ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ"

Transcript

1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΖΩΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ ΑΖΑΚΑ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΕΜ: 4071 ΚΑΒΑΛΑ

2 Τ.Ε.Ι ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Η ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΖΩΗ ΑΖΑΚΑ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Παπαδόπουλος Δημήτριος Καβάλα 2009 Εκπονηθείσα πτυχιακή εργασία απαραίτητη για την κτήση του βασικού πτυχίου 2

3 Η πτυχιακή αυτή εργασία είναι αφιερωμένη στον επιβλέποντα καθηγητή της πτυχιακής μου κ. Δημήτριο Παπαδόπουλο και ιδιαίτερα στους γονείς μου, ως ελάχιστη ανταπόδοση για την υποστήριξη και αμέριστη συμπαράσταση που μου παρείχαν κατά τη διάρκεια των σπουδών μου. 3

4 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Η πτυχιακή αυτή εργασία δε θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί χωρίς τη βοήθεια και υποστήριξη πολλών προσώπων. Πρώτα απ όλα θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες μου στον καθηγητή μου κύριο Δημήτριο Παπαδόπουλο για την αποτελεσματική και επαγγελματική καθοδήγηση του σε όλη τη πορεία της εκπόνησης της πτυχιακής. Θερμά τον ευχαριστώ για την ηθική και επιστημονική του υποστήριξη, για τις σημαντικές γνώσεις που μου μετέδωσε, τον πολύτιμο χρόνο που διέθεσε και την βοήθεια που μου παρείχε προκειμένου να ολοκληρωθεί η πτυχιακή μου εργασία. Τέλος, θέλω να ευχαριστήσω τους γονείς μου, για την απόλυτη στήριξη τους σε όλη τη διάρκεια των σπουδών μου. 4

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΤΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΣΕΛ. Ευχαριστίες 4 Πίνακας περιεχομένων 5 Πίνακας πινάκων 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ Εισαγωγή Σκοπός της Πτυχιακής εργασίας Πηγές της Πτυχιακή ς εργασίας 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΧΡΟΝΟΣ-ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ Χρόνος Ελεύθερος χρόνος και ο καταμερισμός του Ο καταμερισμός του ελεύθερου χρόνου Ελεύθερος χρόνος και ανακατανομή Αναψυχή Φυσική δραστηριότητα και υγεία Ψευδαίσθηση πίεσης χρόνου: Διακριτός χρόνος 21 εναντίον ελεύθερου χρόνου 2.7. Υπολογισμός της αξίας του ελεύθερου χρόνου από 23 ένα πρότυπο χρονικής κατανομής ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Ποιότητα ζωής Ελεύθερος χρόνος, ποιότητα ζωής και αναψυχή Ο ρόλος του ελεύθερου χρόνου στον καθορισμό της ποιότητας 29 ζωής: Ζητήματα του περιεχομένου και της Μέτρησης 3.4. Ελεύθερος χρόνος και ποιότητα ζωής Ελεύθερος Χρόνος, Ποιότητα Ζωής και ο Άνθρωπος Ελεύθερος χρόνος, ποιότητα ζωής και η κοινότητα Η μέτρηση του ελεύθερου χρόνου και της ποιότητας ζωής Η πίεση εργασίας σε σχέση με την ποιότητα ζωής 36 σε ένα εθνικό δείγμα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΖΩΗ 38 5

6 4.1. Ικανοποίηση από τη ζωή Παράγοντες ικανοποίησης από τη ζωή Εγκυρότητα του οργάνου μέτρησης της υποκειμενικής 43 ικανοποίησης με τη ζωή των ενηλίκων με τη σοβαρή διανοητική ασθένεια ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ 47 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ερευνητική προσέγγιση Το δείγμα και η επιλογή του Το όργανο μέτρησης Ο έλεγχος αξιοπιστίας και εγκυρότητας Έλεγχος του οργάνου μέτρησης Ο παράγων «Μέτριας έντασης δραστηριότητες» Ο παράγων «Έντονες δραστηριότητες» Ο παράγων «Ψυχική διάθεση» Ο παράγων «Υγεία» Ο παράγων «Μείωση επαγγελματικής δραστηριότητας» Ο παράγων «Ηρεμία και ενεργητικότητα» Ο παράγων «Ικανοποίηση από τη ζωή» Τεχνικές ανάλυσης στοιχείων Περιορισμοί στη έρευνα 59 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Αποτελέσματα Ο έλεγχος της ερευνητικής υπόθεσης Ο έλεγχος της ερευνητικής υπόθεσης Ο έλεγχος της ερευνητικής υπόθεσης Ο έλεγχος της ερευνητικής υπόθεσης Ο έλεγχος της ερευνητικής υπόθεσης Συμπεράσματα 66 Βιβλιογραφία 68 Παράρτημα 81 6

7 ΠΤΝΑΚΑΣ ΠΤΝΑΚΩΝ ΣΕΛ. 1. Σχέση μεταξύ ελεύθερου χρόνου και ποιότητας ζωής Σχέση μεταξύ των μεταβλητών του ελεύθερου χρόνου και της ποιότητας 35 ζωής 3. Οι μεταβλητές και οι φορτίσεις του παράγοντα «Μέτριας έντασης 53 δραστηριότητες». 4. Οι μεταβλητές και οι φορτίσεις του παράγοντα «Έντονες 53 δραστηριότητες». 5. Οι μεταβλητές και οι φορτίσεις του παράγοντα «Ψυχική Διάθεση» Οι μεταβλητές και οι φορτίσεις του παράγοντα «Υγεία» Οι μεταβλητές και οι φορτίσεις του παράγοντα «Μείωση 55 επαγγελματικής δραστηριότητας». 8. Οι μεταβλητές και οι φορτίσεις του παράγοντα «Ηρεμία και 55 ενεργητικότητα». 9. Οι μεταβλητές και οι φορτίσεις του παράγοντα «Ικανοποίηση από τη 56 ζωή». 10. Οι μεταβλητές και οι φορτίσεις του παράγοντα «Ποιότητα Ζωής» Η σχέση της ποιότητας ζωής με το χρόνο που διατίθεται για αναψυχή Η σχέση της ικανοποίησης από τη ζωή με το χρόνο που διατίθεται για 61 αναψυχή. 13. Η σχέση της ποιότητας ζωής με τη συμμετοχή σε ενεργητικές 62 δραστηριότητες αναψυχής. 14. Η σχέση της ικανοποίησης από τη ζωή με τη συμμετοχή σε ενεργητικές 63 δραστηριότητες αναψυχής. 15. Η σχέση της ποιότητας ζωής με την ικανοποίηση από τη ζωή Σχέση της ικανοποίησης από τη ζωή με τους έξι παράγοντες της 65 ποιότητας της ζωής. 17. Ο δείκτης σύγκρισης του σχετικού μεγέθους συντελεστών συσχέτισης, 89 KMO και οι συσχετίσεις μεταβλητών, Bartlett's Test της ενότητας «Μέτριας έντασης δραστηριότητες» 7

8 18. Ο δείκτης Total Variance Explained της ενότητας «Αντιλαμβανόμενη 90 ποιότητα». 19. Οι φορτίσεις των παραγόντων Η μετατροπή των φορτίσεων των παραγόντων Η ανάλυση της αξιοπιστίας του παράγοντα «Θεματολογία και 94 Ποιότητα Προβολής. 22. Η ανάλυση της αξιοπιστίας των μεταβλητών του παράγοντα : 94 «Μέτριας έντασης δραστηριότητες» 23. Η ανάλυση της αξιοπιστίας του παράγοντα «Έντονες δραστηριότητες» Η ανάλυση της αξιοπιστίας μεταβλητών του παράγοντα «Έντονες 95 δραστηριότητες» 25. Η ανάλυση της αξιοπιστίας του παράγοντα «Ψυχική Διάθεση» Η ανάλυση της αξιοπιστίας μεταβλητών του παράγοντα «Ψυχική 95 Διάθεση» 27. Η ανάλυση της αξιοπιστίας του παράγοντα «Υγεία» Η ανάλυση της αξιοπιστίας μεταβλητών του παράγοντα «Υγεία» Η ανάλυση της αξιοπιστίας του παράγοντα «Μείωση επαγγελματικής 96 δραστηριότητας». 30. Η ανάλυση της αξιοπιστίας μεταβλητών του παράγοντα «Μείωση 96 επαγγελματικής δραστηριότητας». 31. Η ανάλυση της αξιοπιστίας του παράγοντα «Ηρεμία και 97 ενεργητικότητα». 32. Η ανάλυση της αξιοπιστίας μεταβλητών του παράγοντα «Ηρεμία και 97 ενεργητικότητα». 33. Η ανάλυση της αξιοπιστίας του παράγοντα «Ικανοποίηση από τη ζωή» Η ανάλυση της αξιοπιστίας μεταβλητών του παράγοντα «Ικανοποίηση 97 από τη ζωή». 35. Ο δείκτης σύγκρισης του σχετικού μεγέθους συντελεστών συσχέτισης, 98 KMO και οι συσχετίσεις μεταβλητών, Bartlett's Test της «Ποιότητας Ζωής». 36. Ο δείκτης Total Variance Explained της «Ποιότητας Ζωής» Οι φορτίσεις των μεταβλητών του παράγοντα «Ποιότητας Ζωής» Ο δείκτης προσδιορισμού του παράγοντα «Ποιότητα Ζωής». 99 8

9 Στοιχεία». 39. Το στατιστικό επίπεδο σημαντικότητας των μεταβλητών του 99 παράγοντα «Ποιότητα Ζωής». 40. Η σχέση του παράγοντα «Ποιότητα Ζωής» Ο δείκτης προσδιορισμού του παράγοντα «Ικανοποίηση από τη Ζωή» Το στατιστικό επίπεδο σημαντικότητας του παράγοντα «Ικανοποίηση 100 από τη Ζωή». 43. Η σχέση του παράγοντα «Ικανοποίηση από τη Ζωή» Ο δείκτης προσδιορισμού του παράγοντα «Ποιότητα Ζωής» Το στατιστικό επίπεδο σημαντικότητας των μεταβλητών του 101 παράγοντα «Ποιότητα Ζωής». 46. Η σχέση του παράγοντα «Ποιότητα Ζωής» Ο δείκτης προσδιορισμού του παράγοντα «Ικανοποίηση από τη Ζωή» Το στατιστικό επίπεδο σημαντικότητας των μεταβλητών του 102 παράγοντα «Ικανοποίηση από τη Ζωή». 49. Η σχέση του παράγοντα «Ικανοποίηση από τη Ζωή» Ο δείκτης προσδιορισμού του παράγοντα «Ικανοποίηση από τη Ζωή» Το στατιστικό επίπεδο σημαντικότητας των μεταβλητών του 103 παράγοντα «Ικανοποίηση από τη Ζωή». 52. Η σχέση του παράγοντα «Ικανοποίηση από τη Ζωή» Ο δείκτης προσδιορισμού του παράγοντα «Ικανοποίηση από τη Ζωή» Το στατιστικό επίπεδο σημαντικότητας των μεταβλητών του 103 παράγοντα «Ικανοποίηση από τη Ζωή». 55. Η σχέση του παράγοντα «Ικανοποίηση από τη Ζωή»

10 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο ελεύθερος χρόνος είναι μια χρονική περίοδος που ξοδεύεται έξω από την εργασία αλλά και έξω από τις δουλειές του σπιτιού. Αποτελεί μια περίοδο αναψυχής και διακριτό χρόνο πριν ή μετά τις αναγκαστικές δραστηριότητές μας, όπως είναι το φαγητό, ο ύπνος, η εργασία, η παρακολούθηση των μαθημάτων, το νοικοκυριό κ.ά. Προκειμένου να καταμετρήσει τις δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου, ο Lloyd και Auld (2001) συνδύασαν μια τροποποιημένη έκδοση του McKechnie για τις δραστηριότητες αναψυχής καθώς και θέματα τα οποία έχουν επιλεγεί από δύο εκθέσεις ABS (συμμετοχή σε αθλητικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες Φυσική - Queensland, 1994, και κοινωνικές τάσεις στην Αυστραλία, 1995) για την ανάπτυξη έξι κύριων κατηγοριών δραστηριοτήτων (π.χ. (α) τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, όπως τηλεόραση και διαβάζοντας περιοδικά και εφημερίδες, (β) κοινωνικές δραστηριότητες, όπως επισκέψεις σε φίλους ή συμμετέχουν σε μέρη, (γ) υπαίθριες δραστηριότητες, όπως το περπάτημα ή τη συντήρηση κήπων, (δ) αθλητικές δραστηριότητες, όπως η καταλληλότητα ή γκολφ, (ε) οι πολιτιστικές δραστηριότητες, όπως ο χορός ή το θέατρο, και (στ) τα χόμπι, όπως ράψιμο ή διάφορες συλλογές. Παρόμοια με τους Lloyd και Auld (2001), ο Tâhlin (1985) καθορίζει επίσης έξι δραστηριότητες για την κατανομή του ελεύθερου χρόνου (δεν ακριβώς το ίδιο αλλά με σταθερή επέκταση στο βαθμό). Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας έχει ορίσει την υγεία που σχετίζεται με την ποιότητα ζωής σαν την ειδική συνταγή για τα άτομα που αντιλαμβάνονται τη θέση τους στη ζωή, στο πλαίσιο του πολιτισμού και την αξία των συστημάτων και αν ζουν, σε σχέση με τους στόχους, τις προσδοκίες, τα πρότυπα και τις ανησυχίες τους. Είναι μια ευρεία έννοια που επηρεάζεται με ένα πολύπλοκο τρόπο από το άτομο, τη σωματική υγεία, την ψυχολογική κατάσταση, το επίπεδο ανεξαρτησίας, τις κοινωνικές σχέσεις και τις σχέσεις με κυριότερα χαρακτηριστικά του περιβάλλοντος (Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, η ποιότητα ζωής ομάδα, 1996). Αρκετές μελέτες απέδειξαν ότι η αντίληψη της κατάστασης της υγείας και της υγείας σχετίζονται με 10

11 την ποιότητα ζωής που συνδέεται με το μέλλον της υγείας, της λειτουργίας και ακόμη και θνησιμότητας (Kaplan et al και Tuomi et al. 1997). Εξάλλου, πολλοί μελετητές έχουν τεκμηριώσει τη θετική σχέση ανάμεσα στην ψυχαγωγία του αθλητισμού και τη βελτίωση της φυσικής δραστηριότητας QoL (Baldwin και Tinsley, 1988; Wankel και Berger, 1990 και Dowall et al. 1988). Ένα από τα πιο δημοφιλή μέσα για τη μέτρηση HR-QoL είναι η RAND-36 (ένα μέσο από 36 ερωτήσεις) των Hays, Sherbourne & Mazel, 1993). Για να γίνει η μελέτη μας θα υιοθετηθούν οι παραπάνω μέθοδοι και τα μέσα θα αναπτυχθεί ένα ερωτηματολόγιο που θα αποτελείται από τέσσερα μέρη. Η πρώτη καθορίζει την κατανομή του ελεύθερου χρόνου σε διάφορες κατηγορίες, η δεύτερη μέτρα όσον αφορά την υγεία σε σχέση με την ποιότητα ζωής με βάση το μέσο RAND-36, η τρίτη μέτρα για την ικανοποίηση της ανθρώπινης ζωής, χρησιμοποιώντας την κλίμακα SWLS, ενώ η τέταρτη ενότητα επικεντρώνεται στις δημογραφικές δεδομένων ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ο σκοπός αυτής της μελέτης είναι να εξετάσει τη σχέση μεταξύ της κατανομής του χρόνου και της διάθεσης του ελεύθερου χρόνου με την ποιότητα ζωής και την ικανοποίηση από τη ζωή. Επιμέρους στόχος της εργασίας είναι να δοκιμαστούν οι κλίμακες RAND-36 των Hays, Sherbourne και Mazel (1993) καθώς και η κλίμακα The Satisfaction With Life Scale (SWLS) των Diener et al. (1985) για τον ελληνικό πληθυσμό ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Πηγές της παρούσας πτυχιακής αποτελούν: 1) βιβλία ξενόγλωσσα και ελληνικά, 2) επιστημονικά ηλεκτρονικά άρθρα ξενόγλωσσα και ελληνικά, 3) μεταπτυχιακές και διδακτορικές διατριβές, και 4) επιστημονικά περιοδικά και έντυπα. 11

12 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΧΡΟΝΟΣ- ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ 2.1. ΧΡΟΝΟΣ Η λέξη «χρόνος» προέρχεται από τη λατινική λέξη licere, που σημαίνει «να επιτρέπεται» ή «να είναι ελεύθερος». Είναι μια έννοια που μπορεί να λάβει πολλές διαστάσεις, οι οποίες εξαρτώνται από το πρίσμα, κάτω από το οποίο τον μελετά κανείς. Άλλοτε χαρακτηρίζεται ως αδυσώπητος όταν μας γερνάει και άλλοτε ως πανδαμάτωρ, όταν μας βοηθάει να ξεπεράσουμε δραματικές καταστάσεις που βιώσαμε. Επομένως ο χρόνος μπορεί να είναι εχθρός και φίλος του ανθρώπου. Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο χρόνος περνάει και ως εκ τούτου οι άνθρωποι πρέπει να βιώνουν το χρόνο τους όσο γίνεται πιο ευχάριστα και δημιουργικά (Παπαδόπουλος, 2008). Ιστορικά, ο περιορισμός του ωραρίου εργασίας αύξησε τον ελεύθερο χρόνο του ατόμου. Μεταξύ του 1990 και του 2000 στο δυτικό κόσμο το μήκος της εβδομάδας εργασίας μειώθηκε κατά το 1/3, αφού οι ώρες εργασίας από 60 την εβδομάδα έπεσαν στις 40. Παράλληλα αυξήθηκαν οι ημέρες της πληρωμένης άδειας σε 4 εβδομάδες. Στις μέρες μας η αύξηση της ανεργίας, η ημιαπασχόληση, η επέκταση του μέσου όρου ζωής και κατά συνέπεια η αύξηση του χρόνου εργασίας φαίνεται να αυξάνουν τον ελεύθερο χρόνο των ανθρώπων. Παρόλα αυτά πολύ συχνά ακούγονται παράπονα για το παράδοξο φαινόμενο της μείωσης του ελεύθερου χρόνου των ανθρώπων. Η ευφορία των ανθρώπων αποτελεί συνισταμένη δύο παραγόντων, του χρόνου και του χρήματος. Οι άνθρωποι μπορούν να υποφέρουν τόσο από την έλλειψη του χρόνου όσο και από την έλλειψη χρήματος (Goodin, Rice, Bottman, & Saunders, 2004). Κάτω από τη άποψη αυτή ο χρόνος δεν είναι χρήμα, ωστόσο συντελεί στην ευημερία των ανθρώπων όπως και το χρήμα. Το να είναι κανείς φτωχός σε χρήματα είναι ένα συνηθισμένο φαινόμενο, που σημαίνει ότι δεν έχεις αρκετά χρήματα προκειμένου να καλύψεις τις ανάγκες σου. Τηρουμένων των αναλογιών, το να είσαι φτωχός σημαίνει ότι δεν έχεις αρκετό χρόνο για να κάνεις όλα αυτά που σκέπτεσαι να κάνεις. 12

13 ΤΟΥ 2.2. Ο ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΤΑΜΕΡΙΣΜΟΣ Ο ελεύθερος χρόνος είναι μια χρονική περίοδος που ξοδεύεται έξω από την εργασία αλλά και έξω από τις δουλειές του σπιτιού. Αποτελεί μια περίοδο αναψυχής και διακριτό χρόνο πριν ή μετά τις αναγκαστικές δραστηριότητές μας, όπως είναι το φαγητό, ο ύπνος, η εργασία, η παρακολούθηση των μαθημάτων, το νοικοκυριό κ.ά. Ιστορικά η εργασία και ο ελεύθερος χρόνος παρουσιάζονται ως δύο ξεχωριστές έννοιες. Εργασία είναι η δραστηριότητα για την οποία κανείς πληρώνεται, ενώ ότι κάνει χωρίς πληρωμή αποτελεί δραστηριότητα ελεύθερου χρόνου. Ωστόσο η διάκριση μεταξύ ελεύθερου χρόνου και εργασίας δεν θεωρείται τόσο απλή, αφού σε ορισμένες περιπτώσεις κάποιοι άνθρωποι εργάζονται χωρίς να αμείβονται (π.χ. εθελοντισμός), εξαιτίας της ικανοποίησης που αποκομίζουν από τη συμμετοχή τους. Ακόμα, η άμισθη εργασία του νοικοκυριού δεν αποτελεί ασφαλώς μια δραστηριότητα ελεύθερου χρόνου, αφού εμπεριέχει το στοιχείο της υποχρέωσης (Goodin, Rice, Bottman, & Saunders, 2004) Ο ΚΑΤΑΜΕΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΧΡΟΝΟΥ Η μελέτη της χρήσης του χρόνου μας φέρνει σε επαφή με όλες τις ανθρώπινες συμπεριφορές, οι οποίες χωρίζονται, στο πλαίσιο του χρόνου, σε 4 γενικές κατηγορίες: 1. Εργασία με αμοιβή (Paid Work- Contracted Time) 2. Νοικοκυριό και φροντίδα οικογένειας (Household Work and Family Carecommitted Time) 3. Προσωπική φροντίδα (Personal Care- Personal Time) 4. Ελεύθερος χρόνος (Free Time) H έννοια του ελεύθερου χρόνου οφείλει να εμπεριέχει τρεις βασικές λειτουργίες: 1. Τη λειτουργία της ανάπαυσης, 2. Τη λειτουργία της ψυχαγωγίας και 3. Τη λειτουργία της παραπέρα ανάπτυξης και προσωπικότητας (Oishi, & 13

14 Lucas, 2003). Ωστόσο είναι φανερό ότι ορισμένες δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου δε μπορούν να καλύψουν και τις τρεις αυτές λειτουργίες ταυτόχρονα. Για παράδειγμα, μπορεί κάποιος αθλούμενος να ψυχαγωγείται, μέσω της συμμετοχής του σε ένα πρόγραμμα άσκησης, αλλά δε μπορεί να υποστηρίξει κανείς ότι ταυτόχρονα αναπαύεται. Πιθανότατα ο ασκούμενος ύστερα από τη συμμετοχή του να χρειάζεται χρόνο ανάπαυσης, ωστόσο η ανάπαυση δεν αποτελεί ψυχαγωγία. Έτσι προκύπτει το θέμα του σωστού καταμερισμού του ελεύθερου χρόνου. Στη σχετική βιβλιογραφία εντοπίζονται διάφορες κατηγοριοποιήσεις των δραστηριοτήτων του ελεύθερου χρόνου. Σε μια από τις κατηγοριοποιήσεις αυτές αναφέρονται δύο κατηγορίες: Οι ενεργητικές δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου, που περικλείουν τη χρήση φυσικής και πνευματικής ενέργειας. Οι χαμηλής ισχύος φυσικές δραστηριότητες περιλαμβάνουν μη ανταγωνιστικές δραστηριότητες άσκησης, στις οποίες δεν υπάρχει σωματική επαφή, όπως περπάτημα, γιόγκα κ.ά. Στις υψηλής ισχύος δραστηριότητες υπάγονται οι δραστηριότητες που απαιτούν την κατανάλωση περισσότερης ενέργειας και που συνήθως είναι τα ανταγωνιστικά αθλήματα, όπως πολεμικές τέχνες, ποδόσφαιρο κ.ά. Ωστόσο υπάρχουν και ορισμένες ενεργητικές δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου, που δεν περιλαμβάνουν σχεδόν καθόλου σωματική προσπάθεια, αλλά απαιτούν την ισχυρή καταβολή πνευματικής προσπάθειας. Τέτοιες δραστηριότητες είναι το σκάκι, η ζωγραφική κ.ά. Ο ενεργός ελεύθερος χρόνος και η έννοια της αναψυχής αλληλοκαλύπτονται κατά ένα μεγάλο βαθμό. Ο παθητικός ελεύθερος χρόνος είναι αυτός κατά τον οποίο το άτομο δεν καταβάλει καμία σημαντική σωματική ή πνευματική προσπάθεια, όπως για παράδειγμα κατά την παρακολούθηση ενός κινηματογραφικού έργου. Προφανώς οι παθητικές δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου, παρότι παρέχουν αναψυχή, ωστόσο δεν προσφέρουν τα οφέλη που αποκομίζονται από τη συμμετοχή στις ενεργές δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου. Οι Lloyd και Auld (2001) εντάσσουν τις δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου σε 6 κατηγορίες: 1. Μέσα μαζικής επικοινωνίας (όπως παρακολούθηση τηλεόρασης, διάβασμα εφημερίδων). 2. Κοινωνικές δραστηριότητες (όπως επίσκεψη σε φίλους, συμμετοχή σε πάρτυ). 3. Δραστηριότητες εξωτερικού χώρου (όπως περπάτημα, περιποίηση κήπου). 14

15 4. Αθλητικές δραστηριότητές (όπως fitness, golf). 5. Πολιτιστικές δραστηριότητες (όπως χορός, παρακολούθηση θεάτρου). 6. Hobbies (όπως ράψιμο, συλλογές) Ο Tahlin (1985) επίσης διαχωρίζει τις δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου σε 6 κατηγορίες: 1. Πολιτισμός-διασκέδαση: (όπως η παρακολούθηση θεατρικών και κινηματογραφικών έργων και συναυλιών, η επίσκεψη μουσείων και εκθέσεων, αλλά και η λήψη γεύματος σε εστιατόρια) 2. Δημιουργικότητα-προσωπική ανάπτυξη (όπως διάβασμα βιβλίων, παρακολούθηση κύκλων μαθημάτων εκτός υποχρεωτικής εκπαίδευσης, δέσμευση με χόμπις, όπως πλέξιμο, ράψιμο, ξυλουργική, ζωγραφική, συλλογή γραμματοσήμων). 3. Δραστηριότητες έξω από το σπίτι- φυσική δραστηριότητα (όπως ψάρεμα, κυνήγι, περιποίηση κήπου, βάδισμα). 4. Αναψυχή-εκφραστικότητα (όπως το παίξιμο χαρτιών, ο χορός, το παίξιμο μουσικών οργάνων). 5. Φιλικές σχέσεις (όπως επίσκεψη και συνεύρεση με φίλους). 6. Επίσημες ομάδες (όπως το ανήκειν σε οργανισμούς, η παρακολούθηση θρησκευτικών συγκεντρώσεων). Είναι άξιο παρατήρησης ότι η ενασχόληση με το διαδίκτυο δεν περιλαμβάνεται σε καμία από τις δύο προηγούμενες κατηγοριοποιήσεις του ελεύθερου χρόνου. Ίσως γιατί αποτελεί μια πολυδιάστατη δραστηριότητα, που αποτελεί ταυτόχρονα πηγή πληροφόρησης, χώρο εργασίας, τόπο καλλιέργειας φιλικών σχέσεων, χώρο διασκέδασης και πολλά άλλα. Το internet αποτελεί στις μέρες μας ένα προσφιλή προορισμό διάθεσης του ελεύθερου χρόνου, ιδίως των νεότερων ανθρώπων και ως εκ τούτου δεν θα πρέπει να αγνοείται, όταν καταγράφονται οι δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου. Η αντιμετώπιση της εργασίας στο πλαίσιο της μελέτης του ελεύθερου χρόνου λαμβάνει συνήθως μια εντελώς αρνητική διάσταση. Από αρκετούς μελετητές του χώρου, η εργασία εκλαμβάνεται ως ο παράγων που καταδυναστεύει τον άνθρωπο και η αναψυχή κατά τον ελεύθερο χρόνο θεωρείται ο παράγων που τον σώζει από αυτόν τον καταναγκασμό. Βέβαια τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι. Η εργασία αποτελεί ένα από τους πυλώνες της προσωπικότητας του ανθρώπου. Μέσα από αυτήν ο 15

16 άνθρωπος εκφράζει τη δημιουργικότητά του και ενισχύει την αντίληψη για την ικανότητά του, η οποία αποτελεί μαζί με την αυτονομία και τη δημιουργία σχέσεων μια από τις παγκόσμιες ψυχολογικές ανάγκες των ατόμων (Deci και Ryan,1985). Άλλωστε για την εκπλήρωση των αναγκών της αναψυχής του ανθρώπου απαιτούνται συνήθως κάποιοι πόροι, οι οποίοι, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, δεν μπορούν να εξοικονομηθούν παρά μόνο μέσω της εργασίας ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΚΑΤΑΝΟΜΗ Οι μέσες ώρες απασχόλησης και έκταση της ανακατανομής διαφέρουν εντυπωσιακά μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και των ηπειρωτικών δυτικοευρωπαϊκών χωρών: Ο μέσος όρος των Αμερικανών εργάζεται σχεδόν 50% περισσότερο από ότι ο μέσος Ευρωπαίος (Prescott, 2004). Κυβερνητική μεταφορά, επιχορηγήσεις και δαπάνες για τα κοινωνικά προγράμματα είναι ίσες με 19% του ΑΕΠ στην Ευρώπη, αλλά μόνο με 11% του ΑΕΠ στις Ηνωμένες Πολιτείες (Alesina και Glaeser, 2004). Ως εκ τούτου, η ανακατανομή είναι σχεδόν δύο φορές τόσο εκτενής στην Ευρώπη όσο είναι και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτές οι δύο διαφορές μπορούν να έχουν τις διαφορετικές αιτίες, και οι ανεξάρτητες εξηγήσεις έχουν δοθεί. Εντούτοις υπάρχουν καλοί λόγοι για τους οποίους οι διαφορές στις ώρες απασχόλησης και την ανακατανομή μπορεί να είναι σχετικές: Πρώτον, η επιλογή εργασία-ελεύθερος χρόνος κάθε πολίτη μπορεί να αναμένεται για να εξαρτηθεί από τις (οριακές) επιστροφές στην εργασία και, ως εκ τούτου, το σχέδιο ανακατανομής. Δεύτερον, η προτίμηση κάθε ψηφοφόρου για την ανακατανομή μπορεί καλά να εξαρτηθεί από τον ανεφοδιασμό εργασίας της σχετικά με τον ανεφοδιασμό εργασίας των συμπατριωτών της. Ο Prescott (2004) εστιάζει στην πρώτη από αυτές τις αιτιώδεις σχέσεις. Παρουσιάζει ένα πρότυπο στο οποίο οι παρατηρηθείς διαφορές στη φορολογία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρώπης μπορούν σχεδόν πλήρως να αποτελέσουν παρατηρηθείς διαφορές στις μέσες ώρες απασχόλησης. Ο Blanchard (2004) και ο Alesina et al. (2005), εντούτοις, επισήμαναν ότι τα αποτελέσματα του Prescott αρθρώνουν την υποτιθέμενη «πολύ μεγάλη ελαστικότητα του ανεφοδιασμού εργασίας» (Blanchard, 2004: 8). Ο Blanchard (2004) περαιτέρω υποστηρίζει ότι οι 16

17 χαμηλότερες μέσες ώρες απασχόλησης στη Γαλλία, την Ιρλανδία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες από ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες προκύπτουν κυρίως από τις ισχυρότερες προτιμήσεις για τον ελεύθερο χρόνο και μόνο μικρότερη έκταση από τους υψηλότερους φόρους. Αυτή η διαφορά στις προτιμήσεις μπορεί να οφείλεται σε πολιτιστικές διαφορές. Οι Fernandez και Fogli (2005) και ο Fernandez (2007a) έχουν καθιερώσει πρόσφατα μια επίδραση του πολιτιστικού υποβάθρου στις αποφάσεις επιλογής εργασίας. Διαπιστώνουν ότι οι αποφάσεις επιλογής εργασίας της δεύτερης γενιάς θηλυκών μεταναστών στις Ηνωμένες Πολιτείες εξαρτώνται έντονα από τον πολιτισμό χώρα καταγωγής τους. Συμπληρωματικά, οι Alesina et al. (2005) διαπιστώσανε ότι κατά μέσο όρο, οι Ευρωπαίοι έχουν ισχυρότερη προτιμήσεις για ελεύθερο χρόνο από ότι οι Αμερικανοί λόγω των θετικών συμπληρωματικοτήτων στον ελεύθερο χρόνο και τον υψηλότερο συνολικό ελεύθερο χρόνο στην Ευρώπη.Οι θετικές συμπληρωματικότητες στον ελεύθερο χρόνο υπάρχουν εάν οι επιστροφές μερικών πολιτών στον ελεύθερο χρόνο αυξάνονται στον ελεύθερο χρόνο άλλων πολιτών, δηλ., μια ημέρα αδείας είναι πιο ευχάριστη όταν έχουν την ίδια μέρα μερικοί φίλοι ή οικογενειακά μέλη άδεια επίσης. Το γεγονός ότι οι περισσότεροι πολίτες παίρνουν τις ίδιες δύο ημέρες αδεία, Σάββατο και Κυριακή, ακόμη και στις χώρες με λίγη θρησκευτική προσήλωση (και ακόμα κι αν αυτό γίνεται με κόστος του χρησιμοποιημένου κεφαλαίου), έντονα προτείνουν ότι τέτοιες συμπληρωματικότητες υπάρχουν. Οι προτιμήσεις, εντούτοις, είναι ετερογενείς σε κάθε κοινωνία: Υπάρχουν όχι μόνο οκνηροί, Ευρωπαίοι και υλιστικοί Αμερικάνοι, αλλά και το αντίθετο. Αυτό δείχνει ότι οι διανομές των προτιμήσεων για την κατανάλωση και τον ελεύθερο χρόνο πρέπει να έχουν πλήρη υποστήριξη το ίδιο στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα συμπεράσματα των Blanchard (2004) και Alesina et al. (2005) ότι δηλαδή οι Ευρωπαίοι έχουν κατά μέσο όρο μεγαλύτερες προτιμήσεις στον ελεύθερο χρόνο από ότι οι Αμερικάνοι προκύπτει από τις προτίμησης που διαφέρουν μεταξύ της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου η Ευρώπη έχει περισσότερους πολίτες με τις σχετικά ισχυρές προτιμήσεις για τον ελεύθερο χρόνο και οι Ηνωμένων Πολιτειών όπου έχουν περισσότερους πολίτες με σχετικά ισχυρές προτίμηση για την κατανάλωση. Αυτή η διαφορά στην προτίμηση και οι δύο αιτιώδεις σχέσεις μεταξύ του ανεφοδιασμού εργασίας και της ανακατανομής αναφερθέντων νωρίτερα είναι στον πυρήνα του επιχειρήματός μας. 17

18 Για να καταλάβουμε τη βασική ιδέα, ας υποθέσουμε ότι υπάρχει ψηφοφορία σε μια χώρα με πλειοψηφία για την ανακατανομή και με τους πολίτες που διαφέρουν στις δεξιότητές τους και τις προτιμήσεις τους για τον ελεύθερο χρόνο και την κατανάλωση. Ας υποθέσουμε ότι η διανομή της ικανότητας είναι συνδεδεμένη με το δικαίωμα και ότι η διανομή της προτίμησης έχει την πλήρη υποστήριξη. Κατόπιν, ο αποφασιστικός ψηφοφόρος είναι σχετικά οκνηρός και με λίγα προσόντα εάν η πλειοψηφία έχει τις ισχυρές προτιμήσεις για τον ελεύθερο χρόνο (σχετικά με την κατανάλωση). Μια τέτοια αποφασιστική ψηφοφορία με γενναιόδωρη ανακατανομή οδηγεί σε μεταφορές από υψηλής σε χαμηλής ειδίκευσης πολίτες και από υλιστικούς σε οκνηρούς πολίτες. Η γενναιόδωρη ανακατανομή, στη συνέχεια, χαμηλώνει το μέσο ανεφοδιασμό εργασίας. Εντούτοις, εάν η πλειοψηφία έχει τις ισχυρές προτιμήσεις για την κατανάλωση (σχετικά με τον ελεύθερο χρόνο), ο αποφασιστικός ψηφοφόρος είναι σχετικά με λίγα προσόντα, αλλά εργατικός. Επειδή δε θέλει να υποστηρίξει τους οκνηρούς συμπατριώτες, ευνοεί μόνο την περιορισμένη ανακατανομή. Ο μέσος ανεφοδιασμός εργασίας είναι επομένως σχετικά υψηλός. Η ανακατανομή μπορεί έτσι να είναι πιο εκτενής στην Ευρώπη από ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες επειδή η ευρωπαϊκή πλειοψηφία έχει ισχυρότερες προτίμηση για τον ελεύθερο χρόνο από την αμερικανική. Οι μέσες ώρες απασχόλησης μπορούν να είναι χαμηλότερες στην Ευρώπη από ότι εν μέρει στις Ηνωμένες Πολιτείες, επειδή οι Ευρωπαίοι έχουν περισσότερη προτίμηση για τον ελεύθερο χρόνο (σύμφωνα με Blanchard (2004) και Alesina et al., (2005)), και εν μέρει επειδή η Ευρώπη έχει ένα μεγαλύτερο κράτος κοινωνικής πρόνοιας και υψηλότερους φόρους (σύμφωνα με Prescott (2004)). Στο κύριο πρότυπό μας, η διανομή των προτιμήσεων για τον ελεύθερο χρόνο και η κατανάλωση είναι εξωγενείς. Εξωγενής διαφορές σε αυτές τις διανομές προτίμησης, π.χ. λόγω των πολιτιστικών διαφορών, είναι απαραίτητες για να εξηγήσουν τις ανώμαλες διαφορές στις μέσες ώρες απασχόλησης και την ανακατανομή. Υποβάλλουμε περαιτέρω εκτεταμένη έκδοση με τις θετική συμπληρωματικότητα στον ελεύθερο χρόνο. Σε αυτή την έκδοση μπορούν να υπάρξουν πολλαπλάσιες ισορροπίες με διαφορετικές διανομές προτίμησης που προκύπτουν ενδογενώς κάτω από την ίδια (πολιτιστική) δομή. Ειδικότερα, μπορεί να υπάρξει μια «Ευρωπαϊκή ισορροπία» με μια πλειοψηφία που αγαπά την αναψυχή, τη γενναιόδωρη ανακατανομή και το χαμηλό μέσο όρο ωρών εργασίας και μια 18

19 «Αμερικάνικη ισορροπία» με την πλειοψηφία να αγαπά την κατανάλωση την οριακή ανακατανομή και τον υψηλό μέσο όρο ωρών εργασίας. Εκτός από τις συνεισφορές που έχουν ήδη αναφερθεί, οι απόψεις αυτές συσχετίζεται με τις αναφορές των Alesina και Angeletos (2005), και Benabou και Tirole (2006) οι οποίοι παρουσιάζουν επίσης τα πρότυπα με τις πολλαπλές ισορροπίες που διαφέρουν, στις προσπάθειες ανακατανομής και εργασίας. Η πολλαπλότητα των ισορροπιών προκύπτει από την αυτοεκπληρούμενη πεποίθηση σχετικά με τον τρόπο δίκαιων εισοδημάτων Alesina και Angeletos (2005), και, ομοίως, από την προσήλωση των ανθρώπων στην πίστη για έναν δίκαιο κόσμο των Benabou και Tirole (2006). Επιπλέον, οι απόψεις αυτές αφορούν την ταχέως αναπτυσσόμενη βιβλιογραφία για τη βέλτιστη ετερογένεια ανακατανομής και προτίμησης. Οι συνεισφορές σε αυτήν την βιβλιογραφία περιλαμβάνουν τους Sandmo (1993), Cuff (2000), Boadway et al. (2002), Boadway and Pestieau (2003), Blomquist and Christiansen (2004), Schokkaert et al. (2004), Jordahl και Micheletto (2005), Fleurbaey and Maniquet (2006), και τέλος τους Tarkiainen και Tuomala (2007). Όλοι οι προηγούμενοι εστιάζουν στο κανονιστικό ερώτημα πώς οι κυβερνήσεις να αναδιανείμουν τις προτιμήσεις για τον ελεύθερο χρόνο όταν είναι ετερογενείς, ενώ εξετάζουν τη σκέψη πώς οι ετερογενείς προτιμήσεις έχουν επιπτώσεις στην έκταση της ανακατανομής κάτω από τη θέληση της πλειοψηφίας ΑΝΑΨΥΧΗ Μεταξύ των θεωρητικών δεν υπάρχει ομοφωνία του τι συνιστά την αναψυχή. Σύμφωνα με τον Simmons (2000), η αναψυχή θα μπορούσε να θεωρηθεί μια ευχάριστη και κοινωνική δραστηριότητα η οποία προσπαθεί να αναζωογονήσει το άτομο μέσα από την εμπειρία που αποκτά στον ελεύθερο χρόνο του Ο όρος αναψυχή σημαίνει κυρίως ψυχαγωγία. Η έννοια όμως της ψυχαγωγίας δεν είναι εντελώς σαφής, αφού το κάθε άτομο δίνει σε αυτήν τη δική του διάσταση και ψυχαγωγείται με το δικό του τρόπο. Εύκολα θα μπορούσε κανείς να καταγράψει ένα πλήθος δραστηριοτήτων που ψυχαγωγούν τους ανθρώπους, που ωστόσο παρουσιάζουν μεταξύ τους μια εξαιρετική ετερογένεια. Για παράδειγμα, άλλος ψυχαγωγείται 19

20 διαβάζοντας βιβλία, άλλος παρακολουθώντας τηλεόραση, ένας τρίτος ψαρεύοντας και κάποιος τέταρτος τρέχοντας στους δρόμους της πόλης. Κάποιοι άλλοι μάλιστα, περισσότερο ριψοκίνδυνοι, ασχολούνται με αθλήματα που εμπεριέχουν υψηλό βαθμό επικινδυνότητας (π.χ. αλεξίπτωτο πλαγιάς, ορειβασία κ.ά.). Παρόλη την ασάφειά της όμως, η αναψυχή αποτελεί κύριο ζητούμενο της σημερινής κοινωνίας, στην οποία άνδρες και γυναίκες εργάζονται συνήθως κάτω από συνθήκες υψηλού ανταγωνισμού και πίεσης, που τους γεμίζει άγχος και τους εξαντλεί. Ο Clawson κατηγοριοποιεί την αναψυχή σε 5 αλληλένδετες αλλά διακριτές φάσεις, στις οποίες περιλαμβάνονται: 1) η προσδοκία από τη δραστηριότητα, 2) το ταξίδι προς τη δραστηριότητα, 3) η δραστηριότητα αυτή καθαυτή, 4) η επιστροφή από τη δραστηριότητα, και 5) η αναπόληση της δραστηριότητας (Clawson και Knetsch, 1966). Οι Driver και Tocher (1970) υποστηρίζουν ότι η αναψυχή περιλαμβάνει τα χαρακτηριστικά: > της δέσμευσης, > της αυτοεπιβράβευσης από τη συμμετοχή, > της ευχαρίστηση από την εμπειρία, > τα προσωπικά χαρακτηριστικά της εμπειρίας, > την ελεύθερη επιλογή, και > την διεξαγωγή της κατά τη διάρκεια του ελεύθερου χρόνου ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Η κατανομή του ελεύθερου χρόνου στις διάφορες δραστηριότητες φαίνεται ότι μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τη ζωή των ανθρώπων. Οι παθητικές δραστηριότητες, όπως για παράδειγμα η παρακολούθηση της τηλεόρασης, έχουν συνδεθεί με τις καρδιακές παθήσεις (Burazeri, Goda και Kark, 2008). Στον αντίποδα, οι ενεργητικές δραστηριότητες φαίνεται ότι προλαμβάνουν ή συμβάλλουν στη θεραπεία μιας σειράς σωματικών και ψυχικών ασθενειών. Παρά τα πρόδηλα οφέλη 20

21 όμως, φαίνεται ότι η συμμετοχή των ανθρώπων σε ενεργητικές δραστηριότητες ελευθέρου χρόνου είναι προβληματική. Οι Thompson και Lim (2003) υπογραμμίζουν ότι παρά τις αποδεδειγμένες ευεργετικές επιδράσεις της άσκησης επί της υγείας των πασχόντων από τη νόσο των στεφανιαίων αρτηριών, μόνο το 46% των ασθενών αυτών δραστηριοποιείται αρκετά, ώστε να κερδίσει το σχετικό όφελος. Οι Berger, Pargman και Weinberg (2002) υποδεικνύουν ότι το ήμισυ των ατόμων που συμμετέχουν σε ένα πρόγραμμα άσκησης, το εγκαταλείπουν μέσα στους 6 πρώτους μήνες. O Alesina et al. (2005) αναφέρει ότι οι Ευρωπαίοι έχουν έναν μέσο δυνατότερων προτιμήσεων για ελεύθερο χρόνο από ότι οι Αμερικάνοι εξαιτίας της θετικής συμπλήρωσης στον ελεύθερο χρόνο υψηλότερο συνολικό ελεύθερο χρόνο στην Ευρώπη. Ωστόσο, ο Jones et al. (1998) υποστηρίζει ότι οι Έλληνες μαζί με τους Πορτογάλους θεωρούνται ως ο λιγότερο φυσικά δραστήριος πληθυσμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με το 40% των Ελλήνων να αναφέρουν ότι δεσμεύονται σε μη ενεργητικές δραστηριότητες ΨΕΥΔΑΙΣΘΗΣΗ ΠΙΕΣΗΣ ΧΡΟΝΟΥ: ΔΙΑΚΡΙΤΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΧΡΟΝΟΥ Η ύπαρξη φτώχειας σε χρήμα είναι ένα γνωστό φαινόμενο, που υπονοεί ότι κάποιος δεν έχει αρκετά χρήματα για να ικανοποιήσει τις ανάγκες του. Το να είναι κάποιος «φτωχός σε χρόνο», κατά αναλογία σημαίνει το να μην έχει κάποιος αρκετό χρόνο να κάνει όλα αυτά τα πράγματα που κάποιος άλλος μπορεί να κάνει (Vickery, 1977). Πρόκειται για ένα όλο και πιο συνηθισμένο φαινόμενο στη σύγχρονη κοινωνία. Υπάρχει κάποια διαφωνία για το αν ο χρόνος εργασίας είναι πράγματι αυξανόμενος ή όχι. Όμως είναι σχεδόν βέβαιο ότι ο συνολικός χρόνος που δαπανάται στην αμειβόμενη εργασία και στις δουλειές του σπιτιού συνεχώς αυξάνονται, καθώς ο αριθμός των εργαζόμενων γυναικών και πιο συγκεκριμένα των ζευγαριών, που αμφότεροι εργάζονται μπαίνουν σε δεύτερη «απασχόληση» μετά από μια γεμάτη μέρα στη δουλειά. Ακόμη και η Επιτροπή Συμβούλων του Προέδρου των ΗΠΑ πάνω σε οικονομικά θέματα (1999) συμφώνησε ότι ο «εύθραυστος χρόνος» είναι μια πραγματικότητα. 21

22 Ο συμβατικός τρόπος να μετρήσουμε το χρόνο πίεσης είναι απλώς να δούμε στο πόσες ώρες ελεύθερου χρόνου απομένουν στον άνθρωπο. Αυτό ορίζεται ως το χρονικό διάστημα μετά από την αφαίρεση των ωρών που πραγματικά ξοδεύουν σε αναπόφευκτες δραστηριότητες της καθημερινής ζωής: αμειβόμενη εργασία, δουλειές στο σπίτι και προσωπική φροντίδα (φαγητό, ύπνο, περιποίηση του εαυτού τους και ούτω κάθε εξής). Παρόλα αυτά, αυτή η βασική μεθοδολογία είναι ουσιαστικά εσφαλμένη. Αυτές οι δραστηριότητες μπορεί να είναι απαραίτητες υπό την προϋπόθεση ότι αντιπροσωπεύουν πράγματα που πρέπει να γίνουν. Οι άνθρωποι όμως ξοδεύουν περισσότερο χρόνο από το να κάνουν πράγματα που τους είναι πιο απαραίτητα ή πετυχαίνουν περισσότερο σε αυτά που πραγματικά τους ενδιαφέρουν. Είναι απαραίτητο να δαπανούν κάποιο χρόνο για ύπνο και χρόνο για τα προς το ζην, αλλά οι περισσότεροι κοιμούνται περισσότερο και κερδίζουν περισσότερα χρήματα από ότι τους είναι απολύτως απαραίτητο. Εξετάζοντας ακριβώς πόσο πολύ ή πόσο λίγο χρόνο οι άνθρωποι σπαταλούν, μπορεί να είναι ένας καλός τρόπος για την εκτίμηση του κατά πόσο είναι υπεραπασχολούμενοι με τον ένα ή τον άλλο τρόπο (8οΚθγ, 1991). Δεν είναι, παρόλα αυτά, ένας καλός τρόπος να για να προσδιοριστεί αν είναι φτωχοί σε χρόνο. Για την αξιολόγηση «φτώχειας σε χρόνο» πρέπει να διακρίνουμε πόσο χρόνο οι άνθρωποι ξοδεύουν πραγματικά στις απαραίτητες δραστηριότητες της καθημερινής ζωής από το πόσο χρόνο πρέπει αυστηρά να ξοδέψουν για αυτές. Σκεφτείτε αυτή την αναλογία με μια συνηθισμένη έρευνα: ας φανταστούμε ένα σπάταλο εκατομμυριούχο ο οποίος επέλεξε να ξοδέψει όλα του τα εκατομμύρια και τα περισσότερα σε ιδιαίτερα φαγητά, ένδυση και στέγη. Το γεγονός ότι έχει επιλέξει ο ίδιος να δαπανούνται όλα του τα χρήματά του με αυτό τον τρόπο και έτσι δεν του έχει απομείνει τίποτα, δεν τον κάνει «φτωχό» (Κΐπ οπ, 1988). Έτσι θα πρέπει να αντιμετωπισθεί και η έννοια της «φτώχειας χρόνου», που πρέπει να ορίζεται όχι με όρους του πως οι άνθρωποι ξοδεύουν τον χρόνο και τι πραγματικά τους απομένει, αλλά μάλλον από την σκοπιά της χρονικής ανάγκης: πόσο χρόνο οι άνθρωποι θα πρέπει να δαπανήσουν αυστηρά, σε σύγκριση με αυτόν που έχουν στη διάθεσή τους να ξοδέψουν. Έτσι επιδιώκεται να προσδιοριστούν αυτές οι κρίσιμες μεταβλητές: πόσο χρόνο είναι απολύτως απαραίτητο για τα άτομα σε διαφορετικές κοινωνικές περιστάσεις να ξοδέψουν σε αναπόφευκτες δραστηριότητες, στις δουλειές του σπιτιού και στην προσωπική φροντίδα. Στην εργασία αυτή καταγράφεται το 22

23 υπόλοιπο, αυτό που έχει απομείνει, μετά από αυτές τις αναγκαιότητες και έχει ορισθεί ως «διακριτική ευχέρεια του χρόνου». Αυτό αντιπροσωπεύει το ποσό του χρόνου που είναι απαραίτητο στους ανθρώπους να κάνουν αυτό που τους ευχαριστεί. Στην πράξη, βεβαίως οι άνθρωποι τείνουν να διαθέσουν μερικό (συχνά και περισσότερο) από το διακριτό τους χρόνο για να πετύχουν περισσότερα από ότι τους είναι απολύτως απαραίτητα. Εργάζονται περισσότερο ως μέσο διαφυγής από τη φτώχεια: σπαταλούν περισσότερο χρόνο σε μια μη αμειβόμενη εργασία και στην προσωπική τους φροντίδα, από ότι να διατηρήσουν τους εαυτούς τους και τα νοικοκυριά τους ως τα ελάχιστα αποδεκτά κοινωνικά πρότυπα. Αυτό γίνεται επειδή επιλέγουν να ξοδεύουν ένα μέρος του διακριτού τους χρόνου με αυτούς τους τρόπους και δεν υπάρχει λόγος να μην το κάνουν. Το θέμα είναι απλά το εξής: όταν οι άνθρωποι αισθάνονται πίεση του χρόνου, αυτό σημαίνει ότι η πίεση αυτή προέρχεται από δικές τους αποφάσεις, και αποτελεί συνέπεια της επιλογής τους και όχι της ανάγκης τους. Αυτή η διαφορά λοιπόν, μεταξύ του πόσο (πολύ ή λίγο) πραγματικά ελεύθερο χρόνο διαθέτουν οι άνθρωποι, έξω από αμειβόμενες και μη εργασίες και την προσωπική του φροντίδα και πόσο «διακριτικό χρόνο» πραγματικά έχουν, ορίζεται ως «ψευδαίσθηση πίεσης χρόνου». Γενικά, οι άνθρωποι που έχουν τον ελάχιστο διακριτό χρόνο έχουν και τη λιγότερη αυταπάτη. Αυτή είναι η περίπτωση με τους ανύπαντρους γονείς, ιδίως τις μητέρες. Από την άλλη πλευρά, αυτών που οι υποχρεώσεις τους αφήνουν με τον ελάχιστο «ελεύθερο χρόνο», είναι ανεπαρκής στον «διακριτό χρόνο»: είναι η μεγαλύτερη στιγμή «ψευδαίσθησης πίεσης χρόνου». Αυτή είναι η περίπτωση εργαζόμενων ζευγαριών, ειδικά αυτών που δεν έχουν παιδιά ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΑΠΟ ΕΝΑ ΠΡΟΤΥΠΟ ΧΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΝΟΜΗΣ Παρατηρούμε ένα αυξανόμενο ενδιαφέρον για την αντίληψη για τη ποιότητα ζωής από τα άτομα. Πολλοί συντάκτες έχουν ερευνήσει τις σχέσεις μεταξύ κάθε μιας μεταβλητής για το τι καλείται γενικά ευτυχία, τόσο σε μάκρο όσο και σε μεμονωμένο επίπεδο (δείτε την πολύ καλή σύνθεση των Frey και Stutzer (2002) και Layard (2003) διαλέξεων). Θεωρούμε ότι οι θεωρίες ανάθεσης μπορούν να έχουν μια συμβολή σε 23

24 μια καλύτερη κατανόηση της μεμονωμένης ευημερίας μέσα στην υπό συνεχή διαμόρφωση εργασία και στο κοινωνικό περιβάλλον, όπως έχουν από παλιά καθιερωμένες θεωρητικές σχέσεις μεταξύ της διαφορετικής αξίας του χρόνου. Μεταξύ αυτών των σχέσεων, βρίσκουμε την προθυμία να πληρώσουμε για να μικρύνουμε το χρόνο ταξιδιού (η αποκαλούμενη αξία της χρονικής αποταμίευσης ταξιδιού), η οποία μπορεί να αποδειχθεί για να συνοψίσει δύο αποτελέσματα: η αξία να κάνει το κάτι άλλο - είτε πρόκειται για ελεύθερος χρόνος ή εργασία - και η εγγενής αξία του χρόνου ταξιδιού. Κατά συνέπεια, η αξία του ελεύθερου χρόνου είναι μεγάλου ενδιαφέροντος για να καταλάβει κανείς πλήρως την επίδραση των προγραμμάτων μεταφορών. Σε τελευταία ανάλυση, η κατανόηση της χρονικής κατανομής είναι ακριβώς ως κατανόηση της ίδιας της ζωής. Μετά από την πρωτοποριακή εργασία του Becker (1965), η χρονική αξία εξετάστηκε σε μια ενιαία διάσταση, δηλαδή ως κόστος ευκαιρίας του χρόνου εργασίας ίσο με το ύψος των μισθών, μια ιδιότητα που ακολούθησε την απουσία χρόνου εργασίας στη χρησιμότητα, επικρίθηκε σύντομα από τον Johnson (1966), τον Oort (1969) και τον Evans (1972). Μέχρι το 1971, ο De Serpa προσδιόρισε τρεις έννοιες της χρονικής αξίας: η αξία του χρόνου ως πόρος, η αξία της ανάθεσης του χρόνου σε μια δραστηριότητα και η αξία του χρόνου αποταμίευσης σε μια περιορισμένη δραστηριότητα. Η πρώτη αντιστοιχεί στην αξία χρημάτων μιας αύξησης στο διαθέσιμο χρόνο. Η δεύτερη είναι η αναλογία μεταξύ της οριακής χρησιμότητας μιας δραστηριότητας και της οριακής χρησιμότητας των χρημάτων, δηλ. η ανταλλαγή μεταξύ της δραστηριότητας και των χρημάτων στο περιθώριο. Η τρίτη, τέλος, είναι η προθυμία να πληρώσει για να μειώσει το (περιορισμένο) χρόνο που ορίζεται σε μια δραστηριότητα, π.χ. η αξία της χρονικής αποταμίευσης ταξιδιού. Όπως προκύπτει, η τελευταία αξία θα είναι μηδέν για κάθε μια από εκείνες τις δραστηριότητες που ορίζονται ελεύθερα για περισσότερος χρόνος από ότι τον ελάχιστο που απαιτείται. Ο De Serpa καθόρισε αυτές ως δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου, και να έχουν την ιδιότητα της ανάθεσης της ίδιας αξίας στο περιθώριο, διαφορετικά ο χρόνος θα μετατοπιστεί από τις λιγότερο στις περισσότερο πολύτιμες δραστηριότητες. Αυτή η ενιαία αξία είναι ακριβώς η αξία του χρόνου ως πόρος, ο οποίος, λόγω αυτού, είναι επίσης γνωστός ως αξία του ελεύθερου χρόνου. Αυτή η αξία είναι όχι μόνο ενδεικτική της καθαρής αντίληψης από το χρόνο, αλλά είναι και μέρος της προθυμίας να πληρώσει για να μειώσει τις εξωγενώς περιορισμένες δραστηριότητες, οι οποίες είναι στην καρδιά της αξιολόγησης των προγραμμάτων 24

25 στους τομείς ως μεταφορά. Μέχρι τώρα, η αξία του ελεύθερου χρόνου, ποτέ δεν έχει υπολογιστεί εμπειρικά από τα μοντέλα συμπεριφοράς των καταναλωτών με μια μικροοικονομική βάση που περιλαμβάνει το χρόνο που ορίζεται στις δραστηριότητες. Αυτό είναι η κύρια συμβολή αυτού του κειμένου. Έχουν υπάρξει άλλες προσπάθειες στον υπολογισμό της αξίας του ελεύθερου χρόνου από άλλες πλευρές, συμπεριλαμβανομένων των τομέων του νοικοκυριού και της εργασίας. Παραδείγματος χάριν, ο Alvarez-Farizo et al. (2001) προσδιορίστε τη χρονική αποταμίευση ταξιδιού με τη δραστηριότητα στον προορισμό, ο οποίος τους κάνει να συνδέσουν την αξία του ελεύθερου χρόνου στην αξία του χρόνου που ορίζεται σε ένα ταξίδι ελεύθερου χρόνου χρησιμοποίησαν την ενδεχομενική εκτίμηση για να υπολογίσουν αυτήν την αξία. Η γενική ένωση μεταξύ του χρόνου που διορίζεται σε ένα ταξίδι και του προορισμού είναι τουλάχιστον αμφισβητήσιμος, δεδομένου ότι ο χρόνος ταξιδιού μπόρεσε επίσης να συνδεθεί με τη δραστηριότητα στην προέλευση, μια ασάφεια που προκύπτει ακριβώς λόγω της έλλειψης μιας μικροοικονομικής προσέγγισης καταναλωτικής συμπεριφοράς. Εντούτοις, αυτό είναι μια εύλογη προσέγγιση στη ειδική περίπτωση των ταξιδιών ελεύθερου χρόνου. Οι Lee και Kim (2005) καθιστούν την αξία του ελεύθερου χρόνου ίση με την αμοιβή επιφύλαξης, και αναπτύσσουν μια μέθοδο για να την υπολογίσουν με τη βοήθεια ενός προτύπου οπισθοδρόμησης μετατροπής με την ενδογενή μετατροπή, η οποία εφαρμόζεται στις πληροφορίες που συλλέγονται μέσω των συνεντεύξεων για την προθυμία να μειωθεί ο εβδομαδιαίος αριθμός ωρών στην εργασία. Χρησιμοποιώντας τα στοιχεία από το 1997 και το 1998, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η οικονομική κρίση στην Ασία προκάλεσε μια μη-αμελητέα μείωση της αξίας του ελεύθερου χρόνου. Οι Aguiar και Hurst (2006) εξέτασαν την έγκαιρη χρήση τάσεων και πρότειναν μια έννοια του ελεύθερου χρόνου που χρησιμοποιεί ο Becker (1965), όπου η χρησιμότητα εξαρτάται από την κατανάλωση προϊόντων, τα οποία απαιτούν το χρόνο και τα αγαθά να παραχθούν. Τα προϊόντα ελεύθερου χρόνου θα ήταν εκείνα όπου ο χρόνος δεν μπορεί να αντικατασταθεί εύκολα από τα αγαθά. Τέτοιος καθορισμός εγκαταλείφθηκε έπειτα υπέρ της απλούστερης (αλλά λιγότερο αυστηρής) έννοιας ενός αυθαίρετου χρονικού συνόλου. Αξίζει τη θεωρητική ανάλυση του Shaw (1992), η οποίο καθιστά μια περίπτωση για ένα κόστος ευκαιρίας του χρόνου ενός ατόμου διαφορετική από το ποσοστό αμοιβών. Σε αυτό το άρθρο, χρησιμοποιούμε μια γενική προσέγγιση καταναλωτικής συμπεριφοράς για να παράγουμε ένα σύστημα εξισώσεων και να διαμορφώσουμε το 25

26 χρόνο που ορίζεται σε όλες τις δραστηριότητες έτσι ώστε να υπολογίσουμε την αξία του ελεύθερου χρόνου και την αξία του χρόνου που ορίζεται στην εργασία από τα σύνολα δεδομένων που περιλαμβάνουν το αρκετά λεπτομερές, αλλά μη επιζήμιο επίπεδο των πληροφοριών για τη χρονική ανάθεση δραστηριότητας. Αυτά τα σύνολα δεδομένων συλλέχθηκαν στις πόλεις Καρλσρούη, Γερμανία (Axhausen et al., 2002) και Σαντιάγο, Χιλή (Jara-Diaz et al., 2004), και στο Καντόνιο Thurgau, Ελβετία (Lochl et al., 2005), χρησιμοποιώντας τις διαφορετικές μεθόδους και τα διαφορετικά επίπεδα λεπτομέρειας σχετικά με τις δραστηριότητες και το εισόδημα. Η διατύπωση ακολουθεί το γενικό πλαίσιο που αναπτύχθηκε από τον Jara-Diaz (1998a, b) όπου επεκτείνει και διορθώνει το περιορισμένο πρότυπο το οποίο χρησιμοποιήθηκε από τους Jara-Diaz και Guevara (2003) που παρήγαγαν μια εξίσωση ανεφοδιασμού εργασίας που εξαρτήθηκε μόνο από το κόστος ταξιδιού και το χρόνο εκτός από το ποσοστό αμοιβών (δείτε επίσης Munizaga et al., 2006, για μια βελτιωμένη οικονομετρική εκτίμηση). Το πρότυπο που παρουσιάζεται εδώ εξετάζει όλες τις δραστηριότητες, το οποίο παράγει ένα σύστημα των συνεχών εξισώσεων για τις απεριόριστες λειτουργίες των συνολικών δεσμευμένων δαπανών και toy δεσμευμένου συνολικού χρόνου εκτός από το ποσοστό των μισθών. Το πρότυπο σύστημα χρησιμοποιείται για να υπολογίσει την αξία του ελεύθερου χρόνου και την αξία του χρόνου που ορίζεται στην εργασία για τα τρία δείγματα, τα οποία συγκρίνονται χρησιμοποιώντας τα αντίστοιχα ποσοστά αμοιβών ως αναφορά. 26

27 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ 3.1. ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Ο όρος «ποιότητα ζωής» μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αναφερθεί σε «αντικειμενικές» συνθήκες ζωής, όπως η τρέχουσα ή η πρόσφατη λειτουργία, εξωτερικές συνθήκες διαβίωσης, πρόσβαση σε πηγές και ευκαιρίες σε διάφορους τομείς- αλλά και σε «υποκειμενικούς» δείκτες ευημερίας -συμπεριλαμβανομένης και της τρέχουσας ικανοποίησης με διάφορους τομείς της ζωής αλλά και συνολικής της ζωής. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (1996) έχει ορίσει την ποιότητα ζωής ως το πώς ένα άτομο αντιλαμβάνεται τη θέση του στη ζωή, στο πλαίσιο του πολιτισμού και των αξιών του συστήματος στο οποίο ζει, σε σχέση με τους στόχους, τις προσδοκίες, τα πρότυπα και τις ανησυχίες του. Φαίνεται λοιπόν ότι η ποιότητα ζωής αποτελεί για μια ευρεία και πολυδιάστατη έννοια, που επηρεάζεται από τη σωματική υγεία, την ψυχολογική κατάσταση, το επίπεδο αυτονομίας και τις κοινωνικές σχέσεις. Η αναζήτηση της ποιότητας ζωής έχει καταστεί μια αυξανόμενη ανησυχία για τα άτομα, τις κοινότητες και τις κυβερνήσεις που επιδιώκουν να βρουν και να διατηρήσουν ικανοποίηση, ευτυχία και πίστη στο μέλλον, σε έναν ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο (Compton, 1997; Eckersley, 1999; Mercer, 1994). Ως εκ τούτου, οι ερευνητές δείχνουν όλο και περισσότερο αυξημένο ενδιαφέρον με την ταυτοποίηση και μέτρηση των βασικών δεικτών, που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ποιότητα ζωής. Η έννοια της ποιότητας της ζωής μπορεί επίσης να θεωρηθεί και ως ένα εργαλείο της υγείας, το οποίο χρησιμοποιείται για να αξιολογήσει τις αλλαγές στην κατάσταση υγείας των ανθρώπων. Διάφορες ερευνητικές εργασίες έδειξαν ότι η αντιλαμβανόμενη κατάσταση της υγείας και η ποιότητα ζωής που σχετίζεται με την υγεία, είναι συνδεδεμένες με το μέλλον της υγείας των ανθρώπων, τη λειτουργία τους, ακόμα και με τη θνησιμότητα (Kaplan et al., 1996; Tuomi et al., 1997). Καλή απόδοση σε φυσικές δραστηριότητες αποτελεί προϋπόθεση για την ανεξαρτησία, τη διατήρηση της ποιότητας ζωής και την αύξηση του προσδόκιμου ζωής (Nguyen et al., 1996; Cooper, 1997; Gignac et al., 27

28 2000; Wang and Badley, 2002). Περιορισμός της δραστηριότητας έχει αποδειχθεί ότι προκαλεί και περιορισμούς στην καθημερινή ζωή (Guralnik et al., 2001), με αυξημένη εξάρτηση από τους άλλους και ανάγκη για βοήθεια με προσωπική φροντίδα και οικιακές εργασίες (Pasco et al., 2005) και μακροπρόθεσμα, ένα αυξανόμενο κίνδυνο για θεσμοθετημένη περίθαλψη (Sernbo & Johnell, 1993). Αρκετοί συγγραφείς έχουν τεκμηριώσει τις θετικές σχέσεις μεταξύ εμπλεκομένων με τις δραστηριότητες κατά τον ελεύθερο χρόνο (Baldwin & Tinsley, 1988), τα αθλήματα (Wankel & Berger, 1990), τη σωματική άσκηση (Dowall et al., 1988) και τη βελτίωσης της ποιότητας ζωής. Ένα από τα πιο δημοφιλή όργανα για τη μέτρηση της ποιότητας ζωής είναι η RAND-36 (Hays, Sherbourne, και Mazel, 1993). Το RAND-36 αποτελείται από 36 ερωτήσεις που συνιστούν 8 παράγοντες. Η συλλογή των απαντήσεων γίνεται με διαφόρων βαθμών κλίμακες, οι οποίες εντέλει βαθμολογούν σε μια κλίμακα από το 0 έως το 100 την κάθε ερώτηση. ΖΩΗΣ 3.2. ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ, ΑΝΑΨΥΧΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ Πολλές μελέτες έχουν επικεντρωθεί στην αναψυχή και στη σχέση της με την ποιότητα ζωής θεωρώντας την αναψυχή ως «ποσότητα μη εργάσιμου χρόνου», «ελεύθερο χρόνο δραστηριότητας» και «πρόσβαση σε εγκαταστάσεις αναψυχής» (Kernan και Unger, 1987; Moller, 1992). Όμως τα αποτελέσματα των ερευνητικών αυτών εργασιών διαφέρουν και ενώ πολλές εργασίες υποδεικνύουν μια θετική σχέση μεταξύ της αναψυχής και της ποιότητας ζωής, άλλες εργασίες δεν προσδιορίζουν την ύπαρξη συσχέτισης (Allen, 1991). Φαίνεται ότι η αποσαφήνιση της σχέσης αυτής απαιτεί την επίλυση των δύο ζητημάτων. Το πρώτο είναι η φύση ή το περιεχόμενο της αναψυχής που συνδέεται με την ποιότητα της ζωής. Για παράδειγμα, ο Osborne (1992) αναφέρθηκε ότι η ποιότητα ζωής έχει αποδειχθεί ότι περιλαμβάνει τόσο «τις συνθήκες της ζωής» όσο και «την εμπειρία της ζωής». Το δεύτερο αφορά τα κριτήρια με τα οποία ο τομέας της αναψυχής είναι μετρήσιμος. Μια προσέγγιση είναι να χρησιμοποιηθούν αντικειμενικά κριτήρια (π.χ. η συχνότητα χρήσης των αστικών πάρκων, των 28

29 αθλητικών εγκαταστάσεων ή υπηρεσιών), που αποσκοπούν στη μέτρηση αναψυχής όσον αφορά την εξωτερική εμπειρία του ατόμου (Allen,1991). Μια άλλη προσέγγιση είναι η χρήση υποκειμενικών κριτηρίων, τα οποία επιδιώκουν να μετριάσουν τον ελεύθερο χρόνο σε σχέση με την εξωτερική εμπειρία του ατόμου (Ragheb & Tate, 1993) Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ: ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ Η αναζήτηση της ποιότητας ζωής έχει γίνει μια αυξανόμενη ανησυχία για τα άτομα, τις κοινότητες και τις κυβερνήσεις που επιδιώκουν να βρουν και να στηρίξουν την ικανοποίηση, την ευτυχία και μια πίστη στο μέλλον σε έναν μεταβαλλόμενο με γρήγορους ρυθμούς κόσμο (Compton 1997, Eckersley 1999, Mercer 1994). Επομένως, οι ερευνητές ασχολούνται όλο και περισσότερο με τον προσδιορισμό και τη μέτρηση των βασικών δεικτών που θα ενισχύσουν την ποιότητα ζωής. Πολλές μελέτες έχουν περιλάβει τις επιλεγμένες ιδιότητες του ελεύθερου χρόνου όπως «ποσότητα χρόνου έξω από την εργασία», «δραστηριότητες εναπομένοντος χρόνου» και «πρόσβαση σε εγκαταστάσεις αναψυχής» για τις αξιολογήσεις της ποιότητας ζωής (Kernan και Unger, 1987; Moller, 1992). Εντούτοις, τα αποτελέσματα ποικίλλουν και ενώ διάφορες αναφορές προτείνουν μια θετική σχέση μεταξύ του ελεύθερου χρόνου και της ποιότητας ζωής, άλλες όχι (Allen, 1991). Φαίνεται ότι η διευκρίνιση αυτής της σχέσης απαιτεί τη διάκριση μεταξύ δύο ζητημάτων. Ο πρώτος είναι η φύση ή το περιεχόμενο του ελεύθερου χρόνου όπως αφορά την ποιότητα ζωής. Για παράδειγμα, ο Obsorne (1992) ανέφερε ότι η ποιότητα ζωής έχει αποδειχθεί ότι περιλαμβάνει τους «όρους της ζωής» καθώς και την «εμπειρία της ζωής». Συνεπώς σε αυτή τη μελέτη οι όροι «εστίαση στον τόπο» (συνθήκες) και «εστίαση στο άτομο» (εμπειρίες) (Compton, 1997) χρησιμοποιήθηκαν για να προσδιορίσουν τις προοπτικές του Obsorne, στο πλαίσιο ελεύθερου χρόνου. Το δεύτερο ζήτημα περιλαμβάνει τα κριτήρια από τα οποία η περιοχή ελεύθερου χρόνου μετριέται. Μια προσέγγιση είναι να χρησιμοποιηθούν τα αντικειμενικά κριτήρια (π.χ. συχνότητα της χρήσης των αστικών πάρκων, των αθλητικών 29

30 εγκαταστάσεων ή των υπηρεσιών) που επιδιώκουν να μετρήσουν τον ελεύθερο χρόνο (Allen, 1991). Μια άλλη προσέγγιση είναι να χρησιμοποιηθούν τα υποκειμενικά κριτήρια, τα οποία επιδιώκουν να μετρήσουν τον ελεύθερο χρόνο στους όρους σχετικούς με την εμπειρία του ατόμου (π.χ., στάση απέναντι στον ελεύθερο χρόνο και ικανοποίηση ελεύθερου χρόνου) (Ragheb και Tate,1993). Παραδοσιακά, τα αντικειμενικά κριτήρια εξισώθηκαν με η προοπτική και τα υποκειμενικά κριτήρια με την πρόσωπο-κεντροθετημένη προοπτική (Compton, 1997). Εντούτοις, ίσως και οι δύο προσεγγίσεις είναι πάρα πολύ απλοϊκές. Μια λύση μπορεί να είναι να κατασκευαστούν τα αντικειμενικά μέτρα και οι θέσεις και των πρόσωποκεντροθετημένων ιδιοτήτων ελεύθερου χρόνου και επίσης να χρησιμοποιηθούν τα υποκειμενικά κριτήρια και για τα δύο. Για παράδειγμα, είναι χρήσιμο να θεωρηθούν αυτές οι περιοχές και τα κριτήρια μέτρησης ως διαστάσεις μιας μήτρας, σε τέσσερα πιθανά αξιολογικά πλαίσια που περιλαμβάνονται μέσα στο: Θέση-Στόχος, Θέση- Υποκειμενικός, Πρόσωπο-Στόχος και Πρόσωπο-Υποκειμενικός (πίνακας 1). Ένα επιχείρημα που προβάλλεται για την εξαίρεση των αντικειμενικών και υποκειμενικών μέτρων στη μια μελέτη είναι ότι η συμβατότητα μεταξύ των δύο συνόλων αποτελεσμάτων είναι σπάνια και επομένως μη χρήσιμη (Osborne, 1992). Αντίθετα, ο Mercer (1994) πρότεινε ότι η αντιληπτή ανικανότητα να συμφιλιωθεί η αξιολόγηση των αντικειμενικών κριτηρίων με τους υποκειμενικούς δείκτες αφορούσε μια αρχική αποτυχία για να αναπτυχθεί μια αρκετά ευρεία, περιεκτική και εύκαμπτη σειρά των δεικτών για να καταστήσει τις συνδέσεις πιθανές. Αυτό το έγγραφο προτείνει ότι οποιαδήποτε εξέταση του ελεύθερου χρόνου και της ποιότητας ζωής πρέπει να περιλάβει και τις μεταβλητές ελεύθερου χρόνου: περιεχομένου (θέση) και εμπειρίας (πρόσωπο). Επιπλέον, η μέτρηση αυτών των μεταβλητών πρέπει να συνδυάσει και αντικειμενικά και υποκειμενικά κριτήρια εάν τα αποτελέσματα αντιπροσωπεύουν με ακρίβεια τη φύση και τη δύναμη της σχέσης μεταξύ του ελεύθερου χρόνου και της ποιότητας ζωής. ΠΤΝΑΚΑΣ 1 Σχέση μεταξύ ελεύθερου χρόνου και ποιότητας ζωής Περιεχόμενο Αντικειμενικά κριτήρια Υποκειμενικά κριτήρια 30

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Σε όλα τα φιλοξενούμενα παιδιά και έφηβους παρέχονται υπηρεσίες: o Στέγασης, σίτισης και ολοκληρωμένης καθημερινής φροντίδας o Φροντίδας της Υγείας o Κοινωνικής συμβουλευτικής, ψυχολογικής

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του παρόντος είναι να παρουσιάσει τον τρόπο δημιουργία και λειτουργίας Γραφείου Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορές Μεταφορές Καταναλωτής Ε

Μεταφορές Μεταφορές Καταναλωτής Ε ΚΕΦ. 1 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του μαθήματος των Οικονομικών είναι να προσφέρει τις αναγκαίες οικονομικές γνώσεις, ώστε να αντιλαμβανόμαστε σωστά τον τρόπο λειτουργίας της Οικονομίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ Ο ρόλος της άσκησης για όλους Η άσκηση με την συστηματική καθοδήγηση αποτελεί ουσιαστική κοινωνική επένδυση γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης 1 ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ιανουάριος Μάρτιος 2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ηλεκτρολόγοι Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη,

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 12/04/2013 30/06/2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΤΥΧΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ Ο ρόλος της άσκησης για όλους Η άσκηση με την συστηματική καθοδήγηση αποτελεί ουσιαστική κοινωνική επένδυση γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακό Περιεχόμενο και Συμπεριφορά Καταναλωτή στον Τομέα της Ψυχαγωγίας

Ψηφιακό Περιεχόμενο και Συμπεριφορά Καταναλωτή στον Τομέα της Ψυχαγωγίας Ψηφιακό Περιεχόμενο και Συμπεριφορά Καταναλωτή στον Τομέα της Ψυχαγωγίας Ονοματεπώνυμο: Μαγδαληνή Βασιλάκη Σειρά: MSM 8 Επιβλέπων Καθηγητής: Α. Βρεχόπουλος Δεκέμβριος 2011 Σκοπός Έρευνας και Ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Mobile Marketing: Οι Παράγοντες Αποδοχής του SMS των Ελλήνων Καταναλωτών

Mobile Marketing: Οι Παράγοντες Αποδοχής του SMS των Ελλήνων Καταναλωτών Mobile Marketing: Οι Παράγοντες Αποδοχής του SMS των Ελλήνων Καταναλωτών Ονοματεπώνυμο: Πατεράκη Σοφία Σειρά: 8 η Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: κα. Άννα Ζαρκάδα Δεκέμβριος 2011 Περιεχόμενα Βιβλιογραφία Μοντέλο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ Οκτώβριος Ιούλιος Οκτώβριος 1 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

«Πλαίσιο. Άσκησης Κοινωνικής Πολιτικής. Ηνωμένο Βασίλειο» Ηνωμένο Βασίλειο ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

«Πλαίσιο. Άσκησης Κοινωνικής Πολιτικής. Ηνωμένο Βασίλειο» Ηνωμένο Βασίλειο ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ «Πλαίσιο Άσκησης Κοινωνικής Πολιτικής από την Τοπική Αυτοδιοίκηση στο Ηνωμένο Βασίλειο» ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Διακίδης Ισίδωρος, Αντιδήμαρχος Haringey Λονδίνο Ηνωμένο Βασίλειο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Ιανουάριος 2014 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ2 ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝNΗΣΟΣ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 2/10/2013 21/12/2013

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΤΙΚΗ. Οκτώβριος 2014

ΑΤΤΙΚΗ. Οκτώβριος 2014 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 09/07/2013 30/09/2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΤΥΧΑΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Απρίλιος 2015 Νο 5 Είναι αλήθεια ότι οι Έλληνες υπερφορολογούνται; της Γεωργίας Καπλάνογλου Επίκου ρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Εθνικού και Καποδιστριακού

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Χημικοί Τμήμα Χημικών Μηχανικών 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΙΑΣ-ΑΠΛΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ PASW 18 Δρ. Κουνετάς Η Κωνσταντίνος Ακαδημαϊκό Έτος 2011 2012 ΕΠΙΧ

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014 Τμήμα Parlemètre ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014 Τμήμα Parlemètre ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας ΜΟΝΑΔΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) Βρυξέλλες, Νοέμβριος 2013 ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014 Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ IΘΑΚΗΣ 29, 112 57 ΑΘΗΝΑ url: http://www.aueb.gr/statistical-institute ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ & ΕΡΕΥΝΑΣ Ιθάκης 29 Αθήνα 112 57

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ Βρυξελλες, 12-13 ιουνιου 2008 Slovensko predsedstvo EU 2008 Slovenian Presidency

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012.

Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012. Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012. 1 PISA 2012 ΜΕΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ ΧΩΡΩΝ/ΟΙΚΟΝΟΜΙΩΝ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Στις παρακάτω 10 ερωτήσεις, να γράψετε τον αριθμό της κάθε ερώτησης στην εργασία σας και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Η κάθε σωστή απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

«Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα»

«Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα» «Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα» Γκίκας Α. Χαρδούβελης Καθηγητής, Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής Παν. Πειραιώς Οικονομικός Σύμβουλος Ομίλου Eurobank

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 6. Πιθανότητες

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 6. Πιθανότητες ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr Εισαγωγή Έρευνα Stedima: Ισότητα και Ισορροπία στην εργασιακή και προσωπική ζωή των ανωτάτων στελεχών Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά Το Βήµα 13/01/2002 Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά * Η γήρανση του πληθυσµού και οι αλλαγές στην αγορά εργασίας αποθαρρύνουν τους νέους για τη δηµιουργία οικογένειας Της ΜΑΡΙΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Η ηρωίδα στην

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία. Η στάση των Ελλήνων καταναλωτών έναντι των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας και των σούπερ μάρκετ

Πτυχιακή Εργασία. Η στάση των Ελλήνων καταναλωτών έναντι των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας και των σούπερ μάρκετ Πτυχιακή Εργασία Η στάση των Ελλήνων καταναλωτών έναντι των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας και των σούπερ μάρκετ Σπουδαστής: Καραλάγας Γεώργιος Εισηγητής: Ντάνος Αναστάσιος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Τ.Ε.Ι

Διαβάστε περισσότερα

Advanced Subsidiary. Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο. Κατανόηση

Advanced Subsidiary. Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο. Κατανόηση Advanced Subsidiary Advanced GCE Survival Δεξιότητες Α Β Γ Δ Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση κειμένων σε προεπιλεγμένα θέματα/κείμενα Functional Operational

Διαβάστε περισσότερα

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές.

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2011-2012 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Βασίλης Θ. Ράπανος Η εξέταση

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για την ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα

Έρευνα για την ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Έρευνα για την ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα 2012 Διατήρησε τη θερμοκρασία της κρεβατοκάμαρας στους 18 ο C Διατήρησε τη θερμοκρασία των υπόλοιπων χώρων

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής Είναι το πρώτο κεφάλαιο που εξετάζει τα οικονομικά φαινόμενα από μια διαφορετική οπτική, τη μακροοικονομική, και προσεγγίζει

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ B ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 19 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Σκιαδάς Γιώργος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Αδάμ Βρεχόπουλος

Ονοματεπώνυμο: Σκιαδάς Γιώργος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Αδάμ Βρεχόπουλος Συμπεριφορά Καταναλωτή στο Online Gambling: Αξιολόγηση Παρεχομένων Υπηρεσιών και Αναδυόμενες Τάσεις Ονοματεπώνυμο: Σκιαδάς Γιώργος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Αδάμ Βρεχόπουλος Δεκέμβριος 2012 Στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα με θέμα: «Η SWOT ανάλυση ως βασική λειτουργία του προγραμματισμού του τουριστικού μάρκετινγκ. Μελέτη περίπτωσης: Σκιάθος».

Έρευνα με θέμα: «Η SWOT ανάλυση ως βασική λειτουργία του προγραμματισμού του τουριστικού μάρκετινγκ. Μελέτη περίπτωσης: Σκιάθος». Έρευνα με θέμα: «Η SWOT ανάλυση ως βασική λειτουργία του προγραμματισμού του τουριστικού μάρκετινγκ. Μελέτη περίπτωσης: Σκιάθος». Το ερωτηματολόγιο έχει συνταχθεί στα πλαίσια πτυχιακής εργασίας του τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Δέσμευση και η επίδρασή της στην εργασιακή ικανοποίηση των υπαλλήλων της Ανώτατης Τεχνολογικής Εκπαίδευσης. Ανδρουλακάκη Αικατερίνη

Οργανωσιακή Δέσμευση και η επίδρασή της στην εργασιακή ικανοποίηση των υπαλλήλων της Ανώτατης Τεχνολογικής Εκπαίδευσης. Ανδρουλακάκη Αικατερίνη Π.Μ.Σ. ΔΙΕΘΝΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Οργανωσιακή Δέσμευση και η επίδρασή της στην εργασιακή ικανοποίηση των υπαλλήλων της Ανώτατης Τεχνολογικής Εκπαίδευσης Ανδρουλακάκη Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΑΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΑΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΑΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Γκιπάλη Δώρα, A.M. 7795 Καρρά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Τριμηνιαία Έρευνα Α Τρίμηνο 2012 Αθήνα, Απρίλιος 2012 2 Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Α Τρίμηνο 2012 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μικροοικονομική. Ενότητα 2:Οικονομική σκέψη Καραμάνης Κωνσταντίνος

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μικροοικονομική. Ενότητα 2:Οικονομική σκέψη Καραμάνης Κωνσταντίνος Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Μικροοικονομική Ενότητα 2:Οικονομική σκέψη Καραμάνης Κωνσταντίνος 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Λογιστικής και χρηματοοικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (3) Τα μέτρα που προβλέπονται από τον παρόντα κανονισμό

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (3) Τα μέτρα που προβλέπονται από τον παρόντα κανονισμό L 298/29 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1982/2003 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 21ης Οκτωβρίου 2003 για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1177/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις κοινοτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής 1. Το ερευνητικό αντικείμενο της αθλητικής ψυχολογίας έχει (α) ψυχοφυσιολογική κατεύθυνση (β) γνωστικο-συμπεριφορική κατεύθυνση (γ) κοινωνικο-ψυχολογική

Διαβάστε περισσότερα

Επιδράσεις εκροών ΑΞΕ στις χώρες προέλευσης 1

Επιδράσεις εκροών ΑΞΕ στις χώρες προέλευσης 1 Copyright 2014 Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής & Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ) Λεωφ. Βασιλ. Σοφίας 49, 106 76 Αθήνα Τηλ.: +30 210 7257 110 Fax: +30 210 7257 114 www.eliamep.gr eliamep@eliamep.gr ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σηµαντικά σηµεία της τεκµηρίωσης και αξιολόγησης των προγραµµάτων εργασίας µε άντρες δράστες ενδοοικογενειακής βίας

Σηµαντικά σηµεία της τεκµηρίωσης και αξιολόγησης των προγραµµάτων εργασίας µε άντρες δράστες ενδοοικογενειακής βίας WWP Work with Perpetrators of Domestic Violence in Europe Daphne II Project 2006-2008 1 Σηµαντικά σηµεία της τεκµηρίωσης και αξιολόγησης των προγραµµάτων εργασίας µε άντρες δράστες ενδοοικογενειακής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτορική Διατριβή

Διδακτορική Διατριβή Διδακτορική Διατριβή Ένας μοναχικός δρόμος με διεξόδους; Τόνια Αράχωβα, Υποψήφια Διδάκτωρ, tonia@idkaramanlis.gr Γκέλη Μανούσου, Υποψήφια Διδάκτωρ manousou@eap.gr Τόνια Χαρτοφύλακα, Υποψήφια Διδάκτωρ tonia@eap.gr

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Αγιοργιωτάκης Μαθηματικός στο Σ.Δ.Ε. Αλεξανδρούπολης Παρουσίαση Σχολικό έτος 2004-2005

Γιάννης Αγιοργιωτάκης Μαθηματικός στο Σ.Δ.Ε. Αλεξανδρούπολης Παρουσίαση Σχολικό έτος 2004-2005 Γιάννης Αγιοργιωτάκης Μαθηματικός στο Σ.Δ.Ε. Αλεξανδρούπολης Παρουσίαση Σχολικό έτος 24-25 Τίτλος Τα ποσοστά στην Εφορία (Μια πρόταση διδασκαλίας των ποσοστών στo Σ.Δ.Ε.) Σκοποί και Στόχοι 1. Να εξοικειωθούν

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Καλών Τεχνών Τμήματα Εικαστικών & Εφαρμοσμένων Τεχνών, Θεάτρου, Μουσικών Σπουδών 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕ ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΜΙΚΡΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ;

ΣΕ ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΜΙΚΡΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ; ΜΙΚΡΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ & ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕ ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΜΙΚΡΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ; Βοηθούν στη διαφοροποίηση της οικονομικής βάσης της χώρας Βοηθούν στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και στον περιορισμό της

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΤΗΣΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΙΣΣΟΡΟΠΙΑ ΑΓΟΡΑΣ

ΖΗΤΗΣΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΙΣΣΟΡΟΠΙΑ ΑΓΟΡΑΣ 1 ΚΦΑΛΑΙΟ 6 ΖΗΤΗΣΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΙΣΣΟΡΟΠΙΑ ΑΓΟΡΑΣ Οι καµπύλες ζήτησης και προσφοράς είναι αναγκαίες για να προσδιορίσουν την τιµή στην αγορά. Η εξοµοίωσή τους καθορίζει την τιµή και τη ποσότητα ισορροπίας,

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για τις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις στην Ελλάδα

Έρευνα για τις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις στην Ελλάδα ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Έρευνα για τις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις στην Ελλάδα Κ Ο Ι Ν Η Γ Ν Ω Μ Η Ε Π Ι Χ Ε Ι Ρ Η Σ Ε Ι Σ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Η ελαστικότητα ζήτησης για το αγαθό "Κ" είναι ίση με 2. Αυτό σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ

Διαβάστε περισσότερα

Η σύγχρονη ελληνική επιχείρηση

Η σύγχρονη ελληνική επιχείρηση Κεφάλαιο Η σύγχρονη ελληνική επιχείρηση Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Θα ήταν μεγάλη παράλειψη να αναλυθεί η επιστήμη της Οργάνωσης και Διοίκησης χωρίς προηγουμένως να προσδιοριστεί το πεδίο δράσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Ατομικό Ερωτηματολόγιο

ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Ατομικό Ερωτηματολόγιο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ KAI ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis)

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχοντας παρουσιάσει τις βασικές έννοιες των ελέγχων υποθέσεων, θα ήταν, ίσως, χρήσιμο να αναφερθούμε σε μια άλλη περιοχή στατιστικής συμπερασματολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΜΣ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/11/2008 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΓΑΖΩΝΑΣ ΘΩΜΑΣ / ΜΟΥΤΖΟΥΡΗ ΕΛΕΝΗ Α.Μ: 1207Μ065

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑΡΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ (Χωροτάκτης Μηχανικός και Περιφερειολόγος) Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΡΟΜ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΑΡΙΣΑΣ

ΣΩΜΑΡΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ (Χωροτάκτης Μηχανικός και Περιφερειολόγος) Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΡΟΜ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΑΡΙΣΑΣ 1 ΣΩΜΑΡΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ (Χωροτάκτης Μηχανικός και Περιφερειολόγος) ΕΡΕΥΝΑ Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΡΟΜ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΑΡΙΣΑΣ Αυτό το άρθρο σκοπό έχει, να προβάλει τα προβλήματα, τις καταστάσεις και τις

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Προφίλ του δείγματος

Εισαγωγή. Προφίλ του δείγματος ΕΡΕΥΝΑ Stedima: ΤΟ COACHING ΣΕ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος Αναστασία Μπαλάρη, Ανάλυση στοιχείων & Επεξεργασία ερωτηματολογίου Εισαγωγή Η Stedima παρουσιάζει παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή Διατριβή Το εργασιακό άγχος των κοινωνικών λειτουργών και η σχέση του με την εργασιακή δέσμευση και τη συναισθηματική νοημοσύνη

Μεταπτυχιακή Διατριβή Το εργασιακό άγχος των κοινωνικών λειτουργών και η σχέση του με την εργασιακή δέσμευση και τη συναισθηματική νοημοσύνη Μεταπτυχιακή Διατριβή Το εργασιακό άγχος των κοινωνικών λειτουργών και η σχέση του με την εργασιακή δέσμευση και τη συναισθηματική νοημοσύνη Επιμέλεια : Αγαγιώτου Σμαρώ Επιβλέποντες καθηγητές : Μ. Πλατσίδου

Διαβάστε περισσότερα

Χτίσιμο της Εταιρικής Εικόνας μέσω Ολοκληρωμένων Επικοινωνιών Μάρκετινγκ στο Διαδίκτυο

Χτίσιμο της Εταιρικής Εικόνας μέσω Ολοκληρωμένων Επικοινωνιών Μάρκετινγκ στο Διαδίκτυο Χτίσιμο της Εταιρικής Εικόνας μέσω Ολοκληρωμένων Επικοινωνιών Μάρκετινγκ στο Διαδίκτυο Ονοματεπώνυμο: Ευελπίδου Μαριάννα-Γεωργία Σειρά: 11 Επιβλέπων Καθηγητής: Βρεχόπουλος Αδάμ ΣΤΟΧΟΙ ΕΡΕΥΝΑΣ Το διαδίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Εξεταστική περίοδος Φεβρουαρίου Η εξέταση αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη Θέμα Σωματική Υγιεινή και Παιδική Ανάπτυξη Περιεχόμενα 1) Εισαγωγή 2) Εργασίες: Άθληση Ανθρώπων (Αναστάσιος Ανδρέου) Σωστή Διατροφή (Σωτήρης Δημακάκος Και Μανόλης Γιορταμάκης) Σχέση Σωματικής υγιεινής

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 129 133, έκδοση 2014 : σελίδες 124 129 ) 3.3.2 Παρακίνηση 3.3.2.1 Βασικές έννοιες Η υλοποίηση του έργου και η επίτευξη των στόχων στις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανοκίνητος αθλητισμός και τεχνολογία βελτίωσης των μέσων αγώνων και ρεκόρ

Μηχανοκίνητος αθλητισμός και τεχνολογία βελτίωσης των μέσων αγώνων και ρεκόρ Μηχανοκίνητος αθλητισμός και τεχνολογία βελτίωσης των μέσων αγώνων και ρεκόρ Κριτήρια επιλογής θέματος 1. Ενδιαφέρον 2. Διασκεδαστικό 3. Γνώσεις πάνω στο θέμα 4. Συναρπαστικό 5. Επίκαιρο Παρουσίαση του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Κάθε οικονομία παράγει πάντοτε τους συνδυασμούς των προϊόντων που βρίσκονται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Κάθε οικονομία παράγει πάντοτε τους συνδυασμούς των προϊόντων που βρίσκονται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων. ΟΜΑΔΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1 μέχρι και Α.5 να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την ένδειξη: Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή ή Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη. Α.1.

Διαβάστε περισσότερα

Η ποιότητα ζωής στη Λάρισα σήμερα

Η ποιότητα ζωής στη Λάρισα σήμερα Η ποιότητα ζωής στη Λάρισα σήμερα Μάιος 2008 PI0823 / Διάγραμμα 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: ΑΝΑΘΕΣΗ: ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΠΕΡΙΟΧΗ: ΔΕΙΓΜΑ: ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ: ΤΥΠΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία Partnership: AIAS Bol1gna onlus (I) Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΑΥΤΟΒΟΗΘΕΙΑΣ Με τη χρηματοδότηση του Υπουργείου Υγείας. Πρόγραμμα εξειδίκευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΑΥΤΟΒΟΗΘΕΙΑΣ Με τη χρηματοδότηση του Υπουργείου Υγείας. Πρόγραμμα εξειδίκευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων Πρόγραμμα εξειδίκευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων Εισαγωγικά Το Πρόγραμμα Προαγωγής Αυτοβοήθειας οργανώνει για το ακαδημαϊκό έτος 2013 2014 ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων. Το εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεωμένο Ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την Eκπαίδευση Eνηλίκων 2012-14

Ανανεωμένο Ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την Eκπαίδευση Eνηλίκων 2012-14 Ανανεωμένο Ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την Eκπαίδευση Eνηλίκων 2012-14 (A renewed European agenda for adult learning 2012-14) Μαθαίνω για καλύτερη ζωή και καλύτερες ευκαιρίες απασχόλησης Ανανεωμένο Ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση H Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας ευχαριστεί την PH EUROPE για την συνδρομή της στην δημιουργία αυτού του εργαλείου Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας - HPH Δερβενακίων 11β

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ: Η περίπτωση της Κύπρου

Η ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ: Η περίπτωση της Κύπρου Επιθ. Κοιν. Ερευνών, 88, 1995, 85-99 Εύρος I. Αημητριάδης* Η ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ: Η περίπτωση της Κύπρου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εξασφάλιση βασικών αναγκών στη λιγότερο εύπορη μερίδα του πληθυσμού αποτελεί μία από

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα.

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Η εξέταση αποτελείται από δύο

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα λαμβάνουν τη βέλτιστη δυνατή περίθαλψη σε ολόκληρη την Ευρώπη: συστάσεις του EUMUSC.NET Σε συνεργασία με τον EULAR

Διαβάστε περισσότερα