Τμήμα Ιχθυοκομίας-Αλιείας. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΙΧΘΥΔΙΩΝ ΘΑΛΑΣΣΙΝΩΝ ΕΙΔΩΝ: Προπάχυνση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τμήμα Ιχθυοκομίας-Αλιείας. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΙΧΘΥΔΙΩΝ ΘΑΛΑΣΣΙΝΩΝ ΕΙΔΩΝ: Προπάχυνση"

Transcript

1 Τμήμα Ιχθυοκομίας-Αλιείας ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΙΧΘΥΔΙΩΝ ΘΑΛΑΣΣΙΝΩΝ ΕΙΔΩΝ: Προπάχυνση Γιάννης Κλαδάς Ηγουμενίτσα, Αύγουστος 2006

2 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Ρυθμοί Αύξησης Εποχική διακύμανση του ρυθμού αύξησης Διασπορά μεγεθών Διατροφή Διατροφή ανάλογα με το μέγεθος Σύνθεση τροφής Ρυθμός διατροφής Συντελεστής μετατρεψιμότητας τροφής Θνησιμότητες Κατανάλωση Οξυγόνου Ιχθυοπυκνότητα και ρυθμός ανανέωσης νερού στις δεξαμενές Σκελετικές δυσμορφίες Λόρδωση "Αιματική" κάμψη σπονδυλικής στήλης Διαλυμένο οξυγόνο ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

3 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με τον όρο "προπάχυνση" εννοούμε τη φάση της εκτροφής του ιχθυδίου (γόνου) από το βάρος των 0,3 g ως το στάδιο της πώλησής του, το οποίο, ανάλογα με την εποχή και τις περιστάσεις (διαθεσιμότητα χώρων, επιλογή πελάτη, μορφή πάχυνσης), κυμαίνεται συνήθως από 1,5 ως 10 g. Η προπάχυνση θεωρείται το ευκολότερο, από ζωοτεχνικής άποψης, τμήμα ενός ιχθυογεννητικού σταθμού, γιατί: τα ψάρια εκτρέφονται σε στάδια, στα οποία έχουν μάθει πλέον να καταναλώνουν τη συνθετική τροφή, το χρησιμοποιούμενο θαλασσινό νερό απαιτεί στοιχειώδη επεξεργασία, οι ρυθμοί αύξησης των ψαριών είναι υψηλοί, οι θνησιμότητες είναι περιορισμένες, οι θεραπείες των ψαριών δια μέσου της τροφής ή με τη βοήθεια λουτρών γίνονται εύκολα και είναι αποδοτικές. Από την άλλη πλευρά, η προπάχυνση είναι σημαντικότατο τμήμα, καθώς παράγει το τελικό προϊόν και έτσι είναι αυτό που βρίσκεται πιο κοντά στον πελάτη - ιχθυοκαλλιεργητή. Η προπάχυνση αφορά νεαρά στάδια του ψαριού, τα κυριότερα χαρακτηριστικά των οποίων είναι: οι αυξημένες μεταβολικές ανάγκες του οργανισμού, εξαιτίας των οποίων πρέπει να έχει προβλεφθεί η χρησιμοποίηση μεγάλων ποσοτήτων νερού και οξυγόνου, η διαχείριση της τροφής υπολογίζεται πλέον επί της βιομάζας της δεξαμενής και όχι επί του όγκου της, αντίθετα με ότι συνέβαινε με τις καλλιέργειες των νυμφών και την "αποκοπή". Η διαχείριση της διατροφής των πληθυσμών συνεπάγεται πρόσθετες ιχθυοκομικές φροντίδες, όπως είναι οι διαλογές, οι οποίες παράλληλα εξυπηρετούν και τον προγραμματισμό των πωλήσεων των ιχθυδίων. Η ποιότητα του γόνου, η οποία συνήθως εκφράζεται ως το ποσοστό των ατόμων χωρίς σκελετικές δυσμορφίες και των ατόμων με λειτουργική νηκτική κύστη, είναι μια βασική παράμετρος της εμπορευσιμότητας του τελικού προϊόντος. Στο στάδιο της προπάχυνσης, τα ψάρια χωρίς νηκτική κύστη απομακρύνονται 1. Άλλο ποιοτικό στοιχείο του παραγόμενου γόνου είναι η πραγματοποίηση ή όχι προληπτικών εμβολιασμών, έναντι ευρέως διαδεδομένων ασθενειών, όπως για παράδειγμα η δονακίωση (Vibrio sp.) στο λαβράκι. Οι εμβολιασμοί γίνονται σε ψάρια άνω του 1 g, πριν πουληθούν, καθώς το μέγεθος αυτό θεωρείται το ελάχιστο, στο οποίο το ψάρι αναπτύσσει το δευτερογενές ανοσοποιητικό του σύστημα (παραγωγή αντισωμάτων). 1 Δυστυχώς, αυτό δεν μπορεί να γίνει και με δυσμορφίες άλλων τύπων, οι οποίες επηρεάζουν την εμφάνιση του ψαριού όλο και περισσότερο όσο αυτό μεγαλώνει. Βλέπε παράγραφο

4 Το θαλασσινό νερό, το οποίο τροφοδοτεί τις εκτροφές στο τμήμα της προπάχυνσης, μπορεί να προέρχεται είτε από άντληση θαλασσινού νερού, είτε από γεώτρηση είτε τέλος να υφίσταται επεξεργασία (μηχανικά, βιολογικά και χημικά) και να ανακυκλώνεται (κλειστό κύκλωμα). Εξαιτίας των μεγάλων ποσοτήτων που απαιτούνται, στις δυο πρώτες περιπτώσεις δεν υφίσταται θέμα θέρμανσης του νερού (ασύμφορο). Έτσι: στην πρώτη περίπτωση, ο ρυθμός αύξησης των ψαριών εξαρτάται κυρίως από την εξέλιξη των εποχικών θερμοκρασιών, αλλά και του φωτοπεριοδικού κύκλου 2, στις άλλες δυο τελευταίες περιπτώσεις, η εποχική αύξηση είναι πιο ομοιογενής, αλλά μεταβάλλεται σύμφωνα με το φωτοπεριοδικό κύκλο. 2 Σε μερικές σπάνιες περιπτώσεις η προπάχυνση πραγματοποιείται σε κλειστό χώρο με σταθερή φωτοπερίοδο. 4

5 2 ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Γενικά στο τμήμα της προπάχυνσης εκτρέφονται ιχθύδια με βάρος άνω των 0,3 g 3 σε δεξαμενές χωρητικότητας m Ρυθμοί Αύξησης Οι ρυθμοί αύξησης των ιχθυδίων εξαρτώνται από : το είδος, το μέγεθος, τη θερμοκρασία του νερού, τη φωτοπερίοδο (εποχή) Εποχική διακύμανση του ρυθμού αύξησης Ανάλογα λοιπόν με την εξέλιξη των περιβαλλοντικών συνθηκών, κυρίως της θερμοκρασίας, έχουμε αυξημένους ή μειωμένους ρυθμούς αύξησης των διαδοχικών παρτίδων ιχθυδίων του κάθε είδους (βλέπε παραδείγματα, σχήματα 1 ως 3). Δεδομένου του σχετικά υψηλού ωριαίου ρυθμού ανανέωσης του νερού των δεξαμενών της προπάχυνσης, η θερμοκρασία του νερού των εκτροφών εξαρτάται αποκλειστικά από εκείνη του σημείο της υδροληψίας. Διακρίνουμε τις εξής περιπτώσεις: Α. Υδροληψία από τη θάλασσα Στους περισσότερους ιχθυογεννητικούς σταθμούς στο χώρο της προπάχυνσης στοκάρονται στην ουσία τα παραγόμενα ιχθύδια μέχρι να πωληθούν. Οι μεγάλοι ρυθμοί αύξησης δε συνιστούν προτεραιότητα. Η υδροληψία γίνεται από τη θάλασσα, με αποτέλεσμα η θερμοκρασία του νερού των δεξαμενών να παρουσιάζει σημαντικές εποχικές διακυμάνσεις. Διαφορετικοί ρυθμοί αύξησης των ψαριών αντιστοιχούν σε διαφορές και στην κατανάλωση οξυγόνου. Έτσι, όταν χρησιμοποιούμε θαλασσινό νερό, η διαχείριση είναι διαφορετική τους χειμερινούς απ ότι τους θερινούς μήνες: το χειμώνα και τους πρώτους μήνες της άνοιξης οι δεξαμενές εκτροφής μπορούν να αντέξουν πολύ μεγάλη αρχική ιχθυοπυκνότητα, το καλοκαίρι, δεδομένου του μεγάλου ρυθμού αύξησης των ιχθυδίων, η αρχική ιχθυοπυκνότητα πρέπει να είναι πιο μικρή. 3 Στην πράξη πολλοί ιχθυογεννητικοί σταθμοί αξιοποιούν εποχικά τους χώρους της προπάχυνσης, χρησιμοποιώντας τους και για την καλλιέργεια νυμφών ηλικίας >45 ημέρες. Σε αυτούς δηλαδή τους χώρους συντελείται η φάση της "αποκοπής". 5

6 Θερμοκρασία (oc) Σχήμα 1. Eποχική διακύμανση της μέσης θερμοκρασίας της θάλασσας στον Κορινθιακό κόλπο (-3m). Ημέρες εκτροφής ,0 5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 0,0 Ρυθμός αύξησης Ημέρες εκτροφής τσιπούρα Ρυθμός αύξησης SGR%τσιπ Ημέρες εκτροφής λαβράκι Ρυθμός αύξησης SGR%λαβρ Σχήμα 2. Διάρκεια εκτροφής και ειδικός ρυθμός αύξησης ιχθυδίων τσιπούρας και λαβρακιού από αρχικό μέσο βάρος 0,3 g ώς το 1,5 g, σε εκτροφές στην ίδια περιοχή κατά την περίοδο , σε σχέση με την ημερομηνία εισαγωγής των ιχθυδίων στις δεξαμενές της προπάχυνσης. Ημέρες εκτροφής ,0 6,0 4,0 2,0 0,0 Ρυθμός αύξησης Ημέρες εκτροφής τσιπούρα Ρυθμός αύξησης SGR%τσιπ Ημέρες εκτροφής λαβράκι Ρυθμός αύξησης SGR%λαβρ Σχήμα 3. Διάρκεια εκτροφής και ειδικός ρυθμός αύξησης ιχθυδίων τσιπούρας και λαβρακιού από αρχικό μέσο βάρος 0,5g ώς το 1,5g, σε εκτροφές στην ίδια περιοχή κατά την περίοδο σε σχέση με την ημερομηνία εισαγωγής των ιχθυδίων στις δεξαμενές 4 Πρόκειται για ιχθύδια προερχόμενα αποκλειστικά από άγριους γεννήτορες. 6

7 Β. Υδροληψία από γεώτρηση Ορισμένοι ιχθυογεννητικοί σταθμοί χρησιμοποιούν θαλασσινό νερό γεώτρησης, η θερμοκρασία του οποίου κυμαίνεται στη διάρκεια του έτους από 17 έως 21 ο C. Εάν το απόθεμα των νερών της γεώτρησης είναι μικρό, για τις ανάγκες της προπάχυνσης χρησιμοποιείται κύρια νερό αντλούμενο από τη θάλασσα. Κατά τους χειμερινούς μήνες, το νερό της γεώτρησης χρησιμοποιείται επικουρικά, ώστε να αυξηθούν λίγο οι μέσες θερμοκρασίες εκτροφής, με σκοπό να εξομαλυνθούν οι μεγάλες διαφορές των ρυθμών αύξησης στη διάρκεια του έτους. Γ. Ανακύκλωση του νερού των εκτροφών Μέχρι σήμερα λίγοι ιχθυογεννητικοί σταθμοί χρησιμοποιούν ανακυκλούμενα συστήματα για την προπάχυνση αλλά σε λίγα χρόνια αναμένεται η γενίκευση αυτής της πρακτικής. Αυτό γατί: Με την επιλογή σταθερών βέλτιστων θερμοκρασιών επιτυγχάνονται γρήγοροι και σταθεροί ρυθμοί ανάπτυξης στις διαδοχικές παρτίδες των ιχθυδίων. Εξαιτίας της δυνατότητας υψηλού ρυθμού ανανέωσης του νερού στις δεξαμενές και της πρόσθετης οξυγονωσής του, είναι δυνατόν να εφαρμοστούν αυξημένες ιχθυοπυκνότητες διατηρώντας σταθερή την ποιότητα του νερού των εκτροφών. Ο έλεγχος των παθογόνων παραγόντων είναι πιο ευχερής και αποτελεσματικός αφού σε ανακυκλούμενο νερό οι βακτηριώσεις είναι σπάνιες. Η οξείδωση των αποβλήτων στα βιολογικά φίλτρα περιορίζει δραστικά τη ρύπανση του περιβάλλοντος Διασπορά μεγεθών Η ανομοιομορφία των μεγεθών χαρακτηρίζει κάθε ομάδα εκτρεφόμενων ψαριών, σε κάθε μέγεθος και ηλικία. Εκδηλώνεται ακόμη και στα νεαρά στάδια των ιχθυδίων που εκτρέφονται στην προπάχυνση και μάλιστα έντονα, δεδομένου του μεγάλου ρυθμού αύξησης που χαρακτηρίζει τις ηλικίες αυτές. Έτσι, μέσα σε μια δεξαμενή κάθε πληθυσμός, ο οποίος ξεκινά με άτομα του ίδιου μεγέθους, καταλήγει μετά από ένα ορισμένο διάστημα εκτροφής σε ένα σύνολο υποομάδων ψαριών, με διαφορετικό ρυθμό αύξησης. Συνηθίζουμε να αναφερόμαστε σε ψάρια "ταχείας αύξησης" και άλλα "βραδείας αύξησης ", σε σύγκριση με το μεγαλύτερο κλάσμα του πληθυσμού το οποίο χαρακτηρίζεται από ρυθμούς αύξησης παρόμοιους με το ρυθμό αύξησης της συνολικής βιομάζας του πληθυσμού. Η εκδήλωση διαφορετικών ρυθμών αύξησης μεταξύ των ατόμων του πληθυσμού ενός είδους σε μια δεξαμενή μπορεί να οφείλεται σε ενδογενείς παράγοντες (γενετικές διαφορές), ή εξωγενείς (ζωοτεχνία). Γενετικές διαφορές: Σε κάθε πληθυσμιακό σύνολο εκδηλώνεται μια ποικιλότητα στον ρυθμό της σωματικής αύξησης των ατόμων τα οποία το απαρτίζουν. Ζωοτεχνία: Ιχθυοφόρτιση δεξαμενής. Στα περισσότερα είδη έχει διαπιστωθεί ότι, οι δεξαμενές που περιέχουν πολλά ψάρια παράγουν άτομα με μικρές διαφορές μεγέθους, συγκρινόμενες με εκείνες που έχουν μικρές ιχθυοφορτίσεις. Ποιότητα τροφής. Οι διαφορετικοί τύποι τροφής, οι οποίοι διαφέρουν ως προς τη θρεπτικότητα ή ως προς την "ελκυστικότητά" τους, είναι σε διαφορετικό βαθμό 7

8 αποδεκτοί από το σύνολο των ψαριών. Έτσι, εκτός από τη διαφορετική μέση αύξηση που χαρακτηρίζει τους διαφορετικά εκτρεφόμενους πληθυσμούς, η χρησιμοποίηση του κάθε τύπου τροφής οδηγεί και σε διαφορετική διασπορά των μεγεθών των ατόμων εντός του πληθυσμού 5. Η ύπαρξη διαφορών στο μέγεθος των ατόμων μιας δεξαμενής είναι μια μη επιθυμητή κατάσταση για τους εξής λόγους: Οδηγεί σε κανιβαλιστικές ή παρενοχλητικές συμπεριφορές εκ μέρους των μεγαλύτερων ατόμων, οι οποίες, εκτός των άλλων (θνησιμότητα, στρες, μετάδοση ασθενειών), έχουν ως αποτέλεσμα την ανισομερή κατανάλωση της τροφής από τα άτομα του πληθυσμού με συνέπεια την παραπέρα όξυνση της ανομοιογενούς αύξησής τους, Δυσχεραίνεται η τήρηση από τον καλλιεργητή ενός προγράμματος διατροφής (εξέλιξη της κοκκομετρίας της τροφής και του ημερήσιου ρυθμού διατροφής). Εμποδίζει τη σωστή πρόβλεψη της ανάπτυξης και κατά συνέπεια τον προγραμματισμό της διαχείρισης και της πώλησης των πληθυσμών των παραγομένων ιχθυδίων. Δυσχεραίνεται η διάθεση των παραγομένων ιχθυδίων στην αγορά. Είναι λογικό ο κάθε πελάτης καλλιεργητής να μη θέλει να υποστεί τα μειονεκτήματα της ανομοιομορφίας του πληθυσμού από την αρχή της εκτροφής αυτών των ψαριών στις μονάδες πάχυνσης. Για τους λόγους αυτούς τα ιχθύδια στη φάση της προπάχυνσης υφίστανται διαδοχικές διαλογές μεγέθους 6, 7. 5 Για παράδειγμα μια τροφή η οποία έχει εμπλουτιστεί με προϊόν πλούσιο σε πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, π.χ. με καλαμαράλευρο, παράγοντα ελκυστικό για τα ψάρια, οδηγεί μετά από κάποιο διάστημα εκτροφής σε μια μικρότερη διασπορά των μεγεθών γύρω από τη μέση τιμή σε σχέση με τη χρησιμοποίηση της ίδιας τροφής χωρίς τον εμπλουτιστικό παράγοντα. 6 Ένας ιχθυογεννητικός σταθμός έχει τη δυνατότητα να εξασφαλίσει την ποιότητα του παραγομένου γόνου αν εφαρμόσει ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα διαλογών και πωλήσεων. Η πραγματοποίηση πολλών επαναλαμβανομένων διαλογών πιθανότατα θα βλάψει κάποιους πελάτες. Αυτό γιατί, αν και τα ίδιας ηλικίας ψάρια πωλούνται σε ομοιόμορφο μέγεθος, πιθανόν να πρόκειται για άτομα βραδείας αύξησης, εάν οι προηγούμενοι πελάτες αγόρασαν ήδη τα άτομα ταχείας και κανονικής αύξησης. 7 Επίσης, κάτι άλλο που συμβαίνει συχνά με τις πολλές επαναλαμβανόμενες διαλογές, εξαιτίας ανάγκης διαχείρισης των χώρων εκτροφής του ιχθυογεννητικού σταθμού, είναι η ανάμιξη ψαριών πολλών διαφορετικών ηλικιών με αποτέλεσμα να ανακατεύονται ομάδες ψαριών με διαφορετικούς ρυθμούς αύξησης. Σε αυτή την περίπτωση, οι διαφορές μεγεθών θα αρχίσουν να εκδηλώνονται σύντομα, λίγες ημέρες μετά τον εγκλιματισμό των ψαριών στο νέο τους περιβάλλον (π.χ. ιχθυοκλωβοί). 8

9 2.2 Διατροφή Διατροφή ανάλογα με το μέγεθος Αυξανομένου του μέσου μεγέθους των ψαριών, οι τροφές που χαρακτηρίζονται από κόκκους μικρής διαμέτρου αντικαθίστανται από άλλες μεγαλύτερου όγκου. Το μέγεθος των κόκκων της ξηρής τροφής σε σχέση με το μέσο μέγεθος των ψαριών, και για τα δύο βασικά είδη, δίνεται στον ακόλουθο πίνακα 1: Πίνακας 1. Διάμετρος κόκκου βιομηχανικής ιχθυοτροφής, σε σχέση με το μέσο μέγεθος των εκτρεφομένων ψαριών (τρίμμα (granula), σύμπηκτα (pellets)) Μέγεθος ψαριών (g) Μέγεθος τροφής (mm) <0,5 0,3-0,5 0,5-1,0 0,5-0,8 1,0-3,0 0,8-1,2 3,0-8,0 1,2-2,0 8,0-15,0 1,5 15,0-35,0 2, Σύνθεση τροφής Στον πίνακα 2 παρουσιάζεται, ως παράδειγμα, μια συνήθους σύστασης τροφή για ιχθύδια τσιπούρας και λαβρακιού. Εξαιτίας ιδιαίτερων διατροφικών απαιτήσεων υπάρχει διαφοροποίηση της σύστασης των τροφών για τα νεαρά άτομα σε σχέση με τα μεγαλύτερα (περισσότερες πρωτεΐνες, λιγότερα λιπαρά): Πίνακας 2. Συνήθης σύσταση ξηρών ιχθυοτροφών για την τσιπούρα και το λαβράκι σε σχέση με τη διάμετρο του κόκκου της τροφής Μέγεθος κόκκων τροφής (mm) Υγρασία % Πρωτεΐνες % Λίπη % Υδατάνθρακες % Στερεά 0,3-0, ,5-0, ,8-1, , , , Τα υλικά από τα οποία παρασκευάζονται οι ιχθυοτροφές, είναι βιολογικής προέλευσης με πρώτη ύλη υψηλής ποιότητας ιχθυάλευρα και ιχθυέλαια. Η ιχθυοτροφή συμπληρώνεται με σόγια, σακχαρομύκητες κ.ά. απαραίτητα συστατικά Οι ιχθυοτροφές των ιχθυδίων πρέπει περιέχουν σημαντικές ποσότητες βιταμινών. Ενδεικτικά αναφέρονται οι εξής περιεκτικότητες ανά 1000kg τροφής (ΚΕΝΤΟΥΡΗ, 1990): A : IU D3 : IU E : IU Η βιταμίνη C είναι πολύ ασταθής σε συνθήκες υγρασίας και ζέστης. Τίθεται λοιπόν θέμα πρόσθετου περιοδικού εμπλουτισμού των τροφών με βιταμίνη C για τις ανάγκες της αύξησης. Η βιταμίνη C είναι επίσης ένας γνωστός αντιστρεσογόνος, αντιοξειδωτικός παράγοντας. Έτσι, κατά τη διάρκεια περιόδων όπου τα ψάρια προετοιμάζονται για να δεχθούν χειρισμούς 9

10 (μεταφορές, διαλογές κτλ.) καλό είναι να χρησιμοποιούνται για την προετοιμασία του οργανισμού μεγάλες δόσεις της τάξης των 3-5 g/kg 8 ιχθυοτροφής επί τέσσερις τουλάχιστον ημέρες πριν το χειρισμό Ρυθμός διατροφής Η ποιότητα της ιχθυοτροφής (σύσταση, απορροφητικότητα, περιεχόμενη ενέργεια) επηρεάζει άμεσα το ρυθμό διατροφής των ψαριών. Έτσι, κάθε εταιρεία ιχθυοτροφών προτείνει τους δικούς της πίνακες διατροφής. Στον πίνακα 3 δίνεται ένα παράδειγμα των ρυθμών διατροφής του λαβρακιού με μία δεδομένη ιχθυοτροφή. Πίνακας 3. Παράδειγμα πίνακα διατροφής για ιχθύδια τσιπούρας. Ημερήσιοι ρυθμοί διατροφής σε σχέση με το βάρος και τη θερμοκρασία. Βάρος(g) >0,6 Θερμοκρασία νερού εκτροφής <15 o C o C o C o C o C >28 o C Διανομή σύμφωνα με την όρεξη του ψαριού (συνήθως >5% του ζωντανού βάρους) 0,6-1,0 3, ,0 Τάϊσμα 1,0-3,0 3,0-8,0 ανάλογα με την όρεξη του ψαριού 2,8 2,4 3,0 2,7 3,2 2,9 3,0 2,7 8,0-15,0 2,2 2,5 2,7 2,5 15,0-35,0 1,8 2,0 2,2 2,0 Τάϊσμα ανάλογα με την όρεξη του ψαριού με τάση μείωσης Για κάθε μέγεθος, αυξανομένης της θερμοκρασίας, ο ημερήσιος ρυθμός διατροφής αυξάνεται ως εκείνη που αντιστοιχεί στη βέλτιστη δυνατότητα αύξησης. Σε μεγαλύτερες θερμοκρασίες μειώνεται εξαιτίας μεταβολικής αποδιοργάνωσης του οργανισμού και πολύ περισσότερο που σε αυτές τις θερμοκρασίες ο παράγοντας οξυγόνο μπορεί να είναι περιοριστικός. Αυξανομένου του μέσου μεγέθους των εκτρεφόμενων ψαριών, ο ημερήσιος ρυθμός διατροφής μειώνεται σταδιακά Συντελεστής μετατρεψιμότητας τροφής O συντελεστής μετατρεψιμότητας ορίζεται, όπως είναι γνωστό, ως η ποσότητα της καταναλούμενης τροφής σε kg (ξηρό βάρος), η οποία χρησίμευσε για να παραχθεί 1kg ψαριού (νωπό βάρος). Ο συντελεστής αυτός εξαρτάται: από το στάδιο του ψαριού και γενικότερα τη φυσιολογική του κατάσταση, τη θερμοκρασία του νερού, η οποία καθορίζει τη μεταβολική δραστηριότητα του οργανισμού, την ποιότητα της τροφής, τον τρόπο ταΐσματος. Σε αυτά τα στάδια όπου η λήψη της τροφής γίνεται με ελάχιστες απώλειες και τα ψάρια διακρίνονται από υψηλό ρυθμό αύξησης, οι μετατρεψιμότητες είναι κοντά στη μονάδα (συνήθως από 0,7 ως 1,2). 8 Σε αντίθεση με τις περισσότερες βιταμίνες (λιποδιαλυτές), η βιταμίνη C είναι υδατοδιαλυτή, αποβάλλεται εύκολα και γενικά δεν έχει αναφερθεί κίνδυνος υπερβιταμίνωσης στα ψάρια. 10

11 2.3 Θνησιμότητες Η φυσιολογική θνησιμότητα στο στάδιο των ιχθυδίων συνήθως δεν υπερβαίνει το 25% ως το τέλος της εκτροφής. Οι σοβαρότερες θνησιμότητες έχουν σχέση με την εκδήλωση βακτηριώσεων, οι οποίες χαρακτηρίζονται αρχικά από εκθετική φάση απωλειών με μέγιστες τιμές κατά την 4 η έως 5 η ημέρα της εκδήλωσής τους. Τέτοια περίπτωση είναι η εμφάνιση δονακίωσης (Vibrio sp.) στα νεαρά λαβράκια. Αντίθετα, προσβολή από μιξοβακτήρια και παράσιτα έχει ως αποτέλεσμα την εκδήλωση συνήθως μικρού, αλλά σταθερού ρυθμού θνησιμοτήτων, οι οποίες πρέπει να αντιμετωπιστούν με λουτρά σε θεραπευτικές ουσίες. Η υγιεινή των εκτροφών διασφαλίζεται με τον καθημερινό σιφωνισμό των δεξαμενών και γενικώς τη διατήρηση της καθαρότητας του χώρου. 11

12 2.4 Κατανάλωση Οξυγόνου Κάθε είδος ψαριού, σε κάθε στάδιο ανάπτυξής του και σε κάθε θερμοκρασία, διακρίνεται από το δικό του ρυθμό κατανάλωσης του οξυγόνου δια μέσου της αναπνευστικής του δραστηριότητας. Όπως ισχύει για όλους τους οργανισμούς, η κατανάλωση οξυγόνου ανά kg βάρους είναι μεγαλύτερη στα μικρόσωμα ζώα απ ότι στα ογκωδέστερα. Ο ρυθμός της αναπνοής γίνεται υψηλότερος, αυξανομένης της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος 9, του επιπέδου δραστηριότητας και του επιπέδου στρες 10 του ψαριού. Στους πίνακες 4 και 5 παρουσιάζονται συνοπτικά οι κύριες σχέσεις που αφορούν τον αναπνευστικό μεταβολισμό στα δυο κύρια εκτρεφόμενα είδη. Πίνακας 4. Κατανάλωση οξυγόνου από ιχθύδια τσιπούρας σε διάφορα επίπεδα μεταβολισμού (LEMARIE & GASSET, 1990). W=Μέσο Ατομικό Βάρος σε g, Τ=θερμοκρασία σε o C. Συνθήκες Μεταβολισμού Μέσο ατομικό βάρος (W σε g) Θερμοκρασία (σε o C) Κατανάλωση οξυγόνου (D.O. σε mgo 2/ώρα/ kg ζωντανού βάρους) Συνθήκες μέσου ημερήσιου μεταβολισμού ,4142xT 2,1228 xw -0, ,81x10 0,0232T xw -0,2829 Νηστεία ,56x10 0,024T xw -0,2869 Έντονη κολύμβηση Μετά το γεύμα ,74x10 0,0263T xw -0,2479 1,3xD.O. ημερήσια Σχέση D.O.-ΗΔΤ (Ημερήσια Δόση Τροφής) 80,9+(77,5xΗΔΤ) 9 H θερμοκρασία του νερού έχει πολύ σημαντική επίδραση στις ανάγκες σε οξυγόνο κάθε είδους ψαριού, καθώς πρόκειται για ποικιλόθερμο οργανισμό. Μείωση της θερμοκρασίας του νερού έχει ως αποτέλεσμα ίση περίπου μείωση της θερμοκρασίας του σώματος. Οι μεταβολικές δραστηριότητες μειώνονται ανάλογα, το ίδιο και οι ανάγκες σε οξυγόνο. Επιπλέον υπάρχει μια βέλτιστη και μια ανώτατη (maximum) θερμοκρασία όπου το κάθε ψάρι ζει και αναπτύσσεται. Στη βέλτιστη θερμοκρασία η κατανάλωση οξυγόνου είναι μεγάλη εξαιτίας του προκύπτοντος υψηλότερου ρυθμού σωματικής αύξησης και της αύξησης της κινητικής δραστηριότητας του ψαριού. Συνεχιζόμενη αύξηση της θερμοκρασίας, πάνω από τη βέλτιστη τιμή της, προκαλεί στρες, με αποτέλεσμα πολύ μεγαλύτερη αύξηση της κατανάλωσης οξυγόνου. Αυτό συμβαίνει, γιατί οι καταστάσεις στρες κινητοποιούν τα αμυντικά συστήματα του οργανισμού, τα οποία καταναλώνουν επίσης πολύ οξυγόνο. 10 Σε περιπτώσεις εκφοβισμού ή ταλαιπωρίας των ψαριών (μεταφορές, διαλογές κτλ.), το παραγόμενο στρες αυξάνει σημαντικά τις ανάγκες του οργανισμού σε οξυγόνο, ανεξάρτητα από τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος. 12

13 Πίνακας 5. Κατανάλωση οξυγόνου από το λαβράκι, κατηγορίας μεγέθους g, σε διάφορα επίπεδα μεταβολισμού (LEMARIE & GASSET, 1990). W=Μέσο Ατομικό Βάροςσε kg, Τ=θερμοκρασία σε o C. Συνθήκες Μεταβολισμού Θερμοκρασία (σε o C) Κατανάλωση οξυγόνου (D.O. σε mgo 2/ώρα/ kg ζωντανού βάρους, W σε kg) Συνθήκες μέσου ημερήσιου μεταβολισμού ,9883xW -0,2209 xt 1, ,4276xW -0,2311 xt 0,8803 Νηστεία ,5232xW -0,23 xt 0,8129 Έντονη κολύμβηση ,1773xW -0,2256 xt 1, ,7983xW -0,2433 xt 1,0951 Μετά το γεύμα 1,1 ως 1,3x D.O. 24ωρης Σχέση D.O.--ΗΔΤ (Ημερήσια Δόση Τροφής) 219,43xΗΔΤ 0, Ιχθυοπυκνότητα και ρυθμός ανανέωσης νερού στις δεξαμενές Διάφορες ιχθυοπυκνότητες μπορούν να εφαρμοστούν στο στάδιο της προπάχυνσης, ανάλογα με: το ρυθμό ανανέωσης του νερού της δεξαμενής, τη χρησιμοποίηση ή όχι καθαρού οξυγόνου στο μέσο της εκτροφής. Οι αρχικές ιχθυοφορτίσεις στο στάδιο της προπάχυνσης είναι της τάξης του 0,25 ως 1 kg/m 3, ενώ οι τελικές κυμαίνονται στα επίπεδα των 7-10 kg/m 3. Οι σχέσεις παροχής νερού και ιχθυοφόρτισης όπως προτείνονται από το IFREMER 11 είναι οι εξής: για ιχθυοφορτίσεις της τάξης του 1,5 kg/m 3 εφαρμόζονται παροχές της τάξης του 0,5 m 3 /kg/ώρα, για ιχθυοφορτίσεις της τάξης των 15 kg/m 3 εφαρμόζονται παροχές της τάξης του 1,25 m 3 /kg/ώρα. Οι ιχθυοφορτίσεις μπορούν όμως να φτάσουν και σε υψηλότερα επίπεδα, αν χρησιμοποιηθεί σε μόνιμη βάση καθαρό οξυγόνο. Κατά το σχεδιασμό για τον υπολογισμό της κατάλληλής ιχθυοφόρτησης σε σχέση με τον ρυθμό ανανέωσης του νερού ή αντίστροφα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι: Στην περίπτωση όπου η δεξαμενή εκτροφής δέχεται το φυσικά οξυγονωμένο νερό, οι ανάγκες σε οξυγόνο καθορίζουν τον απαιτούμενο ρυθμό ανανέωσης του νερού. 11 Γαλλικό Ινστιτούτο Εκμετάλλευσης των Θαλάσσιων Πόρων 13

14 Αν το νερό της παροχής είναι τεχνητά οξυγονωμένο π.χ. σε επίπεδα των 20 ppm, τότε με την ίδια παροχή, η ιχθυοφόρτιση μπορεί να αυξηθεί σημαντικά (περίπου 3 φορές). Όμως σε αυτή την περίπτωση, ο παράγοντας που καθίσταται περιοριστικός είναι ο ρυθμός της παραγόμενης από τα ψάρια αμμωνίας βάσει του οποίου πρέπει να υπολογίσουμε τον επακριβώς απαιτούμενο ρυθμό ανανέωση του νερού της δεξαμενής. Έτσι, ένας τέτοιος σχεδιασμός πρέπει να στηρίζεται σε κατάλληλα επιστημονικά δεδομένα. Οι βιβλιογραφικές αναφορές για τα θαλασσινά ψάρια δίνουν ρυθμούς κατανάλωσης οξυγόνου μεταξύ 200 και 900 mgo 2 /kg ψαριού/ώρα και ρυθμούς παραγωγής αμμωνίας μεταξύ 10 και 50 mgν-νη 4 /kg ψαριού/ώρα. Για την παραγωγή οι προβλέψεις πρέπει να είναι βασισμένες στα συντηρητικά επίπεδα: ρυθμός κατανάλωσης οξυγόνου της τάξης των 800 mgo 2 /kg ψαριού/ώρα, ρυθμός παραγωγής αμμωνίας της τάξης των 30 mgν-νη 4 /kg ψαριού/ώρα. Με βάσει αυτές τις παραδοχές, είναι δυνατόν να υπολογιστούν οι ρυθμοί ανανέωσης των νερών που μπορούν να υποστηρίξουν δεδομένες ιχθυοφορτίσεις, λαμβάνοντας φυσικά υπ όψη το ελάχιστο ανεκτό όριο συγκέντρωσης οξυγόνου μέσα στη δεξαμενή, το οποίο πρέπει να είναι πάνω από 4,5 ppm και το μέγιστο ανεκτό όριο συγκέντρωσης αμμωνίας, το οποίο δεν πρέπει να ξεπερνά το 0,5 ppm σε ph 8, Σκελετικές δυσμορφίες Οι γνωστότερες παραμορφώσεις στα ψάρια αφορούν τις δυσπλασίες της σπονδυλικής στήλης, ιδιαίτερα σε ψάρια τα οποία στερούνται νηκτικής κύστης. Όμως δυσμορφίες της σπονδυλικής στήλης και άλλων σκελετικών στοιχείων παρουσιάζονται και σε άλλα ψάρια, οφειλόμενες σε διάφορους παράγοντες, όπως: στις συνθήκες θερμοκρασίας του περιβάλλοντος κατά τα οντογενετικά τους στάδια, στη χρόνια έλλειψη ορισμένων θρεπτικών στοιχείων από τη διατροφή τους, στις υδροδυναμικές συνθήκες της δεξαμενής εκτροφής. Σήμερα, οι γνώσεις που υπάρχουν και η συσσωρευμένη εμπειρία της ζωοτεχνίας παραγωγής των ιχθυδίων, μπορούν να εγγυηθούν την ποιότητα του παραγόμενου γόνου στους ιχθυογεννητικούς σταθμούς. Στο κεφάλαιο αυτό θα περιοριστούμε στις πλέον συχνά απαντούμενες δυσμορφίες των ιχθυδίων στους ιχθυογεννητικούς σταθμούς. Στον πίνακα 6 περιγράφονται οι διάφορες κατηγορίες σκελετικών δυσμορφιών σε γόνους τσιπούρας και λαυρακιού, το μέγεθος (ή η ηλικία) διάγνωσης, οι επιπτώσεις τους στην ανάπτυξη των ψαριών και η αποδεδειγμένη ή πιθανολογούμενη αιτία τους. 14

15 Πίνακας 6. Κατάταξη σκελετικών δυσπλασιών ιχθυδίων θαλασσινών ειδών (από ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟ et al., 199, τροποποιημένο) ΣΚΕΛΕΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ Λόρδωση "Κοντό" κεκαμμένο βραγχιακό επικάλυμμα ή Στένωση, κάμψη ή διπλή ανάπτυξη του ουραίου πτερυγίου. Σύντηξη σπονδύλων "Αιματική" κάμψη σπονδυλικής στήλης Προγναθισμός, Crossbite Απουσία ραχιαίου ή κοιλιακού πτερυγίου ΜΕΓΕΘΟΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ (ολικό μήκος σε mm) 5,0-8,0 (νύμφες 15 περίπου ημερών) 12,0-13,0 6,0-7,5 13,0 15,0 Ιχθύδια (μεγαλύτερα των 40 ημερών 13 ) 15,0 10,0-15,0 ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Αλλοιωμένη εμφάνιση εξωτερική Μειωμένος ρυθμός αύξησης Αυξημένη θνησιμότητα κατά την αποκοπή Αλλοιωμένη εμφάνιση Μειωμένοι αύξησης 12 εξωτερική ρυθμοί Αυξημένη θνησιμότητα κατά την αποκοπή Αλλοιωμένη εμφάνιση Δευτερογενής σκολίωση Αλλοιωμένη εμφάνιση εξωτερική λόρδωση, εξωτερική Αλλοιωμένη εξωτερική εμφάνιση και μειωμένοι ρυθμοί αύξησης στο λαυράκι εάν η γωνία εκτροπής είναι >35 ο 14. Μειωμένοι ρυθμοί αύξησης στην τσιπούρα. Αλλοιωμένη εμφάνιση Μειωμένος αύξησης 15 Αλλοιωμένη εμφάνιση εξωτερική ρυθμός εξωτερική ΑΙΤΙΕΣ Μη λειτουργική δευτερογενής νηκτική κύστη Πιθανή έλλειψη βιταμίνης C Άγνωστες Έλλειψη βιταμίνης C? Έντονες υδροδυναμικές συνθήκες κατά την αποκοπή Άγνωστες Άγνωστες Οι δυο τύποι σκελετικών δυσμορφιών οι οποίοι έχουν μελετηθεί επαρκώς ώστε να είναι δυνατόν να προληφθούν είναι η λόρδωση και η "αιματική" κάμψη της σπονδυλικής στήλης, η οποία εμφανίζεται στο ουραίο τμήμα των ψαριών με μεγαλύτερη συχνότητα στον 17 ο ως 19 ο σπόνδυλο. 12 Η μείωση του ρυθμού αύξησης σε ψάρια με κοντά βραγχιακά επικαλύμματα έχει αποδειχθεί και σε παλαιότερες εργασίες (CHATAIN, 1992). 13 (CHATAIN, 1992). 14 (CHATAIN, 1992) 15 Η μείωση του ρυθμού αύξησης σε ψάρια με προγναθισμό έχει καταγραφεί στην εργασία της CHATAIN (1992). 15

16 2.6.1 Λόρδωση Η νηκτική κύστη είναι το όργανο που βοηθά το ψάρι στην πλεύση και στις κατακόρυφες μετακινήσεις του. Η απουσία της συνεπάγεται τη δημιουργία έντονης λόρδωσης στο κέντρο περίπου της σπονδυλικής στήλης (σε σχήμα V) καθώς το ψάρι προσπαθεί να ανυψωθεί στη στήλη του νερού με τη βοήθεια πολύ έντονων κολυμβητικών κινήσεων των μυών του. Το δυσμορφικό ψάρι δεν είναι εμπορεύσιμο εξαιτίας: της εμφάνισής του που αποτρέπει τον καταναλωτή, της μειωμένης αύξησης και της κακής μετατρεψιμότητας που χαρακτηρίζει την εκτροφή του (εξαιτίας της υποχρεωτικής συνεχούς κίνησής του). Τα δυσμορφικά άτομα πρέπει να διαχωρίζονται από τον πληθυσμό πριν διατεθούν στην αγορά. Αυτό επιτυγχάνεται με τη διαδικασία της «επίπλευσης» (γνωστή και ως «έλεγχος επίπλευσης»), κατά την οποία το ψάρι ναρκώνεται σε μια δεξαμενή με νερό υψηλής αλατότητας (πάνω από 55 ο / οο ). Η παρουσία της νηκτικής κύστης βοηθά το ναρκωμένο ψάρι να επιπλεύσει στην επιφάνεια της δεξαμενής και να μεταφερθεί εύκολα στο νέο του περιβάλλον. Αν και η παρουσία νηκτικής κύστης μπορεί να διαπιστωθεί ήδη από τη δεύτερη εβδομάδα της ζωής του ψαριού, ο έλεγχος επίπλευσης δεν πρέπει να γίνεται πριν όλα τα άτομα του πληθυσμού περάσουν το στάδιο της μεταμόρφωσης. Αυτό, γιατί η νύμφη είναι εφοδιασμένη με το λεγόμενο πρωταρχικό πτερύγιο, το οποίο εκτείνεται κατά μήκος ολόκληρου του περιγράμματος της νύμφης και τη βοηθά στην επίπλευσή της "Αιματική" κάμψη σπονδυλικής στήλης Πρόκειται για δυσμορφία εξαιτίας της κάμψη της σπονδυλικής στήλης στους σπόνδυλους του ουραίου μίσχου, με μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης στον 9 ο ως τον 11 ο. Τα πρώτα σημάδια αυτής της δυσπλασίας μπορούν να παρατηρηθούν μετά την 65 η ημέρα στο στερεοσκόπιο, καθώς το ιχθύδιο είναι ακόμη διαφανές. Μετά το χρωματισμό του σώματος στα μεγαλύτερα μεγέθη, το ακριβές ποσοστό των παραμορφώσεων δεν είναι δυνατόν να διαπιστωθεί οπτικά, παρά μόνο με μαστογραφία. Τα έντονα τοπικά ρεύματα μέσα σε μια δεξαμενή είναι κατά μεγάλο μέρος υπεύθυνα για τις παραμορφώσεις αυτές, ειδικότερα στα μεγέθη 0,5 ως 2 g, μεγέθη στα οποία διαπιστώνεται επιδείνωση της παραμόρφωσης. Η εξουδετέρωση των τοπικών ρευμάτων μιας δεξαμενής είναι δυνατή με τη χρησιμοποίηση απλής συσκευής που εφαρμόζεται στην παροχή του νερού της δεξαμενής. Με αυτόν τον τρόπο η πιθανότητα εμφάνισης της δυσπλασίας στα ιχθύδια μειώνεται κατά 85%. Τα ψάρια, τα οποία χαρακτηρίζονται από τέτοιου τύπου δυσμορφία δεν μπορούν να απομακρυνθούν από τον πληθυσμό. Οι επιπτώσεις αυτών των οστικών δυσμορφιών δεν είναι ίδιες στα δύο είδη. Στην περίπτωση του λαβρακιού η δυσμορφία αυτή είναι αντιστρέψιμη: διαπιστώνεται μείωση του ποσοστού αυτού του τύπου των ανωμαλιών μετά τα 3g. Αυτή η θετική εξέλιξη γίνεται με υψηλό ρυθμό μετά το βάρος των 10g και αφορά άτομα, τα οποία παρουσιάζουν γωνία παραμόρφωσης σε σχέση με τον άξονα της σπονδυλικής στήλης, μικρότερη από 35 ο (CHATAIN, 1992). Οι παραμορφώσεις αυτού του τύπου δεν έχουν επίδραση στην ατομική του αύξηση, ούτε στην εμπορευσιμότητα του τελικού προϊόντος. Αντίθετα εάν η παραμόρφωση σχηματίζει γωνία μεγαλύτερη των 35 ο, η ανωμαλία δεν είναι αντιστρέψιμη, είναι ορατή από την εν γένει εμφάνιση του ψαριού και ο ρυθμός αύξησης είναι χαμηλός, επηρεάζοντας αρνητικά την εμπορευσιμότητα των ψαριών. 16

17 Αντίθετα από το λαβράκι, στην περίπτωση της τσιπούρας δεν συμβαίνει η ίδια εξέλιξη 16 : τα ποσοστά δυσμορφιών δε φαίνεται να διαφοροποιούνται με την αύξηση του μεγέθους, ενώ οι σκελετικές δυσμορφίες επηρεάζουν σαφώς την ανάπτυξη του ψαριού. 2.7 Διαλυμένο οξυγόνο Συγκεντρώσεις του οξυγόνου μικρότερες των 3 ppm δεν είναι γενικά ανεκτές από τα ψάρια. Συγκεντρώσεις μεταξύ 3 και 5 ppm είναι ανεκτές από ορισμένα είδη ψαριών για μικρές περιόδους, ενώ αντίθετα επιτρέπουν τη διαβίωση άλλων ειδών για απεριόριστο χρονικό διάστημα. Συγκεντρώσεις πάνω από 5 ppm θεωρούνται ικανοποιητικές για τη διαβίωση των ψαριών, εφόσον οι άλλες περιβαλλοντικές παράμετροι βρίσκονται σε επιτρεπτά επίπεδα. Εάν υπάρχει δυνατότητα αυτόματου ελέγχου της οξυγόνωσης του νερού 17, τότε είναι προτιμότερο να διατηρείται το διαλυμένο οξυγόνο σε επίπεδα % του επιπέδου κορεσμού, καθώς έχει αποδειχθεί ότι καλές συνθήκες οξυγόνωσης έχουν θετική επίδραση στο ρυθμό αύξησης και τη μετατρεψιμότητα. 16 Η επαναφορά του ψαριού (πλήρης ή μερική) στη φυσιολογική του μορφολογία, σχετίζεται μάλλον με το βαθμό οστεοποίησης του μέχρι τότε χόνδρινου και πολύ εύκαμπτου σκελετού του ψαριού. Ίσως εκεί να βρίσκεται και ο λόγος, για τον οποίο δεν υπάρχει ανάλογη βελτίωση στην περίπτωση της τσιπούρας ο σκελετός της οποίας, λόγω της βιολογία της, οστεοποιείται πολύ γρήγορα. 17 Σε ένα σύστημα αυτόματου ελέγχου, το οξυγόνο κάθε δεξαμενής ελέγχεται σε συνεχή βάση από έναν αισθητήρα (ηλεκτρόδιο οξυγόνου), τοποθετημένο σε μια περιοχή της δεξαμενής μακριά από την παροχή. Ο αισθητήρας δίνει ηλεκτρονικά πληροφορίες σε έναν πίνακα ελέγχου ο οποίος με τη σειρά του δίνει εντολή, σε περίπτωση χαμηλών τιμών διαλυμένου οξυγόνου, να ενεργοποιηθούν (με αυτόματες ηλεκτροβάνες) πρόσθετες παροχές οξυγόνου στο σύστημα οξυγόνωσης του νερού, ενώ σε ακόμη χαμηλότερες να σημάνει συναγερμός. Αυτές οι αυτοματοποιήσεις κρίνονται αναγκαίες, γιατί οι σύγχρονες ιχθυοκαλλιέργειες χαρακτηρίζονται από πολύ μεγάλες ιχθυοφορτίσεις και επομένως από πολύ μικρούς χρόνους αυτοδυναμίας σε περίπτωση βλάβης του μηχανολογικού εξοπλισμού. Σε μια τέτοια περίπτωση θα πρέπει να υπάρχει μηχανισμός που να επιτρέπει αυτόματα την κατευθείαν διανομή οξυγόνου μέσα στις δεξαμενές εκτροφής (με "αερόπετρες") από τη δεξαμενή αποθήκευσης υγρού οξυγόνου. Πρόκειται βέβαια για προσωρινή λύση έκτακτης ανάγκης (emergency), ώσπου να διορθωθεί η βλάβη. 17

18 3 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ CHATAIN B., La belle et la bête. Anomalies morfoanatomiques du bar et de la daurade. Aqua-Revue, no 45, p DIVANACH P., N.PAPANDROULAKIS, P.ANASTASIADIS, G.KOUMOUNDOUROS & M.KENTOURI, Effect of water currents during postlarval and nursery phase on the development of skeletical deformities in sea bass (Dicentrarchus labrax L.) with functional swimbladder. Aquaculture, 156, p ΚΕΝΤΟΥΡΗ Μ.,1990, Η εκτροφή του Λαβρακιού και της Τσιπούρας. Σημειώσεις Σεμιναρίου: Επιμόρφωση-Εξειδίκευση στην Υδατοκαλλιέργεια Τσιπούρας-Λαβρακιού. Ηράκλειο, σελ.79 ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ Γ., P. DIVANACH & Μ. ΚΕΝΤΟΥΡΗ, Σκελετικές παραμορφώσεις στις ιχθυοκαλλιέργειες: Ανάπτυξη, έγκαιρη Διάγνωση, Γενεσιουργοί Παράγοντες και Επιπτώσεις επί του τελικού προϊόντος. Αλιευτ. Νέα, Δεκ σελ LEMERIE G. & E.GASSET, Tri d alevins de loup et de daurade au stade juvénile (0,2-12 g). Equipe MEREA, rapport IFREMER, Station de Palavas. LEMERIE G. & E.GASSET, Consommation en oxygène chez le loup (Dicentrarchus labrax). Equipe MEREA, rapport IFREMER, Station de Palavas. LEMERIE G. & E.GASSET, Consommation en oxygène chez la daurade (Sparus aurata). Equipe MEREA, rapport IFREMER, Station de Palavas. 18

Επιδράση των υδατοκαλλιεργειών στο περιβάλλον

Επιδράση των υδατοκαλλιεργειών στο περιβάλλον Επιδράση των υδατοκαλλιεργειών στο περιβάλλον Παύλος Μακρίδης, επίκουρος καθηγητής Τμήμα Βιολογίας, Τομέας Βιολογίας Ζώων Πανεπιστήμιο Πατρών Τι είναι υδατοκαλλιέργειες; Η καλλιέργεια υδρόβιων οργανισμών,

Διαβάστε περισσότερα

Innovation Transfer Network for Mediterranean Mariculture - INTRANEMMA Deliverable 1 (b): Greek Survey Template

Innovation Transfer Network for Mediterranean Mariculture - INTRANEMMA Deliverable 1 (b): Greek Survey Template Innovation Transfer Network for Mediterranean Mariculture - INTRANEMMA Deliverable 1 (b): Greek Survey Template Το «INTRANEMMA» είναι Ευρωπαϊκό πρόγραμμα διά βίου μάθησης LDV - Leonardo Da Vinci - Μεταφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ- 1. ΜΗΝΙΑΙΑ ΑΥΞΗΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΡΟΦΗΣ. Σε μια μονάδα εκτροφής σε ιχθυοκλωβούς έγινε δειγματοληψία.

ΑΣΚΗΣΗ- 1. ΜΗΝΙΑΙΑ ΑΥΞΗΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΡΟΦΗΣ. Σε μια μονάδα εκτροφής σε ιχθυοκλωβούς έγινε δειγματοληψία. ΑΣΚΗΣΗ- 1. ΜΗΝΙΑΙΑ ΑΥΞΗΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΡΟΦΗΣ Σε μια μονάδα εκτροφής σε ιχθυοκλωβούς έγινε δειγματοληψία. Στον κλωβό δείγμα όπου υπάρχουν 12.450 λαβράκια προσδιορίσθηκε το μέσο βάρος και ήταν 30 g. Μετά

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών «ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΒΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΡΟΥΛΙΟΥ HYDROFLIES» ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ Υ ΑΤΟΚΑΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ Υ ΑΤΟΚΑΛΙΕΡΓΕΙΩΝ \ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ Υ ΑΤΟΚΑΛΙΕΡΓΕΙΩΝ Ερευνητικών Προγραµµάτων ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ 2005 Ανάπτυξη Τεχνολογιών Παραγωγής Καινοτόµων ιατροφής για εκτρεφόµενα είδη µεσογειακών ψαριών ( ΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΩΝ ΨΑΡΙΩΝ).

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή μοντέλων MERAMOD και ΜΟΜ στις μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας της ευρύτερης περιοχής

Εφαρμογή μοντέλων MERAMOD και ΜΟΜ στις μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας της ευρύτερης περιοχής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΙΚΑΠΑΒ «Ολική προσέγγιση για την αξιολόγηση της οικολογικής κατάστασης Εφαρμογή μοντέλων MERAMOD και ΜΟΜ στις μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας της ευρύτερης περιοχής Το Έργο με Αρ. Πρωτοκόλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΡΟΦΗ ΒΟΟΕΙΔΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΡΟΦΗ ΒΟΟΕΙΔΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ 52, 71305, ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ: 2810 360715 7 FAX: 2810 360718 info@irisbio.gr / www.irisbio.gr ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΡΟΦΗ ΒΟΟΕΙΔΩΝ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Βιο-αέριο? Το αέριο που παράγεται από την ζύµωση των οργανικών, ζωικών και φυτικών υπολειµµάτων και το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την

Διαβάστε περισσότερα

Protecure και Endosan. Protecure. Endosan

Protecure και Endosan. Protecure. Endosan Υγιεινό Φυσικό Προβιοτικό Protecure Endosan Protecure και Endosan Υγιεινό Φυσικό Προβιοτικό Τα νέα ϖροβιοτικά, Protecure και Endosan, ϖεριέχουν καλλιέργειες µικροοργανισµών γαλακτικού οξέος, είναι φυσικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΦΗΡΜΟΣΜΕΝΗΣ Υ ΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΑΞΙΑ ΙΧΘΥΩΝ ΚΑΙ ΕΥΕΡΓΕΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΠΟΣΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

TEI ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΧΘΥΟΚΟΜΙΑΣ - ΑΛΙΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ &

TEI ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΧΘΥΟΚΟΜΙΑΣ - ΑΛΙΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ & TEI ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΧΘΥΟΚΟΜΙΑΣ - ΑΛΙΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ & ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ Ηλεκρονικές σημειώσεις για την Παραγωγή Ιχθύων Γλυκού Νερού Επιμέλεια Περδικάρης Κώστας Ναθαναηλίδης Κοσμάς Γκούβα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΙΡΙΔΙΖΟΥΣΑΣ ΠΕΣΤΡΟΦΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΙΡΙΔΙΖΟΥΣΑΣ ΠΕΣΤΡΟΦΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΙΡΙΔΙΖΟΥΣΑΣ ΠΕΣΤΡΟΦΑΣ 1. Συστηματική κατάταξη Οικογένεια : Salmonidae Γένος : Oncorhynchus Είδος : Oncorhynchus mykiss (Walbaum 1792) Κοινό όνομα : Ιριδίζουσα πέστροφα,

Διαβάστε περισσότερα

Άνοιξε στις 20 Μαρτίου 2015 για 3η φορά το πρόγραμμα επιδότησης του επιχειρησιακού προγράμματος Αλιείας (ΕΠΑλΘ) με τίτλο Μετρο 2.1 «ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ».

Άνοιξε στις 20 Μαρτίου 2015 για 3η φορά το πρόγραμμα επιδότησης του επιχειρησιακού προγράμματος Αλιείας (ΕΠΑλΘ) με τίτλο Μετρο 2.1 «ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ». ΕΠΙΔΟΤΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ Άνοιξε στις 20 Μαρτίου 2015 για 3η φορά το πρόγραμμα επιδότησης του επιχειρησιακού προγράμματος Αλιείας (ΕΠΑλΘ) με τίτλο Μετρο 2.1 «ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ». Οι τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη διατροφή των κουνελιών. Πασχάλης Δ. Φορτομάρης Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ.

Εφαρμοσμένη διατροφή των κουνελιών. Πασχάλης Δ. Φορτομάρης Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ. Εφαρμοσμένη διατροφή των κουνελιών Πασχάλης Δ. Φορτομάρης Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ. Σημασία Μέσο συντήρησης, αύξησης, κυοφορίας, γαλακτοπαραγωγής Άμυνα οργανισμού Το σημαντικότερο στοιχείο της εκτροφής

Διαβάστε περισσότερα

Ψάρι ΠΗΓΑΣΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΨΑΡΙΟΥ & ΙΧΘΥΟΤΡΟΦΕΣ

Ψάρι ΠΗΓΑΣΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΨΑΡΙΟΥ & ΙΧΘΥΟΤΡΟΦΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΨΑΡΙΟΥ & ΙΧΘΥΟΤΡΟΦΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ Γεωπόνος Yδροβιολόγος (DEA) (DEA) ΠΗΓΑΣΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Α.Ε. Τι Είναι? Νωπό Αλίευμα που ως Είδος (Τσιπούρα ή Λαβράκι) κατατάσσεται μεταξύ των

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΟΝ ΣΠΟΡΟ, ΤΟ ΝΕΡΟ, ΤΟ ΛΙΠΑΣΜΑ ΠΛΟΥΣΙΟΤΕΡΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΣΠΟΡΑΣ (ΑΙΣΘΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΓΕΥΣΤΙΚΑ) ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΠΟΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΜΕ ΥΦΑΛΜΥΡΟ Η ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ESCAPE ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ Βασικές απαιτήσεις για τη διατροφή των αθλητών Τα τελευταία χρόνια οι αθλητικές επιδόσεις αυξάνονται αδιάκοπα. Η συνηθισμένη

Διαβάστε περισσότερα

Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών

Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών Διδάσκων: Δρ. Χρήστος Ε. Γεωργίου xgr@otenet.gr 3 η εβδομάδα μαθημάτων 1 Το περιεχόμενο της σημερινής ημέρας Συστήµατα προγραµµατισµού, ελέγχου και διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Η αύξηση της γαλακτοπαραγωγής Η μείωση του κόστους παραγωγής Η αύξηση της κερδοφορίας. Κατάλληλο ζωϊκό κεφάλαιο

Η αύξηση της γαλακτοπαραγωγής Η μείωση του κόστους παραγωγής Η αύξηση της κερδοφορίας. Κατάλληλο ζωϊκό κεφάλαιο Α Γ Ρ Ι Ν Ι Ο Υ Πρόκληση για κάθε εκτροφή προβάτων αποτελεί: Η αύξηση της γαλακτοπαραγωγής Η μείωση του κόστους παραγωγής Η αύξηση της κερδοφορίας Πως αντιμετωπίζουμε αυτήν την πρόκληση; Κατάλληλο ζωϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία!

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! Διαγώνισμα ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γενικής Παιδείας ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 15/3/2015 Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! ΘΕΜΑ Α Να αντιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ. aquabio.gr. ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ aquabio ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΛΥΜΑΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΜΕ ΚΛΑΣΣΙΚΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ. ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ aquabio SBR

ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ. aquabio.gr. ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ aquabio ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΛΥΜΑΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΜΕ ΚΛΑΣΣΙΚΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ. ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ aquabio SBR aquabio.gr Αντώνης Χουρδάκης & ΣΙΑ Ε.Ε. a.chourdakis@aquabio.gr Διδώς Σωτηρίου 15, Ηράκλειο, 71305 τηλ.: (+30) 2810 372 899 κιν.: (+30) 697 22 22 981 fax: (+30) 2810 372 901 ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ. Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης. Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ. Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης. Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΤΟΥ ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΥ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη Φ.Σάλτα Κύκλος αζώτου Κύκλος φωσφόρου Kύκλος πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο)

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο) Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο Αιγαίο) Δρ. Σοφία Γαληνού-Μητσούδη Αλεξάνδρειο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης Τμήμα Τεχνολογίας Αλιείας

Διαβάστε περισσότερα

aquabio.gr ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΤΕΓΑΝΗΣ ΔΕΞΑΜΕΝΗΣ (ΔΕΞ. ΒΟΘΡΟΥ) ΣΕ ΜΟΝΑΔΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΔΙΑΚΟΠΤΟΜΕΝΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ (SBR)

aquabio.gr ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΤΕΓΑΝΗΣ ΔΕΞΑΜΕΝΗΣ (ΔΕΞ. ΒΟΘΡΟΥ) ΣΕ ΜΟΝΑΔΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΔΙΑΚΟΠΤΟΜΕΝΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ (SBR) aquabio.gr Αντώνης Χουρδάκης & ΣΙΑ Ε.Ε. a.chourdakis@aquabio.gr Διδώς Σωτηρίου 15, Ηράκλειο, 71305 τηλ.: (+30) 2810 372 899 κιν.: (+30) 697 22 22 981 fax: (+30) 2810 372 901 aquabio SBR ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΤΕΓΑΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται :

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται : PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι πρωτεΐνες είναι τάξη θρεπτικών υλών με ιδιαίτερη σημασία για τους ζωντανούς οργανισμούς, γιατί αποτελούν την κύρια δομική ύλη τους. Περιεκτηκότητα μερικών τροφίμων σε

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το πρόβλημα της ιλύς. Η λύση GACS

Το πρόβλημα της ιλύς. Η λύση GACS Το πρόβλημα της ιλύς Κατά την επεξεργασία των υγρών αποβλήτων παράγονται ταυτόχρονα και ορισμένα παραπροϊόντα, όπως τα εσχαρίσματα, η άμμος, τα ξαφρίσματα και η περίσσεια ιλύς από τις δεξαμενές καθίζησης

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2001 ΚΩΔΙΚΑΣ ΟΡΘΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΕΚΔΟΣΗ 1 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΘΑΛΑΣΣΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2001 ΚΩΔΙΚΑΣ ΟΡΘΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΕΚΔΟΣΗ 1 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΘΑΛΑΣΣΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ 2. ΚΩΔΙΚΑΣ ΟΡΘΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ 2.1 Εισαγωγή Η Ορθή Πρακτική σε θέματα διαχείρισης ιχθυοπληθυσμών και περιβαλλοντικών θεμάτων θεωρείται απαραίτητη για την παραγωγή υψηλής ποιότητας τελικού προϊόντος. Βασικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών

ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΣ. Με την κλασσική έννοια, ως λίπασμα ορίζεται κάθε ουσία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ. Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ. Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός θηλασμός δίνεται στο μωρό ξένο γάλα χρησιμοποιώντας μπιμπερό. H επιλογή του κατάλληλου γάλακτος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΤΜΗΜΑ Γ2 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΣΤΟΛΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχουν περάσει περίπου 15 χρόνια από τη δημιουργία γενετικά τροποποιημένων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ

ΠΡΟΤΥΠΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ 3 ης ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ (ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ) Δ/ΝΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΜΗΜΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ - ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Αθήνα 2007 3 4 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Η μελέτη των αλληλεπιδράσεων του ανθρώπινου οργανισμού με τον περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Επίσης, κατά τη διάρκεια ασθένειας, φλεγμονής, χειρουργίου ή τραύματος οι ανάγκες μας σε ενέργεια αυξάνονται ανάλογα με την περίπτωση.

Δ. Επίσης, κατά τη διάρκεια ασθένειας, φλεγμονής, χειρουργίου ή τραύματος οι ανάγκες μας σε ενέργεια αυξάνονται ανάλογα με την περίπτωση. μεταβολισμός Μεταβολισμός είναι το σύνολο των χημικών και φυσικών αλλαγών που επιτρέπουν τη σωστή λειτουργία και ανάπτυξη του σώματος μας. Ο μεταβολισμός μας καθορίζει τις συνολικές ανάγκες μας σε ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικοί παράγοντες. και η επίδρασή τους στους ζωντανούς οργανισμούς

Περιβαλλοντικοί παράγοντες. και η επίδρασή τους στους ζωντανούς οργανισμούς Περιβαλλοντικοί παράγοντες και η επίδρασή τους στους ζωντανούς οργανισμούς Νερό Ολοι οι οργανισμοί αποτελούνται κατά μεγάλο ποσοστό από νερό ανεξάρτητα από το εάν ζουν σε χερσαία ή υδατικά περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΠΟΥΛΕΡΙΚΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ IRIS

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΠΟΥΛΕΡΙΚΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ IRIS ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ 52, 71305, ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ: 2810 360715 7 FAX: 2810 360718 info@irisbio.gr / www.irisbio.gr ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΠΟΥΛΕΡΙΚΑ ΕΚΔΟΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου αυτών στον οργανισμό. Οι βιταμίνες κατατάσσονται στην

Διαβάστε περισσότερα

<<Τρόφιμα:Tι τρώμε, πως παράγονται και τι προκαλούν;>>

<<Τρόφιμα:Tι τρώμε, πως παράγονται και τι προκαλούν;>> Ασφάλεια τροφίμων- Σήμανση / ετικέτες- μέλλον Ομάδα : Λεμονίδας και οι 4 Γαλατάς Βασίλης Καπούλα Βικτορία Μελετίδου Φωτεινή Μωυσίδου Στέλα Παπαστεφάνου

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρο 2.1 Υδατοκαλλιέργεια. Συνοπτική παρουσίαση

Μέτρο 2.1 Υδατοκαλλιέργεια. Συνοπτική παρουσίαση Μέτρο 2.1 Υδατοκαλλιέργεια Συνοπτική παρουσίαση Δράσεις 1. Αύξηση της παραγωγικής ικανότητας λόγω κατασκευής νέων μονάδων. Ίδρυση νέων μονάδων ειδών εμπορικής αξίας εδώδιμων και μη. Αύξηση της δυναμικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη εισήγησης σε σεµινάριο τεχνικών ασφαλείας του ΕΛΙΝΥΑΕ ΤΖΙΝΑΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Βιολογικοί

Διαβάστε περισσότερα

Κοσμάς Χριστούλας Αναπλ. Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Η αίσθηση του κρύου Το στρες που ασκείται από το ψύχος στον οργανισμό μας, κατά την έκθεση του ανθρώπου σε συνθήκες χαμηλής θερμοκρασίας περιβάλλοντος,

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Βιολογία Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Σειρά: Γενικό Λύκειο Θετικές Επιστήμες Νότα Λαζαράκη, Βιολογία Γ Λυκείου Γενικής Παιδείας Υπεύθυνος έκδοσης: Αποστόλης Αντωνόπουλος Θεώρηση κειμένου: Κυριάκος Εμμανουηλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση των διατροφικών επιπέδων βιταµίνης Α στην οστεολογική ανάπτυξη του λαβρακιού, Dicentrarchus labrax (Linnaeus, 1758)

Επίδραση των διατροφικών επιπέδων βιταµίνης Α στην οστεολογική ανάπτυξη του λαβρακιού, Dicentrarchus labrax (Linnaeus, 1758) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ «Οικολογία ιαχείριση και Προστασία Φυσικού Περιβάλλοντος» Επίδραση των διατροφικών επιπέδων βιταµίνης Α στην οστεολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΜΠΑΤΣΟΥΚΑΠΑΡΑΣΚΕΥΗ- ΜΑΡΙΑ ΞΑΝΘΗ 2010 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το νερό είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον της ανθρωπότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Προϋπολογισμός: 3.650.000 Ευρώ Φορέας υλοποίησης: Ελληνικός Οργανισμός Εξωτερικού Εμπορείου ΟΠΕ ΑΕ Χρηματοδότηση: Συγχρηματοδότηση από την Ελλάδα και

Προϋπολογισμός: 3.650.000 Ευρώ Φορέας υλοποίησης: Ελληνικός Οργανισμός Εξωτερικού Εμπορείου ΟΠΕ ΑΕ Χρηματοδότηση: Συγχρηματοδότηση από την Ελλάδα και Προϋπολογισμός: 3.650.000 Ευρώ Φορέας υλοποίησης: Ελληνικός Οργανισμός Εξωτερικού Εμπορείου ΟΠΕ ΑΕ Χρηματοδότηση: Συγχρηματοδότηση από την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS)

ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS) econteplusproject Organic.Edunet ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS) Δρ. Ευτυχία Ξυλούρη Φραγκιαδάκη Κτηνίατρος Υγιεινολόγος, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής Αγρ. Ζώων, Τμήμα Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Η εξαιρετική θρεπτική αξία της ψαρόσουπας, με ψάρια χαμηλής εμπορικής αξίας των ελληνικών θαλασσών

Η εξαιρετική θρεπτική αξία της ψαρόσουπας, με ψάρια χαμηλής εμπορικής αξίας των ελληνικών θαλασσών ΕΘΙΑΓΕ 10 / 11 Η εξαιρετική θρεπτική αξία της ψαρόσουπας, με ψάρια χαμηλής εμπορικής αξίας των ελληνικών θαλασσών Δέσποινα Στεργίου, Τεχνολόγος Τροφίμων Αντώνιος Τραγαντζόπουλος, Χημικός Γεώργιος Μόνιος,

Διαβάστε περισσότερα

Συχνές ερωτήσεις σχετικά µε το Bonvital Το προβιοτικό στην διατροφή των ζώων -Τι είναι το Bonvital; Το Bonvital είναι το νέο προβιοτικό ειδικά παρασκευασµένο για χοιρινά. Μπορεί να χρησιµοποιηθεί σε ισορροπιστές,

Διαβάστε περισσότερα

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το κρεας, γίνεται και χρήση άλλων αλατων όπως νιτρικών και νιτρωδών.

Διαβάστε περισσότερα

9 th Symposium on Oceanography & Fisheries, 2009 - Proceedings, Volume ΙΙ

9 th Symposium on Oceanography & Fisheries, 2009 - Proceedings, Volume ΙΙ -1090-9 th Symposium on Oceanography & Fisheries, 2009 - Proceedings, Volume ΙΙ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΕΠΙΠΕΔΩΝ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ Α ΣΤΗΝ ΟΣΤΕΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΛΑΒΡΑΚΙΟΥ, DICENTRARCHUS LABRAX (LINNAEUS, 1758)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

BIO OXIMAT. Ολοκληρωμένο Σύστημα Καθαρισμού Υγρών Αποβλήτων Και Ανάκτησης Νερού Πλύσης Για Πλυντήρια Οχημάτων

BIO OXIMAT. Ολοκληρωμένο Σύστημα Καθαρισμού Υγρών Αποβλήτων Και Ανάκτησης Νερού Πλύσης Για Πλυντήρια Οχημάτων BIO OXIMAT Ολοκληρωμένο Σύστημα Καθαρισμού Υγρών Αποβλήτων Και Ανάκτησης Νερού Πλύσης Για Πλυντήρια Οχημάτων Περιγραφή συστήματος BIO OXIMAT Το σύστημα BIO OXIMAT KP του οίκου ENEKA ACTIVA είναι μια ολοκληρωμένη

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων Ποιότητα Ορισµός Η έννοια της ποιότητας όπως αυτή ορίζεται από τον ιεθνή Οργανισµό Τυποποίησης (ISO) αναφέρεται στο σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος τα οποία του προσδίδουν τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. σύγχρονο ΜΑΪΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Θέμα Α.. Α.1. δ Α.2. β Α.3. γ Α.4. β Α.5. α. Θέμα Β. ασθενειών. ν. περιβάλλον. βλαπτικές

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. σύγχρονο ΜΑΪΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Θέμα Α.. Α.1. δ Α.2. β Α.3. γ Α.4. β Α.5. α. Θέμα Β. ασθενειών. ν. περιβάλλον. βλαπτικές Θέμα Α.. Α.1. δ Α.2. β Α.3. γ Α.4. β Α.5. α Θέμα Β. ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1

Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1 Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1 ΦΟΡΤΙΑ Υπό τον όρο φορτίο, ορίζεται ουσιαστικά το πoσό θερµότητας, αισθητό και λανθάνον, που πρέπει να αφαιρεθεί, αντίθετα να προστεθεί κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ - ΕΚΚΟΛΑΠΤΗΡΙΑ. Καθηγήτρια Μ. Κεντούρη Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα Βιολογίας

ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ - ΕΚΚΟΛΑΠΤΗΡΙΑ. Καθηγήτρια Μ. Κεντούρη Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα Βιολογίας ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ - ΕΚΚΟΛΑΠΤΗΡΙΑ Καθηγήτρια Μ. Κεντούρη Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα Βιολογίας Από το Εμβρυϊκό Στάδιο Οντογένεση Θαλάσσιων Ιχθύων και το Λεκιθοφόρο Nυμφικό Στάδιο Nευρομαστοί Οντογένεση Θαλάσσιων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα ΘΕΜΑ Α 1. γ 2. α 3. β 4. β 5. δ ΘΕΜΑ Β Β1. 1. Β 2. Α 3. Α 4. Β 5. Β 6. Α 7. Α 8. Β Β2. Η απάντηση βρίσκεται στη σελίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο. Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ.

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο. Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ. Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ. Θεσσαλίας Βασικές Έννοιες Δειγματοληψία Η δειγματοληψία αφορά στη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ Σειρά Α Ιούνιος 2014. (Το γραπτό αποτελείται από 7 σελίδες)

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ Σειρά Α Ιούνιος 2014. (Το γραπτό αποτελείται από 7 σελίδες) (Το γραπτό αποτελείται από 7 σελίδες) ΜΕΡΟΣ Α (60 Μονάδες) Να απαντήσετε και στις ΔΕΚΑ ερωτήσεις. Η κάθε ερώτηση βαθμολογείται με έξι μονάδες. 1. Η οικονομική κρίση στις μέρες μας έχει επηρεάσει την πλειοψηφία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΛΑΘΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ/-ΡΙΩΝ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΛΑΘΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ/-ΡΙΩΝ ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΛΑΘΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ/-ΡΙΩΝ Η επαρκής πρόσληψη όλων των θρεπτικών συστατικών αποτελεί τη βάση της προσφοράς της διατροφής στην επιτυχία του αθλητή. Βασίλης Μούγιος Καθηγητής βιοχηµείας της άσκησης http://users.auth.gr/mougios

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ Ο ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ Επιφάνεια: 2600 km 2 Μέγιστο βάθος: 450 m

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 10 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4)

Διαβάστε περισσότερα

"Έξυπνο σπίτι" ΚΝΧ και αντλίες θερμότητας (Α/Θ)

Έξυπνο σπίτι ΚΝΧ και αντλίες θερμότητας (Α/Θ) "Έξυπνο σπίτι" ΚΝΧ και αντλίες θερμότητας (Α/Θ) Η ιδανική λύση για οικονομική ψύξη και θέρμανση με δωρεάν ενέργεια από το περιβάλλον Από τους Νεκτάριο Βρυώνη, Ηλεκτρολόγο Μηχανικό, MSc ABB i-bus KNX Product

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μέρος Β Δρ. Ανδρέας Φλουρής Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ ΣΤΙΣ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ 2 ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κιτσούλης Ιωάννης Θεοδώρου Ζωή ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τμήμα Ηλεκτρολογίας

Κιτσούλης Ιωάννης Θεοδώρου Ζωή ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τμήμα Ηλεκτρολογίας Κιτσούλης Ιωάννης Θεοδώρου Ζωή ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τμήμα Ηλεκτρολογίας Εισαγωγή Ιστορική αναδρομή: Δημιουργία υπονόμων και αποχετευτικού συστήματος λόγω της ανάγκης απομάκρυνσης των λυμάτων. Εμφάνιση υποτυπωδών

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης

Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Στάση Σώματος Ο όρος σωστή στάση

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

>> Έλεγχος της ενέργειας

>> Έλεγχος της ενέργειας ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΑ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΥΣΙΜΑ Α ΝΤΛ ΙΕΣ Θ ΕΡΜ Ο Τ ΗΤ ΑΣ ΣΥΜΠΥΚΝΩΣΗ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ/ΑΕΡΙΟΥ GTU C 120 Λ Ε Β Η Τ Ε Σ Σ Υ Μ Π Υ Κ Ν Ω Σ Η Σ Π Ε Τ Ρ Ε Λ Α Ι Ο Υ ADVANCE Τεχνολογία συμπύκνωσης και... στο πετρέλαιο >>

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 9: Υγρά αστικά απόβλητα Διάθεση λυμάτων στο έδαφος (φυσικά συστήματα επεξεργασίας) (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ & ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΛΥΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Έβδομο Εξάμηνο

ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ & ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΛΥΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Έβδομο Εξάμηνο ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ & ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΛΥΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Έβδομο Εξάμηνο Διδάσκων: Ι. Κολέτσος Κανονική Εξέταση 2007 ΘΕΜΑ 1 Διαιτολόγος προετοιμάζει ένα μενού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΠΕΡΙΣΣΕΥΟΥΣΑΣ ΛΑΣΠΗΣ (ΠΑΡΑΤΕΤΑΜΕΝΟΣ ΑΕΡΙΣΜΟΣ) ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Η ΛΑΣΠΗ ΩΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΠΟΡΟΣ

ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΠΕΡΙΣΣΕΥΟΥΣΑΣ ΛΑΣΠΗΣ (ΠΑΡΑΤΕΤΑΜΕΝΟΣ ΑΕΡΙΣΜΟΣ) ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Η ΛΑΣΠΗ ΩΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΠΟΡΟΣ ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΠΕΡΙΣΣΕΥΟΥΣΑΣ ΛΑΣΠΗΣ (ΠΑΡΑΤΕΤΑΜΕΝΟΣ ΑΕΡΙΣΜΟΣ) 10 15tn ξηρής µάζας λάσπης ανά 1000 κατοίκους (15 20%DS) ανά έτος ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Ρυπαντικό φορτίο Οσµές (µερικές φορές) Παρουσία παθογόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτικά Προϊόντα Ιατροτεχνολογικά Προϊόντα Καλλυντικά Προϊόντα Βιοκτόνα Συμπληρώματα Διατροφής «Ειδική Διατροφή»: FSMP, αθλητών, παρασκευάσματα

Φαρμακευτικά Προϊόντα Ιατροτεχνολογικά Προϊόντα Καλλυντικά Προϊόντα Βιοκτόνα Συμπληρώματα Διατροφής «Ειδική Διατροφή»: FSMP, αθλητών, παρασκευάσματα Φαρμακευτικά Προϊόντα Ιατροτεχνολογικά Προϊόντα Καλλυντικά Προϊόντα Βιοκτόνα Συμπληρώματα Διατροφής «Ειδική Διατροφή»: FSMP, αθλητών, παρασκευάσματα για βρέφη και β βρεφικής ηλικίας, μεταποιημένες τροφές

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη γόνου & πληθυσμού στη διάρκεια του έτους

Ανάπτυξη γόνου & πληθυσμού στη διάρκεια του έτους Ποσότητα γόνου & ακμαίων μελισσών Μεταχείριση του μελισσιού κατά τη διάρκεια του έτους Ανάπτυξη γόνου & πληθυσμού στη διάρκεια του έτους Πληθυσμός Παραγωγική φάση Παράλληλη ανάπτυξη γόνος Μείωση γόνου

Διαβάστε περισσότερα