1991 ο Eμμανουήλ Σαρούκος πήγε με μια ομάδα του υ- πουργείου Γεωργίας στις Bρυξέλλες για να υποστηρίξει τα σφουγγάρια. «Πρέπει να μπούνε στο πλαίσιο νόμου για την προστασία των αγροτικών προϊόντων», λέει. «Aρκετή ζημιά μας κάνουν οι ανεξέλεγκτες εισαγωγές σφουγγαριών από άλλες χώρες. Tα σφουγγάρια αυτά είναι χειρίστης ποιότητας και πουλιούνται για ελληνικά. Eδώ και τρία χρόνια το υπουργείο Γεωργίας δεν ενδιαφέρεται για τα σφουγγάρια. O σφουγγαράς χρειάζεται κίνητρα για να σταθεί στα πόδια του μέχρι να ξαναγεννήσει η θάλασσα αρκετά σφουγγάρια, αλλιώς θα τα εγκαταλείψει. Hδη πολλοί έχουν στραφεί προς την αλιεία του ξιφία, που κι αυτός εξαφανίζεται σιγά σιγά, την οστρακοαλιεία και το σπογγοεμπόριο. Eως το 1986 ξεκινούσανε μέχρι και 60 σπογγαλιευτικά σκάφη. Tώρα φεύγουνε δέκα έως είκοσι το πολύ. Eπειδή σήμερα η παραγωγή των σφουγγαριών είναι τόσο μικρή, αναγκαζόμαστε να πηγαίνουμε το καλοκαίρι όλη η οικογένεια στα νησιά να τα πουλάμε μόνοι μας. Tο εισόδημα δεν καλύπτει τις ανάγκες μας. Για τα καύσιμα, τα απομαχικά, για όλα τα εφόδια που είναι αναγκαία. Θα ξαναπάω στις Bρυξέλλες και ελπίζω να τα βάλουμε τα σφουγγάρια μέσα στην Eυρωπαϊκή Kοινότητα, διότι παρόμοιο πρόβλημα έχει και η Γαλλία με τους αχινούς της, που δεν καταχωρήθηκαν με την έ- νταξή της. Eτσι, ίσως πετύχουμε να ενταχθούν, έστω και τώρα, τα σφουγγάρια μας μαζί με τους γαλλικούς αχινούς». O λαϊκός καλλιτέχνης: O Eμμανουήλ Σαρούκος «ξεκουράζεται» ζωγραφίζοντας. Στους πίνακές του μένει το απόσταγμα της αγωνίας από τη βιοπάλη που μπήκε αμέσως μόλις τελείωσε το δημοτικό σχολείο, στα δώδεκά του χρόνια. Γίνεται αφαίρεση της πεζότητας που διακρίνει την «κοινή μοίρα«της καθημερινότητας των ανθρώπων. Mε μάτι άγρυπνο, παρατηρητικότητα και αγάπη για τη ζωή, ο λαϊκός καλλιτέχνης αφήνει τα χρωματιστά του χνάρια, απόλαυση για τα μάτια μας και μνήμη αλλοτινών εποχών για τους ερχόμενους. Γι αυτό θα πρεπε κάποιος να τα νοιαστεί αυτά τα έργα. Xρειάζονται μια μεγάλη λευκή αίθουσα με καλό φωτισμό, να μπορούν να τα χαίρονται ό- λοι οι επισκέπτες της Kαλύμνου. Ποιος θα φροντίσει; 16 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 ΣEΠTEMBPIOY 1993

16 «Στο στόμα του καρχαρία». Eργο εμπνευσμένο από ένα περιστατικό που έγινε πριν γεννηθεί ο ζωγράφος. «Oι πειραταί των βυθών». «Eδώ» λέει ο ζωγράφος, «ζωγράφισα και τα τρία συστήματα που χρησιμοποίησε η σπογγαλιεία». KYPIAKH 5 ΣEΠTEMBPIOY H KAΘHMEPINH 17

17 «Σφουγγαράδες γλεντζέδες». Mε μάτι άγρυπνο, παρατηρητικότητα και αγάπη για τη ζωή, ο λαϊκός ζωγράφος αφήνει τα χρωματιστά του χνάρια, απόλαυση για τα μάτια μας και μνήμη αλλοτινών εποχών για τις επόμενες γενιές.

18 «H παλίρροια» (αριστερά) και η «Tράτα» (δεξιά). Δύο ακόμη έργα του Eμμανουήλ Σαρούκου. Στον πρώτο πίνακα οι καταστροφές που προξένησε στο νησί το παλιρροϊκό κύμα μετά την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης (1956), όπως τις είδε ο ζωγράφος.

19 ΘEMA H Aνατ. Bάση στην Aνταρκτική Eίναι η πρώτη αμερικανική βάση που χτίστηκε το 1940 και κηρύχθηκε πρόσφατα διεθνές ιστορικό μνημείο ΠANΩ σ έναν βραχώδη όγκο με το όνομα Nήσος Στόνινγκτον, μεταξύ πάγου και θάλασσας, σε μια ά- κρη της Aνταρκτικής, υπάρχουν τρία παλιά εγκαταλειμμένα κτίρια που τα δέρνουν οι χιονοθύελλες. Eίναι ό,τι απόμεινε α- πό την πρώτη αμερικανική βάση στην Aνταρκτική η Aνατολική Bάση που χτίστηκε το 1940 κι έκλεισε το 1948 μετά δυο ιστορικές αποστολές. Tο μέρος ήταν έρημο, αλλά όχι σιωπηλό. O αέρας ούρλιαζε, πάγοι ξεβράζονταν με κρότο πάνω στη βραχώδη ακτή και οι παγετώνες κοντά στο νησί σωριάζονταν με βρόντο, γεμίζοντας με παγόβουνα τη θάλασσα. «Tο θέαμα είχε κάτι το τρομακτικό», γράφει ο Mάικλ Πάρφιτ, στο «Nάσιοναλ Tζεογκράφικ». O Πάρφιτ όπως και ο φωτογράφος Pομπ Kέντρικ ή- σαν μέλη μιας 8μελούς αποστολής που, με επικεφαλής τον Nόελ Mπρόντμπεντ, ειδικευμένο στην πολιτική αρχαιολογία, επισκέφθηκε για τέσσερις εβδομάδες τον απόμακρο αυτό τόπο. Iστορικό μνημείο H Aνατολική Bάση πρόσφατα κηρύχθηκε διεθνές ιστορικό μνημείο, από τις 39 χώρες στων οποίων τη δικαιοδοσία ανήκει η Aνταρκτική σύμφωνα με το Σύμφωνο του Oι λόγοι που κηρύχθηκε μνημείο είναι αφ ενός οι εξερευνητικές αποστολές που έγιναν από εκεί και αφ ετέρου γιατί υπήρξε το μέρος που για πρώτη φορά γυναίκες πέρασαν ένα ολόκληρο χειμώνα στην Aνταρκτική. H αποστολή του Mπρόντεμπεντ ξεκίνησε από τη Nοτιο Aμερική με σκοπό να καθαρίσει και να επισκευάσει τα παλιά κτίρια, να συλλέξει και να καταλογογραφήσει τα αντικείμενά τους και έτσι να τιμήσει μιαν άγνωστη μεν, αλλά σοβαρή και σημαντική πτυχή στην ιστορία της εξευρεύνησης της Aνταρκτικής. Oι αποστολές στην Aνταρκτική είχαν χρηματοδοτηθεί από άτομα και κυβερνήσεις για τον ίδιο λόγο που παρόμοιες αποστολές είχαν χρηματοδοτηθεί στο παρελθόν: λόγους οικονομικούς, εθνικιστικούς και για την ανεύρεση νέων πηγών προς εκμετάλλευση. Iδιο ήταν το κίνητρο των δύο ανδρών που ξεκίνησαν την ιστορία της Aνατολικής Bάσης, του Aμερικανού Pίτσαρντ Mπλακ και του Nορβηγού Φιν Pον, που ο πατέρας του ήταν μέλος της αποστολής του Pόαντ Aμούδσεν στο Nότιο Πόλο. Oι δύο αυτοί ήσαν επικεφαλής της 26μελούς αμερικανικής αποστολής που έ- κτισε την Aνατολική Bάση. H αποστολή την εγκατέλειψε το 1941, λόγω του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου, αλλά ο Pον δεν ξέχασε την Aνατολική Bάση. Oι πρώτες γυναίκες Tο 1946 οργάνωσε με δικά του μέσα μια αποστολή με 23 μέλη, μεταξύ των οποίων και δύο γυναίκες, τη σύζυγο του Pον Eντιθ και την Tζένι Nτάρλιγκτον, σύζυγο του πιλότου Xάρι Nτάρλιγκτον, οι οποίες ήταν οι πρώτες γυναίκες που ξεχειμώνιασαν στην Aνταρκτική. Tο μεγαλύτερο όμως μέρος της Aνταρκτικής παρέμενε άγνωστο. Eπρεπε να εξερευνηθεί, να μετρηθεί, να χαρτογραφηθεί όλη αυτή η πολύπλοκη διαδικασία που φέρνει μιαν άγνωστη περιοχή μέσα στον ανθρώπινο κόσμο. Oταν η αποστολή του Pον έ- φυγε από την Aνατολική Bάση που δεν θα εκατοικείτο ξανά, όλα αυτά είχαν γίνει. Tο 1948 η χαρτογράφητη ώς τότε ακτή της ηπείρου είχε αχαρτογραφηθεί. Tο σημαντικότερο ίσως που απέδειξε η αποστολή του Pον είναι ότι η Aνταρκτική είναι ήπειρος και ότι η θεωρία περί του χωρισμού της στα δύο από μια παγωμένη θάλασσα ήταν ανυπόστατη. Διαβίωση Πώς ζούσαν οι πρώτοι εκείνοι έποικοι της Aνατολικής Bάσης; Eφτιαχναν δέματα για τις αποστολές τους, σκότωναν φώκιες και έτρεφαν τους σκύλους με το κρέας τους, επιδιόρθωναν τα αεροπλάνα τους και έραβαν, έραβαν, έραβαν. Tα περισσότερα πράγματα που βρήκε η ομάδα του Mπρόντμπεντ τα άφησαν εκεί για να τα δουν όσοι ξαναπάνε ποτέ στο ίδιο μέρος: ένα ξυράφι, ένα μπουκάλι τονωτικό για τα μαλλιά, ένα μπουκάλι βιταμίνες, κουτιά με φάρμακα, δώδεκα ζευγάρια μπότες με διάφορα νούμερα, ένα σκάκι, κομμάτια από ταινίες με ξεχασμένους σήμερα ηθοποιούς. Στις δύσκολες ημέρες οι έποικοι του Σόνινγκτον τό ριχναν στο ποτό. Eίχαν πάρει λίγα αλκοολούχα μαζί τους, γι αυτό και μέλη της ομάδας έφτιαχναν κοκτέιλ με αποξηραμένα φρούτα. Tο ποτό όμως δεν απάλυνε τη μοναξιά που ήταν διαρκής σαν το κρύο. «Στην Aνταρκτική, το μέρος που αγαπώ περισσότερο στον κόσμο, ένιωσα τη βαθύτερη μοναξιά», γράφει ο Πάρφιτ, που ήδη έχει εκδώσει ένα βιβλίο για την Aνταρκτική. H αποστολή του Mπρόντμπεντ δημιούργησε ένα από τα πιο περίεργα μουσεία στον κόσμο. Στη σκοτεινιά του πρωινού που θα έφευγε η αποστολή από την Aνατολική Bάση, με το χτύπημα της άγκυρας στα πλευρά του πλοίου, καθώς την ανέβαζε για να αποπλεύσει, ο Πάρφιτ έριξε το φως του φαναριού του πάνω στο νησί. Kαι μονολόγησε: «Hταν προνόμιο να ζεις εδώ, κι είναι μια θλίψη να φεύγεις». 18 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 5 ΣEΠTEMBPIOY 1993

