το νερό, τα υγρά και η υγρή κατάσταση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "το νερό, τα υγρά και η υγρή κατάσταση"

Transcript

1 Ε Ν Ο Τ Η Τ Α το νερό, τα υγρά και η υγρή κατάσταση Γ Γ 1 ο ρόλος της υγρής κατάστασης στη ζωή Γ 2 όρια θερμοκρασιών και πιέσεων της υγρής κατάστασης Γ 3 διαμοριακές δυνάμεις (δυνάμεις Van der Waals) Γ 4 το νερό Γ 5 ο υδράργυρος και τo βρώμιο: τα μοναδικά υγρά χημικά στοιχεία Γ 6 οργανική χημεία: υγρές οργανικές ουσίες Γ 7 τα διαλύματα Γ 8 οι προσθετικές ιδιότητες των διαλυμάτων Γ 9 τα οξέα και οι βάσεις Γ 10 τα οργανικά οξέα Γ 11 χημικές αντιδράσεις σε υδατικά διαλύματα Γ 12 το πόσιμο νερό και η ρύπανσή του νερού

2 125 Γ 1 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΥΓΡΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΗ ΖΩΗ Γ 1.1 Η χημεία της ζωής είναι «υγρή» Αν μελετήσουμε προσεκτικά το κύτταρο ενός μονοκύτταρου οργανισμού, όπως είναι η αμοιβάδα, και ένα οποιοδήποτε κύτταρο του πιο σύνθετου οργανισμού, που είναι ο άνθρωπος, θα παρατηρήσουμε ότι έχουν στην πραγματικότητα πολύ περισσότερες ομοιότητες από διαφορές. Η αμοιβάδα ζει στο νερό. Το ανθρώπινο κύτταρο περιβάλλεται από ένα υδατικό διάλυμα, το μεσοκυττάριο υγρό. Συνεπώς και τα δύο αυτά είδη κυττάρων ζουν είτε άμεσα (αμοιβάδα) είτε έμμεσα (ανθρώπινο κύτταρο) σε υδατικό περιβάλλον. Από αυτό αντλούν όλα τα απαραίτητα συστατικά για την επιβίωσή τους και σ' αυτό εκκρίνουν παράγωγα του μεταβολισμού τους. Και το εσωτερικό περιβάλλον τους όμως είναι επίσης υδατικό. Το 80% των συστατικών τους αποτελείται από νερό. Οι περισσότερες από τις χημικές ουσίες που υπάρχουν στο εσωτερικό του κυττάρου είναι ευδιάλυτες στο νερό. Αυτό τους επιτρέπει να μετακινούνται από ένα σημείο σε άλλο. Η μετακίνησή τους διευκολύνει την επαφή διαφορετικών ουσιών και αυτό επιτρέπει την πραγματοποίηση των αντιδράσεων που απαιτούν οι διάφορες δραστηριότητες του κυττάρου. Το νερό εξάλλου, όπως θα δούμε στη συνέχεια, συμμετέχει και το ίδιο σε κάποιες βιολογικές αντιδράσεις. Σχήμα 1 Αριστερά: Ο πίνακας δείχνει πώς προσλαμβάνεται το νερό και πώς αποβάλλεται από το ανθρώπινο σώμα. Πάνω: Εκατοστιαίο ποσοστό νερού στα διάφορα είδη των ανθρώπινων ιστών.

3 126 Σχήμα 2 Όλοι ο ζωντανοί οργανισμοί χρειάζονται νερό. Η μέδουσα και η ντομάτα λόγου χάρη αποτελούνται κατά περισσότερο από 90% από νερό, ενώ οι σπόροι του καλαμποκιού και του ηλιοτροπίου περιέχουν λιγότερο από 10% νερό. Οι βάτραχοι μπορούν να απορροφήσουν οξυγόνο από το νερό μέσω του δέρματος. Οι αρουραίοι της ερήμου και τα γιαπωνέζικα σκαθάρια έχουν ειδικούς μηχανισμούς στο σώμα τους, που εμποδίζουν την απώλεια νερού. Σχήμα 3 Το διάγραμμα μεταβολής του όγκου ενός λίτρου νερού καθώς μεταβάλλεται η θερμοκρασία του.

4 127 Γ 1.2 Η ανώμαλη διαστολή του νερού και ο ρόλος της στην υδρόβια ζωή Μια από τις πιο σπουδαίες και παράξενες ιδιότητες του νερού είναι ότι κατά την ψύξη του από 4 ο C μέχρι 0 ο C διαστέλλεται. Το υγρό καθαρισμού τετραχλωράνθρακας (CCl 4 ) είναι ένα παράδειγμα κανονικού υγρού. Εάν ψυχθεί, τα ψυχρότερα τμήματα του υ- γρού θα τείνουν να κινηθούν προς τον πυθμένα, επειδή είναι πυκνότερα. Αν το υγρό ψυχθεί αρκετά, θα μετατραπεί τελικά σε πάγο από τον πυθμένα προς την επιφάνεια. Το νερό είναι εντελώς διαφορετικό. Πάνω από τους 4 C και μέχρι να βράσει, διαστέλλεται κανονικά. Όταν ψύχεται συμπεριφέρεται αρχικά όπως ο τετραχλωράνθρακας: τα ψυχρότερα τμήματα του υγρού εγκαθίστανται αργά στον πυθμένα. Αυτό συνεχίζεται μέχρις ότου η θερμοκρασία πέσει περίπου στους 4 ο C και τότε συμβαίνει κάτι το καταπληκτικό: από το σημείο αυτό, τα απειροστά συσσωματώματα των υδάτινων μορίων αρχίζουν να ανυψώνονται. Όσο πιο ψυχρά γίνονται, τόσο περισσότερο κινούνται προς τα πάνω, μέχρις ότου ένα περίβλημα πάγου αρχίσει να σχηματίζεται στην υδάτινη επιφάνεια. Η αιτία είναι ότι ο πάγος έχει μικρότερη πυκνότητα από το υγρό νερό, δηλαδή για την ίδια μάζα καταλαμβάνει μεγαλύτερο όγκο. Στους 4 ο C, μια ποσότητα νερού έχει τον μικρότερο δυνατό όγκο της, επομένως και τη μεγαλύτερη πυκνότητα. Η μοναδική αυτή ιδιότητα του νερού οφείλεται στη δομή του νερού που θα μελετήσουμε παρακάτω. Γύρω στους 4 ο C, όταν τα αυξανόμενα συγκροτήματα των μορίων νερού αρχίζουν να μετασχηματίζονται σε κρυστάλλους πάγου, οι σχηματιζόμενοι κρύσταλλοι γίνονται ελαφρότεροι από τις κανονικές ομάδες μορίων γύρω τους. Ανερχόμενοι σχηματίζουν ένα επιφανειακό στρώμα πάγου, που σταδιακά γίνεται παχύτερο προς τα κάτω. Η ασυνήθιστη συμπεριφορά του νερού έχει μεγάλη σημασία για τη διατήρηση της υδρόβιας ζωής στον πυθμένα των λιμνών (ή των ποταμών), όταν παγώνει η επιφάνειά τους το χειμώνα. Έτσι όταν η θερμοκρασία στην επιφάνεια μιας λίμνης φτάσει στους 4 C, το νερό της επιφάνειας ως πυκνότερο βυθίζεται. Αυτή η διαδικασία συνεχίζεται μέχρι η θερμοκρασία του νερού να γίνει 4 C σε όλα τα βάθη της λίμνης. Τότε μόνον η θερμοκρασία του νερού ελαττώνεται κάτω από τους 4 C, αρχίζοντας από το νερό της επιφάνειας. Ο χειμώνας ωστόσο δεν διαρκεί τόσο πολύ, ώστε να παγώσει όλο το νερό. Συνήθως, λοιπόν, το χειμώνα στο βυθό των λιμνών η θερμοκρασία του νερού είναι 4 C αν και η θερμοκρασία σε μικρότερο βάθος είναι δυνατόν να είναι πολύ χαμηλότερη. Με αυτόν τον τρόπο στο βυθό των λιμνών και ποταμών η ζωή διατηρείται ολόκληρο τον χειμώνα. Αν ο πάγος δεν επέπλεε, θα σχηματιζόταν πρώτα στον πυθμένα των ποταμών, των λιμνών και των ωκεανών, σκοτώνοντας όλα τα φυτά και μην επιτρέποντας Σχήμα 4 Το χειμώνα στο βυθό των λιμνών η θερμοκρασία είναι 4 C αν και η επιφάνεια τους είναι παγωμένη

5 128 στα ψάρια να ζήσουν. Σύμφωνα με τις σύγχρονες αντιλήψεις, η ζωή άρχισε στη θάλασσα. Είναι λογικό επομένως να συμπεράνουμε ότι αν ο πάγος δεν επέπλεε στο νερό, η ζωή δεν θα είχε επιβιώσει κατά την εποχή των παγετώνων. Τέλος, ξέρουμε ότι στους άλλους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος δεν υπάρχει ζωή όπως αυτή που ξέρουμε στη Γη. Αυτό αποδίδεται στο ότι οι άλλοι πλανήτες είναι είτε πολύ καυτοί (νερό σε μορφή υδρατμών) είτε πολύ ψυχροί (νερό σε μορφή πάγου). Σε άλλα όμως ηλιακά συστήματα και γαλαξίες, η ύπαρξη ζωής είναι πιθανή.

6 128 Γ 2 ΟΡΙΑ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΙΕΣΕΩΝ ΤΗΣ ΥΓΡΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Γ 2.1 Τάση ατμών ενός υγρού Ξέρουμε ότι αν βάλουμε σε ένα ανοιχτό δοχείο μια ποσότητα ενός υγρού (π.χ. νερού ή οινοπνεύματος), το υγρό εξατμίζεται, δηλαδή μεταβαίνει από την υγρή στην αέρια κατάσταση. Μετά μάλιστα από κάποιο χρονικό διάστημα, εξατμίζεται όλη η ποσότητα του υγρού. Για την ίδια ουσία, το χρονικό διάστημα αυτό (η ταχύτητα της εξάτμισης), εξαρτάται από διάφορους παράγοντες όπως η θερμοκρασία, η ατμοσφαιρική πίεση και η ύπαρξη ή μη ρευμάτων αέρα. Εξάλλου στις ίδιες συνθήκες, η ταχύτητα εξάτμισης μεταβάλλεται με την ουσία, π.χ. το οινόπνευμα εξατμίζεται ταχύτερα από το νερό. Αν τώρα σε ένα (ερμητικά) κλειστό δοχείο ρίξουμε μια σταγόνα νερού ή οινοπνεύματος, θα παρατηρήσουμε ότι το μέγεθος της σταγόνας θα ελαττώνεται σιγά-σιγά και τελικά είναι πιθανό να εξατμιστεί όλη η ποσότητα του υγρού, δηλαδή να εξατμιστεί όλη η σταγόνα. Από την άλλη, αν γεμίσουμε πλήρως με υγρό το δοχείο και κρατούμε κλειστό το δοχείο, καμιά εξάτμιση δεν θα συμβεί. Τέλος στην περίπτωση που η ποσότητα του υγρού μέσα στο δοχείο είναι αρκετή, χωρίς να γεμίζει εντελώς το δοχείο, παρατηρούμε ότι η ποσότητα του υγρού παραμένει σταθερή με το χρόνο. Είναι φανερό ότι και στην τελευταία περίπτωση υπάρχουν ατμοί της ουσίας πάνω από την ελεύθερη επιφάνεια του υγρού, άρα έχει συμβεί εξάτμιση, αλλά η εξάτμιση επιπλέον ποσότητας υγρού έχει σταματήσει. Τότε, ο χώρος πάνω από το υγρό δεν χωράει άλλο ατμό και λέμε ότι οι ατμοί της ουσίας είναι κορεσμένοι. Οι κορεσμένοι ατμοί, σε ορισμένη θερμοκρασία, ασκούν πίεση που ονομάζεται τάση ατμών της ουσίας. Η τάση ατμών μιας ουσίας εξαρτάται από τη θερμοκρασία και αυξάνεται με αυτήν. Σε ορισμένη θερμοκρασία (τη θερμοκρασία βρασμού ή σημείο ζέσης της ουσίας) αρχίζει το φαινόμενο του βρασμού. Μια υγρή ουσία που στη συνηθισμένη θερμοκρασία έχει σχετικά χαμηλό σημείο ζέσης ονομάζεται πτητική ουσία. Το οινόπνευμα είναι περισσότερο πτητικό από το νερό. Η εξάτμιση συμβαίνει μόνο από την επιφάνεια του υγρού. Στη θερμοκρασία βρασμού, η τάση ατμών γίνεται ίση με την ατμοσφαιρική πίεση. Κατά το βρασμό, ατμοί της ουσίας παράγονται από όλη τη μάζα του υγρού και όχι μόνο από την επιφάνειά του. Εξάτμιση συμβαίνει και σε ορισμένες στερεές πτητικές ουσίες, όπως π.χ. το ιώδιο, η ναφθαλίνη και το στερεό CO 2 (ξηρός πάγος). Η απευθείας μετάβαση από τη στερεά στην αέρια κατάσταση ονομάζεται εξάχνωση. Γ 2.2 Κινητικότητα στην υγρή κατάσταση Στην υγρή κατάσταση, τα δομικά σωματίδια βρίσκονται, συγκριτικά με τη στερεά κατάσταση, σε μεγαλύτερες αποστάσεις. Επίσης οι ελκτικές δυνάμεις μεταξύ των σωματιδίων είναι ασθενέστερες σε σχέση με τα στερεά, με αποτέλεσμα να υπάρχει μεγαλύτερη κινητικότητα. Στην κινητικότητα της υγρής κατάστασης οφείλονται πολλά φαινόμενα και ιδιότητες των υγρών, όπως π.χ. το φαινόμενο της τάσης των ατμών ενός υγρού, της διάλυσης μιας στερεάς ουσίας μέσα στο υγρό και η διαλυτική ικανότητα των υγρών (στη διαλυτική ικανότητα παίζουν ρόλο και άλλα χαρακτηριστικά των υγρών).

7 129 Ας δούμε πώς εξηγείται σε μοριακό επίπεδο η τάση των ατμών: Όταν ένα στερεό θερμαίνεται, τα σωματίδια που το αποτελούν δονούνται με μεγαλύτερο πλάτος και σε κάποια θερμοκρασία, το σημείο τήξης, μπορούν να απομακρυνθούν από την αρχική τους θέση. Το Σχήμα 5 δείχνει την κίνηση (τις τροχιές τους) των σωματιδίων ενός διδιάστατου κρυστάλλου στην υγρή (τήγμα) και τη στερεά κατάσταση. Πάνω από το σημείο τήξης τα μόρια κινούνται τόσο πολύ, που το κρυσταλλικό πλέγμα χάνει τη σημασία του και η ουσία καθίσταται ένα ευκίνητο ρευστό χωρίς δομή. Στην περίπτωση του νερού, η οργανωμένη δομή του στερεού δεν χάνεται: το υγρό μπορεί να απεικονισθεί σαν μια συλλογή περιοχών χωρίς δομή, που μοιάζουν όμως τοπικά με τη μορφή του στερεού, δηλαδή του πάγου (Σχήμα 6). Το Σχήμα 7 δείχνει πως αλλάζει η δομή του στερεού νερού όταν λιώνει. Σχήμα 5 Προσομοίωση με υπολογιστή που δείχνει τις τροχιές των σωματιδίων στο υγρό (πάνω εικόνα) και στο στερεό (κάτω εικόνα). Στο στερεό τα σωματίδια παραμένουν γύρω από τις θέσεις τους, ενώ στο υγρό κινούνται από σημείο σε σημείο. Σχήμα 6 Ένα μοντέλο της δομής του υγρού νερού. Σε μερικές περιοχές τα μόρια είναι τακτοποιημένα όπως στον πάγο, αλλά ανάμεσα στις περιοχές αυτές τα μόρια είναι αποδιοργανωμένα. Οι μικροπεριοχές "μορφής πάγου" και οι μικροπεριοχές "μορφής υγρού" αλλάζουν συνεχώς.

8 130 Σχήμα 7 Ένα στιγμιότυπο από προσομοίωση «μοριακής δυναμικής» που δείχνει πώς αλλάζει η δομή του νερού όταν λιώνει ο πάγος. Οι κόκκινες σφαίρες αναπαριστούν μόρια υγρού νερού, οι μπλε σφαίρες αναπαριστούν τον πάγο, και οι πράσινες σφαίρες αναπαριστούν το νερό στη διαφασική περιοχή (όπου ο πάγος λιώνει). Το σχήμα δείχνει ότι τα μόρια του νερού σχηματίζουν συγκροτήματα όταν ο πάγος λιώνει. [Το στιγμιότυπο είναι από το περιοδικό Chemistry Education Research and Practice, 2005, Tόμος 6, Τεύχος 3. [http://www.rsc.org/education/cerp] Η ικανότητα ενός υγρού να ρέει μετριέται από το ιξώδες του. Μεγάλο ιξώδες σημαίνει δυσκίνητο υγρό. Τα γυαλιά και τα πολυμερή τήγματα είναι πολύ ιξώδη, διότι τα μεγάλα μόρια τους αλληλοεμπλέκονται. Το νερό είναι πιο ιξώδες από το βενζόλιο, διότι τα μόρια του νερού συνδέονται μεταξύ τους πιο ισχυρά και αυτό παρεμποδίζει τη ροή. Το ιξώδες μειώνεται με αύξηση της θερμοκρασίας διότι τα μόρια κινούνται με μεγαλύτερη ενέργεια και μπορούν να ξεφεύγουν από τα γειτονικά μόρια πιο εύκολα. Γ 2.3 Διάγραμμα φάσεων του νερού Είδαμε ότι υπό ορισμένες συνθήκες θερμοκρασίας και πίεσης μια ουσία μεταβαίνει από μια φυσική κατάσταση σε άλλη. Το Σχήμα 8 δείχνει το διάγραμμα φάσεων του νερού, που καθορίζει τα όρια ως προς την πίεση και τη θερμοκρασία των τριών φυσικών καταστάσεών του.

9 131 Σχήμα 8 Διάγραμμα φάσεων του νερού (η σχεδίαση δεν είναι υπό κλίμακα). Μέσα σε κάθε περιοχή ΣΤΕΡΕΟ, ΥΓΡΟ και ΑΕΡΙΟ το σύστημα αποτελείται από μια φάση. Για να καθορισθεί η κατάσταση του συστήματος απαιτείται η γνώση τόσο της θερμοκρασίας, όσο και της πίεσης. Π.χ. το σημείο Μ ορίζεται μόνο αν δοθούν και οι δύο συντεταγμένες του Τ και Ρ. Κατά μήκος των γραμμών ΟΑ, ΟΒ, ΟΓ συνυπάρχουν δύο φάσεις σε ισορροπία. Για να καθορισθεί η κατάσταση του συστήματος αρκεί εδώ μόνο η θερμοκρασία ή μόνο η πίεση. Π.χ. για να ορισθεί η θέση του σημείου Ν δεν απαιτούνται και οι δύο συντεταγμένες του, επειδή αυτό βρίσκεται στην τομή των ΖΝ και ΟΒ ή των ΕΝ και ΟΒ. Με άλλες λέξεις, όταν επιλεγεί η θερμοκρασία, η πίεση στην οποία οι δύο φάσεις (υγρό και ατμός) συνυπάρχουν σε ισορροπία δεν μπορεί να επιλεγεί αυθαιρέτως, αλλά είναι προκαθορισμένη από τη φύση. Η καμπύλη ΟΒ, κατά μήκος της οποίας υγρό και ατμός συνυπάρχουν σε ισορροπία, παριστά την τάση των ατμών συναρτήσει της θερμοκρασίας ή τη θερμοκρασία βρασμού του υγρού συναρτήσει της πιέσεως. Π.χ. σε 100 C η τάση των ατμών του νερού είναι 1 atm ή το σημείο ζέσεως του υγρού νερού είναι 100 C υπό πίεση 1 atm. Η γραμμή ΟΑ, κατά μήκος της οποίας στερεό και υγρό συνυπάρχουν σε ισορροπία, δείχνει τη μεταβολή της θερμοκρασίας τήξης του πάγου με την πίεση. Όταν αυξάνεται η πίεση, η θερμοκρασία τήξης τήξεως ελαττώνεται. Η συμπεριφορά αυτή είναι μάλλον ασυνήθης. Σχεδόν για όλες τις ουσίες η γραμμή ΟΑ έχει κλίση θετική. Φάση: Περιοχή του χώρου όπου η σύσταση και όλες οι ιδιότητες (π.χ. θερμοκρασία και δομή) είναι σταθερές. Κάθε φυσική κατάσταση μιας ουσίας συνιστά μια ξεχωριστή φάση: έτσι υγρό νερό, πάγος και υδρατμοί είναι τρεις διαφορετικές φάσεις. Από την άλλη, συχνά έ- χουμε διαφορετικές φάσεις στην ίδια φυσική κατάσταση, π.χ. το νερό και το λάδι είναι δύο διαφορετικές φάσεις. Όμοια το αλάτι και η ζάχαρη.

10 132 Τέλος, η ΟΓ είναι η καμπύλη εξάχνωσης. Αυτή παριστά τη μεταβολή της τάσης των ατμών του πάγου με τη θερμοκρασία. Οι τρεις γραμμές ΟΑ, ΟΒ και ΟΓ συναντώνται στο τριπλό σημείο Ο, στο οποίο, όπως έχει αναφερθεί, συνυπάρχουν σε ισορροπία και οι τρεις φάσεις, πάγος, υγρό νερό και υδρατμός. Η πίεση (4,58 mm Hg) και η θερμοκρασία (0,01 C απουσία αέρα) τέτοιας ισορροπίας είναι από τη Φύση προδιαγεγραμμένες. Η παραμικρή μεταβολή της πίεσης ή της θερμοκρασίας έχει ως αποτέλεσμα την εξαφάνιση της μιας τουλάχιστο από τις τρεις φάσεις. Η θερμοκρασία τήξεως του πάγου υπό πίεση 1 atm είναι 273,15 Κ. Γ 2.4 Υγροποίηση αερίων: Υγρά άζωτο, οξυγόνο, υδρογόνο, υγραέρια Είδαμε ότι το διάγραμμα φάσεων του νερού μάς δείχνει τις συνθήκες θερμοκρασίας και πίεσης στις οποίες αυτό αλλάζει φυσική κατάσταση. Το ίδιο συμβαίνει και με τις άλλες ουσίες: για καθεμιά έχουμε το αντίστοιχο διάγραμμα φάσεών της. Το Σχήμα 9 δείχνει το διάγραμμα φάσεων του διοξειδίου του άνθρακα. Αξιοσημείωτο εδώ είναι ότι το τριπλό σημείο είναι σε πίεση αρκετά πάνω από την ατμοσφαιρική. Αυτό έχει ως συνέπεια υγρό διοξείδιο του άνθρακα να μην υπάρχει υπό συνήθεις συνθήκες. Αντίθετα εύκολα λαμβάνουμε στερεό διοξείδιο του άνθρακα (στερεός πάγος). Τα διαγράμματα φάσεων δίνουν τις συνθήκες θερμοκρασίας και πίεσης όπου συμβαίνουν πλήρεις μεταβάσεις από μια φυσική κατάσταση σε άλλη. Έτσι στους 100 o C και πίεση 1 atm, το νερό μεταβαίνει πλήρως (με το φαινόμενο του βρασμού) από την υγρή στην αέρια κατάσταση. Να θυμηθούμε όμως ότι μετάβαση του νερού (και των άλλων υγρών ουσιών) στην αέρια κατάσταση (με το φαινόμενο της εξάτμισης) συμβαίνει και σε συνθήκες όπου σύμφωνα με το διάγραμμα φάσεων επικρατούσα είναι η υγρή. Μέσα σε κλειστό δοχείο, η μετάβαση αυτή είναι μερική (μελέτησε ξανά το θέμα της τάσης ατμών ενός υγρού στο εδάφιο Γ 2.1). Παρόμοιο με την εξάτμιση είναι και το φαινόμενο της μετάβασης από τη στερεά στην αέρια κατάσταση (εξάχνωση) που συμβαίνει σε ορισμένες (πτητικές) στερεές ουσίες (π.χ. στο ιώδιο). Σχήμα 9: Διάγραμμα φάσεων CO 2

11 133 Από τον υγροποιημένο αέρα, μπορούμε να πάρουμε με κλασματική απόσταξη τα συστατικά του άζωτο και οξυγόνο. Πρώτο αποστάζει το άζωτο (θ.β.: -196 C) και κατόπιν το οξυγόνο (θ.β.: -183 C). Το υγρό άζωτο χρησιμοποιείται ποικιλοτρόπως ως ψυκτικό υγρό, π.χ. για τη διατήρηση βιολογικών δειγμάτων (όπως αίμα και σπέρμα) και για την εκτέλεση χημικών αντιδράσεων σε χαμηλές θερμοκρασίες. Το υγρό οξυγόνο έχει ένα ελαφρό γαλάζιο χρώμα. Έχει πολλές χρήσεις, π.χ για ιατρικούς σκοπούς (από πνευμονοπαθείς, καρδιοπαθείς και στα χειρουργεία), για τις συγκολλήσεις μετάλλων [για την καύση ασετυλίνης (ακετυλενίου)], για την καύση καυσίμων στους πυραύλους κ.ά.]. Μια αξιοσημείωτη ιδιότητα του υγρού οξυγόνου είναι ότι έχει μαγνητικές ιδιότητες και κολλάει στους πόλους ενός μαγνήτη (Σχήμα 10). Ευρύτατη οικιακή και βιοτεχνική χρήση, αλλά και ως καύσιμο αυτοκινήτων έχουν μείγματα υγροποιημένων κατώτερων υδρογονανθράκων, κυρίως προπανίου C 3 H 8 και βουτανίου, C 4 H 10. Αυτά έχουν την κοινή ονομασία υγραέρια και παράγονται κατά την απόσταξη και επεξεργασία του πετρελαίου (βλ. παρακάτω). Τέλος, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το υγροποιημένο υδρογόνο ως καύσιμο αυτοκινήτων. Το υδρογόνο υπάρχει άφθονο στο νερό, ενώ προϊόν της καύσης του είναι πάλι το νερό. Γι αυτό θεωρείται το οικολογικό καύσιμο του μέλλοντος. Ένας στόλος από αυτοκίνητα που καίγουν υδρογόνο μπροστά στο Atomium των Βρυξελλών.

12 134 Σχήμα 10 Υγρό οξυγόνο: Έχει μαγνητικές ιδιότητες και προσκολλάται στους πόλους του μαγνήτη (δεξιά). Συμπυκνώνεται σε υγρό στους 183 ο C (αριστερά). Το υγρό οξυγόνο έχει χρώμα ανοικτό μπλε (μέση) Ρεζερβουάρ καυσίμου υδρογόνου (Η 2 ). Το μειονέκτημά του (σε σχέση με τη συνηθισμένα ρεζερβουάρ) είναι ο μεγάλος χώρος που καταλαμβάνει. Στο μέλλον, ο ανεφοδιασμός των αυτοκινήτων με καύσιμο υδρογόνο θα γίνεται κάπως έτσι.

13 194 Γ 11. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γ 11.1 Η εξουδετέρωση Εξουδετέρωση ονομάζεται η αντίδραση ενός οξέος με μια βάση, με σχηματισμό άλατος και νερού: HCl + NaOH NaCl + H 2 O ΟΞΥ ΒΑΣΗ ΑΛΑΣ ΝΕΡΟ Ουσιαστικά η εξουδετέρωση είναι η αντίδραση των κατιόντων Η + του οξέος και των ανιόντων ΟΗ - της βάσης προς σχηματισμό νερού: Η εξουδετέρωση είναι η αντίστροφη αντίδραση της αντίδρασης ιοντισμού του νερού. Η αντίδραση αυτή οφείλεται στην ισχύ της σχέσης [Η + ] [ΟΗ - ] = σταθερά = Κ w σε κάθε υδατικό διάλυμα. Η + (aq) + ΟΗ - (aq) Η 2 Ο (l) Η αντίδραση αυτή είναι σχεδόν μονόδρομη και ισχυρώς εξώθερμη. Εξαιτίας της αντίδρασης αυτής, πολλές φορές «εξαφανίζονται» (εξουδετερώνονται) τόσο οι ιδιότητες του οξέος (που οφείλονται στα Η + ) όσο και οι ιδιότητες της βάσης (που οφείλονται στα ΟΗ - ). Γι αυτό και η αντίδραση ονομάζεται εξουδετέρωση. Αυτό συμβαίνει όταν τόσο το οξύ όσο και η βάση είναι ισχυρά και οι ποσότητές τους στοιχειομετρικές. Υπάρχει και η περίπτωση να είναι ουδέτερο και το διάλυμα που προκύπτει από την εξουδετέρωση στοιχειομετρικών ποσοτήτων ασθενούς οξέος και ασθενούς βάσης, όπου το οξύ είναι εξίσου ασθενές με τη βάση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το οξικό οξύ και η αμμωνία: Στις εξουδετερώσεις περιλαμβάνονται οι αντιδράσεις: 1. οξύ + βάση 2. όξινο οξείδιο + βάση 3. βασικό οξείδιο + οξύ 4. όξινο οξείδιο + βασικό οξείδιο CH 3 COOH (aq) + NH 3(aq) (CH 3 COO) - (NH 4 ) + (aq) Ασθενές οξύ ασθενής βάση οξικό αμμώνιο (ουδέτερο διάλυμα) HCl (aq) + NaOH (aq) H 2 O (l) + NaCl (aq) Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις το προκύπτον από την εξουδετέρωση διάλυμα δεν είναι ουδέτερο. Παραδείγματα: HCl (aq) + NH 3(aq) (NH 4 ) + Cl - (aq) ισχυρό οξύ ασθενής βάση χλωριούχο αμμώνιο (όξινο διάλυμα) CH 3 COOH (aq) + NaOH (aq) H 2 O (l) + (CH 3 COO) - Na + (aq) Ασθενές οξύ ισχυρή βάση οξικό νάτριο(βασικό διάλυμα)

14 195 Εξήγηση της συμπεριφοράς των ασθενών οξέων και βάσεων Όπως έχουμε ήδη αναφέρει, οι αντιδράσεις ιοντισμού των ασθενών οξέων και βάσεων στο νερό είναι αμφίδρομες: (1) CH 3 COOH (aq) CH 3 COO - (aq) + H + (aq) (2) NH 3(aq) + H 2 O (l) NH 4 + (aq) + OH - (aq) Ας εξετάσουμε την προς τα αριστερά αντίδραση της (1): CH 3 COO - (aq) + H + (aq) CH 3 COOH (aq) Αν προσθέσουμε και στα δύο μέρη της ΟΗ -, θα έχουμε: CH 3 COO - (aq) + H + (aq) + OH - (aq) CH 3 COOH (aq) + OH - (aq) Λόγω της αντίδρασης του H + (aq) με τα OH - (aq) προς H 2 O (εξουδετέρωση) η προηγούμενη αντίδραση γίνεται: (1 ) CH 3 COO - (aq) + H 2 O (l) CH 3 COOH (aq) + OH - (aq) Η αντίδραση (1 ) μας δείχνει ότι στo διάλυμα CH 3 COONa, το CH 3 COO - συμπεριφέρεται ως βάση. Σ αυτό οφείλεται το γεγονός ότι η εξουδετέρωση στοιχειομετρικών ποσοτήτων CH 3 COOH και ΝaOH δίνει βασικό διάλυμα. ΑΣΚΗΣΗ: Να δειχθεί με αντίστοιχο τρόπο γιατί η εξουδετέρωση στοιχειομετρικών ποσοτήτων ΗCl (aq) και ΝΗ 3(aq) έχει ως αποτέλεσμα όξινο διάλυμα. Σύμφωνα με τα παραπάνω, και οι παρακάτω αντιδράσεις πρέπει να θεωρηθούν ως αντιδράσεις οξέος-βάσεως (ως εξουδετρώσεις): CH 3 COONa + HCl CH 3 COOH + NaCl (άλας ασθενούς οξέος + ισχυρό οξύ το ασθενές οξύ + άλας του ισχυρού οξέος) NH 4 Cl + NaOH NH 3 + NaCl + H 2 O (άλας ασθενούς βάσης+ ισχυρή βάση η ασθενής βάση + άλας της ισχυρής βάσης) Κατά την εξουδετέρωση, το ανιόν του οξέος και το κατιόν της βάσης σχηματίζουν άλας. Ας δούμε μερικά παραδείγματα: NaOH(aq) + HCl(aq) NaCl(aq) + H 2 O(l) H 2 SO 4 (aq) + 2KOH(aq) K 2 SO 4 (aq) + 2H 2 O(l) 3Ca(OH) 2 (aq) + 2H 3 PO 4 (aq) Ca 3 (PO 4 ) 2 + 6H 2 O(l) Οι αντιδράσεις που προηγήθηκαν αποτελούν παραδείγματα πλήρους εξουδετέρωσης, οπότε το άλας που σχηματίζεται είναι ένα ουδέτερο ή κανονικό άλας. Στην περίπτωση που η εξουδετέρωση είναι μερική, είναι δυνατόν να σχηματιστούν όξινα ή βασικά άλατα, π.χ. KHSO 4 και Ca(OH)Cl. Αυτές όμως οι αντιδράσεις παρασκευής όξι-

15 196 νων και βασικών αλάτων είναι πέρα από τα πλαίσια των μαθημάτων που δίνονται σ αυτό το βιβλίο. Όπως ήδη αναφέραμε, τα όξινα οξείδια έχουν στα υδατικά τους διαλύματα συμπεριφορά οξέων και αντίστοιχα τα βασικά οξείδια συμπεριφορά βάσεων. Έτσι, στις αντιδράσεις εξουδετέρωσης μπορούν να συμπεριληφθούν και οι παρακάτω περιπτώσεις: N 2 O 5 (aq) + 2NaOH(aq) 2NaNO 3 (aq) + H 2 O(l) όξινο οξείδιο βάση άλας CaO(aq) + 2HCl(aq) CaCl 2 (aq) + H 2 O(l) βασικό οξείδιο οξύ Για να προβλέψουμε τα προϊόντα της αντίδρασης θεωρούμε στη θέση του Ν 2 Ο 5 το αντίστοιχο οξύ, δηλαδή, το ΗΝΟ 3. Σημαντική παρατήρηση Στις αντιδράσεις της ΝΗ 3 με οξέα και στις αντιδράσεις μεταξύ όξινων και βασικών οξειδίων δεν έχουμε παραγωγή νερού. Π.χ. 2NH 3 (aq) + H 2 SO 4 (aq) (NH 4 ) 2 SO 4 (aq) 3SO 3 + Fe 2 O 3 Fe 2 (SO 4 ) 3 (aq) Γ 11.2 Μεταθετικές Αντιδράσεις Στο εδάφιο Γ 7.4 συναντήσαμε ήδη τις μεταθετικές αντιδράσεις ή αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης σε υδατικά διαλύματα κατά τις ο- ποίες σχηματίζεται δυσδιάλυτη ουσία (ίζημα). Εδώ θα μελετήσουμε μια άλλη κατηγορία μεταθετικών αντιδράσεων στα υδατικά διαλύματα: τις αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης κατά τις οποίες εκλύεται αέριο. Αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης με έκλυση αερίου σε υδατικά διαλύματα Αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης ονομάζονται οι αντιδράσεις μεταξύ δύο ηλεκτρολυτών σε υδατικά διαλύματα, κατά τις οποίες οι ηλεκτρολύτες ανταλλάσσουν ιόντα, σύμφωνα με το γενικό σχήμα: Α + Β - (aq) + Γ + Δ - (aq) Α + Δ - (aq) + Γ + Β - (aq) π.χ.: BaCl 2(aq) + 2HNO 3(aq) Ba(NO 3 ) 2(aq) + 2HCl (aq) Σημειωτέον ότι με αύξηση της θερμοκρασίας ή όταν έχουμε ισχυρώς εξώθερμη δράση (π.χ. εξουδετέρωση ή ισχυρώς εξώθερμη διάλυση), το HCl εκφεύγει από το σύστημα ως αέριο: BaCl 2(aq) + 2HNO 3(aq) Ba(NO 3 ) 2(aq) + 2HCl (g)

16 197 Πίνακας 8: Κυριότερα αέρια ΑΕΡΙΑ: HF, HCl, HBr, HI, H 2 S, HCN, SO 2, CO 2, NH 3 Παρατήρηση: Το ανθρακικό οξύ (Η 2 CO 3 ) και το θειώδες οξύ (H 2 SO 3 ) είναι ασταθείς ενώσεις, ενώ το υδροξείδιο του αμμωνίου (ΝΗ 4 ΟΗ) είναι μόριο υποθετικό. Γι αυτό στη θέση των προϊόντων γράφουμε: CO 2 + H 2 O αντί H 2 CO 3 SO 2 + H 2 O αντί H 2 SO 3 NH 3 + H 2 O αντί NH 4 OH Γ 11.3 Αντιδράσεις απλής αντικατάστασης Κατά τις αντιδράσεις αυτές ένα στοιχείο που βρίσκεται σε ελεύθερη κατάσταση αντικαθιστά ένα άλλο στοιχείο που βρίσκεται σε μία ένωσή του. Έτσι, ένα μέταλλο Μ αντικαθιστά ένα άλλο μέταλλο Μ ή το υδρογόνο, σύμφωνα με το γενικό σχήμα: Μ (s) + Μ Χ (aq) ΜΧ (aq) + Μ (s) ή ένα αμέταλλο Α αντικαθιστά ένα άλλο αμέταλλο Α, σύμφωνα με το γενικό σχήμα: Α + ΨΑ (aq) ΨΑ (aq) + Α Απαραίτητη προϋπόθεση για να γίνει η αντίδραση απλής αντικατάστασης είναι το Μ να είναι δραστικότερο του Μ και το Α δραστικότερο του Α. Παρακάτω στον Πίνακα 9 δίνεται η σειρά δραστικότητας των κυριότερων μετάλλων και αμετάλλων. Πίνακας 9: ΣΕΙΡΑ ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΑΜΕΤΑΛΛΩΝ ΜΕΤΑΛΛΑ: K, Ba, Ca, Na, Mg, Al, Mn, Zn, Fe, Ni, Sn, Pb, H, Cu, Hg, Ag, Pt, Au Αύξηση δραστικότητας ΑΜΕΤΑΛΛΑ: F 2, Cl 2, Br 2, O 2, I 2, S

17 198 Ας δούμε τώρα μερικά παραδείγματα α) Αμέταλλο + άλας Άλας + αμέταλλο Cl 2(g) + 2ΝaΙ (aq) 2ΝaCl (aq) + I 2(g) Br 2(l) + ΝaCl (aq) Το Br 2 είναι λιγότερο δραστικό από το Cl 2 β) Μέταλλο + άλας άλας + μέταλλο Zn (s) + CuSO 4(aq) ZnSO 4(aq) + Cu (s) ή Zn (s) + Cu 2+ (aq) Zn 2+ (aq) + Cu (s) 2Na (s) + FeCl 2(aq) 2NaCl (aq) + Fe (s) ή 2Na (s) + Fe 2+ (aq) 2Na + (aq) + Fe (s) γ) Μέταλλο + οξύ άλας + Η 2 Zn (s) + 2HCl (aq) ZnCl 2(aq) + H 2(g) 2Al (s) + 6HCl (aq) 2AlCl 3 (aq) + 3H 2(g) Να παρατηρήσουμε ότι στις αντιδράσεις αυτές το μέταλλο εμφανίζεται στα προϊόντα με το μικρότερο αριθμό οξείδωσης. Εξαιρείται ο χαλκός που δίνει ενώσεις του Cu 2+. Π.χ. Fe (s) + 2HBr (aq) FeBr 2(aq) + H 2(g) Επίσης, τα πυκνά διαλύματα θειικού οξέος κατά τις αντιδράσεις τους με μέταλλα δίνουν πολύπλοκες οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις (και όχι αντιδράσεις απλής αντικατάστασης). Το ίδιο ισχύει και για τα διαλύματα πυκνού και αραιού νιτρικού οξέος. δ) Μέταλλο + νερό + Η 2 Τα πιο δραστικά μέταλλα K, Ba, Ca, Na αντιδρούν με το νερό και δίνουν την αντίστοιχη βάση (υδροξείδιο του μετάλλου) και Η 2. Η αντίδραση του νερού με Na (πάνω) και K (κάτω) γίνεται πολύ βίαια, το δε Η 2 που ελευθερώνεται αυταναφλέγεται. π.χ. 2Na (s) + 2H 2 O (l) 2NaOH (aq) + H 2(g) Τα υπόλοιπα πιο δραστικά από το υδρογόνο μέταλλα αντιδρούν με υδρατμούς σε υψηλή θερμοκρασία και δίνουν οξείδιο του μετάλλου και υδρογόνο: π.χ. Mg (s) + H 2 O (g) MgO (s) + H 2(g)

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Β. ΜΕΤΑΘΕΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Στις αντιδράσεις αυτές οι αριθμοί οξείδωσης όλων των στοιχείων που μετέχουν στην αντίδραση παραμένουν σταθεροί. Τέτοιες αντιδράσεις είναι οι: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

3. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

3. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ 23 3. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ 1. Βλέπε θεωρία σελ. 83. 2. α) (χημική εξίσωση) β) (δύο μέλη) (ένα βέλος >) γ) (αντιδρώντα) δ) (τμήμα ύλης ομογενές που χωρίζεται από το γύρω του χώρο με σαφή όρια). ε) (που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη;

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Επίδραση κοινού ιόντος έχουμε όταν σε διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη προσθέσουμε έναν άλλο ηλεκτρολύτη που έχει κοινό ιόν με

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1. Τι ονομάζουμε χημικές αντιδράσεις; Χημικά φαινόμενα (αντιδράσεις) ονομάζονται οι μεταβολές κατά τις οποίες από ορισμένες αρχικές

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί τα διαλύματα είναι σημαντικά για τις χημικές αντιδράσεις; Στη χημεία αρκετές χημικές αντιδράσεις γίνονται σε διαλύματα.

Γιατί τα διαλύματα είναι σημαντικά για τις χημικές αντιδράσεις; Στη χημεία αρκετές χημικές αντιδράσεις γίνονται σε διαλύματα. 3.1 Οξέα Βάσεις Ιοντικά υδατικά διαλύματα Τι είναι διάλυμα; Διάλυμα είναι κάθε ομογενές μίγμα που προκύπτει από την ανάμειξη δύο ή περισσότερων καθαρών ουσιών. Στα διαλύματα, μία από τις ουσίες θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα 1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα Μάθημα 4 Θεωρία Καταστάσεις της ύλης 4.1. Πόσες και ποιες είναι οι φυσικές καταστάσεις που μπορεί να έχει ένα υλικό σώμα; Τέσσερις.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα 1 ο. πολλαπλής επιλογής

Θέμα 1 ο. πολλαπλής επιλογής Χημεία Α ΛΥΚΕΊΟΥ Θέμα 1 ο πολλαπλής επιλογής 1. Σα όξινα οξείδια είναι τα οξείδια : a. Που αντιδρούν με οξέα b. Που αντιδρούν με βάσεις c. Που λέγονται και ανυδρίτες οξέων αφού προκύπτουν από αφυδάτωση

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου

Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd ΕΝΟΤΗΤΑ 1 Οξέα - Βάσεις Άλατα Σελίδα 15 1. Τι ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr Προς: Μαθητές Α, Β & Γ Λυκείου / Κάθε ενδιαφερόμενο Αγαπητοί Φίλοι Όπως σίγουρα

Διαβάστε περισσότερα

3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα

3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα 3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα Ρυθμιστικά διαλύματα ονομάζονται τα διαλύματα των οποίων το ph παραμείνει πρακτικά σταθερό, όταν προστεθεί μικρή αλλά υπολογίσιμη ποσότητα ισχυρών οξέων ή βάσεων ή αραιωθούν μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2013 7:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Θερμοχημεία, είναι ο κλάδος της χημείας που μελετά τις μεταβολές ενέργειας που συνοδεύουν τις χημικές αντιδράσεις.

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Θερμοχημεία, είναι ο κλάδος της χημείας που μελετά τις μεταβολές ενέργειας που συνοδεύουν τις χημικές αντιδράσεις. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Θερμοχημεία, είναι ο κλάδος της χημείας που μελετά τις μεταβολές ενέργειας που συνοδεύουν τις χημικές αντιδράσεις. Ενθαλπία (Η), ονομάζεται η ολική ενέργεια ενός

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 11. 1 o ιαµοριακές δυνάµεις Καταστάσεις της ύλης Α. ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Ενδοµοριακές δυνάµεις: Ονοµάζονται οι δυνάµεις που συγκρατούν τα άτο- µα στα µόρια των στοιχείων ή των ενώσεων. Στις ετεροπολικές

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία θετικής κατεύθυνσης Β ΛΥΚΕΊΟΥ

Χημεία θετικής κατεύθυνσης Β ΛΥΚΕΊΟΥ Χημεία θετικής κατεύθυνσης Β ΛΥΚΕΊΟΥ Θέμα 1 ο πολλαπλής επιλογής 1. ε ποιο από τα υδατικά δ/τα : Δ1 - MgI 2 1 M, Δ2 С 6 H 12 O 6 1 M, Δ3 С 12 H 22 O 11 1 M, Δ4 - ΗI 1 M,που βρίσκονται σε επαφή με καθαρό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3o ΟΞΕΑ - ΒΑΣΕΙΣ - ΟΞΕΙ ΙΑ - ΑΛΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3o ΟΞΕΑ - ΒΑΣΕΙΣ - ΟΞΕΙ ΙΑ - ΑΛΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3o ΟΞΕΑ - ΒΑΣΕΙΣ - ΟΞΕΙ ΙΑ - ΑΛΑΤΑ 3.1 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις παρακάτω ερωτήσεις (1-39) να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ποια από τις παρακάτω είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 06/06/2013 ΤΑΞΗ: B ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ : 2.30 ώρες ΩΡΑ: 7:45 10:15 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε το βασικό χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τις βάσεις κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε.

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε. Οι βάσεις 65 1. Στον παρακάτω πίνακα δίνονται διάφορα διαλύματα ή γαλακτώματα και οι αντίστοιχες τιμές ph. Να τα διατάξετε από το περισσότερο όξινο προς το πλέον βασικό. Διάλυμα / γαλάκτωμα ph 1. διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού.

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στο τέλος αυτής της διδακτικής ενότητας οι μαθητές θα πρέπει να μπορούν: Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών Να εξηγούν το σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

28 ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

28 ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ 28 ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Σάββατο, 22 Μαρτίου 2014 Οργανώνεται από την ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ υπό την αιγίδα του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 6 Τι πρέπει να γνωρίζεις Θεωρία 6.1 Να αναφέρεις τις τρεις φυσικές καταστάσεις στις οποίες μπορεί να βρεθεί ένα υλικό σώμα. Όπως και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ 2.1 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις ερωτήσεις 1-28 βάλτε σε ένα κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η καύση ορισµένων παραγώγων του πετρελαίου γίνεται µε σκοπό:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. 2.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΟΥΣΙΑΣ. Μια ουσία της οποίας η χημική σύσταση παραμένει σταθερή σε όλη της την έκταση ονομάζεται καθαρή ουσία. Δεν είναι υποχρεωτικό να

Διαβάστε περισσότερα

Νίκου και Δέσποινας Παττίχη 116, ΛΕΜΕΣΟΣ (100 μέτρα από τον κυκλοφοριακό κόμβο Τροόδους) Τηλ.25345800, ΦΑΞ: 25345808 e-mail: iek@iekvasiliou.

Νίκου και Δέσποινας Παττίχη 116, ΛΕΜΕΣΟΣ (100 μέτρα από τον κυκλοφοριακό κόμβο Τροόδους) Τηλ.25345800, ΦΑΞ: 25345808 e-mail: iek@iekvasiliou. ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΕΝΔΕΙΚΝΥΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ Επιμέλεια Λύσεων : Έλενα Ανδρέου Χημικός, με πτυχίο Χημείας της Σχολής Θετικών Επιστημών Πανεπιστημίου Κύπρου, μεταπτυχιακό τίτλο ΜRes in

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 19 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007.

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007. Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τρίτη, 12 Ιουνίου 2007 7:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε

Τι πρέπει να γνωρίζετε 1 Οξέα Τι πρέπει να γνωρίζετε 1. Τα οξέα υπάρχουν στη φύση αλλά και σε τεχνητά προϊόντα (προϊόντα που έφτιαξε ο άνθρωπος). 2. Τα υδατικά διαλύματα των οξέων έχουν κάποιες κοινές ιδιότητες, οι οποίες ως

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΚ ΟΣΣ Θ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 2.1. Ba(OH)2(aq) + H2SO4(aq) BaSO4 + 2H2O. 2Al(s) + 6HCl(aq) 2AlCl3(aq) + 3H2

ΙΙΚ ΟΣΣ Θ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 2.1. Ba(OH)2(aq) + H2SO4(aq) BaSO4 + 2H2O. 2Al(s) + 6HCl(aq) 2AlCl3(aq) + 3H2 1 Κ ΚΩ Ω ΙΙΚ ΚΟ ΟΣΣ Θ ΘΕ ΕΜ ΜΑ ΑΤΤΟ ΟΣΣ:: G GII A A C CH HIIM M 00 997733 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Θέµα ο.1 Ba(OH)(aq) HSO4(aq) BaSO4 HO Al(s) 3HCl(aq) AlCl3(aq) NaCO3(aq) HCl(aq) NaCl(aq) CO HO Η αντίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ εσµός Υδρογόνου 1) Τι ονοµάζεται δεσµός υδρογόνου; εσµός ή γέφυρα υδρογόνου : είναι µια ειδική περίπτωση διαµοριακού δεσµού διπόλου-διπόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ (ΦΥΕ 12) ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 2007 Ημερομηνία εξετάσεων: 17 Ιουνίου 2007

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ (ΦΥΕ 12) ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 2007 Ημερομηνία εξετάσεων: 17 Ιουνίου 2007 ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ (ΦΥΕ 12) Ονοματεπώνυμο Φοιτητή: Αριθμός Μητρώου: ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 2007 Ημερομηνία εξετάσεων: 17 Ιουνίου 2007 ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Διαβάστε με προσοχή το

Διαβάστε περισσότερα

2.2 ΑΛΚΑΛΙΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.2 ΑΛΚΑΛΙΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.2 ΑΛΚΑΛΙΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση των αλκαλίων στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε ορισμένες κοινές ιδιότητες των αλκαλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α.1 γ. Α.2 β. Α.3 β. Α.4 γ. A.5 α) Ορισμός σχολικού βιβλίου σελίδα 13. β) Ορισμός σχολικού βιβλίου σελίδα 122. ΘΕΜΑ Β B.1 α.

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1.1-1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Σκληρότητα νερού Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Τι περιέχει το νερό της βροχής; Ποιο είναι συνήθως το ph του βρόχινου νερού; Γιατί; Τι περιέχει το νερό του εδάφους; Na +, K +, Ca 2+, Mg 2+, Cl, SO 4 2,

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό διαγώνισμα Οργανικής Χημείας 3ωρης διάρκειας

Επαναληπτικό διαγώνισμα Οργανικής Χημείας 3ωρης διάρκειας παναληπτικό διαγώνισμα Οργανικής Χημείας ωρης διάρκειας 1 ΘΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α.1. έως Α.. να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α.1.

Διαβάστε περισσότερα

3. Χημικές αντιδράσεις

3. Χημικές αντιδράσεις Κεφάλαιο : Χημικές αντιδράσεις. Χημικές αντιδράσεις Οι χημικές αντιδράσεις διακρίνονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: 1. Αντιδράσεις κατά τις οποίες δεν μεταβάλλεται ο αριθμός οξείδωσης των στοιχείων (Nonredox

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Στην ετικέτα φιάλης νερού Λουτρακίου (atural Mineral Water) αναγράφεται η τιμή ολικής σκληρότητας 89 αμερικανικοί βαθμοί σκληρότητας. Πόσα ml προτύπου διαλύματος EDTA

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Μ. Τετάρτη 16 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α.1 Ποια από τις παρακάτω τετράδες κβαντικών αριθµών αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ).

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 12 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). α) Ένα µείγµα είναι πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών. ΔΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Δεσμός υδρογόνου Κεφάλαιο 1ο 3 Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 4 Δεσμο ς η γε φυρα υδρογο νου Παναγιώτης Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Ατμόσφαιρα είναι το αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων 21-1. Από τι εξαρτάται η συμπεριφορά των αερίων; Η συμπεριφορά των αερίων είναι περισσότερο απλή και ομοιόμορφη από τη συμπεριφορά των υγρών και των στερεών. Σε αντίθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΘΕΩΡΙΑ Οξέα, βάσεις, άλατα και εξουδετέρωση Γνωρίζουμε ότι ενώσεις οι οποίες διαλυόμενες στο νερό δίνουν κατιόντα υδρογόνου (πρωτόνια) είναι οξέα: ΗΑ Η + + Α Ενώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Οι ασκήσεις διαλυμάτων που αφορούν τις περιεκτικότητες % w/w, % w/v και % v/v χωρίζονται σε 3 κατηγορίες: α) Ασκήσεις όπου πρέπει να βρούμε ή

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα

Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα Η έννοια του ph: Η 2 Ο + Η 2 Ο Η 3 Ο + + ΟΗ ή Η 2 Ο Η + + ΟΗ K + [H ][OH ] = [H O] 2 K + [H2O]=[H ][OH ] Κ[Η 2 Ο] = Κ w = γινόμενο ιόντων νερού ή σταθερά διάστασης νερού

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου Α) Να επιλέξετε σε κάθε μία από τις παρακάτω προτάσεις τη σωστή απάντηση: 1. To στοιχείο που περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

2. Δίνονται οι θέσεις κάποιων στοιχείων στον περιοδικό πίνακα.

2. Δίνονται οι θέσεις κάποιων στοιχείων στον περιοδικό πίνακα. 110 ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 2. Δίνονται οι θέσεις κάποιων στοιχείων στον περιοδικό πίνακα. Α Δ Φ Μ Ξ Ο Θ Π Ρ Γ Λ α. Να βρεθούν οι ατομικοί αριθμοί των στοιχείων Δ,Θ,Π,Ο β. Να γραφούν οι κατανομές ηλεκτρονίων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΙ. Έστω ένα οξύ-δείκτης Η, το οποίο ιοντίζεται και αποκαθίσταται ισορροπία της µορφής : Η + Η2Ο

ΟΙΙ. Έστω ένα οξύ-δείκτης Η, το οποίο ιοντίζεται και αποκαθίσταται ισορροπία της µορφής : Η + Η2Ο Π ΠΡ ΡΩ ΩΤ ΤΟ ΟΛ ΛΥ ΥΤ ΤΙΙΚ ΚΟ ΟΙΙ Ε ΕΙΙΚ ΚΤ ΤΕ ΕΣ Σ Πρωτολυτικοί δείκτες ονοµάζονται οι ενώσεις που έχουν την ιδιότητα να µεταβάλλουν το χρώµα τους µέσα σε καθορισµένα όρια του ph ενός διαλύµατος. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΘΕΜΑ Α ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ(5) Για τις προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΕΙΑ. Κλάδος Χημείας που ασχολείται με τις αντιδράσεις οξείδωσης αναγωγής, που είτε παράγουν είτε χρησιμοποιούν ενέργεια.

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΕΙΑ. Κλάδος Χημείας που ασχολείται με τις αντιδράσεις οξείδωσης αναγωγής, που είτε παράγουν είτε χρησιμοποιούν ενέργεια. ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΕΙΑ Κλάδος Χημείας που ασχολείται με τις αντιδράσεις οξείδωσης αναγωγής, που είτε παράγουν είτε χρησιμοποιούν ενέργεια. Αυτές οι αντιδράσεις λέγονται ηλεκτροχημικές αντιδράσεις αναγωγή (+ 2e-)

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου

Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου Λύσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή λύσεων: Χρήστος Κόκκινος ΘΕΜΑΤΑ (17740-18017) Χρησιμοποιείτε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΣΚΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ. Γενικής Παιδείας Χημεία Α Λυκείου ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ. Επιμέλεια: ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΟΓΟΘΕΤΗΣ

ΗΛΙΑΣΚΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ. Γενικής Παιδείας Χημεία Α Λυκείου ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ. Επιμέλεια: ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΟΓΟΘΕΤΗΣ ΗΛΙΑΣΚΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ Γενικής Παιδείας Χημεία Α Λυκείου Επιμέλεια: ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΟΓΟΘΕΤΗΣ e-mail: info@iliaskos.gr www.iliaskos.gr 1 57 1.. 1 kg = 1000 g 1 g = 0,001 kg 1

Διαβάστε περισσότερα

ο αέρας, τα αέρια και η αέρια κατάσταση

ο αέρας, τα αέρια και η αέρια κατάσταση Ε Ν O Τ Η Τ Α ο αέρας, τα αέρια και η αέρια κατάσταση Α Α 1 ο ατμοσφαιρικός αέρας Α 2 τα άτομα και η ατομική δομή Α 3 τα μόρια και η μοριακή δομή Α.4 η χημική αντίδραση Α.5 το οξυγόνο και τα ευγενή αέρια

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS

ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS C.S.I. BRUSSELS SUPERVISORS: LUC LEYNS ROBERT FINSY MARIJKE HENDRICKX C.S.I. BRUSSELS SPECIAL ASSISTANTS: TIM SIERENS ANJA VAN GEERT AMAIA MARCILLA DIANE SORGELOOS Αποστολή

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου

Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου Λύσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή λύσεων: Χρήστος Κόκκινος ΘΕΜΑΤΑ (16503-17006) Χρησιμοποιείτε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις διαλυμάτων. Επαναληπτικές ασκήσεις Α' Λυκείου 1

Ασκήσεις διαλυμάτων. Επαναληπτικές ασκήσεις Α' Λυκείου 1 Επαναληπτικές ασκήσεις Α' Λυκείου 1 Ασκήσεις διαλυμάτων. 1. Διαλύουμε πλήρως 20 g σε 20 g H 2 O και προκύπτει διάλυμα Α. Να υπολογιστεί η % w/w περιεκτικότητα του διαλύματος. μάζα Δ/τος = 1 + 2 20 + 20

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

VA ομάδα. ii CH3CH2OH 4I2 6NaOH HCOONa CHI3 5NaI 5H iii CH3CH O 2AgNO3 3NH3 H2O CH3COONH4 Ag 2NH4NO3

VA ομάδα. ii CH3CH2OH 4I2 6NaOH HCOONa CHI3 5NaI 5H iii CH3CH O 2AgNO3 3NH3 H2O CH3COONH4 Ag 2NH4NO3 Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ Θ Ε Μ Α Τ Ω Ν Π Α Ν Ε Λ Λ Α Δ Ι Κ Ω Ν Ε Ξ Ε Τ Α Σ Ε Ω Ν 2 0 1 Χ Η Μ Ε Ι Α Θ Ε Τ Ι Κ Η Σ Κ Α Τ Ε Υ Θ Υ Ν Σ Η Σ Γ Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ 2 9. 0 5. 2 0 1 ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4

Διαβάστε περισσότερα

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ 45 6.1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΦΑΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΕΩΝ Όλα τα σώµατα,στερεά -ά-αέρια, που υπάρχουν στη φύση βρίσκονται σε µια από τις τρεις φάσεις ή σε δύο ή και τις τρεις. Όλα τα σώµατα µπορεί να αλλάξουν φάση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014-2015

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014-2015 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014-2015 Ελένη Γ. Παλούμπα, Χημικός, Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστημών Λακωνίας, 2014-2015 Αθήνα, 16-09-2014 Αρ. Πρωτ. 147346/Γ2 ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ «Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΦΙΛΤΡΑΡΙΣΜΑ Τρεις τύποι φιλτραρίσµατος χρησιµοποιούνται στα αυτόνοµα

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΑΣΕΠ

ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΑΣΕΠ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΑΣΕΠ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του συνεξεταζόμενου γνωστικού αντικειμένου Χημείας ΠΕ 04 που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των

Διαβάστε περισσότερα

5. Αντιδράσεις οξείδωσης και αναγωγής

5. Αντιδράσεις οξείδωσης και αναγωγής 5. Αντιδράσεις οξείδωσης και αναγωγής Τι ονομάζεται οξείδωση και τι αναγωγή; Οξείδωση είναι η αύξηση του αριθμού οξείδωσης ατόμου ή ιόντος Αναγωγή είναι η ελάττωση του αριθμού οξειδώσεως ατόμου ή ιόντος

Διαβάστε περισσότερα

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 Μάθηµα: ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: Πέµπτη, 8 Ιουνίου 2006 7:30-10:30 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

28 ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

28 ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ 28 ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Σάββατο, 22 Μαρτίου 2014 Οργανώνεται από την ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ υπό την αιγίδα του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

2. Ένα δείγµα βιοαερίου όγκου 5,6L (σε STP) που αποτελείται µόνο από

2. Ένα δείγµα βιοαερίου όγκου 5,6L (σε STP) που αποτελείται µόνο από ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΥΣΗ Καύση & εύρεση σύστασης βιοαερίου 1. Ένα δείγµα βιοαερίου όγκου 8,96L (σε STP) που αποτελείται µόνο από CH4 και CO2, καίγεται πλήρως. Τα καυσαέρια περιέχουν 10,8g Η2Ο.

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ

ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ 1-1 ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ Θέμα ασκήσεως: Μελέτη της μεταβολής της αγωγιμότητας ισχυρού και ασθενούς ηλεκτρολύτη με την συγκέντρωση, προσδιορισμός της μοριακής αγωγιμότητας σε άπειρη αραίωση ισχυρού

Διαβάστε περισσότερα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 15 Μαΐου, 2011 Ώρα: 11:00-13:30 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ 1. Α/Α Μετατροπή 1 2h= 2.60= 120 min Χρόνος 2 4500m= 4,5 km Μήκος 3 2m 3

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΘΜΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΧΑΛΚΟΥ

ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΘΜΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΧΑΛΚΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΘΜΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΧΑΛΚΟΥ Τι θα μάθουμε στην άσκηση αυτή Στην άσκηση αυτή θα πραγματοποιήσουμε μια τυπική ηλεκτροσταθμική ανάλυση. Θα προσδιορίσουμε χαλκό σε δείγματα οξειδίου του. Ο προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα