ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ"

Transcript

1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ

2 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ

3 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΚΔΟΣΗ 2010 ISBN ΣΕΙΡΑΣ: ISBN:

4 ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ-ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ 2009 ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ-ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ-ΛΥΚΕΙΟΥ Θεωρητικό Πλαίσιο Αρχών

5 Αναλυτικό Πρόγραμμα Γεωγραφίας-Γεωλογίας Θεωρητικό Πλαίσιο Αρχών Εισαγωγή Η γεωγραφική (γεωλογική) εκπαίδευση στην Κύπρο δεν αντιστοιχεί, κατά κοινή ομολογία, στο επίπεδο που της αρμόζει ούτε με βάση και κριτήριο την παράδοση προσφοράς στον κλάδο της Γεωγραφίας και της σχολικής γεωγραφικής γραμματείας, αλλά ούτε και με βάση τις προσδοκίες εκπαιδευτικών και μαθητών και ευρύτερα του κοινωνικού συνόλου. Το υφιστάμενο αναλυτικό χαρακτηρίζεται από αποσπασματικότητα εννοιών η οποία λειτουργεί ως επαναλαμβανόμενη γνώση με μόνη διαφορά τα ονόματα, και τα αριθμητικά δεδομένα. Το γεγονός αυτό οδηγεί στη συσσώρευση ενός μονοδιάστατου γνωστικού φόρτου η οποία δε συνάδει με το διερευνητικό και εποικοδομητικό χαρακτήρα της μάθησης. Το σημαντικότερο, ανταποκρίνεται κατά πλημμελή τρόπο στις απαιτήσεις και τα οράματα των καιρών για μια εκπαίδευση ανοιχτών οριζόντων, η οποία «εξοπλίζει» κατάλληλα το σημερινό μαθητή και τον προετοιμάζει αντίστοιχα ώστε να ενταχθεί ομαλά, ως πολίτης, σε έναν κόσμο μικρό αλλά συγχρόνως μεγάλο (βλ. π.χ. έννοιες περί ενοποίησης της Ευρώπης, περί παγκοσμιοποίησης κ.ά. παρόμοια). Τελευταία, συγκεκριμένα φαινόμενα μας οδηγούν σε σχετικά αισιόδοξα συμπεράσματα όσον αφορά τη βούληση του Κυπριακού Κράτους για ανανέωση του ρόλου του σχολείου και τη συνεπαγόμενη αναβάθμιση συγκεκριμένων σχολικών αντικειμένων. Στοιχεία που συνηγορούν υπέρ αυτής της άποψης είναι η πρόθεση ανανέωσης και ουσιαστικού εκσυγχρονισμού των Αναλυτικών Προγραμμάτων και η δημιουργία νέων «διδακτικών πακέτων». Στα πλαίσια αυτού του εκσυγχρονισμού επιχειρείται η ανανέωση (και) του μαθήματος της Γεωγραφίας-Γεωλογίας. Οι λόγοι που επέβαλαν-επιβάλλουν τη συγκεκριμένη ανανεωτική πρωτοβουλία συνδέονται: α) με το γεγονός ότι τα ισχύοντα Αναλυτικά Προγράμματα, επομένως και τα κυκλοφορούντα σχολικά εγχειρίδια, είναι χρονικά ανακόλουθα τόσο από άποψη δομής και διάρθρωσης γεωγραφικού-γεωλογικού περιεχομένου όσο και από άποψη εφαρμογής παιδαγωγικών -διδακτικών -μεθοδολογικών αρχών και γενικότερα δεν αντικατοπτρίζουν το πνεύμα της σύγχρονης σχολικής Γεωγραφίας, β) με τη διαπίστωση ότι εάν θέλουμε να προετοιμάσουμε κατάλληλα τον αυριανό πολίτη (σημερινό μαθητή), θα πρέπει να τον καταστήσουμε κοινωνό της σύγχρονης 2

6 γεωγραφικής γνώσης μέσα από σύγχρονες διδακτικές μεθοδολογικές αρχές και πρακτικές, με έγκυρα και έγκριτα διδακτικά μέσα. γ) με την αναγκαιότητα της επιμόρφωσης του διδακτικού προσωπικού στο νέο σύγχρονο υλικό και φιλοσοφία της γεωγραφικής εκπαίδευσης και της Σχολικής Γεωγραφίας. Κύριο μέλημα του όλου εγχειρήματος ανανέωσης θα πρέπει να αποτελεί η υλοποίηση μιας νέας έκφρασης για τη γεωγραφική (γεωλογική) εκπαίδευση η οποία συνίσταται: α) στη παροχή στους μαθητές έγκυρης -έγκριτης σύγχρονης γεωγραφικής (γεωλογικής) γνώσης που περιλαμβάνει εκφράσεις του χώρου, χωρικές διαδικασίες και τα αναγκαία υποστηρικτικά εργαλεία και τεχνικές στους τομείς της Φυσικής Γεωγραφίας, της Ανθρωπογεωγραφίας και της Οικογεωγραφίας, β) στην εισαγωγή σε νέους τρόπους «γεωγραφικού σκέπτεσθαι», στην προαγωγή δηλαδή της γεωγραφικής σκέψης για την οργάνωση και ανάλυση των πιο πάνω γνώσεων με απώτερο σκοπό τη διαμόρφωση απαντήσεων και λύσεων σε προβλήματα χώρου. Συγχρόνως θα πρέπει να αποτελέσει το νέο υλικό ένα ελκυστικό αλλά και τεκμηριωμένα εποικοδομητικό σύνολο. γ) στην καλλιέργεια των απαραίτητων νοητικών δεξιοτήτων που οδηγούν σε εσωτερίκευση, αναπαράσταση, παρουσίαση και επικοινωνία με την πραγματικότητα του φυσικογεωγραφικού, ανθρωπογεωγραφικού και οικογεωγραφικού περιβάλλοντος. δ) στην υλοποίηση, ουσιαστικά μέσω του διδακτικού εγχειριδίου, μιας σύγχρονης μεθοδολογικής διδακτικής πρακτικής που θα προάγει την ανακάλυψη και τη διερεύνηση ως τρόπο και στάση ζωής, ε) στη δημιουργία εκ μέρους των μαθητών αλλά και των εκπαιδευτικών ενός φιλογεωγραφικού κλίματος στο σχολικό χώρο, Οι παραπάνω αρχές, που εκφράζουν και τη φιλοσοφία της ανανεωμένης γεωγραφικής (γεωλογικής) εκπαίδευσης, συνδέονται με ένα σύνολο χαρακτηριστικών (των νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων) τα οποία ως μεταβλητές καθορίζουν και τις προδιαγραφές στις οποίες αυτά επιστημονικά στηρίζονται. Με βάση τα όσα διατυπώθηκαν τα Προγράμματα Σπουδών θα πρέπει να : συνιστούν έκφραση των σύγχρονων τάσεων τόσο από το χώρο της επιστήμης της Γεωγραφίας(Γεωλογίας) όσο και από αυτόν της Διδακτικής της Γεωγραφίας, κλάδο που υποστηρίζει το αντίστοιχο σχολικό αντικείμενο. 3

7 αντικατοπτρίζουν συγκεκριμένες αρχές, οι οποίες συνδέονται με τη διατύπωση στόχων, την επιλογή και διαμόρφωση του περιεχομένου, τη διδακτική μεθοδολογία -πρακτική και οι οποίες, στο σύνολό τους, συνιστούν άποψη και «φιλοσοφία» της ομάδας εργασίας για την υφή της γεωγραφικής εκπαίδευσης στην Κύπρο. Η Εκπαίδευση για τον 21 ο αιώνα Παρόλο που μάλλον είναι δύσκολο να προδιαγράψει κανείς «τα του μέλλοντος», η διατύπωση κάποιων αρχών και ευκταίων στόχων σε τομείς, όπως η εκπαίδευση, που απαιτούν εκ των προτέρων συστηματική προετοιμασία, θεωρείται ότι συνιστά υποχρέωση και καθήκον της κοινωνίας του σήμερα. Οι βασικοί άξονες της ακολουθητέας, ει δυνατόν από το σύνολο των κρατών της Γης, πολιτικής σε θέματα εκπαίδευσης θα πρέπει να συνιστούν ιδεολογική έκφραση μιας κοσμοθεωρίας της οποίας τα βασικά χαρακτηριστικά αποδίδονται μέσω συγκεκριμένων θέσεων, όπως διατυπώνονται στα παρακάτω 1. Η εκπαίδευση για τον πολίτη του 21 ου αι. θα πρέπει να στηρίζεται σε ένα στενό πλαίσιο γενικών ανθρωπιστικών και κοινωνικών αρχών, οι οποίες έχουν καθολικό χαρακτήρα και των οποίων η υλοποίηση έχει τον χαρακτήρα του «αυτονόητου». Το δικαίωμα π.χ. στη μόρφωση και η μαθητεία στην εκπαίδευση αποτελούν ένα είδος αναμφισβήτητης αυταξίας. Το δικαίωμα αυτό πρέπει να διασφαλίζεται από τα κρατικά όργανα για το σύνολο του πληθυσμού και να έχει διαχρονική ισχύ, συνέχεια και συνέπεια. Το είδος της παρεχόμενης εκπαίδευσης πρέπει να εμπεριέχει το στοιχείο της χρησιμότητας για τα μέλη της κοινωνίας και μάλιστα σε παγκόσμιο επίπεδο. Η εκπαίδευση οφείλει να συμβάλει στη δημιουργία και στην πρόοδο της ανθρωπότητας. Αναγνωρίζεται επίσης ότι η εκπαίδευση συνεισφέρει άμεσα ή έμμεσα στην οικονομική και στην κοινωνική ανάπτυξη. Η παραπάνω διάσταση, αυτή δηλ. του «χρησιμοθηρικού» χαρακτήρα της εκπαίδευσης, δεν απαξιώνει την έμφαση που αποδίδεται στις πολιτιστικές και ηθικές διαστάσεις της. Αντίθετα, όπως τα παγκόσμια παραδείγματα καταμαρτυρούν, η μονόπλευρη επένδυση στο ένα σκέλος δημιουργεί 1 Ορισμένες από τις θέσεις αυτές περιέχονται στην εισήγηση της Επιτροπής για τα εκπαιδευτικά θέματα της Unesco προς το Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ (1996). Η εν λόγω Επιτροπή προχώρησε σε μια εκτενή ανάλυση τόσο των στοιχείων που αποκαλύπτουν την υπάρχουσα κατάσταση όσο και των προβλέψεων και διαμορφούμενων τάσεων στις εθνικές εκπαιδευτικές πολιτικές και μεταρρυθμίσεις που σημειώνονται στις διάφορες περιοχές του κόσμου τα τελευταία είκοσι χρόνια. 4

