Εγχάραξη πολυμερών σε πλάσμα οξυγόνου για την κατασκευή και συγκόλληση μικρορευστομηχανικών διατάξεων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εγχάραξη πολυμερών σε πλάσμα οξυγόνου για την κατασκευή και συγκόλληση μικρορευστομηχανικών διατάξεων"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Εγχάραξη πολυμερών σε πλάσμα οξυγόνου για την κατασκευή και συγκόλληση μικρορευστομηχανικών διατάξεων Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης Επιβλέπων: Ευάγγελος Γογγολίδης Ερευνητής Α ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος ΑΘΗΝΑ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2008 Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 1

2 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Εγχάραξη πολυμερών σε πλάσμα οξυγόνου για την κατασκευή και συγκόλληση μικρορευστομηχανικών διατάξεων Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης Α.Μ.: ΜΜ114 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: Ευάγγελος Γογγολίδης, Ερευνητής Α ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ: Ευάγγελος Γογγολίδης, Ερευνητής Α ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος Αγγελική Τσερέπη, Ερευνήτρια Β ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος Τσάμης Χρήστος, Ερευνητής Α ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος Αγγελική Αραπογίαννη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΕΚΠΑ Νοέμβριος 2008 Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 2

3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός της εργασίας είναι η ανάπτυξη μεθόδων κατασκευής μικρορευστομηχανικών διατάξεων με έμφαση στην μέθοδο λιθογραφίας εγχάραξης κατευθείαν πάνω σε πολυμερή Η συγκεκριμένη εργασία χωρίζεται σε 3 κεφάλαια. Στο κάθε κεφάλαιο μετά την βιβλιογραφική επισκόπηση βρίσκονται οι πειραματικές διατάξεις και τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν και ακολουθούν τα πειραματικά αποτελέσματα. Στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται μελέτη εγχάραξης πολυμερών ( ελεύθερες επιφάνειες χωρίς δομές) σε πλάσμα οξυγόνου και συγκεκριμένα για τα υλικά PET [(πολύ) τερεφθαλικός αιθυλενεστέρας] και για το PS [(πολύ) στυρένιο]. Στόχος του συγκεκριμένου κεφαλαίου είναι η μελέτη των χαρακτηριστικών της εγχάραξης σε πλάσμα οξυγόνου, ώστε στην συνέχεια να γίνει εφαρμογή της μεθόδου στην κατασκευή μικρορευστομηχανικών διατάξεων μετά από λιθογραφία. Μελετώνται οι ρυθμοί εγχάραξης των υλικών, η μορφολογία της επιφάνειας σε μικροσκόπιο SEM και η γωνία επαφής νερού δηλαδή η διαβροχή της. Τα πειράματα γίνονται για δύο τύπους αντιδραστήρων πλάσματος ICP (Inductively Coupled Plasma) RIE (Reactive Ion Etcher) και στο τέλος του κεφαλαίου γίνεται σύγκριση των αποτελεσμάτων. Το δεύτερο κεφάλαιο πραγματεύεται την κατασκευή και την σφράγιση (συγκόλληση) μικρορευστομηχανικών διατάξεων από πολυμερή με διάφορες μεθόδους. Οι μέθοδοι που μελετώνται είναι: α) κατασκευή σφραγίδας από πυρίτιο και σχηματοποίηση του πολυμερούς με θέρμανση και πίεση (Hot embossing), β) σχηματοποίηση με λιθογραφία και εγχάραξη σε πλάσμα οξυγόνου. Μετά την κατασκευή των διατάξεων ακολουθεί περιγραφή των μεθόδων σφράγισης τους ώστε να στεγανοποιηθούν. Μελετώνται οι εξής μέθοδοι σφράγισης: α) θερμική συγκόλληση, β) θερμική συγκόλληση υποβοηθούμενη, με πλάσμα οξυγόνου γ) θερμική συγκόλληση υποβοηθούμενη με διαλύτες, δ) ελασματοποίηση. Τέλος στο τρίτο κεφάλαιο γίνεται εφαρμογή μιας από τις μεθόδους σφράγισης σε κανάλι κατασκευασμένο από πολυμερές SU-8 για σκοπό την σφράγιση ενός ενσωματωμένου αισθητήρα μέτρησης ροής, κατασκευασμένο επάνω σε FR-4 (PCB) (υλικό τυπωμένων κυκλωμάτων). ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ: Μικρορευστομηχανική, Πολυμερικές Μικρορευστομηχανικές διατάξεις, Εγχάραξη με πλάσμα οξυγόνου ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: Εγχάραξη, πλάσμα οξυγόνου, Μικρορευστομηχανικές διατάξεις Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 3

4 ABSTRACT The purpose of this work is to fabricate polymeric microfluidic devices using various technologies emphasizing a rather new approach namely direct lithography and plasma etching. The thesis is divided into 3 chapters. The first chapter is a plasma etching study of the following polymers (free surfaces without structures) in oxygen plasma: PET [(poly) ethylene terephthalate] and the PS [(poly) styrene]. The objective of this chapter is to study the characteristics of etching in oxygen plasma, and then apply the method for the fabrication of microfluidic devices. We measure etching rates of polymers, topography of the surface and wetting properties. Two types of reactors are used and compard namely ICP (Inductively Coupled Plasma) RIE (Reactive Ion Etcher). The second chapter deals with the fabrication and sealing of microfluidic devices on PET and PMMA. The fabrication methods compared are: a) hot embossing with a silicon master, b) lithography and plasma etching of the polymer. After the fabrication 4 methods of sealing are compared: a) thermal bonding, b) plasma and thermal bonding, c) thermal and solvent bonding, d) lamination films Finally in the third chapter one of the sealing methods is applied to seal a channel made of SU-8 polymer in order to embed a flow sensor, built on FR-4 (PCB) (material printed circuit boards). SUBJECT AREA: Polymer Microfluidics, KEY WORDS: Etching, oxygen plasma, Microfluidics Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 4

5 ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΓΧΑΡΑΞΗ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΣΕ ΠΛΑΣΜΑ ΟΞΥΓΟΝΟΥ 1.1 περίληψη του κεφαλαιου Διεργασίες πλάσματος για κατεργασία υλικών Το πλάσμα Εγχάραξη με πλάσμα: η έννοια της εγχάραξης Τροποποίηση πολυμερών σε πλάσμα οξυγόνου Τροποποίηση μορφολογική σε πλάσμα: τραχύτητα μετά την εγχάραξη Τροποποίηση χημική: μεταβολή διαβροχής (Υδροφοβικότητα υδρφιλικότητα) Βιβλιογραφική έρευνα εργασιών που αφορούν την εγχάραξη στο πλάσμα για PET και PS Πειραματικές διατάξεις, μέθοδοι χαρακτηρισμού δομών και υλικά Υλικά και διαλύτες που χρησιμοποιήθηκαν Πειραματική μελέτη Πειράματα εγχάραξης υπολογισμός ρυθμού εγχάραξης Μελέτη τοπογραφίας μετά την εγχάραξη Μελέτη της διαβροχής Σύγκριση αποτελεσμάτων παρατηρήσεις συμπεράσματα Σύγκριση ρυθμών εγχάραξης ανά αντιδραστήρα και υλικό Σύγκριση τοπογραφίας ανά αντιδραστήρα και υλικό Σύγκριση αποτελεσμάτων διαβροχής ανά αντιδραστήρα και υλικό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΗ ΜΙΚΡΟΡΕΥΣΤΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ 2.1 Περίληψη κεφαλαίου Εισαγωγή στις μικρορευστομηχανικές διατάξεις Μικρορευστομηχανική Υλικά κατασκευής μικρορευστομηχανικών διατάξεων Μέθοδοι κατασκευής μικρορευστομηχανικών διατάξεων...59 Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 5

6 2.2.4 Συγκόλληση μικρορευστομηχανικών διατάξεων Βιβλιογραφική έρευνα εργασιών που αφορούν τις μεθόδους κατασκευής μικρορευστομηχανικών διατάξεων με εν θερμό σφράγιση και συγκολλήσεων σε PET και PMMA Τεχνική κατασκευής καναλιών με εν θερμώ σφράγιση Τεχνική κατασκευής με εγχάραξη σε πλάσμα οξυγόνου Τεχνικές συγκόλλησης καναλιών Πειραματικές διατάξεις, μέθοδοι χαρακτηρισμού δομών και υλικά Υλικά και διαλύτες που χρησιμοποιήθηκαν Κατασκευή σφραγίδας πυριτίου για εν θερμό σφράγιση Λιθογραφία εγχάραξη Τοπογραφία σφραγίδας πυριτίου Κατασκευή μικρορευστομηχανικών διατάξεων με εν θερμώ σφράγιση Κατασκευή καναλιών με εν θερμώ σφράγιση Τοπογραφία καναλιού Προβλήματα που προέκυψαν κατά την διαδικασία της εν θερμό σφράγισης Κατασκευή μικρορευστομηχανικών διατάξεων με χρήση λιθογραφίας και την εγχάραξη πλάσματος οξυγόνου διαδικασία κατασκευής του καναλιού από PET Τοπογραφία χαρακτηρισμός διαστάσεων καναλιού Σύγκριση των δύο τεχνικών κατασκευής μικρορευστομηχανικών διατάξεων Συγκόλληση και στεγανοποίηση μικρορευστομηχανικών διατάξεων Θερμική συγκόλληση Θερμική συγκόλληση υποβοηθούμενη από πλάσμα οξυγόνου Θερμική συγκόλληση υποβοηθούμενη από διαλύτες Θερμική συγκόλληση με ελασματοποίηση Σύγκριση μεθόδων συγκόλλησης συμπεράσματα Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 6

7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΗ ΜΙΚΡΟΑΙΣΘΗΤΗΡΑ ΡΟΗΣ 3.1 Εισαγωγή Πειραματικές διατάξεις μέθοδοι χαρακτηρισμού δομώ και υλικά Κατασκευή του αισθητήρα ροής Κατασκευή ηλεκτροδίων αντιστάσεων καναλιού Συγκόλληση σφράγιση του καναλιού Μετρήσεις χαρακτηρισμός αισθητήρα ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ Συντομογραφίες Κατάλογος εικόνων Κατάλογος σχημάτων Κατάλογος πινάκων ΑΝΑΦΟΡΕΣ Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 7

8 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε στο Ινστιτούτο Μικροηλεκτρονικής του Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. «Δημόκριτος» υπό την εποπτεία και την καθοδήγηση του Δρ. Ε. Γογγολίδη. Ιδιαίτερα ευχαριστώ τον επιβλέποντα Ερευνητή Α Δρ. Ε. Γογγολίδη για το συνεχές ενδιαφέρον και την καθοδήγηση, καθώς και για την πλήρη συμπαράστασή του καθ όλη τη διάρκεια της εργασίας. Θερμά ευχαριστώ την Ερευνητή Β Δρ. Α. Τσερέπη, και την ομάδα αοτο εργαστήριο πλάσματος για την πολύτιμη βοήθειά τους. Τέλος θα ήθελα να ευχαριστήσω, τους γονείς μου για την αμέριστη συμπαράστασή τους (ηθική και υλική) όλα αυτά τα χρόνια των σπουδών μου Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 8

