ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΠΕΦΝΙ-2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΣΚΕΥΑΣΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΠΕΦΝΙ-2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΣΚΕΥΑΣΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ"

Transcript

1 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΠΕΦΝΙ-2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΣΚΕΥΑΣΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ Σεπτεμβρίου 2012 ΠΟΡΤΟ-ΧΕΛΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΜΙΛΙΩΝ Ζωή Παναγή Φαρμακοποιός M.Sc., Ph.D ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΙΟΥ ΠΑΤΡΑ Κωνσταντίνα Νίκου Φαρμακοποιός M.Sc., PhD ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΘΩΡΑΚΟΣ ΑΘΗΝΩΝ «Η ΣΩΤΗΡΙΑ» ΑΘΗΝΑ Βασισμένο στο εκπαιδευτικό σεμινάριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Νοσοκομειακών Φαρμακοποιών (European Association of Hospital Pharmacists, EAHP) EAHP ACADEMY SUMMIT-BEAM A KNOWLEDGE BASED ACTIVITY: ACPE ASPECTS OF COMPOUNDING The Hague, The Netherlands

2 Εισαγωγή στο σεμινάριο Θέματα εργασίας 1. Μικρής κλίμακας παρασκευές για μεμονωμένους ασθενείς Η παρασκευή φαρμακευτικών σκευασμάτων για συγκεκριμένους ασθενείς είναι αυτή που συνήθως αποτελεί τον πυρήνα εργασίας όλων των φαρμακοποιών. Σήμερα, αποτελεί μια μοναδική υπηρεσία που μπορεί να παρέχεται για την ημερήσια φροντίδα, όταν τα εμπορικώς διαθέσιμα φαρμακευτικά σκευάσματα δεν εξυπηρετούν τις ατομικές ανάγκες ενός ασθενή. Τα προϊόντα αυτού του τύπου (π.χ. αλοιφές, κάψουλες, οφθαλμικές σταγόνες) είναι μη-τυποποιημένα σκευάσματα. Υπάρχουν λίγα δεδομένα στοιχεία επάνω στα οποία να μπορεί να βασιστεί η παρασκευή τους, ενώ ακόμα λιγότερα στοιχεία είναι γνωστά σχετικά με τη σταθερότητα τους, σε αντίθεση με τα εμπορικώς διαθέσιμα τυποποιημένα σκευάσματα, των οποίων η σταθερότητα είναι απολύτως γνωστή. Αναμένεται ότι τα μητυποποιημένα αυτά σκευάσματα παρασκευάζονται εντός ενός περιορισμένου χρονικά πλαισίου. Για την παροχή αυτής της υπηρεσίας, απαιτείται η οργάνωση παρασκευαστικής μονάδας που θα περιλαμβάνει διάφορους χώρους εργασίας, άλλους για στείρες και άλλους για μη-στείρες διαδικασίες παρασκευής. Ο σχεδιασμός των προϊόντων που θα παραχθούν μπορεί να είναι τυποποιημένος ή όχι. Η αξιολόγηση και πιστοποίηση των διαδικασιών που ακολουθούνται και των προϊόντων που παρασκευάζονται αποτελεί δύσκολο θέμα, ενώ η εκπαίδευση του προσωπικού είναι υποχρεωτική. 2. Άσηπτες παρασκευές, συμπεριλαμβανομένων των διαλυμάτων ολικής παρεντερικής διατροφής, για περιορισμένο αριθμό ασθενών Όλα τα διαλύματα ή μίγματα που προορίζονται για ενδοφλέβια χορήγηση απαιτείται να είναι στείρα, δηλαδή να είναι ελεύθερα μικροοργανισμών, πυρετογόνων και σωματιδίων. Για το λόγο αυτό η παρασκευή τους γίνεται με αυστηρή τήρηση των κανόνων της άσηπτης τεχνικής. Επιπρόσθετα, τα διαλύματα αυτά πρέπει να εμφανίζουν φυσική και χημική σταθερότητα ώστε να μπορούν να χορηγηθούν με ασφάλεια. Στην κατηγορία αυτή υπάγονται τα διαλύματα αντιβιοτικών και τα διαλύματα/μίγματα ολικής παρεντερικής διατροφής (ΟΠΔ) (TPN: Total Parenteral Nutrition). Και για τους δύο τύπους διαλυμάτων πρέπει να ικανοποιούνται απόλυτα και οι δύο συνθήκες, της στειρότητας και της σταθερότητας. Η παρασκευή διαλυμάτων αντιβιοτικών αποτελεί μια σχετικά απλή διαδικασία, αφού περιλαμβάνει την ανασύστασή τους σε κατάλληλο διαλύτη (εφόσον διατίθενται ως λυόφιλη σκόνη), την λήψη της υποδεικνυόμενης δόσης και την αραίωσή της σε μεγαλύτερο όγκο διαλύτη (συνήθως N/S ή Dx 5%). Η χορήγησή τους στον ασθενή γίνεται συνήθως εντός μικρών σάκων των 100 ml ή σε σύριγγες που τοποθετούνται σε ειδικούς υποδοχείς των αντλιών έγχυσης. Αντίθετα η παρασκευή διαλυμάτων/μιγμάτων ΟΠΔ είναι πολύπλοκη γιατί τα διαλύματα αυτά προκύπτουν από την ανάμειξη τουλάχιστον 10 διαφορετικών σκευασμάτων που περιέχουν περισσότερα από 40 διαφορετικά μεταξύ τους χημικά συστατικά (αμινοξέα, σάκχαρα, ηλεκτρολύτες [Νa, K], μέταλλα [Ca, P, Mg], ιχνοστοιχεία [Zn, Cu, Se, Mn, Mo], βιταμίνες [λιποδιαλυτές και υδατοδιαλυτές], νερό, λίπος) δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου πολλές χημικές αντιδράσεις μπορούν να συμβούν. Η ανάμειξη όλων των προαναφερομένων συστατικών προς σχηματισμό του τελικού προϊόντος που θα χορηγηθεί στον ασθενή απαιτεί εξειδικευμένες γνώσεις πάνω στη συμβατότητα και σταθερότητα των επιμέρους συστατικών, αλλά και στη σειρά με την οποία αυτά θα αναμιχθούν, προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος σχηματισμού ιζημάτων. Η προσθήκη φαρμάκων μπορεί να επηρεάσει την σταθερότητα των μιγμάτων παρεντερικής διατροφής, γι αυτό και κατά κανόνα αποφεύγεται (πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, όπως π.χ. η προσθήκη ινσουλίνης). Δεδομένης της πολυπλοκότητας της όλης διαδικασίας εφαρμογής παρεντερικής διατροφής και των κινδύνων για λάθη που αυτή εγκυμονεί, αλλά και της δυνατότητας που έχει να ωφελήσει σημαντικά πολλούς ασθενείς, επιβάλλεται η ανάπτυξη μιας αυστηρά οργανωμένης και τυποποιημένης διαδικασίας παραγγελίας, παρασκευής, σήμανσης, ποιοτικού ελέγχου, χορήγησης και παρακολούθησης ασθενών, προκειμένου να διασφαλιστεί η ποιότητα των αποτελεσμάτων της εφαρμογής της. Η 2

3 θέσπιση κανόνων και η πιστή εφαρμογή τους σε όλα τα στάδια εφαρμογής της παρεντερικής διατροφής στον ασθενή, βελτιώνει την αποτελεσματικότητα, μειώνει τις επιπλοκές και διευκολύνει την θεραπεία. Η αυτοματοποίηση της παρασκευής βρίσκεται υπό ανάπτυξη, και φαίνεται πως η λύση θα δοθεί στο μέλλον από τη ρομποτική. Καθώς είναι περισσότερο πολύπλοκη, η ΟΠΔ για νεογνά απαιτεί ειδικές γνώσεις. Η παρασκευή σκευασμάτων αυτού του τύπου, είτε στο νοσοκομειακό φαρμακείο, είτε στις κλινικές, επιβάλλεται να γίνεται υπό άσηπτες συνθήκες και από εξειδικευμένο στην άσηπτη τεχνική προσωπικό. Σε όλες τις περιπτώσεις όμως, η εγγενής ποιότητα του παρασκευαζόμενου σκευάσματος πρέπει να διατηρείται και δεν επιτρέπεται να τίθεται σε κίνδυνο. 3. Κυτταροστατικά Φάρμακα Ο ασφαλής και αποτελεσματικός χειρισμός των κυτταροστατικών φαρμάκων προϋποθέτει την ύπαρξη και χρήση κατάλληλης τεχνικής υποδομής-εξοπλισμού, αλλά και την πιστή εφαρμογή όλων των κατευθυντηρίων οδηγιών που ρυθμίζουν το αντίστοιχο πλαίσιο εργασίας. Έτσι, επιτυγχάνεται η απαιτούμενη ποιότητα των κυτταροστατικών διαλυμάτων, αποκλείεται η επιμόλυνση των παρακείμενων της παρασκευαστικής μονάδας χώρων και ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος επαγγελματικής έκθεσης των εργαζομένων. Η κατανόηση των παραμέτρων παραγωγής που επηρεάζουν την ποιότητα των διαλυμάτων, η προσεκτική οργάνωση των σταδίων παραγωγής με βάση τις σχετικές οδηγίες, η καταγραφή τους και η πιστή τήρηση των πρωτοκόλλων στην καθημερινή κλινική πράξη διασφαλίζει τη χορήγηση ασφαλών και αποτελεσματικών κυτταροστατικών διαλυμάτων στους ασθενείς, ενώ παράλληλα παρέχει ασφαλές εργασιακό περιβάλλον για τους εργαζόμενους επαγγελματίες υγείας. Για την προστασία των εργαζομένων αλλά και τη διασφάλιση της ποιότητας των παρασκευαζομένων στο νοσοκομείο κυτταροστατικών φαρμάκων που προορίζονται για χορήγηση στους ασθενείς απαιτούνται τα ακόλουθα: Οργάνωση και λειτουργία μονάδων παρασκευής ειδικά σχεδιασμένων για παρασκευή στείρων διαλυμάτων κυτταροστατικών φαρμάκων. Ο σχεδιασμός της εγκατάστασης πρέπει να βασιστεί μεταξύ άλλων στη διεξοδική εντόπιση και ανάλυση των πιθανών κινδύνων που συνοδεύουν την διαδικασία παρασκευής, τη μεταφορά και τη χορήγηση. Ύπαρξη συστημάτων ελέγχου για κάθε στάδιο παραγωγής εντός της μονάδας, ώστε να διασφαλίζεται η ποιότητα των παρεχομένων υπηρεσιών. Στελέχωση των μονάδων αυτών με εξειδικευμένο και έμπειρο προσωπικό. Ανάπτυξη πρωτοκόλλων με σαφείς γραπτές οδηγίες που θα ρυθμίζουν το σύνολο των διαδικασιών και ενεργειών που πραγματοποιούνται εντός των μονάδων, ώστε να επιτυγχάνονται σταθερές και επαναλήψιμες διαδικασίες λειτουργίας και να αποφεύγονται τα ατυχήματα ή να αντιμετωπίζονται με ψυχραιμία και αποτελεσματικότητα. Διαρκή συνεχιζόμενη εκπαίδευση και ενημέρωση των εργαζομένων των μονάδων για κάθε επιστημονική εξέλιξη που μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση των παρεχομένων υπηρεσιών. Εκπαιδευτικοί Στόχοι Σεμιναρίου Κατά τη διάρκεια του σεμιναρίου, θα δοθούν διαλέξεις από ειδικούς εκπαιδευτές/ομιλητές, που θα περιλαμβάνουν όλες τις γνώσεις και τις πληροφορίες που απαιτούνται, προκειμένου οι εκπαιδευόμενοι να μπορέσουν να σχεδιάσουν, να οργανώσουν και να θέσουν σε λειτουργία μια Νοσοκομειακή Μονάδα Παρασκευής Φαρμακευτικών Προϊόντων προοριζομένων για νοσοκομειακή χρήση. Οι εκπαιδευτές θα αναφερθούν σε 2-3 ειδικές παρασκευαστικές διαδικασίες (τις συνηθέστερα απαιτούμενες στα νοσοκομεία, όπως η παρασκευή διαλυμάτων κυτταροστατικών/χημειοθεραπευτικών παραγόντων και η παρασκευή διαλυμάτων παρεντερικής διατροφής). Κάθε συμμετέχων θα εργαστεί σε μία ομάδα 5-6 ατόμων πάνω στο θέμα που τους έχει ανατεθεί, -κατά τη διάρκεια των δύο πρώτων ημερών του σεμιναρίου, ενώ την τρίτη και τελευταία ημέρα του σεμιναρίου, οι ομάδες θα διαγωνιστούν μεταξύ τους παρουσιάζοντας η καθεμία το θέμα που ανέλαβε. Η παρουσίαση κάθε ομάδας δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 20 λεπτά. Στο τέλος του σεμιναρίου, οι συμμετέχοντες θα πρέπει: Να είναι σε θέση να σχεδιάσουν την κατάλληλη μονάδα παρασκευής για μια ειδική παρασκευαστική διαδικασία εντός ενός Ευρωπαϊκού Φαρμακείου Νοσοκομείου. Να είναι σε θέση να οργανώσουν αυτή τη μονάδα και να κάνουν έλεγχο ποιότητας. 3

4 Να είναι σε θέση να αναπτύξουν τη διαδικασία παρασκευής ενός νοσοκομειακά παρασκευαζομένου προϊόντος και να αποφασίσουν ποια θα είναι η καταλληλότερη για αυτό το προϊόν συσκευασία. Να έρθουν σε επαφή με τη νομοθεσία που αφορά στην παρασκευή των φαρμακευτικών προϊόντων, να την κατανοήσουν και να διατυπώσουν συγκεκριμένα επαγγελματικά πρότυπα οργάνωσης, λειτουργίας, παρασκευής, ελέγχου. Να αντιληφθούν τους κινδύνους της φαρμακευτικής διαδικασίας παρασκευής σε σχέση με την φροντίδα και την ασφάλεια του ασθενή. Να αποκτήσουν μια γενική γνώση των διαδικασιών παρασκευής φαρμακευτικών προϊόντων στο νοσοκομείο, ώστε να μπορούν να υποστηρίξουν τις δικές τους διαδικασίες στα φαρμακεία στα οποία υπηρετούν. Να αποκτήσουν μια γενική εικόνα πάνω στα φάρμακα που παρασκευάζονται από τα νοσοκομειακά φαρμακεία στην Ευρώπη, τους κανονισμούς που τα διέπουν και τους κινδύνους στους οποίους μπορεί να εκθέσουν τους ασθενείς για τους οποίους προορίζονται. Να καταλάβουν την έννοια του SMF (Site Master File: Πρότυπος Φάκελος Εγκατάστασης) και να γράψουν ένα SMF για το θέμα που τους έχει ανατεθεί. Να καταλάβουν την έννοια του Επιχειρησιακού Σχεδίου (Business Plan) και να γράψουν ένα για το θέμα που τους έχει ανατεθεί. Να είναι σε θέση να σχεδιάσουν μια ειδική εγκατάσταση και να επικυρώσουν τον εξοπλισμό. Να είναι σε θέση να σχεδιάσουν ένα νέο προϊόν και να κατανοήσουν την έννοια: «ποιότητα σχεδιασμού». Να κατανοήσουν τις συνέπειες μιας αλλαγής στη μορφή χορήγησης μιας συγκεκριμένης δραστικής ουσίας. Να αντιληφθούν την έννοια της «διασφάλισης ποιότητας» για ένα νοσοκομειακό φαρμακείο και να είναι σε θέση να ετοιμάσουν ένα σχέδιο επαλήθευσης/επικύρωσης των διαδικασιών (VMP :Validation Master Plan), το οποίο θα βασίζεται στην εκτίμηση των κινδύνων που μπορεί να προκύψουν κατά τις παρασκευαστικές διαδικασίες. Να είναι σε θέση να χρησιμοποιούν την «εκτίμηση κινδύνων» (Risk Analysis) ως μέρος της διαδικασίας ποιοτικού ελέγχου που ακολουθούν πάνω σε ειδικά θέματα. Να ενημερωθούν για τη χρήση διαφόρων υλικών που χρησιμοποιούνται στη συσκευασία φαρμακευτικών προϊόντων. Να αντιληφθούν πώς θα διαχειριστούν μια νοσοκομειακή παρασκευαστική μονάδα σύμφωνα με τους κανόνες της ορθής παρασκευαστικής πρακτικής (GMP: Good Manufacturing Practice). Εργασία ομάδων - Τι έχετε να κάνετε Κατά τη διάρκεια του σεμιναρίου θα παρουσιαστούν από ειδικούς, θέματα σχετικά με τον σχεδιασμό, την οργάνωση και λειτουργία μονάδων παρασκευής φαρμακευτικών σκευασμάτων προοριζομένων για νοσοκομειακούς ασθενείς. Οι ομιλητές θα δομήσουν τις παρουσιάσεις τους κατά τρόπο ώστε να δοθούν στους συμμετέχοντες πληροφορίες σχετικές με τρεις ειδικές διαδικασίες παρασκευής: (1) Παρασκευή σε μικρή κλίμακα (2) Άσηπτες παρασκευές, συμπεριλαμβανομένης και της ΟΠΔ (Ολική Παρεντερική Διατροφή),για περιορισμένο αριθμό ασθενών (3) Παρασκευή κυτταροστατικών φαρμάκων Κάθε συμμετέχων θα εργαστεί σε μία ομάδα 5-6 ατόμων και σε κάθε ομάδα θα ανατεθεί ένα από τα παραπάνω θέματα. Οι συμμετέχοντες θα τοποθετηθούν στις ομάδες κατά τρόπο όσο το δυνατό περισσότερο γίνεται κοντά στις ατομικές τους επιλογές. Κατά την διάρκεια της εργασίας των ομάδων, η κάθε ομάδα θα πρέπει: (1) Να περιγράψει μια συγκεκριμένη εγκατάσταση για μια συγκεκριμένη διαδικασία παρασκευής μέσα σε ένα Ελληνικό Νοσοκομείο (π.χ. Μονάδα παρασκευής κυτταροστατικών φαρμάκων) 4

5 (2) Να περιγράψει την οργάνωση, τον ποιοτικό έλεγχο και ένα πρόγραμμα παρακολούθησης γι αυτή την εγκατάσταση (π.χ. Προδιαγραφές χώρων εγκατάστασης, εξοπλισμός, δοκιμασίες χώρων, συστήματα ελέγχου ποιότητας της λειτουργίας της μονάδας και της διαδικασίας παρασκευής). (3) Να αναπτύξει τη διαδικασία παρασκευής ενός παρασκευαζομένου στο νοσοκομείο προϊόντος (ξεκινώντας από τις πρώτες ύλες που θα χρειαστεί και καταλήγοντας στον περιέκτη εντός του οποίου θα τοποθετηθεί και την συσκευασία του για να διανεμηθεί) (π.χ. παρασκευή ενέσιμου διαλύματος οξαλιπλατίνης για ασθενή με καρκίνο του παχέος εντέρου, συνθήκες διάλυσης του φαρμάκου, επιλογή κατάλληλου διαλύτη, τοποθέτηση εντός κατάλληλου περιέκτη, συνθήκες φύλαξης/διατήρησης) (4) Να εκτιμήσει τους κινδύνους (Risk Analysis) με τους οποίους συνδέεται η διαδικασία παρασκευής του συγκεκριμένου προϊόντος εντός της μονάδας (Δηλ. να εντοπίσει τα λάθη που μπορούν να γίνουν κατά την παρασκευή της οξαλιπλατίνης από την έναρξη της διαδικασίας παρασκευής της μέχρι την χορήγησή της στον ασθενή) (5) Να δημιουργήσει ένα επιχειρησιακό σχέδιο (Business Plan). Οι ομάδες θα παρουσιάσουν τα τελικά τους αποτελέσματα σε ανταγωνιστικό περιβάλλον. Οι επιτηρητές θα βοηθήσουν τις ομάδες. Η πρόκληση τότε είναι η εξής: Εντός του πλαισίου των κανόνων και της νομοθεσίας που διέπουν τη λειτουργία των Ευρωπαϊκών Νοσοκομειακών Φαρμακείων, κάθε ομάδα θα σχεδιάσει μια παρασκευαστική μονάδα για ένα ειδικό -σχετικό με το νοσοκομειακό φαρμακείο- φαρμακευτικό προϊόν, που θα έχουν επιλέξει οι ίδιοι και το οποίο θα υπάγεται σε μία από τις τρεις προαναφερόμενες κατηγορίες (παρασκευή μικρής κλίμακας, διάλυμα παρεντερικής διατροφής, διάλυμα κυτταροστατικού φαρμάκου). Οι κανόνες και η νομοθεσία που θα χρησιμοποιηθούν από τις ομάδες θα πρέπει να βρίσκονται σε συμφωνία με τις παρουσιάσεις των ομιλητών και να είναι προσαρμοσμένες στην Ελληνική Νομοθεσία. Η μονάδα παρασκευής που θα σχεδιαστεί θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως νεοσύστατο τμήμα ενός υπαρκτού νοσοκομειακού φαρμακείου, το οποίο έχει αναλάβει την ευθύνη να παρέχει υπηρεσίες παρασκευής φαρμακευτικών προϊόντων στο νοσοκομείο στο οποίο ανήκει. Το νεοσύστατο αυτό τμήμα του φαρμακείου θα πρέπει να έχει διαθέσιμο χώρο και μηχανήματα, και να υποστηρίζεται από υπηρεσίες συντήρησης και ελέγχου ποιότητας. Εκτός από τη δημιουργία της παρασκευαστικής μονάδας, της αξιολόγησής της, (επικύρωσης, validation), του ποιοτικού της ελέγχου και της συντήρησής της, η ομάδα: 1. Θα παρασκευάσει το φαρμακευτικό προϊόν που έχει επιλέξει (θα παρουσιάσει την διαδικασία παρασκευής του φαρμακευτικού προϊόντος ξεκινώντας από τις πρώτες ύλες που θα χρειαστεί μέχρι την συσκευασία του τελικού προϊόντος) 2. Θα εντοπίσει και θα καταγράψει όλους τους πιθανούς κινδύνους που μπορεί να προκύψουν σε κάθε ένα από τα στάδια της προτεινόμενης παρασκευαστικής διαδικασίας (Risk Analysis). 3. Θα επιλέξει την τελική διαδικασία παρασκευής, αφού προηγουμένως εκτιμηθούν οι κίνδυνοι του κάθε σταδίου παρασκευής (συμπεριλαμβανομένων και αυτών που αφορούν την ασφάλεια των ασθενών). 4. Θα παράγει ένα επιχειρησιακό σχέδιο (Business Plan) για το προϊόν και την παρασκευαστική μονάδα 5. Θα επιλέξει το ανθρώπινο δυναμικό που θα στελεχώσει τη μονάδα σύμφωνα με τις δεξιότητες που απαιτούνται για τη συγκεκριμένη εργασία, μαζί με ένα σχέδιο που θα αφορά την συντήρηση και ανάπτυξη αυτών των δεξιοτήτων. 5

6 Παρασκευή φαρμακευτικών σκευασμάτων από το Νοσοκομειακό Φαρμακείο - Φάρμακα χωρίς άδεια (Unlicensed medicines) Παρασκευή φαρμακευτικών σκευασμάτων από το Νοσοκομειακό Φαρμακείο 1. Σε ποιες περιπτώσεις υπάρχει ανάγκη να παρασκευαστούν φαρμακευτικά σκευάσματα από το Νοσοκομειακό Φαρμακείο 2. Τι είδους σκευάσματα μπορεί να παρασκευάσει το νοσοκομειακό φαρμακείο και σε ποιους συνήθως απευθύνονται 3. Τα σκευάσματα αυτά είναι ουσιαστικά σκευάσματα χωρίς άδεια (unlicensed medicines)-ευθύνες φαρμακοποιού 4. Πώς πιστοποιείται η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα των σκευασμάτων αυτών 5. Γιατί δεν είναι όλα τα φάρμακα διαθέσιμα; (ορφανά φάρμακα, ελλείψεις, αγνοημένες ομάδες ασθενών: πολύ νέοι, ηλικιωμένοι, άτομα με πρόβλημα στην κατάποση) 6. Γιατί δεν έχουν όλα τα φάρμακα άδεια; 7. Διασφάλιση της ποιότητας παραγωγής σκευασμάτων από το Νοσοκομειακό Φαρμακείο 8. Πώς λαμβάνεται η απόφαση να προχωρήσουμε στον σχεδιασμό μιας διαδικασίας παρασκευής συγκεκριμένου σκευάσματος; (μετά από εκτίμηση κινδύνων κατά την παρασκευή, εκτίμηση του κόστους παραγωγής, ύπαρξη κατάλληλα ειδικευμένου προσωπικού, ασφάλεια προσωπικού, επιπτώσεις των χημικών στο περιβάλλον, πληροφόρηση ασθενούς κλπ). Φάρμακα χωρίς άδεια (Unlicensed medicines) Οργανισμοί που ορίζουν την έκταση στην οποία η Ευρωπαϊκή Φαρμακοποιία ισχύει και για τα φάρμακα «χωρίς άδεια» [π.χ. τo PHP WP (Pharmaceutical Preparation Working Party) της Ευρωπαϊκής Φαρμακοποιίας] και οργανισμοί που ορίζουν (μέσω νομοθεσίας ή μέσω μιας συμβουλευτικής επιστολής) τις πρότυπες διαδικασίες που ισχύουν στην Ευρώπη, όπως ο CD-P-PH (EDQM Committee of Experts on quality and safety standards in pharmaceutical practices and pharmaceutical care) 1. Επίπεδα παραγωγής φαρμακευτικών προϊόντων Τα φαρμακευτικά προϊόντα παράγονται από φαρμακοποιούς και άλλους επαγγελματίες, μέσω διαφορετικών οδών (manufacturing, preparation/compounding, extemporaneous preparation, magistral preparation preparation at bedside). Δίνονται συνοπτικά τα χαρακτηριστικά κάθε επιπέδου παρασκευής: Manufacturing Ορίζεται από: Το μέγεθος της επιχείρησης Υπάρχει έμμεση υπευθυνότητα προς τον ασθενή (η κλινική υπευθυνότητα μεταφέρεται σε άλλο φαρμακοποιό) Μεταφορά μεταξύ νομικών προσώπων Preparation Ορίζεται από: Άμεση υπευθυνότητα προς τον ασθενή Μικρό μέγεθος παρτίδας (μικρότερο από το manufacturing) Είναι κυρίως για χρήση εντός ενός οργανισμού που έχει τη δική του νομική οντότητα Extemporaneous products (συμπεριλαμβανομένης και της ανασύστασης φαρμάκων σο φαρμακείο) Ορίζεται από: 6

7 Διανομή σύμφωνα με συνταγή για ορισμένο ασθενή Δεν επιτρέπεται να παρασκευαστεί παρτίδα Magistral preparation (παρασκευή φαρμακευτικών σκευασμάτων): Κάθε φαρμακευτικό προϊόν που παρασκευάζεται στο φαρμακείο σύμφωνα με ιατρική συνταγή για συγκεκριμένο ασθενή. Officinal preparation (παρασκευή γαληνικών σκευασμάτων): Κάθε φαρμακευτικό προϊόν που παρασκευάζεται στο φαρμακείο σύμφωνα με τις συνταγές της φαρμακοποιίας και πρόκειται να χορηγηθεί απευθείας στους ασθενείς που εξυπηρετούνται από αυτό το φαρμακείο. Preparation at bed-side Το φάρμακο παρασκευάζεται σύμφωνα με το SPC εκτός φαρμακείου σε νόμιμη κλινική περιοχή. 2. Τα επαγγελματικά πρότυπα που ελέγχουν το κάθε επίπεδο παρασκευής Είναι αυτά που αντιστοιχούν στο κάθε επίπεδο παρασκευής: GMP (Good Manufacturing Practice) για το manufacturing κατάλληλο επίπεδο GMP για το preparation: GMP(H) ή GPP (Good Pharmacy Practice) GPP (Good Pharmacy Practice) για τα Extemporaneous και GNP (Good Nursing Practice) για την παρασκευή δίπλα στο κρεβάτι του ασθενή). Ασφάλεια ασθενών 1. Ασφάλεια ασθενών (Βάση δεδομένων NRLS: National Reporting and Learning System) Ο κύριος σκοπός είναι να βελτιωθεί η ασφάλεια των ασθενών με: Προώθηση της νοοτροπίας της αναφοράς Συλλογή και Ανάλυση πληροφοριών Απόκτηση γνώσης από περιστατικά όπου παρουσιάστηκαν προβλήματα και λάθη Παροχή ανατροφοδότησης και καθοδήγησης στους οργανισμούς παροχής υπηρεσιών υγείας 2. Τι είναι βλάβη σύμφωνα με το NRLS Καμία βλάβη (no harm): Μικρή βλάβη (low harm) Μέτρια βλάβη (moderate harm) Σοβαρή βλάβη (severe harm) Θάνατος (death) 3. Ανθρώπινοι παράγοντες και πρόκληση βλαβών στους ασθενείς Εκούσιες ενέργειες Βασικοί τύποι λαθών: Παραβιάσεις (συνήθεις, αιτιολογημένες, απερίσκεπτες και κακόβουλες) Λάθη (λάθη που βασίζονται στους κανόνες και τη γνώση) Ακούσιες ενέργειες Παύσεις (λάθη δεξιοτήτων, ανεπάρκειες μνήμης) Ολισθήματα (λάθη δεξιοτήτων, ανεπαρκής προσοχή) 4. Ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων και ανεπιθύμητα συμβάντα 5. Χειρισμός των λαθών Επικοινωνία με τον ασθενή και την οικογένεια του μετά από περιστατικό όπου απειλήθηκε η ασφάλεια του ασθενούς. Πρέπει να είστε ανοικτοί (Being open) Ο όρος «Να είστε ανοικτοί» (Being open), περιλαμβάνει την απολογία και στην εξήγηση αυτού που συνέβη στους ασθενείς, οι οποίοι έχουν υποστεί βλάβη, ως συνέπεια περιστατικού ασφαλείας. Συμπεριλαμβάνει ακόμα, τις επικοινωνίες ανάμεσα στους επαγγελματίες υγείας, τους ασθενείς και τους φροντιστές τους. Κύρια σημεία: 7

8 Αν η απολογία δεν γίνει έγκαιρα θα υπάρξει ακόμα μεγαλύτερη ένταση και θυμός από τον ασθενή και τους συγγενείς του. Μια γεμάτη σημασία απολογία είναι καλύτερη από μια έκφραση συμπάθειας. Είναι πολύ ουσιαστικό να είναι κανείς προετοιμασμένος. Είναι εύκολο να πιαστεί κανείς στην εξήγηση της διαδικασίας και να μην απαντήσει στις ερωτήσεις της οικογενείας. Η γλώσσα που χρησιμοποιείτε μπορεί να μην έχει κανένα νόημα για τον ασθενή και τους συγγενείς του. Μην αποδώσετε χωρίς να το θέλετε υπαιτιότητες. Site Master File (SMF) (Πρότυπος Φάκελος Εγκατάστασης) Πώς θα σχεδιάσετε τη δική σας φαρμακευτική εγκατάσταση 1. Τι είναι το SMF Το SMF είναι ένα έγγραφο χρήσιμο για τις ρυθμιστικές αρχές που διεξάγουν GMP επιθεωρήσεις PIC/S (Pharmaceutical Inspection Convention and Pharmaceutical Inspection Co-operation Scheme) επεξηγηματικές σημειώσεις για τη βιομηχανία σχετικά με την προετοιμασία του SMF 2. Περιεχόμενα SMF Πίνακας περιεχομένων Γενικές πληροφορίες Παρασκευαστικές δραστηριότητες Τύπος προϊόντων - Περιγραφή θέσης - Εξωτερική βοήθεια - Σύστημα Διαχείρισης Ποιότητας Προσωπικό Οργανόγραμμα Παράδειγμα οργανογράμματος: 8

9 Διευθυντής Φαρμακείου Φαρμακοποιός Επικεφαλής της Παραγωγής Διασφάλιση Ποιότητας/Ποιοτικός έλεγχος Προμήθειες Κλινική υπηρεσία Τμήμα Παρεντερικής Διατροφής 1 φαρμακοποιός 2 τεχνικοί Τμήμα παρασκευής άσηπτων φαρμακευτικών προϊόντων 1 φαρμακοποιός 2 τεχνικοί Τμήμα παρασκευής μηάσηπτων φαρμακευτικών προϊόντων Προσόντα και αρμοδιότητες Εκπαίδευση Απαιτήσεις για την υγεία Απαιτήσεις για την υγιεινή και την ένδυση του προσωπικού Εγκαταστάσεις και εξοπλισμός Σχέδιο/κάτοψη της μονάδας παρασκευής Σύστημα εξαερισμού Σύστημα ύδρευσης Πρόγραμμα συντήρησης Εξοπλισμός Υγιεινή και καθαριότητα Έγγραφη Τεκμηρίωση Παρασκευή Ρυθμίσεις που αφορούν την παρασκευή προϊόντος Κάθε έγγραφο συναφές με την ποιότητα του προϊόντος Ποιοτικός έλεγχος Σύμβαση κατασκευής Παράπονα διανομής και ανακλήσεις προϊόντος Αυτό-επιθεώρηση 9

10 3. Πώς σχεδιάζεται ένα SMF Βήμα 1 ο : Αποστολή και στρατηγική Ποια είναι η αποστολή της μονάδας παρασκευής Ποιες είναι οι δραστηριότητες που πρόκειται να γίνουν στη μονάδα Τι είδους προϊόντα θα παρασκευαστούν στη μονάδα αυτή Βήμα 2 ο : Προϊόντα που θα παρασκευαστούν Μορφές προϊόντος Μέγεθος παρτίδας Πελάτες Χρόνος ανταπόκρισης στην παραγγελία (πόσο γρήγορα θα ετοιμάζεται το προϊόν) Βήμα 3 ο :Σχεδιασμός Διαδικασίας παραγωγής Ορισμός των διαφορετικών διαδικαστικών βημάτων και υπόδειξη της περιοχής όπου λαμβάνουν χώρα. Για παράδειγμα, για την παραγωγή φιαλιδίων που περιέχουν φαρμακευτικό διάλυμα προοριζόμενο για ενδοφλέβια χορήγηση η διαδικασία παραγωγής θα μπορούσε να είναι η ακόλουθη: Διαδικασία Παραγωγής φιαλιδίων με φαρμακευτικό διάλυμα που προορίζεται για Αλλαγή ενδυμασίας (περιοχή D) Παρασκευή του διαλύματος Πλήρωση των φιαλιδίων (περιοχή C) Αποστείρωση Οπτικός έλεγχος Επισήμανση/Συσκευασία Φύλαξη.Αποθήκευση Βήμα 4 ο : Δυναμικότητα Αριθμός δωματίων που θα χρειαστούν Προσωπικό - Νυχτερινές βάρδιες - Προσόντα/Κατάρτιση εργαζομένων - Οργανόγραμμα Ποσότητα παρασκευαζομένων προϊόντων Προϊόν Βακλοφαίνη ενδορραχιαία 10 mg/5 ml Υδροχλωρική φαινυλεφρίνη 10 mg/ml inj Αριθμός μονάδων Αριθμός παρτίδων C C ημέρες Συσκευασία Ώρες συσκευασίας ,6 0,

11 Μορφές Προϊόντων Μηστείρα Αριθμός Αριθμός Αριθμός Συσκευασία μονάδων παρτίδων ημερών Τάξη D Τάξη C Τάξη B Αμπούλες , Διαλύματα ,1 9,5 116, Οφθαλμικές σταγόνες ,7 157,5 0 67,7 67,7 ΣΥΝΟΛΟ , , Αριθμός δωματίων Απασχόληση Βήμα 5 ο : Σχεδιασμός Σχεδιασμός της ροής της διαδικασίας: τάξεις δωματίων και η μεταξύ τους σχέση Πρόβλεψη χωρητικότητας: αριθμός δωματίων/μέγεθος Βήμα 6 ο :Εγκαταστάσεις και εξοπλισμός Σύστημα αέρα Νερό - Νερό βρύσης - Αποσταγμένο νερό - Καθαρό νερό - Νερό ψύξης Αέρια Αυτόκλειστα Θάλαμοι νηματικής ροής Επιχειρησιακό Σχέδιο (Business Plan) 1. Τι είναι το Business Plan 2. Τι είναι Ανάλυση Εργασίας (Business Analysis) Πρόκειται για ανάλυση των παραγόντων που επηρεάζουν τις αποφάσεις π.χ.: Τι ισχύει στην αγορά Ποια είναι η δουλειά που προτείνεται να γίνει, Σε ποιους απευθύνεται (ποιοι είναι οι πελάτες και ποιες οι ανάγκες τους) Ποιες είναι οι τάσεις στο χώρο (βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα) Ανταγωνιστές στο συγκεκριμένο πεδίο Εναλλακτικές λύσεις 3. Παρασκευή φαρμακευτικών σκευασμάτων στα Νοσοκομειακά Φαρμακεία Τρέχουσα κατάσταση: Συνήθως ένα Τμήμα μέσα στο Νοσοκομείο Κλειστή συνεργασία με τους γιατρούς που συνταγογραφούν και τις κλινικές Εξατομικευμένη δοσολογία Το φαρμακευτικό σκεύασμα παραδίδεται μετά από παραγγελία και είναι έτοιμο προς χρήση Αναμένεται να είναι έτοιμο σε σύντομο χρονικό διάστημα Το φαρμακευτικό σκεύασμα μπορεί να είναι κυτταροστατικό, στείρο διάλυμα, μη-στείρο διάλυμα Οι τάσεις στη θεραπεία, η ανάγκη για εξατομικευμένα φάρμακα, οι απαιτήσεις στο χρόνο παράδοσης και το κόστος, έχουν αντίκτυπο στην πορεία που πρόκειται να ακολουθήσει. 11

12 4. Σε ένα Επιχειρησιακό Σχέδιο (Business Plan) περιέχονται τα ακόλουθα: Τάσεις στη θεραπεία Τρέχουσες θεραπείες με διαθέσιμα προϊόντα Προϊόντα που πρόκειται να εισαχθούν στη θεραπεία αλλαγή της θεραπείας νέες απαιτήσεις σχετικά με τη μορφή χορήγησης του φαρμάκου Δοσολογική μορφή/οδοί χορήγησης παιδιατρικά σκευάσματα διαχείριση πόνου φροντίδα κατ οίκον Τάσεις στα παρασκευαζόμενα φαρμακευτικά προϊόντα αλλαγή στη ζήτηση ζητούμενοι όγκοι Όφελος για τον ασθενή και κέρδος Εγκαταστάσεις και εξοπλισμός Νέες εγκαταστάσεις Προσαρμογή των διαθέσιμων εγκαταστάσεων Αναβάθμιση των υπαρχόντων εγκαταστάσεων παρασκευής Εξατομικευμένη παρασκευή έναντι παραγωγής παρτίδας Νέα σκευάσματα Αυτοματοποίηση Επαλήθευση/Επικύρωση διαδικασιών Απαιτήσεις για διασφάλιση ποιότητας και ποιοτικό έλεγχο Αρμοδιότητες/Πόροι Εμπειρία στην παρασκευή φαρμακευτικών σκευασμάτων Συμβατότητα και χρόνος ζωής σκευασμάτων Ανάπτυξη προϊόντος Αύξηση της κλίμακας, μεταφορά τεχνολογίας, αν πρόκειται να παρασκευαστεί παρτίδα προϊόντος Συστήματα Διαχείρισης Ποιότητας Τεχνικοί και απόφοιτοι Πανεπιστημίου Αποκέντρωση έναντι συγκεντρωτισμού Ορθολογική παραγωγή και παραγωγή παρτίδας Αυξημένη διαθεσιμότητα λόγω ύπαρξης stock/αποθέματος Εφοδιασμός-μείωση του χρόνου Κεντρική παραγωγή έναντι αποκεντρωμένης παραγωγής (Στη Σουηδία ο αριθμός των νοσοκομειακών φαρμακείων που διαθέτουν παρασκευαστικές μονάδες έχει μειωθεί από 40 σε 29 τα τελευταία 6 χρόνια Εφοδιασμός Συνθήκες αποθήκευσης Ανιχνευσιμότητα (Ιχνηλασιμότητα) Αδιάσπαστη αλυσίδα ψύξης Περιβαλλοντολογικά ζητήματα Χρόνοι παράδοσης Συνήθης εφοδιασμός έναντι εφοδιασμού κατά προτεραιότητα έναντι εφοδιασμού σε έκτακτη ανάγκη Προμήθειες Επενδύσεις Πρώτες ύλες (συμπεριλαμβανομένων και των εκδόχων) και υλικά συσκευασίας στη σωστή ποιότητα, ποσότητα και όγκο Διαθεσιμότητα Τιμολόγηση εξαρτώμενη από τον όγκο Εξοπλισμός-Προδιαγραφές Διαπραγματεύσεις-συμφωνίες 12

13 Τιμολόγηση Ειδική για τη χώρα και εξαρτώμενη από την Διεθνή Νομοθεσία, τα συστήματα αποζημίωσης, τις ασφάλειες, κλπ Περιλαμβάνει τα δραστικά συστατικά, τα έκδοχα, τα υλικά συσκευασίας, την υπηρεσία παραγωγής σκευασμάτων (συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων, του εξοπλισμού, των αρμοδιοτήτων, την διαχείριση του συστήματος διασφάλισης ποιότητας), τις μεταφορές, κλπ. Διεθνείς κανονιστικές διατάξεις, Ασφαλιστικό σύστημα, Αποζημιώσεις Χρηματοδότηση: Απαιτούμενες επενδύσεις Βραχυπρόθεσμη/Μακροπρόθεσμη Απόδοση επένδυσης 5. Υπόδειγμα Business Plan που να αφορά γενικά την παραγωγή φαρμακευτικών σκευασμάτων στα Νοσοκομειακά Φαρμακεία Εγκαταστάσεις και εξοπλισμός Validation Master Plan 1. Τι είναι το Validation Master Plan (VMP), τι περιέχει και πώς ετοιμάζουμε ένα VMP 2. Βήματα σχεδιασμού και πιστοποίησης (validation) εξοπλισμού Προδιαγραφές για την απαιτούμενη χρήση (User Requirement Specification:URS): Το URS χρησιμοποιείται για να πληροφορήσει τους πιθανούς προμηθευτές για τις απαιτήσεις του πελάτη και χρησιμοποιείται κατά την παραγωγή/ετοιμασία των εγγράφων ενός διαγωνισμού. Περιέχει τα κύρια ποιοτικά χαρακτηριστικά της εγκατάστασης ή του μηχανήματος, ή του εξοπλισμού που ζητείται. Προδιαγραφές λειτουργικού σχεδιασμού (Functional Design Specification: FDS): Παρέχεται από τον προμηθευτή όταν κάνει την προσφορά του, και περιέχει όλες τις λεπτομέρειες σχετικά με το τι μπορεί να παρέχει ο προμηθευτής. Στο στάδιο αυτό μπορούν να γίνουν διαπραγματεύσεις μεταξύ πελάτη και προμηθευτή, προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι τελικές προδιαγραφές σχεδιασμού του εξοπλισμού εξυπηρετούν τον σκοπό για τον οποίο αυτός ο εξοπλισμός προορίζεται. Έλεγχος καταλληλότητας Σχεδιασμού (Design Qualification: DQ): Είναι η τεκμηριωμένη επαλήθευση/πιστοποίηση ότι ο προτεινόμενος σχεδιασμός των εγκαταστάσεων, τα συστήματα και ο εξοπλισμός είναι όλα κατάλληλα για τον επιδιωκόμενο σκοπό Έλεγχος καταλληλότητας εγκατάστασης (Installation Qualification: IQ): Είναι η τεκμηριωμένη επαλήθευση/πιστοποίηση ότι οι εγκαταστάσεις, τα συστήματα και ο εξοπλισμός, όπως έχουν εγκατασταθεί ή τροποποιηθεί, συμφωνούν με τον εγκεκριμένο σχεδιασμό και τις συστάσεις του κατασκευαστή. Έλεγχος καταλληλότητας λειτουργίας (Operational Qualification: OQ): Είναι η τεκμηριωμένη επαλήθευση/πιστοποίηση ότι οι εγκαταστάσεις, τα συστήματα και ο εξοπλισμός, όπως έχουν εγκατασταθεί ή τροποποιηθεί, εκτελούν, όπως έχει προβλεφθεί, σε όλα τα επίπεδα όλες τις αναμενόμενες λειτουργίες. Έλεγχος καταλληλότητας της συνολικής απόδοσης (Performance Qualification: PQ): Είναι η τεκμηριωμένη επαλήθευση/πιστοποίηση ότι οι εγκαταστάσεις, τα συστήματα και ο εξοπλισμός, όπως έχουν συνδεθεί μεταξύ τους μπορούν να λειτουργούν με αποτελεσματικότητα και επαναληψιμότητα, με βάση την εγκεκριμένη διαδικασία/μέθοδο και τις προδιαγραφές. 3. Ποια πρότυπα χρησιμοποιούμε για να δουλέψουμε EU Guide to Good Manufacturing Practice, 2007 (ISBN ) Quality Assurance of Aseptic Preparation Services, 4 th edition, 2006 (ISBN ) UK Health Building Note 14-01, 2008 (ISBN ) 13

14 EN ISO (1999) EN ISO (Safety cabinets) 4. Βασικές Αρχές Σχεδιασμού Συμμόρφωση με τις αρχές του GMP και τα περιβαλλοντικά πρότυπα Προδιαγραφές χώρων εγκατάστασης μονάδων (Έκταση χώρων και διαμόρφωση χώρων: προθάλαμος, κύριοι χώροι εργασίας, αποθηκευτικοί χώροι, χώρος διατήρησης προϊόντων, χώρος φύλαξης σχετικών εγγράφων κλπ, διαχωρισμός ενεργειών και προϊόντων, ειδικές εγκαταστάσεις εισόδου και εξόδου του προσωπικού στις μονάδες, ξεχωριστές εγκαταστάσεις εισόδου και εξόδου των πρώτων υλών και αναλώσιμων υλικών στις μονάδες,) Προδιαγραφές καθαρότητας χώρων (χώροι τάξης Α, τάξης Β, τάξης Γ και τάξης Δ και να αναφερθεί τι είδος παρασκευές τελούνται σε κάθε έναν από αυτούς τους χώρους) Συστήματα αερισμού και φίλτρα HEPA (High-Efficiency Particulate Air) Έλεγχος και Δοκιμασίες χώρων (πριν δοθεί η μονάδα σε λειτουργία και μετά τη λειτουργία της σε καθημερινή βάση) Καθαριότητα χώρων Παραδείγματα εγκαταστάσεων (ενδεικτικές κατόψεις χώρων προοριζομένων για παρασκευαστικές μονάδες) Σχεδιασμός φαρμακευτικού προϊόντος (Product Design) 1. Ο κύκλος ζωής ενός φαρμακευτικού προϊόντος Ανάγκη/ευκαιρία/λογική, φαρμακευτική ανάπτυξη, έγκριση, παραγωγή και χρήση, αναβαθμίσεις, απόσυρση από την αγορά, ανάγκη να δημιουργηθεί κάτι άλλο) 2. Φαρμακευτική ανάπτυξη ICH (International Conference on Harmonisation of Technical Requirements for Registration of Pharmaceuticals for Human Use) Q8 (R2) (EMEA/CHMP/167068/2004) Σκοπός της φαρμακευτικής ανάπτυξης είναι να σχεδιάσει ένα ποιοτικό προϊόν και την διαδικασία παρασκευής του ώστε να παραδίδει με συνέπεια ένα προϊόν που θα έχει την προβλεπόμενη και στοχευόμενη απόδοση. Η Φαρμακευτική ανάπτυξη αφορά και το προϊόν και την διαδικασία ανάπτυξής του και βασίζεται στην πλήρη γνώση της φαρμακολογίας, βιοφαρμακευτικής, φαρμακευτικής τεχνολογίας, βιοτεχνολογίας, αναλυτικής χημείας, επιστήμης υλικών, μηχανικής, διασφάλισης ποιότητας, μικροβιολογίας.) Τι είναι ποιότητα ή «προβλεπόμενη απόδοση προϊόντος» Πώς επιτυγχάνεται η ποιοτική παρασκευή φαρμακευτικών προϊόντων Η ποιοτική παρασκευή φαρμακευτικών προϊόντων επιτυγχάνεται μέσω της κατανόησης των ακολούθων: Προβλεπόμενος θεραπευτικός σκοπός, πληθυσμός των ασθενών, οδός χορήγησης, τα φαρμακολογικά τοξικολογικά και φαρμακοκινητικά χαρακτηριστικά ενός φαρμάκου Χημικά, φυσικά και βιοφαρμακευτικά χαρακτηριστικά ενός φαρμάκου Σχεδιασμός προϊόντος και επιλογή των συστατικών του προϊόντος και της συσκευασίας του Ο σχεδιασμός της παρασκευαστικής διαδικασίας κάνοντας χρήση των αρχών της μηχανικής, της επιστήμης υλικών και της διασφάλισης ποιότητας Διαφορετικές προσεγγίσεις στη φαρμακευτική ανάπτυξη Συνολική φαρμακευτική ανάπτυξη Παραδοσιακή προσέγγιση (Είναι μινιμαλιστική προσέγγιση: κυρίως εμπειρική, εξετάζεται μία παράμετρος τη φορά) 14

15 Ενισχυμένη προσέγγιση (Είναι συστηματική προσέγγιση, συσχετίζει τη συμπεριφορά του υλικού μέσα στη διαδικασία παραγωγής που ακολουθούμε και τις παραμέτρους της διαδικασίας με το φαρμακευτικό προϊόν, χρησιμοποιεί πολυπαραγοντικά πειράματα για να κατανοήσει το προϊόν και τη διαδικασία, θεσπίζει τον χώρο σχεδιασμού, κλπ) 3. Σχεδιασμός προϊόντος Φαρμακοθεραπευτική λογική Πρωταρχικά κριτήρια: μηχανισμός δράσης, αποτελεσματικότητα, ασφάλεια Δευτερεύοντα κριτήρια: εμπειρία, φιλικότητα προς το χρήστη (φαρμακοτεχνική μορφή, γεύση, τοπική τοξικότητα) Ποιότητα ζωής Παράγοντες που εξετάζονται σχετικά με το φάρμακο Συστατικά: δραστική ουσία, έκδοχα, περιέκτης Φυσικοχημικές ιδιότητες: pka, διαλυτότητα, σημείο ζέσεως, υγροσκοπικότητα, σταθερότητα, μοριακό βάρος, αλληλεπιδράσεις (περιέκτης, έκδοχα), μέγεθος σωματιδίων, πολυμορφισμός Βιοφαρμακευτικές ιδιότητες Παράγοντες που εξετάζονται σχετικά με τη δυνατότητα παρασκευής Επαγγελματική ασφάλεια Διαδικασίες καθαρισμού Έμμεση μόλυνση (cross-contamination) Λειτουργική ικανότητα Τεχνική ικανότητα (επιλογή της διαδικασίας αποστείρωσης, χρήση αυτόματων μηχανημάτων ανάμειξης ή δια χειρός ανάμειξη κλπ) Χρήση περίσσειας δραστικών ουσιών κατά την παρασκευή H χρήση περίσσειας δραστικού συστατικού προκειμένου να αντισταθμιστεί η αποικοδόμηση που συμβαίνει κατά τη διάρκεια της παραγωγής ή του χρόνου ζωής του προϊόντος ή με σκοπό να παραταθεί η ζωή του προϊόντος δεν ενδείκνυται. Κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει αποδεκτό μόνο αν τα προϊόντα αποικοδόμησης έχουν περιορισμένη ή καθόλου τοξικότητα Σταθερότητα περίσσειας Διαδικασία περίσσειας Σταθερότητα Μελέτες σταθερότητας (φυσική, χημική και μικροβιολογική σταθερότητα) Κατανόηση του προϊόντος που παράγεται (μηχανισμός αποικοδόμησης, φαινόμενα απορρόφησης, διαπερατότητα των πλαστικών σε αέριο) Καθορισμός της ημερομηνίας λήξης (δραστικό συστατικό και σημαντικά έκδοχα (συντηρητικά) 4. Ανάπτυξη διαδικασίας Πειραματικός σχεδιασμός Μονοπαραγοντικός πειραματικός σχεδιασμός (Παραδοσιακή προσέγγιση με αποτέλεσμα μια συγκεκριμένη και σταθερή διαδικασία) Πολυπαραγοντικός πειραματικός σχεδιασμός (παραγοντικός σχεδιασμός, εξετάζει επίσης την αλληλεπίδραση μεταξύ των μεταβλητών της φαρμακομορφής και το αποτέλεσμα είναι το εύρος των παραμέτρων της διαδικασίας) Σχεδιασμός πειραμάτων 5. Η ανάπτυξη στην πράξη Πολιτική Ανάπτυξης Αναπτύσσεται μια τοπική «διαδικασία φαρμακευτικής ανάπτυξης» Η διαδικασία αυτή πρέπει να καλύπτει: Πεδίο Φαρμακοθεραπευτικά θέματα Τεχνολογικά θέματα Φάκελο προϊόντος & ανασκόπηση & έγκριση 15

16 Κλινική εκτίμηση Ανασκόπηση ποιότητας προϊόντος 6. Προσέγγιση UMCG (University Medical Center Groningen) (1) Περιλαμβάνει τρεις αρχές Διαχείριση του σχεδίου εργασίας (Ορισμός Υπεύθυνου Διαχείρισης: Φαρμακοποιός) Δομή διαδικασίας (7 φάσεις, οργανωμένος φάκελος προϊόντος, πρότυπο «αρχείο ανάπτυξης») Παρακολούθηση της προόδου 7. Προσέγγιση UMCG (2) Επτά φάσεις που καθορίζουν την ροή εργασίας: Φαρμακοθεραπευτική λογική Μελέτη σκοπιμότητας Προϊόν και διαδικασία και απόφαση για το αν θα προχωρήσουμε στην παρασκευή του ή όχι Πειράματα, πιλοτική παρτίδα και παρτίδα για πιστοποίηση, σταθερότητα Ανασκόπηση και έγκριση Εισαγωγή του προϊόντος Κλινική εκτίμηση 8. Παρουσίαση παραδείγματος σχεδιασμού φαρμάκου 9. Η αξία του σχεδιασμού νέων φαρμακευτικών προϊόντων Ικανοποιεί τα τοπικά (κατά περιοχή, κατά νοσοκομείο) αιτήματα για καλύτερη φαρμακοθεραπεία (μοναδικός πληθυσμός, ορφανά νοσήματα, αυξημένη ασφάλεια του ασθενή, μειωμένος φόρτος εργασίας στις κλινικές, διαθεσιμότητα (σε επείγουσες καταστάσεις) Ικανοποιεί τις τοπικές απαιτήσεις για τα ερευνητικά φαρμακευτικά προϊόντα (IMPs) Αυξημένη γνώση (βελτιστοποίηση των υπαρχόντων προϊόντων, ενίσχυση της μελλοντικής ανάπτυξης προϊόντων) Διασφάλιση Ποιότητας Ποιοτικός έλεγχος 1. Διασφάλιση Ποιότητας (Quality Assurance) Ορισμός της έννοιας «Διασφάλιση Ποιότητας» Διασφάλιση Ποιότητας είναι μια ευρεία έννοια που καλύπτει όλα τα θέματα που ατομικά ή επιλεκτικά επηρεάζουν την ποιότητα ενός προϊόντος. Αποτελεί το άθροισμα όλων των οργανωμένων διευθετήσεων που γίνονται με σκοπό την διαβεβαίωση ότι όλα τα φαρμακευτικά προϊόντα έχουν την ποιότητα που απαιτείται για την προβλεπόμενη χρήση τους. Ορισμός της έννοιας «Ποιότητα» Η ποιότητα ενός προϊόντος μπορεί να καθοριστεί μέσω της σύγκρισης ενός συνόλου εγγενών χαρακτηριστικών με ένα σύνολο απαιτήσεων. Τα χαρακτηριστικά περιλαμβάνουν την ποιότητα του προϊόντος (ασφάλεια και αποτελεσματικότητα), τη συμμόρφωση προς τις κανονιστικές απαιτήσεις, τη δυνατότητα να επιτρέπεται η παροχή του προϊόντος με αποδεκτό κόστος παραγωγής Ορισμός της έννοιας «Ασφάλεια» Όλες οι ενέργειες που σχετίζονται με την πρόληψη ανεπιθύμητων συμβάντων και άλλων σχετικών με το φάρμακο προβλημάτων. Όλη η προσπάθεια που γίνεται τελικά συνδέεται με την ασφάλεια του ασθενή. Συνεχής προσοχή στο ισοζύγιο κινδύνου-οφέλους ειδικά για το προϊόν 16

17 Φαρμακοεπαγρύπνηση βασισμένη στη Διαχείριση Κινδύνου Απαιτείται επιστημονική γνώση και εμπειρία Κάθε θέμα ασφάλειας πρέπει να εκτιμηθεί Λεπτομερείς απαιτήσεις για τις αλληλεπιδράσεις με τις αρχές Παρακολούθηση της Ασφάλειας στο Νοσοκομειακό Φαρμακείο Φαρμακοεπαγρύπνηση Διερευνήσεις σχετικά με τις αναφερόμενες ανεπιθύμητες ενέργειες Έρευνα της σχετικής βιβλιογραφίας Στοιχεία από Κλινικές Μελέτες Χειρισμός τεχνικών παραπόνων/καταγγελιών Τα παράπονα δεν αναφέρονται ως ανεπιθύμητες ενέργειες Επιτήρηση των τάσεων Αναφορά της τάσης των παραπόνων και των ανεπιθύμητων ενεργειών Αναφορά της τάσης των αποκλίσεων Μελέτες σταθερότητας PQR Συμμόρφωση Τήρηση των απαιτήσεων του ισχύοντος GMP που σχετίζονται με το προϊόν σας (περιλαμβάνει και τη συμμόρφωση προς τις επίσημες απαιτήσεις όπως: νόμους, κατευθυντήριες οδηγίες και πρότυπα, φαρμακοποιίες, κανονιστικά αρχεία). Οι ερμηνείες γίνονται από τις Υγειονομικές αρχές Γενικά δεν υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στη φαρμακευτική βιομηχανία και τα νοσοκομειακά φαρμακεία. Στην πραγματικότητα, η συμμόρφωση είναι ένας κινούμενος στόχος που βασίζεται στην εκτίμηση των κινδύνων και στις συνεχείς διαπραγματεύσεις σχετικά με το «αρκετά καλό». Συμμόρφωση στο Νοσοκομειακό Φαρμακείο Έχει τις ρίζες της στο Σύστημα Διαχείρισης Ποιότητας Προσαρμογές γίνονται σύμφωνα με τις απαιτήσεις Διάλογος για την αιτία με τις αρμόδιες αρχές Επιθεωρήσεις (Γίνονται από τις Εθνικές Αρχές, μπορεί να είναι προγραμματισμένες ή για κάποια συγκεκριμένη αιτία, πλησιάζουν τις απαιτήσεις για τη βιομηχανία, αυξάνουν την εναρμόνιση εντός της Ευρώπης και σε όλο τον κόσμο) Εσωτερικοί έλεγχοι Directive 2003/94/EC Πραγματοποιούνται σε τακτική βάση Πρέπει να τεκμηριώνονται Κόστος Η αποτελεσματικότητα στην παραγωγή και οι συνεχείς βελτιώσεις στην παραγωγή και παράδοση/διάθεση αποτελούν επίσης στόχους ποιότητας Γενικά, μας ενδιαφέρει να υπάρχει ποιοτικό προϊόν με μειωμένο αριθμό παρατυπιών και να είναι υψηλής σημασίας για τον ασθενή αλλά με τα ίδια χρήματα Η ποιοτική εργασία υποστηρίζει κατ επανάληψη ότι από την πρώτη στιγμή πρέπει οι διαδικασίες να γίνονται σωστά. Οι αρχικές προσπάθειες που σχετίζονται με την ποιότητα είναι σημαντικές Ανάλυση κόστους/οφέλους στα Business Plans Οι επενδύσεις μπορεί να περιλαμβάνουν και το κόστος που σχετίζεται με την εκπαίδευση και την πιστοποίηση 2. Σύστημα Διαχείρισης Ποιότητας (Quality Management System, QMS) Για την επίτευξη του στόχου της Ποιότητας κατά αξιόπιστο τρόπο, πρέπει να υπάρξει ένα λεπτομερώς σχεδιασμένο και σωστά εγκατεστημένο Σύστημα Διασφάλισης Ποιότητας που θα ενσωματώνει το GMP και ως εκ τούτου τον Ποιοτικό έλεγχο. Το σύστημα αυτό πρέπει να τεκμηριώνεται πλήρως και να παρακολουθείται η αποτελεσματικότητά του. Η δημιουργία και διατήρηση ενός ικανοποιητικού Συστήματος Διασφάλισης Ποιότητας βασίζεται στους ανθρώπους. 17

18 Άνθρωποι Συνεχής εκπαίδευση που πρέπει: να τεκμηριώνεται να είναι κατάλληλη για τις αρμοδιότητες που έχουν ανατεθεί να περιλαμβάνει το GMP και προγράμματα Υγιεινής να είναι ειδική αν περιλαμβάνονται επικίνδυνες ουσίες να απευθύνεται σε όλες τις ομάδες του προσωπικού (και τους τεχνικούς και το προσωπικό της καθαριότητας) Το άτομο που θα είναι υπεύθυνο για την παραγωγή των προϊόντων πρέπει να είναι διαφορετικό από το άτομο που θα είναι υπεύθυνο για την αποδέσμευση των προϊόντων. Σύστημα Διασφάλισης Ποιότητας = Σύστημα Διαχείρισης Ποιότητας (QMS) Ενσωματώνει τις αρχές: του GMP στις απαιτήσεις συμπεριλαμβάνονται μεταξύ άλλων τα ακόλουθα: Εγκεκριμένες γραπτές διαδικασίες λειτουργίας (Standard Operational Procedures: SOPs) Πιστοποίηση κρίσιμων χαρακτηριστικών Έλεγχος μεταβολών Ανιχνευσιμότητα ενεργειών και υλικών Αρχεία που περιέχουν όλα όσα αφορούν κάθε παρτίδα παραγωγής Κάθε απόκλιση που διερευνήθηκε και τεκμηριώθηκε του Ποιοτικού Ελέγχου περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων τα ακόλουθα: Δειγματοληψία, επιθεώρηση και έλεγχος Πιστοποιημένες μέθοδοι ελέγχου Παρακολούθηση/καταγραφή περιβάλλοντος Επανεξέταση της τεκμηρίωσης των διαδικασιών παραγωγής Αποδέσμευση της παρτίδας από ειδικευμένο πρόσωπο της Διαχείρισης Κινδύνου Ποιότητας (Quality Risk Management) Η Διαχείριση κινδύνου αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα των σχετικών με τη Διασφάλιση Ποιότητας δραστηριοτήτων. Τα βασικά της στοιχεία είναι τα ακόλουθα: Τονίζει τις δυνητικά προκαλούμενες βλάβες στον ασθενή Αξιοποιεί την κατανόηση του προϊόντος και της διαδικασίας Επιμένει στα δεδομένα Τεκμηριώνει τις εκτιμήσεις και τις αποφάσεις Ιεραρχεί τις προσπάθειες Εκτεταμένες Εφαρμογές της Διαχείρισης Κινδύνου Ποιότητας: Ανάπτυξη προϊόντων και διαδικασιών Παρακολούθηση/καταγραφή περιβάλλοντος Έλεγχος μεταβολών Αποκλίσεις (αποδέσμευση ή όχι) Πιστοποίηση (Validation Master Plan, Πρωτόκολλα) Των εσωτερικών απαιτήσεων και προσδοκιών 3. Ρόλος του εργαστηρίου Ποιοτικού Ελέγχου στην Νοσοκομειακή παραγωγή φαρμακευτικών παρασκευασμάτων Αναλυτικός Ποιοτικός Έλεγχος γίνεται σε: Ουσίες προοριζόμενες για φαρμακευτική χρήση Ουσίες για φαρμακευτική χρήση που συμμορφώνονται προς την Ευρωπαϊκή Φαρμακοποιία και έχουν αγοραστεί από προμηθευτές που συμμορφώνονται προς το GMP Για αυτές τις ουσίες αρκεί να γίνει ο έλεγχος της ταυτότητάς τους (π.χ. με IR φασματοσκοπία) 18

19 Ουσίες για φαρμακευτική χρήση που δεν συμμορφώνονται προς την Ευρωπαϊκή Φαρμακοποιία και δεν έχουν αγοραστεί από προμηθευτές που συμμορφώνονται προς το GMP Αυτές θα έπρεπε να αναλυθούν σύμφωνα με την ολική μονογραφία Νέα δραστικά φαρμακευτικά συστατικά (Active Pharmaceutical Ingredients, API) που προορίζονται για κλινική έρευνα Δεν τα περιγράφει η Ευρωπαϊκή Φαρμακοποιία Η γενική μονογραφία «Ουσίες για φαρμακευτική χρήση» της Ευρωπαϊκής Φαρμακοποιίας ισχύει Τίθενται επιπρόσθετες απαιτήσεις από εμάς τους ίδιους, οι οποίες βασίζονται στην βιβλιογραφία Με τη βοήθεια των ICH κατευθυντηρίων οδηγιών ποιότητας ICH guidelines: Φάρμακα που παράγονται: σε μεγάλη κλίμακα για το δικό σας νοσοκομείο ή για άλλα νοσοκομεία (παρασκευές για stock (GMP): Ελέγχονται σύμφωνα με πρωτόκολλο (επιλεγμένο ή τυχαίο δείγμα από κάθε παρτίδα ελέγχεται, ως προς: την ταυτότητα, περιεχόμενο, στειρότητα, ph, βακτηριακές ενδοτοξίνες, διάλυση, αποσύνθεση και ό,τι άλλο μπορεί να εφαρμοστεί). σε μικρή κλίμακα για μεμονωμένους ασθενείς (GMP-H): Ανάλυση κινδύνου, αναγνώριση κρίσιμων προϊόντων ή βημάτων στη διαδικασία παραγωγής, λήψη επιλεγμένων δειγμάτων που αναλύονται για τα κρίσιμα στάδια. Φάρμακα για κλινική έρευνα (Οδηγία για κλινικές μελέτες): Παρασκευάζονται σύμφωνα με τις αρχές του GMP (IMPD: Investigational Medicinal Product Dossier): Προδιαγραφές πρώτων υλών Μέθοδος παρασκευής Επικύρωση της παρασκευής Motivation of Specification Μέθοδοι ελέγχου (να έχουν περιγραφεί και πιστοποιηθεί) Αποτελέσματα παρτίδας Αποτελέσματα σταθερότητας Υλικά συσκευασίας Καθορισμός προδιαγραφών Δημιουργία ενός σετ ειδών Έλεγχος των πιστοποιητικών ανάλυσης κάθε παρτίδας ως προς τις προδιαγραφές και ενός δείγματος της παρτίδας ως προς το δείγμα αναφοράς Σύστημα ελέγχου προμηθευτών Συλλογική πρωτοβουλία ή επαγγελματικές οργανώσεις Περιοδικός έλεγχος των πωλητών από ομάδα ελέγχου αποτελούμενη από επαγγελματίες Γραπτή αναφορά των ευρημάτων τους, διαθέσιμη σε όλους τους φαρμακοποιούς Πιστοποίηση για Χ χρόνια Αποσκοπεί στην βελτίωση της ποιότητας των πωλητών (να συμμορφώνονται με τις αρχές του GMP) Καλύπτει τις ουσίες που προορίζονται για φαρμακευτική χρήση, τα αρχικά υλικά συσκευασίας, τα φαρμακευτικά αέρια 19

20 Μικροβιολογικός Ποιοτικός Έλεγχος Μικροβιολογικός έλεγχος ουσιών που προορίζονται για φαρμακευτική χρήση Μικροβιολογικός Ποιοτικός Έλεγχος πρώτων υλών Σύμφωνα με την Φαρμακοποιία, οι ουσίες που προορίζονται για φαρμακευτική χρήση έχουν διαφορετική μικροβιολογική ποιότητα ανάλογα με τη χρήση για την οποία προορίζονται. Αν έχουν αγοραστεί από ελεγχόμενο προμηθευτή πρέπει να βασιστούμε στο πιστοποιητικό ανάλυσης Αν δεν έχουν αγοραστεί από ελεγχόμενο προμηθευτή ή το υλικό δεν ανταποκρίνεται στην ποιότητα που ορίζει η Φαρμακοποιία, θα πρέπει να πιστοποιήσετε την μικροβιολογική ποιότητα Οι απαιτήσεις που υπάρχουν και οι μέθοδοι που χρειάζονται περιγράφονται στην Ευρωπαϊκή Φαρμακοποιία (5.1.4, , και μονογραφίες) Σχετικές μονογραφίες: 5.1.4: Μικροβιολογική ποιότητα των μη-στείρων φαρμακευτικών παρασκευασμάτων και ουσιών για φαρμακευτική χρήση : Μικροβιολογική εξέταση των μη-στείρων προϊόντων: μικροβιακή δοκιμασία (test) απαρίθμησης : Μικροβιολογική εξέταση των μη-στείρων προϊόντων: δοκιμασία (test) για ειδικούς μικροοργανισμούς Μικροβιολογικός έλεγχος των τελικών φαρμακευτικών παρασκευασμάτων Μικροβιολογικός Ποιοτικός Έλεγχος άσηπτων παρασκευασμάτων στις διαδικασίες παρασκευής σε μικρή κλίμακα Τα παρεντερικά φάρμακα είναι στείρα Ο έλεγχος όλων των άσηπτων παρασκευασμάτων δεν είναι δυνατός Τα τεστ στειρότητας έχουν τους περιορισμούς τους Ο έλεγχος πρέπει να βασίζεται στην ανάλυση κινδύνου Λαμβάνεται δείγμα από μία παρτίδα φαρμακευτικού παρασκευάσματος υψηλού κινδύνου, και αναλύεται (π.χ. δείγμα από τον τελευταίο σάκο παρεντερικής διατροφής που παρασκευάστηκε, ή δείγμα από το τελευταίο έκλουσμα γεννήτριας Τεχνητίου-99m) Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας παραγωγής μπορούν να ληφθούν δείγματα προσομοίωσης για μικροβιολογικό ποιοτικό έλεγχο Επικύρωση της διαδικασίας και κατάρτιση προσωπικού - Προσομοίωση (Simulation with media) Επικύρωση της διαδικασίας Η διαδικασία παραγωγής προσομοιώνεται με μέσα ανάπτυξης (π.χ. το περιεχόμενο ενός ή περισσοτέρων φιαλιδίων TSB προστίθεται σε σάκο με TSB και στη συνέχεια ο σάκος επωάζεται. Δεν πρέπει να διαπιστωθεί ανάπτυξη μικροβίων στο σάκο Αυτό μπορεί να αποτελέσει μέρος ενός εκπαιδευτικού προγράμματος για τεχνικούς ή νοσηλεύτριες και μπορεί να πραγματοποιείται σε καθημερινή βάση από τον τεχνικό που παρασκεύασε τα διαλύματα εκείνη την ημέρα. Ο μικροβιολογικός έλεγχος σύμφωνα με GMP-H αποτελεί συνδυασμό των παρακάτω: Επικύρωση της διαδικασίας Εκπαίδευση/Κατάρτιση προσωπικού: Κάθε τεχνικός ενίει 30 media samples εντός ενός σάκου έγχυσης. Στη 20

21 Παρακολούθηση περιβάλλοντος (monitoring) συνέχεια το προκύπτον παρασκεύασμα επωάζεται. Με 30 δείγματα και καθόλου μικροβιακή ανάπτυξη, υπάρχει πιθανότητα 10% να μην είναι το τελικό προϊόν στείρο. Αυτό θεωρείται αποδεκτό. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο (μία φορά το χρόνο). Προσομοίωση της διαδικασίας: Λευκή προσομοίωση της άσηπτης παρασκευής στο τέλος κάθε βάρδιας εργασίας κάνοντας χρήση μέσων ανάπτυξης μικροοργανισμών (growth media). Αν παρατηρηθεί μικροβιακή ανάπτυξη, τότε ο τεχνικός πρέπει να εκπαιδευτεί εκ νέου. Συνεχής διαδικασία Παρακολούθηση του περιβάλλοντος χώρου της περιοχής παρασκευής με χρήση τρυβλίων καθίζησης (για τον καθορισμό της εσωτερικής χλωρίδας) Παρακολούθηση της κρίσιμης περιοχής εργασίας με τη βοήθεια τρυβλίων καθίζησης (για να καθοριστεί ο κίνδυνος επιμόλυνσης. Σύμφωνα με GMP: 1 cfu/4 hrs εργασίας) Παρακολούθηση των γαντιών του προσωπικού με τη βοήθεια τρυβλίων επαφής (για να καθοριστεί ο κίνδυνος επιμόλυνσης) Παρακολούθηση του αριθμού των cfu/ml αέρα με τη βοήθεια δειγματολήπτη αέρα. Έλεγχος Παρακολούθηση διαδικασιών (auditing) Βασικές αρχές: Κάθε οργανισμός παροχής υπηρεσιών υγείας έχει ένα γραπτό σύστημα ποιότητας και υπόκειται σε εσωτερικό και εξωτερικό έλεγχο Τα πρότυπα έχουν τεθεί διεθνώς Πριν γίνει εξωτερικός έλεγχος, πρέπει να έχουν προηγηθεί αρκετοί εσωτερικοί έλεγχοι Σύστημα Ποιότητας Φαρμακευτικών Εργαστηρίων Πρέπει να συμμορφώνεται προς το GcLP (Good Clinical Laboratory Practice) Τα κριτήρια για το GcLP δεν ορίζονται με σαφήνεια εντός του Ευρωπαϊκού GMP ή στην Ευρωπαϊκή Φαρμακοποιία Χρήσιμα κριτήρια για να οργανωθεί ένα σύστημα ποιότητας μπορεί να βρεθούν για παράδειγμα στο EN-ISO-1589 Σύστημα ποιότητας με SOPs Το νέο προσωπικό εκπαιδεύεται σύμφωνα με ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης/ κατάρτισης Οι αναλυτικές διαδικασίες επικυρώνονται/πιστοποιούνται (Οι διαδικασίες που αναγράφονται στην Ευρωπαϊκή Φαρμακοποιία μπορούν να θεωρηθούν επικυρωμένες) Οι αναλυτικές διαδικασίες πρέπει να έχουν δείγματα ελέγχου (control samples) εσωτερικής ποιότητας για την εσωτερική επικύρωση της ανάλυσης και των πράξεων επί των αποκλίσεων Το εργαστήριο παίρνει μέρος σε εξωτερικά συστήματα ελέγχου ποιότητας [π.χ. στο σύστημα που οργανώθηκε από το EDQM(European Directorate for the Quality of Medicines & Health Care)] για την εξωτερική πιστοποίηση των αναλυτικών διαδικασιών και των πράξεων επί των αποκλίσεων Άλλα θέματα σχετικά με τον έλεγχο Σύστημα εσωτερικών ελέγχων Γίνεται από εργαζόμενους που έχουν εκπαιδευτεί ως εσωτερικοί ελεγκτές Κάθε πτυχή του συστήματος ποιότητας ελέγχεται σε ετήσια βάση 21

Εργασία ομάδων Πρότυπος Φάκελος Εγκατάστασης (Site Master File: SMF) Ετοιμάστε ένα SMF που θα περιέχει τα ακόλουθα:

Εργασία ομάδων Πρότυπος Φάκελος Εγκατάστασης (Site Master File: SMF) Ετοιμάστε ένα SMF που θα περιέχει τα ακόλουθα: Εργασία ομάδων Πρότυπος Φάκελος Εγκατάστασης (Site Master File: SMF) Ετοιμάστε ένα SMF που θα περιέχει τα ακόλουθα: 1. Αποστολή, στρατηγική και το όνομα της παρασκευαστικής μονάδας 2. Γραμμή παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή φαρμακευτικών σκευασμάτων από το Νοσοκομειακό Φαρμακείο Φάρμακα χωρίς άδεια (Unlicensed medicines)

Παρασκευή φαρμακευτικών σκευασμάτων από το Νοσοκομειακό Φαρμακείο Φάρμακα χωρίς άδεια (Unlicensed medicines) Παρασκευή φαρμακευτικών σκευασμάτων από το Νοσοκομειακό Φαρμακείο Φάρμακα χωρίς άδεια (Unlicensed medicines) Ευαγγελία Παπαδημητρίου Τμήμα Φαρμακευτικής Πανεπιστήμιο Πατρών 5 ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο:

Διαβάστε περισσότερα

Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική

Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική Οι επόμενες σελίδες αποτελούν την Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική. Τα άρθρα της Διακήρυξης είναι τα κοινώς συμφωνηθέντα σε ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας Ιανουάριος 2013 Περιεχόμενα Υπόμνημα - Επεξηγήσεις... 3 Κεφάλαιο 1: Διαχείριση Προσωπικού... 4 Κεφάλαιο 2: Διαχείριση Εξοπλισμού/ Εγκαταστάσεων... 5 Κεφάλαιο 3: Πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ στην Αιμοδοσία

ΠΟΙΟΤΗΤΑ στην Αιμοδοσία ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ - ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ Νίκη Βγόντζα Διευθύντρια Αιμοδοσίας Κωνσταντοπούλειο Γ.Ν.Ν. Ιωνίας Σημαίνει : ΠΟΙΟΤΗΤΑ στην Αιμοδοσία μετάγγιση σωστού και ασφαλούς αίματος στο σωστό ασθενή τη κατάλληλη

Διαβάστε περισσότερα

GMP είναι συντόμευση της αγγλικής ονομασίας Good Manufacture Practice, που σημαίνει Κανόνες Ορθής Βιομηχανικής Πρακτικής

GMP είναι συντόμευση της αγγλικής ονομασίας Good Manufacture Practice, που σημαίνει Κανόνες Ορθής Βιομηχανικής Πρακτικής GMP και HACCP Με προσεκτικά επιλεγμένους παραγωγούς/προμηθευτές, οι ίδιοι με πολύχρονη εμπειρία στον τομέα των φαρμακευτικών προϊόντων και των καλλυντικών, εμείς η ESSENS μπορούμε να περηφανευτούμε για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Water for Injection/Baxter (Viaflo) 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε σάκος περιέχει 100% w/v Water for Injections.

Διαβάστε περισσότερα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα 2006R2023 EL 17.04.2008 001.001 1 Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα B ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 2023/2006 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 22ας Δεκεμβρίου 2006 σχετικά με την

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 23/2/2014 Mainalon Resort, Τρίπολη ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ _

Κυριακή, 23/2/2014 Mainalon Resort, Τρίπολη ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ _ Κυριακή, 23/2/2014 Mainalon Resort, Τρίπολη ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ _ Σοφία Χατζηαντωνίου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργαστήριο Φαρμακευτικής Τεχνολογίας, Τμήμα Φαρμακευτικής Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

GMP και HACCP. Οι κυριότεροι κίνδυνοι μη - πιστοποιημένων επιχειρήσεων είναι:

GMP και HACCP. Οι κυριότεροι κίνδυνοι μη - πιστοποιημένων επιχειρήσεων είναι: GMP και HACCP Μέσα απο προσεχτικά επιλεγμένους προμηθευτές με πολλά χρόνια εμπειρία στην φαρμακευτική αγορά και την αγορά καλλυντικών, όλα τα προϊόντα Essens μπορούν να παρουσιάσουν την καταγωγή τους από

Διαβάστε περισσότερα

«Διαχείριση Ποιότητας»

«Διαχείριση Ποιότητας» ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΕΕ-ΤΠΔΠ Ενημερωτική Εκδήλωση «Διαχείριση Ποιότητας» Αθήνα, 4 Απριλίου 2012 Τεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

GLOBALGAP (EUREPGAP)

GLOBALGAP (EUREPGAP) GLOBALGAP (EUREPGAP) Το Διεθνές Σχήμα Πιστοποίησης Κώδικας Ορθής Γεωργικής Πρακτικής GLOBALGAP, λειτουργεί ως αντικειμενικό εργαλείο αξιολόγησης του βαθμού συμμόρφωσης με τις σχετικές απαιτήσεις για όλες

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3849, 30/4/2004

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3849, 30/4/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΧΡΗΣΗΣ (ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ, ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΙΜΩΝ) ΝΟΜΟΥΣ ΤΟΥ 2001 ΕΩΣ (ΑΡ.2) ΤΟΥ 2004 Για σκοπούς μερικής εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

Διαβάστε περισσότερα

www.tuvaustriahellas.gr 1

www.tuvaustriahellas.gr 1 1 ΕΝ 15224 & ΟΙ 8 ΑΡΧΕΣ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΙΔΙΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΠΩΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ISO 9001:2008 ΑΡΧΗ 1: Εστίαση στον πελάτη ΑΡΧΗ 2: Ισχυρή διοίκηση - ηγεσία ΑΡΧΗ 3: Ενεργής συμμετοχή εργαζομένων ΑΡΧΗ 4: «Διεργασιακή»

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα Συστημάτων Διαχείρισης :

Πρότυπα Συστημάτων Διαχείρισης : Πρότυπα Συστημάτων Διαχείρισης : Οφέλη από την εφαρμογή τους Εκδήλωση ΤΕΕ / ΤΚΜ : 7 Νοεμβρίου 2008 αμφιθέατρο Τοπογράφων «Αλ. Τσιούμης» Πολυτεχνική Σχολή ΑΠΘ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ν. ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ - Μηχανικός Μεταλλείων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ( SPC ) 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. 194.1μg 99μg

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ( SPC ) 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. 194.1μg 99μg 1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ( SPC ) 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ VITALIPID ( ADULT ) 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1ml VITALIPID ADULT περιέχει: Δραστικά συστατικά Retinopalmitate

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Τροφίμων

Δειγματοληψία Τροφίμων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Δειγματοληψία Τροφίμων Ελένη Μαλισιόβα Κτηνίατρος Α.Π.Θ. MSc Food Safety, Hygiene & Management, UK MSc

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγήτρια: Κατερίνα Γρυμπογιάννη, Επικεφαλής Επιθεωρήτρια της TUV Rheinland Α.Ε. 1 13/7/2012 ΗΜΕΡΙΔΑ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

Εισηγήτρια: Κατερίνα Γρυμπογιάννη, Επικεφαλής Επιθεωρήτρια της TUV Rheinland Α.Ε. 1 13/7/2012 ΗΜΕΡΙΔΑ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Εφαρμογή Συστημάτων Διαχείρισης Ποιότητας στις υπηρεσίες Υγείας: Προϋπόθεση για την ανάπτυξη και την βελτίωση των παρεχομένων υπηρεσιών. (ISO 9001 ISO 22000 ISO 14001 ISO 27001 ISO 50001 OHSAS 18001) Σχετικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Ε.Π.Κ.Π.

ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Ε.Π.Κ.Π. ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Ε.Π.Κ.Π. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΥΤΟΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ / ΜΟΝΑΔΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 1 Επωνυμία: 2 Διεύθυνση: 3 Τηλέφωνο: 4 Φαξ: 5 Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Εκπαίδευσης. Εργαζομένων Σε Ύψος

Οδηγός Εκπαίδευσης. Εργαζομένων Σε Ύψος Οδηγός Εκπαίδευσης Εργαζομένων Σε Ύψος Συντάκτης: Ι. Πετρομιανός www.hmga.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2 1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ...1 2. ΠΗΓΕΣ...3 3. ΟΡΙΣΜΟΙ 3 4. ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ...4 5. ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Αυτό το πληροφοριακό έντυπο παρέχει γενικές οδηγίες στα πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) που εκτελούν μια επιχείρηση ή αναλαμβάνων

Διαβάστε περισσότερα

Μ. ΚΟΥΠΠΑΡΗΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΡΑ ΟΣΕΩΝ. ΟΡΙΣΜΟΙ (1) Φάρµακο

Μ. ΚΟΥΠΠΑΡΗΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΡΑ ΟΣΕΩΝ. ΟΡΙΣΜΟΙ (1) Φάρµακο Μ. ΚΟΥΠΠΑΡΗΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΡΑ ΟΣΕΩΝ 1 ΟΡΙΣΜΟΙ (1) Φάρµακο Είναι κάθε ουσία ή συνδυασµός ουσιών, που εµφανίζεται ότι έχει θεραπευτικές ή προφυλακτικές ιδιότητες για τις ασθένειες

Διαβάστε περισσότερα

Good Manufacturing Practices (GMP) ISO 22716 - Βιομηχανία Καλλυντικών

Good Manufacturing Practices (GMP) ISO 22716 - Βιομηχανία Καλλυντικών Good Manufacturing Practices (GMP) ISO 22716 - Βιομηχανία Καλλυντικών Δεν είναι κάτι καινούργιο Πριν 30 χρόνια, σε εθνικό επίπεδο Η Ελλάδα εχει σε εφαρμογή την ΥΑ Α6/2880 «Περί κανόνων καλής παρασκευής

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτ μακε ική Φροντίδα : όταν ο ασθενή ασθε ς βρίσκετ ίσκε αι στ αι ο κέντ κέ ρο της επ ε ιχειρ ιχε ηματικότητας

Φαρμακευτ μακε ική Φροντίδα : όταν ο ασθενή ασθε ς βρίσκετ ίσκε αι στ αι ο κέντ κέ ρο της επ ε ιχειρ ιχε ηματικότητας Φαρμακευτική Φροντίδα : όταν ο ασθενής βρίσκεται στο κέντρο της επιχειρηματικότητας 22/1/2012 Dr. Ίνα Πιπεράκη 1 Επιχειρηματικότητα εν μέσω κρίσης Τον κυρίαρχο ρόλο του Φαρμακοποιού Διευκολύνει στη μείωση

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400 Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400.01 Δύο ημέρες 16 ώρες Επιλογή Στελεχών: Ξεχωρίζοντας τους Καλύτερους Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου οι συμμετέχοντες θα έχουν σχηματίσει ολοκληρωμένη αντίληψη όλων

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή στην επιτυχία ενός οργανισμού, παρουσιάζοντας σχετικά δεδομένα με τη χρήση τεχνικών 2Δ ή 3Δ τεχνολογίας. Αρμοδιότητα

Η συμβολή στην επιτυχία ενός οργανισμού, παρουσιάζοντας σχετικά δεδομένα με τη χρήση τεχνικών 2Δ ή 3Δ τεχνολογίας. Αρμοδιότητα Σχεδιαστής Ψηφιακών Κινούμενων Σχεδίων ή Digital Animator 1. Περιγραφή Ρόλου Τίτλος Προφίλ Σχε Σχεδιαστής Ψηφιακών Κινούμενων Σχεδίων ή Digital Animator Γνωστό και ως Ειδικός Σχεδιασμού 2Δ- 3Δ γραφικών,

Διαβάστε περισσότερα

Έκδοση στην Ελληνική γλώσσα του ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 Αθήνα, 2006-02-20

Έκδοση στην Ελληνική γλώσσα του ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 Αθήνα, 2006-02-20 Έκδοση στην Ελληνική γλώσσα του ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 Αθήνα, 2006-02-20 1. Νέο διεθνές πρότυπο για τα συστήματα διαχείρισης της ασφάλειας τροφίμων Το νέο πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 «Συστήματα διαχείρισης της

Διαβάστε περισσότερα

Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση Ψήφισμα Συμβουλίου Ευρωπαίων Οδοντιάτρων (CED) Mάιος 2013 Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση Το κείμενο που ακολουθεί είναι η ελληνική μετάφραση του ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΘΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΡΙΣΗ ΤΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ

ΟΡΘΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΡΙΣΗ ΤΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ HELLAS PHARM 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 ΟΡΘΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΡΙΣΗ ΤΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΠΑΝΤΕΛΊΑ ΓΚΟΥΡΑ ΧΗΜΙΚΌς MBA TQM Δ/ΝΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Αποστολή του ΕΟΦ Η προώθηση και κατοχύρωση της δημόσιας

Διαβάστε περισσότερα

Το σύστημα ISO9000. Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000.

Το σύστημα ISO9000. Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000. Το σύστημα ISO9000 Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000. Με τις αλλαγές δόθηκε έμφαση στην εφαρμογή της πολιτικής της ποιότητας και σε πιο πλήρεις διορθωτικές ενέργειες. Σε όλο τον κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ. Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ. Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Π. Ταούκης, Αν. Καθ. ΕΜΠ Κ. Τζιά, Καθ. ΕΜΠ, Β. Ωραιοπούλου, Καθ. ΕΜΠ Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Risk Management System Risk Management Plan

Risk Management System Risk Management Plan Risk Management System Risk Management Plan Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοποιών Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2008 Ζέφη Βοστιτσάνου Περιεχόμενα Αναγκαιότητα για την Διαχείρηση Κινδύνου (Risk Management ) Νομικό Πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ. Εισηγήτρια: Γκαβέλα Σταματία Δρ. Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ

ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ. Εισηγήτρια: Γκαβέλα Σταματία Δρ. Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΕΕ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΕΕ ΤΠΔΠ ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Θέμα εισήγησης: «ΕΛΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση για εργασίες εργαστηριακής κλίμακας

Χρήση για εργασίες εργαστηριακής κλίμακας Χρήση για εργασίες εργαστηριακής κλίμακας Περιεχόμενα Velcorin Χρήση για τις εργασίες εργαστηριακής κλίμακας Σελίδα 3 5 Εισαγωγή Σελίδα 3 Μέτρα προστασίας Σελίδα 3 Μέθοδος εργασίας (Αισθητήρια) Σελίδα

Διαβάστε περισσότερα

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Το φαρμακείο στην εποχή του internet Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Χαρακτηριστικά της εποχής μας Χαρακτηριστικά της εποχής μας είναι: η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας η ευρεία

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός: ΜΤΝ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7

Κωδικός: ΜΤΝ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7 Κωδικός: ΜΤΝ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η περιγραφή του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται, μεταφέρονται και συντηρούνται τα δείγματα επεξεργασμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ - ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ - ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ - ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΠΕΦΝΙ 2012 «ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΣΚΕΥΑΣΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ» 20-23 23 Σεπτεμβρίου 2012 ΠΟΡΤΟ ΧΕΛΙ 1 Ορισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Το υπό έκδοση διεθνές πρότυπο πιστοποίησης ISO 22000 «Συστήµατα διαχείρισης

Το υπό έκδοση διεθνές πρότυπο πιστοποίησης ISO 22000 «Συστήµατα διαχείρισης «Νέο διεθνές πρότυπο πιστοποίησης για τα συστήµατα διαχείρισης της ασφάλειας τροφίµων και ανταπόκριση στις σύγχρονες ανάγκες των επιχειρήσεων στην παγκόσµια αλυσίδα τροφίµων» Ιωάννης Χ. Σαριδάκης Συντονιστής

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση βελτίωσης επαγγελματικών συνθηκών, αύξησης των πωλήσεων και αποφυγής προστίμων

Πρόταση βελτίωσης επαγγελματικών συνθηκών, αύξησης των πωλήσεων και αποφυγής προστίμων Χριστίνα Καλογεροπούλου Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ Μέλος ΤΕΕ Αρ Μητρώου: 127929 Τηλ.: 2710-2790 Κιν.: 699-3996226 E-mail: christy_jour@yahoo.gr Πρόταση βελτίωσης επαγγελματικών συνθηκών, αύξησης των πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΑ: ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑ, ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΚΑΙ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΔΟΚΙΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΑ: ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑ, ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΚΑΙ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΔΟΚΙΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΑ: ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑ, ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΚΑΙ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΔΟΚΙΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ E. Λαμπή, Χ. Αλεξόπουλος, Η. Κακουλίδης ΓΕΝΙΚΟ ΧΗΜΕΊΟ ΤΟΥ ΚΡΆΤΟΥΣ Ε X.Y. ΑΘΗΝΩΝ,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP Μαθησιακοί στόχοι Εκμάθηση των βασικών αρχών της μικροβιολογικής υγιεινής στη βιομηχανία παρασκευής τροφίμων, φαρμάκων και καλλυντικών. Στοιχεία των αρμοδίων αρχών που εποπτεύουν όλο το εύρος των διαδικασιών

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε.

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΜΕ ΤΗ ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ ΚΑΤΑ ΕΛΟΤ ΕΝ ISO/IEC 17025 ΕΣΥ ΚΟ- ΕΙΓΜ /01/02/10-5-2006 1/7 ΕΣΥ ΚΟ- ΕΙΓΜ Έκδοση: 01 Αναθεώρηση: 02 Ηµεροµηνία Έκδοσης:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Στόχος Βασικές έννοιες για την ποιότητα και τα συστήματα ποιότητας Έννοια της ποιότητας και των συστημάτων ποιότητας Τεκμηρίωση ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτικές Ασφάλειας Πληροφοριακών Συστημάτων. Σωκράτης Κ. Κάτσικας Τμήμα Μηχ/κών Πληροφοριακών & Επικοινωνιακών Συστημάτων Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Πολιτικές Ασφάλειας Πληροφοριακών Συστημάτων. Σωκράτης Κ. Κάτσικας Τμήμα Μηχ/κών Πληροφοριακών & Επικοινωνιακών Συστημάτων Πανεπιστήμιο Αιγαίου Πολιτικές Ασφάλειας Πληροφοριακών Συστημάτων Σωκράτης Κ. Κάτσικας Τμήμα Μηχ/κών Πληροφοριακών & Επικοινωνιακών Συστημάτων Πανεπιστήμιο Αιγαίου Στόχοι της παρουσίασης H παρουσίαση αυτή στοχεύει στην απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Απαιτήσεις του ISO9001:2000

Απαιτήσεις του ISO9001:2000 Απαιτήσεις του ISO9001:2000 1. Αντικείμενο 2. Τυποποιητική παραπομπή 3. Όροι και ορισμοί 4. Σύστημα διαχείρισης ποιότητας 5. Ευθύνη της Διοίκησης 6. Διαχείριση πόρων 7. Υλοποίηση του προϊόντος 8. Μέτρηση,

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

Οι παρούσες οδηγίες εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις ή στους μεμονωμένους ιδιώτες οι οποίοι εκμεταλλεύονται αυτόματους πωλητές τροφίμων ή ροφημάτων

Οι παρούσες οδηγίες εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις ή στους μεμονωμένους ιδιώτες οι οποίοι εκμεταλλεύονται αυτόματους πωλητές τροφίμων ή ροφημάτων Περιεχόμενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 2 1.1Πεδίο εφαρμογής Ορισμοί επιχειρήσεων... 2 1.2. Σκοπός... 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο : ΑΔΕΙΟΔΟΤΗΣΗ... 2 2.1. Διαδικασία αδειοδότησης (ως προς την Υγειονομική Υπηρεσία)...

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ. (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (2013/473/ΕΕ)

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ. (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (2013/473/ΕΕ) 25.9.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 253/27 ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 24ης Σεπτεμβρίου 2013 για τους ελέγχους και τις αξιολογήσεις που διενεργούνται από κοινοποιημένους οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΟΥΣ ΑΘΗΝΑ, 31/5 4/6/2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 20/9 24/9/2010 ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ ΛΟΥΚΑΣ ΔΑΔΙΩΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Ν Υ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ ΓΝΠΤΖΑΝΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός: ΜΤΝ3 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 8

Κωδικός: ΜΤΝ3 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 8 Κωδικός: ΜΤΝ3 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 8 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η περιγραφή του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται, μεταφέρονται και συντηρούνται τα δείγματα υγρού

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή και μεταφορά ιατρικών αποβλήτων Ενεργειακές μελέτες Ενεργειακά πιστοποιητικά Περιβαλλοντικές μελέτες Μελέτες διαχείρισης αποβλήτων

Συλλογή και μεταφορά ιατρικών αποβλήτων Ενεργειακές μελέτες Ενεργειακά πιστοποιητικά Περιβαλλοντικές μελέτες Μελέτες διαχείρισης αποβλήτων WASTEMED ΕΠΕ Συλλογή και μεταφορά ιατρικών αποβλήτων Ενεργειακές μελέτες Ενεργειακά πιστοποιητικά Περιβαλλοντικές μελέτες Μελέτες διαχείρισης αποβλήτων Εταιρική Παρουσίαση H WASTEMED Ε.Π.Ε. δραστηριοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

www.tuvaustriahellas.gr Μαρία Αγαπητού Η διαδικασία πιστοποίησης και η εμπειρία της TÜV AUSTRIA HELLAS στο χώρο της Υγείας Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2015

www.tuvaustriahellas.gr Μαρία Αγαπητού Η διαδικασία πιστοποίησης και η εμπειρία της TÜV AUSTRIA HELLAS στο χώρο της Υγείας Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2015 m Μαρία Αγαπητού Η διαδικασία πιστοποίησης και η εμπειρία της TÜV AUSTRIA HELLAS στο χώρο της Υγείας Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2015 1 Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ 2 Διαδικασία Διαπίστευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 9000 και 9001

ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 9000 και 9001 Εκδήλωση για την Παγκόσμια Ημέρα Προτύπων «Νέες εκδόσεις προτύπων διαχείρισης ποιότητας και περιβάλλοντος» Νέες εκδόσεις προτύπων για διαχείριση της ποιότητας ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 9000 και 9001 Τετάρτη 14 Οκτωβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΙ ΠΩΛΗΤΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΙ ΠΩΛΗΤΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΙ ΠΩΛΗΤΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ Οδηγίες για την αδειοδότηση & τη λειτουργία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΝΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΙΧΝΗΘΕΤΕΣ

ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΝΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΙΧΝΗΘΕΤΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΝΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΙΧΝΗΘΕΤΕΣ Οι απαντήσεις σε όλα τα πεδία οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη και να είναι σύμφωνες με τις Ευρωπαϊκές Οδηγίες και τους Ευρωπαϊκούς Κανονισμούς. Για κάθε πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ. Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ

Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ. Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ 1 Αρχή 1η: Ανάλυση των πιθανών κινδύνων Αναλυτικός προσδιορισμός των πιθανών κίνδυνων που σχετίζονται με όλα τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας των τροφίμων από την αρχή μέχρι την ολοκλήρωση της-συγκομιδή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ISO. Διαχείριση της Ποιότητας των Υπηρεσιών Φύλαξης

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ISO. Διαχείριση της Ποιότητας των Υπηρεσιών Φύλαξης C H A M P I O N Α Ν Α Τ Ο Λ Η ΑΕ Π Α Ρ Ο Χ Η Υ Π Η Ρ Ε Σ Ι Ω Ν Α Σ Φ Α Λ Ε Ι Α Σ Κ Α Θ Α Ρ Ι Ο Τ Η Τ Α Σ Ε Μ Π Ο Ρ Ι Α Π Α Ν Τ Ο Σ Ε Ι Δ Ο Υ Σ ΑΓ. ΕΛΕΟΥΣΗΣ 2, ΑΓΙΑ ΒΑΡΒΑΡΑ Τ.Κ. 12351 ΤΗΛ:2105451114 FAX:2105624401

Διαβάστε περισσότερα

Βελτιώστε την απόδοση, εξασφαλίστε το κέρδος.

Βελτιώστε την απόδοση, εξασφαλίστε το κέρδος. Βελτιώστε την απόδοση, εξασφαλίστε το κέρδος. Υπηρεσίες λειτουργίας και συντήρησης για Φωτοβολταϊκά συστήματα Όλα όσα χρειάζεστε για την ομαλή λειτουργία της μονάδας σας. Σας προσφέρουμε ασφαλείς λύσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 14001:2015

ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 14001:2015 H ΝΕΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Αργυρώ Ρεμούνδου ΕΣΥΠ / ΕΛΟΤ ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 14001:2015 ΕΒΕΑ, 14 Οκτωβρίου 2015 Το πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 14001:2015 Συστήματα περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 16.3.2012 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 77/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 225/2012 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 15ης Μαρτίου 2012 για την τροποποίηση του παραρτήματος II

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 25.11.2014 L 337/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΤ' ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 1252/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 28ης Μαΐου 2014 για τη συμπλήρωση της οδηγίας 2001/83/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΣΠΑ 2007-2013 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ» «ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ» ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ

ΠΡΟΤΥΠΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ 3 ης ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ (ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ) Δ/ΝΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΜΗΜΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία. Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία. Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ Τι είναι HACCP; Hazard = Κίνδυνος Analysis = Ανάλυση Critical = Κρίσιμο Το ΑΚΚΣΕ είναι ένα εργαλείο που προσπαθεί να διασφαλίσει την υγιεινή και την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ιαχείριση Κινδύνων & Λαθών στις Υπηρεσίες ΥΓΕΙΑΣ Υπηρεσίες ΥΓΕΙΑΣ - Risk Management- ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ. Θεοδώρου Χημικός Μηχ/κός, MSc, MBA Αθήνα, 13 Μαρτίου 2009 Οι ιατρικές

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία & Εξαγωγές

Συσκευασία & Εξαγωγές Συσκευασία & Εξαγωγές Μανώλης Δανιήλ Διευθυντής ΟΠΕ 19/7/2013 1 19/7/2013 2 19/7/2013 3 19/7/2013 4 19/7/2013 5 19/7/2013 6 19/7/2013 7 19/7/2013 8 19/7/2013 9 19/7/2013 10 19/7/2013 11 Τι πρέπει να κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ. Ν. Πολύζος Γενικός Γραμματέας Υ.Υ.Κ.Α.

ΒΕΛΤΙΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ. Ν. Πολύζος Γενικός Γραμματέας Υ.Υ.Κ.Α. ΒΕΛΤΙΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Ν. Πολύζος Γενικός Γραμματέας Υ.Υ.Κ.Α. τομέας των υπηρεσιών υγείας οδηγία CEN/TS 15224: 2005 1. ανθρωποκεντρική εστίαση (στο κάθε ασθενή χωριστά), 2. ηγεσία

Διαβάστε περισσότερα

Αριθµ. ΥΓ3α/79602. πρακτικής κατά τις κλινικές µελέτες φαρµάκων προοριζοµένων για τον άνθρωπο».

Αριθµ. ΥΓ3α/79602. πρακτικής κατά τις κλινικές µελέτες φαρµάκων προοριζοµένων για τον άνθρωπο». Αριθµ. ΥΓ3α/79602 Εναρµόνιση της Ελληνικής Νοµοθεσίας προς την αντίστοιχη Κοινοτική σύµφωνα µε την Οδηγία 2005/28/ΕΚ της 8ης Απριλίου 2005 «για τον καθορισµό αρχών και λεπτοµερών κατευθυντήριων γραµµών

Διαβάστε περισσότερα

ISO 9001:2015 - Τι αλλάζει. στο νέο Πρότυπο; Τι είναι το ISO 9001; Οι βασικές Αρχές της Ποιότητας: Πως εφαρμόζεται το ISO 9001;

ISO 9001:2015 - Τι αλλάζει. στο νέο Πρότυπο; Τι είναι το ISO 9001; Οι βασικές Αρχές της Ποιότητας: Πως εφαρμόζεται το ISO 9001; ISO 9001:2015 - Τι αλλάζει στο νέο Πρότυπο; Τι είναι το ISO 9001; Το πρότυπο ISO 9001 είναι το πλέον διαδεδομένο πρότυπο διαχείρισης της ποιότητας, που θέτει τις απαιτήσεις με τις οποίες πρέπει να λειτουργεί

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα Ποιότητας (ISO - ISM)

Πρότυπα Ποιότητας (ISO - ISM) Ο ιεθνής Κώδικας ιαχείρισης της Ασφάλειας για την Ασφαλή Λειτουργία των Πλοίων και για την Πρόληψη της Ρύπανσης (ISM Code) είναι ένα διεθνές πρότυπο για την ασφαλή διαχείριση και λειτουργία των πλοίων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ AMAZE A.E. ΕΚΔΟΣΗ 02

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ AMAZE A.E. ΕΚΔΟΣΗ 02 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ AMAZE A.E. ΕΚΔΟΣΗ 02 Αθήνα, 26/5/2011 Σελίδα 2 από11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ... 4 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ... 5 ΓΕΝΙΚΑ... 5 ΟΡΓΑΝΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική Αξιολόγησης κατά την Υλοποίηση Εκπαιδευτικού Λογισμικού

Στρατηγική Αξιολόγησης κατά την Υλοποίηση Εκπαιδευτικού Λογισμικού Στρατηγική Αξιολόγησης κατά την Υλοποίηση Εκπαιδευτικού Λογισμικού Μαρία Καραβελάκη, Γεώργιος Παπαπαναγιώτου, Γιάννα Κοντού INTE*LEARN Αγν.Στρατιώτη 46, Καλλιθέα τηλ. 95 91 853, fax. 95 72 098, e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών 1. Εισαγωγή Οι εξελίξεις και οι δεσμεύσεις στο θέμα της Ασφάλειας των Ασθενών έχουν αυξηθεί

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα λαμβάνουν τη βέλτιστη δυνατή περίθαλψη σε ολόκληρη την Ευρώπη: συστάσεις του EUMUSC.NET Σε συνεργασία με τον EULAR

Διαβάστε περισσότερα

29-12-05. Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 4245/Α ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ. Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ. Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων

29-12-05. Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 4245/Α ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ. Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ. Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 29-12-05 4245/Α ΠΡΟΣ: Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Θέμα: Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων Εδώ και μερικά χρόνια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εργάζεται πάνω στην εναρμόνιση της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 121/2008. Άρθρο 1 - ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΚΟΠΟΣ

ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 121/2008. Άρθρο 1 - ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΚΟΠΟΣ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 121/2008 Άρθρο 1 - ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΚΟΠΟΣ Καθορίζονται ενιαία για τον Οργανισμό Περίθαλψης Ασφαλισμένων του Δημοσίου (ΟΠΑΔ) και όλους τους φορείς και κλάδους ασθένειας αρμοδιότητας Γενικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Περιεχόμενα 1.Αναφορά στο θεσμικό πλαίσιο των υδάτων 2.Εθνικές πολιτικές : Εθνικό πρόγραμμα, Σχέδια Διαχείρισης λεκανών απορροής

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας Διασφάλιση ποιότητας Εργαλεία πιστοποίησης

Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας Διασφάλιση ποιότητας Εργαλεία πιστοποίησης Αθήνα, 17 Μαΐου 2012 Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας Διασφάλιση ποιότητας Εργαλεία πιστοποίησης Αγγελίνα Κουρούμπαλη Διδάκτωρ Πανεπιστημίου του Cambridge Συνεργαζόμενη Ερευνήτρια ΙΤΕ-ΙΠ Πρόγραμμα Προοπτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΙSO 9001 : 2008

ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΙSO 9001 : 2008 ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΙSO 9001 : 2008 ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΟΦΕΛΗ Eνισχύει άμεσα την εμπιστοσύνη των πελατών στην εταιρεία Αναβαθμίζει το κύρος της επιχείρησης προς αρχές, δανειστές, επενδυτές Αποτελεί αναγνωρίσιμο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΑ 1 Π 39663 ΣΥΡΙΓΓΕΣ ΕΓΧΥΤΟΥ ΤΕ 100 1045,5 1. Αποστειρωμένη σύριγγα εγχύσεως σκιαγραφικού των 200 ml υψηλής πίεσης (1200 psi) με σωλήνα αναρρόφησης, ταχείας πλήρωσης για μηχάνημα MEDTRON ACCUTRON. 2.

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα Κατάρτισης από την ITMC A.E.

Προγράμματα Κατάρτισης από την ITMC A.E. Ι Τ Μ C Α. Ε. Σ Υ Μ Β Ο Υ Λ Ο Ι Ε Π Ι Χ Ε Ι Ρ Η Σ Ε Ω Ν INNOVATION, TECHNOLOGY & MAΝAGEMENT CONSULTANTS «Στόχος μας είναι ο μετασχηματισμός των εταιρικών πελατών μας σε δυναμικούς, αποτελεσματικούς και

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί

Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί Η επιτυχία των επιχειρήσεων βασίζεται στην ικανοποίηση των απαιτήσεων των πελατών για: - Ποιοτικά και αξιόπιστα προϊόντα - Ποιοτικές

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ποιοτικών Ελέγχων 2012-2013

Πρόγραμμα Ποιοτικών Ελέγχων 2012-2013 Πρόγραμμα Ποιοτικών Ελέγχων 2012-2013 Νοέμβριος 2013 Περιεχόμενα 1. Στατιστικά Στοιχεία υποχρεωτικών ελέγχων (Νοέμβριος 2013) 2. Στελέχωση Ομάδας Ποιοτικού Ελέγχου 3. Μεθοδολογία Ποιοτικών Ελέγχων 4. Ευρήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ. Μπιρλιράκης Βασίλειος

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ. Μπιρλιράκης Βασίλειος ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Μπιρλιράκης Βασίλειος Πτυχίο Φαρμακευτικής MSc - Φαρμακευτική Φροντίδα & Φαρμακοθεραπεία ΜΒΑ - Ειδίκευση στις Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις Να αναδειχθεί η κοινωνική ανάγκη για το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΔΙΗΘΗΣΗΣ (ΦΙΛΤΡΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ) CPV 42514300-5 ΕΤΗΣΙΑ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΘΕΙΣΑ ΔΑΠΑΝΗ : 92.745,26 ΜΕ Φ.Π.Α.

ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΔΙΗΘΗΣΗΣ (ΦΙΛΤΡΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ) CPV 42514300-5 ΕΤΗΣΙΑ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΘΕΙΣΑ ΔΑΠΑΝΗ : 92.745,26 ΜΕ Φ.Π.Α. ΕΙΔΟΣ : ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΔΙΗΘΗΣΗΣ (ΦΙΛΤΡΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ) CPV 42514300-5 ΕΤΗΣΙΑ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΘΕΙΣΑ ΔΑΠΑΝΗ : 92.745,26 ΜΕ Φ.Π.Α. ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Το φίλτρο υψηλής λευκαφαίρεσης θα πρέπει να είναι από πολυεστέρα

Διαβάστε περισσότερα

«Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων»

«Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων» «Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων» ρ. Ευάγγελος Ευµορφόπουλος, Επιθεωρητής του ΕΦΕΤ, Επιστηµονικός Συνεργάτης του ΤΕΙ Αθηνών Σε ένα ανταγωνιστικό παγκόσµιο περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΗΛΙΑΚΩΝ ΣΥΛΛΕΚΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΙΑΚΩΝ ΗΛΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ

ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΗΛΙΑΚΩΝ ΣΥΛΛΕΚΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΙΑΚΩΝ ΗΛΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΗΛΙΑΚΩΝ ΣΥΛΛΕΚΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΙΑΚΩΝ ΗΛΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ Υπεύθυνος Έκδοσης : Υ.Δ.Π. Υπεύθυνος Έγκρισης : Δ.Σ. 1/9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 1.1

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala. Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου;

Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala. Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου; Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala Μπιλμπάο, 28 Απριλίου 2008 Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου; Jukka Takala: Η εκτίμηση κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛ4ΞΘ-ΞΚΨ ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. Αθήνα, 28-3-2013 Αρ. Γ.Π. οικ.

ΑΔΑ: ΒΛ4ΞΘ-ΞΚΨ ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. Αθήνα, 28-3-2013 Αρ. Γ.Π. οικ. ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Ταχ. Δ/νση : Αριστοτέλους 17 Ταχ. Κώδικας : 101 87 Πληροφορίες : Κ. Βουρλιώτου Αθ. Λύτρα Αικ. Δαμίγου Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορικό υπόβαθρο ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΤΥΠΑ ISO. Οµιλητής: ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΓΚΙΖΓΚΗΣ Χηµικός, MSc, Σύµβουλος Συστηµάτων ιαχείρισης

Ιστορικό υπόβαθρο ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΤΥΠΑ ISO. Οµιλητής: ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΓΚΙΖΓΚΗΣ Χηµικός, MSc, Σύµβουλος Συστηµάτων ιαχείρισης ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΤΥΠΑ ISO Οµιλητής: ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΓΚΙΖΓΚΗΣ Χηµικός, MSc, Σύµβουλος Συστηµάτων ιαχείρισης Ιστορικό υπόβαθρο Το παλαιότερο παράδειγµα πιστοποίησης ήταν πρότυπα µέτρα και σταθµά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Πρόσκληση για την δειγματοληψία και τον χημικό- μικροβιολογικό έλεγχο νερού του δικτύου ύδρευσης του Δήμου Διονύσου.

ΘΕΜΑ : Πρόσκληση για την δειγματοληψία και τον χημικό- μικροβιολογικό έλεγχο νερού του δικτύου ύδρευσης του Δήμου Διονύσου. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Άγιος Στέφανος, 16/04/2013 ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ Ταχ. Δ/νση: Λ. Μαραθώνος 29 & Αθανασίου Διάκου Τ.Κ. 145 65 Αρμόδιος Υπάλληλος: Χρυσαφογεώργη Μαρία Τηλέφωνο:

Διαβάστε περισσότερα

2ο Διεθνές Συνέδριο για τη Διαχείριση και την Εμπορία Αγροτικών Προϊόντων Χερσόνησος Ηρακλείου, 25-27 Σεπτεμβρίου 2008

2ο Διεθνές Συνέδριο για τη Διαχείριση και την Εμπορία Αγροτικών Προϊόντων Χερσόνησος Ηρακλείου, 25-27 Σεπτεμβρίου 2008 2ο Διεθνές Συνέδριο για τη Διαχείριση και την Εμπορία Αγροτικών Προϊόντων Χερσόνησος Ηρακλείου, 25-27 Σεπτεμβρίου 2008 Δρ. Δ. Καρδάση, Δρ. Γ. Μπαλκάμος Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων, Δνση Εργαστηριακών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ISO 17025 ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ & ΕΦΑΡΜΟΓΗ

ΠΡΟΤΥΠΟ ISO 17025 ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ & ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΤΥΠΟ ISO 17025 ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ & ΕΦΑΡΜΟΓΗ Εισηγήτρια Μ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΥΔΑΚΗ Q-PLAN Α.Ε. ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΣΥΔ Εργαστήρια Δοκιμών και Διακριβώσεων Φορείς Πιστοποίησης Συστημάτων Φορείς Ελέγχου Φορείς Πιστοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Ηλεκτρονική Υγεία. Ενότητα: Χρήση έξυπνων καρτών στην υγεία

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Ηλεκτρονική Υγεία. Ενότητα: Χρήση έξυπνων καρτών στην υγεία Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Ηλεκτρονική Υγεία Ενότητα: Χρήση έξυπνων καρτών στην υγεία Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων και Ασφαλείας

Πολιτική Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων και Ασφαλείας Πολιτική Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων και Ασφαλείας Η προστασία και ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων και των πληροφοριών υγείας είναι πρωταρχικής σημασίας για την εταιρεία Outcome Sciences, Inc.

Διαβάστε περισσότερα

Σε συνεργασία με το. Επικοινωνία: sgounar@aueb.gr Τηλ. 2108203712

Σε συνεργασία με το. Επικοινωνία: sgounar@aueb.gr Τηλ. 2108203712 Σε συνεργασία με το Επικοινωνία: sgounar@aueb.gr Τηλ. 2108203712 Δυο Λόγια για το Εργαστήριο Μάρκετινγκ To Εργαστήριο Μάρκετινγκ (ALARM) ανήκει στο Τμήμα Μάρκετινγκ & Επικοινωνίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ISO 17025-Γενικές απαιτήσεις για την ικανότητα των εργαστηρίων δοκιμών και διακριβώσεων

ISO 17025-Γενικές απαιτήσεις για την ικανότητα των εργαστηρίων δοκιμών και διακριβώσεων ISO 17025-Γενικές απαιτήσεις για την ικανότητα των εργαστηρίων δοκιμών και διακριβώσεων Απόστολος Βανταράκης Επικ. Καθηγητής Υγιεινής, Μον. Περιβαλλοντικής Μικροβιολογίας, (διαπίστευση κατά 17025) Εργ.

Διαβάστε περισσότερα