8 μη διατηρήσιμες κοινωνίες και οικονομίες αντίστοιχα. Οι εν λόγω δύο τομείς πρέπει να συνιστούν, σε συνδυασμό με το «γνωσιοκεντρικό» και το «δεξιοτεχνικό» στοιχείο, κυρίαρχο μέλημα κάθε εκπαιδευτικού συστήματος. Όλες αυτές οι γενικού χαρακτήρα αρχές που αφορούν στη διαμόρφωση συγκεκριμένης εκπαιδευτικής πολιτικής, υλοποιούνται ως γνωστόν σε πρακτικό επίπεδο μέσω της σύνταξης αναλυτικών προγραμμάτων. Τα τελευταία περιλαμβάνουν ένα διάγραμμα- κατάλογο από επιδιώξεις και σκοπούς της διδασκαλίας, τη διδακτέα ύλη κατά εκπαιδευτική βαθμίδα ή σχολικό τύπο, τάξη και γνωστικό αντικείμενο. Δηλαδή το εκπαιδευτικό πρόγραμμα δίνει τις κατευθυντήριες γραμμές και γενικά ορίζει έμμεσα ή άμεσα αφενός το περιεχόμενο της διδακτικής διαδικασίας και μάθησης και αφετέρου τις ανατροφοδοτικές διαδικασίες αξιολόγησης του αποτελέσματος διδασκαλίας και μάθησης. Πρόκειται στην ουσία για το πρόγραμμα ενός γνωστικού αντικειμένου, το οποίο σε πρακτικό επίπεδο απαντά στα ερωτήματα ποια ύλη, για ποιο σκοπό, σε ποια τάξη και με ποια σειρά πρέπει να διδαχθεί ή ποιες γνώσεις πρέπει να μεταδοθούν τους μαθητές μιας συγκεκριμένης σχολικής βαθμίδας ή ενός συγκεκριμένου σχολικού τύπου. Η συμβολή του μαθήματος Γεωγραφία-Γεωλογία στην υλοποίηση των σκοπών της εκπαίδευσης για τον 21 ο αιώνα Παραδοχές Σύμφωνα με την Επιτροπή Γεωγραφικής Εκπαίδευσης της Διεθνούς Γεωγραφικής Ένωσης ισχύουν οι παρακάτω παραδοχές για τη μορφή και την υπόσταση της γεωγραφικής εκπαίδευσης σε οικουμενικό επίπεδο: H πεποίθηση ότι η Γεωγραφική Εκπαίδευση είναι απολύτως απαραίτητη για τη διαμόρφωση υπευθύνων και δραστήριων πολιτών στον κόσμο του σήμερα και του αύριο. H Γεωγραφία είναι (πρέπει να γίνει) μάθημα που πληροφορεί, παρέχει δυνατότητες και δίνει κίνητρα σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης και συμβάλλει στην κατανόηση, στη διαμόρφωση του κόσμου μας και στην επικοινωνία μεταξύ ανθρώπων και λαών, σε μια απόλαυση και χρησιμότητα που θα διαρκέσει ολόκληρη τη ζωή. Oι μαθητές χρειάζονται όλο και μεγαλύτερη πρόσβαση στο διεθνή χώρο προκειμένου να εξασφαλίσουν ουσιαστική συνεργασία σε ένα ευρύ πεδίο 5

9 οικονομικών, πολιτικών, πολιτισμικών και περιβαλλοντικών θεμάτων, σε ένα κόσμο που συνεχώς ανανεώνεται και μεταβάλλεται. Η επίλυση πολλών θεμάτων-προβλημάτων τα οποία αντιμετωπίζει ο κόσμος μας, απαιτεί ορθή πληροφόρηση, κριτική ικανότητα, τη δημοκρατική συμμετοχή και πλήρη συνεργασία και την αποδοχή συγκεκριμένων αποφάσεων ανθρώπων από όλους τους χώρους και τα κοινωνικά στρώματα. Η Γεωγραφία στα πλαίσια του οικουμενικού χαρακτήρα της εκπαίδευσης Η Γεωγραφική Εκπαίδευση (πρέπει να) συμβάλλει αποφασιστικά στην προώθηση του διεθνούς χαρακτήρα της εκπαίδευσης, προάγει την κατανόηση, ανοχή και φιλία ανάμεσα σε όλα τα έθνη, τις φυλετικές και θρησκευτικές ομάδες και προωθεί όλες τις ενέργειες για διατήρηση της ειρήνης. Συγκεκριμένα η γεωγραφική εκπαίδευση (πρέπει να) ενθαρρύνει και (να) προωθεί: Τη διεθνή διάσταση και την παγκόσμια προοπτική των λαών σε όλα τα επίπεδα. Την κατανόηση και το σεβασμό για όλους τους λαούς, τους πολιτισμούς, τις αξίες και τον τρόπο ζωής τους, συμπεριλαμβανομένων των τοπικών ιδιαιτεροτήτων. Τη συναίσθηση της αυξανόμενης, παγκόσμιας αλληλεξάρτησης και αλληλεπίδρασης των λαών. Την ικανότητα να επικοινωνούν μεταξύ τους. Τη συνειδητοποίηση όχι μόνο των δικαιωμάτων αλλά και των υποχρεώσεων των ατόμων και των κοινωνικών ομάδων. Την κατανόηση της αναγκαιότητας για διεθνή αλληλεγγύη και συνεργασία. Τη διάθεση από μέρους του ατόμου να συμμετάσχει στην επίλυση των προβλημάτων σε τοπικό, εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο. Γεωγραφία και Περιβαλλοντική - Αναπτυξιακή Εκπαίδευση Η Γεωγραφική Εκπαίδευση (πρέπει να) συμβάλει σημαντικά σε μια ανάπτυξη ισόρροπη η οποία λειτουργεί υπέρ του περιβάλλοντος στα πλαίσια μιας περιβαλλοντικής και αναπτυξιακής εκπαίδευσης υπέρ του περιβάλλοντος. Η εκπαίδευση αυτού του χαρακτήρα παίζει αποφασιστικό ρόλο στην εξασφάλιση μιας σταθερής ανάπτυξης του κόσμου. Η συμβολή της γεωγραφικής εκπαίδευσης στον 6

10 παραπάνω τομέα συνίσταται στο να εξασφαλίζει ότι τα άτομα αποκτούν συναίσθηση της επίδρασης της ίδιας τους της συμπεριφοράς και αυτής των κοινωνιών τους στο περιβάλλον, ότι κατανοούν την πολυπλοκότητα του κόσμου σε διάφορα επίπεδα και κλίμακες και ότι έχουν πρόσβαση σε ακριβείς πληροφορίες και καλλιεργούν ικανότητες που θα τους επιτρέψουν να πάρουν σημαντικές αποφάσεις για το περιβάλλον και να αναπτύξουν μια περιβαλλοντική ηθική που θα καθοδηγεί τις ενέργειές τους για ορθολογική διαχείριση και βιώσιμη ανάπτυξη. Επομένως στην κλασική δομή της Γεωγραφίας-Σχολικής Γεωγραφίας η οποία περιελάμβανεπεριλαμβάνει θεματικές από τη Φυσική Γεωγραφία και την Ανθρωπογεωγραφία σημαντικό χώρο οφείλει να κατέχει (και) η οικογεωγραφική συνιστώσα. Απόρροια της σχέσης αυτής θα πρέπει να είναι η διαμόρφωση μιας ενισχυμένης πολιτότητας με γνώμονα την ορθολογική αειφορική διαχείριση του χώρου και έναν φιλοπεριβαλλοντικό τρόπο ζωής που να πηγάζει από τη γνώση και κατανόηση του κόσμου. Βασικοί προβληματισμοί Γίνεται αντιληπτό ότι τα βασικά ερωτήματα που απασχολούν τη γεωγραφική επιστήμη και κατά συνειρμικό τρόπο και τη γεωγραφική εκπαίδευση, αναφέρονται και σχετίζονται α) με το ΤΙ και το ΠΟΥ, ήτοι με τη φύση και το ποιόν των γεωγραφικώνγεωλογικών εμφανίσεων, των παραγόντων, των φαινομένων και των διεργασιών στο χώρο καθώς και με την κατανομή τους στην επιφάνεια της Γης, β) με το ΠΩΣ και ΓΙΑΤΙ, τα αίτια εμφάνισης των φαινομένων, την απόδοση-διασύνδεση δηλ. του αιτιατού με συγκεκριμένη ομάδα-κατηγορία παραγοντικών μεταβλητών, γ) με το αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης φυσικών και ανθρωπογενών παραγόντων και τις γενικότερες επιπτώσεις στο χώρο και τα στοιχεία του και δ) τη δημιουργική διαδικασία της κατάθεσης υποθέσεων και εξέτασης μελλοντικών σεναρίων διαχείρισης του χώρου που να αναδεικνύουν τη δυναμικότητα των χωρικών αλλαγών και τη δυνατότητα επέμβασης υπό τη μορφή θετικών αλλαγών. Επομένως το μάθημα Γεωγραφία-Γεωλογία θα πρέπει να αναπτύσσεται κατά τέτοιο τρόπο ώστε να λαμβάνει υπόψη του: Α) Τη θέση όπου λαμβάνουν χώρα, αναπτύσσονται, εξελίσσονται τα γεωγραφικάγεωλογικά φαινόμενα καθώς και οι ανθρωπογενείς δραστηριότητες. Β) Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των τόπων και α) πώς αυτά έχουν προκύψει αλλά και β) το πώς αυτά συνδέονται, με άλλους κοντινούς ή μακρινούς τόπους, επιδρούν 7

11 και διαμορφώνουν τους τόπους μέσα από σχέσεις αλληλεπιδράσεις φυσικών στοιχείων και ανθρώπινων ομάδων. Γ) Τις σχέσεις αλληλεπιδράσεις μεταξύ ανθρώπου-γεωγραφικού χώρου και περιβάλλοντος, εν γένει. Δ) Τους τρόπους απλοποίησης και οργάνωσης των χωρικών πληροφοριών έτσι ώστε η νοητική πρόσληψη, ανάλυση και κατανόησή τους από τους μαθητές να συνάδει με τις σύγχρονες απόψεις των Επιστημών της Αγωγής για τις διαδικασίες αντίληψης και μάθησης. Με βάση τις παραπάνω αρχές συγκρότησης και διδασκαλίας του μαθήματος Γεωγραφία-Γεωλογία οι μαθητές, μετά την ολοκληρωμένη βασική τους εκπαίδευση, θα αποκτήσουν βασικές γνώσεις, θα αποκτήσουν-αναδείξουν δεξιότητες- ικανότητες και θα εξοικειωθούν με μεθόδους και πρακτικές που απορρέουν και συνάδουν με τη φύση του μαθήματος και οι οποίες θα συμβάλλουν ώστε να κατανοήσουν τη δομή του χώρου, να αναγνωρίζουν μορφές, εμφανίσεις και φαινόμενα, να αποδίδουν και συνδέουν αποτελέσματα με αίτια-παράγοντες, να ερμηνεύουν αλληλεξαρτήσειςαλληλεπιδράσεις, τόσο μεταξύ φυσικών όσο και ανθρωπογενών παραγόντων. Η μελέτη των διαφόρων εμφανίσεων στο χώρο προϋποθέτει τη διασύνδεση των τριών βασικών κλάδων ήτοι της Φυσικής, της Ανθρωπο- και της Περιβαλλοντικής (Οικο) Γεωγραφίας. Μέσα από τη δυναμική σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ ανθρώπου και φυσικού περιβάλλοντος το μάθημα θα πρέπει να προβάλλει συστηματικές και θεματικές προσεγγίσεις ως προς την κατανόηση της Γεώσφαιρας σε όλες της τις εκφράσεις (Ατμόσφαιρα, Λιθόσφαιρα, Υδρόσφαιρα, Βιόσφαιρα, Ανθρωπόσφαιρα). Τα ζητήματα που δημιουργούνται από την εξέλιξη της σχέσης αλλά και της αλληλεπίδρασης μεταξύ των διαφόρων φυσικών σφαιρών με την Ανθρωπόσφαιρα υπαγορεύουν την εξέταση σημαντικών θεμάτων διαχείρισης των ανθρώπινων και φυσικών πόρων μέσα στα πλαίσια της αειφορικής θεώρησης των σχέσεων ανθρώπου-περιβάλλοντος και της αειφορικής γενικά ανάπτυξης. Τελική επιδίωξη του μαθήματος αποτελεί η αποδοχή και η υιοθέτηση, υπό μορφή κοσμοθεωρίας, αξιών-αρχών που απορρέουν από την ανθρώπινη φύση αλλά ενισχύονται από την εκπαίδευση και οδηγούν στη διαμόρφωση θετικών και 8

12 εποικοδομητικών στάσεων απέναντι στα στοιχεία του περιβάλλοντος αλλά και στις σχέσεις με τους συνανθρώπους μας. φυσικού, του πολιτισμικού Τα στοιχεία της αναγκαιότητας και της σκοπιμότητας στο μάθημα Γεωγραφία- Γεωλογία Είναι προφανές ότι το ερώτημα γιατί περιλαμβάνεται η Γεωγραφία-Γεωλογία στο εκπαιδευτικό σύστημα μιας χώρας και στη συγκεκριμένη της μορφή, συνδέεται άμεσα με τη διατύπωση συγκεκριμένων σκοπών και στόχων. Οι τελευταίοι βέβαια οριοθετούν από τη μία πλευρά το περιεχόμενο του μαθήματος και από την άλλη προσδιορίζουν σε μεγάλο βαθμό τη διδακτική μεθοδολογία του. Στην περίπτωση του μαθήματος Γεωγραφία-Γεωλογία η διατύπωση συγκεκριμένων στόχων επηρεάζεται σε γενικές γραμμές από : α) τους γενικούς στόχους της εκπαίδευσης και β) το είδος και το επίπεδο της γεωγραφικής συμπεριφοράς που επιδιώκεται να αποκτήσουν οι μαθητές μέσα από τη διδακτική διαδικασία συγκεκριμένων γεωγραφικών-γεωλογικών ενοτήτων. Η Διδακτική της Γεωγραφίας, σε συνδυασμό με τις επιστήμες της Αγωγής και την επιστήμη της Γεωγραφίας (καθώς και με όμορες, όπως η Γεωλογία), θεσπίζουν τα κριτήρια επιλογής και διατύπωσης μαθησιακών στόχων (του ΓΙΑΤΙ στη Γεωγραφία) με βάση σε πρώτο επίπεδο τη σημασία και βαρύτητα της γεωγραφικής γνώσης για τους μαθητές. Το γενικό αυτό μέτρο, ως κριτήριο επιλογής των σκοπών της σχολικής Γεωγραφίας, καθορίζεται από τα κυρίαρχα ενδιαφέροντα που λειτουργούν ως συνδετικός κρίκος μεταξύ Γεωγραφίας, Διδακτικής της Γεωγραφίας και σχολικής Γεωγραφίας. Με βάση τα ενδιαφέροντα αυτά διατυπώνονται στο Αναλυτικό Πρόγραμμα οι σκοποί της διδασκαλίας του μαθήματος της Γεωγραφίας-Γεωλογίας, αλλά και της κάθε ενότητας. Ως κυρίαρχα ενδιαφέροντα για τη σχολική Γεωγραφία-Γεωλογία θεωρούνται οι βασικές εκείνες γνώσεις, δεξιότητες, στάσεις και μέθοδοι που οδηγούν στη γνώση - κατανόηση της δομής του γεωγραφικού χώρου, στην κατανόηση και ερμηνεία των σχέσεων και αλληλεπιδράσεων μεταξύ παραγόντων και εμφανίσεων - φαινομένων του γεωγραφικού χώρου, στην κατανόηση και ερμηνεία των σχέσεων και αλληλεπιδράσεων μεταξύ ανθρώπου και περιβάλλοντος και στην αιτιολόγηση της ανάγκης αρμονικής συνύπαρξης όλων των στοιχείων που απαρτίζουν την οικουμένη, έτσι ώστε (οι μαθητές) να είναι σε θέση να οργανώνουν το χώρο και μέσα από διερεύνηση να επιλύουν προβλήματα χώρου θεωρώντας (το χώρο) ως 9

13 ολότητα και αναλυμένο σε κλίμακες με τρόπο που η ορθολογική επιλογή και διάταξη των στοιχείων του να βελτιώνει την ποιότητα της ζωής τους και να τους καθιστά ενεργούς πολίτες,. Επιπλέον, λόγω της ιδιαιτερότητας της νοητικής επεξεργασίας των χωρικών πληροφοριών ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο έχουν και οι αφαιρετικές ικανότητες για απλοποίηση και αναπαράσταση του κόσμου σε γεωγραφικές κλίμακες (μεγέθη), η ικανότητα για ερμηνεία τέτοιων αναπαραστάσεων και η ικανότητα για επικοινωνία μέσω των αναπαραστάσεων αυτών. Επομένως ως ανώτερος μαθησιακός στόχος της διδασκαλίας θεωρείται η απόκτηση των παραπάνω γνώσεων και εφοδίων. Με βάση τις παραπάνω αρχές διατυπώνονται οι ειδικότεροι στόχοι του μαθήματος της Γεωγραφίας-Γεωλογίας, η υλοποίηση των οποίων παρέχει στους μαθητές τα κατάλληλα εφόδια ώστε να είναι σε θέση να: αναγνωρίζουν τις διαφορετικές εκφράσεις των φυσικών στοιχείων της επιφάνειας της Γης και να ερμηνεύουν τη δημιουργία, προέλευση και εξέλιξή τους, αντιλαμβάνονται την εκδήλωση φαινομένων και να συνδέουν-αποδίδουν αυτά σε επίδραση συγκεκριμένων παραγόντων, αναγνωρίζουν τις εκφράσεις των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στο χώρο και να ερμηνεύουν τα αίτια δημιουργίας τους καθώς και τις συνέπειές τους, αντιλαμβάνονται και ερμηνεύουν την αλληλεξάρτηση - αλληλεπίδραση μεταξύ ανθρώπων και στοιχείων του γεωγραφικού χώρου, παρατηρούν και ερμηνεύουν την κατανομή των έμβιων όντων (και των ανθρώπινων ομάδων συμπεριλαμβανομένων) στο χώρο καθώς και την αλληλεπίδρασή τους, συνειδητοποιήσουν την ανάγκη αρμονικής συνύπαρξης μεταξύ ανθρώπωνφυσικού περιβάλλοντος καθώς και την ανάγκη προστασίας φυσικών και πολιτισμικών στοιχείων του περιβάλλοντος, αντιληφθούν τη σημασία που έχει η ορθολογική διαχείριση των στοιχείων του χώρου και η προστασία του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος και να λειτουργούν υπέρ του περιβάλλοντος, στο γενικότερο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης γίνουν κοινωνοί των μεγάλων προβλημάτων που αντιμετωπίζει σήμερα η ανθρωπότητα, να αποδεχθούν ανάλογες αξίες και να διαμορφώσουν στάσεις ώστε 10

14 να λειτουργούν, ως πολίτες, με κριτήρια την αλληλεγγύη, κατανόηση, αποδοχή, συνεργασία και επικοινωνία με τους συνανθρώπους και τους άλλους λαούς, αποκτήσουν αναπτύξουν ανάλογες ικανότητες, δεξιότητες ώστε να αντιλαμβάνονται τα γεωγραφικά φαινόμενα και να τα ερμηνεύουν και γενικότερα να σκέπτονται και να λειτουργούν με βάση γεωγραφικά κριτήρια, κατανοήσουν την εφαρμογή της γεωγραφικής γνώσης και πρακτικής σε ατομικό και κοινωνικό επίπεδο και τη συμβολή της Γεωγραφίας-Γεωλογίας στη βελτίωση της ποιότητας του φυσικού και του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος. Ιδιαίτερα σε επίπεδο γνώσεων θα πρέπει να είναι σε θέση να αναγνωρίζουν: Θέσεις και περιοχές προκειμένου να τοποθετούν τοπικά και παγκόσμια γεγονότα μέσα σε ένα γεωγραφικό πλαίσιο και να κατανοούν βασικές σχέσεις στο χώρο. Τα σημαντικά επιφανειακά φυσικά συστήματα της γης, τα γεωλογικά φαινόμενα και διεργασίες, τις μορφές του αναγλύφου, τα είδη των εδαφών, τα υδρογραφικά στοιχεία, το κλίμα, τις μορφές βλάστησης και πανίδας και την κατανομή τους, προκειμένου να κατανοούν τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους μέσα στα οικοσυστήματα. Τα κοινωνικο-οικονομικά συστήματα της γης (τον τομέα παραγωγής, τα διάφορα επίπεδα μεταποίησης, την παροχή υπηρεσιών, δημογραφικά φαινόμενα και άλλα) και τις αλληλεπιδράσεις τους για τη διαμόρφωση του ανθρωπογενούς τοπίου προκειμένου να σχηματίσουν αντίληψη για τις διάφορες χωρικές εκφάνσεις τους. Την επίδραση που έχουν οι φυσικοί παράγοντες στις ανθρώπινες δραστηριότητες, τους μηχανισμούς και τους τρόπους δημιουργίας διαφορετικών περιβαλλόντων υπό την επίδραση διαφορετικών πολιτισμικών αξιών, πιστεύω, τεχνολογικών, οικονομικών και πολιτικών συστημάτων. Την ποικιλομορφία των λαών και των κοινωνιών στη γη προκειμένου να εκτιμήσουν τον πολιτισμικό πλούτο της ανθρωπότητας. Τη δομή και τις εξελίξεις της ιδιαίτερης πατρίδας και της χώρας τους ως καθημερινού πεδίου δράσης και ως αποτέλεσμα ιστορικής συνέχειας. Τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες για αλληλεπίδραση σε παγκόσμιο επίπεδο. 11

15 Είναι αυτονόητο, εξάλλου προκύπτει και από την παράθεση των στόχων της γεωγραφικής εκπαίδευσης στα παραπάνω, ότι η διδακτική παιδευτική διαδικασία δε συνεπάγεται μόνο την υλοποίηση στόχων γνωστικού περιεχομένου αλλά και στόχων ψυχοκινητικού και συναισθηματικού χαρακτήρα που θεωρούνται σημαντικό στοιχείο της ολόπλευρης προσωπικότητας του μαθητή. Οι ψυχοκινητικοί στόχοι στο μάθημα της Γεωγραφίας-Γεωλογίας αφορούν στην ανάπτυξη - καλλιέργεια ικανοτήτων και δεξιοτήτων, που είναι σύμφυτες με τη φύση του μαθήματος. Οι συναισθηματικοί στόχοι συνδέονται με την αποδοχή - υιοθέτηση αξιών-αρχών, η υλοποίηση των οποίων οδηγεί σε έκφραση εσωτερικής ικανοποίησης από μέρους των μαθητών. Στον τομέα της αναγνώρισης-αποδοχής αξιών και επίδειξης ανάλογης συμπεριφοράς το μάθημα της Γεωγραφίας-Γεωλογίας συμβάλλει: Στο να αναδειχθεί το φυσικό ενδιαφέρον των μαθητών για το περιβάλλον και για την ποικιλία των φυσικών και ανθρωπογενών χαρακτηριστικών στην επιφάνεια της Γης. Στην εκτίμηση, από αισθητική άποψη, των στοιχείων του φυσικού κόσμου και των ιδιαιτεροτήτων των συνθηκών ζωής των ανθρώπων σε διάφορες περιοχές της γης. Στον προβληματισμό για την ποιότητα, το σχεδιασμό και τη διαχείριση του χώρου και της Γης ως κατοικίας και πεδίου δραστηριοποίησης του ανθρώπου. Στην κατανόηση της σημασίας που έχουν στάσεις και οι αξίες για τη λήψη αποφάσεων. Στην ετοιμότητα να χρησιμοποιούν τη γεωγραφική γνώση και τις ικανότητες κατάλληλα και υπεύθυνα στην ιδιωτική, επαγγελματική και τη δημόσια ζωή. Στο σεβασμό των δικαιωμάτων όλων των ανθρώπων για ισότητα. Στη διαμόρφωση ενεργών υπεύθυνων και ενημερωμένων πολιτών, με διάθεση για συμμετοχή στην αναζήτηση λύσεων και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για τα τοπικά και περιφερειακά προβλήματα. Στην υιοθέτηση ενός τρόπου ζωής που να πηγάζει από τη γνώση και την κατανόηση των διαφόρων φαινομένων στις διάφορες κλίμακες έτσι ώστε να συνεισφέρουν δημιουργικά στην επίλυση περιφερειακών και διεθνών προβλημάτων. 12

16 Στον τομέα ανάπτυξης -καλλιέργειας ικανοτήτων οι μαθητές μέσω της κατάλληλης γεωγραφικής εκπαίδευσης θα πρέπει να είναι σε θέση: Να αναπτύξουν την απαραίτητη κριτική και αφαιρετική σκέψη έτσι ώστε να απλοποιούν, να αντιλαμβάνονται και να ερμηνεύουν το χώρο, να αναπαριστούν και να ερμηνεύουν τα στοιχεία του και να επικοινωνούν χωρικά με βάση προεπιλεγμένους σκοπούς. Να χρησιμοποιούν, να ερμηνεύουν και να παράγουν λεκτικές, ποσοτικές, εικονικές και συμβολικές πληροφορίες, όπως είναι το κείμενο, οι εικόνες (εν γένει),οι διάφοροι τύποι εξειδικευμένων γραφικών παραστάσεων, πίνακες, διαγράμματα) οι γενικοί και θεματικοί χάρτες και τα χαρτογράμματα και να επιλέγουν κριτικά τέτοιες πηγές πληροφοριών με σκοπό την καταλληλότητά τους για την επίλυση χωρικών προβλημάτων. Να εφαρμόζουν μεθόδους, όπως η μελέτη πεδίου, να διερευνούν διάφορα θέματα με τις ανάλογες γεωγραφικές επιστημονικές διαδικασίες, να ερμηνεύουν στοιχεία από διάφορες πηγές και να συνθέτουν δημιουργικά. Κατ αυτόν τον τρόπο μια σύγχρονη γεωγραφική εκπαίδευση συμβάλλει στη γενικότερη Παιδεία. Βοηθάει επίσης στην ανάπτυξη ικανοτήτων σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο, ιδιαίτερα σε σχέση με τη χωρική διάσταση, την καθημερινή ζωή και τη διεθνή κατανόηση. Να αναπτύξουν γεωγραφικές δεξιότητες που προάγουν τη χωρική σκέψη και συνθέτουν το πλαίσιο διερεύνησης, ανάλυσης και απάντησης σε γεωγραφικά χωρικά προβλήματα με σκοπό τη συνεχή αναβάθμιση της ποιότητας ζωής. Μεθοδολογία της διδακτικής, μαθησιακής διαδικασίας Η πραγμάτωση των σκοπών του μαθήματος της Γεωγραφίας-Γεωλογίας γενικά και των στόχων των επιμέρους ενοτήτων ειδικότερα, συντελείται μέσα από ένα σύνολο οργανωμένων ενεργειών και δραστηριοτήτων στο σχολικό χώρο, τη διαδικασία δηλαδή της διδασκαλίας ή διδακτικής πράξης. Ο εκπαιδευτικός καλείται επομένως, με βάση συγκεκριμένα κριτήρια, να επιλέξει, οργανώσει και στηρίξει ένα πλαίσιο δραστηριοτήτων μέσα από τις οποίες θα υλοποιηθούν οι διδακτικοί -μαθησιακοί στόχοι του μαθήματος. Πρόκειται ουσιαστικά για πρακτική εφαρμογή των πορισμάτων συναφών επιστημονικών κλάδων που συνεργάζονται όπως, οι επιστήμες της Αγωγής, η Γεωγραφία-Γεωλογία και η Διδακτική της Γεωγραφίας. Τα βασικότερα από τα 13

17 κριτήρια αυτά είναι: η φύση του διδακτικού αντικειμένου, οι διδακτικοί στόχοι, τα ψυχοσωματικά χαρακτηριστικά των μαθητών, οι διαδικασίες αλληλεπίδρασης των παραπάνω παραγόντων, οι γενικές συνθήκες διδασκαλίας, οι μορφές και τα μέσα στήριξης της διδασκαλίας. Η επιλογή του περιεχομένου και κυρίως η δομή και η διάρθρωση του διδακτικού υλικού αντανακλά σε γενικές γραμμές συγκεκριμένη ιδεολογία, όσον αφορά τη μεθοδολογική προσέγγιση της διδασκαλίας και τη διαδικασία μάθησης. Σήμερα θεωρείται ότι μια εποικοδομητική διδασκαλία του μαθήματος Γεωγραφία-Γεωλογία στηρίζεται σε μαθητοκεντρικά παιδαγωγικά πρότυπα, στην εφαρμογή των αρχών της συνεργατικής μάθησης, στη χρησιμοποίηση στο έπακρο της ενεργητικής διαδικασίας μάθησης (μέσω πρακτικών που προάγουν και αξιοποιούν την αυτενέργεια, την ανακάλυψη και την απάντηση γεωγραφικών ερωτήσεων μέσα από τη διερεύνηση), στην αξιοποίηση των βιωμάτων και των εμπειριών των μαθητών, στην αξιοποίηση των φυσιολογικών διεργασιών του ανθρώπινου εγκεφάλου για την πρόσληψη, οργάνωση, ανάλυση και ερμηνεία του γεωγραφικού χώρου, στη χρήση όσο το δυνατόν περισσότερων διδακτικών μέσων προς υποστήριξη του γεωγραφικού σκέπτεσθαι και την αξιοποίηση του στοιχείου της εποπτείας, την αξιοποίηση του στοιχείου της παρατήρησης και της άντλησης στοιχείων από το άμεσο γεωγραφικό περιβάλλον, την προσπάθεια διασύνδεσης της αποκτηθείσας γνώσης με γεγονότα και φαινόμενα της καθημερινής ζωής και πρακτικής, τη δυνατότητα μεταφοράς εφαρμογής της αποκτηθείσας γνώσης και πρακτικής σε άλλους γνωστικούς χώρους και τη χρήση της διαθεματικής προσέγγισης για την άντληση πληροφοριών (και) από άλλους γνωστικούς χώρους. Επίσης, συμπληρωματικά και σε όλες τις περιπτώσεις η διδακτική μεθοδολογία που έχει επιλεγεί πρέπει να χαρακτηρίζεται από δυνατότητα εφαρμογής σε όλες τις φάσεις της διδασκαλίας και να εμφανίζει ευελιξία όσον αφορά τη χρήση εναλλακτικών λύσεων. Η συμβολή της Τεχνολογίας της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών Στην εποχή μας και σε πολλαπλά επίπεδα, ο τομέας της Τεχνολογίας της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών κατέχει πολύ σημαντικό ρόλο. Στην εκπαίδευση καλείται να συνδράμει το διδακτικό ρόλο του διδάσκοντα και να συμπληρώσειδιευρύνει τα χρησιμοποιούμενα διδακτικά-εποπτικά μέσα. Το μάθημα Γεωγραφία- 14

18 Γεωλογία, από την ίδια του τη φύση, απαιτεί τη χρήση πολλών και διαφορετικών εποπτικών μέσων, από τον κλασικό-παραδοσιακό χάρτη μέχρι τον Η/Υ. Ο σύγχρονος τρόπος διδασκαλίας του μαθήματος απαιτεί τη χρήση και την αξιοποίηση της Τεχνολογίας της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών δεδομένου ότι, ως έχει αποδείξει η πράξη, τα πλεονεκτήματα και τα θετικά αποτελέσματα της εισόδου των εκφράσεων του τομέα αυτού στην εκπαιδευτική διαδικασία είναι εξαιρετικά σημαντικά. Διάφοροι τύποι τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνιών διατίθενται σήμερα όπως τα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών, η διαστημική τηλεπισκόπηση, διάφορα εργαλεία και εφαρμογές του διαδικτύου, εφαρμογές υπερμέσων, εικονικά περιβάλλοντα, προσομοιώσεις-οπτικοποιήσεις κ.λπ. Θεωρούμε ότι οι εφαρμογές της Τεχνολογίας της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών, ιδιαίτερα αυτών που αποδεδειγμένα υποστηρίζουν τη χωρική κατανόηση θα πρέπει να ενσωματωθούν οπωσδήποτε στη διδακτική διαδικασία του μαθήματος Γεωγραφία-Γεωλογία και να αποτελέσουν κύριο εργαλείο διερεύνησης του χώρου και απάντησης σε Γεωγραφικές ερωτήσεις. Η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της διδακτικής πράξης Με την αξιολόγηση επιδιώκεται η διαπίστωση του βαθμού επίτευξης αφενός των στόχων της ενότητας της ημέρας, αλλά επίσης, εάν και εφόσον οι μαθητές κατέχουν επαρκώς, σε έκταση και βάθος, τη γεωγραφική-γεωλογική γνώση και είναι σε θέση να εφαρμόζουν κριτικά και επιλεκτικά την γνώση και τις αντίστοιχες πρακτικές και τεχνικές. Η διαπίστωση των τελευταίων προϋποθέτει εφαρμογή της διερευνητικής και διαμορφωτικής αξιολόγησης κατά τη διδακτική διαδικασία, χρήση πολλών και ποικίλων τρόπων όπως επίσης κατάλληλες πρακτικές μέσα από τις οποίες θα διαπιστωθεί η υλοποίηση των στόχων και από τους τρεις τομείς (γνωστικό, ψυχοκινητικό, συναισθηματικό), έτσι ώστε να έχουμε πλήρη εικόνα της εξέλιξης των μαθητών. Η χρήση της διαγνωστικής-και προοδευτικά στις πιο μεγάλες τάξεις της τελικής αξιολόγησης-σε τακτά χρονικά διαστήματα, με συγκεκριμένα κριτήρια, εξυπηρετεί την αξιόπιστη μέτρηση της επίτευξης των προκαθορισμένων στόχων σε κάθε επίπεδο. Εξυπακούεται ότι η αξιολόγηση δεν αφορά μόνο στο μαθητικό πληθυσμό. Αξιολογείται επίσης η διδακτική μεθοδολογία ώστε να επέρχονται οι κατάλληλες βελτιωτικές κινήσεις για την επίτευξη των βέλτιστων μαθησιακών αποτελεσμάτων. 15