9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΓΧΑΡΑΞΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΣΕ ΠΛΑΣΜΑ ΟΞΥΓΟΝΟΥ 1.1 Περίληψη του κεφαλαίου Στο πρώτο κεφάλαιο της εργασίας γίνεται αναφορά στην εγχάραξη πολυμερικών υλικών σε πλάσμα οξυγόνου και τα μεταβολές παρουσιάσει η επιφάνεια των υλικών μετά την κατεργασία. Εξηγείται το πλάσμα και οι εφαρμογές που έχει στην εγχάραξη των πολυμερών. Επίσης αναφέρονται η έννοια της τραχύτητας και της διαβροχής και πως συνδυάζονται με την εγχάραξη στο πλάσμα στα πολυμερή. Ακόμη γίνεται και βιβλιογραφική έρευνα για τις εφαρμογές που έχει η εγχάραξη σε πλάσμα οξυγόνου στα πολυμερή Πολυστυρένιο (PS) και Πολύ (τερεφθαλικός αιθυλενεστέρας) (PET). Στο πειραματικό μέρος της παρούσας ενότητα θα γίνουν πειράματα εγχάραξης σε πλάσμα οξυγόνου των εξής υλικών: Πολυστυρένιο (PS) και Πολύ (τερεφθαλικός αιθυλενεστέρας) (PET). Μετρώνται σημαντικά μεγέθη όπως ο ρυθμός εγχάραξης ώστε να είναι γνωστός ο αντίστοιχος χρόνος που απαιτείται για να σχηματοποιηθεί μια δομή συγκεκριμένου βάθους στο υλικό. Ακόμη γίνεται έλεγχος της τοπογραφίας του υλικού μετά την εγχάραξη ώστε να παρατηρηθούν οι μεταβολές που έχει υποστεί η επιφάνεια. Αυτό είναι σημαντικό για τον λόγο ότι μετά την εγχάραξη ενός πλαστικού σε πλάσμα οξυγόνου σχηματίζεται τραχύτητα. Η τραχύτητα είναι κάτι το οποίο πρέπει να ελέγχεται ποσοτικά ανάλογα με την εφαρμογή που θα χρησιμοποιηθεί η επιφάνεια αργότερα. (Για παράδειγμα σε εφαρμογές προσρόφησης πρωτεϊνών σε τέτοιες επιφάνειες που έχουν κατεργαστεί σε πλάσμα οξυγόνου απαιτείται μεγάλη ανάπτυξη τραχύτητας). Ακόμα μετρώνται οι γωνίες επαφής της κατεργασμένης στο πλάσμα επιφάνειας συναρτήσει του χρόνου παραμονής της στο περιβάλλον. Σκοπός των μετρήσεων αυτών είναι να γίνει έλεγχος όσο αναφορά τον χρόνο που απαιτείτε ώστε η επιφάνεια να επιστρέψει στην αρχική της γωνία επαφής αυτή δηλαδή που είχε πριν την κατεργασία. Επομένως συνοψίζοντας τα συγκεκριμένο κεφάλαιο σκοπό έχει να κάνει αναφορά σε πειράματα εγχάραξης σε πλάσμα οξυγόνου για τα παραπάνω υλικά και να βγάλει συμπεράσματα για: Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 9

10 Βάθη και ρυθμούς εγχάραξης Τοπογραφία μετά την εγχάραξη Μετρήσεις της γωνίας επαφής μετά την εγχάραξη Όλα τα παραπάνω θα γίνουν κατά αντιστοιχία σε δύο αντιδραστήρες πλάσματος ICP και RIE για σύγκριση των αποτελεσμάτων όσο αναφορά τους ρυθμούς εγχάραξης αλλά και την τοπογραφία. Η σύγκριση γίνεται με στόχο να επιδειχθούν οι διαφορές των δύο αντιδραστήρων μέσα από τα αποτελέσματα στις επιφάνειες των πολυμερών. Στο κεφάλαιο αυτό επίσης θα γίνει περιγραφή του εξοπλισμού και των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν για τα πειράματα που θα ακολουθήσουν. 1.2 Διεργασίες πλάσματος για κατεργασία υλικών Η τεχνολογία των αερίων ηλεκτρικών εκκενώσεων πλάσματος βρίσκει ευρύτατη εφαρμογή στη μικροτεχνολογία. Σκοπός των διεργασιών πλάσματος είναι η εκλεκτική διάβρωση ή καλύτερα εγχάραξη (etching) υμενίων, δηλαδή η μεταφορά ενός σχήματος με μικρές διαστάσεις πάνω σε ένα υμένιο. Στην επόμενη παράγραφο γίνεται μια εισαγωγή στην έννοια του πλάσματος και στη διεργασία της τροποποίησης, δηλαδή της χημικής προσθήκης λειτουργικών ομάδων σε υλικά που εκτίθενται στο πλάσμα Το πλάσμα Ο όρος πλάσμα οφείλεται στον Langmuir, ο οποίος παρατηρώντας τις ηλεκτρικές εκκενώσεις σε αέρια όπως He, Ne, Ar, διαπίστωσε ότι αυτά λαμβάνουν οποιαδήποτε σχήμα (πλάθονται) [1]. Έτσι το 1929 χρησιμοποίησε την ελληνική λέξη πλάσμα για να περιγράψει το φαινόμενο αυτό. Το πλάσμα συνηθίζεται να αναφέρεται στην τέταρτη κατάσταση της ύλης. Είμαστε εξοικειωμένοι με τις τρεις πρώτες καταστάσεις, τη στερεά, την υγρή και την αέρια, επειδή βρίσκονται σε αφθονία γύρω μας, αλλά το πλάσμα, αν και βρίσκεται σε αφθονία στο σύμπαν εμφανίζεται στη γη μόνο κάτω υπό ορισμένες συνθήκες. Μερικά παραδείγματα όπου το πλάσμα είναι διαδεδομένο στην φύση είναι στην ιονόσφαιρα της γης, στην ηλιακή κορώνα, ενώ παράδειγμα πλάσματος ανθρώπινης κατασκευής είναι οι φωτεινές πινακίδες νέου. Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 10

11 Εικόνα 1 : Οι 4 καταστάσεις της ύλης στην φύση Εικόνα 2 : Μορφές πλάσματος Το πλάσμα δημιουργείται κατά την εφαρμογή υψηλής τάσης, συνήθως στην περιοχή των ραδιοσυχνοτήτων (RF Power), μέσα σε ένα αέριο που βρίσκεται σε θάλαμο υπό κενό, με ηλεκτρική εκκένωση. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μέσα στο θάλαμο ένα ηλεκτρικά ουδέτερο μίγμα από ηλεκτρόνια, ιόντα, φωτόνια, προϊόντα επανασύνδεσης και ουδέτερα σωματίδια (ελεύθερες ρίζες, άτομα) με την ταυτόχρονη εκπομπή λάμψης. Τα ενεργά σωματίδια που υπάρχουν στο πλάσμα φαίνονται στο παρακάτω σχήμα. Από τα προϊόντα αυτά, τα ελεύθερα ηλεκτρόνια είναι αυτά που ξεκινούν την διαδικασία του πλάσματος επειδή με την κινητική ενέργεια που αποκτούν και σε συνδυασμό με το γεγονός ότι είναι αρκετά ελαφρά, συγκρούονται συνεχώς με άλλα άτομα ή μόρια και αποκτούν μια υψηλή μέση ενέργεια πολλών ev (electron volts) που αντιστοιχούν σε δεκάδες χιλιάδες Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 11

12 βαθμούς πάνω από την θερμοκρασία του αερίου, η οποία είναι συνήθως λίγο υψηλότερη από τη θερμοκρασία περιβάλλοντος. Εικόνα 3 : Τα ενεργά σωματίδια που υπάρχουν σε ένα πλάσμα οξυγόνου Η υψηλή θερμοκρασία των ηλεκτρονίων επιτρέπει στις συγκρούσεις ηλεκτρονίων και μορίων να προκαλούν αντιδράσεις υψηλής θερμοκρασίας που δημιουργούν ελεύθερες ρίζες, ιόντα και άλλα ηλεκτρόνια, λόγω ιονισμού μέσα στο χαμηλής θερμοκρασίας ουδέτερο αέριο. Δημιουργώντας τα ίδια αντιδρώντα στοιχεία χωρίς πλάσμα θα απαιτούσε θερμοκρασίες στην περιοχή μεταξύ ~ ο Κ που θα κατάστρεφε τα οργανικά πολυμερή και πολλά ανόργανα φιλμ. Η συνύπαρξη ενός ψυχρού αερίου και των θερμών ηλεκτρονίων είναι αυτό που διαφοροποιεί τον αντιδραστήρα του πλάσματος από μια συμβατική θερμική διεργασία. Οι συγκρούσεις που γίνονται μέσα στο πλάσμα μπορεί να είναι ελαστικές ή ανελαστικές. Στις ελαστικές συγκρούσεις που συνήθως αποτελούν και την πλειοψηφία των συγκρούσεων μεταξύ ηλεκτρονίων και ατόμων ή μορίων, τα σωματίδια ανταλλάσουν ορμή και κινητική ενέργεια χωρίς να επηρεάζονται οι εσωτερικές τους καταστάσεις. Στις ανελαστικές συγκρούσεις αλλάζουν οι εσωτερικές καταστάσεις και τα σωματίδια που συμμετέχουν τοποθετούνται συνήθως σε διεγερμένες καταστάσεις. Αν η μέση ενέργεια των ηλεκτρονίων είναι μικρή για να προκαλέσει διέγερση, οι πιο πολλές συγκρούσεις ηλεκτρονίων και μορίων θα είναι ελαστικές και αυτό συμβαίνει συνήθως με τα ευγενή αέρια ενώ αντίθετα στα μοριακά αέρια ένα μεγαλύτερο μέρος των συγκρούσεων είναι ανελαστικές. Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 12

13 1.2.2 Εγχάραξη με πλάσμα: Η έννοια της εγχάραξης Τα πολυμερή εγχαράσσονται στο πλάσμα με οξυγόνο. Αυτό σημαίνει αφαίρεση του υλικού και μετατροπή του σε πτητικό CO, CO 2 κα άλλα στοιχεία. Λόγω της μεγάλης κινητικής ενέργειας των ηλεκτρονίων [2], όλες οι επιφάνειες που έρχονται σε επαφή με το περιβάλλον του πλάσματος (τοιχώματα, δείγματα) φορτίζονται αρνητικά με αποτέλεσμα τα θετικά ιόντα να επιταχύνονται και να πέφτουν κάθετα σε αυτές. Τα αρνητικά ιόντα τα οποία βρίσκονται σε μία πολύ χαμηλότερη θερμοκρασία και διαχέονται πιο δύσκολα είναι γενικά ανίκανα να διαφύγουν το πλάσμα και χάνονται αντίθετα σε συγκρούσεις επανασύνδεσης και απόσπασης. Οι ρίζες που σχηματίζονται μέσα στο πλάσμα αντιδρούν με την επιφάνεια του στρώματος με χημικό τρόπο ενώ τα ιόντα επιδρούν με μηχανικό τρόπο, μέσω της ιονοβολής. Η οπτική εκπομπή που παρατηρείται μέσα σε ένα πλάσμα είναι αποτέλεσμα των διεγερμένων ατόμων και μορίων που σχηματίζονται στο πλάσμα καθώς χάνουν την επιπλέον ενέργειά τους. Το μήκος κύματος της εκπομπής του φωτός είναι ικανό να σπάει και τους χημικούς δεσμούς και μπορεί να είναι χρήσιμο στην τροποποίηση κατά την επεξεργασία πολυμερικών υλικών. Οι βασικοί μηχανισμοί [3] που προκαλούν την τροποποίηση με πλάσμα είναι: i. Σπάσιμο δεσμών λόγω ιονοβολής: πρόκειται για φυσικό μηχανισμό μεταφοράς ορμής και μικρής ταχύτητας με τον οποίο το υλικό εκτινάσσεται από την επιφάνεια λόγω του βομβαρδισμού του με υψηλής ενέργειας ιόντα. ii. Χημική αντίδραση ή θερμική αντίδραση μεταξύ των ριζών και του υμενίου που τροποποιείται. Η αντίδραση είναι κλασική χημική αντίδραση της οποίας η ταχύτητα εξαρτάται από την θερμοκρασία. iii. Χημική αντίδραση υποβοηθούμενη από τα ιόντα: Τα ιόντα παρέχουν την απαιτούμενη κινητική ενέργεια ώστε, είτε να επιταχυνθεί ένα στάδιο της αντίδρασης είτε η τροποποίηση των προϊόντων. Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 13

14 Σχήμα 1 : Οι τρεις βασικοί μηχανισμοί της τροποποίησης με πλάσμα. 1.3 Τροποποίηση πολυμερών σε πλάσμα οξυγόνου Κατά την επεξεργασία σε πλάσμα [4] οι αντιδράσεις με ενεργές ρίζες και ιόντα είναι η σημαντικότερη διαδικασία για την τροποποίηση της επιφάνειας των πολυμερών. Αέρια όπως το οξυγόνο ενεργοποιούνται από το πλάσμα και αλληλεπιδρούν με τις πολυμερικές επιφάνειες με συνέπεια τη διαμόρφωση ομάδων όπως το υδροξύλιο, το καρβονύλιο και το καρβοξύλιο πάνω σε αυτές. Συνεπώς οι αντιδράσεις με ενεργές ρίζες και ιόντα που λαμβάνουν μέρος, οδηγούν σε μεγάλες αλλαγές στις ιδιότητες της επιφάνειας των πολυμερών, όπως για παράδειγμα η μετατροπή από υδροφοβική σε υδροφιλική επιφάνεια. Ένα πλεονέκτημα της επεξεργασίας με πλάσμα είναι ότι τροποποιεί ομοιόμορφα την επιφάνεια, χωρίς την επιρροή των ιδιοτήτων της υπόλοιπης μάζας του υλικού (bulk). Η δόμηση της τοπογραφίας των πολυμερών λαμβάνει χώρα στην κλίμακα του μικρομέτρου και του νανομέτρου και χρησιμοποιείται για τη βελτίωση της συγκόλλησης και της διαβροχής των πολυμερικών υμενίων καθώς και των οπτικών ιδιοτήτων της επιφάνειας. Οι τροποποιήσεις της τοπογραφίας με πλάσμα είναι μεγάλου ενδιαφέροντος σε πολλές εφαρμογές για τις βιοιατρικές (φακοί επαφής, μοσχεύματα) και τις οπτικές βιομηχανίες (ανάκλαση, απορρόφηση). Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 14

15 1.3.1 Τροποποίηση μορφολογική σε πλάσμα: Τραχύτητα μετά την εγχάραξη στο πλάσμα Μία τραχειά επιφάνεια μπορεί να οριστεί ως μια επιφάνεια με μη μηδενική διακύμανση ύψους με ύψος αναφοράς το μέσο όρο των υψών όλων των σημείων της επιφανείας. Σύμφωνα με τον ορισμό αυτό καμία επιφάνεια δεν μπορεί να είναι λεία τουλάχιστον σε ατομική κλίμακα. Στην επιστήμη της μικροτεχνολογίας η τραχύτητα [5] είναι από τους παράγοντες που επηρεάζει πολλά φαινόμενα, όπως την ταχύτητα μιας χημικής αντίδρασης που λαμβάνει χώρα σε μια επιφάνεια, την γωνία επαφής ενός σταγονιδίου σε μια τραχιά επιφάνεια, την γωνία Brewster και ελέγχει άμεσα πολλές φυσικές και χημικές ιδιότητες των υμενίων. Επιπρόσθετα η τραχύτητα εκφράζει την επιφανειακή αλλοίωση μέσα στο πλάσμα και την απόκλιση της από την ομαλή επιφάνεια και διαχωρίζεται στην επιφανειακή που έχει να κάνει με την ποιότητα της επιφάνειας και στην πλευρική που περιγράφει το πόσο τραχύ είναι το προφίλ των δομών. Η επιφάνεια που βρίσκεται εκτεθειμένη μέσα στο πλάσμα αρχίζει να ελαττώνεται και να γίνεται πιο τραχιά, παρουσιάζοντας κοιλάδες και κορυφές. Η απόσταση μεταξύ μιας κοιλάδας και μιας κορυφής η οποία τείνει να γίνεται μεγαλύτερη με μεγαλύτερους χρόνους κατεργασίας, περιγράφεται για κάθε χρονική στιγμή t, από τη μέση τετραγωνική τιμή της τραχύτητας ( rms ). Το rms υπολογίζεται αυτόματα από το AFM για όλη την περιοχή στην οποία γίνεται η σάρωση. Όταν αναφερόμαστε σε τραχύτητα στην παρούσα εργασία εννοούμε την μέση τετραγωνική τιμή της. Στην συγκεκριμένη εργασία λόγω μεγάλων χρόνων εγχάραξης η τραχύτητα παρατηρήθηκε από το μικροσκόπιο SEM και μετρήθηκε το RMS με μικροσκόπιο AFM Τροποποίηση χημική: μεταβολή διαβροχής (υδροφοβικότητα υδροφιλικότητα) Για τον καθορισμό του βαθμού υδροφοβικότητας που παρουσιάζεται από μια δεδομένη επιφάνεια, πρέπει να ληφθούν υπόψη δυο αντιτιθέμενες δυνάμεις, η δύναμη της συνοχής και η δύναμη της προσκόλλησης. Η σχέση μεταξύ αυτών των δυο δυνάμεων καθορίζει τη διαβροχή της επιφάνειας από το νερό. Σε μια υδρόφιλη επιφάνεια η δύναμη της προσκόλλησης είναι ισχυρότερη από τη δύναμη συνοχής και μια σταγόνα νερού θα καλύψει Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 15

16 γρήγορα την επιφάνεια. Κατά συνέπεια στις υδρόφοβες επιφάνειες η δύναμη συνοχής είναι κυρίαρχη, ενώ στις υδρόφιλες επιφάνειες η δύναμη προσκόλλησης είναι μεγαλύτερη και υπερνικά τη δύναμη συνοχής. Η σχέση της τραχύτητας - υδροφοβικότητας περιγράφηκε πριν από δεκαετίες από τον Wenzel [6] και τους Cassie και Baxter [4]. Περισσότερες πληροφορίες και εικόνες που εξηγούν τις παραπάνω ιδιότητες υπάρχουν στο πειραματικό μέρος του κεφαλαίου στην παράγραφο του εξοπλισμού. 1.4 Βιβλιογραφική έρευνα εργασιών που αφορούν την εγχάραξη στο πλάσμα για το Ps και το PET Α) PET Υπάρχουν πολλές εργασίες για το PET γύρω από την εγχάραξη στο πλάσμα. Γενικά όταν γίνεται εγχάραξη σε πλάσμα ενός υλικού αυτό που ενδιαφέρει είναι οι ρυθμοί εγχάραξης, η μεταβολή της τοπογραφίας και οι εφαρμογές. Έτσι και στα υλικά που μελετώνται στην συγκεκριμένη εργασία. Α1) Ρυθμοί εγχάραξης Οι ρυθμοί εγχάραξης που έχουν μετρηθεί για το PET ποικίλουν ανάλογα με το αέριο και τις συνθήκες πλάσματος (πίεση, ισχύς). Οι συνθήκες βέβαια έχουν να κάνουν και με τον τύπο του αντιδραστήρα. Σε πλάσμα με μείγμα αερίων ηλίου οξυγόνου οι ρυθμοί εγχάραξης είναι από 0,2 A/sec μέχρι 0,5 A/sec, ανάλογα με την πίεση και την τάση του δυναμικού πόλωσης[7]. Στην συγκεκριμένη εργασία οι ρυθμοί εγχάραξης είναι πολύ μικροί λόγω του πολύ ασθενούς πλάσματος που παράγεται. Παρατηρείται ότι η πίεση είναι σχετικά μεγάλη ενώ η τάσεις του δυναμικού πόλωσης πολύ μικρή. Επίσης στην συγκεκριμένη εργασία γίνεται αντιληπτό ότι έχουν χρησιμοποιηθεί δύο τύποι δυναμικού πόλωσης αρνητικό και θετικό οι οποίοι έχουν επιρροή στην ενέργεια των φορτισμένων σωματιδίων. Στο αρνητικό δυναμικό πόλωσης υπάρχει κίνηση των θετικών σωματιδίων προς το πολυήμερες αυξάνοντας έτσι τους ρυθμούς εγχάραξης. Στο θετικό δυναμικό πόλωσης συμβαίνει το αντίθετο και οι ρυθμοί εγχάραξης μειώνονται. Στο σχήμα 2 που ακολουθεί φαίνεται η σειρά των παραπάνω πειραμάτων. Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 16

17 Σχήμα 2: Ρυθμοί εγχάραξης PET σε πλάσμα ηλίου συναρτήσει αρνητικού και θετικό δυναμικού πόλωσης και τριών πιέσεων [7] Στην ίδια εργασία γίνεται αναφορά στις αλλαγές που υπάρχουν στον ρυθμό εγχάραξης ανάλογα με τις μεταβολές στις συνθήκες πλάσματος όπως η αύξηση της πίεσης συνεπάγεται και αύξηση του ρυθμού εγχάραξης. Υπάρχουν και αλλά μείγματα αερίων που έχουν προταθεί για εγχάραξη του PET όπως H 2 NH 3 και N 2 σε RF πλάσμα[8]. Στον πίνακα 1 παρουσιάζονται ρυθμοί εγχάραξης ανάλογα με το αέριο και την ισχύ. Πίνακας 1: Ρυθμοί εγχάραξης κατά αναλογία αερίων[8] Α2) Τροποποίηση επιφανειών Α2.1 Τοπογραφία Στις περισσότερες εργασίες γίνεται ανάλυση της επιφανείας με μετρήσεις τραχύτητας και την εξαγωγή ποσοτικών συμπερασμάτων γύρω από αυτή. Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 17

18 Συνήθως η ανάλυση των επιφανειών μετά την εγχάραξη γίνεται με μικροσκοπία ατομικής δύναμης (AFM)[9]. Στο σχήμα 3 παρουσιάζονται εικόνες από AFM και στο διάγραμμα 2 Πως μεταβάλλεται η RMS τραχύτητα συναρτήσει του χρόνου εγχάραξης. Σχήμα 3: Εικόνες από μικροσκόπιο AFM για το PET[9] a) Επιφάνεια πριν την κατεργασία b) Επιφάνεια κατεργασμένη σε ατμοσφαιρικό πλάσμα για 60 sec c) για 600 sec d) Εγχάραξη για 60 sec σε πίεση 1 mbar και ισχύς 120 w Σχήμα 4: Τιμές τραχύτητας RMS για το PET σε πλάσμα ατμοσφαιρικό σε πίεση 1 mbar και ισχύς 120 w συναρτήσει του χρόνου εγχάραξης[9] Α2.2 Χημική τροποποίηση διαβροχή Ανάλογα με την εγχάραξη και της συνθήκες της αλλάζουν και οι χημικές ιδιότητες της επιφάνειας. Ένας απλός τρόπος αποδείξεως των αλλαγών αυτών είναι η μέτρηση γωνιάς επαφής δείχνοντας τις μεταβολές που υπόκειται η επιφάνεια.[7]. Στο σχήμα 5 που ακολουθεί φαίνεται ένας Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 18

19 συνδυασμός μετρήσεων γωνιών επαφής, που δείχνει την γήρανση μετά την κατεργασία. Σχήμα 5: Μέτρηση γωνιών επαφής σε PET κατεργασμένο σε πλάσμα ηλίου[7] a) Δυναμικό πόλωσης 0 b) Δυναμικό πόλωσης -30 V c) Δυναμικό πόλωσης 30 V Υπάρχουν και άλλες προσπάθειες μεταβολής της ενεργειακής επιφάνειας σε PET όπως σε εφαρμογές κατασκευής πολυμερικών ινών από το παραπάνω υλικό[35] για κατασκευή συνθετών υλικών. Στην συγκεκριμένη μελέτη γίνεται μια κατεργασία πλάσματος πολύ χαμηλής ισχύος 50 w και πολύ μεγάλης πίεσης 40 Pa με στόχο την αύξηση της υδροφιλικότητας. Επίσης αρκετή δουλειά υπάρχει στην σύγκριση αποτελεσμάτων εγχάραξης σε πλάσμα ατμοσφαιρικό και υπό κενό και τα αποτελέσματα που δίνουν στην ελεύθερη ενέργεια[37]. Σχήμα 6: Εικόνες από AFM για PET κατεργασμένο σε πλάσμα οξυγόνου και μη κατεργασμένου ως σύγκριση[37] Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 19

20 Ένας ακόμα τόπος αντίληψης των χημικών μεταβολών που δίνει η εγχάραξη με πλάσμα είναι η μετρήσεις XPS σχήμα 7 [8] που δείχνουν τους δεσμούς που έχουν αναπτυχθεί στην επιφάνεια. Σχήμα 7: Διαγράμματα XPS της κορυφής C1 για (a) μη κατεργασμένο PET b) κατεργασμένο σε ατμοσφαιρικό πλάσμα οξυγόνου (WRF = 120W, P = 0.2 mba, ttr = 2 min) και c) κατεργασμένο σε πλάσμα αργού(wrf = 130W, P = 0.2 mbar, ttr = 4 min). Α3 Εφαρμογές Η τροποποίηση υμενίων από PET σε πλάσμα οξυγόνου έχει πλήθος εφαρμογών. Πολλές ομάδες χρησιμοποιούν το συγκεκριμένο υλικό για βιολογικές εφαρμογές. Όπως στην αναφορά [40] όπου υμένια από PET χρησιμοποιούνε ως αντιβακτιριακές επιφάνειες. Άλλοι χρησιμοποιούν την τεχνική της εγχάραξης στα συγκεκριμένα πλαστικά ώστε να δημιουργήσουν ειδικά στρώματα που βοηθούν στην συγκόλληση με τα ίδια υλικά. Το αποτέλεσμα είναι να αυξάνονται γενικά οι μηχανικές ιδιότητες των συγκολληθέντων κομματιών[10]. Άλλες εφαρμογές έχουν να κάνουν με τροποποίηση των οπτικών ιδιοτήτων του παραπάνω υλικού με διάφορα αέρια και RIE πλάσμα[36]. Το αποτέλεσμα είναι να αυξένεται η ανακλαστικότητα των υλικών στα οποία έχει γίνει η κατεργασία. Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 20

21 Β) PS Παρόμοια με το PET μελετούνται τα ίδια χαρακτηριστικά και στο PS. Β1) Ρυθμοί εγχάραξης Πολλές εφαρμογές εγχάραξης έχουν γίνει σε αντιδραστήρες RIE[11]. Ενδεικτικά οι ρυθμοί εγχάραξης είναι στα 175 nm στα 400 W. Επίσης υπάρχουν και άλλες εργασίες με μέτρηση ρυθμών εγχάραξης σε παρόμοιος αντιδραστήρες[12]. Σχήμα 8 Σχήμα 8: Ρυθμοί εγχάραξης για το πολυστυρένιο σε RF πλάσμα συναρτήσει της ισχύος χωρίς την εφαρμογή δυναμικού πόλωσης [12] Β2) Τροποποίηση επιφανειών Β2.1) Τοπογραφία Η τοπογραφία έχει μελετηθεί κυρίως με εικόνες από μικροσκόπιο ηλεκτρονίων δέσμης (SEM)[13] εικόνα 1 Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 21

22 Εικόνα 4: Φωτογραφία μικροσκοπίου SEM από πολυστυρένιο κατεργασμένο για 10 min σε πλάσμα οξυγόνου σε 400 mtorr πίεση και χωρίς την εφαρμογή δυναμικού πόλωσης[13] Β2.2 Χημική τροποποίηση διαβροχή Με τον ίδιο τρόπο όπως και στο προηγούμενο υλικό μετρούνται οι γωνίες επαφής για έλεγχο των χημικών μεταβολών της επιφάνειας[14] Διάγραμμα 6 Σχήμα 9: Γωνίες επαφής για το πολυστυρένιο για διαφορες[14] Β3 Εφαρμογές Οι εφαρμογές της εγχάραξη στο PS έχουν να κάνουν περισσότερο με την δημιουργία υποστρωμάτων για βιολογικές εφαρμογές και χρήσεις[14]. Στην συγκεκριμένη εργασία γίνεται μελέτη πως ειδικά στρώματα από πολυστυρένιο γίνονται αντιβακτιριδιακές επιστρώσεις για χρήση σε καθημερινά σκεύη όπως ποτήρια πλαστικά και γενικότερα συσκευές που έχουν να κάνουν με την διατροφή. Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 22

23 Πειραματικό μέρος 1.5 Πειραματικές διατάξεις μέθοδοι χαρακτηρισμού δομών και υλικά Στα πειράματα εγχάραξης και ελέγχου της τοπογραφίας της επιφάνειας που θα γίνουν χρειάζεται ένα αρκετά μεγάλο πλήθος εξοπλισμού. Αυτά χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: Α) Όργανα εγχάραξης (αντιδραστήρες πλάσματος) ICP RIE Β) Όργανα μέτρησης και χαρακτηρισμού δομών Προφιλόμετρο ακίδας Μικροσκόπια SEM και AFM Σύστημα μέτρησης γωνιών επαφής Α) Όργανα εγχάραξης (αντιδραστήρες πλάσματος) Ο αντιδραστήρας πλάσματος ICP Εικόνα 5: Ο αντιδραστήρας πλάσματος ICP του ινστιτούτου μικροηλεκτρονικής Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 23

24 Πίνακας 2: Χαρακτηριστικά μεγέθη του ICP αντιδραστήρα του εργαστηρίου πλάσματος Χαρακτηριστικά μεγέθη του ICP αντιδραστήρα του εργαστηρίου πλάσματος Μέγεθος Όρια λειτουργίας Ισχύς πλάσματος Μέχρι 2000 W Τάση δυναμικού πόλωσης Από -20 μέχρι -250 Volts Πίεση αερίου Pa Θερμοκρασία ηλεκτροδίου -100 μέχρι +150 οc Ρυθμοί εγχάραξης (σε πολυμερή) 1 1,2 μm/min Ροή αερίου 0 10 sccm Ο αντιδραστήρας πλάσματος που βρίσκεται στο εργαστήριο πλάσματος του Ινστιτούτου Μικροηλεκτρονικής είναι κατασκευασμένος από την Alcatel, έχει την ονομασία MET (Micromachining Etch Tool) και είναι ικανός για την εγχάραξη πυριτίου ή παρεμφερών υλικών και πολυμερών ανισοτροπικά και σε μεγάλα βάθη. Όπως φαίνεται και στην παραπάνω εικόνα το σύστημα αποτελείται από έναν προθάλαμο, από τον κύριο θάλαμο και από ένας διάφορες επιμέρους μονάδες που χρησιμεύουν για τη λειτουργία του αντιδραστήρα. Αυτές είναι το η κεντρική μονάδα που διαχειρίζεται τις βασικές λειτουργίες του συστήματος (π.χ. φόρτωση εκφόρτωση δισκίου), το σύστημα ρύθμισης δυναμικού (bias), το σύστημα ελέγχου πίεσης, η μονάδα ελέγχου ισχύος, το σύστημα ρύθμισης θερμοκρασίας, οι ρυθμιστές ροής των αερίων, οι ενδείξεις πίεσης του προθαλάμου και του κυρίους θαλάμου και η μονάδα ενημέρωσης της κατάστασης της τούρμπο-μοριακής αντλίας και μηχανικών αντλιών (βλέπε εικόνα 1) Πιο αναλυτικά, στο κεντρικό ταμπλό γίνονται όλες οι βασικές διαδικασίες ελέγχου του αντιδραστήρα. Από εδώ πραγματοποιείται η άντληση ή επαναφορά στον αέρα του θαλάμου και του προθαλάμου και δίνεται η εντολή για την εισαγωγή η την εξαγωγή του των δειγμάτων προς και από τον κύριο θάλαμο. Επίσης δίνει εντολή ώστε να έρθουν τα αέρια σε θέση εισαγωγής στον κύριο θάλαμο και τέλος μπορεί να κλείσει τη παροχή Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 24

25 ρεύματος στο σύστημα ή στην αντίθετη περίπτωση να το ξεκινήσει. Στο προθάλαμο γίνεται η φόρτωση των δειγμάτων που πρόκειται να επεξεργαστούν τα οποία μπορεί να είναι είτε επιμέρους κομμάτια είτε δισκίο 3 ή 4 ιντσών. Στην περίπτωση που τα δείγματα είναι επιμέρους κομμάτια ή δισκίο 3 τοποθετούνται πάνω σε ειδική βάση από ανοδιωμένο αλουμίνιο με τη μεσολάβηση θερμικής κόλλας ώστε να εξασφαλίζεται ομαλή μεταφορά θερμότητας από το δίσκο αλουμινίου προς το δείγμα. Στην περίπτωση που το δείγμα είναι δισκίο 4 τοποθετείται ως έχει μέσα στον προθάλαμο. Στη συνέχεια ο προθάλαμος αντλείται με τη βοήθεια μια μηχανικής και μιας τούρμπο αντλίας και η πίεσή του κατεβαίνει μέχρι τα ~10-4 mbar. Αφού αποκατασταθεί το κενό μπορούμε να μεταφέρουμε το δισκίο από τον προθάλαμο στον κύριο θάλαμο. Αυτό πραγματοποιείται με τη βοήθεια ένας βραχίονα ο οποίος αναλαμβάνει να πάρει το δισκίο και να το μεταφέρει στον κύριο θάλαμο. Μέσα στον κύριο θάλαμο παράγεται το πλάσμα. Η πηγή πλάσματος βρίσκεται τοποθετημένη στο επάνω μέρος του κυλινδρικού θαλάμου και το πλάσμα διαχέεται μέσα σε αυτόν. Σύμφωνα με τον κατασκευαστή η πηγή πλάσματος μπορεί να επιτύχει πυκνότητες του ρεύματος πλάσματος μεγαλύτερες από 0,5-2 ma/cm2. Ο κύριος θάλαμος είναι ανοδιωμένος και βρίσκεται υπό κενό με τη βοήθεια δύο αντλιών μια μηχανικής και μιας τούρμπο-μοριακής αντλίας. Η πίεση στην οποία βρίσκεται είναι συνήθως 10-6 mbar. Ο βραχίονας αφού φέρει το δισκίο από τον προθάλαμο, το αφήνει στην υποδοχή που υπάρχει μέσα στο κάτω μέρος του θαλάμου και κατόπιν αποσύρεται ενώ στη συνέχεια το δισκίο σφραγίζεται μηχανικά μέσα στον υποδοχέα υποστρώματος (substrate holder). Αυτό βελτιώνει τη θερμική μεταφορά μεταξύ του δισκίου και του υποδοχέα του υποστρώματος. Πρέπει να σημειωθεί πως όλα τα υδραυλικά συστήματα μέσα στον αντιδραστήρα κινούνται με τη βοήθεια αέριου αζώτου, ενώ το υπόστρωμα ψύχεται με υγρό άζωτο και θερμαίνεται με αντιστάσεις. Επίσης στην κάτω πλευρά του δισκίου εφαρμόζεται πίεση ηλίου ώστε να γίνεται ρύθμιση της θερμοκρασίας στην επιθυμητή τιμή και έτσι εξασφαλίζεται η ομαλή μεταφορά θερμότητας μεταξύ του δισκίου και της ψυχρής υποδοχής του υποστρώματος. Τέλος ο κύριος θάλαμος είναι εξοπλισμένος και με ένα μαγνητικό, πολυπολικό σύστημα περιορισμού πλάσματος (πολλοί μαγνήτες ραβδομορφής σε διάταξη NS-SN), που ανακλά τα ηλεκτρόνια μέσα στο Κωνσταντίνος Δ. Κοντάκης 25

Physical vapor deposition (PVD)-φυσική εναπόθεση ατμών

Physical vapor deposition (PVD)-φυσική εναπόθεση ατμών Physical vapor deposition (PVD)-φυσική εναπόθεση ατμών Μηχανισμός: Το υμένιο αναπτύσσεται στην επιφάνεια του υποστρώματος με διαδικασία συμπύκνωσης από τους ατμούς του. Στις μεθόδους PVD υπάγονται: Evaporation,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑ FRANK-HERTZ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΕΝΟΣ ΑΤΟΜΟΥ

ΠΕΙΡΑΜΑ FRANK-HERTZ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΕΝΟΣ ΑΤΟΜΟΥ ΠΕΙΡΑΜΑ FRANK-HERTZ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΕΝΟΣ ΑΤΟΜΟΥ Η απορρόφηση ενέργειας από τα άτομα γίνεται ασυνεχώς και σε καθορισμένες ποσότητες. Λαμβάνοντας ένα άτομο ορισμένα ποσά ενέργειας κάποιο

Διαβάστε περισσότερα

Κατασκευή σταθερών διπλής κλίμακας τραχειών υπερυδρόφοβων και υπερυδρόφιλων επιφανειών με λιθογραφία κολλοειδών σωματιδίων και εγχάραξη με πλάσμα

Κατασκευή σταθερών διπλής κλίμακας τραχειών υπερυδρόφοβων και υπερυδρόφιλων επιφανειών με λιθογραφία κολλοειδών σωματιδίων και εγχάραξη με πλάσμα ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Κατασκευή σταθερών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΕΡΟΝΑΥΠΗΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΑΥΤΗΣ

ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΕΡΟΝΑΥΠΗΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΑΥΤΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΕΡΟΝΑΥΠΗΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΑΥΤΗΣ Διευθυντής: Διονύσιος-Ελευθ. Π. Μάργαρης, Αναπλ. Καθηγητής ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η επιτάχυνση της βαρύτητας στον Πλανήτη Άρη είναι g=3,7 m/s 2 και τα πλαίσια αποτελούν μεγέθυνση των αντίστοιχων θέσεων.

Η επιτάχυνση της βαρύτητας στον Πλανήτη Άρη είναι g=3,7 m/s 2 και τα πλαίσια αποτελούν μεγέθυνση των αντίστοιχων θέσεων. ΟΔΗΓΙΕΣ: 1. Η επεξεργασία των θεμάτων θα γίνει γραπτώς σε χαρτί Α4 ή σε τετράδιο που θα σας δοθεί (το οποίο θα παραδώσετε στο τέλος της εξέτασης). Εκεί θα σχεδιάσετε και όσα γραφήματα ζητούνται στο Θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Α.Μ. Νέτσου 1, Ε. Χουντουλέση 1, Μ.Περράκη 2, Α.Ντζιούνη 1, Κ. Κορδάτος 1 1 Σχολή Χημικών Μηχανικών, ΕΜΠ 2 Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΟΠΗΣ ΜΕΤΑΛΛΩΝ «ΤΟΞΟΥ ΠΛΑΣΜΑΤΟΣ»

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΟΠΗΣ ΜΕΤΑΛΛΩΝ «ΤΟΞΟΥ ΠΛΑΣΜΑΤΟΣ» ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΟΠΗΣ ΜΕΤΑΛΛΩΝ «ΤΟΞΟΥ ΠΛΑΣΜΑΤΟΣ» Τα χαρακτηριστικά του τόξου Πλάσματος Το Πλάσμα ορίζεται ως «το σύνολο από φορτισμένα σωματίδια, που περιέχει περίπου ίσο αριθμό θετικών ιόντων και ηλεκτρονίων

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση της περιοχής λειτουργίας και της τάσης εργασίας του απαριθµητή Geiger-Müller

Εύρεση της περιοχής λειτουργίας και της τάσης εργασίας του απαριθµητή Geiger-Müller AΣΚΗΣΗ 1 Εύρεση της περιοχής λειτουργίας και της τάσης εργασίας του απαριθµητή Geiger-Müller 1. Εισαγωγή Ο ανιχνευτής Geiger-Müller, που είναι ένα από τα πιο γνωστά όργανα µέτρησης ιονίζουσας ακτινοβολίας,

Διαβάστε περισσότερα

4. Παρατηρείστε το ίχνος ενός ηλεκτρονίου (click here to select an electron

4. Παρατηρείστε το ίχνος ενός ηλεκτρονίου (click here to select an electron Τα ηλεκτρόνια στα Μέταλλα Α. Χωρίς ηλεκτρικό πεδίο: 1. Τι είδους κίνηση κάνουν τα ηλεκτρόνια; Τα ηλεκτρόνια συγκρούονται μεταξύ τους; 2. Πόσα ηλεκτρόνια περνάνε προς τα δεξιά και πόσα προς τας αριστερά

Διαβάστε περισσότερα

Φασματοσκοπία SIMS (secondary ion mass spectrometry) Φασματοσκοπία μάζης δευτερογενών ιόντων

Φασματοσκοπία SIMS (secondary ion mass spectrometry) Φασματοσκοπία μάζης δευτερογενών ιόντων Φασματοσκοπία SIMS (secondary ion mass spectrometry) Φασματοσκοπία μάζης δευτερογενών ιόντων Ιόντα με υψηλές ενέργειες (συνήθως Ar +, O ή Cs + ) βομβαρδίζουν την επιφάνεια του δείγματος sputtering ουδετέρων

Διαβάστε περισσότερα

Λυχνία Κλύστρον Ανακλάσεως

Λυχνία Κλύστρον Ανακλάσεως Λυχνία Κλύστρον Ανακλάσεως Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης είναι η μελέτη της λειτουργίας μιας λυχνίας Κλύστρον ανακλάσεως τύπου 2K25 και η παρατήρηση των διαφορετικών τρόπων ταλάντωσης που υποστηρίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΞΕΡΑΓΑΣΙΑ ΕΠΙΦΑΝΕΙΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΜΕ ΠΛΑΣΜΑ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ. Κ. Κατσικαβέλης, Σ. Ράλλης, Σ. Βογιατζής, Ν. Σπηλιόπουλος 2 και Ε.

ΕΠΕΞΕΡΑΓΑΣΙΑ ΕΠΙΦΑΝΕΙΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΜΕ ΠΛΑΣΜΑ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ. Κ. Κατσικαβέλης, Σ. Ράλλης, Σ. Βογιατζής, Ν. Σπηλιόπουλος 2 και Ε. ΕΠΕΞΕΡΑΓΑΣΙΑ ΕΠΙΦΑΝΕΙΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΜΕ ΠΛΑΣΜΑ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ Κ. Κατσικαβέλης, Σ. Ράλλης, Σ. Βογιατζής, Ν. Σπηλιόπουλος 2 και Ε. Αμανατίδης Εργαστήριο Τεχνολογίας Πλάσματος, Τμήμα Χημικών Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ

ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ 1 ο ΕΚΦΕ (Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ) Δ Δ/ΝΣΗΣ Δ. Ε. ΑΘΗΝΑΣ 1 ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ Α. ΣΤΟΧΟΙ Η επαφή και εξοικείωση του μαθητή με βασικά όργανα του ηλεκτρισμού και μετρήσεις. Η ικανότητα συναρμολόγησης απλών

Διαβάστε περισσότερα

5 Μετρητές παροχής. 5.1Εισαγωγή

5 Μετρητές παροχής. 5.1Εισαγωγή 5 Μετρητές παροχής 5.Εισαγωγή Τρεις βασικές συσκευές, με τις οποίες μπορεί να γίνει η μέτρηση της ογκομετρικής παροχής των ρευστών, είναι ο μετρητής Venturi (ή βεντουρίμετρο), ο μετρητής διαφράγματος (ή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Η Επιστήμη της Θερμοδυναμικής ασχολείται με την ποσότητα της θερμότητας που μεταφέρεται σε ένα κλειστό και απομονωμένο σύστημα από μια κατάσταση ισορροπίας σε μια άλλη

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΔΡ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΜΠΙΝΑΣ Post Doc Researcher, Chemist Τμήμα Φυσικής, Πανεπιστήμιο Κρήτης Email: binasbill@iesl.forth.gr Thl. 1269 Crete Center for Quantum Complexity and Nanotechnology

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΑ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΦΑΣΜΑΤΑ. Οι Φασματικοί Σωλήνες (Spectrum Tubes)

ΑΤΟΜΙΚΑ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΦΑΣΜΑΤΑ. Οι Φασματικοί Σωλήνες (Spectrum Tubes) Θεωρία (βλ. Ebbing, Ενότητα 7.3) ΑΤΟΜΙΚΑ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΦΑΣΜΑΤΑ Οι Φασματικοί Σωλήνες (Spectrum Tubes) Οι φασματικοί σωλήνες περιέχουν ένα ή περισσότερα στοιχεία σε μορφή αερίων ατόμων ή μορίων. Η ενέργεια παρέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟ ΚΑΙ ΝΑΝΟ ΣΧΗΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΜΙΚΡΟ-ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ

ΜΙΚΡΟ ΚΑΙ ΝΑΝΟ ΣΧΗΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΜΙΚΡΟ-ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Τσουγένη Αικατερίνη ΜΙΚΡΟ ΚΑΙ ΝΑΝΟ ΣΧΗΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΜΙΚΡΟ-ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ 1 ΑΡΧΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Προβλήματα μεταφοράς θερμότητας παρουσιάζονται σε κάθε βήμα του μηχανικού της χημικής βιομηχανίας. Ο υπολογισμός των θερμικών απωλειών, η εξοικονόμηση ενέργειας και ο σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ. Περιληπτική θεωρητική εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ. Περιληπτική θεωρητική εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Περιληπτική θεωρητική εισαγωγή α) Τεχνική zchralski Η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη τεχνική ανάπτυξης μονοκρυστάλλων πυριτίου (i), αρίστης ποιότητας,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο Βασίλης Γαργανουράκης Φυσική ήγ Γυμνασίου Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις αλληλεπιδράσεις των στατικών (ακίνητων) ηλεκτρικών φορτίων. Σε αυτό το κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

(Β' Τάξη Εσπερινού) Έργο Ενέργεια

(Β' Τάξη Εσπερινού) Έργο Ενέργεια Φυσική Α' Γενικού Λυκείου (Α' Τάξη Εσπερινού) Ευθύγραμμες Κινήσεις: Ομαλή Ομαλά μεταβαλλόμενη Μεγέθη κινήσεων Χρονική στιγμή χρονική διάρκεια Θέση Μετατόπιση Ταχύτητα (μέση στιγμιαία) Επιτάχυνση Εξισώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών

Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών Εργαστηριακή Άσκηση 08 Έλεγχος Συγκολλήσεων Διδάσκοντες: Δρ Γεώργιος Ι. Γιαννόπουλος Δρ Θεόδωρος Λούτας Δρ Χρήστος Κατσιρόπουλος Τμήμα Μηχανολογίας ΑΤΕΙ Πατρών Πάτρα 2011

Διαβάστε περισσότερα

Συντακτική Οµάδα: έσποινα Παναγιωτίδου

Συντακτική Οµάδα: έσποινα Παναγιωτίδου ιαθεµατική Εργασία µε Θέµα: Οι Φυσικές Επιστήµες στην Καθηµερινή µας Ζωή Η Ηλιακή Ενέργεια Τµήµα: β2 Γυµνασίου Υπεύθυνος Καθηγητής: Παζούλης Παναγιώτης Συντακτική Οµάδα: έσποινα Παναγιωτίδου ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

6 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΣΥΝΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ Α. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

6 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΣΥΝΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ Α. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΑEI ΠΕΙΡΑΙΑ(ΤΤ) ΣΤΕΦ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ-ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ ΕΡΓ. ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ 6 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΣΥΝΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΡΟΗ ΣΕ ΑΓΩΓΟ Σκοπός της άσκησης Σκοπός της πειραματικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΑΣΚΗΣΗ 1 Άτομα αερίου υδρογόνου που βρίσκονται στη θεμελιώδη κατάσταση (n = 1), διεγείρονται με κρούση από δέσμη ηλεκτρονίων που έχουν επιταχυνθεί από διαφορά δυναμικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 28 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Δεύτερη Φάση) Κυριακή, 13 Απριλίου 2014 Ώρα: 10:00-13:00 Οδηγίες: Το δοκίμιο αποτελείται από έξι (6) σελίδες και έξι (6) θέματα. Να απαντήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ...

Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ... Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ... Σημείωση: Διάφοροι τύποι και φυσικές σταθερές βρίσκονται στην τελευταία σελίδα. Θέμα 1ο (20 μονάδες)

Διαβάστε περισσότερα

Ύλη ένατου µαθήµατος. Οπτικό µικροσκόπιο, Ηλεκτρονική µικροσκοπία σάρωσης, Ηλεκτρονική µικροσκοπία διέλευσης.

Ύλη ένατου µαθήµατος. Οπτικό µικροσκόπιο, Ηλεκτρονική µικροσκοπία σάρωσης, Ηλεκτρονική µικροσκοπία διέλευσης. ιάλεξη 9 η Ύλη ένατου µαθήµατος Οπτικό µικροσκόπιο, Ηλεκτρονική µικροσκοπία σάρωσης, Ηλεκτρονική µικροσκοπία διέλευσης. Μέθοδοι µικροσκοπικής ανάλυσης των υλικών Οπτική µικροσκοπία (Optical microscopy)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 1 η & 2 η : ΟΡΙΑΚΟ ΣΤΡΩΜΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 1 η & 2 η : ΟΡΙΑΚΟ ΣΤΡΩΜΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 1 η & 2 η : ΟΡΙΑΚΟ ΣΤΡΩΜΑ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΡΩΤΟΥ ΟΡΙΑΚΟΥ ΣΤΡΩΜΑΤΟΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΑΚΙΝΗΤΗ ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΕΠΙΠΕΔΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ Σκοπός της άσκησης Στην παρούσα εργαστηριακή άσκηση γίνεται μελέτη του Στρωτού

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοδίοδος. 1.Σκοπός της άσκησης. 2.Θεωρητικό μέρος

Φωτοδίοδος. 1.Σκοπός της άσκησης. 2.Θεωρητικό μέρος Φωτοδίοδος 1.Σκοπός της άσκησης Ο σκοπός της άσκησης είναι να μελετήσουμε την συμπεριφορά μιας φωτιζόμενης επαφής p-n (φωτοδίοδος) όταν αυτή είναι ορθά και ανάστροφα πολωμένη και να χαράξουμε την χαρακτηριστική

Διαβάστε περισσότερα

Δίοδοι Ορισμός της διόδου - αρχή λειτουργίας Η δίοδος είναι μια διάταξη από ημιαγώγιμο υλικό το οποίο επιτρέπει την διέλευση ροής ρεύματος μόνο από

Δίοδοι Ορισμός της διόδου - αρχή λειτουργίας Η δίοδος είναι μια διάταξη από ημιαγώγιμο υλικό το οποίο επιτρέπει την διέλευση ροής ρεύματος μόνο από Δίοδοι Ορισμός της διόδου - αρχή λειτουργίας Η δίοδος είναι μια διάταξη από ημιαγώγιμο υλικό το οποίο επιτρέπει την διέλευση ροής ρεύματος μόνο από την μία κατεύθυνση, ανάλογα με την πόλωσή της. Κατασκευάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

ΌΡΑΣΗ. Εργασία Β Τετράμηνου Τεχνολογία Επικοινωνιών Μαρία Κόντη

ΌΡΑΣΗ. Εργασία Β Τετράμηνου Τεχνολογία Επικοινωνιών Μαρία Κόντη ΌΡΑΣΗ Εργασία Β Τετράμηνου Τεχνολογία Επικοινωνιών Μαρία Κόντη Τι ονομάζουμε όραση; Ονομάζεται μία από τις πέντε αισθήσεις Όργανο αντίληψης είναι τα μάτια Αντικείμενο αντίληψης είναι το φως Θεωρείται η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 5 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 17 Μαΐου 2009 Ώρα: 10:00 12:30 Προτεινόμενες Λύσεις θεμα - 1 (5 μον.) Στον πίνακα υπάρχουν δύο στήλες με ασυμπλήρωτες προτάσεις. Στο τετράδιο των απαντήσεών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Σκοπός της Άσκησης: Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης είναι α) η κατανόηση της αρχής λειτουργίας των μηχανών συνεχούς ρεύματος, β) η ανάλυση της κατασκευαστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2012

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2012 ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 01 ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α1-Α3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή μεταφορά και έλεγχος Δεδομένων ΜΕΤΡΗΣΗ ΠΙΕΣΗΣ ΚΑΙ ΣΤΑΘΜΗΣ ΥΓΡΟΥ

Συλλογή μεταφορά και έλεγχος Δεδομένων ΜΕΤΡΗΣΗ ΠΙΕΣΗΣ ΚΑΙ ΣΤΑΘΜΗΣ ΥΓΡΟΥ Συλλογή μεταφορά και έλεγχος Δεδομένων ΜΕΤΡΗΣΗ ΠΙΕΣΗΣ ΚΑΙ ΣΤΑΘΜΗΣ ΥΓΡΟΥ ΜΕΤΡΗΣΗ ΠΙΕΣΗΣ Η πίεση είναι μια σημαντική παράμετρος σε πολλά κυκλώματα αυτοματισμού, κυρίως σε βιομηχανικές εφαρμογές, και η μέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Μηχανικής Ρευστών. Εργασία 1 η : Πτώση πίεσης σε αγωγό κυκλικής διατομής

Εργαστήριο Μηχανικής Ρευστών. Εργασία 1 η : Πτώση πίεσης σε αγωγό κυκλικής διατομής Εργαστήριο Μηχανικής Ρευστών Εργασία 1 η : Πτώση πίεσης σε αγωγό κυκλικής διατομής Ονοματεπώνυμο:Κυρκιμτζής Γιώργος Σ.Τ.Ε.Φ. Οχημάτων - Εξάμηνο Γ Ημερομηνία εκτέλεσης Πειράματος : 12/4/2000 Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΕΜΑ Δ. Δίνονται: η ταχύτητα του φωτός στο κενό c 0 = 3 10, η σταθερά του Planck J s και για το φορτίο του ηλεκτρονίου 1,6 10 C.

ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΕΜΑ Δ. Δίνονται: η ταχύτητα του φωτός στο κενό c 0 = 3 10, η σταθερά του Planck J s και για το φορτίο του ηλεκτρονίου 1,6 10 C. Σε μια διάταξη παραγωγής ακτίνων X, η ηλεκτρική τάση που εφαρμόζεται μεταξύ της ανόδου και της καθόδου είναι V = 25 kv. Τα ηλεκτρόνια ξεκινούν από την κάθοδο με μηδενική ταχύτητα, επιταχύνονται και προσπίπτουν

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή μεταφορά και έλεγχος Δεδομένων ΘΟΡΥΒΟΣ - ΓΕΙΩΣΕΙΣ

Συλλογή μεταφορά και έλεγχος Δεδομένων ΘΟΡΥΒΟΣ - ΓΕΙΩΣΕΙΣ Συλλογή μεταφορά και έλεγχος Δεδομένων ΘΟΡΥΒΟΣ - ΓΕΙΩΣΕΙΣ ΘΟΡΥΒΟΣ - ΓΕΙΩΣΕΙΣ Σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα δημιουργούνται ανεπιθύμητα ηλεκτρικά σήματα, που οφείλεται σε διάφορους παράγοντες, καθώς επίσης και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΣΘΕΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΜΕΣΟΥ ΤΗΣ ΥΛΗΣ

ΕΞΑΣΘΕΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΜΕΣΟΥ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΕΞΑΣΘΕΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΜΕΣΟΥ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΘΕΜΑ Εξασθένηση της ακτινοβολίας β και γ από δύο διαφορετικά υλικά. Μέτρηση του πάχους υποδιπλασιασμού (d 1 2 ) και του συντελεστή εξασθένησης

Διαβάστε περισσότερα

Μετρήσεις Διατάξεων Laser Ανιχνευτές Σύμφωνης Ακτινοβολίας. Ιωάννης Καγκλής Φυσικός Ιατρικής Ακτινοφυσικός

Μετρήσεις Διατάξεων Laser Ανιχνευτές Σύμφωνης Ακτινοβολίας. Ιωάννης Καγκλής Φυσικός Ιατρικής Ακτινοφυσικός Μετρήσεις Διατάξεων Laser Ανιχνευτές Σύμφωνης Ακτινοβολίας Ιωάννης Καγκλής Φυσικός Ιατρικής Ακτινοφυσικός Maximum Permissible Exposure (MPE) - Nominal Hazard Zone (NHZ) Μέγιστη Επιτρεπτή Έκθεση (MPE) Το

Διαβάστε περισσότερα

=5L θερμαίνεται υπό σταθερή πίεση

=5L θερμαίνεται υπό σταθερή πίεση 1) Ένας μαθητής γεμίζει τους πνεύμονες του που έχουν όγκο 5,8L, με αέρα σε πίεση 1atm. O μαθητής πιέζει το στέρνο κρατώντας το στόμα του κλειστό και μειώνει την χωρητικότητα των πνευμόνων του κατά 0,8L.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 5 ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ MM505 ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΙ Εργαστήριο ο - Θεωρητικό Μέρος Βασικές ηλεκτρικές μετρήσεις σε συνεχές και εναλλασσόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΠΡΟΤΥΠΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ «Δ ΘΕΜΑΤΑ ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ» ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Χ. Δ. ΦΑΝΙΔΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 1. ΘΕΜΑ Δ Ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ηλεκτρικών Μηχανών

Εργαστήριο Ηλεκτρικών Μηχανών Εργαστήριο Ηλεκτρικών Μηχανών Βασικές αρχές ηλεκτρομαγνητισμού Παλάντζας Παναγιώτης palantzaspan@gmail.com 2013 Σκοπός του μαθήματος Στο τέλος του κεφαλαίου, οι σπουδαστές θα πρέπει να είναι σε θέση να:

Διαβάστε περισσότερα

Χημικές αντιδράσεις καταλυμένες από στερεούς καταλύτες

Χημικές αντιδράσεις καταλυμένες από στερεούς καταλύτες Χημικές αντιδράσεις καταλυμένες από στερεούς καταλύτες Σε πολλές χημικές αντιδράσεις, οι ταχύτητές τους επηρεάζονται από κάποια συστατικά τα οποία δεν είναι ούτε αντιδρώντα ούτε προϊόντα. Αυτά τα υλικά

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές των Laser στην Φ/Β τεχνολογία: πιο φτηνό ρεύμα από τον ήλιο

Εφαρμογές των Laser στην Φ/Β τεχνολογία: πιο φτηνό ρεύμα από τον ήλιο Εφαρμογές των Laser στην Φ/Β τεχνολογία: πιο φτηνό ρεύμα από τον ήλιο Μιχάλης Κομπίτσας Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Ινστιτούτο Θεωρ./Φυσικής Χημείας (www.laser-applications.eu) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ 1.

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 0 ΜΑΪΟΥ 013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΕΡΟΝΑΥΠΗΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΑΥΤΗΣ

ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΕΡΟΝΑΥΠΗΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΑΥΤΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΕΡΟΝΑΥΠΗΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΑΥΤΗΣ Διευθυντής: Διονύσιος-Ελευθ. Π. Μάργαρης, Αναπλ. Καθηγητής ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

τα μεταλλικά Μια στρώμα. Για την έννοια πως αν και νανοσωματίδια (με εξάχνωση Al). πρέπει κανείς να τοποθετήσει τα μερικές δεκάδες nm πράγμα

τα μεταλλικά Μια στρώμα. Για την έννοια πως αν και νανοσωματίδια (με εξάχνωση Al). πρέπει κανείς να τοποθετήσει τα μερικές δεκάδες nm πράγμα Φραγή Coulomb σε διατάξεις που περιέχουν νανοσωματίδια. Ι. Φραγή Coulomb σε διατάξεις που περιέχουν μεταλλικά νανοσωματίδια 1. Περιγραφή των διατάξεων Μια διάταξη που περιέχει νανοσωματίδια μπορεί να αναπτυχθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα 21/11/2014 «Ενεργειακή Αξιοποίηση Κλάσματος Μη Ανακυκλώσιμων Αστικών Απορριμμάτων σε μία Βιώσιμη Αγορά Παραγωγής Ενέργειας από Απορρίμματα»

Ημερίδα 21/11/2014 «Ενεργειακή Αξιοποίηση Κλάσματος Μη Ανακυκλώσιμων Αστικών Απορριμμάτων σε μία Βιώσιμη Αγορά Παραγωγής Ενέργειας από Απορρίμματα» ENERGY WASTE Ημερίδα 21/11/2014 «Ενεργειακή Αξιοποίηση Κλάσματος Μη Ανακυκλώσιμων Αστικών Απορριμμάτων σε μία Βιώσιμη Αγορά Παραγωγής Ενέργειας από Απορρίμματα» Παρουσίαση έργου ENERGY WASTE Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Λαμπτήρες Μαγνητικής Επαγωγής

Λαμπτήρες Μαγνητικής Επαγωγής Φωτισμός οδοποιίας, πάρκων, πλατειών ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ-ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΦΩΤΙΣΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΕΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ LED Λαμπτήρες Μαγνητικής Επαγωγής Light Emitting Diodes LED Αρχή λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΕΔΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. αρχικό υλικό. *στάδια επίπεδης τεχνολογίας. πλακίδιο Si. *ακολουθία βημάτων που προσθέτουν ή αφαιρούν υλικά στο πλακίδιο Si

ΕΠΙΠΕΔΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. αρχικό υλικό. *στάδια επίπεδης τεχνολογίας. πλακίδιο Si. *ακολουθία βημάτων που προσθέτουν ή αφαιρούν υλικά στο πλακίδιο Si ΕΠΙΠΕΔΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ αρχικό υλικό + *στάδια επίπεδης τεχνολογίας πλακίδιο Si *ακολουθία βημάτων που προσθέτουν ή αφαιρούν υλικά στο πλακίδιο Si οξείδωση εναπόθεση διάχυση φωτολιθογραφία φωτοχάραξη Παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της επίδρασης ενός μαγνητικού πεδίου στην κίνηση των ηλεκτρονίων. Μέτρηση του μαγνητικού πεδίου της γης.

Μελέτη της επίδρασης ενός μαγνητικού πεδίου στην κίνηση των ηλεκτρονίων. Μέτρηση του μαγνητικού πεδίου της γης. Σκοπός της άσκησης: Μελέτη της επίδρασης ενός μαγνητικού πεδίου στην κίνηση των ηλεκτρονίων. Μέτρηση του μαγνητικού πεδίου της γης. Θεωρία: Κίνηση των ηλεκτρονίων υπό την επίδραση μαγνητικού πεδίου: Αν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Φασματοφωτομετρία

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Φασματοφωτομετρία 1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Φασματοφωτομετρία Ιωάννης Πούλιος Αθανάσιος Κούρας Ευαγγελία Μανώλη ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 54124

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ B Λυκείου

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ B Λυκείου Θεωρητικό Μέρος B Λυκείου 21 Απριλίου 2007 Θέμα 1 ο 1. Στο παρακάτω σχήμα φαίνονται οι δυναμικές γραμμές του ηλεκτρικού πεδίου το οποίο δημιουργείται μεταξύ δύο αντίθετων ηλεκτρικών φορτίων. Ένα ηλεκτρόνιο

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 3η. Μέθοδοι Διαχωρισμού. Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας

Άσκηση 3η. Μέθοδοι Διαχωρισμού. Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας Άσκηση 3η Μέθοδοι Διαχωρισμού 1 2 Θεωρητικό μέρος Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Οι ουσίες λειώνουν και βράζουν σε ορισμένες θερμοκρασίες, αλλάζοντας έτσι μορφή από στερεή σε υγρή ή από υγρή

Διαβάστε περισσότερα

Mάθημα: Θερμικές Στροβιλομηχανές. Εργαστηριακή Ασκηση. Μέτρηση Χαρακτηριστικής Καμπύλης Βαθμίδας Αξονικού Συμπιεστή

Mάθημα: Θερμικές Στροβιλομηχανές. Εργαστηριακή Ασκηση. Μέτρηση Χαρακτηριστικής Καμπύλης Βαθμίδας Αξονικού Συμπιεστή Ε.Μ. ΠΟΛΥΤΕΧΝΕIΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡIΟ ΘΕΡΜIΚΩΝ ΣΤΡΟΒIΛΟΜΗΧΑΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΡΕΥΣΤΩΝ Mάθημα: Θερμικές Στροβιλομηχανές Εργαστηριακή Ασκηση Μέτρηση Χαρακτηριστικής Καμπύλης Βαθμίδας Αξονικού Συμπιεστή Κ. Μαθιουδάκη Καθηγητή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ρ ε υ ν α Οι ανάγκες για ενέργεια παγκοσμίως αυξάνονται συνεχώς και εκτιμάται ότι θα διπλασιασθούν

ρ ε υ ν α Οι ανάγκες για ενέργεια παγκοσμίως αυξάνονται συνεχώς και εκτιμάται ότι θα διπλασιασθούν Οργανικά Φωτοβολταϊκά Τμήμα Ηλεκτρολογίας & Κέντρο Τεχνολογίας Υλικών και Λέιζερ, ΤΕΙ Κρήτης των Δρ. Εμμανουήλ Κουδουμά, Δρ. Εμμανουηλ Κυμάκη Οι ανάγκες για ενέργεια παγκοσμίως αυξάνονται συνεχώς και εκτιμάται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Μ. Τετάρτη 8 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ηµιτελείς προτάσεις Α1 Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ.

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. 1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ο σίδηρος πολύ σπάνια χρησιμοποιείται στη χημικά καθαρή του μορφή. Συνήθως είναι αναμεμειγμένος με άλλα στοιχεία, όπως άνθρακα μαγγάνιο, νικέλιο, χρώμιο, πυρίτιο, κ.α.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝ. ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΑΤΟΜΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο.

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝ. ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΑΤΟΜΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο. ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝ. ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΑΤΟΜΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο. Στις ερωτήσεις 1-5 επιλέξτε την πρόταση που είναι σωστή. 1) Το ηλεκτρόνιο στο άτοµο του υδρογόνου, το οποίο βρίσκεται στη θεµελιώδη κατάσταση: i)

Διαβάστε περισσότερα

Experiment Greek (Cyprus) Q2-1

Experiment Greek (Cyprus) Q2-1 Greek (Cyprus) Q2-1 Τίτλος Σπόροι που αναπηδούν - Ένα μοντέλο για μεταβάσεις φάσεων και αστάθειες. Παρακαλούμε να διαβάσετε τις γενικές οδηγίες που υπάρχουν στον ξεχωριστό φάκελο πριν ξεκινήσετε αυτό το

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Τι είναι ; Ηλεκτρικό ρεύμα ονομάζεται η προσανατολισμένη κίνηση των ηλεκτρονίων ή γενικότερα των φορτισμένων σωματιδίων Που μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 3η. Μέθοδοι Διαχωρισμού. Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας

Άσκηση 3η. Μέθοδοι Διαχωρισμού. Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας Άσκηση 3η Μέθοδοι Διαχωρισμού 1 2 Θεωρητικό μέρος Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Οι ουσίες λειώνουν και βράζουν σε ορισμένες θερμοκρασίες, αλλάζοντας έτσι μορφή από στερεή σε υγρή ή από υγρή

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2011 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος.

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2011 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος. Θεωρητικό Μέρος Θέμα 1 ο B Λυκείου 12 Μαρτίου 2011 A. Στα δύο όμοια δοχεία του σχήματος υπάρχουν ίσες ποσότητες νερού με την ίδια αρχική θερμοκρασία θ 0 =40 ο C. Αν στο αριστερό δοχείο η θερμοκρασία του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια Εσωτερική ενέργεια:

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια Εσωτερική ενέργεια: ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια (όπως ορίζεται στη μελέτη της μηχανικής τέτοιων σωμάτων): Η ενέργεια που οφείλεται σε αλληλεπιδράσεις και κινήσεις ολόκληρου του μακροσκοπικού σώματος, όπως η μετατόπιση

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο ΑΠΕ I. Ενότητα 3: Ηλιακοί Συλλέκτες: Μέρος Α. Πολυζάκης Απόστολος / Καλογήρου Ιωάννης / Σουλιώτης Εμμανουήλ

Εργαστήριο ΑΠΕ I. Ενότητα 3: Ηλιακοί Συλλέκτες: Μέρος Α. Πολυζάκης Απόστολος / Καλογήρου Ιωάννης / Σουλιώτης Εμμανουήλ Εργαστήριο ΑΠΕ I Ενότητα 3: Ηλιακοί Συλλέκτες: Μέρος Α Πολυζάκης Απόστολος / Καλογήρου Ιωάννης / Σουλιώτης Εμμανουήλ Ηλιακή Ενέργεια ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Τ.Ε. 2 Αλληλεπίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Η15. Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής. Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο)

Άσκηση Η15. Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής. Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο) Άσκηση Η15 Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο) Το γήινο μαγνητικό πεδίο αποτελείται, ως προς την προέλευσή του, από δύο συνιστώσες, το μόνιμο μαγνητικό

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

2. Ασκήσεις Θερμοδυναμικής. Ομάδα Γ.

2. Ασκήσεις Θερμοδυναμικής. Ομάδα Γ. . σκήσεις ς. Ομάδα..1. Ισοβαρής θέρμανση και έργο. Ένα αέριο θερμαίνεται ισοβαρώς από θερμοκρασία Τ 1 σε θερμοκρασία Τ, είτε κατά την μεταβολή, είτε κατά την μεταβολή Δ. i) Σε ποια μεταβολή παράγεται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 120 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει:

1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 120 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει: ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ Ηλεκτρικό φορτίο Ηλεκτρικό πεδίο 1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 10 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει: (α)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 8.2: Χημικώς Απαιτούμενο Οξυγόνο (Chemical Oxygen Demand, COD) Ευάγγελος Φουντουκίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΘΛΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΩΝ

ΠΕΡΙΘΛΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΩΝ ΠΕΡΙΘΛΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΩΝ Αποδείξαμε πειραματικά, με τη βοήθεια του φαινομένου της περίθλασης, ότι τα ηλεκτρόνια έχουν εκτός από τη σωματιδιακή και κυματική φύση. Υπολογίσαμε τις σταθερές πλέγματος του γραφίτη

Διαβάστε περισσότερα

panagiotisathanasopoulos.gr

panagiotisathanasopoulos.gr Χημική Ισορροπία 61 Παναγιώτης Αθανασόπουλος Χημικός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 62 Τι ονομάζεται κλειστό χημικό σύστημα; Παναγιώτης Αθανασόπουλος Κλειστό ονομάζεται το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑΪΟΥ 204 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 11. Προσδιορισμός του πηλίκου του φορτίου προς τη μάζα ενός ηλεκτρονίου

ΑΣΚΗΣΗ 11. Προσδιορισμός του πηλίκου του φορτίου προς τη μάζα ενός ηλεκτρονίου ΑΣΚΗΣΗ 11 Προσδιορισμός του πηλίκου του φορτίου προς τη μάζα ενός ηλεκτρονίου Σκοπός : Να προσδιορίσουμε μια από τις φυσικές ιδιότητες του ηλεκτρονίου που είναι το πηλίκο του φορτίου προς τη μάζα του (/m

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Σκοπός Στο δεύτερο κεφάλαιο θα εισαχθεί η έννοια του ηλεκτρικού ρεύματος και της ηλεκτρικής τάσης,θα μελετηθεί ένα ηλεκτρικό κύκλωμα και θα εισαχθεί η έννοια της αντίστασης.

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 2.4 Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η αντίσταση ενός αγωγού Λέξεις κλειδιά: ειδική αντίσταση, μικροσκοπική ερμηνεία, μεταβλητός αντισ ροοστάτης, ποτενσιόμετρο 2.4 Παράγοντες που επηρεάζουν την

Διαβάστε περισσότερα

Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση

Το υποσύστηµα αίσθησης απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" είσοδοι της διάταξης αντίληψη του "περιβάλλοντος" τροφοδοσία του µε καθορίζει τις επιδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

δ. έχουν πάντα την ίδια διεύθυνση.

δ. έχουν πάντα την ίδια διεύθυνση. Διαγώνισμα ΦΥΣΙΚΗ Κ.Τ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΖΗΤΗΜΑ 1 ον 1.. Σφαίρα, μάζας m 1, κινούμενη με ταχύτητα υ1, συγκρούεται μετωπικά και ελαστικά με ακίνητη σφαίρα μάζας m. Οι ταχύτητες των σφαιρών μετά την κρούση α. έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή & Επεξεργασία Δεδομένων Εργαστήριο 5. Ρυθμίζοντας τη Φορά Περιστροφής. Σύστημα Συλλογής & Επεξεργασίας Μετρήσεων

Συλλογή & Επεξεργασία Δεδομένων Εργαστήριο 5. Ρυθμίζοντας τη Φορά Περιστροφής. Σύστημα Συλλογής & Επεξεργασίας Μετρήσεων Σκοπός Συλλογή & Επεξεργασία Δεδομένων Εργαστήριο 5 Ρυθμίζοντας τη Φορά Περιστροφής DC Κινητήρα. Σύστημα Συλλογής & Επεξεργασίας Μετρήσεων Βασική δομή ενός προγράμματος στο LabVIEW. Εμπρόσθιο Πλαίσιο (front

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ Ti ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ Ε. Πουλάκης, Κ. Φιλιππόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Ηρώων Πολυτεχνείου

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητισμός. Μαγνητικό πεδίο. Νίκος Ν. Αρπατζάνης

Ηλεκτρομαγνητισμός. Μαγνητικό πεδίο. Νίκος Ν. Αρπατζάνης Ηλεκτρομαγνητισμός Μαγνητικό πεδίο Νίκος Ν. Αρπατζάνης Μαγνητικοί πόλοι Κάθε μαγνήτης, ανεξάρτητα από το σχήμα του, έχει δύο πόλους. Τον βόρειο πόλο (Β) και τον νότιο πόλο (Ν). Μεταξύ των πόλων αναπτύσσονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g)

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g) Α. Θεωρητικό μέρος Άσκηση 5 η Μελέτη Χημικής Ισορροπίας Αρχή Le Chatelier Μονόδρομες αμφίδρομες αντιδράσεις Πολλές χημικές αντιδράσεις οδηγούνται, κάτω από κατάλληλες συνθήκες, σε κατάσταση ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης Μοριακή Φασματοσκοπία I Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης 2 Τι μελετά η μοριακή φασματοσκοπία; Η μοριακή φασματοσκοπία μελετά την αλληλεπίδραση των μορίων με την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Από τη μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Επαναληπτικό διαγώνισμα στο 1 ο κεφάλαιο Φυσικής Θετικής Τεχνολογικής Κατεύθυνσης (Μηχανικές και Ηλεκτρικές ταλαντώσεις)

2 ο Επαναληπτικό διαγώνισμα στο 1 ο κεφάλαιο Φυσικής Θετικής Τεχνολογικής Κατεύθυνσης (Μηχανικές και Ηλεκτρικές ταλαντώσεις) ο Επαναληπτικό διαγώνισμα στο 1 ο κεφάλαιο Φυσικής Θετικής Τεχνολογικής Κατεύθυνσης (Μηχανικές και Ηλεκτρικές ταλαντώσεις) ΘΕΜΑ 1 ο Στις παρακάτω ερωτήσεις 1 4 επιλέξτε τη σωστή πρόταση 1. Ένα σώμα μάζας

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας Το φωτοβολταϊκό στοιχείο

Φύλλο εργασίας Το φωτοβολταϊκό στοιχείο Φύλλο εργασίας Το φωτοβολταϊκό στοιχείο Στοιχεία ομάδας: Ονοματεπώνυμο Α.Μ. Ημερομηνία: Τμήμα: Απαραίτητες Θεωρητικές Γνώσεις: Το φωτοβολταϊκό στοιχείο είναι μία διάταξη που μετατρέπει τη φωτεινή ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 9. Μη καταστροφικοί έλεγχοι υλικών Δινορεύματα

Άσκηση 9. Μη καταστροφικοί έλεγχοι υλικών Δινορεύματα Άσκηση 9 Μη καταστροφικοί έλεγχοι υλικών Δινορεύματα Στοιχεία Θεωρίας Η αναγκαιότητα του να ελέγχονται οι κατασκευές (ή έστω ορισμένα σημαντικά τμήματα ή στοιχεία τους) ακόμα και κατά τη διάρκεια της λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα)

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) 1. Αρχαίοι Έλληνες ατομικοί : η πρώτη θεωρία που διατυπώθηκε παγκοσμίως (καθαρά φιλοσοφική, αφού δεν στηριζόταν σε καμιά πειραματική παρατήρηση). Δημόκριτος (Λεύκιπος, Επίκουρος)

Διαβάστε περισσότερα

Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας.

Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας. Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας. Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» OdyKouk@gmail.com Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος

Διαβάστε περισσότερα