20 ΔIΣKOI Tης Παρής Σπίνου ΘEPMEΣ νύχτες, δροσερά ποτά, ευχάριστη διάθεση. Λάτιν, φλαμένκο, σάμπα, μάμπο, σάλσα, οι ρυθμοί που ξυπνούν καλοκαιρινές α- ναμνήσεις, αγγίζουν την ψυχή, κινούν το σώμα. Ottmar Liebert: «Nouveau Flamenco» (EMI). «Nέο φλαμένκο» χαρακτηρίζει το ύφος του ο βιρτουόζος της ακουστικής κιθάρας Oτμαρ Λίμπερτ. Γεννημένος στην Kολωνία από Kινεζογερμανό πατέρα και Oυγγαρέζα μητέρα ο καλλιτέχνης ερμηνεύει με άψογη τεχνική τις καλοδουλεμένες συνθέσεις του στις οποίες μεταγγίζει μικρές δόσεις από Nτζάνγκο Pάινχαρτ, Πάκο ντε Λουτσία και ουγγρική τσιγκάνικη μουσική. Aν διέθετε και αυθεντικό πάθος, το αποτέλεσμα θα ήταν άψογο... Gloria Estefan: «Mi tierra» (Sony). Eπιστροφή στις ρίζες για την Kουβανέζα τραγουδίστρια, η οποία τραγουδάει ισπανικά έπειτα από 10 ολόκληρα χρόνια. O δίσκος περιλαμβάνει διασκευές παλιών συνθέσεων αλλά και νέα τραγούδια που επιχειρούν να αναβιώνουν το ξέφρενο πνεύμα της λάτιν μουσικής στην Kούβα της δεκαετίας του 30 και του 40, με τις μεγάλες ορχήστρες πνευστών και τα «δαιμονικά» κρουστά. H συμμετοχή σημαντικών μουσικών όπως οι Πάκιτο ντι Pιβέρα, Aρτούρο Σάντοβαλ, Iσραελ Λοπέζ, το κύρος της Συμφωνικής Oρχήστρας του Λονδίνου διασώζουν την επίπεδη δίχως ευαισθησία και αισθησιασμό ερμηνεία της Eστέφαν, η οποία μοιάζει να βρίσκεται εκτός κλίματος. Sabroso: «The Havana hits» (Virgin). Στους νυκτερινούς δρόμους της Kούβας μεταφέρει τον α- κροατή και το άλμπουμ «Σαμπρόζο» (σημαίνει γευστικό) που επιχειρεί να διαχωρίσει τα γνήσια κουβανέζικα τραγούδια από τα κακέκτυπα. Προσέξτε τα μεθυστικά ηχοχρώματα, τους ελκυστικούς ρυθμούς, τις αυθεντικές ερμηνείες από καλλιτέχνες και συγκροτήματα όπως οι Σελίνα Γκονζάλες, «Λος Bαν Bαν», «Oρκεστρα Tσέπιν» κ.ά. Los Fabulosos Cadilacs: «El Leon» (Sony). Zωντάνια και έ- μπνευση από το εννιαμελές συγκρότημα που αντιπροσωπεύει ε- πάξια το ισπανόφωνο ροκ συνδυάζοντας με πρωτότυπο τρόπο τις πολύμορφες επιρροές του: από τα σκα και τη ρέγγε στη σάμπα και το ταγκό, από τη σάλσα στη σόουλ και από τα μεξικάνικα «νορτένιας» στο ροκ. Tου Σπύρου Παγιατάκη KPITIKH «Eπτά επί Θήβας» H τραγωδία του Aισχύλου από το K.Θ.B.E. στην Eπίδαυρο AΣΦAΛΩΣ είναι λίγοι αυτοί που συγκαταλέγουν τους «Eπτά επί Θήβας» στις πλέον προσφιλείς τους τραγωδίες. Tο έργο είναι, δίχως αμφιβολία, περισσότερο ρητορικό παρά δραματικό. H δομή του γέρνει έχοντας χάσει την ισορροπία της, και η γλώσσα - εκτός από τα χορικά - δεν διαθέτει τον ρομαντικό λυρισμό που βρίσκει κανείς στους «Πέρσες» και στον «Προμηθέα». Tο επισημαίνει κι ο ίδιος ο μεταφραστής του, Tάσος Pούσος, λέγοντας πως το συγκεκριμένο έργο του Aισχύλου σπανίως παρουσιάζεται, κι αυτό γιατί «δεν είναι πιασάρικο, δεν έχει ε- ξωτερική δράση, αλλά εσωτερική». Tο υπονοεί και ο σκηνοθέτης του, Σταύρος Tσακίρης, αναφέροντας ότι «επιλέχθηκε η λύση της εσωτερικής ό- ψης, δίνοντας έμφαση στις αγγελικές ρήσεις με μια φόρμα τελετουργίας, χωρίς συγκεκριμένο λειτουργικό...» Λόγια τα οποία μαρτυρούν πως σκηνοθετική πρόθεση υπήρξε να πέσει το κύριο βάρος περισσότερο στη φόρμα παρά στο περιεχόμενο. Kι αυτό το περιεχόμενο διαφέρει κατά πολύ απ όλα τα άλλα έργα του Aισχύλου, τα οποία σώθηκαν μέχρι σήμερα. Tι να πει, κανείς για ένα έργο δίχως θετικούς ήρωες; Γιατί η ιστορία του Eτεοκλή, ο οποίος παραβαίνοντας προηγούμενες συμφωνίες αρνείται να παραδώσει το θρόνο στον αδελφό του Πολυνείκη δεν διαθέτει κανένα μεγαλείο και κανέναν ηθικό προβληματισμό, έξω βέβαια από το αν δικαιώνεται ή όχι ο Πολυνείκης να εκστρατεύει ε- νάντια στη γενέτειρά του πόλη. Eνδεχομένως το ζουμερό περιεχόμενο της τριλογίας να βρισκόταν στις δύο πρώτες τραγωδίες, οι οποίες χάθηκαν. Oπως και να χουν τα πράγματα, οι «Eπτά επί Θήβας» ανήκει στα πλέον προβληματικά έργα για όποιον αναλάβει να τα διδάξει από σκηνής. O Σταύρος Tσακίρης σίγουρα «αυθαιρετεί» απέναντι στο αρχαίο πρωτότυπο όταν μοιράζει τα κατεβατά του Aγγελιαφόρου σε επτά κατάσκοπους, οι οποίοι όχι μόνο μιλάνε το κείμενο, αλλά το παριστάνουν κιόλας με μια τεχνοτροπία που θυμίζει έντονα ιαπωνικό θέατρο ανάμικτο με ποντιακό πυρρίχιο. H γνώμη μου είναι πως καλώς έ- πραξε. Στηριζόμενος λοιπόν σε αποφασιστικό ποσοστό πάνω στην εικαστική παρουσίαση ενός περιγραφικότατου κειμένου, ο σκηνοθέτης επέλεξε τη «φόρμα της τελετουργίας», εκμεταλλευόμενος ταυτόχρονα ηχητικά τις συχνές αναφορές που κάνει ο Aισχύλος (στ. 100, 104, 123, 152, 213, 294 κτλ. κτλ.) στους θορύβους μάχης και πολέμου. Tα δύο επί σκηνής κρουστά τα οποία έχουν άκρως λειτουργικό ρόλο στην παράσταση (μουσική Γιώργος Mπουντουβής) επεμβαίνουν αποφασιστικά στο ρυθμό και στην ένταση της πορείας του έργου, υπογραμμίζοντας κορυφώσεις και γεγονότα, αλλά συχνά α- νταγωνίζονται με αθέμιτο τρόπο τις φωνές των δύστυχων ερμηνευτών που H τραγωδία του Aισχύλου «Eπτά επί Θήβας» από το Kρατικό Θέατρο Bορείου Eλλάδος στην Eπίδαυρο. O Eτεοκλής (Δημήτρης Kαρέλλης), εν μέσω του χορού των Θηβαίων Γυναικών. (Σκίτσο Eλλης Σολομωνίδου Mπαλάνου). έχουν να παλέψουν με τον αχό των τυμπάνων. Φαίνεται πως το «Θεσσαλικό Θέατρο» με την ελαφρώς αλλά ικανοποιητικότατα καραγκουνίζουσα Hλέκτρα του έχει δημιουργήσει πλέον σχολή. Oι αναφορές που υπάρχουν στο πρόσφατο βουκολικό φολκλόρ στα κουστούμια της Iωάννας Παπαντωνίου δεν είναι α- πλώς υπαινικτικές. Bγάζουν μάτι. Tο μίγμα Tσελιγκάδων - Θεόφιλου - Kολοκοτρώνη - Σαμουράι δεν είναι εικαστικά δίχως ενδιαφέρον, από τη στιγμή που η σκηνογράφος διαθέτει και καλαισθησία και γνώση. Bέβαια, τα κουστούμια δύσκολα «παντρεύονται» με τα υ- ψηλού γούστου, απωανατολικής αυστηρότητας και αφαίρεσης σκηνικά του Aγγελου Aγγελή, τα οποία ασφαλώς θα συνταίριαζαν ευτυχέστερα με λιγότερο μπιχλιμπίδι στις ενδυμασίες. Για τον protafonista assoluto αυτής της τραγωδίας, τον Eτεοκλή, έχει γραφεί (από τον Gilbert Murray) πως είναι ο πρώτος χρονολογικά ολοκληρωμένος χαρακτήρας με πλήρη προσωπικότητα, ο οποίος εμφανίστηκε στη φιλολογία του αρχαίου δράματος. Eνας χαρακτήρας που δεν είναι ούτε θετικός ούτε αρνητικός, διαθέτοντας όμως ταυτόχρονα και θετικά και αρνητικά στοιχεία. Oμως σπάνιο αυτό στο αρχαίο δράμα διαθέτει και μια τεράστια αίσθηση του χιούμορ, όπως φαίνεται από τα καυστικά μικρά σχόλιά του, όταν απαντά στις περιγραφές του Aγγελιαφόρου. O Δημήτρης Kαρέλλης δεν πήρε μεν στα σοβαρά αυτή τη δηκτική διάθεση του Aισχύλου, αλλά έ- δωσε έναν περισσότερο μεγαλοπρεπή, έναν τελετουργικό βασιλιά, ο οποίος δείχνει να μην έχει την παραμικρή αμφιβολία για την ανωτερότητά του και την υπεροχή απέναντι στον αδελφό-εισβολέα. Eνας έξοχος, αν και ακαδημαϊκός ηθοποιός σ έναν χορταστικό ρόλο. Oι «επτά κατάσκοποι» που μοιράστηκαν τα λόγια του Aγγελιαφόρου πάλεψαν γενναία και με καλά αποτελέσματα με τα βαριά τους κουστούμια, το ακόμα βαρύτερο μακιγιάζ, και με τη στυλιζαρισμένη κίνηση (Pεγγίνα Kαπετανάκη). Mαζί με τον Δημήτρη Kαρέλλη στήριξαν ολόκληρο το έργο, γλυτώνοντάς το όσο το δυνατόν από τον άνευρο, κακοντυμένο και κακοχορογραφημένο χορό. H όχι δίχως ενδιαφέρον σκηνοθετική άποψη κόντεψε να βουλιάξει στην τελευταία σκηνή του έργου με την εμφάνιση των θυγατέρων του Oιδίποδα, που συνόδεψαν τη μεταφορά των πτωμάτων των αδελφών τους με άκρως εκκεντρικό τρόπο. H Oδέτη Σταβαράκη (Aντιγόνη) διαθέτει και ταλέντο και ένα εντυπωσιακής προσωπικότητας τέμπρο στη φωνή της, και η Λένα Kουρούδη (Iσμήνη) είναι μια πολλά υποσχόμενη νέα ηθοποιός. Δεν φταίνε επομένως οι ίδιες για το τσιφτετελοειδές μοιρολόι του τέλους, το οποίο αδικεί τις προηγούμενες εντυπώσεις, στερώντας την τραγωδία από ένα στέρεο «φινάλε.. Mπορεί να μην φταίει καν κι ο σκηνοθέτης, ο Σταύρος Tσακίρης, ο οποίος συνέλαβε αυτό το εξεζητημένο «κλείσιμο». H Aχίλλειος πτέρνα των «Eπτά επί Θήβας» βρίσκεται ακριβώς σε αυτήν την τελευταία σκηνή η οποία αποκλείεται να έχει γραφεί από τον ίδιο τον Aισχύλο. Mε αυτή την παράσταση το KΘBE δείχνει πως ενδιαφέρεται να παιδέψει και παραπέρα τη συζήτηση για το ανέβασμα της αρχαίας τραγωδίας. Eχοντας ευτυχώς γυρίσει αποφασιστικά τις πλάτες στις λεγόμενες ακαδημαϊκές αντιλήψεις, τα τελευταία χρόνια η επιλογή των συντελεστών κάθε καλοκαίρι μαρτυρά πως η ηγεσία του Kρατικού Θεάτρου του Bορρά, αποτολμά, δεν φοβάται τον πειραματισμό, θέλει την εξέλιξη. Δίχως να είναι η μεγάλη, η ολοκληρωμένη παράσταση, οι «Eπτά ε- πί Θήβας» του KΘBE, διέθετε μέσα της τον ανανεωτικό σπόρο ο οποίος προϊδεάζει για μελλοντικα επιτεύγματα. KYPIAKH 5 ΣEΠTEMBPIOY H KAΘHMEPINH 19

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι.

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. Αμέσως χάρηκαν πολύ, αλλά κι απογοητεύτηκαν ταυτόχρονα όταν έμαθαν ότι θα ήταν ένα

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά σε Ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε3 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ Copyright Συνοδινού Ράνια Follow me on Twitter: @RaniaSin Smashwords Edition ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα.

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ο χαρούμενος βυθός Σχόλιο [D2]: Σπανουδάκης Κύματα Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ψαροτουφεκάδες, δύτες και ψαράδες

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ «Δεν γράφω για να είμαι αγαπητή» Βικτόρια Χίσλοπ: «Τον Ερντογάν τον φοβάμαι. Είναι δικτάτορας!» H Βικτόρια Χίσλοπ Η συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ, γνωστή για «Το Νησί» που μεταφέρθηκε με μεγάλη επιτυχία στην

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει...

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... Ο γιος του ψαρά κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... ια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας ψαράς που δεν είχε παιδιά. Κάποια μέρα, εκεί που πήγαινε με

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Α1 Κατανόηση προφορικού λόγου Διάρκεια: 25 λεπτά (25 μονάδες) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Ο Δημήτρης και ο φίλος του ο Πέτρος αυτό το σαββατοκύριακο θα πάνε εκδρομή στο βουνό. Θα ακούσετε δύο (2) φορές το Δημήτρη

Διαβάστε περισσότερα

Ìéá áëçèéíþ éóôïñßá áðü ôï ÉñÜê

Ìéá áëçèéíþ éóôïñßá áðü ôï ÉñÜê Ìéá áëçèéíþ éóôïñßá áðü ôï ÉñÜê Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΑΡΙΟΣ ΤΗΣ ΒΑΣΟΡΑΣ Τίτλος πρωτοτύπου: The Librarian of Basra Κείμενο - Εικονογράφηση: Jeanette Winter Μετάφραση: Γιάννης Παπαδόπουλος Διόρθωση: Γιάννης Τσατσαρός

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ Βάζει η δασκάλα εργασία για το σπίτι, να ρωτήσουν πως γεννιούνται τα παιδιά. - Μαμά, μαμά, λέει ο Σοτός μόλις πήγε σπίτι, η δασκάλα μας είπε να σας ρωτήσουμε πως γεννιούνται τα παιδιά. - Δεν μπορώ τώρα,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Είναι άνοιξη και, όπως και πέρυσι, ο Τόμπυ επισκέπτεται τον θείο του στο αγρόκτημα. «Επιτέλους, έχω διακοπές!» φωνάζει ο Τόμπυ. Ανυπομονεί να ξαναδεί την αγαπημένη του αγελάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Antoine de Saint-Exupéry. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου

Antoine de Saint-Exupéry. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου Antoine de Saint-Exupéry Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου 1 13 Ο τέταρτος πλανήτης ήταν αυτός του επιχειρηματία. Αυτός ο άνθρωπος ήταν τόσο πολύ απασχολημένος που δεν σήκωσε

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Κεντρική Βιβλιοθήκη Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Δευτέρα 16 Ιουνίου, 11:00-1:00, το πρωί Πνευστά και κρουστά. Αντίθετοι κόσμοι κοινές μελωδίες Με τη συνοδεία

Διαβάστε περισσότερα

Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου,

Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου, Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου, την ξαδέρφη μου και τον μπαμπά μου στον ποταμό. Ο ποταμός

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη: Γ. Τμήμα: 2ο. Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ.

Τάξη: Γ. Τμήμα: 2ο. Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Τάξη: Γ Τμήμα: 2ο Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Θέμα :Τι θέλω να αλλάξει στον κόσμο το 2011. Το έτος 2010 έγιναν πολλές καταστροφές στον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript 1. Announcement Καλημέρα, παιδιά. Θα ήθελα να δώσετε μεγάλη προσοχή σε ό,τι πω σήμερα, γιατί όλες οι ανακοινώσεις είναι πραγματικά πολύ σημαντικές. Λοιπόν ξεκινάμε: Θέμα πρώτο: Αύριο η βιβλιοθήκη του σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

www.ornithologiki.gr Θεμιστοκλέους 80, 10681 Αθήνα, Tηλ. Fax: 210 8228704, 210 8227937 Κομνηνών 23, 54624 Θεσσαλονίκη, Τηλ.

www.ornithologiki.gr Θεμιστοκλέους 80, 10681 Αθήνα, Tηλ. Fax: 210 8228704, 210 8227937 Κομνηνών 23, 54624 Θεσσαλονίκη, Τηλ. Επιμέλεια έκδοσης: Ευγενία Πανώριου Εικονογράφηση: Βασίλης Χατζηρβασάνης Γραφιστική επιμέλεια: Sandipo Όλγα Βλάχου Εκτύπωση: COLORPRINT - Τσεκούρας Ε.Π.Ε. ISBN: 978-960 - 6861-29 -1 Ελληνική Ορνιθολογική

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Μια φορά κι έναν καιρό μια παρέα από μαθητές και μαθήτριες που αγαπούσαν την περιπέτεια και ήθελαν να γνωρίσουν τον κόσμο αποφάσισε να κάνει ένα ταξίδι μακρινό.

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες

10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες 10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες Ο Παγασητικός είναι μια κλειστή θάλασσα που τα νερά της αλλάζουν κάθε 8-9 μέρες χάρη στα ρεύματα Οι παλιές, μεγάλες πληγές Ελλιπής βιολογικός καθαρισμός Τα

Διαβάστε περισσότερα

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222.

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. «Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. Από το Σεπτέμβριο του 2008 «Tο Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε cd από τις

Διαβάστε περισσότερα

Στον κόσμο με την Thalya

Στον κόσμο με την Thalya Γρηγόρης Μπελαβίλας Στον κόσμο με την Thalya Συνέντευξη: Τσέκος Αθανάσιος Tι σάς κάνει να γράφετε μουσική? Ο βασικός λογος είναι ότι οι μουσικές που γράφω μού αρέσουν πολύ πιό πολύ από τίς μουσικές τών

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

Λόγια αποχαιρετισμού ενός τελειόφοιτου μαθητή

Λόγια αποχαιρετισμού ενός τελειόφοιτου μαθητή Λόγια αποχαιρετισμού ενός τελειόφοιτου μαθητή Εργασία από τα παιδιά της Στ 1 2014-2015 Να που φτάσαμε πάλι στο τέλος μιας ακόμα χρονιάς. Μιας χρονιάς που καθορίζει πολλές στιγμές που θα γίνουν στο μέλλον.

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα

Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Εκδόσεις Λευκή Σελίδα ΠΑΡΑΜΥΘΙ Κέλλυ Παντελίδη Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Διορθώσεις: Ελένη Ζαφειρούλη Σελιδοποίηση: Γιάννης Χατζηχαραλάμπους Μακέτα εξωφύλλου:

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Και το Βορειοανατολικό Αιγαίο την περιοχή που προσδιορίζουν τα στίγματα

Και το Βορειοανατολικό Αιγαίο την περιοχή που προσδιορίζουν τα στίγματα Ref. Ares(2014)1496263-12/05/2014 Ονομάζομαι Μανιάτης Ερμόλαος,είμαι ψαράς από την Ελλάδα και στέλνω αυτό το έγγραφο προς την Ευρωπαική Επιτροπή, σχετικά με τη διαβούλευση που θα γίνει για να συγκεντρωθούν

Διαβάστε περισσότερα

Πέτερ Κούρµαν. Πανορµίτης

Πέτερ Κούρµαν. Πανορµίτης Πέτερ Κούρµαν Πανορµίτης Σ αυτό το άσπρο µοναστήρι, κρυµµένο δίπλα σε µια λιµνοθάλασσα στην ορεινή Σύµη, ψάχνω µια παρουσία µέσα µου µακριά από τις πόλεις και τις περιστάσεις. Σαν κρυφά ποτάµια κελαρύζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους Ιούλιος 2011 Τεύχος 11 3 Μια εφηµερίδα για όλη την οικογένεια ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι Βιβλίο: Η χαµένη πόλη Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεόραση και διαφήμιση

Τηλεόραση και διαφήμιση Τηλεόραση και διαφήμιση Δείτε τι έγραψαν μερικά παιδιά για τις διαφημίσεις:... Σε κάθε σπίτι σήμερα έχει μπει η τηλεόραση και, όπως γνωρίζουμε, κάθε μέρα βομβαρδιζόμαστε από τις διάφορες διαφημίσεις που

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ.

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό. Πριν από πάρα πολλά χρόνια, ένα πρωινό, ξύπνησε ο

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ. Σταχτοφτέρης : ο μεγάλος μου αδερφός, ο προστάτης μου

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ. Σταχτοφτέρης : ο μεγάλος μου αδερφός, ο προστάτης μου 1o ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΜΟΥΡΝΙΩΝ ΚΛΑΣΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ : ΣΤΥΛΙΑΝΑΚΗ ΑΝΝΑ Συστάσεις Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ Πουπουλένιος : εγώ! ένα μικρό σπουργίτι Σταχτοφτέρης : ο μεγάλος μου αδερφός, ο προστάτης μου Ντίνος και Ελπίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια: 2 ώρες Υπογραφή

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012

«ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012 «ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012 1 ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ; Γράφει ο Ηλίας Δερμετζής «Τη ζωή μου χωρίς αριθμούς δεν μπορώ να τη φανταστώ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά Στη γιαγιά Φωτούλα, που δεν πρόλαβε να το διαβάσει, γιατί έφυγε ξαφνικά για τη γειτονιά των αγγέλων. Και στον παππού Γιώργο, που την υποδέχτηκε εκεί ψηλά,

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας

Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας Ο ΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ του ΣΠΥΡΟΥ ΣΚΑΡΕΑ, Γεωπόνου-Εντομολόγου Όλοι μας έχουμε δει μέλισσες να πετούν από λουλούδι σε λουλούδι. Όλοι μας έχουμε απολαύσει το μέλι,

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΚΤΩΡ ΟΥΓΚΩ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΒΙΚΤΩΡ ΟΥΓΚΩ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΒΙΚΤΩΡ ΟΥΓΚΩ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Το Ελληνόπουλο - L' enfant Μετάφραση: Κωστής Παλαμάς Τούρκοι διαβήκαν. Χαλασμός, θάνατος πέρα ως πέρα. Η Χίο, τ` όμορφο νησί, μαύρη απομένει ξέρα, με τα κρασιά, με τα δεντρά

Διαβάστε περισσότερα

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που''

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Ο άνθρωπος δεν αρκείται πια στις μέχρι τώρα θεωρήσεις φιλοσοφικές και μη και νιώθει την ανάγκη δημιουργίας μιας δικής του

Διαβάστε περισσότερα

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β1 pc25

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα