WindRose ... Εγχειρίδιο χρήσης. Πρόγραμμα ανάλυσης ανεμολογικών δεδομένων Β ΒΒΑ ΒΒΔ ΔΒΔ ΑΒΑ ΔΝΔ ΑΝΑ ΝΝΔ Ν ΝΝΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "WindRose ... Εγχειρίδιο χρήσης. Πρόγραμμα ανάλυσης ανεμολογικών δεδομένων Β ΒΒΑ ΒΒΔ ΔΒΔ ΑΒΑ ΔΝΔ ΑΝΑ ΝΝΔ Ν ΝΝΑ"

Transcript

1 . Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας 19º χλμ Λεωφ. Μαραθώνος Πικέρμι τηλ.: Πρόγραμμα ανάλυσης ανεμολογικών δεδομένων WindRose Εγχειρίδιο χρήσης ΒΒΔ Β ΒΒΑ ΒΔ 10 ΒΑ 8 ΔΒΔ Δ ΑΒΑ Α ΔΝΔ ΑΝΑ ΝΔ ΝΑ ΝΝΔ Ν ΝΝΑ Έκδοση εγχειριδίου : 6.1 Έκδοση Excel COM+ Add-In : 3.20 Έκδοση κώδικα ανάλυσης : 5.30

2 Περιεχόμενα Εισαγωγή...1 Εγκατάσταση...3 Εκτελώντας το WindRose για πρώτη φορά... 4 Εισαγωγή κωδικού / Demo version... 4 Καινούργια χαρακτηριστικά...5 Εισαγωγή παραμέτρων Input... 8 PowerCurve Έλεγχος των δεδομένων...18 Τα παραγόμενα φύλλα εργασίας Results Windrose Shear Upolar TimeCharts Tables D, 12pie diurnal, BarCharts Weibull UhourT, UhourG DIRhourT, DIRhourG WTprodT, WTprodG TempT, TempG SRadT, SRadG, TempData Συσχέτιση μετρήσεων από 2 Περιοχές. Περιγραφή φύλλου εργασίας WindCorr Μεθοδολογία Άλλα σημαντικά στοιχεία Ανίχνευση σφαλμάτων στις μετρήσεις Διόρθωση συστηματικών λαθών Μεταβολή της πυκνότητας του αέρα με το ύψος Υπολογισμός της κατανομής WEIBULL Υπολογισμός της αβεβαιότητας Διόρθωση καμπύλης ισχύος Α/Γ Προβλήματα εγκατάστασης...59 Βιβλιογραφία...61 Πίνακας με την κάθ ύψος μεταβολή της πυκνότητας... 62

3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το WindRose είναι ένα πρόγραμμα για την ανάλυση ανεμολογικών - μετεωρολογικών δεδομένων (ταχύτητα και διεύθυνση ανέμου, τύρβη, θερμοκρασία, ηλιακή ακτινοβολία). Το WindRose δεν είναι μία αυτόνομη εφαρμογή αλλά ένα πρόσθετο πρόγραμμα (Αdd-in) στο Microsoft Excel 2000/XP/2003 για Windows 9x/ME/NT4/2000/XP. Τα αποτελέσματα κάθε ανάλυσης είναι στα ελληνικά ή στα αγγλικά και τοποθετούνται μέσα σε ένα φύλλο εργασίας (spreadsheet) σε μορφή γραφημάτων και αριθμητικών δεδομένων που μπορεί στην συνέχεια να χρησιμοποιηθεί όπως ένα οποιοδήποτε αρχείο του Excel. Οι αναλύσεις των δεδομένων γίνονται βάσει των υπαρχόντων διεθνών standards (IEC, MEASNET) παρέχοντας συμβατότητα και κύρος στα αποτελέσματα. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ υπολογίζει τα πλήρη στατιστικά των ανεμολογικών δεδομένων, τους συντελεστές της κατανομής Weibull, ανά διεύθυνση και συνολικά, καθώς και τα ροδογράμματα ως προς τον χρόνο και την ενέργεια πραγματοποιεί συσχετίσεις ταχύτητας, διεύθυνσης και τύρβης μεταξύ 2 ιστών και προσομοιώνει ελλιπή δεδομένα, βάση των υπολογισμένων συσχετίσεων με την περιοχή αναφοράς υποστηρίζει ιστούς με πολλαπλά (καθ ύψος) ανεμόμετρα και ανεμοδείκτες, υπολογίζοντας ακριβέστερα την ταχύτητα του αέρα σε μεγαλύτερα ύψη εμπεριέχει καμπύλες ισχύος ανεμογεννητριών και υπολογίζει την αναμενόμενη παραγόμενη ενέργεια λαμβάνει υπόψη την μεταβολή της πυκνότητας με το υψόμετρο δέχεται δεδομένα με επιλέξιμο χρονικό βήμα (10λεπτο, ώρα, κλπ) δέχεται έως 1000 αρχεία ASCII γενικού format με τις ημερομηνίες σε ευρωπαϊκό ή αμερικάνικο τύπο και μπορεί ως εκ τούτου να χρησιμοποιηθεί για να επεξεργαστεί αρχεία από διάφορους data loggers (όπως: ΣΤΥΛΙΤΗΣ, NRG, NOMAD, CAMPBELL, κλπ) παράγει μηνιαία γραφήματα με την κατανομή της ταχύτητας, της διεύθυνσης, της ενέργειας Α/Γς, της θερμοκρασίας και της ηλιακής ακτινοβολίας, ανά ώρα της ημέρας σε περίπτωση μετρήσεων με συστηματικό σφάλμα, υπάρχει η δυνατότητα διόρθωσης (βάσει του τύπου: α x+β), όλων των μεγεθών και για κάθε αρχείο ξεχωριστά ΣΕΛΙΔΑ 1

4 Πως λειτουργεί; Τα δεδομένα που απαιτούνται για την εκτέλεση του προγράμματος είναι αρχεία ASCII με τουλάχιστον 5 στήλες δεδομένων: ταχύτητα ανέμου διεύθυνση ανέμου τυπική απόκλιση (standard deviation) ταχύτητας ανέμου ώρα ημερομηνία. Επίσης (προαιρετικά), αν υπάρχουν στα αρχεία αυτά και στήλες με: μέγιστη τιμή της ταχύτητας (ριπή) θερμοκρασία ηλιακή ακτινοβολία τότε λαμβάνονται υπόψη και υπολογίζονται τα ανάλογα μεγέθη. Ακόμα, υπάρχει η δυνατότητα της προσαρμογής του WindRose ώστε να διαβάζει αρχεία άλλης μορφής, μετά από προηγούμενη συνεννόηση. Η φιλοσοφία του προγράμματος είναι η παροχή ενός εργαλείου που παράγει μεν τα απαραίτητα στοιχεία, αλλά που ο καθένας μπορεί να το προσαρμόσει στις απαιτήσεις του. (π.χ. μπορεί να προσθέσει εικόνες, να αναδιατάξει όλα τα γραφήματα, να τους αλλάξει χρώματα και διαστάσεις, να αλλάξει το κείμενο, να δημιουργήσει συνδεδεμένα αρχεία Word (με embedded links) που ενημερώνονται αυτομάτως μετά από κάθε εκτέλεση του WindRose, να δημιουργήσει ένα άλλο spreadsheet και να δουλεύει στο εξής με αυτό, κ.ο.κ.). Το WindRose.XLS αποτελείται από τα εξής 25 επί μέρους φύλλα εργασίας (worksheets): Input UhourT DIRhourG PowerCurve TimeCharts DIRhourT Results 3D TempG WindCorr 12diurnal TempT Tables 12pie SradG Weibull BarCharts SradT Upolar WTprodG TempData UhourG WTprodT Air-Density WindRose Δύο φύλλα εργασίας (Input και PowerCurve) χρησιμοποιούνται για την εισαγωγή όλων των απαραίτητων παραμέτρων που χρειάζονται για την εκτέλεση του προγράμματος. Όλα τα υπόλοιπα φύλλα χρησιμοποιούνται για την απεικόνιση των αποτελεσμάτων με μορφή γραφημάτων ή/και πινάκων (εκτός του WindCorr που χρησιμοποιείται ξεχωριστά στις συσχετίσεις). Στην συνέχεια αναφέρεται αναλυτικά η δομή και το περιεχόμενο όλων των φύλλων εργασίας, ξεκινώντας από εκείνα που περιέχουν τις προς εισαγωγή παραμέτρους (Input, PowerCurve). ΣΕΛΙΔΑ 2

5 ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Η εγκατάσταση του προγράμματος είναι απλή (θεωρούμε ότι το Excel είναι ήδη εγκατεστημένο και λειτουργεί σωστά) και πραγματοποιείται από το παρεχόμενο πρόγραμμα WindRose_Setup.exe, το οποίο αναλαμβάνει την εγκατάσταση όλων των απαραίτητων αρχείων. Συνιστάται, η απεγκατάσταση 1 των παλαιότερων εκδόσεων, πριν την εγκατάσταση της καινούργιας. Στο τέλος της εγκατάστασης, προστίθεται στην λίστα των προγραμμάτων (Start - Programs) η επιλογή WindRose, απ όπου μπορεί κανείς να ανοίξει το βασικό αρχείο του προγράμματος που είναι το φύλλο εργασίας WindRose.XLS. Τέλος, στο βασικό menu του Excel υπάρχει πλέον και η επιλογή WindRose, απ όπου εκτελείται το πρόγραμμα. Η απεγκατάσταση του προγράμματος είναι το ίδιο εύκολη. Από το Control Panel (Πίνακας Ελέγχου) επιλέγουμε Add/Remove Programs (Προσθαφαίρεση Προγραμμάτων) και εκεί τσεκάρουμε το WindRose. Τρόπος εκτέλεσης του προγράμματος, μέσα από το Excel. Σε περίπτωση που το WindRose.XLS δεν ανοίγει, παρουσιάζοντας μήνυμα ασφαλείας (Security Warning), αυτό οφείλεται στα macros που είναι ενσωματωμένα στο αρχείο αυτό. Πάντως τα macros αυτά είναι ασφαλή, φέρουν ψηφιακή υπογραφή (digital signature: WindRose) και πρέπει να συμπεριληφθούν στα Trusted Sources του Excel, έτσι ώστε να μην ξαναεμφανιστεί το μήνυμα αυτό (βλέπε Παράρτημα: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ). 1η εκτέλεση του προγράμματος Για την ευκολότερη κατανόηση του προγράμματος και των δυνατοτήτων του, παρέχονται τρία ASCII αρχεία (GenASCII.TXT, ST- 1 Οι πρώτες εκδόσεις του WindRose (πριν το 2002) συνοδευόντουσαν από το αρχείο WindRose.XLA. Στην περίπτωση αυτή απλώς απενεργοποιούμε την επιλογή WindRose από την λίστα με τα Add-Ins του Excel (Tools, Add-Ins ). Οι επόμενες, που δεν συνοδευόντουσαν από το WindRose.XLA, απεγκαθίστανται μέσα από το Control Panel των Windows, επιλέγοντας Add/Remove Programs και WindRose. ΣΕΛΙΔΑ 3

6 FLASH.TXT και NOMAD.TXT) με έτοιμα ανεμολογικά δεδομένα. Το 1 ο είναι γενικού τύπου, το 2 ο προέρχεται από ένα Data Logger τύπου Στυλίτη της εταιρίας SYMMETRON και το 3 ο προέρχεται από Data Logger τύπου NOMAD της εταιρίας SECONDWIND. Επίσης, το φύλλο Input είναι κατάλληλα συμπληρωμένο. Έτσι, ο χρήστης δεν έχει παρά να επιλέξει από το menu του Excel το WindRose, και Run 2 και ακολούθως θα συμπληρωθούν τα υπόλοιπα φύλλα, το περιεχόμενο των οποίων περιγράφεται παρακάτω. Η εξέλιξη της επεξεργασίας εμφανίζεται στο status bar του Excel 3. Σημείωση Μετά το πέρας της επεξεργασίας συνιστάται η αποθήκευση του WindRose.XLS με ένα άλλο όνομα, έτσι ώστε να διατηρείται το πρωτότυπο άθικτο για τις επόμενες αναλύσεις ή και για μελλοντικό debugging. Demo version Εισαγωγή κωδικού Η έκδοση demo του προγράμματος ενσωματώνει όλα τα χαρακτηριστικά της κανονικής έκδοσης του WindRose με ένα μόνο περιορισμό: δεν επιτρέπει την επεξεργασία δεδομένων διάρκειας μεγαλύτερης των 30 ημερών. Για να μετατραπεί η demo έκδοση του προγράμματος σε κανονική, απαιτείται η εισαγωγή ενός κωδικού. Αυτό πραγματοποιείται μέσα από το Excel, στο menu του WindRose με την επιλογή Enter Registration Code. 2 Εάν αλλαχθεί το όνομα του προτεινομένου κατάλογου εγκατάστασης (installation path) c:\program Files\WindRose, τότε πρέπει να τροποποιηθούν ανάλογα τα ονόματα των 3 αρχείων στο φύλλο Input. 3 Κατά την διάρκεια της εκτέλεσης του προγράμματος, ίσως «παγώσει» για λίγα δευτερόλεπτα η οθόνη. Αυτό είναι φυσιολογικό και παρέρχεται αυτόματα. ΣΕΛΙΔΑ 4

7 ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Σε σχέση με παλαιότερες εκδόσεις του WindRose, η παρούσα έκδοση του προγράμματος ενσωματώνει μία σειρά από νέα χαρακτηριστικά, τα οποία παρατίθενται παρακάτω (με την αντίστροφη χρονική σειρά που ενσωματώθηκαν). Η εισαγωγή των παραμέτρων των φύλλων εργασίας που είχαν δημιουργηθεί με παλαιότερες εκδόσεις του WindRose, στο καινούργιο WindRose.XLS γίνεται με την βοήθεια της επιλογής Import από το menu του WindRose (βλέπε παρακάτω). Δυνατότητα επιλογής των παραμέτρων του προγράμματος. Μία σειρά από χαρακτηριστικές παραμέτρους του προγράμματος μπορούν πλέον να τροποποιηθούν από τον χρήστη. Αυτό πραγματοποιείται μέσα από το Excel, στο menu του WindRose με την επιλογή Advanced Options. Ενδεικτικά αναφέρονται: τα αποδεκτά όρια τιμών για όλα τα μετρούμενα μεγέθη (ταχύτητα, διεύθυνση, θερμοκρασία, κλπ), τα όρια ανίχνευσης ακρότατων τιμών (spikes), τα όρια ανίχνευσης μη αποδεκτών καθ ύψος προφίλ ταχυτήτων, η ελάχιστη πληρότητα ανά μήνα για τον υπολογισμό της ταχύτητας και της παραγωγής Α/Γ σε 12μηνη βάση, κ.ά.. Υπολογισμός της μέσης ετήσιας ταχύτητας και της ετήσιας εκτιμώμενης παραγωγής Α/Γ. Είναι ευρέως αποδεκτό, η χρονική περίοδος αναφοράς σε εφαρμογές αιολικής ενέργειας, να είναι το έτος. Έτσι, όταν τα δεδομένα υπερβαίνουν τους 12 μήνες, τότε η μέση τιμή υπολογίζεται κατ αρχήν για κάθε ένα μήνα (π.χ. για όλους τους Ιανουάριους) και στην συνέχεια προκύπτει η μέση ετήσια τιμή, από τις 12 μέσες μηνιαίες τιμές. Έτσι, στην περίπτωση ανεμολογικών δεδομένων διάρκειας π.χ. 15 μηνών (με 2 καλοκαίρια) οι 3 επιπλέον μήνες λαμβάνονται υπόψη χωρίς να προκαλέσουν κάποια εποχιακή επίδραση στην μέση ετήσια τιμή. Ομοίως, η ετήσια παραγωγή της Α/Γς προκύπτει από τις 12 μέσες μηνιαίες κατανομές ταχύτητας. Υπολογισμός ανά μήνα της κατανομής δεδομένων και της κατανομής Weibull. Συχνά παρουσιάζει ενδιαφέρον η μεταβολή της κατανομής των δεδομένων (γεγονότα/ταχύτητα) ανά μήνα. Στην παρούσα έκδοση αυτό είναι πλέον δυνατό, καθώς επίσης και ο ανά μήνα υπολογισμός των συντελεστών της κατανομής Weibull. Δυνατότητα επεξεργασίας ενός Ιστού με πολλαπλά ανεμόμετρα - ανεμοδείκτες. Οι παλαιότερες εκδόσεις του WindRose υποστήριζαν ανεμολογικά δεδομένα από ένα μόνο ζευγάρι ανεμόμετρου και ανεμοδείκτη. Η επεξεργασία ενός ιστού με όλα τα ανεμόμετρά του και τους ανεμοδείκτες του, εκτός από την ευκολία χρήσης που παρέχει, δίνει ΣΕΛΙΔΑ 5

8 την δυνατότητα ακριβέστερης εκτίμησης της ταχύτητας στο ύψος της πλήμνης της Α/Γ με αποτέλεσμα μεγαλύτερη ακρίβεια στην εκτίμηση της ενεργειακής παραγωγής μιας Α/Γ. Βελτίωση των συσχετίσεων μεταξύ 2 περιοχών. Κατά την διάρκεια των συσχετίσεων ανεμολογικών δεδομένων από 2 (γειτονικές) περιοχές παρέχεται πλέον η δυνατότητα επιλογής της μεθόδου συσχέτισης (π.χ. y=ax+b ή y=ax). Επίσης. παρέχεται πλέον η δυνατότητα μετατροπής των δεδομένων σε ωριαία, δίωρα, εξάωρα, δωδεκάωρα και ημερήσια, για καλύτερη εξάλειψη των τοπικών τυχαιοτήτων. Τέλος, η περιοχή αναφοράς δεν χρειάζεται να είναι κατ ανάγκη αυτή με τα περισσότερα δεδομένα. Παραγωγή των ανά μήνα και έτος αναλυτικών Πινάκων & Διαγραμμάτων Στην περίπτωση όπου η χρονική διάρκεια των δεδομένων υπερέβαινε το ένα έτος, στις προηγούμενες εκδόσεις ορισμένα διαγράμματα και πίνακες έπρεπε να δημιουργηθούν ξεχωριστά ανά έτος, με ξεχωριστά τρεξίματα του WindRose. Τώρα, με το ίδιο τρέξιμο, δημιουργούνται αυτομάτως όλα τα διαγράμματα και οι πίνακες ανά μήνα κάθε έτους. Πρόκειται για τα φύλλα εργασίας: UhourG, UhourT, DIRhourG, DIRhourG, WtprodG, WtprodT, TempG, TempT, SradG, SRadT Τέλος, παρατίθεται σε πίνακες η ανά μήνα και έτος πληρότητα των δεδομένων, η μέση τιμή, η αναμενόμενη παραγωγή Α/Γ, καθώς και η μέγιστη ταχύτητα και ριπή. Εισαγωγή παραμέτρων από άλλα αρχεία WindRose Όπως προαναφέρθηκε, πραγματοποιείται μέσω της επιλογής Import από το menu του WindRose. Οι επιλογές που εμφανίζονται φαίνονται στο παρακάτω σχήμα. Σημειώνεται ότι εισάγονται μόνο οι παράμετροι της επεξεργασίας και όχι τα αποτελέσματα αυτής. Έτσι, πρέπει να επανεκτελεστεί το πρόγραμμα για να ανανεωθούν τα παραγόμενα φύλλα. ΣΕΛΙΔΑ 6

9 Επιλογή της μεθόδου υπολογισμού της πυκνότητας του αέρα. Επειδή ο υπολογισμός της πυκνότητας του αέρα στο υψόμετρο των μετρήσεων είναι κρίσιμος για την εκτίμηση της ενέργειας, προσετέθη μία ακόμα μέθοδος καθώς και η δυνατότητα της εισαγωγής συγκεκριμένων τιμών ανά μήνα (βλέπε κεφάλαιο ΆΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ - Διόρθωση της πυκνότητας με το υψόμετρο). Εγκατάσταση μέσω προγράμματος & αλλαγή του Add-In από XLA σε COM+ Με την έκδοση του Office 2000 η Microsoft εισήγαγε ένα καινούργιο τρόπο λειτουργίας των επιπρόσθετων προγραμμάτων (Αdd-ins) από τρίτους κατασκευαστές στα προγράμματα του Office. Η «τεχνολογία» αυτή υιοθετήθηκε και για το WindRose. Έτσι, δεν παρατηρούνται πολλαπλά μενού WindRose στο βασικό μενού του Excel, σε περίπτωση ταυτόχρονου ανοίγματος πολλών φύλλων που δημιουργήθηκαν με το WindRose. Λεπτομερής έλεγχος των δεδομένων με γραφική απεικόνιση Μετά το τέλος κάθε επεξεργασίας εμφανίζονται σε ένα γράφημα όλα τα πρωτογενή δεδομένα. Παρέχεται η δυνατότητα Zoom και Panning (κύλιση) έτσι ώστε να απεικονιστεί ένα οποιοδήποτε υποσύνολο των δεδομένων (βλέπε κεφάλαιο: ΈΛΕΓΧΟΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ) Μηνιαία γραφήματα με την μέση ωριαία διεύθυνση του ανέμου Πρόκειται για γραφήματα που απεικονίζουν την εξέλιξη της μέσης ωριαίας διεύθυνσης, με διαφορετική σήμανση ανάλογα την ταχύτητα του ανέμου (φύλλα: DIRhourG DIRhourT) 12 μηνιαία πολικά γραφήματα της ταχύτητας του αέρα Πρόκειται για γραφήματα που απεικονίζουν την μέση και την μέγιστη τιμή της ταχύτητας του ανέμου ανά διεύθυνση (φύλλο: UpolarG) Συσχέτιση δεδομένων Εκτίμηση δεδομένων βάση άλλου σταθμού μέτρησης Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του WindRose είναι η δυνατότητα συσχέτισης των δεδομένων δύο σταθμών. Χρησιμοποιείται επίσης και για την εκτίμηση δεδομένων μεταξύ γειτονικών σταθμών, στην περίπτωση που ο ένας παρουσιάζει ελλιπή δεδομένα (φύλλο: WindCorr). Επιλογή του τρόπου υπολογισμού της κατανομής Weibull Για την καλύτερη προσέγγιση της κατανομής των δεδομένων από την κατανομή Weibull, προσετέθη μία ακόμα μέθοδος (Weibull paper) υπολογισμού των παραμέτρων (k, C) της κατανομής, η οποία λαμβάνει υπόψη μόνο ένα συγκεκριμένο διάστημα. ΣΕΛΙΔΑ 7

10 Input ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ Το φύλλο Input αποτελείται από 4 πίνακες. Ο πρώτος είναι πίνακας με τα αρχεία προς επεξεργασία. Ο δεύτερος περιλαμβάνει συντελεστές και μεταβλητές που χαρακτηρίζουν την επεξεργασία των δεδομένων. Ο τρίτος συμπληρώνεται προαιρετικά και περιλαμβάνει τους συντελεστές διόρθωσης των ανεμολογικών μεγεθών προς επεξεργασία. Ο τέταρτος αφορά την διόρθωση της πυκνότητας του αέρα με το υψόμετρο. Αναλυτικά: Ο πρώτος πίνακας περιλαμβάνει τα ονόματα των αρχείων με τα ανεμολογικά δεδομένα καθώς και τους αριθμούς των στηλών για την ταχύτητα (σε m/s), την διεύθυνση (σε μοίρες), την τυπική απόκλιση της ταχύτητας (σε m/s), την θερμοκρασία (σε βαθμούς Κελσίου), την ηλιακή ακτινοβολία (σε W/m 2 ), την ώρα και την ημερομηνία. Τέλος, υπάρχει ο αριθμός των γραμμών που δεν θα ληφθούν υπόψη στην αρχή κάθε αρχείου (σχόλια, κλπ). Τα αρχεία είναι προτιμότερο να είναι τοποθετημένα με χρονική σειρά (αρχίζοντας από αυτά με τις παλαιότερες μετρήσεις), επειδή αν διαπιστωθεί ότι τα δεδομένα δεν είναι χρονικά ταξινομημένα, τότε απαιτείται επιπλέον μνήμη και χρόνος για να ταξινομηθούν (αυτό γίνεται αυτόματα). File Names Column Number Wind Speed (m/s) Wind Direction ( ) Wind Speed SDV Temprature ( C) Solar Radiation (W/m2) Gust of Wind Speed [m/s Time Date Lines to skip c:\windrose\site1\winddata1.txt c:\windrose\site1\winddata2.txt c:\windrose\site1\winddata5.txt c:\windrose\site1\oldlogger1.dat c:\windrose\site1\winddata1.txt c:\windrose\site1\testcase.new Υπόδειγμα συμπλήρωσης του πίνακα με τα προς επεξεργασία αρχεία (φύλλο Input 1 ος Πίνακας). Η αναμενόμενη μορφή των ASCII αρχείων είναι να έχουν κάποιες γραμμές στην αρχή με σχόλια και στην συνέχεια τουλάχιστον 5 στήλες δεδομένων με την ταχύτητα, την διεύθυνση, την τυπική απόκλιση της ταχύτητας, την ώρα και την ημερομηνία. Οι επιτρεπόμενοι διαχωριστικοί χαρακτήρες για τις στήλες των δεδομένων στα ASCII αρχεία είναι οι εξής: ΣΕΛΙΔΑ 8

11 Το κενό διάστημα Το κόμμα, Το tab Οι 2 παρενθέσεις () Το διπλό εισαγωγικό Το ελληνικό ερωτηματικό (semicolon) ; Μορφή ώρας To WindRose διαβάζει επιτυχώς την στήλη της ώρας όταν αυτή έχει μία από τις παρακάτω μορφές: ωω:λλ:δδ, ωω.λλ.δδ, ωωλλδδ, ωω:λλ, ωω.λλ, ωωλλ Σημειώνεται ότι αν δεν βρεθεί κανένας από τους διαχωριστικούς χαρακτήρες: :. και υπάρχουν μόνο 1 ή 2 ψηφία, τότε θεωρείται ότι ο αριθμός αυτός είναι η ώρα της ημέρας. (π.χ.: 5 θεωρείται σαν 05:00:00). Ομοίως αν υπάρχουν 3 ή 4 ψηφία (χωρίς διαχωριστικό χαρακτήρα), τότε θεωρείται ότι τα 2 τελεύταία αντιπροσωπεύουν τα λεπτά της ώρας και τα πρώτα 1 ή 2 την ώρα. Τέλος, αν υπάρχουν 5 ή 6 ψηφία (χωρίς διαχωριστικούς χαρακτήρες) τότε τα 2 τελευταία είναι τα δευτερόλεπτα, τα 2 μεσαία τα λεπτά και τα πρώτα 1 ή 2 ψηφία είναι η ώρα. Ιδιαίτερες μορφές της ώρας που δεν συναντώνται κατά κανόνα σε αρχεία ανεμολογικών δεδομένων (π.χ. 1:30μμ ή ο γαλλικός τρόπος απεικόνισης της ώρας: 13h50) μπορούν να ενσωματωθούν στο WindRose κατά παραγγελία. Τέλος, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η ώρα απεικονίζεται με ένα αθροιστικό τρόπο, δηλαδή αθροίζοντας χρονικά βήματα από την αρχή της ημέρας. Έτσι, αν το χρονικό βήμα ήταν 10λεπτο τότε για στήλη της ώρας εμφανίζεται η σειρά 1 έως 144. Στην περίπτωση αυτή δίπλα στον αριθμό της στήλης της ώρας βάζουμε τον λατινικό χαρακτήρα s π.χ. αν η στήλη της είναι η 9 η, βάζουμε 9s. Μορφή ημερομηνίας To WindRose διαβάζει επιτυχώς στήλες ημερομηνιών με την παρακάτω μορφή: ηημμεε, ηημμεεεε, η/μ/εε, ηη/μμ/εεεε, η.μ.εε, ηη.μμ.εεεε, η-μ-εε, ηη-μμ-εεεε Οι αποδεκτοί χαρακτήρες διαχωρισμού μεταξύ ημέρας, μήνα και έτους είναι οι: /. -. ΣΕΛΙΔΑ 9

12 Αν η μορφή της ημερομηνίας είναι Αμερικάνικου τύπου (ο μήνας μπροστά και μετά η ημέρα (μμ/ηη/εε, μμηηεεεε, κ.λ.π) τότε, δίπλα στον αριθμό της στήλης της ημερομηνίας τίθεται ο λατινικός χαρακτήρας χαρακτήρα u π.χ. αν η στήλη της ημερομηνίας είναι η 10 η, βάζουμε 10u. Μία άλλη μορφή ημερομηνίας είναι αυτή όπου το έτος ακολουθείται από τον μήνα και στο τέλος είναι η ημέρα (εεμμηη, εεεε.μμ.ηη, κ.λ.π.). Στην περίπτωση αυτή δίπλα στον αριθμό της στήλης της ημερομηνίας τίθεται ο λατινικός χαρακτήρας χαρακτήρα i π.χ. αν η στήλη της ημερομηνίας είναι η 10 η, βάζουμε 10i. Αρχεία που έχουν δημιουργηθεί από καταγραφικό τύπου NOMAD έχουν ένα άλλο τρόπο απεικόνισης της ημερομηνίας. Έτσι για την 26 η Σεπτεμβρίου 1998 έχουν: Sep 26, 1998 Τέτοια αρχεία μπορούν να διαβαστούν από το WindRose θεωρώντας ότι η στήλη της ημερομηνίας είναι μία (και όχι τρεις) και βάζοντας δίπλα στον αριθμό της στήλης τον λατινικό χαρακτήρα n π.χ. αν η στήλη της ημερομηνίας είναι η 10 η, βάζουμε 10n. Αρχεία που προέρχονται από καταγραφικό τύπου CAMPBELL έχουν άλλη μία (!) μορφή ημερομηνίας. Έτσι για την 26 η Σεπτεμβρίου 1998 έχουν: 1998, 269 όπου το 269 είναι ο αύξων αριθμός των ημερών του έτους από την 1 η Ιανουαρίου. Για να διαβαστούν τέτοια αρχεία πρέπει να τεθεί ο λατινικός χαρακτήρας χαρακτήρα c δίπλα στον αριθμό της στήλης του έτους. Έτσι αν η στήλη του έτους είναι η 10 η, βάζουμε 10c. Επιπροσθέτως, για να διαβαστεί σωστά πρέπει η στήλη της αύξουσας ημέρας: α) να είναι αμέσως μετά από αυτήν του έτους (δηλ. η 11 η στο παραπάνω παράδειγμα) β) να μην είναι η τελευταία του αρχείου και γ) να προσμετρείται κανονικά σαν ξεχωριστή στήλη όταν γίνεται η καταμέτρηση των στηλών του ASCII αρχείου. Στην επόμενη σελίδα δίνονται ορισμένα παραδείγματα συμπλήρωσης του φύλλου Input για διάφορα είδη ASCII αρχείων με ανεμολογικά δεδομένα. Για την καλύτερη κατανόηση όλων των διαφορετικών μορφών ώρας και ημερομηνίας, οι πρώτες γραμμές κάθε αρχείου έχουν όλα τα αποδεκτά format. ΣΕΛΙΔΑ 10

13 WindSpeed Dir Usdv Gust Time Date :7 01/12/ :17:00 1/12/ :27:00 1/12/ :37: :47: /12/ Wind Speed (m/s) Wind Direction ( ) Wind Speed SDV Temperature ( C) Solar Radiation (W/m2) Gust of Wind Speed [m/s] Time Date Lines to skip WindSpeed Dir Usdv Gust Time Date :7 12/01/ :17:00 12/1/ :27:00 12/1/ :37: :47: /1/ Wind Speed (m/s) Wind Direction ( ) Wind Speed SDV Temperature ( C) Solar Radiation (W/m2) Gust of Wind Speed [m/s] Time Date Lines to skip u 2 WindSpeed Dir Usdv Gust Time Date :7 00/12/ :17:00 00/12/ :27:00 0/12/ :37: :47: /12/ Wind Speed (m/s) Wind Direction ( ) Wind Speed SDV Temperature ( C) Solar Radiation (W/m2) Gust of Wind Speed [m/s] Time Date Lines to skip i 2 Site Name: SOMEWHERE Site Number: 1 Start Time: 18:57 03/01/2000 Finish Time: 15:00 03/27/2000 Total Time: 25 day(s) 20 hour(s) 3 minute(s) DATE TIME Anem A Anem A Anem A Anem A Vane A Other An Other An Other An Other An Wind Van Average Avg Dev Minimum Maximum Average 10 minut 10 minut 10 minut 10 minut 10 minut m/s m/s m/s dir time m/s dir time ψ Mar 1, : : : Mar 1, : : : Mar 1, : : : Mar 1, : : : Mar 1, : : : Mar 1, : : : Mar 1, : : : Mar 1, : : : Wind Speed (m/s) Wind Direction ( ) Wind Speed SDV Temperature ( C) Solar Radiation (W/m2) Gust of Wind Speed [m/s] Time Date Lines to skip n 13 ΣΕΛΙΔΑ 11

14 Ιστός με περισσότερα του ενός ανεμόμετρα και ανεμοδείκτες Σε περίπτωση ιστών με περισσότερα του ενός ανεμόμετρα και ανεμοδείκτες, το WindRose δύναται να υπολογίσει την καθ ύψος μεταβολή της ταχύτητας (wind shear), βάση του εκθετικού νόμου U/U 0 =(z/z 0 ) α. Έτσι, μπορεί να γίνει ακριβέστερα η αναγωγή της ταχύτητας σε μεγαλύτερα (από τα μετρούμενα) ύψη. Στην περίπτωση αυτή οι αριθμοί των στηλών της ταχύτητας, της διεύθυνσης, κλπ διαχωρίζονται ανά καθ ύψος όργανο με το ελληνικό ερωτηματικό ;. Σημειώνεται ότι οι αριθμοί των στηλών τίθενται με σειρά αύξοντος ύψους. Τέλος, τα ύψη των ανεμομέτρων τίθενται στον 2 ο Πίνακα του φύλλου Input όπως στο παρακάτω παράδειγμα.. File Names Wind Speed (m/s) Wind Direction ( ) Column Numbers Wind Speed SDV Temperature ( C) Solar Radiation (W/m2) Gust of Wind Speed [m/ Time Date Lines to skip c:\data\site1\st ;17;13;9;5 33;29;25 22;18;14;10; ;16;12;8; Υπόδειγμα συμπλήρωσης του 1 ου Πίνακα του φύλλου Input στην περίπτωση ιστού με 5 ανεμόμετρα και 3 ανεμοδείκτες. Measurements Height : above Ground level (m) 10;20;30;40;50 Τα ύψη των ανεμομέτρων τίθενται στον 2 ο Πίνακα του φύλλου Input. (εδώ π.χ. η 21 η στήλη αντιστοιχεί στο ανεμόμετρο των 10μ, κ.ο.κ). Ο δεύτερος πίνακας περιλαμβάνει ένα σύνολο από μεταβλητές, εκ των οποίων οι 4 πρώτες είναι αυτές που θα αλλάζουν σε κάθε επεξεργασία, ανά περιοχή. Οι 2 πρώτες είναι ένας τίτλος και ένας υπότιτλος που αφορούν την ανάλυση που πραγματοποιείται και οι άλλες 2 είναι η ημερομηνίες έναρξης και λήξης της επεξεργασίας των δεδομένων. Οι ημερομηνίες αυτές μπορούν να καλύπτουν και μικρότερο χρονικό διάστημα από αυτό των συλλεχθέντων δεδομένων. Τα υπόλοιπα στοιχεία του 2ου πίνακα είναι οι αναγκαίοι παράμετροι που για την επεξεργασία των ανεμολογικών δεδομένων. Συγκεκριμένα: το χρονικό βήμα των μετρήσεων (10 λεπτά, 1 ώρα, κλπ). το όριο για τις άπνοιες (τιμή της ταχύτητας του ανέμου, κάτω από την οποία η ένδειξη της διεύθυνσης του ανέμου δεν είναι αξιόπιστη). Συνήθως τίθεται 2m/s. ΣΕΛΙΔΑ 12

15 ο αριθμός των τομέων διεύθυνσης του ανέμου (16, 12, 8) για τον οποίο θα πραγματοποιηθεί η ανάλυση (συνιστάται : 16) το ύψος του ιστού, καθώς και το υψόμετρο της τοποθεσίας το διάστημα της ταχύτητας του ανέμου για το οποίο υπολογίζεται η ένταση της τύρβης (U SDV / U MEAN ). Συνιστάται να είναι 10m/s ± 1m/s. Title1 ( Site's name ) Title2 ( comment ) Start from 18/12/1999 End at 29/5/2000 Minutes between data 10 Limit for calms (m/s) 2 Number of Direction Sectors 16 Measurements Height : above Ground level (m) 10 above Sea level (m) 300 Calcul. of mean turbulence at wind speed (m/s) 10 ± bin width (m/s) 1 Wind Turbine selected Tacke NEG Micon /48 Exponent coefficient (α) 0.08 Weibull method "paper" method low limit (m/s) 4 high limit (m/s) 16 Wind Speed Uncertainty Calibr. error at Umean (m/s) 0.06 Anemometer's max speed m/s 40 Data Logger's precision (bits) 8 Site Correlation file name Export processed data file name Χαρακτηριστικοί παράμετροι για την ανάλυση των δεδομένων (φύλλο Input 2 ος Πίνακας ) το μοντέλο της ανεμογεννήτριας για το οποίο θα υπολογιστεί η ενέργεια που θα παρήγαγε αν ήταν εγκατεστημένη στη θέση του ιστού. τον εκθέτη α με τη χρήση του οποίου ανάγεται η ταχύτητα από το ύψος του ιστού στο ύψος της πλήμνης της ανεμογεννήτριας, βάσει του τύπου: u hub /u mast = [h hub /h mast ] α. Όταν ο ιστός περιέχει περισσότερα του ενός ανεμόμετρα, δεν χρησιμοποιείται διότι υπολογίζεται αναλυτικά εξ αυτών. Για την Ελλάδα και σε περιοχές ΣΕΛΙΔΑ 13

16 σύνθετης τοπογραφίας συνιστάται η τιμή Αντίθετα, σε περιοχές επίπεδης τοπογραφίας τίθεται την μέθοδο υπολογισμού των συντελεστών (k, C) της κατανομής Weibull που προσομοιώνει την πραγματική κατανομή των δεδομένων. Εν συντομία υπάρχουν 2 τρόποι υπολογισμού: α) χρησιμοποιώντας μόνο την μέση τιμή και την τυπική απόκλιση της ταχύτητας και β) χρησιμοποιώντας την κατανομή της ταχύτητας σε ένα συγκεκριμένο εύρος (π.χ.: 4-16m/s). 4 Γενικά, συνιστάται η 2 η μέθοδος. Περισσότερες λεπτομέρειες στο κεφάλαιο ΆΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ - Υπολογισμός της κατανομής Weibull. Τέλος, δίνονται (προαιρετικά) τα ονόματα δύο αρχείων, στα οποία θα εγγραφούν: όλες οι απαραίτητες πληροφορίες που θα χρησιμοποιήσει το πρόγραμμα WindRose στο στάδιο των συσχετισμών (φύλλο WindCorr). Πρόκειται για ένα (ενδιάμεσο) αρχείο που απαιτείται στην περίπτωση όπου πρόκειται να πραγματοποιηθούν συσχετίσεις με τα ανεμολογικά δεδομένα της συγκεκριμένης τοποθεσίας με αυτά από άλλη τοποθεσία. όλα τα δεδομένα τα οποία χρησιμοποίησε το πρόγραμμα WindRose για να πραγματοποιήσει τις αναλύσεις. Η χρησιμότητά του έγκειται στο να συγκεντρωθούν όλα τα δεδομένα (στην περίπτωση που τα δεδομένα προέρχονται από πολλά αρχεία με διαφορετικούς συντελεστές διόρθωσης - βλέπε επόμενη και Πίνακα 3) σε ένα και μοναδικό αρχείο. Τα δεδομένα του αρχείου αυτού έχουν ήδη διορθωθεί με τους αντίστοιχους συντελεστές του Πίνακα 3, άρα σε μελλοντική επεξεργασία του, δεν πρέπει δοθούν εκ νέου συντελεστές διόρθωσης. Correction Coefficients Wind Speed MULT Wind Speed OFFESET (m/s) Wind Direction MULT Wind Direction OFFSET ( ) -38 Temperature MULT Temprature OFFSET ( C) Solar Radiation MULT Solar Radiation OFFSET (W/m2 Time MULT Time OFFSET (sec) 600 Οι συντελεστές διόρθωσης των διαφόρων μεγεθών (φύλλο Input, 3 ος Πίνακας) 4 Οι 2 τιμές κάτω από την επιλογή της μεθόδου υπολογισμού των συντελεστών (k, C) της κατανομής Weibull, λαμβάνονται υπόψη μόνο αν επιλεχθεί η 2 η μέθοδος ΣΕΛΙΔΑ 14

17 Ο 3ος Πίνακας του φύλλου Input αφορά τους συντελεστές διόρθωσης των μετρουμένων μεγεθών, σε περίπτωση συστηματικού σφάλματος (π.χ. στην περίπτωση λαθεμένων συντελεστών βαθμονόμησης ανεμομέτρου, εσφαλμένη σκόπευση ανεμοδείκτη, λάθος ώρα/ημερομηνία, κλπ). Η διόρθωση που εφαρμόζεται είναι γραμμικού τύπου (αx+β). Αν δεν δοθούν τιμές για τα α και β, τότε η τιμή τους θεωρείται 1.0 και 0.0 αντίστοιχα. Επιλογή της μεθόδου αναγωγής της πυκνότητας του αέρα, στο υψόμετρο των μετρήσεων ( 4 ος Πίνακας - φύλλο Input) Ο 4ος Πίνακας του φύλλου Input αφορά την διόρθωση της πυκνότητας του αέρα σε σχέση με το υψόμετρο της τοποθεσίας. Η τιμή της πυκνότητας είναι ιδιαιτέρως σημαντική στους ενεργειακούς υπολογισμούς. Τρεις είναι οι δυνατές επιλογές: η 1η μέθοδος όπου ο υπολογισμός της πυκνότητας γίνεται με βάση ένα εμπειρικό τύπο με μόνη παράμετρο το υψόμετρο η 2η μέθοδος όπου ο υπολογισμός της πυκνότητας γίνεται βάση της θερμοκρασίας και του υψομέτρου η εισαγωγή των τιμών πυκνότητας ανά μήνα του έτους. Λεπτομέρειες για τον τρόπο υπολογισμού της πυκνότητας του αέρα δίνονται στο κεφάλαιο ΆΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ - Διόρθωση της πυκνότητας με το υψόμετρο. Ένα άλλο φύλλο εργασίας (το Air Density) παρουσιάζει την μεταβολή της πυκνότητας με το υψόμετρο και την θερμοκρασία, σύμφωνα με τους υπολογισμούς των 2 μεθόδων. Η μέση τιμή της πυκνότητας του αέρα που χρησιμοποιήθηκε κατά την διάρκεια των υπολογισμών εμφανίζεται στο φύλλο Result. Τέλος, στο φύλλο Input υπάρχει και ένα γράφημα με την καμπύλη ισχύος της επιλεγμένης ανεμογεννήτριας. Στο γράφημα παρουσιάζεται, εκτός από την καμπύλη ισχύος που έχει εισαχθεί στο φύλλο PowerCurve, η αναγόμενη καμπύλη ισχύος, βάση της μεταβολής της πυκνότητας του αέρα στο δεδομένο υψόμετρο της τοποθεσίας. Power Curve Το φύλλο εργασίας αυτό αποτελείται από ζεύγη στηλών που εμπεριέχουν ήδη αρκετές καμπύλες ισχύος από διάφορες ανεμογεννήτριες. Η προσθήκη νέων καμπυλών ισχύος Α/Γ γίνεται στο φύλλο αυτό, είτε πληκτρολογώντας είτε με την μορφή Copy/Paste ΣΕΛΙΔΑ 15

18 Special... (Values), ώστε να μην χαλάσει η υπάρχουσα μορφοποίηση. Στο κελί control: δύο είναι οι δυνατές τιμές: pitch και stall. Ο μέγιστος αριθμός των δεδομένων της καμπύλης ισχύος είναι 100. Λεπτομέρειες για τον τρόπο υπολογισμού της παραγόμενης ενέργειας από μία Α/Γ δίνονται στο κεφάλαιο ΤΑ ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΑ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - Φύλλο Results. NEG Micon 750/48 tower (m): 45 diameter(m): 48 control: stall U (m/s) Power (kw) Power (kw) NEG Micon 750/48 tow er=45m, control:stall Ref. Power Curve Correction applied U (m/s) Αριστερά: Δείγμα καμπύλης ισχύος (φύλλο: PowerCurve). Δεξιά: Γραφική απεικόνισή της μαζί με την διόρθωση λόγω του υψομέτρου της τοποθεσίας (φύλλο: Input). Σημείωση Ο ακριβής υπολογισμός της ισχύος για μία συγκεκριμένη ταχύτητα ανέμου γίνεται με γραμμική παρεμβολή στην καμπύλη ισχύος. Αν όμως η ταχύτητα ανέμου είναι μεγαλύτερη από την μέγιστη ταχύτητα της καμπύλης ισχύος ή μικρότερη από την ελάχιστη τότε η Α/Γ θεωρείται εκτός λειτουργίας και παραγόμενη ισχύς τίθεται μηδέν. Ο υπολογισμός της ισχύος που θα παρήγαγε η Α/Γ στο δεδομένο χρονικό διάστημα γίνεται ΣΕΛΙΔΑ 16

19 χρησιμοποιώντας την πραγματική κατανομή ταχυτήτων και όχι την κατανομή Weibull. ΣΕΛΙΔΑ 17

20 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Μόλις συμπληρωθεί το φύλλο Input, τότε η εκτέλεση του προγράμματος μπορεί να ξεκινήσει, επιλέγοντας στο menu του Excel το Run in Greek ή Run in English, ανάλογα με την γλώσσα στην οποία θέλουμε να είναι τα αποτελέσματα της ανάλυσης. Μόλις ολοκληρωθεί η επεξεργασία θα εμφανιστεί η παρακάτω οθόνη (σχήμα 4), όπου απεικονίζονται αναλυτικά όλα τα δεδομένα που επεξεργάστηκε το WindRose. Αυτό το χαρακτηριστικό είναι από τα πιο σημαντικά του προγράμματος, μιας που επιτρέπει τον λεπτομερειακό έλεγχο των δεδομένων και την αναζήτηση πιθανών σφαλμάτων στις μετρήσεις. Επίσης, επιτρέπει την απεικόνιση απεριορίστου αριθμού δεδομένων (με μόνο όριο αυτό της μνήμης του υπολογιστή) και αντιπαρέρχεται την εγγενή αδυναμία του Excel να απεικονίσει ιδιαίτερα μεγάλο αριθμό στα γραφήματά του. Επιλογή ενός υποσυνόλου των μετρήσεων για περαιτέρω έλεγχο Αναλυτική απεικόνιση όλων των δεδομένων που επεξεργάστηκε το WindRose. Στην οθόνη αυτή ο χρήστης μπορεί να επιλέξει πια μεγέθη θα εμφανιστούν στην οθόνη, τσεκάροντας το αντίστοιχο κουτάκι στο κάτω-δεξιά μέρος του παραθύρου. Επίσης, ο χρήστης μπορεί να «ζουμάρει» σε κάποια συγκεκριμένη χρονική περίοδο, αν επιλέξει μια περιοχή κρατώντας το ποντίκι πατημένο. Αυτό πραγματοποιείται όταν η επιλογή στο View Mode είναι είτε στο Zoom X & Y είτε στο Zoom X (ανάλογα αν το «ζουμάρισμα» γίνεται και στους 2 άξονες ή μόνο στον ένα). Τέλος, οι επιλογές Pan X & Y και Pan X επιτρέπουν την μετακίνηση (κατά τους δύο άξονες ή μόνο τον ένα) όλου του γραφήματος, αν κρατηθεί το ποντίκι συνεχώς πατημένο ενώ ταυτόχρονα μετακινείται. ΣΕΛΙΔΑ 18

21 Results ΤΑ ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΑ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Πρόκειται για μία σελίδα όπου αναγράφονται τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα της επεξεργασίας των ανεμολογικών δεδομένων. Αναλυτικά τα μεγέθη που παρατίθενται είναι: Περίοδος μετρήσεων : 4/2/2002 έως 3/2/2003 Μέση ετήσια ταχύτητα ανέμου (σε ύψος 40μ.) 6.2 m/s (γενικός μ.ο.= 6.0 m/s) Ένταση τύρβης (στα 10m/s) 9.2 % Μέγιστη ταχύτητα ανέμου (μέση τιμή 10λεπτου) 27.2 m/s (6/1/ :50) Μέγιστη ριπή ανέμου (στιγμιαία τιμή) 34.1 m/s (6/1/ :40) Αβεβαιότητα μέτρησης ταχύτητας 0.2 m/s Μέση Ισχύς ανέμου Watt/m² Συνολική Ενέργεια ανέμου kwh/m² Συντελεστές κατανομής Weibull shape factor (k) 1.62 scale factor (C) 6.7 m/s Σύνολο έγκυρων δεδομένων Αριθμός απνοιών (<2m/s) 5593 Πληρότητα δεδομένων 91.7 % Αναμενόμενη παραγωγή Α/Γ kwh (Gamesa G80-2.0MW Συντελεστής φορτίου Α/Γ 23.2 % (ρ ave =1.148kg/m 3 ) Εκτιμώμενη Μέση ετήσια ταχύτητα στα 67μ. 6.6 m/s (γενικός μ.ο.= 6.5 m/s) Αναμ. Ετήσια παραγωγή Α/Γ & συντ. φορτίου υπολογισμός βάση της κατανομής δεδομένων kwh % υπολογισμός βάση της κατανομής Weibull kwh % Ενέργεια: κύρια διεύθυνση ΒΒΔ % 2η κύρια διεύθυνση ΝΝΑ % Χρόνος: κύρια διεύθυνση ΒΒΔ % 2η κύρια διεύθυνση ΝΝΑ % ΔΒΔ ΒΔ ΒΒΔ Κύριες διευθύνσεις Β ΒΒΑ ΒΑ ΑΒΑ ΔΒΔ ΒΔ Μέση ταχύτητα ανέμου ανά διεύθυνση ΒΒΔ Β ΒΒΑ ΒΑ ΑΒΑ Δ ΔΝΔ Α ΑΝΑ Δ 2 0 Α ΝΔ ΝΝΔ Ν ΝΝΑ ΝΑ ΔΝΔ ΝΔ ΝΑ ΑΝΑ ΝΝΔ Ν ΝΝΑ 40% 30% 20% 10% 0% Χρονική κατανομή δεδομένων Β ΒΒΔ ΒΔ ΔΒΔ Δ ΔΝΔ ΝΔ ΝΝΔ Ν ΝΝΑ ΝΑ ΑΝΑ Α ΑΒΑ ΒΑ ΒΒΑ >15m/s 10-15m/s 5-10m/s 2-5m/s Τα βασικά αποτελέσματα του προγράμματος (φύλλο εργασίας: Results). ΣΕΛΙΔΑ 19

22 H μέση ταχύτητα του ανέμου. Στις εφαρμογές αιολικής ενέργειας συνηθίζεται η χρονική περίοδος αναφοράς να είναι το 1 έτος. Έτσι, εάν το χρονικό διάστημα μετρήσεων υπερβαίνει το 1 έτος, τότε εκτός από τον γενικό μέσο όρο, δίδεται και η σταθμισμένη τιμή στο 12μηνο (βλέπε επόμενη παράγραφο). H ένταση της τύρβης (στο καθορισμένο διάστημα ταχυτήτων). Η μέγιστη τιμή της ταχύτητας 10λέπτου (ή άλλου χρονικού βήματος ). Η μέγιστη ριπή (διάρκειας συνήθως 1sec) εάν καταγράφεται για κάθε χρονικό βήμα η μέγιστή του ταχύτητα. H μέση ισχύς του ανέμου (σε Watt/m 2 ). H συνολική ενέργεια του αέρα (σε kwh/m 2 ). Oι συντελεστές της κατανομής Weibull που προσεγγίζει την κατανομή των δεδομένων. O συνολικός αριθμός των έγκυρων δεδομένων. O αριθμός των απνοιών. H επί τοις εκατό πληρότητα των δεδομένων (δηλαδή, ο λόγος των έγκυρων προς τα σύνολο των αναμενόμενων δεδομένων, στο δοθέν χρονικό διάστημα). H αναμενόμενη ενέργεια που θα παρήγαγε η επιλεχθείσα Α/Γ (σε kwh) στο δεδομένο χρονικό διάστημα και για τα συλλεχθέντα δεδομένα. O συντελεστής φορτίου της Α/Γς (το % ποσοστό της ονομαστικής της ισχύος με την οποία σε συνεχή λειτουργία θα παρήγαγε την παραπάνω ενέργεια). H εκτιμώμενη μέση ταχύτητα στο ύψος της πλήμνης της Α/Γς. Εάν υπάρχουν περισσότερα του ενός καθ ύψος ανεμόμετρα, τότε αυτή βασίζεται στο λεπτομερές (ανά ταχύτητα και διεύθυνση) κατακόρυφο προφίλ ταχύτητας. Όπως και για την μετρούμενη ταχύτητα, εάν το χρονικό διάστημα μετρήσεων υπερβαίνει το 1 έτος, τότε εκτός από τον γενικό μέσο όρο, δίδεται και η σταθμισμένη τιμή στο 12μηνο (βλέπε επόμενη παράγραφο). H ετήσια αναμενόμενη παραγωγή της Α/Γς μαζί με τον αντίστοιχο συντελεστή φορτίου, όπως υπολογίζεται βάση της πραγματικής κατανομής των δεδομένων, αλλά και της κατανομής Weibull, για διαθεσιμότητα 100%. Εάν το χρονικό διάστημα μετρήσεων υπερβαίνει το 1 έτος, τότε η ετήσια παραγωγή προκύπτει από το άθροισμα των 12 μηνιαίων κατανομών δεδομένων και Weibull (βλέπε επόμενη παράγραφο) Oι δύο κύριες διευθύνσεις (ενεργειακά και χρονικά) και τα ποσοστά τους. ΣΕΛΙΔΑ 20

23 Εδώ επισημαίνεται ότι όταν υπάρχουν επαρκή δεδομένα και για τους 12 μήνες, τότε η μέση ετήσια τιμή υπολογίζεται από τις 12 μέσες μηνιαίες τιμές, ώστε να μην αλλοιωθεί η περίοδος αναφοράς (που θέλουμε να είναι το έτος). Η % μηνιαία πληρότητα δεδομένων υπεισέρχεται στον υπολογισμό της μέσης τιμής για κάθε ένα από τους 12 μήνες (βήμα 2). Στον τελικό υπολογισμό της μέσης ετήσιας ταχύτητας (βήμα 3) οι 12 μήνες δεν σταθμίζονται με την (νέα μηνιαία) πληρότητά τους, απλώς απαιτείται έκαστος εκ των 12 αυτών, να υπερκαλύπτει ένα ελάχιστο ποσοστό πληρότητας 5. Παράδειγμα: BHMA 1 BHMA 2 Μήνας Μέση Πληρότητα Μήνας Μέση Πληρότητα Ταχύτητα δεδομένων Ταχύτητα Δεδομένων Ιαν % Ιαν. 9.86(*) 77 % Φεβ % Φεβ % Μαρ % Μαρ % Απρ % Απρ % Μαϊ % Μαϊ % Ιουν % Ιουν % Ιουλ % Ιουλ % Αυγ % Αυγ % Σεπ % Σεπ % Οκτ % Οκτ % Νοε % Νοε % Δεκ % Δεκ % Ιαν % Φεβ % BHMA 3 Μαρ % Απρ % Μέση ετήσια ταχύτητα = 7.4 Μαϊ % = ( Ιουν % )/12 (*)9.86 = (9.3* *0.54)/1.54 Πως υπολογίζεται η παραγωγή ενέργειας μιας Α/Γ ; Ο υπολογισμός της παραγόμενης ενέργειας μιας Α/Γ βασίζεται στην γνώση της ταχύτητας στο ύψος της πλήμνης (εκεί όπου μετριέται εξάλλου και για την καμπύλη ισχύος της). Αν δεν μετριέται η ταχύτητα στο ύψος της πλήμνης, τότε ανάγεται σε αυτό βάση του εκθετικού νόμου U/U 0 =(z/z 0 ) α. Όταν υπάρχουν περισσότερα του ενός ανεμόμετρα καθ ύψος, τότε η αναγωγή γίνεται σύμφωνα με το υπολογισμένο κατακόρυφο προφίλ ταχύτητας, ανά ταχύτητα και διεύθυνση. Όταν υπάρχει ένα μόνο ύψος μέτρησης τότε η αναγωγή της ταχύτητας στο 5 Η προκαθορισμένη τιμή είναι 30% και μπορεί να μεταβληθεί στο menu του WindRose Advanced Options. ΣΕΛΙΔΑ 21

24 ύψος της πλήμνης γίνεται με βάση ένα (χαμηλής ακρίβειας) ομοιόμορφο προφίλ ταχύτητας. Έχοντας υπολογίσει την ταχύτητα στο ύψος της πλήμνης της Α/Γ, η παραγόμενη ενέργεια υπολογίζεται με βάση την «διορθωμένη» καμπύλη ισχύος της Α/Γ. Σύμφωνα με τα ισχύοντα στάνταρτ η καμπύλη ισχύος δίδεται στο ύψος της θάλασσας όπου ρ=1.225kg/m 3. Ο υπολογισμός της πυκνότητας στο συγκεκριμένο υψόμετρο γίνεται με 3 διαφορετικές μεθόδους (π.χ. ανάλογα με το αν υπάρχουν μετρήσεις θερμοκρασίας, κλπ). Στην συνέχεια, η «τοπική» πυκνότητα αέρα σε συνδυασμό με τον τύπο ελέγχου ισχύος της Α/Γ (π.χ. pitch, stall) παράγει την «διορθωμένη» λόγω υψομέτρου καμπύλη ισχύος της Α/Γ, σύμφωνα με το IEC ). Τέλος, ο συνδυασμός της αναχθείσης ταχύτητας στο ύψος της πλήμνης με την «διορθωμένη» καμπύλη ισχύος δίνει την δυνατότητα του ακριβούς υπολογισμού της παραγόμενης ενέργειας της Α/Γ. Γιατί υπολογίζονται 3 εκτιμώμενες παραγωγές Α/Γ ; Η 1 η τιμή αναφέρεται στο δοθέν χρονικό διάστημα και όχι κατ ανάγκη στο έτος. Επίσης, δίνει την ενέργεια που προκύπτει από τα όλα συλλεχθέντα δεδομένα, άρα, σε περίπτωση μεγάλου ποσοστού απολεσθέντων δεδομένων, μειώνεται σημαντικά. Οι επόμενες 2 τιμές αναφέρονται στην ετήσια αναμενόμενη παραγωγή της Α/Γ, με 2 τρόπους. Ο πρώτος τρόπος χρησιμοποιεί την πραγματική κατανομή των δεδομένων και ο δεύτερος την κατανομή Weibull που προσομοιάζει τα δεδομένα. Και οι 2 κατανομές ανάγονται στο έτος άρα εδώ δεν υπεισέρχεται η έννοια των απολεσθέντων δεδομένων (π.χ. λόγω βλάβης του καταγραφικού). Σημειώνεται ότι: όσο μικρότερη είναι η διαφορά τους, τόσο καλύτερα η υπολογισμένη κατανομή Weibull αντιπροσωπεύει (ενεργειακά) την δεδομένη περιοχή. ΣΕΛΙΔΑ 22

25 Όταν τα δεδομένα καλύπτουν διάστημα μεγαλύτερο του 1 έτους (π.χ. 29 μήνες), τότε για κάθε μήνα ξεχωριστά, υπολογίζεται η μέση κατανομή του (για όλα τα έτη) και στην συνέχεια η ετήσια ενέργεια προκύπτει από τον άθροισμα των 12 μηνιαίων ενεργειών. Έτσι απαλείφεται τυχόν εποχιακή επίδραση όταν τα δεδομένα δεν είναι διάρκειας ακριβώς 12, 24, 36, κ.ο.κ μηνών. Για τους ίδιους λόγους υπολογίζονται και 3 συντελεστές ισχύος. Τέλος, παρατίθενται 3 γραφήματα όπου απεικονίζονται οι δύο κυριότερες διευθύνσεις χρονικά & ενεργειακά (pie chart), η μέση ταχύτητα του αέρα ανά διεύθυνση (polar chart) και τέλος η πιθανότητα κατανομής των δεδομένων (χρονικά) ανά διεύθυνση, για 4 διαστήματα ταχυτήτων: 2-5m/s, 5-10m/s, 10-15m/s και >15m/s (ιστόγραμμα). WindRose Η σελίδα αυτή αποτελείται από δύο λεπτομερή ροδογράμματα (διαγράμματα κατανομής σε πολικές συντεταγμένες). Στο 1ο παρουσιάζεται το ροδόγραμμα χρόνου και στο 2ο το ροδόγραμμα ενέργειας. Εδώ σημειώνεται ότι δεν έχουν ληφθεί υπόψη οι άπνοιες, επειδή κατά την διάρκεια της άπνοιας δεν εμπιστευόμαστε την διεύθυνση που αναφέρει ο ανεμοδείκτης. Πάντως, αν ο χρήστης επιθυμεί το αντίθετο, μπορεί να αλλάξει την τιμή της ταχύτητας του ανέμου για τις άπνοιες στο φύλλο Input. ΒΔ ΒΒΔ Β ΒΒΑ ΒΑ ΔΒΔ 3 2 ΑΒΑ 1 Δ 0 Α ΔΝΔ ΑΝΑ ΝΔ ΝΑ ΝΝΔ ΝΝΑ Ν Το ροδόγραμμα διευθύνσεων του ανέμου, για 64 τομείς διεύθυνσης (πιθανότητα εμφάνισης μιας διεύθυνσης στο συνολικό χρόνο) ΣΕΛΙΔΑ 23

26 Όπως μπορεί να παρατηρήσει κανείς και τα 2 ροδογράμματα αποτελούνται από 64 τόξα εύρους (=360 /64). Κάθε τιμή της κατανομής είναι η μέση τιμή των μετρήσεων που εμπεριέχονται στο τόξο και λαμβάνεται στο κέντρο του τόξου, π.χ. η τιμή της κατανομής στο σημείο 0 είναι ο μέσος όρος των μετρήσεων που βρίσκονται μέσα στο τόξο [ , ). Το 2 ο ροδόγραμμα που απεικονίζει την κατανομή της ενέργειας ανά διεύθυνση, αναφέρεται στην ενέργεια του αέρα και όχι της Α/Γς. Αν και η διαφορά είναι πολύ μικρή, εν τούτοις υφίσταται κυρίως στην περίπτωση δεδομένων με ταχύτητες ανέμου μεγαλύτερες από την ταχύτητα αποσύνδεσης (cut-out speed) της Α/Γς, όπου η μηχανή θεωρείται ότι έχει τεθεί εκτός λειτουργίας. Τέλος, μετά από τα δύο αυτά συγκεντρωτικά ροδογράμματα, παρατίθενται τα μηνιαία ροδογράμματα, χρόνου και ενέργειας. Ιανουάριος Φεβρουάριος ΔΒΔ χρόνος % ενέργεια % Β ΒΒΔ 20 ΒΒΑ ΒΔ 15 ΒΑ 10 ΑΒΑ 5 ΔΒΔ ΒΔ χρόνος % ενέργεια % ΒΒΔ Β ΒΒΑ ΒΑ ΑΒΑ Δ 0 Α Δ 0 Α ΔΝΔ ΑΝΑ ΔΝΔ ΑΝΑ ΝΔ ΝΝΔ Ν ΝΝΑ ΝΑ ΝΔ ΝΝΔ Ν ΝΝΑ ΝΑ Αναλυτικά μηνιαία ροδογράμματα Shear Το φύλλο αυτό δημιουργείται αυτόματα αν υπάρχουν περισσότερα του ενός ανεμόμετρα. ΣΕΛΙΔΑ 24

27 60 Καθ ύψος μεταβολή της μέσης ταχύτητας m/s m/s Ύψος [m] m/s m/s m/s Ταχύτητα [m/s] 8 Μεταβολή της μέσης τιμής της ταχύτητας ανά ύψος. Μετρήσεις και υπολογισθέν wind shear (φύλλο εργασίας: Shear). Το 1 ο γράφημα που περιέχει δίνει την μέση τιμή των ανεμομέτρων ανά ύψος, καθώς και το (μέσο) υπολογισθέν κατακόρυφο προφίλ ταχύτητας (wind shear). Ο υπολογισμός του γίνεται βάση του λεγόμενου «εκθετικού νόμου»: z u ( z) = u( z ref ) zref όπου, z ref είναι το ύψος όπου μετρήθηκε η ταχύτητα u( Zref ), z είναι το ύψος στο οποίο θα υπολογιστεί η ταχύτητα u( Z ) και α ο εκθέτης του εκθετικού νόμου. Average and Max (10min) wind speed per direction Height U NNE ENE E ESE SSE S SSW WSW W WNW NNW N All Dirs 10 Ave (measured) Max Ave Max Ave Max Ave Max Ave Max Ave (calculated) Max α Μέση και μέγιστη τιμή ταχύτητας ανά ύψος και ανά διεύθυνση (φύλλο Shear) ΣΕΛΙΔΑ 25

28 Ο επόμενος Πίνακας παρουσιάζει τις μετρημένες μέσες και μέγιστες τιμές δεκαλέπτου (ή άλλου χρονικού βήματος) ανά διεύθυνση και ανά ύψος. Στο κάτω μέρος του Πίνακα δίνονται και οι υπολογιζόμενες τιμές της μέσης και μέγιστης τιμής της ταχύτητας στο ύψος της πλήμνης της επιλεχθείσης Α/Γ. Weibull parameters per Height Height Const NNE ENE E ESE SSE S SSW WSW W WNW NNW N All Dirs 10 k C k C k C k C k C k C Μεταβολή των συντελεστών της κατανομής Weibull ανά ύψος και ανά διεύθυνση (φύλλο Shear) Στην συνέχεια ένας άλλος Πίνακας παρουσιάζει την μεταβολή των συντελεστών της κατανομής Weibull ανά ύψος και ανά διεύθυνση. Και εδώ στο κάτω μέρος δίνονται οι εκτιμώμενες τιμές στο ύψος του πύργου της Α/Γ. Σημειώνεται ότι οι υπολογισμοί του κατακόρυφου προφίλ ταχύτητας (wind shear) γίνονται με βάση όλα τα ανεμόμετρα καθώς και ανά διεύθυνση και ταχύτητα. Στην συνέχεια η ταχύτητα για το ύψος της πλήμνης της Α/Γ υπολογίζεται με βάση το υψηλότερο ανεμόμετρο. Wind Shear exp. coef. α m/s NNE ENE E ESE SSE S SSW WSW W WNW NNW N average average Μεταβολή του εκθέτη α του εκθετικού νόμου ανά ταχύτητα και ανά διεύθυνση (φύλλο Shear) ΣΕΛΙΔΑ 26

29 Ο τελευταίος Πίνακας του φύλλου αυτού παρουσιάζει τον εκθέτη α του εκθετικού νόμου ως προς την ταχύτητα και την διεύθυνση. Κάθε τιμή παριστά τον μέσο όρο όλων των τιμών που έλαβε για το συγκεκριμένο διάστημα ταχύτητας και διεύθυνσης. Σε κάθε χρονικό βήμα, έγκυρες θεωρούνται οι τιμές του α εάν προκύπτουν από παρεμβολή με R 2 (goodness of fit) μικρότερο του 0.95 (δες και το παρακάτω σχήμα). R 2 = 0.85 R 2 = Z Z U U Κριτήριο εγκυρότητας του υπολογιζόμενου wind shear (μπλε γραμμή) από τις καθ ύψος μετρήσεις ταχύτητας (μαύρες κουκίδες). Αριστερά: R 2 <0.95 άκυρο. Δεξιά: R 2 >0.95 έγκυρο (φύλλο εργασίας: Shear). Στο τέλος του φύλλου Shear παρατίθενται μία σειρά γραφημάτων που απεικονίζουν την επίδραση του Ιστού στα (κάτω) ανεμόμετρα. Αυτό είναι εφικτό μελετώντας τον λόγο των ταχυτήτων των ανεμομέτρων, Επίδραση του Ιστού στα (κάτω) ανεμόμετρα. Μεταβολή του λόγου των ταχυτήτων των 2 ανεμομέτρων σε πολικές συντεταγμένες (φύλλο εργασίας: Shear). ΣΕΛΙΔΑ 27

30 με την προϋπόθεση ότι το ανεμόμετρο αναφοράς είναι στην κορυφή του Ιστού (χωρίς να «σκιάζεται» απ αυτόν), όπως στο παραπάνω σχήμα. Στο παράδειγμα αυτό, φαίνεται ότι στις ~300 ο λόγος των 2 ανεμομέτρων «βυθίζεται» σχεδόν στο 0.5. Σημειώνεται επίσης ότι, όπως αναμένεται και θεωρητικά, μία μικρότερη αλλά μη αμελητέα «βύθιση» σχεδόν στο 0.8, εμφανίζεται και αντιδιαμετρικά στις ~120. Από το γράφημα αυτό μπορεί επίσης να υπολογιστεί (αλλά και να ελεγθεί) η γωνία τοποθέτησης του βραχίονα στήριξης στον Ιστό του 2ου ανεμόμετρου, όπως και η χρήση μικρότερου μήκους βραχίονα, από αυτό που καθορίζεται από τα υπάρχοντα στάνταρντ. Τα γραφήματα αυτά υπολογίζονται αυτομάτως, για όλα τα ανεμόμετρα σε σχέση με αυτό της κορυφής και παρατίθενται στο φύλλο Shear του WindRose, χωρίς κάποια επέμβαση από τον χρήστη. Επειδή το Excel δεν μπορεί να διαχειριστεί γραφήματα με >32000 δεδομένα, χρησιμοποιείται μία εξωτερική βιβλιοθήκη γραφικών, η οποία παράγει τα γραφήματα αυτά σε μορφή εικόνας PNG. Έτσι, δεν υπάρχει η δυνατότητα περαιτέρω μορφοποίησης τους μέσα στο WindRose.xls. Upolar Στο φύλλο αυτό παρουσιάζονται 12 μηνιαία πολικά διαγράμματα με την μέση και μέγιστη ταχύτητα του ανέμου. Σημειώνεται ότι η μέγιστη ταχύτητα του ανέμου που απεικονίζεται εδώ, δεν είναι αυτή της ριπής (διάρκεια 1sec) αλλά αυτή με διάρκεια όση και το χρονικό βήμα (10λεπτο). Όπως και στο φύλλο WindRose, τα ροδογράμματα αποτελούνται από 64 τόξα εύρους (=360 /64). Επισημαίνεται, ότι τα διαγράμματα αυτά δεν απεικονίζουν την πιθανότητα του να φυσήξει ο αέρας από μια συγκεκριμένη διεύθυνση, αλλά το πόσο ισχυροί άνεμοι πνέουν ανά διεύθυνση (άσχετα αν είναι σπάνιοι). Μέση ταχύτητα Ιανουάριος Μέγιστη ταχύτητα Μέση ταχύτητα Φεβρουάριος Μέγιστη ταχύτητα ΔΒΔ Δ ΒΔ ΒΒΔ Β ΒΒΑ ΒΑ ΑΒΑ Α ΔΒΔ Δ ΒΔ ΒΒΔ Β ΒΒΑ ΒΑ ΑΒΑ Α ΔΝΔ ΑΝΑ ΔΝΔ ΑΝΑ ΝΔ ΝΑ ΝΔ ΝΑ ΝΝΔ Ν ΝΝΑ ΝΝΔ Ν ΝΝΑ Αναλυτικά μηνιαία πολικά διαγράμματα της μέσης και μέγιστης ταχύτητας του ανέμου ΣΕΛΙΔΑ 28

31 Time Charts Τρία διαγράμματα συνθέτουν την σελίδα αυτή και δίνουν την γενική εικόνα της διακύμανσης της ταχύτητας του αέρα στην περιοχή των μετρήσεων (λεπτομερέστερες απεικονίσεις παρατίθενται στα επόμενα φύλλα εργασίας) Διακύμανση της μέσης ταχύτητας της ημέρας Μέγιστη Ριπή ημέρας Μέγιστη ταχύτητα 10λεπτου ημέρας Μέση τιμή ημέρας Ταχύτητα ανέμου (m/s) /12/99 26/12/99 15/1/00 4/2/00 24/2/00 15/3/00 4/4/00 24/4/00 14/5/00 3/6/00 Ημερομηνία Μεταβολή της μέσης ημερήσιας ταχύτητας αέρα Το 1ο δείχνει την μέση τιμή της ταχύτητας κάθε ημέρας για όλες τις ημέρες. Στο ίδιο διάγραμμα παρουσιάζεται και η μέγιστη τιμή του χρονικού βήματος (π.χ. 10λεπτου) κάθε ημέρας. Στο 2ο διάγραμμα είναι η λεγόμενη κατανομή Diurnal, δηλαδή η διακύμανση της ταχύτητας ανά ώρα της ημέρας για το σύνολο των μετρήσεων (στο φύλλο 12diurnal υπάρχει η ωριαία διακύμανση της ταχύτητας αλλά για κάθε μήνα ξεχωριστά). Όλα τα δεδομένα λαμβάνονται υπόψη, ανεξαρτήτως διευθύνσεως ανέμου Μεταβολή της ταχύτητας ανά ώρα Ταχύτητα ανέμου (m/s) Ώρα Η κατανομή Diurnal. Το 3ο διάγραμμα παρουσιάζει την μέση ταχύτητα ανά μήνα. Αν τα ανεμολογικά δεδομένα υπερβαίνουν το 1 έτος, τότε εμφανίζονται και οι ακρότατες τιμές της διακύμανσης της μέσης τιμής του ιδίου μήνα. ΣΕΛΙΔΑ 29

32 14 Μηνιαία μεταβολή της ταχύτητας Ταχύτητα Ανέμου [m/s] Μέση τιμή Ελάχιστη Μέγιστη Ιαν Φεβ Μαρ Απρ Μαϊ Ιουν Ιουλ Αυγ Σεπ Οκτ Νοε Δεκ Μήνας Εξέλιξη της μέσης ταχύτητας ανά μήνα στην διάρκεια πολλών ετών (η ελάχιστη- μέγιστη τιμή αναφέρονται στην ελάχιστη-μέγιστη μέση τιμή του μήνα.) Tables Στην σελίδα αυτή, υπάρχουν 2 αναλυτικοί πίνακες που εμπεριέχουν σημαντικά στοιχεία της ανάλυσης: Ο 1ος είναι πίνακας με τις τιμές της % έντασης της τύρβης (σ u / U MEAN *100) ανά διεύθυνση ανέμου και ανά διάστημα ταχύτητας εύρους 1m/s. Ο 2ος παρουσιάζει τον αριθμό των δεδομένων πάλι ανά διεύθυνση και διάστημα ταχύτητας 1m/s. Εδώ αξίζει να τονιστούν τα παρακάτω: Η κατηγοριοποίηση των ταχυτήτων του ανέμου έχει γίνει σε 25 διαστήματα εύρους 1m/s, με το 26 ο να εμπεριέχει τον αριθμό όλων των δεδομένων >25m/s. Στον 1 ο Πίνακα δεν εμφανίζονται τα διαστήματα ταχύτητας <5m/s (έχοντας ενεργοποιήσει την απόκρυψη κελιών του Excel), αφενός επειδή η ένταση της τύρβης για μικρές ταχύτητες δεν έχει ιδιαίτερη φυσική σημασία, αφετέρου γιατί καθίσταται προβληματική η σύγκριση των διαφόρων τιμών στην γραφική απεικόνιση του πίνακα (φύλλο εργασίας 3D). ΣΕΛΙΔΑ 30

33 Κατανομή δεδομένων ανά διεύθυνση και ταχύτητα ανέμου m/s ΒΒΑ ΒΑ ΑΒΑ Α ΑΝΑ ΝΑ ΝΝΑ Ν ΝΝΔ ΝΔ ΔΝΔ Δ ΔΒΔ ΒΔ ΒΒΔ Β Σύνολο Σύνολο Πίνακας με την κατανομή των δεδομένων ανά ταχύτητα και διεύθυνση. Ο αριθμός των τομέων διεύθυνσης είναι αυτός που καθορίστηκε στο φύλλο εργασίας Input (8, 12 ή 16). Επισημαίνεται οι διευθύνσεις αντιστοιχούν στα κέντρα των τομέων που αναφέρονται, π.χ. αν έχουν επιλεχθεί 16 τομείς (η συνιστώμενη τιμή) τότε το εύρος κάθε τομέα είναι 22.5 (=360 /16) και για τον Βορρά λαμβάνονται υπόψη οι μετρήσεις με διεύθυνση ανέμου μέσα στο τόξο [348.75, ). Ο 2ος πίνακας είναι ένα γρήγορο εργαλείο για να διαπιστώσει κανείς αριθμητικά οιαδήποτε λάθη ή ιδιαιτερότητες των μετρήσεων. Ο υπολογισμός της μέσης τύρβης σε κάθε διάστημα γίνεται με την κλασσική μέθοδο, χωρίς καμία επιπλέον διόρθωση. Παρόλο που ο τρόπος αυτός δεν είναι ακριβής, προσεγγίζει αρκετά την πραγματική τιμή, την οποία θα μπορούσαμε να υπολογίσουμε έπ ακριβώς μόνο από τις λεπτομερείς χρονοσειρές ταχύτητας του αέρα. Στο τέλος της σελίδας αυτής παρατίθενται 2 αριθμοί που αναφέρονται στις διαδοχικές περιστροφές που πραγματοποίησε ο ανεμοδείκτης κατά την διάρκεια των μετρήσεων. Οι αριθμοί αυτοί χρησιμεύουν στον υπολογισμό των περιελίξεων των καλωδίων μεταφοράς ισχύος της Α/Γς. Για τον υπολογισμό τους έχουν ληφθεί υπόψη όλα τα δεδομένα (συμπεριλαμβανομένων και των απνοιών) επειδή, ακόμα και στην περίπτωση χαμηλών ταχυτήτων αέρα, η Α/Γ περιστρέφεται με σκοπό τον καλύτερο δυνατό προσανατολισμό. Είναι προφανές ότι η ακρίβεια των αριθμών αυτών, εξαρτάται από το ποσοστό πληρότητας των δεδομένων. ΣΕΛΙΔΑ 31

34 Ένταση τύρβης (%) ανά διεύθυνση και ταχύτητα ανέμου m/s ΒΒΑ ΒΑ ΑΒΑ Α ΑΝΑ ΝΑ ΝΝΑ Ν ΝΝΔ ΝΔ ΔΝΔ Δ ΔΒΔ ΒΔ ΒΒΔ Β Πίνακας με την κατανομή της τύρβης ανά ταχύτητα και διεύθυνση. 3D Στην σελίδα αυτή απεικονίζονται τρισδιάστατα οι 2 πίνακες του φύλλου Tables. Στο 1 ο διάγραμμα απεικονίζεται η κατανομή της % έντασης της τύρβης ανά διεύθυνση και ταχύτητα στο δε 2 ο η κατανομή των δεδομένων επίσης ανά διεύθυνση και ταχύτητα. Για την εξαγωγή Ένταση τύρβης (%) ανά διεύθυνση και ταχύτητα ανέμου ΒΒΑ ΒΑ ΑΒΑ Α ΑΝΑ ΝΑ ΝΝΑ Ν ΝΝΔ ΝΔ ΔΝΔ Δ ΔΒΔ ΒΔ ΒΒΔ Β Τρισδιάστατη απεικόνιση της έντασης της τύρβης ανά ταχύτητα και διεύθυνση. ασφαλών συμπερασμάτων από το 1 ο διάγραμμα σχετικά με την κατανομή της τύρβης, πρέπει να ελέγχεται κατά πόσον ένας ικανός αριθμός σημείων υπάρχει στο αντίστοιχο 2ο διάγραμμα (ή στον 2ο πίνακα του φύλλου Tables). 12pie Στο 2σέλιδο αυτό φύλλο παρουσιάζονται 12 pie charts, ένα για κάθε μήνα, όπου απεικονίζονται οι δύο κύριες διευθύνσεις του ανέμου ΣΕΛΙΔΑ 32

35 χρονικά και ενεργειακά. Όπως και στο φύλλο WindRose έτσι και εδώ δεν λαμβάνονται υπόψη στον υπολογισμό ως προς τον χρόνο οι άπνοιες. Αν υπάρχουν δεδομένα από τον ίδιο μήνα αλλά άλλου έτους, τότε αυτά συνυπολογίζονται. Στο τέλος της 2ης σελίδας υπάρχει αναλυτικός πίνακας όπου παρουσιάζονται και αριθμητικά τα αποτελέσματα. Ιανουάριος Φεβρουάριος ΔΒΔ ΒΔ ΒΒΔ Β ΒΒΑ ΒΑ ΑΒΑ ΔΒΔ ΒΔ ΒΒΔ Β ΒΒΑ ΒΑ ΑΒΑ Δ Α Δ Α ΔΝΔ ΝΔ ΝΝΔ Ν ΝΝΑ ΑΝΑ ΝΑ ΔΝΔ ΝΔ ΝΝΔ Ν ΝΝΑ ΑΝΑ ΝΑ Οι κύριες διευθύνσεις του ανέμου ανά μήνα ενεργειακά (πράσινο χρώμα) και χρονικά (μπλε χρώμα). 12diurnal Στην σελίδα αυτή απεικονίζεται 12 διαγράμματα, ένα ανά μήνα, η ωριαία μεταβολή της ταχύτητας κατά την διάρκεια της ημέρας. Όλα τα δεδομένα λαμβάνονται υπόψη ανεξαρτήτως διευθύνσεως ανέμου. Επίσης, αν υπάρχουν δεδομένα από τον ίδιο μήνα αλλά άλλου έτους, τότε αυτά συνυπολογίζονται. Νοέμβριος Δεκέμβριος Ταχύτητα ανέμου (m/s) Μέση ταχύτητα: 8.8m/s Ταχύτητα ανέμου (m/s) Μέση ταχύτητα: 5.6m/s Ώρα Ώρα Μεταβολή της μέσης ταχύτητας ανά ώρα κατά την διάρκεια της ημέρα;, ξεχωριστά για κάθε μήνα. Bar Charts Τέσσερα διαγράμματα συνθέτουν την σελίδα αυτή. Τα δύο πρώτα αφορούν την κατανομή της συνολικής ενέργειας (του ανέμου και όχι της Α/Γς) ανά διεύθυνση και ανά ταχύτητα. Τα δύο τελευταία αφορούν την χρονική κατανομή του ανέμου πάλι ανά διεύθυνση και ταχύτητα. Στα διαγράμματα κατανομής χρόνου και ενέργειας ανά διεύθυνση, δεν συμπεριλαμβάνονται τα δεδομένα με ταχύτητα μικρότερη της επιλεγμένης για τις άπνοιες. Αν ο χρήστης επιθυμεί το αντίθετο, τότε μπορεί να θέσει σαν όριο για τις άπνοιες τα 0m/s και να ξανατρέξει το πρόγραμμα. ΣΕΛΙΔΑ 33

36 Κατανομή Ενέργειας ανά ταχύτητα Ενέργεια (kwh/m²) Ταχύτητα ανέμου (m/s) Κατανομή της συνολικής ενέργειας του αέρα ανά ταχύτητα. Weibull Τρία διαγράμματα και ένας πίνακας συνθέτουν την σελίδα αυτή. Στο 1 ο διάγραμμα εμφανίζεται η πραγματική κατανομή των δεδομένων ανά ταχύτητα, μαζί με την κατανομή Weibull που την προσεγγίζει. Για τον υπολογισμό των συντελεστών της χρησιμοποιείται η μέθοδος Weibull paper και ελήφθησαν υπόψη όλα τα δεδομένα, ανεξαρτήτως διευθύνσεως του αέρα. Αντιθέτως, στον Πίνακα του φύλλου αυτού, παρουσιάζονται ανά τομέα διεύθυνσης οι συντελεστές της κατανομής Weibull, το εκατοστιαίο ποσοστό των δεδομένων, η μέση ταχύτητα και η ένταση της τύρβης. Αν υπάρχουν πολλά ανεμόμετρα, τότε αυτά τα αποτελέσματα αφορούν το ανεμόμετρο αναφοράς. 10% 9% 8% 7% 6% 5% 4% 3% 2% 1% 0% Κατανομή δεδομένων Κατανομή Weibull (1.93, 9.2) Ταχύτητα ανέμου (m/s) Η κατανομή των δεδομένων ανά ταχύτητα καθώς και η κατανομή Weibull που την προσεγγίζει. Το 2 ο διάγραμμα είναι αυτό με την αθροιστική πιθανότητα (%) σε συνάρτηση της ταχύτητας του ανέμου. Η χρησιμότητα του έγκειται στο να βρει κανείς την πιθανότητα που υπάρχει να εμφανιστούν ταχύτητες μεγαλύτερες από μία συγκεκριμένη ταχύτητα (π.χ. τι πιθανότητα έχει να λειτουργεί μια Α/Γ αν η cut-in ταχύτητά της είναι 5m/s). Τελευταίο είναι το διάγραμμα που παρουσιάζει την μεταβολή ΣΕΛΙΔΑ 34

37 της έντασης της τύρβης ανά διεύθυνση για την ταχύτητα του ανέμου που καθορίστηκε στο φύλλο Input (π.χ. στα 10m/s ±1m/s). Διεύθυνση Γωνία ( ) Weibull shape Weibull scale Κατανομή δεδομένων Μέση ταχύτητα Εντ.τύρβης στα 10m/s ΒΒΑ % 2.5 ΒΑ % 1.9 ΑΒΑ % 2.2 Α % ΑΝΑ % ΝΑ % ΝΝΑ % Ν % ΝΝΔ % ΝΔ % ΔΝΔ % Δ % ΔΒΔ % ΒΔ % ΒΒΔ % Β % 2.3 Παρουσίαση ανά διεύθυνση των επί μέρους συντελεστών της κατανομής Weibull, του ποσοστού των δεδομένων, της μέσης τιμής τους και της έντασης της τύρβης τους Αθροιστική Πιθανότητα (%) Ταχύτητα ανέμου (m/s) Αθροιστική πιθανότητα των δεδομένων. UhourT - UhourG Στα 2 αυτά φύλλα εργασίας απεικονίζεται ανά μήνα η μέση τιμή της ταχύτητας ανά ώρα για όλες τις ημέρες του μήνα. Wind Speed [m/s] Ιανουάριος, 2000 Μέση ταχύτητα: 9.0m/s Πληρότητα δεδομένων:100.0% Day Μεταβολή της μέσης ωριαίας ταχύτητας στην διάρκεια του μήνα ΣΕΛΙΔΑ 35

38 Στο φύλλο UhourT υπάρχουν οι πίνακες με τις τιμές των (ωριαίων) ταχυτήτων και στο φύλλο UhourG τα γραφήματά τους ανά μήνα. Μέση ταχύτητα ανέμου ανά ημέρα και ώρα Ιανουάριος 2000 Μέση ταχύτητα: 9.0m/s Πληρότητα δεδομένων: 100.0% Ώρα μ.ο Αναλυτικός πίνακας με την μεταβολή της μέσης ωριαίας ταχύτητας για όλες τις ημέρες του μήνα DIRhourT - DIRhourG Στα 2 αυτά φύλλα εργασίας απεικονίζεται ανά μήνα η μέση ωριαία διεύθυνση του ανέμου. Η απεικόνιση γίνεται με 3 διαφορετικά σύμβολα ανάλογα με την ταχύτητα του αέρα (0-5, 5-10, >10m/s). Στο φύλλο DIRprodT υπάρχουν οι αναλυτικοί πίνακες με τις τιμές των διευθύνσεων και στο φύλλο DIRprodG τα αντίστοιχα γραφήματά τους. Dir. [deg] Ιανουάριος, Day U<5m/s 5<U<10m/s U>10m/s Μεταβολή της μέσης ωριαίας διεύθυνσης στην διάρκεια του μήνα ΣΕΛΙΔΑ 36

39 Μέση διεύθυνση ανέμου ανά ώρα και ημέρα Ιανουάριος 2000 Μέση ταχύτητα: 9.0m/s Πληρότητα δεδομένων: 100.0% Ώρα Αναλυτικός Πίνακας με την μεταβολή της μέσης ωριαίας διεύθυνσης στην διάρκεια του μήνα WTprodT - WTprodG Στα 2 αυτά φύλλα εργασίας απεικονίζεται ανά μήνα η αναμενόμενη παραγωγή ενέργειας της ανεμογεννήτριας που επιλέχθηκε στο φύλλο Input, ανά ώρα για όλες τις ημέρες του μήνα. Εάν υπάρχουν ελλιπή δεδομένα τότε προφανώς δεν εμφανίζεται παραγωγή Α/Γς, γι αυτό εφιστάται η προσοχή στον τίτλο κάθε γραφήματος όπου δίδεται η πληρότητα δεδομένων. Στο φύλλο WTprodT υπάρχουν οι πίνακες με τις τιμές της ωριαίας παραγόμενης ενέργειας και στο φύλλο WTprodG τα αντίστοιχα γραφήματά τους ανά μήνα. Αναμενόμενη παραγωγή Α/Γ (NEG Micon 750/48) ανά ημέρα El.Energy [kwh] Ιανουάριος 2000 Σύνολο: kWh Μέση ταχύτητα: 9.0m/s Πληρότητα δεδομένων: 100.0% Day Η παραγόμενη ενέργεια της Α/Γς ανά ημέρα. U [m/s] E U Τέλος, ένα συγκεντρωτικό διάγραμμα απεικονίζει την μεταβολή της μέσης ταχύτητας ανά μήνα, καθώς και την αναμενόμενη παραγωγή της Α/Γς, στην διάρκεια του έτους. Και εδώ, δεδομένα από τον ίδιο μήνα αλλά από διαφορετικά έτη συνυπολογίζονται. ΣΕΛΙΔΑ 37

40 Αναμενόμενη παραγωγή Α/Γ (NEG Micon 750/48) ανά ημέρα και ώρα Ιανουάριος 2000 Σύνολο: kWh Μέση ταχύτητα: 9.0m/s Πληρότητα δεδομένων: 100.0% Ώρα Σύνολο Αναλυτικός Πίνακας με την ενέργεια της Α/Γς ανά ώρα, στην διάρκεια του μήνα. Παραγωγή Α/Γς (kwh) Παραγωγή Α/Γς (kwh) Ταχύτητα ανέμου (m/s) Ιαν Φεβ Μαρ Απ ρ Μαϊ Ιουν Ιουλ Αυγ Σεπ Οκτ Νοε Δεκ Μήνας Ταχύτητα ανέμου (m/s) Η μεταβολή ανά μήνα της μέσης ταχύτητας μαζί με την αναμενόμενη ενέργειας της Α/Γς. TempT - TempG Στην περίπτωση όπου υπάρχουν δεδομένα για την θερμοκρασία, τότε στα 2 αυτά φύλλα εργασίας απεικονίζονται γραφήματα (TempG) και πίνακες (TempT), ανά μήνα κάθε έτους, με την μέση τιμή της θερμοκρασίας ανά ώρα, για όλες τις ημέρες του μήνα. θ [ C] Απρίλιος, 2004 Μέση θερμοκρασία: 10.9 C Πληρότητα δεδομένων:83.9% Day Η μεταβολή της μέσης ωριαίας θερμοκρασίας στην διάρκεια ενός μήνα. ΣΕΛΙΔΑ 38

41 Σημειώνεται η απώλεια ορισμένων δεδομένων μεταξύ 21/4 και26/4. SRadT - SRadG Στην περίπτωση όπου έχουν εισαχθεί δεδομένα για την ηλιακή ακτινοβολία, στα 2 αυτά φύλλα εργασίας απεικονίζεται ανά μήνα, η ηλιακή ακτινοβολία ανά ώρα για όλες τις ημέρες του μήνα. Στο φύλλο SRadT υπάρχουν οι πίνακες με τις τιμές της ωριαίας ηλιακής ακτινοβολίας και στο φύλλο SRadG τα αντίστοιχα γραφήματά τους ανά μήνα. Σημείωση Αρκετά πυρανόμετρα (συσκευές μέτρησης της ηλιακής ακτινοβολίας) κατά την διάρκεια της νύχτας αναγράφουν (αντί μηδέν) μικρές αρνητικές τιμές, γεγονός που οφείλεται στην διακριτική ικανότητά τους. Το πρόγραμμα WindRose σε τέτοιες περιπτώσεις θεωρεί την ηλιακή ακτινοβολία μηδέν. S.Rad. [Wh/m2] Δεκέμβριος 2003 Σύνολο: 54877Wh/m2 Πληρότητα δεδομένων: % Day Μεταβολή της συνολικής ημερήσιας ηλιακής ακτινοβολίας στην διάρκεια ενός μήνα. TempData Στο φύλλο αυτό αναγράφονται όλες οι αριθμητικές τιμές που χρησιμοποιούνται για όλα τα παραπάνω διαγράμματα. Για την διευκόλυνση του χρήστη, κάθε στήλη έχει τον τίτλο της και επιπλέον τα διαγράμματα έχουν ομαδοποιηθεί χρωματικά. Πάντως, σε κάθε διάγραμμα ο χρήστης έχει την δυνατότητα να δει ποια είναι η στήλη των δεδομένων που χρησιμοποιούνται, κάνοντας ένα διπλό κλικ με το ποντίκι πάνω στην αντίστοιχη καμπύλη και επιλέγοντας X Values και Names and Values. ΣΕΛΙΔΑ 39

42 WindCorr ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΑΠΟ 2 ΠΕΡΙΟΧΕΣ Στο φύλλο αυτό πραγματοποιούνται οι υπολογισμοί συσχετίσεων από ανεμολογικά δεδομένα δύο τοποθεσιών. Η χρήση του φύλλου αυτού είναι δυνατή μόνο στην περίπτωση που ο χρήστης έχει ήδη δημιουργήσει, με το πρόγραμμα WindRose, τα δύο απαιτούμενα αρχεία, ένα για κάθε τοποθεσία. Υπενθυμίζεται, ότι αυτό γίνεται θέτοντας απλώς ένα όνομα αρχείου στον Πίνακα 2 του φύλλου Input και επιλέγοντας στην συνέχεια Run. Site Correlation file name Το κελί του φύλλου Input στο οποίο δίδεται ένα όνομα αρχείου, το οποίο μετά την εκτέλεση του WindRose, θα περιέχει τις απαραίτητες πληροφορίες για την υπολογισμό των συσχετίσεων Σημείωση Ο υπολογισμός των συσχετίσεων είναι δυνατός μόνο στην περίπτωση που οι τα ανεμολογικά δεδομένα των 2 περιοχών έχουν κάποιο κοινό χρονικό διάστημα Από τις δύο τοποθεσίες αυτή με το μεγαλύτερο πλήθος δεδομένων χαρακτηρίζεται ως Τοποθεσία Αναφοράς (Reference time series). Με βάση τα κοινά δεδομένα των δύο περιοχών υπολογίζονται οι συντελεστές συσχέτισης (correlation coef.), παλινδρόμησης (regression coef.: R 2 ) 6 και γραμμικής παρεμβολής (slope, offset). Αυτοί οι συντελεστές υπολογίζονται: Ανά διάστημα ταχύτητας (π.χ. 5-6m/s) και ανά τομέα διεύθυνσης (π.χ. ΒΒΑ). Ανά διάστημα ταχύτητας ανεξαρτήτως διεύθυνσης Ανά τομέα διεύθυνσης ανεξαρτήτως ταχύτητας (εκτός των απνοιών) N ( x1i μ1)( x2i μ2 ) 6 i= 1 Συντελεστής συσχέτισης ρ: ρ =, όπου x1 1,2,,N σ1 σ 2 and x2 1,2,,N είναι οι 2 χρονοσειρές με μέσες τιμές μ 1 και μ 2 και τυπικές αποκλίσεις σ 1 και σ 2. N SSE 2 2 Goodness of fit : R =1 όπου: SSE = y i y i και SSM i= 1 SSM = i= 1 παρεμβολής) N ( y i y ) 2 με: (α, b οι συντελεστές γραμμικής y = ax + b ΣΕΛΙΔΑ 40

43 Για όλες τις ταχύτητες, ανεξαρτήτως διεύθυνσης Υπενθυμίζεται εδώ ότι τιμές του συντελεστή συσχέτισης κοντά στην μονάδα δείχνουν μεταβολές σε φάση 7, ενώ τιμές κοντά στο μηδέν δείχνουν ασυσχέτιστες μεταβολές 8. Ακόμα, τιμές του συντελεστή παλινδρόμησης (regression coef.: R 2 ) κοντά στην μονάδα, δείχνουν ότι το νέφος των μετρήσεων προσομοιάζεται καλά από την ευθεία της γραμμικής παρεμβολής. Δεδομένου ότι συνήθως η απόσταση μεταξύ των δύο υπό συσχέτιση σταθμών είναι αρκετές εκατοντάδες (ή και χιλιάδες) μέτρα, το πρόγραμμα εκτελεί αρχικά ένα υπολογισμό του μέγιστου γενικού συντελεστή συσχέτισης όλων των ταχυτήτων, μετατοπίζοντας την μία χρονοσειρά ως προς την άλλη κατά 2 ώρες. Έτσι, εντοπίζεται η χρονική μετατόπιση (δηλαδή το διάστημα που μεσολαβεί για να μετρήσει ο 2ος σταθμός κάτι που μέτρησε ο 1ος σταθμός) που υπάρχει μεταξύ των γεγονότων που καταγράφονται στους 2 σταθμούς. Αυτή η χρονική μετατόπιση των 2 χρονοσειρών αναγράφεται στον Πίνακα 2 του φύλλου WindCorr. Ο 1ος Πίνακας του φύλλου WindCorr (στήλη Α) περιέχει τις αναγκαίες παραμέτρους που πρέπει να συμπληρωθούν για την εκτέλεση των συσχετίσεων. Αναλυτικά: Τα 2 πρώτα αρχεία είναι αντίστοιχα το αρχείο αναφοράς (δηλ. αυτό με τα περισσότερα δεδομένα) και το αρχείο σύγκρισης (δηλ. αυτό με τα λιγότερα/ελλιπή δεδομένα), όπως δημιουργούνται μετά από διαδοχικές εκτελέσεις του WindRose. Ακολούθως (και προαιρετικά), παρατίθεται το όνομα του αρχείου στο οποίο εγγράφονται τα (κοινά) δεδομένα των δύο περιοχών που χρησιμοποιούνται για τους υπολογισμούς των συσχετίσεων. Η χρησιμότητά του έγκειται στην επαλήθευση των δεδομένων που θα χρησιμοποιηθούν για την περαιτέρω ανάλυση. Στην συνέχεια το 4ο αρχείο (προαιρετικό και αυτό) χρησιμοποιείται για την αποθήκευση των δεδομένων της 2ης περιοχής όπως υπολογίζονται βάση των συσχετισμών. Στην συνέχεια του Πίνακα 1, δίνονται οι εξής παράμετροι οι οποίοι είναι αναγκαίοι για τους υπολογισμούς των συσχετίσεων: η αρχική χρονική μετατόπιση των δύο χρονοσειρών για τον υπολογισμό του μέγιστου συντελεστή συσχέτισης το αν η συσχέτιση θα γίνει με τις μέσες ωριαίες ταχύτητες 7 Π.χ. παρόμοιες αυξομειώσεις της ταχύτητας του αέρα συμβαίνουν ταυτόχρονα και στις 2 περιοχές. 8 Π.χ. τυχόν αύξηση της ταχύτητας στην μία περιοχή δεν συνοδεύεται από ταυτόχρονη αύξηση στην άλλη περιοχή. ΣΕΛΙΔΑ 41

44 ο αριθμός των διαστημάτων ταχύτητας το εύρος του κάθε διαστήματος ταχύτητας ο ελάχιστος κοινός χρόνος δεδομένων σε κάθε διάστημα ταχύτητας και τομέα διεύθυνσης, ώστε να υπάρχει ικανός αριθμός των δεδομένων για αξιόπιστα αποτελέσματα ο αριθμός των τομέων διεύθυνσης (4, 8, 12, 16 ή 32) File name of Reference time-series c:\windrose\ref.bin File name of uncompleted time-series c:\windrose\unc.bin File name containing the synchronised time-series (optional) File name of the predicted time-series (optional) c:\windrose\pred.txt Time shift (hours) of the time-series 2 Average data on hour basis? No Number of wind speed bins 20 width of wind speed bin [m/s] 2 min. hours of common data 2 Number of Dir. sectors 16 Ο Πίνακας 1 του φύλλου εργασίας WindCorr, με τις προς συμπλήρωση παραμέτρους, για την πραγματοποίηση των συσχετισμών Μόλις, συμπληρωθεί ο Πίνακας 1, τότε επιλέγοντας από το κύριο menu του Excel το WindRose και Calculate Correlations ξεκινάει ο υπολογισμός των συσχετίσεων. Τα αποτελέσματα αναγράφονται μετά από λίγο σε τρεις πίνακες, το περιεχόμενο των οποίων αναφέρεται στην συνέχεια. Ο 2ος Πίνακας του φύλλου WindCorr περιέχει τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα των συσχετίσεων. Έτσι, για κάθε αρχείο εμφανίζει: o τον αριθμό των δεδομένων που περιέχει o την ημερομηνία της 1ης και της τελευταίας μέτρησης o μέση ταχύτητα του ανέμου. Στην συνέχεια, αναγράφονται: o ο αριθμός των κοινών (ταυτόχρονων) μετρήσεων o ο μέγιστος συντελεστής συσχέτισης, μετά από την χρονική μετατόπιση των δύο χρονοσειρών o η χρονική διαφορά (σε λεπτά της ώρας) για την οποία επιτυγχάνεται η καλύτερη συσχέτιση o ο πολλαπλασιαστής και η σταθερά της γραμμικής παρεμβολής, και o ο συντελεστής παλινδρόμησης (regression coef.) ΣΕΛΙΔΑ 42

45 Τα παραπάνω αποτελέσματα αφορούν την γενική συσχέτιση των ταχυτήτων, ανεξαρτήτως διεύθυνσης, στο κοινό χρονικό διάστημα των 2 περιοχών. Αριθμός μετρήσεων 1η μέτρηση τελευταία Μέση τιμή ταχύτητας [m/s] /1/1996 9:40 8/10/1997 6: /3/ :00 11/4/1997 8: Αριθμός ταυτόχρονων μετρήσεων Μέγιστος Συντελεστής συσχέτισης ταχυτήτων Γενικοί ταχυτήτων της...σε χρονική συντελεστές Περιοχής διαφορά [min] αναγωγής των Αναφοράς 1, πολ/στής σταθερός όρος [m/s] σε ταχύτητες της Περιοχής Ο Πίνακας 2 με τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα των συσχετίσεων ταχύτητας (φύλλο εργασίας WindCorr). Στον 3ο Πίνακα αναγράφονται ανά διάστημα ταχύτητας και τομέα διεύθυνσης, οι ταχύτητες και οι εντάσεις της τύρβης για κάθε περιοχή, καθώς και οι συντελεστές συσχέτισης, παλινδρόμησης και γραμμικής παρεμβολής. Ο Πίνακας αυτός είναι δυναμικός δηλαδή τα περιεχόμενά του αλλάζουν ανάλογα με την επιλογή του drop-down button με το οποίο επιλέγουμε τον τομέα διεύθυνσης. R2 Επιλέξτε διεύθυνση Περιοχής Αναφοράς 1: Ν Διάστημα ταχύτητας Περιοχής Αναφοράς 1 [m/s] Αριθμός μετρήσεων Μέση τιμή Περιοχής Αναφοράς 1 [m/s] Μέση τιμή Περιοχής 2 [m/s] Συντελεστής Συσχέτισης Ταχύτητες Διευθύνσεις Εντάσεις Τύρβης [%] Πολ/στής Σταθερός όρος [m/s] R2 Μέση τιμή Περιοχής Αναφοράς 1 Μέση τιμή Περιοχής 2 Μέση τιμή Περιοχής Αναφοράς 1 Μέση τιμή Περιοχής Ο Πίνακας 3 του φύλλου εργασίας WindCorr, με τα αναλυτικά αποτελέσματα ανά διάστημα ταχύτητας. Σημειώνεται επίσης το σημείο όπου επιλέγεται ο τομέας διεύθυνσης. Τέλος, στον 4ο Πίνακα του φύλλου WindCorr, ταξινομούνται οι ταυτόχρονες μετρήσεις, ανά τομέα διεύθυνσης. Εδώ λαμβάνονται υπόψη μόνο τα ταυτόχρονα δεδομένα με ταχύτητα ανέμου 5m/s. Έτσι, μπορεί να συμπεράνει κανείς την γωνιακή μεταβολή του ανύσματος της ταχύτητας του ανέμου από την μία περιοχή στην άλλη. ΣΕΛΙΔΑ 43

46 Επιλεγμένη διεύθυνση: Δ Ταχύτητα της Περιοχής Β' [m/s] y = x R 2 = Ταχύτητα της Περιοχής Α' (αναφοράς) [m/s] Αντιστοιχία των ταχυτήτων των 2 Περιοχών, ανά τομέα διεύθυνσης. Γενικά, ο υπολογισμός του μέσου όρου μιας ακολουθίας τιμών γωνιών, δεν είναι απλός εξ αιτίας της ασυνέχειας που παρουσιάζεται στο σημείο 0, 360. Στην περίπτωση δε, που τα δεδομένα βρίσκονται και στα 4 τεταρτημόρια του τριγωνομετρικού κύκλου, τότε είναι δύσκολη η εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων. Σε τέτοια περίπτωση, το αποτέλεσμα εμφανίζεται με κόκκινο χρώμα και ανάλογη υποσημείωση. 40 Συσχέτιση ταυτόχρονων διευθύνσεων για ταχύτητες > 5m/s 14 Διαφορά διευθύνσεων [deg] Μέση τιμή ταχύτητας της Περιοχής Αναφοράς [m/s] -40 ΒΒΑ ΒΑ ΑΒΑ Α ΑΝΑ ΝΑ ΝΝΑ Ν ΝΝΔ ΝΔ ΔΝΔ Δ ΔΒΔ ΒΔ ΒΒΔ Β 0 Αντιστοιχία της διεύθυνσης του ανέμου στις 2 Περιοχές ΣΕΛΙΔΑ 44

47 Συσχέτιση ταυτόχρονων διευθύνσεων για ταχύτητες > 5m/s Διεύθυνση 1ης περιοχής Γωνία 1 Γωνία 2 Αριθμός δεδομένων Μέση διεύθυνση 1ης περιοχής Μέση διεύθυνση 2ης περιοχής Μέση ταχύτητα 1 Μέση ταχύτητα 2 ΒΒΑ ΒΑ ΑΒΑ Α ΑΝΑ ΝΑ ΝΝΑ Ν ΝΝΔ ΝΔ ΔΝΔ Δ ΔΒΔ ΒΔ ΒΒΔ Β ( Κόκκινο χρώμα: ο μέσος όρος προκύπτει από δεδομένα και στους 4 τομείς 90μοιρών του τριγ. κύκλου ) Συσχέτιση των διευθύνσεων μεταξύ ταυτόχρονων μετρήσεων για τις 2 περιοχές. (Πίνακας 4, φύλλο εργασίας WindCorr). Σημείωση Αν τα αποτελέσματα των συσχετίσεων δεν είναι ικανοποιητικά, δοκιμάστε ξανά, αυξάνοντας το εύρος των διαστημάτων ταχύτητας, μειώνοντας τους τομείς διευθύνσεων και ενεργοποιώντας την συσχέτιση των μέσων ωριαίων ταχυτήτων-διευθύνσεων. Μεθοδολογία Η συσχέτιση / πρόβλεψη των ανεμολογικών δεδομένων από 2 σταθμούς μέτρησης γίνεται σε 6 βήματα, που παρατίθενται σχηματικά στο σχήμα της μεθεπόμενης σελίδας. Ας υποθέσουμε ότι έχουμε δύο Σταθμούς μετρήσεων Α (αναφοράς) και Β (με ελλιπή δεδομένα). Κατ αρχήν, πραγματοποιείται ο λεγόμενος «συγχρονισμός» των 2 χρονοσειρών, με βάση την ταχύτητα του ανέμου. Αυτό είναι σημαντικό γιατί αν οι 2 σταθμοί μέτρησης απέχουν αρκετά μεταξύ τους, ένα φαινόμενο που καταγράφεται στον ένα σταθμό δεν εμφανίζεται ταυτόχρονα και στον δεύτερο, αλλά μόνο μετά από ένα χρονικό διάστημα ΔT. Η εύρεση του χρονικού διαστήματος που μεσολαβεί για να καταγράψει ο ένας σταθμός μέτρησης κάτι που κατέγραψε ο άλλος, γίνεται με βάση την χρονοσειρά ταχύτητας του ανέμου. Βήμα 1 ο : Εντοπίζονται τα κοινά χρονικά κομμάτια των 2 χρονοσειρών Βήμα 2 ο : Εισάγεται κατ' αρχήν μία "μετατόπιση" κάποιων ωρών (συνήθως δύο) στην μία υπο-χρονοσειρά και με βήμα 10λεπτου (ή ΣΕΛΙΔΑ 45

48 άλλο), υπολογίζονται οι συντελεστές συσχέτισης ταχυτήτων, ανά βήμα π.χ.: -2h, -1h 50min,, 0,, +1h 50min, +2h. Βήμα 3 ο : Επιλέγεται ο μέγιστος συντελεστής συσχέτισης και εξ αυτού το shift των 2 χρονοσειρών dt. Βήμα 4 ο : Εισάγεται το shift αυτό στην ελλιπή χρονοσειρά, υποθέτοντας ότι στο εξής ότι έχουμε πλέον 2 "ταυτόχρονες" υποχρονοσειρές Στο σημείο αυτό, το πρόγραμμα μπορεί να καταγράψει σε ένα κοινό αρχείο τις 2 χρονοσειρές, την μία δίπλα στην άλλη, αν τεθεί ένα όνομα αρχείου στο φύλλο WindCorr (File name of synchronized time-series). 9 Βήμα 5 ο : Εδώ ξεκινάει η διαδικασία της συσχέτισης των 2 χρονοσειρών. Έτσι, με βάση το τι επιλέχθηκε στο φύλλο WindCorr για τα διαστήματα ταχύτητας και διεύθυνσης (Number of wind speed bins Number of Direction sectors) δημιουργείται κατ αρχήν ο αντίστοιχος Πίνακας (βλέπε Σχήμα 28, 5 ο βήμα). Ακολούθως, επιλέγονται όλα τα δεδομένα της Περιοχής Αναφοράς που εμπίπτουν σε κάθε bin π.χ. αυτά που έχουν ταχύτητες 8-10m/s και διεύθυνση ΒΒΔ (δηλ ). Μετά, υπολογίζεται η μέση ταχύτητά τους και η μέση διεύθυνσή τους. Στην συνέχεια, εξετάζουμε τα ταυτόχρονά τους δεδομένα της 2 ης χρονοσειράς. Υπολογίζουμε και γι αυτά τις μέσες τιμές ταχύτητας και διεύθυνσης. Επιπλέον, υπολογίζονται και οι συντελεστές γραμμικής παρεμβολής (linear regression coefficients: y=ax+b), συσχέτισης (correlation coefficient: ρ) και παλινδρόμησης (goodness of fit: R 2 ). Τα παραπάνω επαναλαμβάνονται: α) για κάθε διάστημα ταχύτητας και διεύθυνσης β) για όλες τις διευθύνσεις ανεξαρτήτως ταχύτητας γ) για όλες τις ταχύτητες, ανεξαρτήτως διεύθυνσης Βήμα 6 ο : Πραγματοποιείται η διαδικασία της πρόβλεψης με βάση την περιοχή αναφοράς. Κατ αρχήν στην ώρα της χρονοσειράς 9 Αν δεν θέλουμε να «μετατοπιστεί» (χρονικά) η μία χρονοσειρά σε σχέση με την άλλη, τότε αρκεί να τεθεί μηδέν στην επιλογή του φύλλου WindCorr : Time-shift (in hours) of the timeseries. Αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σαν «κόλπο» με σκοπό την δημιουργία ενός μόνο αρχείου με όλα τα κοινά δεδομένα 2 Σταθμών μέτρησης, άσχετα αν μας ενδιαφέρει η περαιτέρω συσχέτιση. ΣΕΛΙΔΑ 46

49 προστίθεται η χρονική μετατόπιση dt. Για την εκτίμηση της ταχύτητας χρησιμοποιούνται οι συντελεστές γραμμικής παρεμβολής α, β του εκάστοτε bin ταχύτητας και διεύθυνσης. Για την εκτίμηση της διεύθυνσης, χρησιμοποιείται η διαφορά των μέσων τιμών διεύθυνσης, ανά bin ταχύτητας και διεύθυνσης. Υπάρχουν περιπτώσεις που η χρονοσειρά της Περιοχής Αναφοράς περιέχει ταχύτητες ή διευθύνσεις που δεν παρουσιάζονται στο κομμάτι της με το οποίο έγιναν οι συσχετίσεις. Παράδειγμα 1 ο : η Περιοχή Αναφοράς καλύπτει ετήσια δεδομένα, αλλά η Περιοχή με τα ελλιπή δεδομένα αφορά τους καλοκαιρινούς μήνες, μόνο με βοριάδες. Παράδειγμα 2 ο : η Περιοχή Αναφοράς έχει και χαμηλές και υψηλές ταχύτητες, αλλά στο κοινό της κομμάτι μ αυτό της Περιοχής με τα ελλιπή δεδομένα, υπάρχουν μόνο οι χαμηλές ταχύτητες. Στην περίπτωση αυτή (των κενών bin ταχύτητας/διεύθυνσης), χρησιμοποιούνται, είτε τα αποτελέσματα των συνολικών συσχετίσεων ανεξαρτήτως διεύθυνσης (αν δεν υπάρχουν δεδομένα με την συγκεκριμένη διεύθυνση), είτε τα αποτελέσματα των συσχετίσεων ανεξαρτήτως ταχύτητας, αλλά εντός της συγκεκριμένης διεύθυνσης. Παράδειγμα συσχέτισης - πρόβλεψης Υποθέτουμε ότι έχουμε 2 Περιοχές με την Α να έχει πλήρη δεδομένα 1 έτους και την Β να έχει δεδομένα μόνο 2 μηνών. (του ιδίου έτους). Η συσχέτιση θα γίνει βάσει των κοινών δεδομένων, δηλαδή βάσει των 2 μηνών. Στην Α Περιοχή, κατά την διάρκεια των 2 μηνών, όσα δεδομένα έχουν ταχύτητες μεταξύ 6m/s και 8m/s και διευθύνσεις ΒΒΔ ( έως ), υπολογίζουμε ότι έχουν μέση τιμή ταχύτητας 7.2m/s και διεύθυνσης Τα αντίστοιχα ταυτόχρονα δεδομένα της Β Περιοχής υπολογίζεται ότι έχουν μέση τιμή ταχύτητας 8.4m/s (κυμαινόμενα από 6.5m/s έως 9.8m/s) και μέση τιμή διεύθυνσης 321 (κυμαινόμενα από 315 έως 327 ). Εξ αυτών, υπολογίζεται ότι οι συντελεστές γραμμικής παρεμβολής της ταχύτητας έχουν τιμές α=1.022 και β=1.141 και ότι η μέση διαφορά των διευθύνσεων είναι: Δφ = = -9.5 Κατά την διαδικασία πρόβλεψης, για κάποιο δεδομένο της Α Περιοχής με u= 6.2m/s και φ=330 (επειδή ανήκει στο εν λόγω διάστημα ταχύτητας 6-8m/s και διεύθυνσης ), η εκτίμηση είναι ότι την ίδια ώρα η ταχύτητα της Β Περιοχής θα είναι: u =αu+β = 1.022* = 7.48m/s και η διεύθυνση θα είναι: φ = φ+δφ = = ΣΕΛΙΔΑ 47

50 Αντίστοιχα και παράλληλα με την διαδικασία "αναγωγής - εκτίμησης" των ταχυτήτων γίνεται και αυτή, για την ένταση της τύρβης. Τέλος, η εκτίμηση της μέγιστης ριπής γίνεται βάση του τύπου U max(predicted) =3*U SDV(predicted). Σημείωση Στην περίπτωση που η ελλιπής χρονοσειρά είναι διάρκειας π.χ. 1 μηνός, τότε είτε χρησιμοποιήσουμε δεδομένα της χρονοσειράς αναφοράς 1 έτους, είτε του κοινού μήνα, τότε τα αποτελέσματα της συσχέτισης είναι τα ίδια. Απλώς, θα έχουμε την δυνατότητα να "παράγουμε" predicted χρονοσειρά διαφορετικής διάρκειας. Σχηματικά, η όλη μεθοδολογία παρουσιάζεται στο επόμενο διάγραμμα. ΣΕΛΙΔΑ 48

51 1 U (t) Reference time series 6 Generate Predicted time series, using the Tables with the results of the statistical analysis Locate common data 2 - ΔΤ Ref. Incomplete time series time U (t) Ref. Pred. Table: U(Ref) mean & DIR(Ref) mean dt m/s NE E SE S SW W NW N (n,k) t time Shift time series by ΔΤ Inc. Prediction method Ref. + ΔΤ Wind Speed: Use the regression coefficients of the wind speed bin to obtain the predicted value. 3 Inc. Wind Direction: Use the differences of the mean bin angles as a displacement angle. Locate the maximum corr. coef. Corr. coef. -ΔΤ dt +ΔΤ time Shift Thus: (u i, φ i ) (n, k) bin, the predicted (u' i, φ' i ) is: u' i = a (n,k) u i + b (n,k) φ' i = φ i + Δφ where: Δφ = φ (l,m) Mean - φ (n,k) Mean 4 U (t) Ref. dt The (n,k) and (l,m) denote the Reference and Incomplete time-series bins, respectively. Apply the time shift dt Inc. time 5 U (t) Ref. x 1, x 2,..., x N dt Table: U(Ref) mean & DIR(Ref) mean m/s NE E SE S SW W NW N Correlate the synchronized data Inc. y 1, y 2,..., y N n th U bin k th DIR bin l th U bin Table: U(Inc) mean & DIR(Inc) mean m/s NE E SE S SW W NW N ? m th DIR bin time 1. Isolate the Ref. data x 1, x 2,..., x N that belong to the (n,k) wind speed & direction bin. 2. Calculate their mean value: x mean 3. Calculate the mean value y mean of the simultaneous data y 1, y 2,..., y N 4. Locate the (l,m) wind speed & direction bin that belongs to. 5. Calculate for each bin the following: linear regression coefficients a, b: y mean = ax mean + b goodness of fit : R 2 correlation coefficient : ρ Μεθοδολογία συσχέτισης / πρόβλεψης ΣΕΛΙΔΑ 49

52 Ανίχνευση σφαλμάτων στις μετρήσεις ΑΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το WindRose εκτελεί διάφορους ελέγχους για να εντοπίσει συνήθη λάθη που εμπεριέχονται στις μετρήσεις ανεμολογικών δεδομένων. Μία συνήθης περίπτωση λάθους είναι οι ξαφνικές ακρότατες τιμές (spikes) που δεν δικαιολογούνται από την «συνέχεια» των μετρήσεων, π.χ. ολιγόλεπτη διακοπή τροφοδοσίας, ξαφνικός θόρυβος σήματος κ.λ.π.. Έτσι στην περίπτωση όπου η τιμή της μέσης ταχύτητας υπερβαίνει τα 10m/s σε σχέση με το προηγούμενο δεκάλεπτο αλλά και με το επόμενο δεκάλεπτο, τότε η μέτρηση θεωρείται λανθασμένη και το γεγονός αυτό καταγράφεται στο αρχείο WindRose.LOG. Στην συνέχεια η τιμή αυτή αντικαθίσταται από τον μέσο όρο της προηγούμενης και της επόμενης μέτρησης. Στην περίπτωση της ριπής της ταχύτητας το όριο ανίχνευσης λάθους είναι τα 13m/s. Τα όρια αυτά μπορούν να τροποποιηθούν από τον χρήστη στο menu του WindRose επιλέγοντας Advanced Options. Μεταβολή των βασικών χαρακτηριστικών παραμέτρων του προγράμματος WindRose Ένας άλλος έλεγχος που πραγματοποιείται είναι αυτός της ανίχνευσης διαδοχικών μετρήσεων κατά τις οποίες η τιμή της τυπικής απόκλισης του ανεμομέτρου παραμένει σταθερή και αμετάβλητη για διαδοχικά δεκάλεπτα. Όταν ο ιστός περιλαμβάνει περισσότερα από ένα ανεμόμετρα και ανεμοδείκτες, τότε το WindRose συγκριτικούς ελέγχους ανά δυάδες καθ ύψος οργάνων, π.χ. αν ο ιστός έχει 4 ανεμόμετρα τότε γίνονται 3 έλεγχοι ανά ζεύγος ανεμομέτρων δηλ. 1 ου με το 2 ο, 2 ου με το 3 ο, 3 ου με το 4 ο. Αν υπάρχουν «ύποπτες» τιμές τότε καταγράφονται στο αρχείο WindRose.LOG. Παρακάτω δίνονται τα προκαθορισμένα όρια ανά περίπτωση, τα οποία μπορούν επίσης να τροποποιηθούν από το menu του WindRose επιλέγοντας Advanced Options. Όρια ανίχνευσης λαθών Alarm Conditions Used Λόγος ταχυτήτων (καθ ύψος): U2 / U1 < ε ΣΕΛΙΔΑ 50

53 Προειδοποίηση: ε = 1.2 Λάθος: ε = 1.5 Λόγος ριπών ταχυτήτων (καθ ύψος) : U2 / U1 < ε Προειδοποίηση: ε = 1.8 Λάθος: ε = 2.0 όπου το ε λαμβάνει την τελική τιμή του ανάλογα με την ταχύτητα: 0 < u < 5 ε=ε * < u < 10 ε=ε * < u < 15 ε=ε * < u ε=ε * 1.0 Διαφορά διευθύνσεων καθ ύψος Δφ (για U > 5m/s) Προειδοποίηση: Δφ = 25deg Λάθος: Δφ = 45deg Παρακάτω δίνονται δύο παραδείγματα εντοπισμού λαθών, όπως καταγράφονται στο αρχείο WindRose.LOG: 16/07/ :30 Umax Error: Value beyond the error limit for the vertical profile Umax(45m)=39.41 Umax(30m)=12.55, while: Umean(45m)=7.51 Umean(30m)=6.98 File: c:\data\site1.txt Line: /07/ :00 Dir Error: Values beyond the error limit for the vertical profile Dir1= Dir2= 329.3, while: Umean(45m)=10.64 Umean(30m)=9.93 Umax(45m)=13.76 Umax(30m)=12.87 File: c:\data\site1.txt Line: 5334 Διόρθωση συστηματικών λαθών Στην περίπτωση ύπαρξης συστηματικών λαθών (π.χ. λανθασμένοι συντελεστές μετατροπής των Volt ή Hz σε m/s, στον data logger) τότε το WindRose έχει την δυνατότητα να διορθώσει τα λάθη αυτά. Αυτό γίνεται θέτοντας τους κατάλληλους συντελεστές στον 3 ο Πίνακα του φύλλου Input. Στην περίπτωση της διόρθωσης της ταχύτητας ο χρήστης πρέπει να γνωρίζει ότι τότε η τυπική απόκλιση των δεδομένων πολλαπλασιάζεται επίσης με τον πολλαπλασιαστή α της γραμμικής διόρθωσης y=ax+b. Στις διορθώσεις διευθύνσεων αν οι προκύπτουσες γωνίες είναι εκτός [0,360 ] τότε ανάγονται αυτόματα, με πρόσθεση ή αφαίρεση 360, στο παραπάνω διάστημα. Συνιστάται ο χρήστης να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός με την διόρθωση του χρόνου. Το μεν offset β (σε δευτερόλεπτα) στον τύπο y=ax+b μπορεί άφοβα να προσομοιώσει μια λανθασμένη επιλογή ημερομηνίας (λάθος ημέρα, ώρα, κλπ), αλλά ο συντελεστής α (που μπορεί να ΣΕΛΙΔΑ 51

54 χρησιμοποιηθεί π.χ. για να προσομοιώσει μία υστέρηση του ρολογιού) είναι καθοριστικός για το ποιόν την μετρήσεων και εμπεριέχει αλλοίωση της δειγματοληψίας. Μεταβολή της πυκνότητας αέρα με το υψόμετρο Ο υπολογισμός της πυκνότητας του αέρα είναι σημαντικός διότι επηρεάζει άμεσα τον υπολογισμό της ενέργειας και της ισχύος. Σημειώνεται ότι η καμπύλη ισχύος μιας Α/Γ κατά IEC είναι κανονικοποιημένη σε Κ.Σ. (επίπεδο θαλάσσης, 15 C, mbar). Εδώ ο χρήστης έχει την δυνατότητα να επιλέξει μία από τις 3 μεθόδους για τον υπολογισμό της πυκνότητας στο συγκεκριμένο υψόμετρο της τοποθεσίας μέτρησης. 1η μέθοδος Η διόρθωση της τιμής γίνεται βάση του ακόλουθου εμπειρικού τύπου, όπου υπεισέρχεται μόνο το υψόμετρο (σε μέτρα) της τοποθεσίας: ρ = e Height Σημειώνεται εδώ ότι η τιμή της πυκνότητας του αέρα εξαρτάται επίσης από την θερμοκρασία και την ατμοσφαιρική πίεση. Αν όμως τα δύο αυτά μεγέθη δεν καταγράφονται, χρησιμοποιείται ο παραπάνω εμπειρικός τύπος. 2η μέθοδος Ένας άλλος τρόπος υπολογισμού είναι αυτός που θεωρεί την αδιαβατική μεταβολή της ατμόσφαιρας καθ ύψος. Έτσι βάση της υδροστατικής εξίσωσης: dp dz = gρ όπου g=9.81m/s² είναι η επιτάχυνση της βαρύτητας, ρ η πυκνότητα και της εξίσωσης των τελείων αερίων: p = RρT όπου R=287 Jοule deg -1 kg -1 είναι η σταθερά των αερίων, p η ατμοσφαιρική πίεση και T η θερμοκρασία σε K, παίρνουμε: dp p = Θεωρούμε ότι η θερμοκρασία Τ μεταβάλλεται με το ύψος ως: g RT Τ = Τ 0 - Γz όπου Τ 0 = 288 Κ (=273+15) και Γ είναι ο ρυθμός μεταβολής της θερμοκρασίας καθ ύψος, με συνήθη τιμή : 6.5 Κ/km. dz ΣΕΛΙΔΑ 52

55 Ολοκληρώνοντας λοιπόν την προηγούμενη εξίσωση έχουμε: p dp g = p R T Γ p0 0 0 και στην συνέχεια λογαριθμώντας την, παίρνουμε: ln p p Έτσι καταλήγουμε στην λύση: 0 z dz z g Γz = ln 1 RΓ T0 Υπολογισμός της κατανομής Weibull T z 0 Γ ρ = ρ 0 T 1 T 0 όπου Τ είναι η θερμοκρασία στην περιοχή μέτρησης, και z το υψόμετρο σε μέτρα. Σημειώνεται εδώ με στην μέθοδο αυτή χρησιμοποιούνται 2 επιπλέον δεδομένα του Πίνακα 4. Αυτά είναι η καθ ύψος μεταβολή της θερμοκρασίας Γ και η θερμοκρασία θ. Αν στα αρχεία μετρήσεων υπάρχει στήλη με την θερμοκρασία (πρέπει να δηλωθεί στο Input φύλλο), τότε υπολογίζεται η πυκνότητα αέρα για κάθε χρονικό βήμα. Ειδάλλως, ο υπολογισμός γίνεται με βάση την μέση τιμή θερμοκρασίας της περιόδου μετρήσεων, που δίδεται στον Πίνακα 4. 3η μέθοδος Σε περίπτωση όπου ο χρήστης γνωρίζει ήδη την πυκνότητα του αέρα (από παλαιές μετρήσεις ή με κάποιο άλλο τρόπο), τότε δίνεται η δυνατότητα να εισάγει την τιμή που γνωρίζει, ανά μήνα του έτους. Η συνάρτηση πυκνότητας πιθανότητας ƒ(u) της κατανομής Weibull δίνεται από τον τύπο: g ΓR k 1 k u c k u f ( u) = e {1} c c όπου k και C είναι οι χαρακτηριστικές παράμετροι της κατανομής. Ο υπολογισμός των παραμέτρων αυτών μπορεί να γίνει με τις παρακάτω 2 μεθόδους 1η μέθοδος υπολογισμού βάση της μέσης τιμής & της τυπικής απόκλισης της ταχύτητας Για την επίλυση της παραπάνω εξίσωσης ως προς k και C, πρέπει προηγουμένως να εκφραστούν η μέση τιμή μ και η τυπική ΣΕΛΙΔΑ 53

56 απόκλιση σ της κατανομής ταχύτητας, βάση των k και C. Από τον ορισμό της μέσης τιμής έχουμε ότι: du e c u c k u du u uf u k c u k = = Ε = ) ( ) ( μ Θεωρώντας τον μετασχηματισμό k c u t = έχουμε ότι k ct u 1 = και du c u dt k c k 1 = οπότε: = = dt e t c du e c u c k u t k k c u k μ Με βάση τον ορισμό της συνάρτησης Γ ( ) 0, 0 1 > = Γ q dt e t q t q έχουμε ότι Γ + = k c 1 1 μ {2} Για την τυπική απόκλιση σ ισχύει ότι ( ) { } ( ) μ σ μ = = u E u E Ακολουθώντας τον ίδιο μετασχηματισμό όπως προηγουμένως έχουμε ( ) Γ + = k c u E οπότε τελικά + Γ Γ + = k k c σ {3} Η συνάρτηση κατανομής Weibull P(u u 1 ) είναι ( ) = u c u k du e c u c k u u P k Ακολουθώντας τον παραπάνω μετασχηματισμό των μεταβλητών ΣΕΛΙΔΑ 54

57 έχουμε ότι P ( u u ) k u1 c 1 = 1 e {4} Για την προσέγγιση της συνάρτησης Γ χρησιμοποιούμε ασυμπτωτική σειρά όπου με : a A ( x 0.5) x Γ ( x) = x e 2π A( x) {5} a x a x a x a x 1 4 ( x) L = =, a2 =, a3 =, a = 571 L Διαιρώντας τις παραπάνω σχέσεις {2}, {3} για την μέση τιμή και 1 την διασπορά της κατανομής Weibull και θεωρώντας x = k καταλήγουμε στην παρακάτω, μη γραμμική ως προς x, εξίσωση: ( 1 + 2x) ( 1 + x) Γ σ g ( x) = 1 = 0 2 Γ μ Η λύση της g(x) = 0 γίνεται εφαρμόζοντας την επαναληπτική μέθοδο Newton και θέτοντας μία αρχική τιμή. Για την (ν) επανάληψη ισχύει : x g g ( ν 1) ( ν ) ( ν 1) = x ( ν 1) Η ως προς x παράγωγος της εξίσωσης g(x) είναι : 2 g( x) Γ (1 + 2x) Γ(1 + x) 2Γ(1 + 2x) Γ (1 + x) g = = 3 x Γ (1 + x) Γ() όπου Γ () = x Η παράγωγος Γ (x) υπολογίζεται κάνοντας χρήση της σχέσης x x = x ln x + και τελικά βρίσκεται ότι είναι : ( ) ( 1 x ) B( x) Γ( x) Γ ( x) = x όπου χρησιμοποιώντας την σχέση {5}, δηλαδή την ασυμπτωτική σειρά που προσεγγίζει την συνάρτηση Γ, η συνάρτηση B(x) έχει ΣΕΛΙΔΑ 55

58 την μορφή B( x) = 2π x x e 1 A( x A( x) + ln x + 2x x x x ) Διατηρώντας δε μόνο τους 4 πρώτους όρους της ασυμπτωτικής σειράς, η συνάρτηση B(x) γίνεται : B( x) = 2π x x x e x 1 a A( x) + ln x 2x x 2a 3 x a x προσεγγίζοντας έτσι κατ αρχήν την B(x) και στην συνέχεια την g (x) στο ν-ιοστό επαναληπτικό βήμα. 2η μέθοδος υπολογισμού βάση της κατανομής ταχύτητας (Weibull paper) Η μέθοδος αυτή που αναφέρεται στην βιβλιογραφία σαν Weibull paper, προϋποθέτει την γνώση της κατανομής ταχυτήτων ή ακριβέστερα την κατανομή πιθανότητας των δεδομένων ανά βήμα ταχύτητας (π.χ. εδώ 25 διαστήματα, εύρους 1m/s το καθένα). Γράφοντας την εξίσωση της κατανομής Weibull (σχέσεις {1} και {4}) στην αθροιστική της μορφή (πιθανότητα να είναι η ταχύτητα μεγαλύτερη ή ίση μιας δεδομένης τιμής ταχύτητας), έχουμε: ( u ) Q u 1 = e k u1 c Λογαριθμώντας δύο φορές την παραπάνω σχέση, παίρνουμε: ln[ - ln(q(u) ] = k ln(u) - k ln(c) Άρα, αν διατάξουμε την αθροιστική πιθανότητα Q(u) των δεδομένων, σε γράφημα με άξονες Χ και Υ τα ln(u) και ln[ - ln(q(u) ] αντίστοιχα, τότε η κατανομή Weibull ανάγεται σε μία ευθεία γραμμή, με κλίση την παράμετρο k και σημείο τομής με τον άξονα Υ το: - k ln(c), απ όπου και υπολογίζεται η παράμετρος C. Στο φύλλο εργασίας Input, δίνεται η δυνατότητα να επιλεγεί το διάστημα των ταχυτήτων στο οποίο θα γίνει η εύρεση της καλύτερης ευθείας παριστά τα δεδομένα, έτσι ώστε να μην επηρεάσουν τον υπολογισμό, ενδεχόμενες ακραίες τιμές. Συνήθως, επιλέγεται το διάστημα ταχυτήτων μεταξύ 4m/s και 16m/s. Οι τιμές αυτές δεν χρησιμοποιούνται αν επιλεχθεί η 1η μέθοδος εύρεσης των συντελεστών της κατανομής Weibull (από την μέση τιμή και την τυπική απόκλιση). ΣΕΛΙΔΑ 56

59 Επίσης, δίνεται και η δυνατότητα επιλογής λογαριθμικού βήματος ταχυτήτων, έτσι ώστε μετά την διπλή λογαρίθμιση, τα σημεία που προκύπτουν στο γράφημα, να ισαπέχουν μεταξύ τους, αντί να είναι λογαριθμικά κατανεμημένα κατά μήκος του άξονα Χ. Έτσι, όλα τα σημεία έχουν ισοδύναμο βάρος στην διαδικασία της εύρεσης της καλύτερης ευθείας. Και εδώ μπορεί να επιλεγεί ένα συγκεκριμένο διάστημα ταχυτήτων. Υπολογισμός της αβεβαιότητος Με την παραδοχή ότι οι διάφορες πηγές σφάλματος δεν σχετίζονται μεταξύ τους, η αβεβαιότητα (uncertainty) u(v) στον υπολογισμό της μέσης τιμής ενός μετρούμενου μεγέθους v είναι: 2 2 ( v ) = s A sb u + όπου s A και s B είναι οι αβεβαιότητες τύπου Α και Β αντίστοιχα. Η αβεβαιότητα τύπου Α οφείλεται στην στατιστική φύση των μετρουμένων μεγεθών, ενώ η αβεβαιότητα τύπου Β σχετίζεται με παράγοντες που επηρεάζουν το συγκεκριμένο πείραμα (π.χ. σφάλμα βαθμονόμησης οργάνων, διακριτική ικανότητα (resolution) ηλεκτρονικών συσκευών, σφάλμα απόκρισης ανεμομέτρου, σφάλμα λόγω σκίασης ανεμομέτρου από τον ιστό, κλπ). Η αβεβαιότητα τύπου Α υπολογίζεται από την σχέση: σ v s A = N όπου σ v η τυπική απόκλιση (σε m/s) της μέσης τιμής και Ν το πλήθος των συλλεχθέντων δεδομένων. Η αβεβαιότητα τύπου Β υπολογίζεται ως εξής: s = u + u + u + u B v1 v2 v3 dv όπου: u v1 είναι η αβεβαιότητα βαθμονόμησης ανεμομέτρου, u v2 είναι η αβεβαιότητα λειτουργικών χαρακτηριστικών του ανεμομέτρου (υπερτάχυνση, μη ημιτονοειδής απόκριση), u v3 είναι η αβεβαιότητα λόγω θέσης του ανεμόμετρου και τέλος το u dv είναι η αβεβαιότητα του συστήματος καταγραφής της ταχύτητας. Το u v1 λαμβάνεται από το φύλλο βαθμονόμησης του ανεμομέτρου, τα u v2 και u v3 λαμβάνουν την ίδια τιμή: ½ U mean λόγω της κοινής τετραγωνικής κατανομής που ακολουθεί το τυπικό τους σφάλμα και τέλος το u dv λαμβάνει τιμή: 2 Nbits 3 ½ (U max -U min ), όπου N bits είναι ο αριθμός των bits στην μετατροπή A/D του ηλεκτρονικού συστήματος μέτρησης (ανεμόμετρα με αναλογικό σήμα) και U max.η μέγιστη τιμή που μπορεί να καταγράψει το ανεμόμετρο. Τα τελευταία μεγέθη είναι αυτά που πρέπει να συμπληρώσει κανείς ΣΕΛΙΔΑ 57

60 στο φύλλο εργασίας Input. Διόρθωση καμπύλης ισχύος Α/Γ Ανάλογα με τον τρόπο ελέγχου ισχύος της Α/Γ (stall, pitch control) υπολογίζεται και παραγόμενη ενέργεια της Α/Γ, σε δεδομένο υψόμετρο. Η διόρθωση γίνεται βάση της πυκνότητας, όπως ορίζει το πρότυπο IEC : Α/Γ stall control: P = P norm ρ ρ norm Α/Γ pitch control: U = U norm ρ ρ norm 1 3 ΣΕΛΙΔΑ 58

61 WindRose.XLS Security Warning ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Σε ορισμένες περιπτώσεις (π.χ. Office XP με Windows XP professional), υπάρχει περίπτωση το αρχείο WindRose.XLS να μην μπορεί να ανοίξει με ενεργοποιημένο το macro που εμπεριέχει. Αυτό θα εμποδίσει την κανονική λειτουργία του WindRose. Η λύση είναι να δηλωθεί το WindRose macro στην λίστα των macros που εμπιστεύεται το Microsoft Excel (trusted sources). Αυτό γίνεται ως εξής: Ανοίγουμε το Excel (μόνο του, χωρίς το WindRose.XLS). Επιλέγουμε: Tools, Macro, Security. Θέτουμε: Medium. Τώρα ανοίγουμε το (πρωτότυπο) WindRose.XLS. Το ακόλουθο μήνυμα ασφάλειας εμφανίζεται. Επιλέγουμε: Details. Στην συνέχεια επιλέγουμε: View Certificate και Install Certificate. ΣΕΛΙΔΑ 59

62 Επανερχόμαστε τώρα στην προηγούμενη οθόνη. Η επιλογή Enable Macros δεν είναι πλέον απενεργοποιημένη (σε αντίθετη περίπτωση κλείνουμε το Excel και ξανά-ανοίγουμε το WindRose.XLS). Εκεί λοιπόν επιλέγουμε: Always trust macros from this source. Μετά: Enable Macros και από τώρα και στο εξής μπορούμε να δουλεύουμε με το WindRose.XLS. Προαιρετικά, μπορεί κανείς να ελέγξει ότι τα macro του WindRose βρίσκονται ανάμεσα στα Trusted Macros του Excel. Τέλος, μπορεί κανείς να επαναφέρει το επίπεδο ασφάλειας του Excel στο: High (όπως στην 1 η εικόνα). ΣΕΛΙΔΑ 60

WindRose ... Εγχειρίδιο χρήσης. Πρόγραμμα ανάλυσης ανεμολογικών δεδομένων Β ΒΒΑ ΑΒΑ ΑΝΑ ΝΝΑ

WindRose ... Εγχειρίδιο χρήσης. Πρόγραμμα ανάλυσης ανεμολογικών δεδομένων Β ΒΒΑ ΑΒΑ ΑΝΑ ΝΝΑ . Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας 19º χλμ Λεωφ. Μαραθώνος 190 09 Πικέρμι τηλ.: +30 210 66 033 00 e-mail: dfousek@cres.gr http://www.cres.gr/windrose Πρόγραμμα ανάλυσης ανεμολογικών δεδομένων WindRose..........

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΥΠΟΒΟΛΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ (BSD07) (ΠΔ.Τ.Ε. 2563/19.7.2005 Ε50) Ιανουάριος 2005 ΓΕΝΙΚΑ... 4 1. Προϋποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Dcad 1.0

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Dcad 1.0 ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Dcad 1.0 20130510 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εγκατάσταση προγράμματος DCAD 2 2. Ενεργοποίηση Registration 2 3. DCAD 3 3.1 Εισαγωγή σημείων 3 3.2 Εξαγωγή σημείων 5 3.3 Στοιχεία ιδιοκτησίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΑΙΟΛΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΑΙΟΛΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΑΙΟΛΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΣΥ KO-ΑΙΟΛΙΚΟ/02/01/08-11-2011 1/6 ΕΣΥ ΚΟ-ΑΙΟΛΙΚΟ Έκδοση: 02 Αναθεώρηση: 01 Ηµεροµηνία αρχικής έκδοσης: 01-02-2008 Ηµεροµηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ (BSD16) ΙΟΥΛΙΟΣ 2008 Ηλεκτρονική υποβολή στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

Το πρόγραμμα συγχρηματοδοτείται 75% από το Ευρωπαϊκό κοινωνικό ταμείο και 25% από εθνικούς πόρους.

Το πρόγραμμα συγχρηματοδοτείται 75% από το Ευρωπαϊκό κοινωνικό ταμείο και 25% από εθνικούς πόρους. Το πρόγραμμα συγχρηματοδοτείται 75% από το Ευρωπαϊκό κοινωνικό ταμείο και 25% από εθνικούς πόρους. ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ, ΧΗΜΕΙΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ORIGIN ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Επιστήμη της Πληροφορικής Εργαστήριο. Microsoft Excel Μέρος 2

Εισαγωγή στην Επιστήμη της Πληροφορικής Εργαστήριο. Microsoft Excel Μέρος 2 Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη της Πληροφορικής και Πληροφοριακά Συστήματα Εργαστήριο - ΕΠΛ003 Εισαγωγή στην Επιστήμη της Πληροφορικής Εργαστήριο Microsoft Excel Μέρος 2

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: ΑΝΕΜΟΣ

ΑΙΟΛΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: ΑΝΕΜΟΣ ΑΙΟΛΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Δρ. Κονταξάκης Κώστας Επικ. καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης Εργαστήρι Αιολικής Ενέργειας και Σύνθεσης Ενεργειακών Συστημάτων, ΤΕΙ Κρήτης, 71004 Εσταυρωμένος, Ηράκλειο, www.wel.gr, Tel, Fax: 2810

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΜΕ ΕXCEL

ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΜΕ ΕXCEL ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΜΕ ΕXCEL 1. Εισαγωγή δεδομένων σε φύλλο εργασίας του Microsoft Excel Για να τοποθετήσουμε τις μετρήσεις μας σε ένα φύλλο Excel, κάνουμε κλικ στο κελί στο οποίο θέλουμε να τοποθετήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία πολλαπλών φύλλων εργασίας - Γραφημάτων Excel

Επεξεργασία πολλαπλών φύλλων εργασίας - Γραφημάτων Excel Επεξεργασία πολλαπλών φύλλων εργασίας - Γραφημάτων Excel 11.1. Πολλαπλά φύλλα εργασίας Στο προηγούμενο κεφάλαιο δημιουργήσαμε ένα φύλλο εργασίας με τον προϋπολογισμό δαπανών του προσωπικού που θα συμμετάσχει

Διαβάστε περισσότερα

Academia Financials Γενική Λογιστική ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Academia Financials Γενική Λογιστική ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 05010103/03/12 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α. ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ... 1 1. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ... 1 1.1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΗΣ DATA COMMUNICATION... 1 1.2. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ... 1 1.3. ΤΟΠΟΛΟΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΜΚ 105: Πειραματική και Στατιστική Ανάλυση Δημιουργία Πινάκων και Γραφικών Παραστάσεων στην Excel 18/09/14

ΜΜΚ 105: Πειραματική και Στατιστική Ανάλυση Δημιουργία Πινάκων και Γραφικών Παραστάσεων στην Excel 18/09/14 ΜΜΚ 105: Πειραματική και Στατιστική Ανάλυση Δημιουργία Πινάκων και Γραφικών Παραστάσεων στην Excel 18/09/14 1. Δημιουργία Πίνακα 1.1 Εισαγωγή μετρήσεων και υπολογισμός πράξεων Έστω ότι χρειάζεται να υπολογιστεί

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρµογή ClassWeb δίνει στους διδάσκοντες χρήστες του συστήµατος τη δυνατότητα πρόσβασης µέσω του ιαδικτύου σε ποικίλες υπηρεσίες, όπως:

Η εφαρµογή ClassWeb δίνει στους διδάσκοντες χρήστες του συστήµατος τη δυνατότητα πρόσβασης µέσω του ιαδικτύου σε ποικίλες υπηρεσίες, όπως: 1. Υπηρεσία ClassWeb 1.1. Γενικά Η εφαρµογή ClassWeb δίνει στους διδάσκοντες χρήστες του συστήµατος τη δυνατότητα πρόσβασης µέσω του ιαδικτύου σε ποικίλες υπηρεσίες, όπως: εµφάνιση στατιστικών στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοστό απόδοσης. Ποιοτικός παράγοντας για την φωτοβολταϊκή εγκατάσταση

Ποσοστό απόδοσης. Ποιοτικός παράγοντας για την φωτοβολταϊκή εγκατάσταση Ποσοστό απόδοσης Ποιοτικός παράγοντας για την φωτοβολταϊκή εγκατάσταση Περιεχόμενα Το ποσοστό απόδοσης είναι ένα από τα σημαντικότερα μεγέθη για την αξιολόγηση της αποδοτικότητας μίας φωτοβολταϊκής εγκατάστασης.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ CLASSWEB Εισαγωγή βαθμολογιών από διδάσκοντες μέσω Διαδικτύου

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ CLASSWEB Εισαγωγή βαθμολογιών από διδάσκοντες μέσω Διαδικτύου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΗΧΑΝΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ CLASSWEB Εισαγωγή βαθμολογιών από διδάσκοντες μέσω Διαδικτύου Συντάκτες: Παναγιώτα Μπούγια Θεοδώρα Νάνου Ιανουάριος 2015 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή...

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό μετεωρολογικού σταθμού 265ΝΕ. Γρήγορος οδηγός ρύθμισης και χρήσης. Printed 12/06/09

Λογισμικό μετεωρολογικού σταθμού 265ΝΕ. Γρήγορος οδηγός ρύθμισης και χρήσης. Printed 12/06/09 Λογισμικό μετεωρολογικού σταθμού 265ΝΕ Γρήγορος οδηγός ρύθμισης και χρήσης Printed 12/06/09 Γενική περιγραφή Το πρόγραμμα Weather 265NE, σχεδιάστηκε, και εξελίσεται, στην Ελλάδα, αποκλειστικά για τον μετεωρολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Ευ ομή. Εγχειρίδιο χρήσης του περιβάλλοντος LT125-dp

Ευ ομή. Εγχειρίδιο χρήσης του περιβάλλοντος LT125-dp Ευ ομή Εγχειρίδιο χρήσης του περιβάλλοντος LT125-dp Περιεχόμενα 1. Χειρισμός του περιβάλλοντος LT125-dp Εγκατάσταση & Τρέξιμο Χειρισμός της ψηφιακής εφαρμογής Πλοήγηση στο περιεχόμενο Αλλαγή του μεγέθους

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμική Εφαρμογή Διαχείρισης Ερωτηματολογίων ΟΔΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ System Συμβουλευτική Α.Ε

Λογισμική Εφαρμογή Διαχείρισης Ερωτηματολογίων ΟΔΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ System Συμβουλευτική Α.Ε σχετικά με τον έλεγχο της καπνιστικής συνήθειας 1 22 Λογισμικές εφαρμογές καταγραφής και αξιοποίησης πληροφοριών σχετικά με τον έλεγχο της καπνιστικής συνήθειας Λογισμική Εφαρμογή Διαχείρισης Ερωτηματολογίων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ Π.Σ. ΦΟΙΤΗΤΟΛΟΓΙΟΥ- ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑ (ClassWeb)

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ Π.Σ. ΦΟΙΤΗΤΟΛΟΓΙΟΥ- ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑ (ClassWeb) ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ Π.Σ. ΦΟΙΤΗΤΟΛΟΓΙΟΥ- ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑ (ClassWeb) 1. Είσοδος στην υπηρεσία ClassWeb Στη κεντρική σελίδα της υπηρεσίας στα πεδία Όνομα Χρήστη και Κωδικός πρόσβασης πληκτρολογούμε τα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Λειτουργίας Τράπεζας Χρόνου

Εγχειρίδιο Λειτουργίας Τράπεζας Χρόνου Εγχειρίδιο Λειτουργίας Τράπεζας Χρόνου Bee Group Α.Ε. [Type the company name] [Pick the date] Εγχειρίδιο λειτουργίας Τράπεζας Χρόνου 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Αρχική Σελίδα... 3 2. Δημιουργία Λογαριασμού... 3 3.

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο διαχείρισης χρηστών και λιστών διανομής για τον Υπεύθυνο Φορέα του Δικτύου "Σύζευξις" -1-

Εγχειρίδιο διαχείρισης χρηστών και λιστών διανομής για τον Υπεύθυνο Φορέα του Δικτύου Σύζευξις -1- -1- 1 Διαχείριση Χρηστών...3 1.1 Υπηρεσίες...5 1.1.1 Δημιουργία νέου χρήστη...6 1.1.2 Αναζήτηση χρήστη...7 1.1.2 Επεξεργασία στοιχείων χρήστη...8 1.1.3 Δημιουργία /Επεξεργασία mailbox plan...10 1.1.4 Ενεργοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΧΗ Η έκδοση 5.40 δεν απαιτεί Convert μετά την εγκατάσταση.

ΠΡΟΣΟΧΗ Η έκδοση 5.40 δεν απαιτεί Convert μετά την εγκατάσταση. Μελίσσια, 17 Ιουνίου 2010 Εγκατάσταση της έκδοσης 5.40 Προκειμένου να ενημερώσετε τον υπολογιστή σας με την έκδοση 5.40 της εφαρμογής WinEra Essential παρακαλούμε διαβάστε τις οδηγίες που ακολουθούν. Απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

Εκτυπώσεις -> Ενσωματωμένες -> Νέες Μισθολογικές Εκτυπώσεις -> Νέα Μηνιαία Κατάσταση (3 γραμμές) Α3 (Οριζόντια) Α/Α 1037

Εκτυπώσεις -> Ενσωματωμένες -> Νέες Μισθολογικές Εκτυπώσεις -> Νέα Μηνιαία Κατάσταση (3 γραμμές) Α3 (Οριζόντια) Α/Α 1037 Εκτυπώσεις -> Ενσωματωμένες -> Νέες Μισθολογικές Εκτυπώσεις -> Νέα Μηνιαία Κατάσταση (3 γραμμές) Α3 (Οριζόντια) Α/Α 1037 Πρόκειται για εκτύπωση που απεικονίζει μία ή περισσότερες μισθοδοσίες μηνός, είτε

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Ηλεκτρονικής Υποβολής Προτάσεων

Οδηγίες Ηλεκτρονικής Υποβολής Προτάσεων ΥΠΟΥΡΓΕΊΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ /ΝΣΗ ΜΜΕ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» 2007 2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΝΕΩΝ» «ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΡΑΣΗ ΠΡΑΣΙΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ 2010

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΡΑΣΗ ΠΡΑΣΙΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ 2010 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΡΑΣΗ ΠΡΑΣΙΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ 2010 Μ.Ο.Δ..ΜΟΝΑΔΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Α.Ε. 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Εγγραφή στο σύστημα...3 2.

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών και θαλάσσιο αιολικό - κυματικό δυναμικό. Παρασκευή Δρακοπούλου, Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας, ΕΛΚΕΘΕ

Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών και θαλάσσιο αιολικό - κυματικό δυναμικό. Παρασκευή Δρακοπούλου, Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας, ΕΛΚΕΘΕ Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών και θαλάσσιο αιολικό - κυματικό δυναμικό Παρασκευή Δρακοπούλου, Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας, ΕΛΚΕΘΕ Σύστημα Γεωγραφικών Πληροφοριών: ένα εργαλείο "έξυπνου χάρτη" ολοκληρωμένο

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1

Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1 Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1 ΦΟΡΤΙΑ Υπό τον όρο φορτίο, ορίζεται ουσιαστικά το πoσό θερµότητας, αισθητό και λανθάνον, που πρέπει να αφαιρεθεί, αντίθετα να προστεθεί κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΝΕΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΝΕΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΝΕΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ Μ.Ο.Δ..ΜΟΝΑΔΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Α.Ε. 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Εγγραφή στο σύστημα...3

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γρήγορης εκκίνησης

Οδηγός γρήγορης εκκίνησης Οδηγός γρήγορης εκκίνησης Το Microsoft Word 2013 έχει διαφορετική εμφάνιση από προηγούμενες εκδόσεις. Γι αυτό το λόγο, δημιουργήσαμε αυτόν τον οδηγό για να ελαχιστοποιήσουμε την καμπύλη εκμάθησης. Γραμμή

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Invest i. Εγχειρίδιο Invest

Εγχειρίδιο Invest i. Εγχειρίδιο Invest i Εγχειρίδιο Invest ii Copyright 2004, 2005 Raphael Slinckx Copyright 2007 Terrence Hall Δίνεται άδεια για αντιγραφή, διανομή και/ή τροποποίηση του εγγράφου υπό τους ""όρους της Ελεύθερης Άδειας Τεκμηρίωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΓΡΑΦΗΜΑΤΟΣ ΣΤΟ MICROSOFT EXCEL 2003

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΓΡΑΦΗΜΑΤΟΣ ΣΤΟ MICROSOFT EXCEL 2003 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΓΡΑΦΗΜΑΤΟΣ ΣΤΟ MICROSOFT EXCEL 2003 Μία από τις βασικές λειτουργίες του Excel είναι και η παραγωγή γραφημάτων για την απεικόνιση επεξεργασμένων αριθμητικών δεδομένων στα φύλλα εργασίας.

Διαβάστε περισσότερα

POWERPOINT 2003. Είναι το δημοφιλέστερο πρόγραμμα παρουσιάσεων.

POWERPOINT 2003. Είναι το δημοφιλέστερο πρόγραμμα παρουσιάσεων. POWERPOINT 2003 1. Τι είναι το PowerPoint (ppt)? Είναι το δημοφιλέστερο πρόγραμμα παρουσιάσεων. 2. Τι δυνατότητες έχει? Δημιουργία παρουσίασης. Μορφοποίηση παρουσίασης. Δημιουργία γραφικών. Δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

ZTrade One version 1.1

ZTrade One version 1.1 ZTrade One version 1.1 Περιεχόμενα 1. Πλοήγηση 2. Κατάσταση Εφαρμογής 3. Λίστα Μετοχών 4. Χαρτοφυλάκια 5. Ξένοι Δείκτες 6. Τεχνική Ανάλυση 7. Ειδοποιήσεις 8. Ρυθμίσεις 1. Πλοήγηση Η εφαρμογή οργανώνεται

Διαβάστε περισσότερα

To Microsoft Excel XP

To Microsoft Excel XP To Microsoft Excel XP ΚΑΡΤΕΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Το Microsoft Excel XP είναι ένα πρόγραμμα που μπορεί να σε βοηθήσει να φτιάξεις μεγάλους πίνακες, να κάνεις μαθηματικές πράξεις με αριθμούς, ακόμα και να φτιάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή «Singular M.I.S I».

Εισαγωγή «Singular M.I.S I». Εισαγωγή Είναι γεγονός ότι µια από τις πιο σηµαντικές ανάγκες που αντιµετωπίζει µια επιχείρηση, κατά την εγκατάσταση ενός λογισµικού «πακέτου» (Οικονοµικής & Εµπορικής ιαχείρισης), είναι ο τρόπος µε τον

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογισµός της Έντασης του Αιολικού υναµικού και της Παραγόµενης Ηλεκτρικής Ενέργειας από Α/Γ

Υπολογισµός της Έντασης του Αιολικού υναµικού και της Παραγόµενης Ηλεκτρικής Ενέργειας από Α/Γ Υπολογισµός της Έντασης του Αιολικού υναµικού και της Παραγόµενης Ηλεκτρικής Ενέργειας από Α/Γ Η ένταση της αιολικής ισχύος εξαρτάται από την ταχύτητα του ανέµου και δίνεται από την ακόλουθη έκφραση: P

Διαβάστε περισσότερα

Γενικό πλαίσιο. Απαιτήσεις Μοντέλο εδοµένων. MinusXLRequirements. Απόστολος Ζάρρας http://www.cs.uoi.gr/~zarras/se.htm

Γενικό πλαίσιο. Απαιτήσεις Μοντέλο εδοµένων. MinusXLRequirements. Απόστολος Ζάρρας http://www.cs.uoi.gr/~zarras/se.htm MinusXLRequirements Απόστολος Ζάρρας http://www.cs.uoi.gr/~zarras/se.htm Γενικό πλαίσιο Μια από τις πιο γνωστές και ευρέως διαδεδομένες εμπορικές εφαρμογές για τη διαχείριση λογιστικών φύλλων είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Σύμβαση 457 ΟΠΣ Πολιτικής Προστασίας. Εγχειρίδιο Χρήσης Εφαρμογής Γεωγραφικής Απεικόνισης (Version: 1.0)

Σύμβαση 457 ΟΠΣ Πολιτικής Προστασίας. Εγχειρίδιο Χρήσης Εφαρμογής Γεωγραφικής Απεικόνισης (Version: 1.0) Σύμβαση 457 ΟΠΣ Πολιτικής Προστασίας Εγχειρίδιο Χρήσης Εφαρμογής Γεωγραφικής Απεικόνισης (Version: 1.0) ΑΝΑΔΟΧΟΣ : SPACE COM A.E. INTRACOM IT SERVICES - QUALITY & RELIABILITY A.E. ΑΘΗΝΑ Ιούνιος 2008 Σελίδα

Διαβάστε περισσότερα

Εγκατάσταση της έκδοσης 5.30

Εγκατάσταση της έκδοσης 5.30 Μελίσσια, 23 Φεβρουαρίου 2010 Εγκατάσταση της έκδοσης 5.30 Περιεχόμενα Φακέλου Ο φάκελος που παραλάβατε περιέχει 1 CD και τις οδηγίες που διαβάζετε. Αντίγραφα Ασφαλείας Λόγω των μετασχηματισμών που θα

Διαβάστε περισσότερα

Survey 123 User Manual

Survey 123 User Manual Survey 123 User Manual 1. Γενικά για το πρόγραμμα 2. Έναρξη προγράμματος 3. Ορισμός χρηστών εφαρμογής 4. Επιλογή - Άνοιγμα έρευνας 5. Δημιουργία νέας έρευνας 6. Δημιουργία έρευνας με βάση το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ. Από : Ηµ/νία : 07-01-2011

ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ. Από : Ηµ/νία : 07-01-2011 Από : Ηµ/νία : 07-01-2011 Προς : Αντικείµενο : Παράδειγµα (Demo) υπολογισµού αυτόνοµου και συνδεδεµένου Φ/Β συστήµατος εξοχικής κατοικίας Έργο : Εγκατάσταση Φ/Β συστήµατος στη Σάµο (Ελλάδα, Γεωγραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γρήγορης εκκίνησης

Οδηγός γρήγορης εκκίνησης Οδηγός γρήγορης εκκίνησης Το Microsoft Excel 2013 έχει διαφορετική εμφάνιση από προηγούμενες εκδόσεις. Γι αυτό το λόγο, δημιουργήσαμε αυτόν τον οδηγό για να ελαχιστοποιήσουμε την καμπύλη εκμάθησης. Προσθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Stellarium Εγχειρίδιο Οδηγιών

Stellarium Εγχειρίδιο Οδηγιών Προϋποθέσεις συστήματος: Windows (XP, Vista, 7) με DirectX 9.x και τελευταίες ServicePack ή MacOS X 10.3.x (ή υψηλότερη), κάρτα γραφικών 3D με υποστήριξη OpenGL, ελάχ. 512 MB RAM, 1 GB διαθέσιμος χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ MODULE: ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ MODULE: ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ MODULE: ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ VERSION CMS 4.0 ΕΚ ΟΣΗ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟΥ 4.0.1-2009 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2009 Το παρόν εγχειρίδιο διατίθεται µαζί µε την πλατφόρµα ηλεκτρονικού επιχειρείν

Διαβάστε περισσότερα

SPSS Statistical Package for the Social Sciences

SPSS Statistical Package for the Social Sciences SPSS Statistical Package for the Social Sciences Ξεκινώντας την εφαρμογή Εισαγωγή εδομένων Ορισμός Μεταβλητών Εισαγωγή περίπτωσης και μεταβλητής ιαγραφή περιπτώσεων ή και μεταβλητών ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Αθανάσιος

Διαβάστε περισσότερα

Singular Report Generator. Σχ 1 ηµιουργία Καταστάσεων SRG

Singular Report Generator. Σχ 1 ηµιουργία Καταστάσεων SRG Μια από τις πιο σηµαντικές ανάγκες που αντιµετωπίζει µια επιχείρηση κατά την εγκατάσταση ενός λογισµικού «πακέτου» (Οικονοµικής & Εµπορικής ιαχείρισης), είναι ο τρόπος µε τον οποίο πρέπει να ανταποκριθεί

Διαβάστε περισσότερα

Εξεταστέα Ύλη (Syllabus) Έκδοση 5.0

Εξεταστέα Ύλη (Syllabus) Έκδοση 5.0 Εξεταστέα Ύλη (Syllabus) Έκδοση 5.0 Πνευματικά Δικαιώματα 2007 Ίδρυμα ECDL (ECDL Foundation www.ecdl.org) Όλα τα δικαιώματα είναι κατοχυρωμένα. Κανένα μέρος αυτού του εγγράφου δεν μπορεί να αναπαραχθεί

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα 1. Εγκατάσταση 2. Εισαγωγή 3. Σύνδεση 4. Ρυθµίσεις 2.1 Περιοχή εργασιών και πλοήγησης 2.2 Περιοχή απεικόνισης "Λεπτοµέρειες" 2.3 Περιοχή απεικόνισης "Στατιστικά" 4.1 Προφίλ 4.2 ίκτυο 4.2.1

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος 1: Βασικές έννοιες της πληροφορικής... 13. Πρόλογος... 11

Περιεχόμενα. Μέρος 1: Βασικές έννοιες της πληροφορικής... 13. Πρόλογος... 11 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Μέρος 1: Βασικές έννοιες της πληροφορικής... 13 1.1 Windows XP... 15 1.2 Επιφάνεια εργασίας... 19 1.3 Γραμμή εργασιών... 24 1.4 Χειρισμός παραθύρων... 30 1.5 Μενού... 36 1.6

Διαβάστε περισσότερα

Microsoft PowerPoint 2007

Microsoft PowerPoint 2007 Information Technology Services and Solutions Σύμβουλοι Μηχανογράφησης και Εκπαίδευσης Στεφ. Σκουλούδη 27, Καλλίπολη, Πειραιάς 210 45 38 177 http://www.itss.gr/ Microsoft PowerPoint 2007 Κωνσταντίνος Κωβαίος

Διαβάστε περισσότερα

το κλίμα και η επιρροή του στο σχεδιασμό Κλειώ Αξαρλή

το κλίμα και η επιρροή του στο σχεδιασμό Κλειώ Αξαρλή το κλίμα και η επιρροή του στο σχεδιασμό Κλειώ Αξαρλή Κλίμα: η μέση καιρική κατάσταση δηλαδή η σύνθεση του καιρού για μια μεγάλη χρονική περίοδο (που είναι απαραίτητη για την απαλοιφή των σφαλμάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Μελίσσια, 16 Ιουνίου 2010. Οδηγός Εξαγωγής Συγκεντρωτικών Καταστάσεων ΚΕΠΥΟ από InnovEra

Μελίσσια, 16 Ιουνίου 2010. Οδηγός Εξαγωγής Συγκεντρωτικών Καταστάσεων ΚΕΠΥΟ από InnovEra Μελίσσια, 16 Ιουνίου 2010 Οδηγός Εξαγωγής Συγκεντρωτικών Καταστάσεων ΚΕΠΥΟ από InnovEra Εισαγωγή Αρχείων-Objects για τη συγκεντρωτική ΚΕΠΥΟ (ΜΥΦ) Πριν προχωρήσετε στη διαδικασία της εξαγωγής των συγκεντρωτικών

Διαβάστε περισσότερα

SITEBUILDER ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΑΥΤΟΝΟΜΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΔΙΚΤΥΑΚΩΝ ΤΟΠΩΝ (WEBSITE) ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ. Version 2.0

SITEBUILDER ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΑΥΤΟΝΟΜΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΔΙΚΤΥΑΚΩΝ ΤΟΠΩΝ (WEBSITE) ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ. Version 2.0 SITEBUILDER ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΑΥΤΟΝΟΜΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΔΙΚΤΥΑΚΩΝ ΤΟΠΩΝ (WEBSITE) ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ Version 2.0 Περιεχόμενα 1. Οδηγίες πρόσβασης... 3 2. Οδηγίες Σχεδιασμού Website... 4 2.1. Έναρξη...

Διαβάστε περισσότερα

YourSMS User s Manual

YourSMS User s Manual YourSMS User s Manual Contents Πίνακας περιεχομένων Κεντρική οθόνη... 2 Αποστολές... 3 Αποστολή μοναδικού μηνύματος... 3 Αποστολή μαζικού μηνύματος σε ομάδα παραληπτών... 4 Αποστολή μαζικού προγραμματισμένου

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Α Περιβάλλον Εργασίας Windows... 19. Εργαστηριακή Άσκηση 1 Το Γραφικό Περιβάλλον του Υπολογιστή... 21

Μέρος Α Περιβάλλον Εργασίας Windows... 19. Εργαστηριακή Άσκηση 1 Το Γραφικό Περιβάλλον του Υπολογιστή... 21 Περιεχόμενα Μέρος Α Περιβάλλον Εργασίας Windows... 19 Εργαστηριακή Άσκηση 1 Το Γραφικό Περιβάλλον του Υπολογιστή... 21 1.1 Εκκίνηση του ηλεκτρονικού υπολογιστή... 22 1.2 Γραφικό παραθυρικό περιβάλλον εργασίας...

Διαβάστε περισσότερα

το κλίμα και η επιρροή του στο σχεδιασμό Κλειώ Αξαρλή

το κλίμα και η επιρροή του στο σχεδιασμό Κλειώ Αξαρλή το κλίμα και η επιρροή του στο σχεδιασμό Κλειώ Αξαρλή Κλίμα: η μέση καιρική κατάσταση δηλαδή η σύνθεση του καιρού για μια μεγάλη χρονική περίοδο (που είναι απαραίτητη για την απαλοιφή των σφαλμάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Πως θα κατασκευάσω το πρώτο πρόγραμμα;

Πως θα κατασκευάσω το πρώτο πρόγραμμα; Εργαστήριο Δομημένος Προγραμματισμός (C#) Τμήμα Μηχανολογίας Νικόλαος Ζ. Ζάχαρης Καθηγητής Εφαρμογών Σκοπός Να γίνει εξοικείωση το μαθητών με τον ΗΥ και το λειτουργικό σύστημα. - Επίδειξη του My Computer

Διαβάστε περισσότερα

Κουτεντάκης Αριστείδης

Κουτεντάκης Αριστείδης Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΜΙΚΡΩΝ ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΩΝ Κουτεντάκης Αριστείδης ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Κονταξάκης Κωνσταντίνος Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α 1 Windows 8.1 1.1 Βασικές Έννοιες Πληροφορικής και Επικοινωνιών Εισαγωγή 19 Τι είναι ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής 20 Κατηγορίες Υπολογιστών 21 Κύρια μέρη ενός Προσωπικού Υπολογιστή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ. Από : Ηµ/νία : 10-02-2010

ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ. Από : Ηµ/νία : 10-02-2010 Από : Ηµ/νία : 10-02-2010 Προς : Αντικείµενο : Παράδειγµα (Demo) υπολογισµού αυτόνοµου και συνδεδεµένου Φ/Β συστήµατος εξοχικής κατοικίας Έργο : Εγκατάσταση Φ/Β συστήµατος στη Σάµο (Ελλάδα, Γεωγραφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ MODULE: NEWSLETTER

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ MODULE: NEWSLETTER ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ MODULE: NEWSLETTER VERSION CMS 4.0 ΕΚ ΟΣΗ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟΥ 4.0.1-2009 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2009 Το παρόν εγχειρίδιο διατίθεται µαζί µε την πλατφόρµα ηλεκτρονικού επιχειρείν altab2x

Διαβάστε περισσότερα

Μενού Προβολή. Προβολές εγγράφου

Μενού Προβολή. Προβολές εγγράφου Μενού Προβολή Προβολές εγγράφου Το Word παρέχει πέντε διαφορετικού είδους προβολές στον χρήστη, οι οποίες και βρίσκονται στο μενού Προβολή (View). Εναλλακτικά μπορούμε να επιλέξουμε το είδος προβολής που

Διαβάστε περισσότερα

Tεχνική Πληροφορία Διαδικασία Derating για Sunny Boy και Sunny Tripower

Tεχνική Πληροφορία Διαδικασία Derating για Sunny Boy και Sunny Tripower Tεχνική Πληροφορία Διαδικασία Derating για Sunny Boy και Sunny Tripower Με τη διαδικασία Derating, ο μετατροπέας μειώνει την απόδοσή του, ώστε να προστατεύσει τα εξαρτήματα από υπερθέρμανση. Αυτό το έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ MODULE: ΝΕΑ - ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ MODULE: ΝΕΑ - ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ MODULE: ΝΕΑ - ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ VERSION CMS 4.0 ΕΚ ΟΣΗ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟΥ 4.0.1-2009 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2009 Το παρόν εγχειρίδιο διατίθεται µαζί µε την πλατφόρµα ηλεκτρονικού επιχειρείν

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Χρήσης Εφαρμογής TRS Client

Εγχειρίδιο Χρήσης Εφαρμογής TRS Client Εγχειρίδιο Χρήσης Εφαρμογής TRS Client Transaction Reporting System (TRS) Πίνακας Περιεχομένων 1. Γενικά... 3 1.1 Έλεγχος Διαθεσιμότητας... 4 1.2 Επιλογή Αρχείου... 4 1.3 Υπογραφή Αποστολή Δεδομένων...

Διαβάστε περισσότερα

Σύστημα Κεντρικής Υποστήριξης της Πρακτικής Άσκησης Φοιτητών ΑΕΙ

Σύστημα Κεντρικής Υποστήριξης της Πρακτικής Άσκησης Φοιτητών ΑΕΙ Σύστημα Κεντρικής Υποστήριξης της Πρακτικής Άσκησης Φοιτητών ΑΕΙ Οδηγός Χρήσης Εφαρμογής Φορέων Υποδοχής Πρακτικής Άσκησης Αφού πιστοποιηθεί ο λογαριασμός που δημιουργήσατε στο πρόγραμμα «Άτλας» ως Φορέας

Διαβάστε περισσότερα

Εθνική Πύλη ermis.gov.gr

Εθνική Πύλη ermis.gov.gr Εθνική Πύλη ermis.gov.gr Έκδοση και εγκατάσταση ψηφιακών πιστοποιητικών χαλαρής αποθήκευσης Έκδοση 1.1 Εγκατάσταση Ψηφιακών Πιστοποιητικών Χαλαρής Αποθήκευσης σελίδα 1 / 31 Πίνακας Περιεχομένων 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

----------Εισαγωγή στη Χρήση του SPSS for Windows ------------- Σελίδα: 0------------

----------Εισαγωγή στη Χρήση του SPSS for Windows ------------- Σελίδα: 0------------ ----------Εισαγωγή στη Χρήση του SPSS for Windows ------------- Σελίδα: 0------------ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο 8.1 Συντελεστές συσχέτισης: 8.1.1 Συσχέτιση Pearson, και ρ του Spearman 8.1.2 Υπολογισµός του συντελεστή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ Βασίλης Δ. Ανδριτσάνος Δρ. Αγρονόμος - Τοπογράφος Μηχανικός ΑΠΘ Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας 3ο εξάμηνο http://eclass.teiath.gr Παρουσιάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΕΣ ΒΑΘΟΣ ΕΝΤΟΛΩΝ

ΠΛΗΡΕΣ ΒΑΘΟΣ ΕΝΤΟΛΩΝ ΠΛΗΡΕΣ ΒΑΘΟΣ ΕΝΤΟΛΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ MONOPOLY Μάρτιος 2009 Οδηγίες Χρήσης Monopoly για Σελίδα 1 από 8 1. Γενικά Το πλήρες βάθος εντολών είναι η νέα υπηρεσία του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών μέσω τις

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες. Εγκατάσταση Προσωπικού Πιστοποιητικού

Οδηγίες. Εγκατάσταση Προσωπικού Πιστοποιητικού Οδηγίες για Εγκατάσταση Προσωπικού Πιστοποιητικού Περιεχόμενα Έκδοση πιστοποιητικού... σελ. 2 Δημιουργία αντιγράφου ασφαλείας. σελ. 5 Εγκατάσταση στο λογαριασμό αλληλογραφίας..σελ. 10 Έκδοση πιστοποιητικού

Διαβάστε περισσότερα

Cubitech Hellas Ακροπόλεως 24, Καλλιθέα, Αθήνα Τ.Κ. 176 75, Ελλάδα, Τηλ. 210 9580887-8 Φαξ.2109580885

Cubitech Hellas Ακροπόλεως 24, Καλλιθέα, Αθήνα Τ.Κ. 176 75, Ελλάδα, Τηλ. 210 9580887-8 Φαξ.2109580885 CubisLITE Client Οδηγίες Χρήσεως Cubitech Hellas Ακροπόλεως 24, Καλλιθέα, Αθήνα Τ.Κ. 176 75, Ελλάδα, Τηλ. 210 9580887-8 Φαξ.2109580885 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενικά 1. Τι είναι ο CubisLITE Server 2. Τι είναι ο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΤΗ. Ηλεκτρονική Υποβολή Α.Π.Δ.

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΤΗ. Ηλεκτρονική Υποβολή Α.Π.Δ. ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΤΗ Ηλεκτρονική Υποβολή Α.Π.Δ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1) Είσοδος στην εφαρμογή 2) Δημιουργία Περιόδου Υποβολής 2.α) Ακύρωση Περιόδου Υποβολής 3) Μέθοδος Υποβολής: Συμπλήρωση Φόρμας 3.α) Συμπλήρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εγκατάσταση του CD-ROM Βάλτε το CD του προγράμματος στον οδηγό των CD-ROM. Θα πρέπει αυτόματα να ξεκινήσει η εγκατάσταση του προγράμματος. Αν δεν ξεκινήσει αυτόματα η διαδικασία εγκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ GRS-1

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ GRS-1 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ GRS-1 Σελίδα 1 ΓΕΝΙΚΑ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το GRS-1 της TOPCON διαθέτει λειτουργικό σύστημα Windows CE NET 6.1 παρέχοντας την δυνατότητα εγκατάστασης οποιασδήποτε εφαρμογής και λογισμικού έκδοσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΗΤΡΩΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΩΝ / ΕΛΕΓΚΤΩΝ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΗΤΡΩΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΩΝ / ΕΛΕΓΚΤΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΗΤΡΩΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΩΝ / ΕΛΕΓΚΤΩΝ Ν.3908/2011 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1.Εγγραφή στο σύστημα...3 2. Είσοδος στο σύστημα...4 3. Υποβολή Αίτησης...6

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εγκατάστασης Danfoss SolarApp

Οδηγός εγκατάστασης Danfoss SolarApp MAKING MODERN LIVING POSSIBLE SOLAR INVERTERS Οδηγός εγκατάστασης Danfoss SolarApp Σειρά DLX Αντιστροφείς με ενσωματωμένη λειτουργία ConnectSmart www.danfoss.com/solar Περιεχόμενα Περιεχόμενα 1. Σημαντικές

Διαβάστε περισσότερα

4. Διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού και κόστους του έργου

4. Διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού και κόστους του έργου 4. Διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού και κόστους του έργου Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνει ο διαχειριστής του έργου, όταν διαχειρίζεται τα χαρακτηριστικά του κόστους του έργου, είναι να εισάγει τις πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την εγκατάσταση του πακέτου Cygwin

Οδηγίες για την εγκατάσταση του πακέτου Cygwin Οδηγίες για την εγκατάσταση του πακέτου Cygwin Ακολουθήστε τις οδηγίες που περιγράφονται σε αυτό το file μόνο αν έχετε κάποιο laptop ή desktop PC που τρέχουν κάποιο version των Microsoft Windows. 1) Copy

Διαβάστε περισσότερα

Υποβολή Αναλώσιµων Υλικών ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ. Ηλεκτρονικές Υπηρεσίες. Υποβολή Αναλώσιμων Υλικών. Σελίδα 1

Υποβολή Αναλώσιµων Υλικών ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ. Ηλεκτρονικές Υπηρεσίες. Υποβολή Αναλώσιμων Υλικών. Σελίδα 1 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ Ηλεκτρονικές Υπηρεσίες Υποβολή Αναλώσιµων Υλικών Σελίδα 1 Πίνακας περιεχομένων 1.1 Συμβατότητα Browser... 3 1.2 Διεύθυνση πρόσβασης... 3 2 Υποβολή Αναλώσιμων Υλικών... 4 2.1 Σύνδεση με

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικτυακές Υπηρεσίες Αναζήτησης, Απεικόνισης και Απευθείας Πρόσβασης στα δεδομένα ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ. Έκδοση 0.1.

Διαδικτυακές Υπηρεσίες Αναζήτησης, Απεικόνισης και Απευθείας Πρόσβασης στα δεδομένα ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ. Έκδοση 0.1. Κομβικό Σημείο Επαφής Υπουργείου Εσωτερικών Διαδικτυακές Υπηρεσίες Αναζήτησης, Απεικόνισης και Απευθείας Πρόσβασης στα δεδομένα ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ Έκδοση 0.1. Νοέμβρης 2014 Περιεχόμενα 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 2 2.

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστικά Συστήματα

Υπολογιστικά Συστήματα Υπολογιστικά Συστήματα Ενότητα 3: Βασικά στοιχεία της γλώσσας προγραμματισμού Visual Basic for Applications (VBA) Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

INFORMATION TECHNOLOGY IN LEARNING ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ

INFORMATION TECHNOLOGY IN LEARNING ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ INFORMATION TECHNOLOGY IN LEARNING ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Εγκατάσταση του CD-ROM Βάλτε το CD του προγράμματος στον οδηγό των CD-ROM. Θα πρέπει αυτόματα να ξεκινήσει η εγκατάσταση του προγράμματος.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ-13 Ποσοτικές Μέθοδοι Ακαδημαϊκό Έτος: 2006-07 Τρίτη Γραπτή Εργασία στη Στατιστική Γενικές οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Εγκατάστασης και Χρήσης Ψηφιακών Πιστοποιητικών

Οδηγίες Εγκατάστασης και Χρήσης Ψηφιακών Πιστοποιητικών Οδηγίες Εγκατάστασης και Χρήσης Ψηφιακών Πιστοποιητικών 1. Εγκατάσταση Ψηφιακού Πιστοποιητικού Η εγκατάσταση του ψηφιακού πιστοποιητικού (που αφορά συγκεκριμένο λογαριασμό e-mail σας) πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ MODULE: ΠΕΛΑΤΕΣ

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ MODULE: ΠΕΛΑΤΕΣ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ MODULE: ΠΕΛΑΤΕΣ VERSION CMS 4.0 ΕΚ ΟΣΗ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟΥ 4.0.1-2009 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2009 Το παρόν εγχειρίδιο διατίθεται µαζί µε την πλατφόρµα ηλεκτρονικού επιχειρείν altab2x

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 16 Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση

Κεφάλαιο 16 Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Κεφάλαιο 16 Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Copyright 2009 Cengage Learning 16.1 Ανάλυση Παλινδρόμησης Σκοπός του προβλήματος είναι η ανάλυση της σχέσης μεταξύ συνεχών μεταβλητών. Η ανάλυση παλινδρόμησης

Διαβάστε περισσότερα

4.1 Άνοιγμα υπάρχοντος βιβλίου εργασίας

4.1 Άνοιγμα υπάρχοντος βιβλίου εργασίας 4.1 Άνοιγμα υπάρχοντος βιβλίου εργασίας 4.1.1 Άνοιγμα υπάρχοντος βιβλίου εργασίας από βάση δεδομένων Όταν εκκινήσουμε τον Discoverer εμφανίζεται στην οθόνη μας το παράθυρο διαλόγου του βοηθητικού προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Αντιγραφή με χρήση της γυάλινης επιφάνειας σάρωσης

Αντιγραφή με χρήση της γυάλινης επιφάνειας σάρωσης Γρήγορη αναφορά Αντιγραφή Δημιουργία αντιγράφων Γρήγορη δημιουργία αντιγράφου 3 Στον πίνακα ελέγχου του εκτυπωτή πατήστε το κουμπί αντίγραφο 4 Εάν τοποθετήσατε το έγγραφο στη γυάλινη επιφάνεια σάρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων.

Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων. Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων. Στην προηγούμενη Εκπαιδευτική Μονάδα παρουσιάστηκαν ορισμένα χρήσιμα παραδείγματα διαδεδομένων εργαλείων για τον χρονοπρογραμματισμό

Διαβάστε περισσότερα

1. PHOTOMOD Montage Desktop (βασικό πρόγραμμα)

1. PHOTOMOD Montage Desktop (βασικό πρόγραμμα) PHOTOMOD 4.4 Lite Προσοχή: Πριν από την εκκίνηση του PHOTOMOD πρέπει να ενεργοποιηθεί η λειτουργία PHOTOMOD System Monitor (παρουσιάζεται με το εικονίδιο ) με την εντολή: START Programs PHOTOMOD Utility

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΙΟ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ 8 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014

ΑΡΧΕΙΟ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ 8 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 8 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΑΡΧΕΙΟ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΜΙΧΑΛΟΔΗΜΗΤΡΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΜΙΧΑΛΟΔΗΜΗΤΡΑΚΗΣ - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Σολωμού 41, 71306, Ηράκλειο Κρήτης τηλ/φαξ:

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή ψηφιοποίησης RollMan

Εφαρμογή ψηφιοποίησης RollMan Εφαρμογή ψηφιοποίησης RollMan Η εφαρμογή ψηφιοποίησης των ληξιαρχικών πράξεων RollMan (RollManager) δημιουργήθηκε από την εταιρία ειδικά για το σκοπό αυτό στο πλαίσιο της συνεργασίας με τους Δήμους. Από

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα.1/1 www.1999.gr

Σελίδα.1/1 www.1999.gr Σελίδα.1/1 LXT-4 WATCH GPS GSM TRACKER ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ Κεφάλαιο 1 γενική εισαγωγή 1.1 Εμφάνιση 1.2 Λειτουργίες Ο κάθε επιλεγμένος αριθμός μπορεί να πάρει τις πληροφορίες θέσης άμεσα μέσω της ερώτησης SMS,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΕΒΥΛ REGISTRY 2010 https://registry.ekevyl.gr

ΕΚΕΒΥΛ REGISTRY 2010 https://registry.ekevyl.gr ΕΚΕΒΥΛ REGISTRY 2010 https://registry.ekevyl.gr Οδηγίες για προμηθευτές ιατροτεχνολογικών προϊόντων Έκδοση 3.1 Δεκέμβριος 2010 Επικοινωνία registry@ekevyl.gr Copyright ΕΚΕΒΥΛ ΑΕ 2010 http://www.ekevyl.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, Σεπτεμβρίου 20 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ: 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρμοσμένο δείκτη ανεργίας για τον Ιούνιο 20.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ 4. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΧΡΗΣΤΩΝ

ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ 4. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΧΡΗΣΤΩΝ CROWDPOLICY ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥΧΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ (ΙΚΕ) ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ 5 ΑΘΗΝΑ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ 4. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΧΡΗΣΤΩΝ ΠΡΟΣ: ΘΕΜΑ: ΕΚΚΑ Υποβολή Παραδοτέου στα πλαίσια υλοποίησης του έργου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ. Πρόγραμμα Διαχείρισης Α.Π.Δ.

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ. Πρόγραμμα Διαχείρισης Α.Π.Δ. ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ Πρόγραμμα Διαχείρισης Α.Π.Δ. Περιεχόμενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εγκατάσταση του προγράμματος 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Οδηγίες χρήσης προγράμματος με παράδειγμα 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Αντιγραφή Α.Π.Δ. προηγούμενης περιόδου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Εξετάσεις Προσομοίωσης 06/04/2015 Θέμα Α Α1. Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό κάθε πρότασης και δίπλα τη λέξη ΣΩΣΤΟ, αν είναι σωστή και ΛΑΘΟΣ αν

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο δημιουργίας ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ. Επιλέγουμε γλώσσα «Ελληνικά» εφόσον το πρωτότυπο περιεχόμενό μας είναι στα ελληνικά.

Εγχειρίδιο δημιουργίας ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ. Επιλέγουμε γλώσσα «Ελληνικά» εφόσον το πρωτότυπο περιεχόμενό μας είναι στα ελληνικά. Εγχειρίδιο δημιουργίας ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ Γλώσσα Επιλέγουμε γλώσσα «Ελληνικά» εφόσον το πρωτότυπο περιεχόμενό μας είναι στα ελληνικά. Επιλέγουμε «Αγγλικά» σε αντίθετη περίπτωση. Φροντίζουμε, ανάλογα με τη γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα