ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΩΝ SSRIs /SNRIs. Δρ Αντωνάτος Σπύρος. Εισαγωγή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΩΝ SSRIs /SNRIs. Δρ Αντωνάτος Σπύρος. Εισαγωγή"

Transcript

1 1 ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΩΝ SSRIs /SNRIs Δρ Αντωνάτος Σπύρος Εισαγωγή Το σύνδρομο διακοπής των SSRIs (Εκλεκτικοί Αναστολείς Επαναπρόσληψης της Σεροτονίνης), είναι γνωστό και ως σύνδρομο απόσυρσής τους. Θεωρείται ως ένας αστερισμός συμπτωμάτων που συμβαίνει μετά την διακοπή ή τη μείωση της δόσης ενός SSRI ή και ενός SNRI (Εκλεκτικός Αναστολέας Επαναπρόσληψης Σεροτονίνης- Νοραδρεναλίνης). Η κατάσταση αυτή συχνά ξεκινά με τη μείωση της δόσης ή την πλήρη και απότομη διακοπή λήψης του αντικαταθλιπτικού, και εξαρτάται πάντοτε από το χρόνο ημίσειας ζωής του φαρμάκου καθώς και από το μεταβολισμό του ασθενούς. Τα δύο πιο πιθανά σκευάσματα για την εμφάνιση συμπτωμάτων απόσυρσης είναι η βενλαφαξίνη (SNRI) η οποία δεν συνδέεται με πρωτεΐνες και γρήγορα μεταβολίζεται αλλά και η παροξετίνη (SSRI) που έχει χρόνο ημίσειας ζωής 21 ώρες και την πιο ισχυρή αντιχολινεργική δράση. Τα συμπτώματα του συνδρόμου μπορεί να συμβούν στο 1/3 των ασθενών που σταματούν απότομα το φάρμακο, ενώ έχουν παρατηρηθεί ακόμα και μέσα στο σαββατοκύριακο, όταν δεν λαμβάνονται οι δόσεις προκειμένου να διευκολυνθεί η σεξουαλική ζωή των ασθενών. Τονίζεται πως έχουν αμφισβητηθεί τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του συνδρόμου, με το δεδομένο πως συνταγογραφούνται ποικίλα σκευάσματα. Παρόλα αυτά, διπλές- τυφλές μελέτες με υγιείς μάρτυρες και με τη χορήγηση εικονικού φαρμάκου, καταδεικνύουν τόσο στατιστικά όσο και κλινικά τις σημαντικές δυσκολίες οι οποίες προκύπτουν με τη διακοπή των SSRIs/ SNRIs.

2 Συμπτώματα και Σημεία του συνδρόμου διακοπής 2 Μιλάμε για συμπτώματα και σημεία που παρεμβαίνουν στη φυσιολογική κοινωνική, επαγγελματική ή άλλη λειτουργία του ατόμου - δεν αποδίδονται σε κάποια άλλη σωματική κατάσταση ή χρήση φαρμάκου ή διακοπή του και τέλος, δεν οφείλονται σε επανεμφάνιση της κατάστασης για την οποία χορηγήθηκε αρχικά ο SSRI/SNRI. Τα συμπτώματα βιώνονται από τον/την ασθενή κατά την απότομη απόσυρση ή ακόμα και τη μείωση της δόσης των αντικαταθλιπτικών φαρμάκων και έτσι μάλιστα αποκαλούνται, με την προϋπόθεση πως η θεραπεία έχει διαρκέσει τουλάχιστον τέσσερις εβδομάδες. Παρουσιάζουν μεν ευρύτητα στην περιγραφή τους αλλά και άγνωστη αιτιολογία. - Στη συμπτωματολογία περιλαμβάνονται δύο συνιστώσες: τα σωματικά και τα ψυχικά συμπτώματα. Τα μεν πρώτα αναφέρονται ως σωματική ανισορροπία και περιλαμβάνουν ανάμεσα στα άλλα: ζάλη, ίλιγγο, καταβολή και αδυναμία, ιδρώτα, αίσθηση σα να διαπερνά το σώμα ηλεκτρικό ρεύμα, μυαλγίες, λήθαργο, αταξία, τρόμο, αϋπνία, αύρα με χαρακτήρα ημικρανίας, ναυτία και διάρροια. Τα ψυχικά περιλαμβάνουν: άγχος, ανησυχία, ξεσπάσματα σε κλάματα, ευερεθιστότητα, υπερδραστηριότητα, αίσθηση αποπροσωποποίησης, φτωχή συγκέντρωση, χαμηλότερη διάθεση, σύγχυση, προβλήματα μνήμης, εφιάλτες. Ο προτεινόμενος όρος για αυτή τη γκάμα των συμπτωμάτων είναι παραισθησίες. Σε σχετική ανασκόπηση του 2005 που κατέγραψε ανεπιθύμητα γεγονότα που είχαν αναφερθεί μέχρι τότε, είχαμε την παροξετίνη να συνδέεται κατά κύριο λόγο με τα περιγραφόμενα ως "ηλεκτροσόκ" συμπτώματα από τους ίδιους τους ασθενείς. Δεν αποκλείονται βέβαια τόσο η σερτραλίνη όσο και η φλουβοξαμίνη στην εμφάνιση της συγκεκριμένης συμπτωματολογίας, αν και διαθέτουν λίγο μεγαλύτερο χρόνο ημίσειας ζωής σε σχέση με την παροξετίνη, σύμφωνα πάντα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (Π.Ο.Υ.). Για την ιστορία, η πρώτη αναφορά συμπτωμάτων απόσυρσης μετά τη διακοπή SSRI ήταν αυτή για τη φλουβοξαμίνη, στα Ακολούθησε ακριβώς τον επόμενο χρόνο αναφορά για την παροξετίνη και στα 1994 για τη σερτραλίνη. Ο Π.Ο.Υ. σημειώνει σχετικά για τον όρο "σύνδρομο απόσυρσης": " Οι SSRIs αποτελούν ένα παράδειγμα για το πώς μια εννοιολογική σύγχυση πάνω σε ορολογία μπορεί να επηρεάσει κατάλληλα την αναφορά, την ερμηνεία και την ενημέρωση για τις ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων που σχετίζονται με εξάρτηση. Προκειμένου να αποφύγουμε την άμεση σύνδεση με την εξάρτηση, ένας ολοένα και αυξανόμενος αριθμός ερευνητών χρησιμοποιούν τον διαφορετικό όρο σύνδρομο διακοπής, αντί για εκείνον του συνδρόμου απόσυρσης "

3 Σεξουαλική δυσλειτουργία μετά από θεραπεία με SSRIs/SNRIs 3 Αξίζει νομίζω εδώ, να γίνει ιδιαίτερη μνεία για τη συγκεκριμένη ιατρογενή δυσλειτουργία, η οποία προκαλείται είτε από την άμεση είτε από προηγούμενη χρήση SSRI/SNRI αντικαταθλιπτικού παράγοντα. Ψυχοδυναμικά, σύμφωνα με τον Glen O. Gabbard, η χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής από ορισμένους ψυχιάτρους ίσως και να αποτελεί έναν τρόπο για να αντιμετωπίσουν το άγχος που νοιώθουν αντιμεταβιβαστικά απέναντι στα έντονα συναισθήματα του ασθενή που δημιουργούνται μέσα στη μεταβιβαστική τους σχέση. Υπό την έννοια αυτή λοιπόν, η όποια συζήτηση για πιθανές παρενέργειες είναι δυνατό να επηρεαστεί από αυτό το άγχος. Έτσι για παράδειγμα, κάποιοι ψυχίατροι ενδεχομένως να αποφεύγουν να αναφέρουν τις σεξουαλικές διαταραχές που οι SSRIs/SNRIs μπορεί να επιφέρουν, μάλλον λόγω της αδυναμίας τους να συζητούν θέματα σεξουαλικού περιεχομένου. Φυσικά το αποτέλεσμα είναι οι ασθενείς, που υφίστανται τις παρενέργειες αυτού του τύπου, να διακόπτουν τη λήψη της αγωγής και μάλιστα χωρίς προηγούμενη ενημέρωση του γιατρού τους. Παρόλο που εμφανίζεται ασυνήθιστο, το φαινόμενο της όποιας σεξουαλικής δυσλειτουργίας μπορεί να διαρκέσει για μήνες, χρόνια ή μερικές φορές απροσδιόριστο χρονικό διάστημα μετά τη διακοπή του αντικαταθλιπτικού. Υπολογίζεται πως μια μειοψηφία των ασθενών αναπτύσσουν ανοχή στη συγκεκριμένη ανεπιθύμητη ενέργεια. Σε ασθενείς ηλικίας 15 έως 80 ετών η οφειλόμενη στους SSRIs/SNRIs σεξουαλική δυσλειτουργία συμβαίνει σε ποσοστό μεγαλύτερο από το 50%, ενώ η σιταλοπράμη και η παροξετίνη συνδέονται με τα υψηλότερα ποσοστά. Με δεδομένο λοιπόν πως το σεξουαλικό ζήτημα είναι δύσκολο να συζητηθεί ανοικτά με τον ασθενή, οι ψυχίατροι οφείλουν να μην παραλείπουν να προειδοποιούν και να ενημερώνουν τον ασθενή για τη συγκεκριμένη κατάσταση, η οποία μπορεί να προκαλείται από άμεση ή πρότερη χορήγηση αντικαταθλιπτικού. Οφείλουν λοιπόν οι κλινικοί γιατροί - πριν οι ασθενείς αρχίσουν τη θεραπεία ή αν αναφέρουν ανεπιθύμητες ενέργειες αφού αρχίσουν να λαμβάνουν SSRIs/SNRIS- να εξετάζουν το σεξουαλικό ιστορικό των ασθενών τους, να συζητούν τις οποιεσδήποτε σχετικές ανησυχίες τους και να είναι έτοιμοι να τους προσφέρουν μια εναλλακτική πρόταση για να αντιμετωπίσουν τις ανησυχίες αυτές. Πιο συγκεκριμένα τώρα, ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω σεξουαλικά συμπτώματα είναι πιθανό να εμφανίζονται με την έναρξη της λήψης ή να αρχίζουν μετά τη διακοπή της λήψης ενός SSRI/SNRI: - Μείωση ή απουσία της libido - Ανικανότητα ή μείωση στην ύγρανση του κόλπου - Δυσκολία να ξεκινήσει ή να διατηρηθεί η στύση ή να διεγερθεί το άτομο - Ανοργασμία (καθυστέρηση στον οργασμό ή απουσία του) - Μείωση ή απουσία ευχαρίστησης κατά τον οργασμό (ανηδονία εκσπερμάτισης) - Πρόωρη εκσπερμάτωση

4 - Αποδυναμωμένη πεϊκή, κολπική ή κλειτοριδική ευαισθησία 4 - Αναισθησία στα γεννητικά όργανα - Απώλεια ή μείωση ανταπόκρισης στα σεξουαλικά ερεθίσματα - Μείωση του όγκου σπέρματος - Πριαπισμός. Προτεινόμενη αντιμετώπιση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας: 1) Η χρησιμοποίηση της χαμηλότερης δυνατής δόσης που είναι αποτελεσματική για την κατάθλιψη, βοηθά να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος σεξουαλικών ανεπιθύμητων ενεργειών. 2) Γενικά, η αντιμετώπιση της δυσλειτουργίας αυτής λόγω της χορήγησης SSRIs/SNRIs μπορεί να περιλαμβάνει τριήμερα διαστήματα αποχής από τα φάρμακα (π.χ., το Σαββατοκύριακο). 3) Επίσης προτείνεται η χρησιμοποίηση εναλλακτικού αντικαταθλιπτικού με λιγότερες σεξουαλικές ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως η μιρταζαπίνη ή η βουπροπιόνη. 4) Η χρησιμοποίηση φαρμάκων (όπως η σιλδεναφίλη) για την καταπολέμηση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας μπορεί να μπαίνει στη φαρέτρα του κλινικού, εφόσον εξακριβωθεί πως δεν υπάρχουν καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου για τη χρήση τους. Διάγνωση του συνδρόμου διακοπής Αν και τα περισσότερα SSRI/SNRI αντικαταθλιπτικά φάρμακα χρησιμοποιούνται σε ευρεία έκταση και γενικώς θεωρούνται ως ασφαλή φάρμακα, μία απότομη τυχόν διακοπή τους ή ταχεία μείωση στη δοσολογία τους είναι δυνατόν να καταλήξει στο σύνδρομο διακοπής τους που μπορεί να υποδυθεί σοβαρές παθήσεις - προπάντων δε να προκαλέσει έντονη δυσφορία. Κάποιοι φαρμακοκινητικοί και φαρμακοδυναμικοί παράγοντες επηρεάζουν την εμφάνιση και τη συχνότητα των συμπτωμάτων. Σε κανονικές συνθήκες για το φάρμακο και την πορεία χορήγησής του, η διάρκεια του συνδρόμου κυμαίνεται (συνήθως από μία έως αρκετές εβδομάδες) επίσης, η ένταση του συνδρόμου ποικίλλει - από ήπιας έντασης στους περισσότερους ασθενείς έως ιδιαίτερα ενοχλητικό σε ένα μικρότερο αριθμό εξ αυτών που μπορεί να υποφέρουν και για μήνες από ανεπιθύμητες ενέργειες. Σε κάποιες μελέτες αναφέρεται πως ένα ποσοστό περίπου 20% των ασθενών σε αντικαταθλιπτική αγωγή με έναν SSRI/SNRI βιώνουν συμπτώματα του συνδρόμου διακοπής του 15% ελαφρά έως μέτρια συμπτώματα και γύρω στο 5% πιο σοβαρά. Το σύνδρομο διακαπής μπορεί να συμβεί δυνητικά με κάθε αντικαταθλιπτικό φάρμακο, αλλά πιο συχνά έχει συνδεθεί με τη χορήγηση SSRIs παροξετίνη, φλουβοξαμίνη, εσιταλοπράμη, σερτραλίνη, και πιο σπάνια σιταλοπράμη και φλουοξετίνη SNRIs βενλαφαξίνη, ντουλοξετίνη αλλά και η χλωριπραμίνη, αφού τέτοια φάρμακα συνταγογραφούνται πιο συχνά για μείζονα κατάθλιψη ή σοβαρές αγχώδεις διαταραχές, και με αυτό τον τρόπο το φαινόμενο απόσυρσης καθίσταται πιο συχνό.

5 5 Με βάση μία μελέτη 2000 ατόμων που πραγματοποιήθηκε στο Ψυχιατρικό Τμήμα του Πανεπιστημίου του Halifax στη Νέα Σκωτία, έγινε προσπάθεια να θεσπιστούν διαγνωστικά κριτήρια για το σύνδρομο διακοπής των SSRIs κατ αρχήν. Τα συγκεκριμένα διαγνωστικά κριτήρια αφορούν 2 ή περισσότερα από τα παρακάτω συμπτώματα: ζάλη, ίλιγγος ή αίσθημα λιποθυμίας - αισθήσεις παρόμοιες με ηλεκτροσόκ ή παραισθησίες - άγχος - διάρροια - κόπωση - αταξία στη βάδιση - κεφαλαλγία - ευερεθιστότητα - ναυτία ή έμετος - τρόμος - και οπτικές διαταραχές της αντίληψης, και τα οποία - οφείλουν να αναπτύσσονται μέσα σε 1 έως 7 ημέρες από τη διακοπή ή τη μείωση της δοσολογίας ενός SSRI και ενός SNRI κατ επέκταση - μετά από τουλάχιστον 1 μήνα συνεχούς χρήσης του - να προκαλούν κλινικώς σημαντική ενόχληση ή επιδείνωση της λειτουργικότητας του ατόμου - και να μην οφείλονται σε κάποια σωματική κατάσταση ή σε επανεμφάνιση μιας ψυχικής διαταραχής. Εδώ με αυτό το τελευταίο, πρέπει να επισημανθεί πως άγχος, καταθλιπτική ή ευερέθιστη διάθεση είναι συχνά χαρακτηριστικά που καθιστούν δύσκολη την περίπτωση της διαφορικής διάγνωσης ανάμεσα στο σύνδρομο διακοπής και στην πρώιμη επάνοδο των συμπτωμάτων κατάθλιψης. Τυπικά, ο κίνδυνος επανεμφάνισης κατάθλιψης μετά τη διακοπή του SSRI/SNRI συναρτάται από τη χρονική διάρκεια λήψης του (εβδομάδες έως λίγοι μήνες μετά τη διακοπή του φαρμάκου), αλλά όταν επανεμφανιστεί η κατάθλιψη είναι όντως δύσκολο να διαφοροδιαγνωσθεί από το φαινόμενο διακοπής του αντικαταθλιπτικού παράγοντα. Εάν ο ασθενής τυχόν βιώσει τα συμπτώματα αμέσως μετά τη διακοπή του αντικαταθλιπτικού, τότε είναι μάλλον αντίδραση στο σύνδρομο διακοπής. Πάντως όπως και να έχει το πράγμα, χρειάζεται η στενή συνεργασία γιατρού- ασθενούς για να εκτιμήσουν τα συμπτώματα που οδήγησαν στην ανάγκη έναρξης της θεραπείας. Σύμφωνα με τον Ross Baldessarini (καθηγητής Ψυχιατρικής και Νευροεπιστημών στο Harvard Medical School και διευθυντής στο Πρόγραμμα Ψυχοφαρμακολογίας στο McLean Hospital) "αν και η διάρκεια της θεραπείας είναι λιγότερο αξιόπιστος προγνωστικός δείκτης της επανεμφάνισης κατάθλιψης ή άγχους, τα συμπτώματα που εμφανίζονται κάποιες εβδομάδες μετά τη διακοπή του αντικαταθλιπτικού, υποδηλώνουν μάλλον περισσότερο την υποτροπή της κατάθλιψης". Εάν ή όχι βιώσει κάποιος το σύνδρομο διακοπής ενός SSRI/SNRI, εξαρτάται από κάποιους παράγοντες, με κυριότερους: τη χρονική διάρκεια που λαμβάνει την αγωγή, τη δοσολογία στην οποία έφτασε κατά την πορεία της νόσου του, καθώς και το χρόνο ημίσειας ζωής του σκευάσματος (δηλαδή πόσο γρήγορα αποβάλλεται από το σώμα του). Δυστυχώς αρκετοί γιατροί επιμένουν να αγνοούν το ενδεχόμενο και τη σοβαρότητα του συνδρόμου διακοπής. Ως αποτέλεσμα δεν ενημερώνουν τους ασθενείς τους κατά την έναρξη λήψης της συγκεκριμένης αγωγής, και με αυτό τον τρόπο όταν κάποιοι επιχειρούν να διακόψουν το φάρμακο βρίσκονται προ εκπλήξεων τόσο σωματικά όσο και ψυχικά. Επιπρόσθετα δε, οι τυχόν προειδοποιήσεις στους ασθενείς να μην σταματήσουν να λαμβάνουν το φάρμακο χωρίς ιατρική υπόδειξη, μπορεί να οδηγήσει τους τελευταίους στο να αντιστέκονται στη διακοπή της θεραπείας με SSRI, ακόμα και στις περιπτώσεις που δεν την χρειάζονται και μάλιστα για μεγάλο χρονικό διάστημα.

6 6 Ορισμός της Απόσυρσης Για την ιστορία, ο όρος σύνδρομο απόσυρσης των SSRIs άρχισε να αποκαλείται ως σύνδρομο διακοπής των SSRIs μετά από ένα συμπόσιο που έγινε στα 1996 και έκτοτε οι δύο όροι χρησιμοποιούνται αμοιβαία. Οι SSRIs δεν λογίζονται ως εξαρτησιογόνοι με τη συμβατική ιατρική χρήση της λέξης (π.χ. στα πειραματόζωα τα οποία έχουν ελεύθερη πρόσβαση στο φάρμακο δεν το αναζητούν ενεργά και ούτε επιζητούν να αυξήσουν τη δόση), αλλά η διακοπή της χρήσης τους μπορεί να επιφέρει τόσο σωματικά όσο και ψυχικά συμπτώματα. Κάποιες κριτικές επιχειρηματολογούν πως οι φαρμακοβιομηχανίες έχουν ίδιον συμφέρον στο να δημιουργηθεί σαφής η διαφορά ανάμεσα στην εξάρτηση από παραισθησιογόνες ή άλλες παράνομες ουσίες και στην εξάρτηση στα αντικαταθλιπτικά. Οι διαφωνίες απέναντι στον όρο "απόσυρση" αποβλέπουν πρωτίστως στο να μη φοβάται ο ασθενής ή να μην απομακρύνεταιο υποψήφιος καταναλωτής που μπορεί να χρειάζεται ή όχι τη φαρμακευτική αγωγή. Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Ιατρικής του Πόνου, η απόσυρση είναι σύμπτωμα "σωματικής εξάρτησης", και όχι η εξάρτηση. Για τον λόγο αυτό, όσοι επιχειρηματολογούν εναντίον των SSRIs πως είναι εξαρτησιογόνες ουσίες δεν ξεκαθαρίζουν πως ο όρος "απόσυρση" δεν θεωρείται κατάλληλος για να αποδώσει τα συμπτώματα που προκαλούνται από την παύση λήψης ενός SSRI. Μηχανισμός του συνδρόμου διακοπής Ο ακριβής μηχανισμός του συνδρόμου διακοπής παραμένει άγνωστος, ενώ μπορεί να οφείλεται σε ποικίλους παράγοντες. Συνεχιζόμενες έρευνες σχετικά με το σύνδρομο διακοπής/απόσυρσης έχουν αποδώσει το σύνδρομο σε ηλεκτροφυσιολογικές αλλαγές που συντελούνται στον εγκέφαλο (ιδιαίτερα στους υποδοχείς της σεροτονίνης 5- HT), σε ηλεκτροφυσιολογικές αλλαγές στο σώμα (Παράγοντας Αύξησης των Νεύρων - GNF) που γίνονται όταν απουσιάζει ο SSRI, στην ανάπτυξη εξάρτησης από τη ντοπαμίνη αλλά και σε μία υπερδιέγερση του ανοσολογικού συστήματος. Το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα προσαρμόζεται στην παρουσία ψυχοδιεγερτικών φαρμάκων. Τέτοιος τύπος προσαρμογής κατά κοινή ομολογία εμπλέκει την εκ νέου ρύθμιση των νευροϋποδοχέων με σκοπό να ισορροπήσουν απέναντι την οξεία φαρμακολογική δράση της αγωγής. Τα αποτελέσματα που επιθυμούμε από τη χορήγηση του φαρμάκου διαμεσολαβούνται από τέτοιου είδους εξισορροπιστικές αλλαγές και οι οποίες μπορούν να εξηγήσουν την καθυστέρηση στην εμφάνιση της θεραπευτικής δράσης των αντικαταθλιπτικών. Αυτή η θεωρία προσαρμογής επίσης εξηγεί το γιατί τα συμπτώματα και σημεία της απόσυρσης μπορεί να συμβούν στη διακοπή τέτοιων φαρμακευτικών αγωγών, καθώς η κάθαρση του φαρμάκου μπορεί να γίνεται σε γρηγορότερο ρυθμό από ότι ο εγκέφαλος προλαβαίνει και αναπροσαρμόζεται στην απουσία της αγωγής. Επομένως, φαρμακοδυναμικοί και φαρμακοκινητικοί παράγοντες συμβάλλουν στον κίνδυνο ανάπτυξης ενός συνδρόμου απόσυρσης. Φαρμακοδυναμικοί παράγοντες εξηγούν γιατί σύνδρομα απόσυρσης συχνά αποτελούν κλασσικό πρόβλημα και γιατί η χορήγηση ενός φαρμάκου της ίδιας τάξης συχνά ανακουφίζει τα συμπτώματα της απόσυρσης. Επίσημες βέβαια μελέτες δεν έχουν προσδιορίσει ακριβώς το σχετικό κίνδυνο. Ανάμεσα στα άλλα υπάρχει και μία θεώρηση που αναφέρεται στην προσωρινή έλλειψη σεροτονίνης στη νευρωνική σύναψη που συμβαίνει με την απότομη διακοπή ενός SSRI. Η

7 7 συγκεκριμένη έλλειψη τεκμηριώνεται και από το γεγονός πως η προς τα κάτω ρύθμιση των υποδοχέων (down-regulation) θα παραμείνει για ημέρες έως εβδομάδες σε σχετική υποδραστήρια κατάσταση. Αυτό ακριβώς πιστεύουμε πως καταλήγει στην εμφάνιση του συνδρόμου διακοπής άμεσα ή έμμεσα διαμέσου της προς τα κάτω ρύθμισης και σε άλλα συστήματα νευροϋποδοχέων (π.χ. νορεπινεφρίνη, ντοπαμίνη, και γ- αμινοβουτυρικό οξύ) που εμπλέκονται σε καταθλιπτικές και αγχώδεις διαταραχές. Ένας άλλος πιθανός μηχανισμός είναι εκείνος της ντοπαμινεργικής νευρομεταβίβασης. Πρόληψη και Αντιμετώπιση του συνδρόμου διακοπής Οι ασθενείς θα πρέπει να ενημερώνονται σχετικά με τους χρόνους ημίσειας αποβολής των φαρμάκων που λαμβάνουν, ενώ επίσης θα πρέπει να γνωρίζουν πως εάν γίνει αλλαγή από έναν φαρμακευτικό παράγοντα με μακρό χρόνο ημιζωής (π.χ. φλουοξετίνη) σε άλλον με μικρότερο χρόνο και σε κανονική δόση, καθίσταται ακόμα πιο σοβαρή η πιθανότητα εμφάνισης του συνδρόμου. Ασθενείς που βρίσκονται σε θεραπεία με φλουοξετίνη μπορούν κάποιες φορές να παραλείπουν μερικές δόσεις χωρίς να παρατηρηθεί καμία σωματική ενόχληση. Κάτι τέτοιο όμως δε μπορεί να γίνει με έναν οποιοδήποτε άλλο SSRI/SNRI με μικρότερο χρόνο ημίσειας ζωής όπως η βενλαφαξίνη, η παροξετίνη, η ντουλοξετίνη, η εσιταλοπράμη και η σερτραλίνη (περίπου 10 ώρες κατά μέσο όρο). Αυτό σημαίνει ότι και μία απλή δόση να χαθεί, μπορεί να επέλθει συμπτωματολογία συνδρόμου απόσυρσης. Όταν χρειάζεται να γίνει η διακοπή ενός SSRI με μικρό χρόνο ημίσειας ζωής, περνάμε τον ασθενή σε ένα φάρμακο με μακρύτερο χρόνο (π.χ. φλουοξετίνη ή σιταλοπράμη) και μετά διακόπτει από αυτόν. Με αυτό τον τρόπο μπορούμε να μειώσουμε την πιθανότητα και τη σοβαρότητα του συνδρόμου απόσυρσης. Τα συμπτώματα απόσυρσης εξαιτίας ενός SSRI μπορεί να ανακουφιστούν είτε επανασυστήνοντας την αρχική ή έστω μία μικρότερη δόση του (ή ενός ομοίου του τέλος πάντων), είτε μειώνοντας τη δοσολογία του σε ένα διάστημα αρκετών εβδομάδων. Ενώ μπορεί με αργό ρυθμό να μειώνεται η δόση, κάτι τέτοιο δεν εγγυάται πως ο ασθενής δε θα βιώσει το σύνδρομο διακοπής βέβαια, είναι ασφαλέστερο ως μέθοδος σε σχέση με την απότομη διακοπή του. Η βαθμιαία διακοπή ή μείωση μπορεί να επιτευχθεί με την κονιορτοποίηση του χαπιού ή τη χρήση της υγρής μορφής του φαρμάκου, εάν υφίσταται. Ο καθηγητής Baldessarini και πάλι, προτείνει τη βαθμιαία μείωση στη δόση ενός SSRI μέχρι μηδενισμού της σε ένα διάστημα πάνω από δύο εβδομάδες. Εάν μάλιστα η δόση είναι μεγαλύτερη από τη μέση δόση χορήγησης, το διάστημα αυτό οφείλει να είναι ακόμα μεγαλύτερο. Χρειάζεται θεραπεία αντιμετώπισης η οποία εξαρτάται από τη σοβαρότητα της αντίδρασης στη διακοπή του φαρμάκου και από το εάν ή όχι είναι αναγκαία η λήψη αντικαταθλιπτικού. Στις περιπτώσεις όπου απαιτείται περαιτέρω αντικαταθλιπτική θεραπεία τότε το μόνο που χρειάζεται είναι να τεθεί εκ νέου ο ασθενής στο αντικαταθλιπτικό αυτό είναι το σύνηθες που ακολουθούμε όταν ο ασθενής δεν συμμορφώνεται με το φάρμακο. Εάν τώρα τα αντικαταθλιπτικά δεν χρειάζονται πια, η θεραπεία εξαρτάται από τη βαρύτητα των συμπτωμάτων. Οι ήπιες αντιδράσεις μπορεί να εμφανίσουν ύφεση απλά και μόνο την καθησύχαση του ασθενούς. Μέτριες περιπτώσεις μπορεί να απαιτούν

8 8 αντιμετώπιση των συμπτωμάτων. Ακόμα και βενζοδιαζεπίνες μπορεί να χρησιμοποιηθούν κατά της αϋπνίας, αν και είναι πολύ σημαντικό να υπενθυμίσουμε πως το σύνδρομο απόσυρσης των βενζοδιαζεπινών είναι δριμύ και διαρκεί πολύ χρόνο. Εάν τα συμπτώματα εξαιτίας της διακοπής του SSRI είναι σοβαρά ή δεν εμφανίζουν ύφεση στην όποια αντιμετώπισή τους, τότε οφείλουμε να επανεισάγουμε το αντικαταθλιπτικό και στη συνέχεια να το αποσύρουμε με προσοχή. Τα άτομα που βιώνουν σοβαρά συμπτώματα απόσυρσης μπορούν να μειώνουν κατά 5% ανά εβδομάδα (ή μήνα, ή ακόμα μεγαλύτερο χρόνο) προκειμένου να αποφύγουν μία δραστική και απότομη πτώση στη σεροτονινεργική δραστηριότητα όμως, ακόμα και οι βαθμιαίες μειώσεις μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα απόσυρσης σε κάποιες περιπτώσεις. Το να περάσουμε τον ασθενή σε έναν άλλο με μεγαλύτερο χρόνο ημίσειας ζωής, και στη συνέχεια να μειώνουμε σταδιακά τη δοσολογία, αυτό μπορεί να εξαλείψει τα συμπτώματα της απόσυρσης. Προσωπικά ακολουθώ αυτά τα βήματα σε συνεργασία και συνεννόηση πάντοτε με τον ασθενή, όσον αφορά τα συμπτώματα της διακοπής αντικαταθλιπτικού. Κατά τη γνώμη μου, είναι η στενή και θερμή συνεργασία με τον ασθενή που θα αποτρέψει την εμφάνισή του φαινομένου της διακοπής. Μία τέτοια σχέση εμπιστοσύνης μπορεί να περιλαμβάνει την ενημέρωση του ασθενούς και κάποιες σχετικές οδηγίες, όπως: Να μη σταματάει απότομα το φάρμακο, είτε γιατί νοιώθει καλύτερα είτε γιατί βιώνει τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες του αντικαταθλιπτικού ακόμα και εάν παραλείπει απλώς να επανασυνταγογραφήσει την αγωγή του. Να διακόπτει σιγά- σιγά την προτεινόμενη από τον ψυχίατρο αγωγή του. Να επικοινωνεί με τον θεράποντα γιατρό πριν προβεί σε διακοπή ή μείωση του αντικαταθλιπτικού που του έχει συνταγογραφηθεί. Διακοπή των SNRIs Οι SNRIs επηρεάζουν την αναστολή της επαναπρόσληψης τόσο της σεροτονίνης όσο και της νορεπινεφρίνης. Οι δύο πιο γνωστοί και ευρέως συνταγογραφούμενοι SNRIs είναι η βενλφαξίνη και η ντουλοξετίνη. Βενλαφαξίνη Η απότομη διακοπή της ενέχει υψηλό κίνδυνο πρόκλησης δυνητικά σοβαρών συμπτωμάτων διακοπής, ακόμα και μία δόση της να χαθεί. Ο υψηλός κίνδυνος εμφάνισης συμπτωματολογίας απόσυρσης αντανακλά το μικρό χρόνο ημίσειας ζωής καθώς και τη διπλή δράση της ως διπλού αναστολέα επαναπρόσληψης. Ενδεχόμενες διακοπές έχουν την τάση να είναι σημαντικά ισχυρότερες από ότι τα συμπτώματα απόσυρσης κάποιων

9 9 άλλων αντικαταθλιπτικών συμπεριλαμβανομένων και των τρικυκλικών αντικαταθλιπτικών μοιάζουν όμως με εκείνες των SSRIs που διαθέτουν μικρό χρόνο ημίσειας ζωής όπως η παροξετίνη. Τα συμπτώματα διακοπής είναι παρόμοια με εκείνα των άλλων αντικαταθλιπτικών, ιδιαίτερα των SSRIs. Σε κάποιες μελέτες μάλιστα έχουν αναφερθεί σοβαρές περιπτώσεις απόσυρσης, όπου η κατάσταση αυτή παρουσιάζεται ως εγκεφαλικό επεισόδιο, όπως και ως σύνδρομο απόσυρσης σε νεογνά (και το οποίο έχει επίσης αναφερθεί και για την παροξετίνη, τη φλουοξετίνη, τη σερτραλίνη και τη σιταλοπράμη). Μπορεί σε μερικές περιπτώσεις απόσυρσης από βενλαφαξίνη, η επιτυχημένη διακοπή επετεύχθη τελικά με την προσθήκη φλουοξετίνης, η οποία αργότερα διακόπηκε χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία. Επιπροσθέτως, η χρήση τραμαδόλης (μοριακά μοιάζει με τη βενλαφαξίνη) έχει αποδειχθεί ως αποτελεσματική στην αντιμετώπιση της απόσυρσης της βενλαφαξίνης. Ντουλοξετίνη Κατά βάση ισχύουν τα ίδια όσον αφορά τη συμπτωματολογία από την απόσυρσή της, όπως και με τη βενλαφαξίνη. Η αντιμετώπιση των συμπτωμάτων είναι περίπου η ίδια όπως και με τους SSRIs με το μακρύτερο χρόνο ημίσειας ζωής αλλά και τη βενλαφαξίνη. Βέβαια είναι νεώτερο ως φάρμακο και οι μελέτες λιγοστές σχετικά με την περίπτωση της απότομης διακοπής της. Η Φλουοξετίνη ως μέσο παρέμβασης Η υποκατάσταση με φλουοξετίνη στο τελικό στάδιο διακοπής κάποιου SSRI/SNRI ή ακόμα και στη φάση αμέσως μετά τη διακοπή του, παρέχει έναν ρυθμό στη μείωση του αντικαταθλιπτικού και αυτό ακριβώς το γεγονός μπορεί να ελαχιστοποιήσει ή και να εξαλείψει τυχόν συμπτώματα απόσυρσης στον ασθενή. Η φλουοξετίνη μεταναστεύει πολύ αργά από τον εγκέφαλο στο αίμα. Ο ενεργός μεταβολίτης της παραμένει για μακρό χρόνο στον εγκέφαλο καθότι είναι λιπόφιλος, και έχει βιολογικό χρόνο ημίσειας ζωής από 4 έως 8 ημέρες (τον μεγαλύτερο από κάθε άλλο SSRI). Ως εκ τούτου τα επίπεδα του φαρμάκου στο σώμα πέφτουν αργά και με τέτοιο ρυθμό στον οποίο ο εγκέφαλος μπορεί να προσαρμοστεί όταν η δόση μειώνεται. Επίσης, η φλουοξετίνη διατίθεται και σε υγρή μορφή, επιτρέποντας στο γιατρό να τιτλοποιήσει το φάρμακο με μεγαλύτερη ευκολία. Σύνδρομο απόσυρσης στα νεογνά Στα 2006 αναφέρθηκε από τον FDA (Αμερικανικός Οργανισμός Φαρμάκων και Τροφών) πως μητέρες νεογνών οι οποίες λαμβάνουν SSRIs χρειάζεται να συζητήσουν το ενδεχόμενό της με τους γιατρούς τους. Όταν εγκυμονούν και λαμβάνουν SSRIs, αυτοί διέρχονται τον πλακούντα και δυνητικά μπορεί να επηρεάσουν τα νεογνά. Αν και τα αντικαταθλιπτικά αυτά δεν συνδέονται με εκ γενετής ανωμαλίες, κάποιοι υπαινίσσονται πως οι SSRs συνδέονται με επιπλοκές στα νεογνά όπως το νεογνικό σύνδρομο αποχής καθώς και η εμμένουσα πνευμονική υπέρταση. Τα SSRIs σύνδρομα απόσυρσης έχουν καταγραφεί σε νεογνά. Έχουν αναφερθεί περιπτώσεις νεογνικών επιληπτικών σπασμών ή σύνδρομο απόσυρσης. Επομένως οι

10 10 γιατροί για να αποφεύγουν ή να διαχειρίζονται προσεκτικά τη χορήγηση αυτών των φαρμάκων σε εγκυμονούσες γυναίκες με ψυχιατρικές διαταραχές. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Oliver JS, Burrows GD, Norman TR (1999). Discontinuation syndrome with Selective Serotonin Re-uptake Inhibitors: Are there clinically relevant differences? CNS Drugs 12(3): Schatzberg AF, Haddad P, Kaplan EM, Lejoyeux M, Rosenbaum JF, Young AH, Zajecka (1997). Serotonin reuptake inhibitor discontinuation syndrome: a hypothetical definition. Discontinuation Consensus panel. J Clin Psychiatry 5u (7): Michelson D, Fava M, Amsterdam J, et al. (2000). Interruption of selective serotonin reuptake inhibitor treatment. Double-blind placebo-controlled trial. Br J Psychiatry 176: Haddad P (2001). Antidepressant discontinuation syndromes. Drug Saf 24(3): Taman L, Ozpoyraz N (2002). Selective serotonin reuptake inhibitor discontinuation syndrome: a review. AdvTher19(1): Medawar C, Herxheimer A (2003/2004). A comparison of adverse drug reaction reports from professionals and users, relating to risk of dependence and suicidal behavior with paroxetine. International Journal of Risk and Safety in Medicine 16: Damsa C, Bumb A, Bianchi- Demicheli F, et al (2004). "Dopamine-dependent" side effects of selective serotonin reuptake inhibitors: a clinical review. J Clin Psychiatry 65(8): Baboolal N (2004). Venlafaxine withdrawal syndrome: report of seven case in Trinidad. J Clin Psychopharmacol 24(2): Fava GA, Bernardi M, Tomba E, Rafanelli C (2007). Effects of gradual discontinuation of selective reuptake inhibitors in panic disorder with agoraphobia. In J Neuropsychopharmacol 10(6): Csoka AB, Bahrick A, Mehtonen OP (2008). Persistent sexual dysfunction after discontinuation of selective serotonin reuptake inhibitors. J Sex Med 5(1): Gabbard GO, Bartlett AB (1998). Selective serotonin reuptake inhibitors in the context of an ongoing analysis. Psychoanalytic Inquiry 18: Segraves RT (2007). Sexual dysfunction associated with antidepressant therapy. Urol Clin North Am 34: Fava M, Nurnberg HG, Seidman SN, et al (2006). Efficacy and safety of sildenafil in men with serotonergic antidepressant- associated erectile dysfunction: results from a randomized, double- blind, placebo- controlled trial. J Clin Psychiatry 67: ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2014

11 11

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΩΝ SSRI /SNRI

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΩΝ SSRI /SNRI 1 ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΩΝ SSRI /SNRI Το σύνδρομο διακοπής των SSRIs (Αναστολείς Επαναπρόσληψης της Σεροτονίνης), είναι γνωστό και ως το σύνδρομο απόσυρσής τους. Θεωρείται ως ένας αστερισμός

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008 Αντικαταθλιπτικά ΚΤ 2008 Vincent van Gogh, 1890 ιαταραχές σε Συναίσθηµα Όρεξη Ύπνο Ενεργητικότητα lipido Μονοπολική Μείζων κατάθλιψη θλίψη -

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης

Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης Σύσταση 6: Σε άτομα με μέτρια και σοβαρή κατάθλιψη οι Γενικοί Ιατροί και οι άλλοι Ιατροί στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας συστήνεται να χορηγούν αντικαταθλιπτική

Διαβάστε περισσότερα

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Ταχυκαρδία Ιδρώτας Τρεμούλα Κοντανάσαιμα Υπέρπνοια Ρίγη Εξάψεις Ναυτία Κράμπες στην κοιλιά Πόνος στο στήθος Πονοκέφαλος Ζάλη Τάση για λιποθυμία Σφίξιμο στον

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Αγχολυτικά -Υπνωτικά. Χριστίνα άλλα. Λέκτορας Φαρμακολογίας. Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών

Αγχολυτικά -Υπνωτικά. Χριστίνα άλλα. Λέκτορας Φαρμακολογίας. Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών Αγχολυτικά -Υπνωτικά Χριστίνα άλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών e-mail: cdalla@med.uoa.gr http://www.med.uoa.gr/pharmacology Συμπτωματολογία DSMΙV Κατάθλιψη Αγχώδης διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΑΔΕΙΩΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΑΔΕΙΩΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΑΔΕΙΩΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ Επιστημονικά πορίσματα - Σύνδρομο στέρησης: Για τα Effentora/Actiq, έχουν εμφανιστεί 54 περιστατικά ρίγους που

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Παράρτημα III Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Σημείωση: Οι τροποποιήσεις της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ψυχολογική πλευρά του ευερέθιστου εντέρου

Η ψυχολογική πλευρά του ευερέθιστου εντέρου Η ψυχολογική πλευρά του ευερέθιστου εντέρου Βασίλης Αλε6ίζος Αναπλ. Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών συνδρομή ευερέθιστου εντέρου αντιπροσωπεύει την πιο συνήθη γαστρεντερική διαταραχή. Χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία. Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138

Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία. Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138 Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138 a Nevile H. Golden, MD, b Evelyn Attia, MD a Division of Adolescent Medicine, Stanford University

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Παράρτημα III Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Σημείωση: Οι αλλαγές στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών Προϊόντος και του Φύλλου Οδηγιών Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ

ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ 1 ΠΟΙΟΣ ΘΑ ΝΙΚΗΣΕΙ; VS Masters & Johnson Kaplan Basson Μοντέλο: Η σχηματική περιγραφή ενός φαινομένου Τo μοντέλο σεξουαλικής ανταπόκρισης

Διαβάστε περισσότερα

Κατάθλιψη και ηλικιωµένοι

Κατάθλιψη και ηλικιωµένοι Κατάθλιψη και ηλικιωµένοι Η συχνότητα εµφάνισης της κατάθλιψης αυξάνει µε την ηλικία, όπως δείχνουν διεθνείς στατιστικές. Επιπλέον µόνο ένα µικρό ποσοστό των ηλικιωµένων καταθλιπτικών που δεν ξεπερνά το

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ 1.1 XADOREK Επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία 20,40mg/Tab CITALOPRAM 1.2. Σύνθεση : Δραστική ουσία: Citalopram hydrobromide Έκδοχα: Πυρήνας: Starch maize, Lactose monohydrate,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΠΡΩΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ(Διαφ.1) Στη 10χρονη εμπειρία μου με χρήστες ηρωίνης

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΜΕΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΜΕΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΜΕΑ 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ THYMANAX Θέµατα ποιότητας Η ποιότητα του

Διαβάστε περισσότερα

2. Τι πρέπει να γνωρίζετε πριν πάρετε το Naramig

2. Τι πρέπει να γνωρίζετε πριν πάρετε το Naramig ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ 2,5 mg επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο Ναρατριπτάνη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης πριν αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο.

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III Τροποποιήσεις στην περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος και στο φύλλο οδηγιών χρήσης

Παράρτημα III Τροποποιήσεις στην περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος και στο φύλλο οδηγιών χρήσης Παράρτημα III Τροποποιήσεις στην περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος και στο φύλλο οδηγιών χρήσης Σημείωση: Αυτές οι τροποποιήσεις πρόκειται να ενσωματωθούν στην έγκυρη Περίληψη των Χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ Εµµηνόπαυση καλείται η παύση της εµµήνου ρύσης µιας γυναίκας και σηµατοδότηση το τέλος της δυνατότητας τεκνοποίησης µε φυσιολογικό τρόπο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο 5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο Διάγνωση και διαγνωστικά εργαλεία Αναγνώριση Ανίχνευση της κατάθλιψης σε ομάδες υψηλού κινδύνου Σύσταση 1: Συστήνεται στους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ 1 Οι ασθενείς θέλουν να ερωτηθούν; Nakopoulou et al. J Sex Med 2010;7:700 711. Είµαι επαρκής; εν χρειάζεται να είστε ειδικοί σεξολόγοι Είµαι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ Η Νόσος Alzheimerή γεροντική άνοια είναι µια χρόνια νευροεκφυλιστικήασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήµατος, που χαρακτηρίζεται στην ήπια µορφή της από σταδιακή απώλεια της µνήµης και περιορισµό

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα I. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας

Παράρτημα I. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας 1 Επιστημονικά πορίσματα Λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση αξιολόγησης της PRAC σχετικά με την PSUR για τη rivastigmine,

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης () για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: 1 1 2 3 4 Οι άνθρωποι με συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας (ΟΑ) θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε επαγγελματία του τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Εξαρτησιογόνες ουσίες ονοµάζονται όλες οι ουσίες που προκαλούν εξάρτηση ψυχική ή σωµατική και που η χρήση τους δηµιουργεί µεταβολές στον εγκέφαλο (γνωστικές λειτουργίες και συναισθήµατα)

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ (F12. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κανναβινοειδών)

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ (F12. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κανναβινοειδών) ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ (F12. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κανναβινοειδών) Ιωάννης Λιάππας, Καθηγητής Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ Θωμάς Παπαρρηγόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER. της Σταυρούλας Β. Α1

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER. της Σταυρούλας Β. Α1 ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER της Σταυρούλας Β. Α1 Σε αυτήν την εργασία θα μελετήσουμε τη νόσο του Alzheimer απαντώντας στα παρακάτω ερωτήματα: Τι είναι η νόσος του Alzheimer;...3 Ποια είναι τα αίτια εμφάνισής της;...6

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ενότητα 6:Κατάθλιψη: Συναισθηματικά, Σωματικά, Γνωσιακά, Συμπεριφορικά Συμπτώματα Μαίρη Γκούβα 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ ΟΡΩΝ ΤΖΟΥΛΙΑ ΑΤΤΑ ΠΟΛΙΤΟΥ

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ ΟΡΩΝ ΤΖΟΥΛΙΑ ΑΤΤΑ ΠΟΛΙΤΟΥ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ ΟΡΩΝ ΤΖΟΥΛΙΑ ΑΤΤΑ ΠΟΛΙΤΟΥ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΡΓ. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ 1 ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ Ουσίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819 e-mail: hmesogiaki@ippokratio.gr

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci)

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Clinical & Experimental Allergy 2010(40):1116-1129 Παρουσίαση : Αντιγόνη Μαυρουδή, Λέκτορας Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας, Γ ΠΔ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Οι αγχώδεις διαταραχές, όπως η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, η Διαταραχή Πανικού και η Κοινωνική Φοβία, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS)

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) 12 ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιήθηκε από φυλλάδια που εκδόθηκαν από τα νοσοκοµεία Guy s και St Thomas στο Λονδίνο,

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος "Η χρόνια νόσος μέσα από το πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ιατρική ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer ΕΠΩΝΥΜΟ: Κ. ΟΝΟΜΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΑΞΗ-ΤΜΗΜΑ: Α 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/3/2014 ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer Η νόσος Alzheimer είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας,

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος. Στερητικά Συμπτώματα. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος

Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος. Στερητικά Συμπτώματα. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος Στερητικά Συμπτώματα Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Εκδηλώσεις αμέσως μετά τη διακοπή του καπνίσματος Στερητικές εκδηλώσεις - ταξινόμηση Εργαλεία διάγνωσης και καταγραφής

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών Αγχώδειςδιαταραχές διαταραχέςκαι Πανικός Εµµανουήλ Ν. Κάττουλας MD, PhD Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών Επιστηµονικός Συνεργάτης Α Ψυχιατικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Ψυχίατρος

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Το άγχος είναι μια επώδυνη συναισθηματική εμπειρία εσωτερικής δυσφορίας, απροσδιόριστης προέλευσης όπου κυριαρχεί

Διαβάστε περισσότερα

Η Φαρμακευτική θεραπεία των ανοιών

Η Φαρμακευτική θεραπεία των ανοιών Η Φαρμακευτική θεραπεία των ανοιών 1 Σωκράτης Γ. Παπαγεωργίου Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Τμήμα Νοητικών και Εξωπυραμιδικών Διαταραχών 1 η Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Άγχος. Σοβαρό. Ήπιο. Scream, Edvard Munch Ένταση Ανησυχία Φόβος (ενεργοποίηση ) ταχυκαρδία, εφίδρωση τρόµος, αίσθηµα παλµών ΚΤ 2008

Άγχος. Σοβαρό. Ήπιο. Scream, Edvard Munch Ένταση Ανησυχία Φόβος (ενεργοποίηση ) ταχυκαρδία, εφίδρωση τρόµος, αίσθηµα παλµών ΚΤ 2008 Αγχολυτικά (ελάσσονα ηρεµιστικά) Υπνωτικά Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας Άγχος ΚΤ 2008 Scream, Edvard Munch Ένταση Ανησυχία Φόβος (ενεργοποίηση ) ταχυκαρδία, εφίδρωση τρόµος, αίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

Πριν επισκεφτείτε τον/την ιατρό σας, συμπληρώστε τα ελλιπή στοιχεία και τυπώστε μια περίληψη για να την πάρετε μαζί σας στο ραντεβού.

Πριν επισκεφτείτε τον/την ιατρό σας, συμπληρώστε τα ελλιπή στοιχεία και τυπώστε μια περίληψη για να την πάρετε μαζί σας στο ραντεβού. Προετοιμασία για την επίσκεψη σε έναν ιατρό Κάντε τις απαραίτητες ρυθμίσεις μαζί Το να κανονίσετε ένα ραντεβού για να επισκεφτείτε έναν ιατρό, είναι ένα από τα πρώτα θετικά βήματα που μπορείτε να κάνετε

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση.

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ή ΑΜΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΊA; Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το OncotypeDX.com.

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Καλυβιανάκης Δημήτρης, Ουρολόγος Υπότροφος ΜΜΟΠ 27 30 Μαΐου 2010. Πορταριά Πήλιο Εισαγωγή (1) Λίγες

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 7 ο - Άρθρο 2.1 β

Τεύχος 7 ο - Άρθρο 2.1 β Τεύχος 7 ο - Άρθρο 2.1 β Η ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (APA) ΔΙΝΕΙ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΕΝΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΖΟΝΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Μετάφραση-επιμέλεια: Τσίντου Μαγδαληνή* Ιατρική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη Prof. George Ikkos Dr. Susie Lingwood Απόδοση: Επιμέλεια: Καλλιόπη Νικολάου Ειδικ. Ψυχίατρος Στάθης Παναγούλιας Ψυχίατρος-Δ/ντής Ε.Σ.Υ. Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΩΤΟΒΕΛΟΝΙΣΜΟ

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΩΤΟΒΕΛΟΝΙΣΜΟ Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΩΤΟΒΕΛΟΝΙΣΜΟ Τι είναι ο Ωτοβελονισμός (Ωτοθεραπεία) Ο Ωτοβελονισμός (Ωτοθεραπεία) είναι μια Ιατρική Μέθοδος που χρησιμοποιεί το πτερύγιο του αυτιού με διαγνωστικό και θεραπευτικό σκοπό. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΣΕΞΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΣΕΞΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΣΕΞΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΣΕΞ ΚΑΙ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Διάφορες εξαρτησιογόνες ουσίες έχουν χρησιμοποιηθεί για τα αναφερόμενα αφροδισιακά τους αποτελέσματα.

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcoholism-and-problem-drinking) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Αλκοολισμός είναι η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΥΠΕΡΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ : ΣΚΛΑΒΟΥ ΜΕΛΑΧΡΙΝΗ ΣΚΟΤΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΛΑΡΙΣΑ 2011 Σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου. Πόσο συχνό είναι; Πώς εκδηλώνεται το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου;

Περιεχόμενα. Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου. Πόσο συχνό είναι; Πώς εκδηλώνεται το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου; Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου Περιεχόμενα Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου Πόσο συχνό είναι; Πώς εκδηλώνεται το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου; Γιατί και με ποιό μηχανισμό εμφανίζονται τα συμπτώματα του ΣΕΕ;

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΤΗ ΜΕΤΩΠΟΚΡΟΤΑΦΙΚΗ ΑΝΟΙΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΤΗ ΜΕΤΩΠΟΚΡΟΤΑΦΙΚΗ ΑΝΟΙΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΤΗ ΜΕΤΩΠΟΚΡΟΤΑΦΙΚΗ ΑΝΟΙΑ Γιαννοπούλου Γ. Κωνσταντίνα Επιμελήτρια Α Υπεύθυνη Ιατρείου Άνοιας Γ.Ν.Α. Λαϊκό ΕΙΣΑΓΩΓΗ Tεκμηριωμένες φαρμακευτικές μέθοδοι

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Πως ένα νεφρό αποφράσσεται Συχνές αιτίες απόφραξης των νεφρών και των ουρητήρων είναι:

Πως ένα νεφρό αποφράσσεται Συχνές αιτίες απόφραξης των νεφρών και των ουρητήρων είναι: ΟΥΡΗΤΗΡΙΚΑ STENTS ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στους ασθενείς που έχουν ή πιθανόν να έχουν απόφραξη του νεφρού, τοποθετείται ένας εσωτερικός σωλήνας παροχέτευσης, ο οποίος ονομάζεται stent, στον ουρητήρα που είναι το σωληνάκι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ FLECARDIA 50, 100, 150 και 200 mg καψάκια παρατεταμένης αποδέσμευσης, σκληρά flecainide acetate Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ!

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! Είναι αλήθεια ότι η άσκηση βοηθά σημαντικά στην διατήρηση της υγείας. Μπορεί όμως να γίνει επικίνδυνη όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο!

Διαβάστε περισσότερα

Ανεπιθύμητες ενέργειες

Ανεπιθύμητες ενέργειες Ανεπιθύμητες ενέργειες Νοέμβριος 2010 Ορισμός Κάθε δυσμενής δράση ενός θεραπευτικού ή προληπτικού μέτρου πέρα από την κύρια θεραπευτική ή προληπτική του δράση. Επίταση θεραπευτικής δράσης Ανεξάρτητα από

Διαβάστε περισσότερα