19 Συμπερασματικά Η γνώση του γεωγραφικού χώρου, των διασχέσεων μεταξύ των στοιχείων του, των φαινομένων και των διεργασιών που λαμβάνουν χώρα σ αυτόν, συνιστούσαν και συνιστούν προϋποθέσεις άρρηκτα συνδεδεμένες με την παρουσία, τη διαβίωση και την επιβίωση του ανθρώπινου γένους στον πλανήτη μας. Η Γεωγραφική Εκπαίδευση, στο σύνολο των εκφράσεών της, αποτελεί το θεσμό μέσω του οποίου κάθε άτομο αποκτά κατάλληλα γνωστικά εφόδια, ανακαλύπτει και καλλιεργεί ικανότητες, δεξιότητες και αξίες για να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της ζωής. Σήμερα πολύ περισσότερο από ποτέ η ανθρωπότητα αντιπαρατίθεται με σωρεία θεμάτων-προβλημάτων με έντονη τη γεωγραφική διάσταση: δυναμική του πληθυσμού, ανισότητα στη διατροφή, αστικοποίηση, κοινωνικέςοικονομικές διαφορές, αναλφαβητισμός, φτώχεια, ανεργία, προβλήματα προσφύγων, παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ασθένειες, εγκληματικότητα, φυλετικές διακρίσεις, μετανάστευση, περιβαλλοντική υποβάθμιση, μείωση των φυσικών πόρων, πολεμικές συρράξεις, θέματα τοπικιστικού ή ηθικού χαρακτήρα, εθνικισμός και παγκοσμιότητα στον πλανήτη Γη. Όλα τα παραπάνω θέματα-προβλήματα διαμορφώνουν έντονα τη σύγχρονη ζωή και τις κοινωνικές δομές της ανθρωπότητας. Επηρεάζουν, επίσης, όχι μόνο την επιστημονική γνώση αλλά και τον τρόπο αντίληψης των συμβάντων, τη λήψη αποφάσεων για πολλούς βασικούς τομείς (θέματα περιβάλλοντος, διαχείρισης του χώρου, αποφάσεις οικονομικού χαρακτήρα και πολλών άλλων). Ουσιαστικά αποδεικνύουν την προϊούσα δυναμική σχέση και αλληλεπίδραση των φυσικογεωγραφικών στοιχείων του χώρου με τομείς δραστηριότητας του ανθρώπου, ως κοινωνικού όντος. Ακριβώς μέσω αυτού του τρόπου αναδεικνύεται ο κυρίαρχος ρόλος της γεωγραφικής επιστήμης και η αναγκαιότητα της γεωγραφικής εκπαίδευσης. Η μεν πρώτη, ως κατεξοχήν επιστήμη του χώρου, καλείται να παρακολουθεί συνεχώς και να ερμηνεύει τις μεταβολές και τα φαινόμενα (στο χώρο) και να προτείνει λύσεις, όπου χρειάζεται, η δε δεύτερη να μεταφέρει τις συγκεκριμένες εξελίξεις στο σχολικό χώρο. Οι αντιθέσεις που δημιουργήθηκαν από αυτά τα θέματα - προβλήματα αποτελούν πρόκληση για τους επιστήμονες της Γεωγραφίας και τους εκπαιδευτικούς 16

20 οι οποίοι είναι δεσμευμένοι να μεταφέρουν σε όλους τους ανθρώπους την ελπίδα και την εμπιστοσύνη για έναν καλύτερο κόσμο. Αποδεικνύεται επομένως ότι το μάθημα Γεωγραφία-Γεωλογία αποτελεί ένα ισχυρό μέσο προώθησης της εκπαίδευσης των ατόμων και ευρύτερα της Παιδείας, ταυτόχρονα δε ένα σημαντικό συντελεστή στη διεθνή περιβαλλοντική και αναπτυξιακή πολιτική. Σημείωση Κατά την ανάπτυξη των ενοτήτων και όπου η θεματολογία συνάδει, θα λαμβάνεται υπόψη και θα τονίζεται το ενιαίο του κυπριακού χώρου, το ειδικό καθεστώς ύπαρξης και λειτουργίας του Κυπριακού κράτους, ο αντικατοχικός στόχος της γεωγραφικής εκπαίδευσης καθώς και η αναγκαιότητα επανένωσης της Κύπρου. 17

21 ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ-ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ 2009 ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ-ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ-ΛΥΚΕΙΟΥ 1

22 ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ-ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ 2009 ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ-ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ-ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟ Α και Β ΤΑΞΗ Τοπολογική διάταξη αντικειμένων του (πραγματικού) κόσμου o Εγκλεισμός (μέσα) o Επίθεση (πάνω από, κάτω από). o Σύγκριση υψομέτρου (συγκριτικά πιο πάνω, πιο κάτω) o Εγγύτητα - απομάκρυνση (κοντά, μακριά) o Μονοδιάστατη δισδιάστατη απεικόνιση (αντίληψη αποστάσεων, γωνιών) o Γειτνίαση (δίπλα). o Χάρτες της τάξης και του σχολείου μου. o Αποτύπωση νοητικού χάρτη (διαδρομές). o Αντιστοίχιση συμβόλων ενός χάρτη μεγάλης κλίμακας με πραγματικά σημεία αναφοράς. o Προοπτικές παρατηρήσεις του τοπίου από διαφορετικά σημεία (γωνίες και υψόμετρα). Σημαντικά σημεία αναφοράς της τάξης/ του σχολείου μου. Γεωγραφικά όρια της Κοινότητας (χωρικά βιωματικά) o Κεντρικά σημεία της κοινότητας/πόλης μου (ζωτικός χώρος της κοινότητας). o Το οικοσύστημα (φυσικό-τεχνητό) της κοινότητας/πόλης μου. Γεωγραφικές Βιογεωγραφικές ζώνες της Γης o Πολικές περιοχές o Εύκρατες o Τροπικές o Σύγκριση των πιο πάνω (κλίμα/πανίδα/χλωρίδα). o Ερμηνεία - Σύγκριση φωτογραφιών (σχέσεις στο περιβάλλον - χώρο) Η περιοχή από όπου έρχονται παιδιά στο σχολείο μου. Χωρίζω το χώρο της τάξης μου σε τμήματα. Το χωριό/πόλη μου μέσα στην Κύπρο. Οι χώροι του σχολείου μου Καιρός και Ρούχα Φωτογραφίες του σχολείου μου κατά εποχή. Τρόποι με τους οποίους φτάνω στο σχολείο και χρόνος. 2

23 Γ ΤΑΞΗ Βασικές έννοιες Γεωγραφίας o Προσανατολισμός o Σημεία του ορίζοντα o Τρόποι προσανατολισμού o Προσδιορισμός θέσης o Εισαγωγή στη Χαρτογραφία (μεταφορά στοιχείων-αποτύπωση-κλίμακα-αποτύπωση νοητικού χάρτη) Μαθαίνω για τον τόπο μου o Η τάξη μου o Το σχολείο μου o Η κοινότητά μου o Το φυσικό περιβάλλον του τόπου μου στοιχεία Γεωμορφολογίας-Υδρογραφίας-Κλιμαγεωγραφίας o Το ανθρωπογενές περιβάλλον του τόπου μου Δομημένο περιβάλλον Ιδιαίτερα στοιχεία Έργα-αλλαγές στο χώρο και στο χρόνο o Φυτά και ζώα του τόπου μου o Ενδιαφέρομαι για τον τόπο μου (στοιχεία Οικογεωγραφίας) o Ασχολίες των κατοίκων (χαρακτηριστικά επαγγέλματα-υπηρεσίες) o Επικοινωνία-μεταφορές o Παράδοση-Πολιτισμός o Η Ιστορία του τόπου μου (το Χθες και το Σήμερα) o Μνημεία Θρησκευτικά Αρχαιολογικά Άλλες περιοχές της Πατρίδας μου o Μια ορεινή περιοχή (μελέτη περίπτωσης) o Μια πεδινή περιοχή (μελέτη περίπτωσης) o Μια παραθαλάσσια περιοχή (μελέτη περίπτωσης) παραδείγματα από τον πρωτογενή τομέα (αγροτική ζωή) δευτερογενή τομέα (βιοτεχνία-βιομηχανία) τριτογενή τομέα (υπηρεσίες π.χ. τουρισμός)) 3

24 Δ ΤΑΞΗ ΚΥΠΡΟΣ (μαθαίνω για την πατρίδα μου) Ο χάρτης, ένα σημαντικό εργαλείο της Γεωγραφίας o Τα στοιχεία του χάρτη Τίτλος, υπόμνημα, κλίμακα o Κατηγορίες χαρτών o Φτιάχνω ένα χάρτη Θέση της Κύπρου o Σχετική θέση (στη Μεσόγειο και τον ευρωπαϊκό χώρο) o Σημασία της γεωγραφικής θέσης (συνδέσεις-επικοινωνία-επιπτώσεις) Μορφή-σχήμα της Κύπρου o Οριζόντιος διαμελισμός-ακτογραφία Φυσική Γεωγραφία της Κύπρου o Μορφολογία (κατακόρυφος διαμελισμός) o Υδρογραφία o Κλίμα Το φυσικό περιβάλλον της Κύπρου o Χλωρίδα o Πανίδα o Οικότοποι-Οικοσυστήματα o Σημασία-Αξία του φυσικού περιβάλλοντος (Οικογεωγραφία) Ανθρωπογεωγραφία της Κύπρου o Ιστορική συνέχεια των κατοίκων της Κύπρου o Πληθυσμιακή γεωγραφική κατανομή Σύνθεση πληθυσμού-μεταβολές στο χρόνο- Πολυπολιτισμικότητα-Διαπολιτισμικότητα o Το δομημένο περιβάλλον Οικισμοί Τύποι-κατανομή οικισμών Τα αστικά κέντρα (χαρακτηριστικά η ζωή) Οι αγροτικοί οικισμοί (χαρακτηριστικά η ζωή) o Διοικητική διαίρεση o Ο παραγωγικός τομέας Πρωτογενής τομέας Γεωργία-κτηνοτροφία-Αλιεία-Δασικός και Ορυκτός πλούτος Δευτερογενής Τομέας Βιοτεχνία Βιομηχανία-Ενέργεια της Κύπρου Τριτογενής Τομέας Προσφορά υπηρεσιών Περιβαλλοντικά προβλήματα της Κύπρου-Συμπτώματα της οικολογικής κρίσης-αντιμετώπιση (ενιαία έκφραση του φυσικού και του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος) Διαχρονικές σχέσεις με Ελλάδα Διαχρονικές σχέσεις με άλλες γειτονικές χώρες (π.χ. Μέση Ανατολή) Διαχρονικές σχέσεις με Ευρώπη και υπόλοιπο κόσμο 4

25 Ε ΤΑΞΗ ΕΥΡΩΠΗ Χαρτης o Γραμμική και Κλασματική κλίμακα o Θεματικοί χάρτες και γραφικές παραστάσειs Γενική Μαθηματική Γεωγραφία Η Γη ως ουράνιο σώμα Το Ηλιακό σύστημα Κινήσεις της Γης-Φαινόμενα-Αποτελέσματα Κατανομή ξηράς και θάλασσας-ήπειροι Φυσική Γεωγραφία της Ευρώπης Οριζόντιος διαμελισμός Κατακόρυφος διαμελισμός Γεωμορφολογία Υδρογραφία Κλιμαγεωγραφία Πανίδα-Χλωρίδα-Οικοσυστήματα-Οικογεωγραφία Ανθρωπογεωγραφία Οι κάτοικοι της Ευρώπης Παραγωγή-Οικονομία-Υπηρεσίες Η πολιτιστική προσφορά της Ευρώπης Η Ευρωπαϊκή Ένωση Ειδική αναφορά-παρουσίαση συγκεκριμένων χωρώνπεριοχών λόγω ειδικών σχέσεων με την Κύπρο (π.χ. Ηνωμένο Βασίλειο-Ρωσία-Τουρκία) o Μεσόγειος Κοινά χαρακτηριστικά των μεσογειακών χωρών Ελλάδα, μια ευρωπαϊκή-μεσογειακή χώρα (έμφαση στην Ανθρωπογεωγραφία) o Μορφή-σχήμα της Ελλάδας o Φυσική Γεωγραφία της Ελλάδας Μορφολογία -Κλίμα-Υδρογραφία Χλωρίδα-Πανίδα-Οικοσυστήματα Σημασία-Αξία του φυσικού περιβάλλοντος της Ελλάδαςπροβλήματα του περιβάλλοντος στην Ελλάδα o Ανθρωπογεωγραφία της Ελλάδας Πληθυσμιακή γεωγραφική κατανομή Το δομημένο περιβάλλον Οικισμοί o Τύποι-κατανομή οικισμών o Τα αστικά κέντρα (χαρακτηριστικά εξαστισμόςπροβλήματα) o Το παράδειγμα της Αθήνας Διοικητική διαίρεση (γενικά χαρακτηριστικά) 5

26 Ο παραγωγικός τομέας (σύντομη αναφορά) Πρωτογενής τομέας Γεωργία-κτηνοτροφία-Αλιεία-Δασικός και Ορυκτός πλούτος Δευτερογενής Τομέας Βιοτεχνία Βιομηχανία-Ενέργεια της Ελλάδας Τριτογενής Τομέας Προσφορά υπηρεσιών Ελλάδα: Ιστορία και Πολιτισμός (σύντομη αναφορά) Διαχρονικές σχέσεις Κύπρου και Ελλάδας (σύντομη αναφορά) θέματα από την Κύπρο Τα αεροδρόμιά μας ή οι εναέριες συγκοινωνίες Τα λιμάνια μας ή οι θαλάσσιες συγκοινωνίες Η παροχή ενέργειας στην Κύπρο Τουρισμός. 6

27 ΣΤ ΤΑΞΗ ΗΠΕΙΡΟΙ (εκτός Ευρώπης) Χάρτης o Χρήση του χάρτη o Χάραξη πορείας/διαδρομής o Κατανομές φαινομένων/δραστηριοτήτων Γεωλογία o Σύσταση-δομή της Γής-Μέρη o Δυναμική-ενδογενείς δυνάμεις o Θεωρία Τεκτονικών πλακών-αποτελέσματα Ηφαιστειότητα-Σεισμικότητα (Γεωγραφία φυσικών καταστροφών) o Ασία o Βασικά χαρακτηριστικά (η ταυτότητα της Ασίας) o Φυσική Γεωγραφία Γεωμορφολογικές περιοχές της Ασίας - Κλίμα Οικοσυστήματα o Ανθρωπογεωγραφία Κάτοικοι και κράτη Οικονομία Παράδοση και Πολιτισμός o Περιβαλλοντική Γεωγραφία o Αφρική o Βασικά χαρακτηριστικά (η ταυτότητα της Αφρικής) o Φυσική Γεωγραφία Γεωμορφολογικές περιοχές της Αφρικής - Κλίμα Οικοσυστήματα o Ανθρωπογεωγραφία Κάτοικοι και κράτη Οικονομία Παράδοση και Πολιτισμός Περιβαλλοντική Γεωγραφία o Βόρεια Αμερική o Βασικά χαρακτηριστικά (η ταυτότητα της Β. Αμερικής) o Φυσική Γεωγραφία Γεωμορφολογικές περιοχές της Β. Αμερικής - Κλίμα Οικοσυστήματα o Ανθρωπογεωγραφία Κάτοικοι και κράτη Οικονομία Παράδοση και Πολιτισμός o Περιβαλλοντική Γεωγραφία o Νότια Αμερική 7

28 o Βασικά χαρακτηριστικά (η ταυτότητα της Ν. Αμερικής) o Φυσική Γεωγραφία Γεωμορφολογικές περιοχές της Ν. Αμερικής - Κλίμα Οικοσυστήματα o Ανθρωπογεωγραφία Κάτοικοι και κράτη Οικονομία Παράδοση και Πολιτισμός Περιβαλλοντική Γεωγραφία o Ωκεανία o Βασικά χαρακτηριστικά (η ταυτότητα της Ωκεανίας) o Φυσική Γεωγραφία Γεωμορφολογικές περιοχές της Ωκεανίας - Κλίμα Οικοσυστήματα o Ανθρωπογεωγραφία Κάτοικοι και κράτη Οικονομία Παράδοση και Πολιτισμός o Περιβαλλοντική Γεωγραφία Οι Πολικές Περιοχές Προτείνεται η κατά περίπτωση ενδελεχής ανάπτυξη συγκεκριμένων θεμάτων, ειδικού βάρους και ενδιαφέροντος, κατά παραδειγματικό τρόπο π.χ. Ασία: μουσώνες (σημασία-επιπτώσεις), παράδοση-πολιτισμός ανατολικών κρατών, ανερχόμενες οικονομικές δυνάμεις, δημογραφικά προβλήματα, Αφρική: τα τροπικά οικοσυστήματα, εκχέρσωση δασών, θέματα Πολιτικής Γεωγραφίας (είδος διακυβέρνησης), Κοινωνικής Γεωγραφίας (διαβίωση-επιβίωση, βιοτικό επίπεδο,) αποικιοκρατία, Β. Αμερική: μετανάστευση, οικονομική ανάπτυξη, θέματα Αστικής Γεωγραφίας (η βιομηχανική πόλη), Ν. Αμερική: οικονομία, κοινωνικές ανισότητες, νέες μορφές ενέργειας, Ωκεανία: ανθρωπογεωγραφία-κατανομή κατοίκων, Πολικές περιοχές: περιβαλλοντικά προβλήματα (φαινόμενο θερμοκηπίου-επιπτώσεις, «τρύπα» του όζοντος) (η παραπάνω σύνθεση του μαθήματος στο Δημοτικό απορρέει από τη διαπίστωση ότι πολλοί μαθητές δεν συνεχίζουν στο Γυμνάσιο, επομένως «καλό θα είναι» να έχουν μια «ολοκληρωμένη άποψη για τον κόσμο) 8

29 ΓΥΜΝΑΣΙΟ Α ΤΑΞΗ «Γνωρίζω τη Γη» Μαθηματική Γεωγραφία o Η Γη ως μέλος του ηλιακού συστήματος o Σχήμα και διαστάσεις της Γης o Προσδιορισμός της γεωγραφικής θέσης Συντεταγμένες Γεωγραφικό πλάτος-μήκος Σύγχρονες μέθοδοι GPS o Κινήσεις της Γης και συνδεδεμένα φαινόμενα o Περιστροφή o Περιφορά Χαρτογραφία o Ο χάρτης ως πηγή πληροφοριών o Χαρακτηριστικά των χαρτών Τα συστήματα προβολών Κλίμακα Υπόμνημα-Συμβολισμός o Είδη χαρτών o Λειτουργίες-χρήση των χαρτών (παραδειγματικά-αντιπροσωπευτικά θεματικοί χάρτες) Γενική Γεωγραφία o Η έννοια της Γεώσφαιρας Ατμόσφαιρα Σύσταση-Διαστρωμάτωση Φυσική της Ατμόσφαιρας o Πίεση-Θερμοκρασία-Υγρασία Δυναμική της Ατμόσφαιρας o Καιρός και κλίμα Κλιματικές αλλαγές Υδρόσφαιρα Υδρολογία Κατανομή του νερού στη Γη o Ποτάμια o Λίμνες o Ωκεανοί και θάλασσες Διαχείριση υδάτων Λιθόσφαιρα Δομή και σύσταση της Γης o Φλοιός-Μανδύας Πυρήνας o Δυναμική της Λιθόσφαιρας Ενδογενείς δυνάμεις-αποτελέσματα Σεισμικότητα Ηφαιστειότητα Εξωγενείς δυνάμεις 9

30 Ο κύκλος της αποσάθρωσηςδιάβρωσης Βιόσφαιρα Βιοσυστήματα o Μορφή και κατανομή Χερσαία Υδάτινα o Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογική κρίση Συμπτώματα Αίτια Πρόληψη-Αειφορική διαχείριση των οικολογικών παραμέτρων ΗΠΕΙΡΟΙ (εκτός Ευρώπης) o Βασικά γνωρίσματα των Ηπείρων (Φυσική Γεωγραφία) (επανάληψη-εμπέδωση) o Ανθρωπογεωγραφία Ταξιδεύω στον Κόσμο o Θέματα από την Ασία (επιλογή χωρών) o Θέματα από την Αφρική (επιλογή χωρών) o Θέματα από την Β. Αμερική (επιλογή χωρών) o Θέματα από την Ν. Αμερική (επιλογή χωρών) o Θέματα από την Ωκεανία (επιλογή χωρών) (παραδειγματικά) Ειδικές σχέσεις Κύπρου με άλλες χώρες (κατά ήπειρο, όπου απαιτείται) 10

31 Β ΤΑΞΗ I. ΕΥΡΩΠΗ Χαρτογραφία o Αξιοποίηση των θεματικών χαρτών o Εφαρμογές των ΤΠΕ στη χαρτογραφία Γεωλογία της Ευρώπης (σύντομο) o Γεωλογικό παρελθόν-γεωλογική εξέλιξη o Ορογένεση-φάσεις-αποτελέσματα Φυσική Γεωγραφία (το φυσικό περιβάλλον-η έννοια του τοπίου-παραδείγματα) o Οι φυσικογεωγραφικές περιοχές της Ευρώπης Ορεινές περιοχές Πεδινές περιοχές Ποτάμια και λίμνες Το κλίμα της Ευρώπης Ο ρόλος της θάλασσας- Η Μεσόγειος Τα οικοσυστήματα της Ευρώπης (βλάστηση-πανίδα) Ανθρωπογεωγραφία o Πολιτική Γεωγραφία της Ευρώπης o Πληθυσμιακά χαρακτηριστικά της Ευρώπης o Τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά των Ευρωπαίων. Γεωγραφική κατανομή o Ιστορική-πολιτιστική ταυτότητα-πολυπολιτισμικότητα- Διαπολιτισμικότητα Η Οικονομία της ευρωπαϊκής ηπείρου o Οι τομείς παραγωγικής δραστηριότητας Ο Πρωτογενής τομέας στην Ευρώπη Ο Δευτερογενής τομέας στην Ευρώπη o Βιομηχανική δραστηριότητα-ενέργεια Ο Τριτογενής τομέας στην Ευρώπη o Εμπόριο-τουρισμός-μεταφορές-επικοινωνίες Οικογεωγραφία o Περιβαλλοντικά προβλήματα της ευρωπαϊκής ηπείρου Μεταβολές στην αντίληψη διαχείρισης του χώρου Χρήσεις γης-συγκρούσεις δραστηριοτήτων (μεταξύ πρωτογενούςδευτερογενούς-τριτογενούς τομέα) - Περιβαλλοντικές επιπτώσεις Αειφορική διαχείριση Ειδικές σχέσεις Κύπρου με συγκεκριμένες χώρες o Εμπορικές και τουριστικές σχέσεις o Παροικίες Προτείνεται η κατά περίπτωση (περιοχικά ή για συγκεκριμένες χώρες) ενδελεχής ανάπτυξη συγκεκριμένων θεμάτων ειδικού βάρους και ενδιαφέροντος κατά παραδειγματικό τρόπο (ενδεικτικά) : φυσικό περιβάλλον, καλλιέργειες, κτηνοτροφία, τουριστική ανάπτυξη, ενεργειακοί πόροι, βιομηχανία, οι δρόμοι του εμπορίου, δημογραφικά θέματαπροβλήματα, περιβαλλοντικά προβλήματα, αναπτυξιακή πολιτική 11

32 ΙΙ. ΚΥΠΡΟΣ Γεωγραφική θέση Γεωλογικό υπόβαθρο-γένεση της Κύπρου Φυσική Γεωγραφία o Κλίμα o Μορφολογία-Ανάγλυφο o Υδρογραφία o Ο ρόλος της θάλασσας- Η Μεσόγειος o Πανίδα-Χλωρίδα o Οικοσυστήματα Ανθρωπογεωγραφία Πληθυσμιακά χαρακτηριστικά Οικισμοί o Αστική-Αγροτική ανάπτυξη Ιστορική-πολιτιστική ταυτότητα-πολυπολιτισμικότητα- Διαπολιτισμικότητα Η Οικονομία της Κύπρου Οι τομείς παραγωγικής δραστηριότητας o Ο Πρωτογενής τομέας o Ο Δευτερογενής τομέας Βιομηχανική δραστηριότητα-φυσικοί πόροι-ενέργεια Ο Τριτογενής τομέας o Εμπόριο-τουρισμός-μεταφορές-επικοινωνίες Οικογεωγραφία Περιβαλλοντικά προβλήματα της Κύπρου Μεταβολές στην αντίληψη διαχείρισης του χώρου Χρήσεις γης-συγκρούσεις δραστηριοτήτων (μεταξύ πρωτογενούςδευτερογενούς-τριτογενούς τομέα) - Περιβαλλοντικές επιπτώσεις Αειφορική διαχείριση Ευρώπη και Κύπρος (ρόλος και όργανα της ΕΕ-προσανατολισμοί της Κύπρου μετά την είσοδο στην Ε.Ε.) 12

33 Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ «ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ» (θέματα παγκόσμιου χαρακτήρα-ενδιαφέροντος) Ενδεικτική θεματολογία Πρώτες ύλες-διαχείριση Πρωτογενής τομέας (γεωργία-κτηνοτροφία-αλιεία-δασικός-ορυκτός πλούτος) Δευτερογενής τομέας (μεταποίηση-βιοτεχνία-βιομηχανία-ενέργεια) Οικονομία Επικοινωνίες ΜΜΕ Μεταφορές-Ταξίδια-Τουρισμός Γλώσσες Δημογραφία Μετανάστευση-Αστυφιλία-Εξαστισμός Βιοτικό επίπεδο-ποιότητα ζωής Εκπαίδευση-Παιδεία Περιβαλλοντικές μεταβολές Θρησκείες 13

34 ΛΥΚΕΙΟ Α ΤΆΞΗ -- 1 περίοδος. Μάθημα Κοινού Κορμού. Α) Στοιχεία αυτόματης χαρτογραφίας Γνωριμία με τις νέες έξυπνες τεχνολογίες όπως GPS, GIS, Τηλεπισκόπιση, κτλ. Β) Θέματα Φυσικής Γεωγραφίας -Κλίμα-καιρός: ο κύκλος του νερού -Οροσειρές: Δημιουργία οροσειρών -Ποταμοί: Μέρη του ποταμού -Διαμόρφωση τοπίου: αποσάθρωση-διάβρωση-εναπόθεση-δημιουργία εδαφών -Ακτές: Διαμόρφωση ακτών, τύποι ακτών Γ) Θέματα παγκόσμιας Περιβαλλοντικής Γεωγραφίας. Πηγές ενέργειας και ενεργειακή κρίση Ρύπανση Φαινόμενο θερμοκηπίου Κλιματικές αλλαγές-ερημοποίηση-άνοδος στάθμης της θάλασσας-ακραία ατμοσφαιρικά φαινόμενα Οικοσυστήματα Αστικά και αγροτικά περιβάλλοντα o Περιφερειακή ανάπτυξη o Διαχείριση του χώρου, κτλ. Σημείωση: Τα θέματα στο Α) θα μπορούν να προσφερθούν μέσα από εφαρμογές των θεμάτων στις υπόλοιπες περιοχές Β) Γ) και με εργαστηριακό τρόπο. 14

35 Γεωγραφία Β και Γ Λυκείου Μάθημα Κατεύθυνσης Τίτλος: Ανάπτυξη της χωρικής σκέψης μέσα από την εφαρμογή των νέων τεχνολογιών σε χωρικά θέματα /προβλήματα (Ι και ΙΙ). Ι για τη Β Λυκείου και ΙΙ για τη Γ Λυκείου Τα θέματα χαρτογραφίας, γεωπληροφορικής και διαστημικής τηλεπισκόπισης που προτείνονται πιο κάτω θα διδαχθούν μέσα από εφαρμογές με βάση το θεματικό - συστημικό μοντέλο ανάλυσης του χώρου. Τα γεωγραφικά αυτά θέματα θα προσφερθούν με εργαστηριακό τρόπο ακολουθώντας τη σπειροειδή διάταξη. Β Λυκείου (κατεύθυνσης) Θέματα Χαρτογραφίας, Γεωπληροφορικής και Τηλεπισκόπισης Βασικές διαδικασίες χαρτογράφησης Σχήμα και μέγεθος της Γης-Μοντέλα αναπαράστασης Διαδικασίες χαρτογράφησης. Χαρτογράφηση υψομέτρου Γεωμορφολογικές διαδικασίες, Γεωμορφώματα και κίνδυνοι Διάβρωση, αποσάθρωση, Ανθρώπινος ρόλος και επίδραση. μέσα από Αναπαράσταση εδάφους Συμβολισμός Ισοϋψείς καμπύλες Μοντέλα Περιφερειακή ανάπτυξη Ομογενοποίηση αστικών και αγροτικών περιοχών. Αποκέντρωση δημιουργία μικροπυρήνων. μέσα από την Εισαγωγή στη Φωτοερμηνεία και Τηλεπισκόπιση Βασικές έννοιες, αρχές, μέθοδοι και τεχνικές Φωτοερμηνείας και Τηλεπισκόπησης. Ορισμοί, Αντικείμενο, Ιστορικό, Ανάπτυξη και Εφαρμογές. 15

36 Βασικά στοιχεία Φωτοαναγνώρισης. Φωτοερμηνευτικά κλειδιά. Μεθοδολογία ανάλυσης και ερμηνείας Αεροφωτογραφιών και λοιπών Τηλεπισκοπικών απεικονίσεων. Τεκτονικές πλάκες, κινήσεις και γεωμορφές Σεισμικότητα. Φυσικές καταστροφές. Ηφαιστειότητα μέσα από Προβολές χαρτών Γεωμετρικά χαρακτηριστικά της υδρογείου. Έννοια της προβολής. Χαρακτηριστικά των πιο σημαντικών προβολών-παραμορφώσεις. Ακτές Κατηγοριοποίηση Προβλήματα διαχείρισης και ανθρώπινη επέμβαση Κλίμακα και γενικεύσεις στο χάρτη. Μέθοδοι έκφρασης κλίμακας. Μικρή και μεγάλη κλίμακα. Εξαγωγή κλίμακας από χάρτη. Επιλογή-απλοποίηση-συνδυασμός-μετατόπιση-υπερβολή. Γεωγραφία Οικισμών Μέγεθος, απόσταση και κατανομή μέσα από Χαρτομετρία Ακρίβεια Απόσταση Εμβαδόν Επιλογή πορείας. Τροπικό βροχερό δάσος Εκχέρσωση και επιδράσεις στον άνθρωπο και στο φυσικό περιβάλλον. μέσα από την Εισαγωγή στη διαστημική τηλεπισκόπιση Εισαγωγή στην Ψηφιακή Ανάλυση και Επεξεργασία Τηλεπισκοπικών Απεικονίσεων. Απλά συστήματα και προγράμματα διόρθωσης και επεξεργασίας ψηφιακών τηλεπισκοπικών απεικονίσεων. Παρουσίαση των ΓΣΠ Ορισμός των ΓΣΠ Τα βασικά μέρη του συστήματος 16

37 Περιγραφή του περιβάλλοντος εργασίας Οικονομική Γεωγραφία Βιομηχανική τοποθεσία Δευτερογενής και τριτογενής τομέας της παραγωγής μέσα από Παρουσίαση γεωγραφικών δεδομένων Πρόσβαση σε πηγές χωρικών δεδομένων Θεματικά επίπεδα Μετρήσεις Χρήση και ερμηνεία μεταδεδομένων Κλιματικοί κίνδυνοι και αλλαγές Κλιματικές αλλαγές στην κλίμακα της κυκλοφορίας της ατμόσφαιρας και ανθρώπινη επίδραση (ευκαιρίες και περιορισμοί). Φαινόμενο του θερμοκηπίου. Αστικό μικροκλίμα και τρόπος ζωής. Αξιολόγηση της κατάστασης και λήψη αποφάσεων. μέσα από τα Γραφήματα Τύποι γραφήματος Αλλαγές Δημιουργία γραφήματος Παγκοσμιοποίηση πολυεθνικές εταιρείες Επιδράσεις από τις αλλαγές στην οικονομική δραστηριότητα. μέσα από την Εμφάνιση Περιγραφικών Χαρακτηριστικών Διαμόρφωση πίνακα περιγραφικών χαρακτηριστικών Επιλογή χαρακτηριστικών Στατιστικά χαρακτηριστικών Γ Λυκείου (κατεύθυνσης) Θέματα από τη Γεωπληροφορική και τη Διαστημική Τηλεπισκόπιση Πληθυσμός Παγκόσμιος πληθυσμός (τάσεις, κατανομή) Δομή και σύνθεση του πληθυσμού μέσα από την Εισαγωγή δεδομένων στα ΓΣΠ Δημιουργία γεωβάσης Εισαγωγή αρχείων 17

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΑΦΙΑ ΓΕΩΓΡ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΑΦΙΑ ΓΕΩΓΡ 227 1. Εισαγωγή Η Γεωγραφική Εκπαίδευση συμβάλλει αποφασιστικά στην προώθηση του διεθνούς χαρακτήρα της εκπαίδευσης, προάγει την κατανόηση, ανοχή και φιλία ανάμεσα σε όλα τα έθνη, τις φυλετικές και θρησκευτικές

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές επιλογές σχετικά με το περιεχόμενο Στον επαναπροσδιορισμό της θεματολογίας, της διδακτέας ύλης και της διδακτικής προσέγγισης, που περιλαμβάνονται στο Πρόγραμμα Σπουδών, έχουν ληφθεί υπόψη οι ακόλουθες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Γ Ε Ω Λ Ο Γ Ι Α Γ Ε Ω Γ Ρ Α Φ Ι Α Γεωλογία- Γεωγραφία Α Τάξης Ημερησίου και Εσπερινού Γυμνασίου

Γ Ε Ω Λ Ο Γ Ι Α Γ Ε Ω Γ Ρ Α Φ Ι Α Γεωλογία- Γεωγραφία Α Τάξης Ημερησίου και Εσπερινού Γυμνασίου Γ Ε Ω Λ Ο Γ Ι Α Γ Ε Ω Γ Ρ Α Φ Ι Α Γεωλογία- Γεωγραφία Α Τάξης Ημερησίου και Εσπερινού Γυμνασίου Διδακτέα ύλη Διαχείριση Διδακτέας ύλης ΜΑΘ. Α.. Γεωγραφικές συντεταγμένες Δεν θα διδαχθεί η δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΣ Γεωγραφίας στα πλαίσια του Νέου Σχολείου

ΑΠΣ Γεωγραφίας στα πλαίσια του Νέου Σχολείου ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Με συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε. Κ. Τ.) ΑΠΣ Γεωγραφίας

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Ανανέωση του αντικειµένου Η καλύτερη προσέγγιση θα πρέπει να επιτρέπει τον πειραµατισµό.

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παναγάκος Ιωάννης Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης Βασικοί Στόχοι ενός Προγράμματος Σπουδών Ένα πρόγραμμα σπουδών επιδιώκει να επιτύχει δύο

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δικτυακός Τόπος e- γεωγραφία. http://geogr.eduportal.gr

Ο Δικτυακός Τόπος e- γεωγραφία. http://geogr.eduportal.gr Ο Δικτυακός Τόπος e- γεωγραφία http://geogr.eduportal.gr Ομάδα Β Αντωνόπουλος Εμμανουήλ - Άρης Βασιλειάδης Βασίλειος Ελευθεριάδης Χαράλαμπος Θεοδωρίδης Αθανάσιος Μαγλογιάννης Βασίλειος Παρασύρης Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Επαναληπτικό διαγώνισμα στα μαθήματα 12-18 1. Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών (ΑΠΣ) Curriculum Γεωλογίας - Γεωγραφίας Κική Μακρή, Γεωλόγος M.Sc Υπ. Διδάκτορας Διδασκαλίας της Γεωλογίας kmakri@geo.auth.gr Η δομή του Ελληνικού Εκπαιδευτικού Συστήματος Η

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε.

Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε. Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε. στην Ελλάδα σχετίζεται καθαρά με τις δραστηριότητες διεθνών οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Πανεπιστήμιο Αιγαίου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Δομή Απασχόλησης και Σταδιοδρομίας Γραφείο Διασύνδεσης ΕΝΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΑΠΟΦΟΙΤΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Τμήμα Τίτλος Απόφοιτου: Αντικείμενο του τμήματος: Κατευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6: Η Πληροφορική στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟ «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟ «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Με συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε. Κ. Τ.) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η γη από το διάστηµα» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Λυκαβητού (Κ.Β.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Αρ. Μαθητών: 136 Αρ. Εκπαιδευτικών: 12 Συντονιστής/στρια

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση», με τη συγχρηματοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση του νέου βιβλίου «Γεωλογία Γεωγραφία» για την Α Γυμνασίου Γκαραγκούνη Αναστασία

Παρουσίαση του νέου βιβλίου «Γεωλογία Γεωγραφία» για την Α Γυμνασίου Γκαραγκούνη Αναστασία Παρουσίαση του νέου βιβλίου «Γεωλογία Γεωγραφία» για την Α Γυμνασίου Γκαραγκούνη Αναστασία Ομάδα εργασίας: Δημητρίου Δώρα, Μυρωνάκη Άννα, Γκαραγκούνη Αναστασία Δομή της Παρουσίασης Ενδεικτικός Προγραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΑΞΗ Α «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ:ΚΑΤΣΑΔΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΕ15 2014-15

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΑΞΗ Α «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ:ΚΑΤΣΑΔΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΕ15 2014-15 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΑΞΗ Α «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ:ΚΑΤΣΑΔΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΕ15 2014-15 Τίτλος παρέμβασης: «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» (Α 1.1) Χρόνος διάρκεια: 1 διδακτική ώρα. Τάξη: Α Γυμνασίου Γνωστικό

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) 1. 9 Εκπαιδευτική χρήση βασικών εργαλείων πληροφορικής, πολυµεσικών εργαλείων και του διαδικτύου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020 ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ 1 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΑ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ 1.1 Αναφερθείτε

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αντικείμενα για το μάθημα ΤΠΕ-Πληροφορική: Παιδαγωγική αξιοποίηση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση

Μαθησιακά Αντικείμενα για το μάθημα ΤΠΕ-Πληροφορική: Παιδαγωγική αξιοποίηση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση Μαθησιακά Αντικείμενα για το μάθημα ΤΠΕ-Πληροφορική: Παιδαγωγική αξιοποίηση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση Καθηγητής Αθανάσιος Τζιμογιάννης Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου ΙΤΥΕ «Διόφαντος» ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Έφη Δαρείου Εκπαιδευτικός, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος, Ειδίκευση

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Κείμενο εργασίας στα πλαίσια του ερευνητικού έργου WASSERMed Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Μονάδα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Δημοτικού Oδηγίες αξιοποίησης των σχολικών εγχειριδίων Σχολική χρονιά: 2011-2012 ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΦΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Βίκυ Φλέγγα Οικονομολόγος, Μ sc περιφερειακή ανάπτυξη Στέλεχος διεύθυνσης οργάνωσης και πληροφορικής Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΣΕ 9 ΒΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου

Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Πώς ορίζεται η Ποιότητα των διδακτικών εγχειριδίων; Η δυνατότητά τους να ανταποκριθούν στους σκοπούς της εκπαίδευσης και τους σκοπούς της διδασκαλίας του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

της Α τάξης Ημερήσιων και Εσπερινών ΕΠΑ.Λ. για το σχολικό έτος 2011-2012.

της Α τάξης Ημερήσιων και Εσπερινών ΕΠΑ.Λ. για το σχολικό έτος 2011-2012. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ B ----- Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

Προηγμένες Μαθησιακές Τεχνολογίες Διαδικτύου και Εκπαίδευση από Απόσταση

Προηγμένες Μαθησιακές Τεχνολογίες Διαδικτύου και Εκπαίδευση από Απόσταση Προηγμένες Μαθησιακές Τεχνολογίες Διαδικτύου και Εκπαίδευση από Απόσταση Σχεδιασμός και Ανάπτυξη Μαθησιακών Δραστηριοτήτων από Απόσταση της Α/θμιαςεκπ/σης με θέμα: «Το νερό νεράκι» Κονιδάρη Χριστίνα Μακρίδου

Διαβάστε περισσότερα

Άρης Ασλανίδης 1, Αδάμ Δαμιανάκης 2, Κατερίνα Τσαδήμα 2 info@educationplace.gr, ad@conceptum.gr, katerina@conceptum.gr 1

Άρης Ασλανίδης 1, Αδάμ Δαμιανάκης 2, Κατερίνα Τσαδήμα 2 info@educationplace.gr, ad@conceptum.gr, katerina@conceptum.gr 1 Το εκπαιδευτικό λογισμικό «Μαθαίνουμε Γεωλογία- Γεωγραφία Α Γυμνασίου στον Διαδραστικό Πίνακα» και η αξιοποίησή του στη διδασκαλία του μαθήματος «Ο πλανήτης Γη» Άρης Ασλανίδης 1, Αδάμ Δαμιανάκης 2, Κατερίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: ΘΕΜΑ: Οδηγίες διδασκαλίας του μαθήματος βασικών ικανοτήτων «Πολιτειακή Παιδεία» της Α τάξης ημερησίων ΕΠΑ.Λ.

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: ΘΕΜΑ: Οδηγίες διδασκαλίας του μαθήματος βασικών ικανοτήτων «Πολιτειακή Παιδεία» της Α τάξης ημερησίων ΕΠΑ.Λ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Βαθμός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί μέχρι: Βαθμός Προτεραιότητας: Μαρούσι, 18-04-2013 Αριθ. Πρωτ. 53600/Γ2 ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η παρούσα έρευνα έχει σκοπό τη συλλογή εμπειρικών δεδομένων σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΔΡ. ΡΑΛΛΗΣ ΓΚΕΚΑΣ, ΠΡΟΕΔΡΟΣ SKEPSIS Παρουσίαση στο Δημοτικό Συμβούλιο Δήμου Πλαστήρα, Νοέμβριος 2014 ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

698 Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (Ζάκυνθο)

698 Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (Ζάκυνθο) 698 Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (Ζάκυνθο) Το γνωστικό αντικείμενο του Τμήματος Το περιεχόμενο σπουδών του τμήματος «Οικολογίας & Περιβάλλοντος» με έδρα τη Ζάκυνθο καλύπτει το γνωστικό

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Δρ. Χαράλαμπος Μουζάκης Διδάσκων Π.Δ.407/80 Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Στόχοι ενότητας Το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

Μ α θ ή μ α τ α Ε π ι λ ο γ ή ς

Μ α θ ή μ α τ α Ε π ι λ ο γ ή ς Μ α θ ή μ α τ α Ε π ι λ ο γ ή ς «Εφαρμογές Υπολογιστών» Β ή Γ Γενικού Λυκείου Λαμβάνοντας υπόψη το Πρόγραμμα Σπουδών (ΠΣ) του μαθήματος, το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Πληροφορικής του Γυμνασίου αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π.Ε. & Δ.Ε. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 20.06.2014 Δ/ΝΣΗ Π.Ε. Ν.ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση(προσωρινή): Ηλία Ζερβού 10 Ταχ. Κώδικας : 28100

Διαβάστε περισσότερα

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δρ. Ράλλης Γκέκας Επιστημονικός Συνεργάτης ΚΕΔΕ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Δημάρχων & Δημοτικών Συμβούλων Πρόγραμμα Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα