ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΑΝΟΔΟΜΗΜΕΝΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΒΙΟΜΟΡΙΩΝ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΑΝΟΔΟΜΗΜΕΝΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΒΙΟΜΟΡΙΩΝ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ"

Transcript

1 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΑΝΟΔΟΜΗΜΕΝΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΒΙΟΜΟΡΙΩΝ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΒΛΕΝΝΩΔΩΝ ΜΕΜΒΡΑΝΩΝ Ο. Καμμώνα 2, Κ. Καρύδη 2, Θ. Καραμανίδου 1, Ε. Σαμαρίδου 1, Β. Μπουργάνης 1, Κ. Κυπαρισσίδης 1,2 1 Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 2 Ινστιτούτο Χημικών Διεργασιών & Ενεργειακών Πόρων, ΕΚΕΤΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία περιγράφεται η σύνθεση νανοφορέων με «ολισθηρή» επιφάνεια (π.χ., νανοσωματιδίων πολύ(γαλακτικού-γλυκολικού) οξέος - πολυαιθυλενογλυκόλης (PLGA-PEG), συμπλόκων πολυακρυλικού οξέος - πολυλυσίνης (PAA/PLL) και πολυακρυλικού οξέος - πολυαργινίνης (PAA/PArg)) καθώς και διαφόρων τύπων λιποσωμάτων που φέρουν το βλεννολυτικό παράγοντα 4-μερκαπτοβενζοϊκό οξύ (4MBA)). Νανοσωματίδια PLGA-PEG με επιφανειακή διάταξη PEG τύπου «βούρτσας» ή «πυκνής βούρτσας» παρασκευάστηκαν επιτυχώς μεταβάλλοντας το μοριακό βάρος (MW) της PEG (π.χ., 2, 5 kda). Τα νανοσωματίδια PLGA-PEG παρουσίασαν αυξημένη διάχυση σε βλέννα που έχει εξαχθεί από εντερικό βλεννογόνο χοίρου σε σύγκριση με νανοσωματίδια PLGA. Από τα νανοσωματίδια PLGA-PEG, εκείνα που είχαν διάταξη PEG τύπου «πυκνής βούρτσας» (PEG MW = 5 kda) εμφάνισαν το υψηλότερο ποσοστό διαπερατότητας. Παράλληλα, το μέσο μέγεθος και το επιφανειακό φορτίο των συμπλόκων πολυηλεκτρολυτών (PECs) κατέστη δυνατό να ρυθμιστεί αποτελεσματικά, μεταβάλλοντας το λόγο φορτίου PAA/πολυκατιόντος, οδηγώντας έτσι στη σύνθεση ουδέτερων καθώς και θετικά ή αρνητικά φορτισμένων PECs. Tα αρνητικά φορτισμένα PECs παρουσίασαν την υψηλότερη διάχυση στη βλέννα, ακολουθούμενα από τα ουδέτερα και τα θετικά φορτισμένα. Τέλος, επετεύχθη ο εγκλεισμός του 4MBA σε ποσοστά μέχρι wt% στα λιποσώματα, μεταβάλλοντας την αρχική συγκέντρωση του βλεννολυτικού παράγοντα. Ο εγκλεισμός του 4MBA στα λιποσώματα επέτρεψε την ελεγχόμενη αποδέσμευσή του (π.χ., αποδέσμευση του 3 wt% του 4MBA σε 45 min). Τα λιποσώματα που έφεραν 4MBA εμφάνισαν υψηλή ικανότητα διάχυσης στη βλέννα, η οποία βρέθηκε να εξαρτάται από τη σύσταση της φωσφολιπιδικής διπλοστοιβάδας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η χορήγηση βιομορίων μέσω βλεννωδών μεμβρανών αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες ερευνητικές προκλήσεις στον τομέα της μεταφοράς φαρμάκων καθώς τα βιομόρια είναι διαβόητα για τη χημική και βιολογική τους αστάθεια. Μέχρι σήμερα έχουν αναπτυχθεί διάφορα συστήματα μεταφοράς βιομορίων μέσω βλεννωδών μεμβρανών, από τα οποία όμως κανένα δεν εμφανίζει την ικανότητα να διαπερνά τη βλέννα σε ικανοποιητικό βαθμό. Ωστόσο, η χρήση νανοφορέων για τη χορήγηση βιομορίων μέσω του βλεννογόνου (π.χ., εντερικού, οφθαλμικού, ρινικού, κολπικού, πνευμονικού, κλπ) έχει νόημα μόνο εάν οι φορείς αυτοί μπορούν να διαπερνούν επιτυχώς τη βλέννα που αποτελεί και το πρώτο εμπόδιο που συναντούν. Μικρά μόρια μπορούν εύκολα να μετακινηθούν στο τρισδιάστατο δίκτυο των γλυκοπρωτεϊνών της βλέννας που καλύπτει τα επιθηλιακά κύτταρα, ενώ αντίθετα το δίκτυο αυτό είναι σχεδόν αδιαπέραστο για μακρομόρια και νανοσωματίδια. Οι συνήθεις τεχνολογίες για διάβαση της βλέννας οδηγούν σε διάρρηξη του συνολικού βλεννώδους ιστού κάτι το οποίο είναι ανεπιθύμητο από τοξικολογικής άποψης. Για το λόγο αυτό κρίνεται απαραίτητη η ανάπτυξη στρατηγικών που επικεντρώνονται στην τοπική και επιλεκτική διάρρηξη της βλέννας (π.χ., ανάπτυξη νανοσωματιδίων με «ολισθηρή» επιφάνεια, ελεγχόμενη αποδέσμευση βλεννολυτικών παραγόντων, κλπ) για την αποτελεσματική χορήγηση βιομορίων μέσω βλεννωδών μεμβρανών. Στην παρούσα μελέτη αναπτύχθηκαν διάφοροι τύποι νανοφορέων με ικανότητα να διαπερνούν τη βλέννα με βάση τις παραπάνω στρατηγικές. Πιο συγκεκριμένα παρασκευάστηκαν νανοφορείς με «ολισθηρή» επιφάνεια (π.χ., νανοσωματίδια PLGA-PEG και σύμπλοκα PAA/PLL, PAA/PArg). Σχετικά με τον εγκλεισμό βλεννολυτικών παραγόντων σε νανοφορείς, παρασκευάστηκαν λιποσώματα με διαφορετική σύσταση λιπιδίων (π.χ., 1,2-διπαλμιτοϋλ-sn-γλυκερο-3-φωσφατιδυλοχολίνη (DPPC), άλας νατρίου της 1,2-διμυριστοϋλ-snγλυκερο-3-φωσφο-rac-(1-γλυκερόλης) (DMPG), διδεκυλοδιμεθυλο βρωμιούχο αμμώνιο (DDAB), χοληστερόλη (CHOL), (1,2-διστεαροϋλ-sn-γλυκερο-3-φωσφοαιθανολαµίνη-Ν-φολικού(πολυαιθυλενογλυκόλη)-μαλεϊμίδιο (DSPE-PEG2 Maleimide)) που φέρουν το βλεννολυτικό παράγοντα 4-MBA. Τα νανοσωματίδια PLGA-PEG παρασκευάστηκαν με τη μέθοδο του διπλού γαλακτώματος κατόπιν της σύνθεσης συμπολυμερών PLGA-PEG μέσω αντίδρασης καρβοδιιμιδίου μεταξύ του PLGA (π.χ., RG52H, RG752H) και διαφόρων τύπων PEG (NH 2 - PEG-NH 2 (MW 3kDa), CH 3 O-PEG-NH 2 (MW 2 και 5 kda). Η επίδραση των τύπων PLGA (75:25, 5:5) και PEG (MW, λειτουργικές ομάδες) στην απόδοση της σύζευξης του PEG καθώς και στις ιδιότητες των παραγόμενων νανοσωματιδίων (π.χ., μέσο μέγεθος, ικανότητα διάχυσης στη βλέννα) μελετήθηκε πειραματικά.

2 Τα σύμπλοκα πολυηλεκτρολυτών (π.χ., PAA/PLL, PAA/PArg) συντέθηκαν με τη μέθοδο της ιοντικής συμπλοκοποίησης και μελετήθηκε η επίδραση διαφόρων παραμέτρων της διεργασίας (π.χ., λόγος φορτίου PAA/πολυκατιόντος, συγκέντρωση πολυηλεκτρολύτη) στο μέσο μέγεθος και στο ζ δυναμικό των παραγόμενων συμπλόκων καθώς και στην ικανότητά τους να διαπερνούν τη βλέννα. Τα λιποσώματα που φέρουν 4-MBA παρασκευάστηκαν με τη μέθοδο της ενυδάτωσης λεπτού υμενίου και μελετήθηκε η επίδραση της σύστασής τους στις ιδιότητές τους (π.χ., μέσο μέγεθος, απόδοση εγκλεισμού του βλεννολυτικού παράγοντα, αποδέσμευση του 4-MBA, ικανότητά τους να διαπερνούν τη βλέννα). Η δυνατότητα των διαφόρων τύπων νανοσωματιδίων να διαχέονται στη βλέννα μελετήθηκε πειραματικά σε βλέννα που έχει εξαχθεί από εντερικό βλεννογόνο χοίρου. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Νανοσωματίδια PLGA-PEG Τα νανοσωματίδια PLGA-PEG παρασκευάστηκαν με τη μέθοδο του διπλού γαλακτώματος [1] κατόπιν της σύνθεσης συμπολυμερών PLGA-PEG μέσω αντίδρασης καρβοδιιμιδίου [2,3] μεταξύ του PLGA (π.χ., RG52H, RG752H) και διαφόρων τύπων PEG (NH 2 -PEG-NH 2 (MW 3kDa), CH 3 O-PEG-NH 2 (MW 2 και 5 kda). Η σύσταση των συμπολυμερών PLGA-PEG μελετήθηκε με 1 H-NMR (Πίνακας 1). Η μέση διάμετρος των νανοσωματιδίων προσδιορίστηκε με δυναμική σκέδαση του φωτός και το ζ δυναμικό τους από μετρήσεις ηλεκτροφόρησης σε υδατικά διαλύματα (Malvern Nano ZS9, United Kingdom). Τέλος, η πυκνότητα του PEG στην επιφάνεια των νανοσωματιδίων υπολογίστηκε με βάση τις εξισώσεις [1-4], όπου R F είναι η ακτίνα Flory της αλυσίδας PEG, D είναι η απόσταση μεταξύ των αλυσίδων PEG [4], A είναι η επιφάνεια που καταλαμβάνει κάθε αλυσίδα PEG [5] και L είναι ο λόγος μήκους/πάχους του στρώματος PEG [4]: R F = αn 3/5 (1) όπου α είναι το μήκος του μονομερούς και N είναι ο αριθμός των μονομερών ανά αλυσίδα πολυμερούς D = 2 (A/π) 1/2 (2) A = 6M PEG /dn A fρ (3) όπου M PEG είναι το μοριακό βάρος των αλυσίδων PEG, d είναι η μέση διάμετρος των νανοσωματιδίων, N A είναι ο αριθμός Avogadro, f είναι το κλάσμα μάζας της PEG στα νανοσωματίδια PLGA-PEG και ρ είναι η πυκνότητα των νανοσωματιδίων. L = Nα 5/3 / D 2/3 (4) Όπως μπορεί να παρατηρηθεί στον Πίνακα 1, η αύξηση του αρχικού λόγου γραμμομορίων PEG:PLGA οδήγησε σε αύξηση του τελικού λόγου γραμμομορίων PEG:PLGA (δηλαδή του λόγου γραμμομορίων PEG:PLGA στο συντιθέμενο συμπολυμερές όπως υπολογίστηκε από 1 H-NMR). Επιπλέον μπορεί να παρατηρηθεί ότι για τον ίδιο αρχικό λόγο γραμμομορίων PEG:PLGA επετεύχθησαν υψηλότεροι τελικοί λόγοι γραμμομορίων όταν χρησιμοποιήθηκε η NH 2 -PEG-NH 2 σε σχέση με την CH 3 O-PEG-NH 2, ανεξάρτητα από τον τύπο του PLGA που χρησιμοποιήθηκε (π.χ., RG52H, RG752H). Πίνακας 1. Ιδιότητες των συντιθέμενων συμπολυμερών PLGA-PEG. PLGA Τύπος PEG Αρχικός Λόγος Γραμμομορίων PEG:PLGA Τελικός Λόγος Γραμμομορίων PEG:PLGA RG52H NH 2 -PEG3-NH RG52H NH 2 -PEG3-NH RG52H NH 2 -PEG3-NH RG752H NH 2 -PEG3-NH RG752H NH 2 -PEG3-NH RG52H CH 3 O-PEG2-NH RG52H CH 3 O-PEG2-NH RG52H CH 3 O-PEG2-NH RG752H CH 3 O-PEG2-NH RG752H CH 3 O-PEG2-NH RG52H CH 3 O-PEG5-NH RG752H CH 3 O-PEG5-NH

3 Αυτό μπορεί να αποδοθεί στο γεγονός ότι και οι δύο αμινομάδες της PEG αντέδρασαν με τα καρβοξύλια του PLGA, καθώς αυτές οι δύο αμινομάδες έχουν παρόμοια δραστικότητα. Από την άλλη πλευρά, ο τύπος του PLGA και το μοριακό βάρος της CH 3 O-PEG-NH 2 δε φάνηκε να έχουν σημαντική επίδραση στο λόγο γραμμομορίων PEG:PLGA του συντιθέμενου συμπολυμερούς καθώς δε σχετίζονταν άμεσα με τον αριθμό των δραστικών θέσεων (δηλαδή τον αριθμό των ελεύθερων καρβοξυλομάδων του PLGA και των αμινομάδων της PEG). Τα νανοσωματίδια που παρασκευάστηκαν από τα συντιθέμενα συμπολυμερή PLGA-PEG είχαν μέση διάμετρο nm και αρνητικό ζ δυναμικό (-7.7 εώς -8.8 mv) (Πίνακας 2). Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να σημειωθεί ότι μόνο τα συμπολυμερή PLGA-PEG που συντέθηκαν με χρήση της CH 3 O-PEG-NH 2 επιλέχθηκαν για την παρασκευή των νανοσωματιδίων, καθως τα NPs που παρασκευάστηκαν από συμπολυμερή PLGA-PEG με βάση το NH 2 -PEG-NH 2 παρουσίασαν συσσωμάτωση κατά τη διεργασία καθαρισμού τους. Πίνακας 2. Ιδιότητες νανοσωματιδίων PLGA-PEG (λόγος γραμμομορίων PEG:PLGA=1:1) και PLGA. Συμπολυμερές Μέσο Μέγεθος (nm) ζ Δυναμικό (mv) RG52H-PEG ±29-7.7±1.5 RG52H-PEG5 36.6±25-8.8±2.8 RG752H-PEG ± ±.96 RG752H-PEG ± ±1.9 RG52H 295.4± ±.1 RG752H 32.1± ±1.6 Στον Πίνακα 2 παρουσιάζονται τα χαρακτηριστικά των νανοσωματιδίων PLGA-PEG σε σύγκριση με εκείνα των νανοσωματιδίων PLGA. Το αρνητικό ζ δυναμικό των νανοσωματιδίων PLGA (π.χ., εως -22 mv) οφείλεται στα ελεύθερα καρβοξύλια που βρίσκονται στην επιφάνεια των νανοσωματιδίων PLGA, τα οποία είναι αρνητικά φορτισμένα σε φυσιολογικό ph. Στην περίπτωση των νανοσωματιδίων PLGA-PEG, το PLGA συζεύχθηκε επιτυχώς με την CH 3 O-PEG-NH 2, οδηγώντας στη μερική εξουδετέρωση των ελεύθερων ανιονικών καρβοξυλίων που βρίσκονται στην επιφάνεια των νανοσωματιδίων και κατά συνέπεια στη μείωση των απόλυτων τιμών ζ δυναμικού των νανοσωματιδίων PLGA-PEG (π.χ., -7.7 εως -8.8 mv). Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα νανοσωματίδια PLGA-PEG είχαν αρνητικότερο φορτίο από -1 mv, το οποίο σε συνδυασμό με το MW της PEG (π.χ., 5 kda) ελαχιστοποιεί τις αλληλεπιδράσεις με τη βλέννα [6]. Στον Πίνακα 3 παρουσιάζονται οι παράμετροι που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό της πυκνότητας της PEG στην επιφάνεια των νανοσωματιδίων PLGA-PEG και η διάταξη της PEG σε αυτή. Σε περιπτώσεις χαμηλής επιφανειακής κάλυψης (D>R F ), οι αλυσίδες της PEG έχουν μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων και βρίσκονται πιο κοντά στην επιφάνεια των νανοσωματιδίων εμφανίζοντας έτσι μία διάταξη τύπου «μανιταριού». Από την άλλη πλευρά, σε περιπτώσεις υψηλής επιφανειακής κάλυψης (η τιμή της D μειώνεται σε αυτή της R F ) η κίνηση των αλυσίδων PEG περιορίζεται σημαντικά και εμφανίζουν μία διάταξη τύπου «βούρτσας». Στις περιπτώσεις που L>2RF, η διάταξη τύπου «βούρτσας» ορίζεται ως διάταξη τύπου «πυκνής βούρτσας». Μία υψηλή επιφανειακή κάλυψη διασφαλίζει την κάλυψη της συνολικής επιφάνειας των νανοσωματιδίων αλλά επιφέρει μείωση της στερεοχημικής παρεμπόδισης, καθώς μειώνεται η κινητικότητα των αλυσίδων της PEG. Όπως μπορεί να παρατηρηθεί από τον Πίνακα 3, τα νανοσωματίδια PLGA-PEG με PEG MW = 5 kda εμφάνισαν διάταξη PEG τύπου «πυκνής βούρτσας», ενώ εκείνα με PEG MW = 2 kda εμφάνισαν διάταξη PEG τύπου «βούρτσας». Πίνακας 3. Παράμετροι που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό της πυκνότητας της PEG στα νανοσωματίδια PLGA-PEG και τύπος διάταξης PEG. Συμπολυμερές R F D A L Διάταξη (nm) (nm) (nm 2 ) (nm) RG52H-PEG βούρτσα RG52H-PEG πυκνή βούρτσα RG752H-PEG βούρτσα RG752H-PEG πυκνή βούρτσα Η μελέτη της διάχυσης των νανοσωματιδίων PLGA-PEG στη βλέννα πραγματοποιήθηκε βάσει του πρωτοκόλλου της Friedl και των συνεργατών της [7]. Τα αποτελέσματα της μελέτης διάχυσης των νανοσωματιδίων PLGA-PEG στη βλέννα παρουσιάζονται στο Σχήμα 1 σε σύγκριση με τα αποτελέσματα της διάχυσης των νανοσωματιδίων PLGA. Όπως ήταν αναμενόμενο, τα νανοσωματίδια PLGA-PEG, τα οποία ήταν ειδικά σχεδιασμένα για αποτελεσματική διάχυση μέσα στη βλέννα (π.χ., συνδυασμός PEG MW 5 kda με επιφανειακό φορτίο μεταξύ -1 και -7 mv), εμφάνισαν αυξημένη διάχυση στη βλέννα σε σύγκριση με τα

4 νανοσωματίδια PLGA [6,8]. Επιπλέον, μελετήθηκε η επίδραση του MW της PEG στην ικανότητα των νανοσωματιδίων PLGA-PEG να διαπερνούν τη βλέννα. Παρατηρήθηκε ότι τα νανοσωματίδια PLGA-PEG με PEG MW = 5 kda εμφανίζουν ελαφρώς αυξημένη διαπερατότητα σε σύγκριση με εκείνα με PEG MW = 2 kda. Αυτό θα μπορούσε να αποδοθεί στις διαφορετικές επιφανειακές διατάξεις της PEG που παρατηρήθηκαν για τα διαφορετικά PEG MWs (διάταξη τύπου «βούρτσας» για PEG MW = 2 kda και τύπου «πυκνής βούρτσας» για PEG MW = 5 kda). Τα αποτελέσματα αυτά βρέθηκαν σε συμφωνία με την εργασία του Xu και των συνεργατών του [9] όπου μία επιφανειακή διάταξη PEG τύπου «πυκνής βούρτσας» επιτρέπει τη γρήγορη διάχυση των νανοσωματιδίων μέσα σε υψηλά ιξωδοελαστικές εκκρίσεις ανθρώπινης βλέννας, ελαχιστοποιώντας την προσκόλληση των νανοσωματιδίων στη βλέννα. Σχήμα 1. Μελέτη διάχυσης νανοσωματιδίων PLGA-PEG σε βλέννα που έχει εξαχθεί από εντερικό βλεννογόνο χοίρου. Επώαση των νανοσωματιδίων για 6h στους 37 C. % Permeated NPs PLGA 5:5 PLGA 5:5-PEG2 PLGA 5:5-PEG5 PLGA 75:25 PLGA 75:25-PEG2 PLGA 75:25-PEG t (h) Σύμπλοκα πολυηλεκτρολυτών Διάφοροι τύποι συμπλόκων (π.χ., PAA/PLL, PAA/Parg) παρασκευάστηκαν με ανάμιξη υδατικών διαλυμάτων αντίθετα φορτισμένων πολυηλεκτρολυτών [1]. Η μέση διάμετρος των PECs προσδιορίστηκε με δυναμική σκέδαση του φωτός και το ζ δυναμικό τους από μετρήσεις ηλεκτροφόρησης σε υδατικά διαλύματα (Malvern Nano ZS9, United Kingdom). Τα PECs είχαν μέση διάμετρο ίση με nm και ζ δυναμικό μεταξύ και 32.5 mv. Παρατηρήθηκε ότι η μέση διάμετρος και το ζ δυναμικό των παραγόμενων PECs μπορεί να ρυθμιστεί αποτελεσματικά μεταβάλλοντας το λόγο φορτίου του PAA προς το αντίστοιχο πολυκατιόν. Η επίδραση του λόγου φορτίου του PAA προς το αντίστοιχο πολυκατιόν, στο μέσο μέγεθος και στο ζ δυναμικό των σχηματιζόμενων συμπλόκων PAA/PLL και PAA/Parg, απεικονίζεται στα Σχήματα 2α και 2β αντίστοιχα, για συγκέντρωση PAA (C PAA ) ίση με.1 w/v%. Όπως μπορεί να παρατηρηθεί, μία μείωση στο λόγο φορτίου PAA/πολυκατιόν οδήγησε σε αύξηση του ζ δυναμικού, τόσο για τα σύμπλοκα PAA/PLL όσο και για τα PAA/PArg (Σχήματα 2α και 2β). Αυτό μπορεί να εξηγηθεί ως εξής: η διεργασία ιοντικής συμπλοκοποίησης οδηγεί στο σχηματισμό συμπλόκων με μορφολογία πυρήνα-κελύφους [11]. Πιο συγκεκριμένα, ο σχηματισμός συμπλόκων, παρουσία ενός πολυηλεκτρολύτη υψηλού μοριακού βάρους σε περίσσεια (PAA) και ενός ομόλογου χαμηλού μοριακού βάρους (PLL ή PArg), λαμβάνει χώρα με ιοντική συμπλοκοποίηση κατά την οποία σχηματίζονται ουδέτερα τμήματα, λόγω εξουδετέρωσης των φορτίων τους. Εξαιτίας του ουδέτερου χαρακτήρα τους, τα τμήματα αυτά είναι περισσότερο υδρόφοβα και κατά συνέπεια αποτελούν τον εσωτερικό πυρήνα της νανοδομής, ενώ ο πολυηλεκτρολύτης που βρίσκεται σε περίσσεια σχηματίζει το εξωτερικό κέλυφος, ευνοώντας έτσι τη σταθερότητα του συμπλόκου [12,13]. Βάσει των παραπάνω, για λόγο φορτίου 1 (Σχήματα 2α και 2β), η επιφάνεια των σχηματιζόμενων συμπλόκων καλύπτεται κυρίως από PLL ή PArg (που βρίσκονται σε περίσσεια) και κατά συνέπεια είναι θετικά φορτισμένη. Από την άλλη πλευρά, για λόγο φορτίου >1, η επιφάνεια των συμπλόκων καλύπτεται από PAA (που βρίσκεται σε περίσσεια), οδηγώντας στη δημιουργία συμπλόκων με αρνητικές τιμές ζ δυναμικού (Σχήματα 2α και 2β) [13]. Σχετικά με την επίδραση του λόγου φορτίου PAA/πολυκατιόν στο μέσο μέγεθος των συμπλόκων, η μείωση του λόγου φορτίου οδήγησε στο σχηματισμό μεγαλύτερων PECs (Σχήματα 2α και 2β). Η τάση αυτή μπορεί να αποδοθεί στη σχέση ανάμεσα στο μήκος Debye (i.e., το μήκος πάνω από το οποίο εξουδετερώνονται οι ηλεκτροστατικές αλληλεπιδράσεις των σημείων φόρτισης) και τη συγκέντρωση του πολυηλεκτρολύτη. Καθώς η συγκέντρωση του PAA διατηρήθηκε σταθερή (π.χ., C PAA =.1 w/v%), η μείωση του λόγου φορτίου οφείλονταν στην αύξηση της συγκέντρωσης του πολυκατιόντος. Η τελευταία υποδήλωσε την απελευθέρωση ενός μεγάλου αριθμού αντίθετων ιόντων από τον πολυηλεκτρολύτη, εξαιτίας της διάστασης του (λ.χ., αυξημένη ιονική ισχύς). Αυτό οδήγησε στη μείωση του μήκους Debye και κατά συνέπεια στη μειωμένη ηλεκτροστατική απώθηση μεταξύ των πολυηλεκτρολυτών [14]. To αυξημένο μέσο μέγεθος που παρατηρήθηκε για τα σύμπλοκα PAA/PLL

5 και PAA/PArg για λόγο φορτίου ~ 1 (Σχήματα 2α και 2β) μπορεί να εξηγηθεί από την έλλειψη ηλεκτροστατικών απωθητικών δυνάμεων που οδηγεί σε συσσωμάτωση των PECs [12]. Σχήμα 2. Επίδραση των λόγων φορτίου των PAA/PLL και PAA/PArg στο μέσο μέγεθος και το ζ δυναμικό των PECs (MW PAA = 1 kda, MW PLL = 3-15 kda, MW PArg = 15-7 kda, C PAA =.1 %w/v). 1 7 size z-potential 6 Zeta potential (mv) Zeta potential (mv) PAA/PLL Charge Ratio (α) 4 35 Average size 2 Zeta potential Average Size (nm) Average Size (nm) PAA/PArg Charge Ratio (β) Στο Σχήμα 3 απεικονίζονται τα αποτελέσματα της μελέτης διάχυσης ουδέτερων καθώς και θετικά και αρνητικά φορτισμένων PECs. Τα αρνητικά φορτισμένα PECs βρέθηκαν να εμφανίζουν το υψηλότερο ποσοστό διάχυσης ακολουθούμενα από τα ουδέτερα και τέλος τα θετικά φορτισμένα PECs. Η υψηλή πυκνότητα επιφανειακού φορτίου των PECs δημιουργεί πιθανώς μία υδρόφιλη επιφάνεια, μειώνοντας έτσι τις υδρόφοβες αλληλεπιδράσεις τους με τη βλέννα και κατά συνέπεια διευκολύνοντας τη διάχυσή τους μέσα σε αυτή [15]. Επιπλέον, έχει παρατηρηθεί ότι το αρνητικό φορτίο του PAA είναι ουσιώδες για τη διάχυση στη βλέννα [16] ενώ η PLL έχει βρεθεί να εμφανίζει υψηλότερο ποσοστό διάχυσης σε σύγκριση με άλλα πολυκατιόντα όπως είναι η πολυαιθυλενοϊμίνη (PEI), η χιτοζάνη και η προταμίνη [17]. Λιποσώματα που φέρουν το βλεννολυτικό παράγοντα 4-ΜΒΑ Τα λιποσώματα (π.χ., DPPC-CHOL, DMPC-DMPG-CHOL, DMPC-DMPG-DDAB, DPPC-DSPE-PEG2- CHOL) που φέρουν 4-MBA, παρασκευάστηκαν με τη μέθοδο της ενυδάτωσης λεπτού υμενίου [18]. Η μέση διάμετρος των λιποσωμάτων προσδιορίστηκε με δυναμική σκέδαση του φωτός και το ζ δυναμικό τους από μετρήσεις ηλεκτροφόρησης σε υδατικά διαλύματα (Malvern Nano ZS9, United Kingdom). Προκειμένου να προσδιοριστεί το ποσοστό του 4MBA στα λιποσώματα, το υπολειπόμενο 4MBA διαχωρίστηκε από τα λιποσώματα με φυγοκέντρηση στα 19, rpm για 45 min στους 1 o C (Sorvall Discovery 1SE, Hitachi) και η συγκέντρωση του 4MBA προσδιορίστηκε στο υπερκείμενο με φασματοσκοπία υπεριώδους στα 275 nm (Perkin Elmer UV-Vis Lambda 35 spectrophotometer).

6 Σχήμα 3. Μελέτη διάχυσης PECs (C PAA =.1 w/v %) σε βλέννα που έχει εξαχθεί από εντερικό βλεννογόνο χοίρου. Επώαση των PECs για 6h στους 37 C. % Permeated PECs PAA/PLL charge ratio = 1.77 PAA/PLL charge ratio = 1. PAA/PLL charge ratio = t (h) Τα χαρακτηριστικά των λιποσωμάτων που φέρουν 4MBA συνοψίζονται στον Πίνακα 4. Όπως μπορεί να παρατηρηθεί, τα λιποσώματα έχουν μία μέση διάμετρο nm. Οι παρατηρούμενες διαφορές στη μέση διάμετρο οφείλονται στη χρήση διαφορετικών τύπων λιπιδίων (λ.χ. ουδέτερα, ανιονικά και πεγκυλιωμένα). Όλα τα λιποσώματα που αποτελούνται από πεγκυλιωμένα ή ανιονικά λιπίδια εμφανίζουν μικρότερο μέσο μέγεθος σε σύγκριση με εκείνα που αποτελούνται από ουδέτερα (λ.χ., DPPC-CHOL) εξαιτίας των ισχυρών απωθητικών δυνάμεων ανάμεσα στα φορτισμένα σωματίδια και τη στερεοχημική παρεμπόδιση του ισχυρά ενυδατωμένου PEG [19]. Τα αντίστοιχα ποσοστά και η απόδοση εγκλεισμού του 4MBA παρουσιάζονται επίσης στον Πίνακα 4. Όπως μπορεί να παρατηρηθεί, οι αποδόσεις εγκλεισμού του 4MBA είναι υψηλές (π.χ., wt%) ανεξάρτητα από τη συγκέντρωση των λιπιδίων, υποδεικνύοντας έτσι ότι ο υδρόφοβος βλεννολυτικός παράγοντας εγκλείστηκε επιτυχώς στη λιπιδική διπλοστοιβάδα [2,21]. Η ελάχιστα αυξημένη απόδοση εγκλεισμού που παρατηρήθηκε για τα DMPC-DMPG-DDAB (π.χ., wt%) θα μπορούσε να αποδοθεί σε μία πιθανή ηλεκτροστατική αλληλεπίδραση μεταξύ του αρνητικά φορτισμένου 4MBA και του θετικά φορτισμένου DDAB [22]. Πίνακας 4. Ιδιότητες των λιποσωμάτων που φέρουν 4ΜΒΑ. Λιπόσωμα Μέσο Μέγεθος (nm) Ποσοστό 4MBA (wt%) Απόδοση Εγκλεισμού 4MBA (wt%) DPPC-CHOL 246.3± ± ±5.48 DMPC-DMPG-CHOL 151.4± ± ±2.27 DMPC-DMPG-DDAB 229.5± ± ±1.62 DPPC-DSPE-PEG2-CHOL 187.3± ± ±2.62 Η αποδέσμευση του βλεννολυτικού παράγοντα 4MBA από τα λιποσώματα μελετήθηκε με τη μέθοδο της μεμβράνης διαπίδυσης [23,24]. Οι κατατομές αποδέσμευσης του 4MBA από τα λιποσώματα σε PB (.2 M, ph 6.8) στους 37 o C απεικονίζονται στο Σχήμα 4. Όπως μπορεί να παρατηρηθεί, διαφορετικά ποσοστά 4MBA αποδεσμεύτηκαν από διαφορετικούς τύπους λιποσωμάτων. Πιο συγκεκριμένα, το υψηλότερο ποσοστό 4MBA αποδεσμεύτηκε από τα DMPC-DMPG-CHOL (π.χ., 31.7%). Μικρότερα ποσοστά 4MBA αποδεσμεύτηκαν σε φθίνουσα τάξη από τα DMPC-DMPG-DDAB (π.χ., 29.2%), DPPC-DSPE-PEG2-CHOL (π.χ., 23%) και DPPC-CHOL (π.χ., 13.2%). Τα παραπάνω αποτελέσματα θα μπορούσαν να εξηγηθούν ως εξής: η αποδέσμευση ενός δραστικού συστατικού από τα λιποσώματα εξαρτάται από τη διαπερατότητα της μεμβράνης, η οποία επηρεάζεται από τη ρευστότητα της λιπιδικής διπλοστοιβάδας, δηλαδή τη σχετική κινητικότητα του κάθε ξεχωριστού μορίου λιπιδίου στη διπλοστοιβάδα, και επομένως από τη σύσταση της μεμβράνης [25]. Η κινητικότητα των λιπιδίων επηρεάζεται σημαντικά από τη θερμοκρασία. Εάν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος (T) είναι χαμηλότερη από τη θερμοκρασία μετάβασης φάσης (T m ) του κύριου λιπιδίου, τα λιπίδια διατάσσονται σε μορφή οργανωμένης γέλης, οπότε τα λιποσώματα παρουσιάζουν αυξημένη σταθερότητα και κατ επέκταση περιορισμένη αποδέσμευση του δραστικού συστατικού, ενώ αν T>T m, τα λιπίδια εμφανίζουν υγρή- κρυσταλλική δομή και τα λιποσώματα επιτρέπουν μία πιο γρήγορη αποδέσμευση του εγκλεισμένου μορίου [26,27]. Η συμπεριφορά αυτή παρατηρείται στο Σχήμα 4, καθώς T m,dppc > T m,dmpc =T m,dmpg > T m,ddab. Τα πειραματικά ευρήματα της παρούσας εργασίας βρέθηκαν σε συμφωνία με δημοσιευμένα αποτελέσματα που δείχνουν μείωση της σταθερότητας της μεμβράνης με αντικατάσταση του DPPC με DMPC [27].

7 Επιπλέον, όπως μπορεί να παρατηρηθεί στο Σχήμα 4, η κατατομή αποδέσμευσης του 4MBA χαρακτηρίζεται σε κάθε περίπτωση, από συνεχή αποδέσμευση του 4MBA για μία χρονική περίοδο περίπου 45 λεπτών. `Επειτα από αυτή τη χρονική στιγμή, η αποδέσμευση του 4MBA σχηματίζει πλατώ, υποδηλώνοντας ότι ένα μεγάλο ποσοστό του βλεννολυτικού παράγοντα, που μεταβάλλεται από 68% (DMPC-DMPG-CHOL) εώς 87% (DPPC-CHOL) δεν αποδεσμεύεται από τα λιποσώματα και παραμένει συνδεδεμένο με τη λιπιδική διπλοστοιβάδα. Αυτό θα μπορούσε να αποδοθεί στην υδρόφοβη φύση του 4MBA που ευνοεί τον εγκλεισμό του στη μεμβράνη των λιποσωμάτων και στο αυξημένο ποσοστό χοληστερόλης (DPPC-CHOL) το οποίο επηρεάζει επίσης το μικροϊξώδες των διπλοστοιβάδων και την αποδέσμευση των εγκλεισμένων μορίων [28]. Σχήμα 4. Κατατομές αποδέσμευσης του βλεννολυτικού παράγοντα 4MBA από λιποσώματα σε PB (.2M, ph 6.8) στους 37 o C. 4MBA released (%) DPPC-CHOL DMPC-DMPG-CHOL DMPC-DMPG-DDAB DPPC-DSPE-PEG2-CHOL t (min) Τα αποτελέσματα της διάχυσης των διαφόρων τύπων λιποσωμάτων, που περιέχουν ίδια ποσότητα 4MBA (π.χ., ~18wt%), στη βλέννα, απεικονίζονται στο Σχήμα 5. Όπως μπορεί να παρατηρηθεί, τα λιποσώματα DMPC- DMPG-CHOL εμφάνισαν αυξημένη διαπερατότητα σε σχέση με τους άλλους τρεις τύπους λιποσωμάτων, ακολουθούμενα από τα DMPC-DMPG-DDAB. Αυτό θα μπορούσε να αποδοθεί στις διαφορετικές ποσότητες 4MBA που απελευθερώνονται από τους διάφορους τύπους λιποσωμάτων (π.χ., >3% 4MBA απελευθερώθηκε από τα DMPC-DMPG-CHOL σε σύγκριση με ένα ποσοστό 4MBA <1% που απελευθερώθηκε από τα DPPC- CHOL, Σχήμα 5) καθώς και σε πιθανές αλληλεπιδράσεις των φωσφολιπιδίων με τη βλέννα. Οι αλληλεπιδράσεις των λιποσωμάτων με τη βλέννα εξαρτώνται από τους τύπους των φωσφολιπιδίων που αποτελούν τα λιποσώματα και από τη γραμμομοριακή τους σύσταση. Σχήμα 5. Μελέτη διάχυσης λιποσωμάτων που φέρουν 4MBA σε βλέννα που έχει εξαχθεί από εντερικό βλεννογόνο χοίρου. Επώαση των λιποσωμάτων για 6h στους 37 C. % Permeated Liposomes DPPC-CHOL DMPC-DMPG-CHOL DMPC-DMPG-DDAB DPPC-DSPE-PEG2-CHOL t (h) Παρατηρήθηκε (Σχήμα 5) ότι η χρήση των φωσφολιπιδίων DMPC και DMPG οδήγησε σε αυξημένη διαπερατότητα της βλέννας, ειδικά όταν συνδυάστηκαν με χοληστερόλη, ενώ η χρήση του DPPC δε φάνηκε να ενισχύει τη διάχυση στη βλέννα είτε σε συνδυασμό με χοληστερόλη ή με ένα πεγκυλιωμένο φωσφολιπίδιο. Η τελευταία παρατήρηση βρέθηκε σε συμφωνία με τον Hanes και τους συνεργάτες του [29] οι οποίοι έδειξαν ότι λιποσώματα αποτελούμενα από φωσφατίδυλοχολίνη (PC), χοληστερόλη και ροδαμίνη-pe (PC:CHOL:Rho-PE)

8 ακινητοποιούνται μέσα στη βλέννα εκτός αν φέρουν 1-2 mol% PEG, συγκεντρώσεις υψηλότερες από εκείνες που χρησιμοποιούνται τυπικά για το σχηματισμό πεγκυλιωμένων λιποσωμάτων (λ.χ., 6-7 mol%). Τέλος, η ελαφρώς αυξημένη διάχυση των DPPC-CHOL σε σύγκριση με τα DPPC-DSPE-PEG2-CHOL, που παρατηρείται στο Σχήμα 5, θα μπορούσε πιθανόν να οφείλεται στην αυξημένη δύναμη της βαρύτητας που εφαρμόστηκε στα μεγαλύτερα λιποσώματα (DPPC-CHOL) καθώς το συγκεκριμένο πείραμα πραγματοποιήθηκε σε κάθετη διάταξη. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Η παρούσα έρευνα υποστηρίχθηκε οικονομικά από την Ευρωπαίκή `Ενωση (EU) υπό το Συνεργατικό Ερευνητικό `Εργο ALEXANDER (Grant Agreement No. NMP ) του 7 ου Προγράμματος Πλαισίου [FP7/27-213]. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ [1]. Hamdy S., Haddadi A., Somayaji V., Ruan D., Samuel J., J. Pharm. Biomed. Anal. 44:914 (27). [2]. Sanna V., Pintus G., Roggio A.M., Punzoni S., Posadino A.M., Arca A., Marceddu S., Bandiera P., Uzzau S., Sechi M., J. Med. Chem. 54:1321 (211). [3]. Betancourt T., PhD Dissertation, The University of Texas at Austin (27). [4]. Perry J.L., Reuter K.G., Kai M.P., Herlihy K.P., Jones S.W., Luft J.C., Napier M., Bear J.E., Nano Lett. 12:534 (212). [5]. Gref R., Luck M., Quellec P., Marchand M., Dellacherie E., Harnisch S., Blunk T., Müller R.H., Colloid Surface B 18:31 (2). [6]. Wang Y.-Y., Lai S.K., Suk J.S., Pace A., Cone R., Hanes J., Angew. Chem. Int. Ed. 47:9726 (28). [7]. Friedl H., Dunnhaupt S., Hintzen F., Waldner C., Parikh S., Pearson J.P., Wilcox M.D., Bernkop-Schnürch A., J. Pharm. Sci. 12(12):446 (213). [8]. Ensign L.M., Schneider C., Suk J.S., Cone R., Hanes J., Adv. Mater. 24:3887 (212). [9]. Xu Q., Boylan N.J., Shutian C., Miao B., Patel H., Hanes J., J. Control. Release 17:279 (213). [1]. Müller Μ., Reihs Τ., Ouyang W., Langmuir 21:465 (25). [11]. Hartig S.M., Carlesso G., Davidson J.M., Prokop A., Biomacromolecules 8(1):265 (27). [12]. Delair T., Eur. J. Pharm. Biopharm.78(1):1 (211). [13]. Oyarzun-Ampuero F.A, Goycoolea F.M., Torres D., Alonso M.J., Eur. J. Pharm. Biopharm. 79:54 (211). [14]. Müller M., Keßler B., Fröhlich J., Poeschla S., Torger B., Polymers 3(2):762 (211). [15]. Lai S.K., Wang Y.-Y., Hanes J., Adv. Drug Del. Rev. 61:158 (29). [16]. Laffleur F., Hintzen F., Shahnaz G., Rahmat D., Leithner K., Bernkop-Schnürch A., Nanomedicine (213) doi:1.2217/nnm [17]. Granger D.N., Kvietys P.R., Perry M.A., Taylor A.E., 91:1443 (1986). [18]. Pantos A., Sideratou Z., Paleos C.M., J. Colloid Interf. Sci. 253:435 (22). [19]. Sriwongsitanont S., Ueno M., Colloid Polym Sci 282(7):753 (24). [2]. Muller-Goymann C.C., Eur. J. Pharm. Biopharm. 58:343 (24). [21]. Schwendener R.A., Schott H., in: Weissig V. (Ed.), Vol. 1: Pharmaceutical Nanocarriers, Series: Liposomes Methods in Molecular Biology 65:129 (21), Humana Press. [22]. Bowey K., Tanguay J.-F., Tabrizian M., Eur. J. Pharm. Biopharm. 86:369 (214). [23]. Panwar P., Pandey B., Lakhera P.C., Singh K.P., Int. J. Nanomedicine 5:11 (21). [24]. Tsukamoto T., Hironaka K., Fujisawa T., Yamaguchi D., Tahara K., Tozuka Y., Takeuchi H., Asian J. Pharm. Sci. 8(2):14 (213). [25]. Lindner L.H., Hossann M., Curr. Opin. Drug Discov. Devel. 13(1):111 (21). [26]. Anderson M., Omri A., Drug Delivery 11:33 (24). [27]. Grit M., Crommelin D., Chem. Phys. Lipids 64(1-3):3 (1993). [28]. Nounou M.M., El-Khordagui L.K., Khalafallah N.A., Kkhalil S.A., Acta Pharm. 56:311 (26). [29]. Hanes J., Wai K., Chan Y., Mcmahon M.T., Yang M., Yu T., WO (Patent).

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Η κυτταρική μεμβράνη ή πλασματική μεμβράνη είναι η εξωτερική μεμβράνη που περιβάλλει το κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση του αυγού Λευκό Κρόκος Βάρος 38 g 17 g Πρωτείνη 3,9 g 2,7 g Υδατάνθρακες 0,3 g 0,3 g Λίπος 0 6 g Χοληστερόλη 0 213 mg

Σύσταση του αυγού Λευκό Κρόκος Βάρος 38 g 17 g Πρωτείνη 3,9 g 2,7 g Υδατάνθρακες 0,3 g 0,3 g Λίπος 0 6 g Χοληστερόλη 0 213 mg Αυγό Τα αυγά αποτελούνται από το κέλυφος (10 %), το ασπράδι ή λευκό (50-60 %), τον κρόκο ή κίτρινο (30 %). Το κέλυφος αποτελείται κατά 95 % από ανόργανα συστατικά όπως ανθρακικό ασβέστιο, ανθρακικό μαγνήσιο

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013)

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Οι λιπιδικές διπλοστιβάδες ως φραγμοί Νερό Υδρόφιλες φωσφολιπιδικές κεφαλές Φωσφολιπιδική μεμβράνη

Διαβάστε περισσότερα

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2 ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΤΑΣΗ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Έννοιες που πρέπει να γνωρίζετε: Εξίσωση Gbbs-Duhem, χηµικό δυναµικό συστατικού διαλύµατος Θέµα ασκήσεως: Μελέτη της εξάρτησης της επιφανειακής τάσης διαλυµάτων από την συγκέντρωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Ηδοµή των λιπαρών οξέων

Ηδοµή των λιπαρών οξέων Μεµβρανική Μεταφορά Ηδοµή των λιπαρών οξέων Λιπαρά οξέα-λιπίδια- µεµβράνες Κυτταρικές µεµβράνες: ρόλος διαχωριστικού τοίχους ιαφορετικές λειτουργίες της κυτταρικής µεµβράνης Ενδoκυτταρικές µεµβράνες

Διαβάστε περισσότερα

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη;

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Επίδραση κοινού ιόντος έχουμε όταν σε διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη προσθέσουμε έναν άλλο ηλεκτρολύτη που έχει κοινό ιόν με

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού.

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στο τέλος αυτής της διδακτικής ενότητας οι μαθητές θα πρέπει να μπορούν: Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών Να εξηγούν το σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ Χ. Πολατίδης, Γ. Κυριάκου Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο, 54124 Θεσσαλονίκη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή µελετήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Ενότητα 3: Εφαρμογές Βιομηχανικής Βιοτεχνολογίας(1/3), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Διδάσκων: Δρ. Σεραφείμ Παπανικολαου Μαθησιακοί Στόχοι Βιοτεχνολογικά Προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών. ΔΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Δεσμός υδρογόνου Κεφάλαιο 1ο 3 Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 4 Δεσμο ς η γε φυρα υδρογο νου Παναγιώτης Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Ευαισθητοποιημένη χημειοφωταύγεια με νανοδομημένους καταλύτες - Προοπτικές εφαρμογής της μεθόδου στην αναλυτική χημεία

Ευαισθητοποιημένη χημειοφωταύγεια με νανοδομημένους καταλύτες - Προοπτικές εφαρμογής της μεθόδου στην αναλυτική χημεία Ευαισθητοποιημένη χημειοφωταύγεια με νανοδομημένους καταλύτες - Προοπτικές εφαρμογής της μεθόδου στην αναλυτική χημεία Δρ Κυριάκος Παπαδόπουλος Ερευνητής Α Ινστιτούτο Φυσικοχημείας ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. ΖΗΤΗΜΑ Α Το σχεδιάγραμμα δείχνει τμήμα κυτταρικής μεμβράνης.

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. ΖΗΤΗΜΑ Α Το σχεδιάγραμμα δείχνει τμήμα κυτταρικής μεμβράνης. ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ ΖΗΤΗΜΑ Α Το σχεδιάγραμμα δείχνει τμήμα κυτταρικής μεμβράνης. (α) Να ονομάσετε τα

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 23/2/2014 Mainalon Resort, Τρίπολη ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ _

Κυριακή, 23/2/2014 Mainalon Resort, Τρίπολη ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ _ Κυριακή, 23/2/2014 Mainalon Resort, Τρίπολη ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ _ Σοφία Χατζηαντωνίου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργαστήριο Φαρμακευτικής Τεχνολογίας, Τμήμα Φαρμακευτικής Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α.1 γ. Α.2 β. Α.3 β. Α.4 γ. A.5 α) Ορισμός σχολικού βιβλίου σελίδα 13. β) Ορισμός σχολικού βιβλίου σελίδα 122. ΘΕΜΑ Β B.1 α.

Διαβάστε περισσότερα

3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα

3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα 3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα Ρυθμιστικά διαλύματα ονομάζονται τα διαλύματα των οποίων το ph παραμείνει πρακτικά σταθερό, όταν προστεθεί μικρή αλλά υπολογίσιμη ποσότητα ισχυρών οξέων ή βάσεων ή αραιωθούν μέσα

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΡΩΔΟΥΣ ΔΟΜΗΣ ΠΟΛΥΟΛΕΦΙΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΙΜΩΝ ΜΗ-ΥΦΑΣΜΕΝΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ. ΙΤΕ/ΙΕΧΜΗ, Πάτρα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΡΩΔΟΥΣ ΔΟΜΗΣ ΠΟΛΥΟΛΕΦΙΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΙΜΩΝ ΜΗ-ΥΦΑΣΜΕΝΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ. ΙΤΕ/ΙΕΧΜΗ, Πάτρα ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΡΩΔΟΥΣ ΔΟΜΗΣ ΠΟΛΥΟΛΕΦΙΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΙΜΩΝ ΜΗ-ΥΦΑΣΜΕΝΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Ε. Μοσχοπούλου 1,2, Ι. Μπούνος 1, Θ. Ιωαννίδης 1, Γ. Βογιατζής 1 1 ΙΤΕ/ΙΕΧΜΗ, Πάτρα 2 Τμήμα Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr 1. Χημική σύσταση του κυττάρου. 2. Δομή και λειτουργία του κυττάρου. 3. Μεταβολισμός: βασικές αρχές,

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2004

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2004 ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΒΑΘΡΟ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ Α: ΦΥΣΙΚΑ ΝΑΝΟ-ΥΛΙΚΑ

ΥΠΟΒΑΘΡΟ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ Α: ΦΥΣΙΚΑ ΝΑΝΟ-ΥΛΙΚΑ ΥΠΟΒΑΘΡΟ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ Α: ΦΥΣΙΚΑ ΝΑΝΟ-ΥΛΙΚΑ Έχουμε πολλά φυσικά νανο-υλικά γύρω μας και σε αυτό το πείραμα θα μάθετε ότι δύο πολύ κοινά υλικά, το γάλα και η ζελατίνη, είναι όντως δύο από αυτά.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ

ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ Ε. Σαματίδου, Α. Μαρούλης, Κ. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη, Χ. Γεωργολιός Αριστοτέλειο Παν. Θεσ/νίκης, Τμήμα Χημείας, 54006 Θεσ/νίκη, Τηλ.: 2310-997884. e-mail: apm@chem.auth.gr,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ εσµός Υδρογόνου 1) Τι ονοµάζεται δεσµός υδρογόνου; εσµός ή γέφυρα υδρογόνου : είναι µια ειδική περίπτωση διαµοριακού δεσµού διπόλου-διπόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Η ανόργανη θρέψη των φυτών

Η ανόργανη θρέψη των φυτών Η ανόργανη θρέψη των φυτών Οργανικά θρεπτικά στοιχεία σάκχαρα που προέρχονται από τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης με τις επακόλουθες μετατροπές Ανόργανα θρεπτικά στοιχεία προέρχονται από το έδαφος, με τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Στην ετικέτα φιάλης νερού Λουτρακίου (atural Mineral Water) αναγράφεται η τιμή ολικής σκληρότητας 89 αμερικανικοί βαθμοί σκληρότητας. Πόσα ml προτύπου διαλύματος EDTA

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

ρευστότητα (εξασφαλίζεται µε τα φωσφολιπίδια)

ρευστότητα (εξασφαλίζεται µε τα φωσφολιπίδια) Λειτουργίες Πλασµατική µεµβράνη οριοθέτηση του κυττάρου εκλεκτική διαπερατότητα ή ηµιπερατότητα αναγνώριση και υποδοχή µηνυµάτων πρόσληψη και αποβολή ουσιών Πλασµατική µεµβράνη Ιδιότητες σταθερότητα ρευστότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΠΕΙΡΑΜΑ A: ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΦΑΡΜΑΚΩΝ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΠΕΙΡΑΜΑ A: ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΠΕΙΡΑΜΑ A: ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ονοματεπώνυμο μαθητή: Ημερομηνία:.. ΣΚΟΠΟΣ: Σκοπός του πειράματος αυτού είναι να καταδείξει μέσω ενός απλού μοντέλου τον τρόπο κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 215. ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 Κ. Κόντη, Δ. Μαμμά, Δ. Κέκος Σχολή Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΥΒΡΙΔΙΚΟ ΒΙΟΫΛΙΚΟ ΒΙΟΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΩΝ ΜΕ ΝΑΝΟΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΑΡΓΥΡΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ

ΝΕΟ ΥΒΡΙΔΙΚΟ ΒΙΟΫΛΙΚΟ ΒΙΟΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΩΝ ΜΕ ΝΑΝΟΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΑΡΓΥΡΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 5. ΝΕΟ ΥΒΡΙΔΙΚΟ ΒΙΟΫΛΙΚΟ ΒΙΟΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΩΝ ΜΕ ΝΑΝΟΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΑΡΓΥΡΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Σπαθής Ά.,

Διαβάστε περισσότερα

2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου

2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου 2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου Στόχοι κατανόησης: Διαφορά δυναμικού της κυτταρικής μεμβράνης ενός νευρικού κυττάρου: Τί είναι; Πώς δημιουργείται; Ποιά είδη διαφοράς δυναμικού της μεμβράνης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Περιγραφή της περίπτωσης Άνδρας 43 ετών εισάγεται σε κλινική λόγω επιγαστραλγίας. Μετά από έλεγχο ετέθη η διάγνωση του πεπτικού

Διαβάστε περισσότερα

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 1 Λέξεις κλειδιά: Ηλεκτρολυτικά διαλύματα, ηλεκτρόλυση,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα

Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα Η έννοια του ph: Η 2 Ο + Η 2 Ο Η 3 Ο + + ΟΗ ή Η 2 Ο Η + + ΟΗ K + [H ][OH ] = [H O] 2 K + [H2O]=[H ][OH ] Κ[Η 2 Ο] = Κ w = γινόμενο ιόντων νερού ή σταθερά διάστασης νερού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΑΠΟΙΚΟ ΟΜΗΣΙΜΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΩΣ ΠΡΟΣΘΕΤΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΟΛΛΟΕΙ ΟΥΣ SiO 2 KAI H ΠΙΘΑΝΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΝΕΡΟΥ

ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΑΠΟΙΚΟ ΟΜΗΣΙΜΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΩΣ ΠΡΟΣΘΕΤΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΟΛΛΟΕΙ ΟΥΣ SiO 2 KAI H ΠΙΘΑΝΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΝΕΡΟΥ ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΑΠΟΙΚΟ ΟΜΗΣΙΜΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΩΣ ΠΡΟΣΘΕΤΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΟΛΛΟΕΙ ΟΥΣ Si 2 KAI H ΠΙΘΑΝΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΝΕΡΟΥ Άννα Τσιστράκη, Ιωάννα Αντωνακάκη και Κωνσταντίνος. ηµάδης

Διαβάστε περισσότερα

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η Σεκόγια (Sequoia) «Redwood» είναι το ψηλότερο δέντρο στο κόσμο και βρίσκεται στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ 130 μέτρα ύψος

Διαβάστε περισσότερα

2. Ένα δείγµα βιοαερίου όγκου 5,6L (σε STP) που αποτελείται µόνο από

2. Ένα δείγµα βιοαερίου όγκου 5,6L (σε STP) που αποτελείται µόνο από ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΥΣΗ Καύση & εύρεση σύστασης βιοαερίου 1. Ένα δείγµα βιοαερίου όγκου 8,96L (σε STP) που αποτελείται µόνο από CH4 και CO2, καίγεται πλήρως. Τα καυσαέρια περιέχουν 10,8g Η2Ο.

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου

Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου Λύσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή λύσεων: Χρήστος Κόκκινος ΘΕΜΑΤΑ (17740-18017) Χρησιμοποιείτε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

Υβριδικά μαγνητικά νανοσωματίδια για τη στοχευμένη χορήγηση σισπλατίνης σε καρκινικούς όγκους

Υβριδικά μαγνητικά νανοσωματίδια για τη στοχευμένη χορήγηση σισπλατίνης σε καρκινικούς όγκους ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Υβριδικά μαγνητικά νανοσωματίδια για τη στοχευμένη χορήγηση σισπλατίνης σε καρκινικούς όγκους ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΔΙΠΛΩΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Στοιχειομετρία. Σχετική ατομική μάζα σχετική μοριακή μάζα- mole- γραμμομοριακός όγκος

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Στοιχειομετρία. Σχετική ατομική μάζα σχετική μοριακή μάζα- mole- γραμμομοριακός όγκος 1 Web page www.a8eno.gr e-ail vrentzou@a8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή a8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου Στοιχειομετρία Σχετική ατομική μάζα σχετική μοριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΑΘΗΝΑ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2014 ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Στηρίζονται στις αλληλεπιδράσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με την ύλη. Φασματομετρία=

Διαβάστε περισσότερα

Το BCS επιδιώκει την ταξινόμηση των δραστικών συστατικών με βάση. τη διαπερατότητα τους διαμέσου της μεμβράνης του ΓΕ σωλήνα.

Το BCS επιδιώκει την ταξινόμηση των δραστικών συστατικών με βάση. τη διαπερατότητα τους διαμέσου της μεμβράνης του ΓΕ σωλήνα. ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Η νέα κατευθυντήρια οδηγία που αφορά σε μελέτες βιοϊσοδυναμίας: Νομικό πλαίσιο Ευρωπαϊκή πραγματικότητα Εξελίξεις BCS B ASED BIOWAIVER Λήδα Καλαντζή, Φαρμακοποιός MSc. PhD ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 27/05/2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΕΜΑ Α A1. γ A2. β A3. γ A4. α A5.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΑ. 3. Στο σχήμα φαίνεται η υποθετική δράση ενός ενζύμου πάνω σε ένα υπόστρωμα και ο αναστολέας του.

ΕΝΖΥΜΑ. 3. Στο σχήμα φαίνεται η υποθετική δράση ενός ενζύμου πάνω σε ένα υπόστρωμα και ο αναστολέας του. ΕΝΖΥΜΑ 1. (α) Να εξηγήσετε τι εννοούμε με τον όρο «εξειδίκευση των ενζύμων» καθώς και που οφείλεται αυτή. (β) Ποιες ουσίες μπορούν να επηρεάσουν τη δράση ενός ενζύμου και πώς; (γ) Πώς τα ένζυμα επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 23 Ηλεκτρικό Δυναµικό. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 23 Ηλεκτρικό Δυναµικό. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 23 Ηλεκτρικό Δυναµικό Διαφορά Δυναµικού-Δυναµική Ενέργεια Σχέση Ηλεκτρικού Πεδίου και Ηλεκτρικού Δυναµικού Ηλεκτρικό Δυναµικό Σηµειακών Φορτίων Δυναµικό Κατανοµής Φορτίων Ισοδυναµικές Επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα.

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, διαγράμματα,

Διαβάστε περισσότερα

Το Καφενείο της Επιστήμης (5 ος κύκλος) Ίδρυμα Ευγενίδου, Γαλλικό Ινστιτούτο, Βρετανικό Συμβούλιο

Το Καφενείο της Επιστήμης (5 ος κύκλος) Ίδρυμα Ευγενίδου, Γαλλικό Ινστιτούτο, Βρετανικό Συμβούλιο Το Καφενείο της Επιστήμης (5 ος κύκλος) «Η Φωτοχημεία στην υπηρεσία της προστασίας του περιβάλλοντος: Νέα Φωτοβολταϊκά Συστήματα με χρήση καινοτόμων νανο-υλικών» Οικονομόπουλος Σόλων Ινστιτούτο Θεωρητικής

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Οπτικά Μικροσκόπια

Νέα Οπτικά Μικροσκόπια Νέα Οπτικά Μικροσκόπια Αντίθεση εικόνας (contrast) Αντίθεση πλάτους Αντίθεση φάσης Αντίθεση εικόνας =100 x (Ι υποβ -Ι δειγμα )/ Ι υποβ Μικροσκοπία φθορισμού (Χρησιμοποιεί φθορίζουσες χρωστικές για το

Διαβάστε περισσότερα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Σκληρότητα νερού Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Τι περιέχει το νερό της βροχής; Ποιο είναι συνήθως το ph του βρόχινου νερού; Γιατί; Τι περιέχει το νερό του εδάφους; Na +, K +, Ca 2+, Mg 2+, Cl, SO 4 2,

Διαβάστε περισσότερα

VA ομάδα. ii CH3CH2OH 4I2 6NaOH HCOONa CHI3 5NaI 5H iii CH3CH O 2AgNO3 3NH3 H2O CH3COONH4 Ag 2NH4NO3

VA ομάδα. ii CH3CH2OH 4I2 6NaOH HCOONa CHI3 5NaI 5H iii CH3CH O 2AgNO3 3NH3 H2O CH3COONH4 Ag 2NH4NO3 Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ Θ Ε Μ Α Τ Ω Ν Π Α Ν Ε Λ Λ Α Δ Ι Κ Ω Ν Ε Ξ Ε Τ Α Σ Ε Ω Ν 2 0 1 Χ Η Μ Ε Ι Α Θ Ε Τ Ι Κ Η Σ Κ Α Τ Ε Υ Θ Υ Ν Σ Η Σ Γ Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ 2 9. 0 5. 2 0 1 ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις διαλυμάτων. Επαναληπτικές ασκήσεις Α' Λυκείου 1

Ασκήσεις διαλυμάτων. Επαναληπτικές ασκήσεις Α' Λυκείου 1 Επαναληπτικές ασκήσεις Α' Λυκείου 1 Ασκήσεις διαλυμάτων. 1. Διαλύουμε πλήρως 20 g σε 20 g H 2 O και προκύπτει διάλυμα Α. Να υπολογιστεί η % w/w περιεκτικότητα του διαλύματος. μάζα Δ/τος = 1 + 2 20 + 20

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 6 ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΙΣΜΟΥ ΠΛΑΣΜΑΤΟΣ ΧΑΜΗΛΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΜΟΝΟΓΛΥΜΗΣ ΣΤΗΝ ΥΔΡΟΦΙΛΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΗ ΓΗΡΑΝΣΗ ΛΕΠΤΩΝ ΥΜΕΝΙΩΝ ΤΥΠΟΥ ΠΟΛΥΑΙΘΥΛΕΝΟΞΕΙΔΙΟΥ.

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΙΣΜΟΥ ΠΛΑΣΜΑΤΟΣ ΧΑΜΗΛΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΜΟΝΟΓΛΥΜΗΣ ΣΤΗΝ ΥΔΡΟΦΙΛΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΗ ΓΗΡΑΝΣΗ ΛΕΠΤΩΝ ΥΜΕΝΙΩΝ ΤΥΠΟΥ ΠΟΛΥΑΙΘΥΛΕΝΟΞΕΙΔΙΟΥ. ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 15. ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΙΣΜΟΥ ΠΛΑΣΜΑΤΟΣ ΧΑΜΗΛΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΜΟΝΟΓΛΥΜΗΣ ΣΤΗΝ ΥΔΡΟΦΙΛΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΗ ΓΗΡΑΝΣΗ ΛΕΠΤΩΝ ΥΜΕΝΙΩΝ ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Φασματοσκοπία SIMS (secondary ion mass spectrometry) Φασματοσκοπία μάζης δευτερογενών ιόντων

Φασματοσκοπία SIMS (secondary ion mass spectrometry) Φασματοσκοπία μάζης δευτερογενών ιόντων Φασματοσκοπία SIMS (secondary ion mass spectrometry) Φασματοσκοπία μάζης δευτερογενών ιόντων Ιόντα με υψηλές ενέργειες (συνήθως Ar +, O ή Cs + ) βομβαρδίζουν την επιφάνεια του δείγματος sputtering ουδετέρων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1.1. Ορισμός του κυττάρου. Το κύτταρο είναι η δομική και λειτουργική μονάδα της ζωής (σχήμα 1). Το κύτταρο αποτελεί τη βάση της δομικής και λειτουργικής οργάνωσης ενός οργανισμού.

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε το βασικό χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τις βάσεις κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ Ti ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ Ε. Πουλάκης, Κ. Φιλιππόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Ηρώων Πολυτεχνείου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ (άσκηση 7 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΖΥΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ 1. Να εξηγήσετε γιατί πολλές βιταμίνες, παρά τη μικρή συγκέντρωσή τους στον οργανισμό, είναι πολύ σημαντικές για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Φυσιολογίας Ι Εργαστηριακός Συνεργάτης: Ρήγας Παύλος. Ωσμωτικότητα

Εργαστήριο Φυσιολογίας Ι Εργαστηριακός Συνεργάτης: Ρήγας Παύλος. Ωσμωτικότητα Ωσμωτικότητα Στόχοι κατανόησης: Τί είναι ωσμωτικότητα, ωσμωτική πίεση και ώσμωση; Σε τι διαφέρει η συγκέντρωση από την ωσμωτικότητα ενός διαλύματος και πώς υπολογίζουμε την κάθε μία; Ωσμωτική πίεση: Το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΘΕΩΡΙΑ Οξέα, βάσεις, άλατα και εξουδετέρωση Γνωρίζουμε ότι ενώσεις οι οποίες διαλυόμενες στο νερό δίνουν κατιόντα υδρογόνου (πρωτόνια) είναι οξέα: ΗΑ Η + + Α Ενώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες Σχολή: Περιβάλλοντος Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Εκπαιδευτής: Χαράλαμπος Καραντώνης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΛΗ Οτιδήποτε έχει μάζα και καταλαμβάνει χώρο Μάζα είναι η ποσότητα αδράνειας ενός σώματος, μονάδα kilogram (kg) (σύνδεση( δύναμης & επιτάχυνσης) F=m*γ Καταστάσεις της ύλης Στερεά,

Διαβάστε περισσότερα

οµή και Λειτουργία της Κυτταρικής Μεµβράνης

οµή και Λειτουργία της Κυτταρικής Μεµβράνης οµή και Λειτουργία της Κυτταρικής Μεµβράνης Αποµόνωση του κυττάρου από το περιβάλλον 10.1-membrane_fluidity.mov Λειτουργίες της κυτταρικής µεµβράνης 1. Ρυθµίζει τη διεύλευση ουσιών 2. Αναγνωρίζει χηµικά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην πυρηνοποίηση. http://users.auth.gr/~paloura/ Ομο- & ετερογενής πυρηνοποίηση: αρχικά στάδια ανάπτυξης υλικών ή σχηματισμού νέας φάσης.

Εισαγωγή στην πυρηνοποίηση. http://users.auth.gr/~paloura/ Ομο- & ετερογενής πυρηνοποίηση: αρχικά στάδια ανάπτυξης υλικών ή σχηματισμού νέας φάσης. Εισαγωγή στην πυρηνοποίηση. http://users.auth.gr/~paloura/ Αντικείμενο Ομο- & ετερογενής πυρηνοποίηση: αρχικά στάδια ανάπτυξης υλικών ή σχηματισμού νέας φάσης. Ομογενής πυρηνοποίηση: αυθόρμητος σχηματισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

μιας χημικής ουσίας. Θα πρέπει όμως η ουσία να μπορεί να χρησιμοποιηθεί κλινικά. Το 99m Tc ένας από τους πιο διαδεδομένους ιχνηθέτες

μιας χημικής ουσίας. Θα πρέπει όμως η ουσία να μπορεί να χρησιμοποιηθεί κλινικά. Το 99m Tc ένας από τους πιο διαδεδομένους ιχνηθέτες Ιδιότητες ραδιοφαρμάκου Ασφαλής χορήγηση ραδιοφαρμάκου Ασφάλεια για τον ασθενή και μη τοξικότητα για τον οργανισμό. Η ποσότητα της χημικής ουσίας που χορηγείται για να έχουμε την επιθυμητήδόσηναείναιμικρήώστεναμηνέχουμεπρόβληματοξικής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ

ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ Ίσως η τεχνική με τη μεγαλύτερη ποικιλία εφαρμογών και την εντυπωσιακότερη ανάπτυξη την τελευταία δεκαετία. Η τεχνική MS παρέχει πληροφορίες σχετικά με: Τη στοιχειακή σύσταση του δείγματος

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα.

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Ουδέτερα Οξέα Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Βάσεις Για να δείτε περίπου πως μετριέται η ποσότητα οξέος ή βάσης στα διαλύματα, σε σχέση με το ph, δείτε αυτό τον πινάκα!!!

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 19 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007.

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007. Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τρίτη, 12 Ιουνίου 2007 7:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1.1-1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες υάλων. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain)

Μηχανικές ιδιότητες υάλων. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain) Μηχανικές ιδιότητες υάλων Η ψαθυρότητα των υάλων είναι μια ιδιότητα καλά γνωστή που εύκολα διαπιστώνεται σε σύγκριση με ένα μεταλλικό υλικό. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain) E (Young s modulus)=

Διαβάστε περισσότερα

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε.

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε. Οι βάσεις 65 1. Στον παρακάτω πίνακα δίνονται διάφορα διαλύματα ή γαλακτώματα και οι αντίστοιχες τιμές ph. Να τα διατάξετε από το περισσότερο όξινο προς το πλέον βασικό. Διάλυμα / γαλάκτωμα ph 1. διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Αναγνώριση. 5.1. Εισαγωγή. 5.2. Σταθερές σύνδεσης και αποχωρισµού. [A][B] k d = ----------- [AB] [ΑΒ] k i = ---------- [Α][Β] Κεφάλαιο

Μοριακή Αναγνώριση. 5.1. Εισαγωγή. 5.2. Σταθερές σύνδεσης και αποχωρισµού. [A][B] k d = ----------- [AB] [ΑΒ] k i = ---------- [Α][Β] Κεφάλαιο Κεφάλαιο 5-1 5 Μοριακή Αναγνώριση 5.1. Εισαγωγή Ένα από τα σηµαντικότερα χαρακτηριστικά των ζωντανών οργανισµών είναι ότι τα µακροµόρια που περιέχουν κάνουν πολύ εξειδικευµένες αλληλεπιδράσεις µε άλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια Εσωτερική ενέργεια:

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια Εσωτερική ενέργεια: ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια (όπως ορίζεται στη μελέτη της μηχανικής τέτοιων σωμάτων): Η ενέργεια που οφείλεται σε αλληλεπιδράσεις και κινήσεις ολόκληρου του μακροσκοπικού σώματος, όπως η μετατόπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡIΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡIΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡIΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ 2010 2 ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ Η κυτταρική ή πλασματική μεμβράνη αποτελεί το εξωτερικό όριο του κυττάρου από το περιβάλλον και περικλείει

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της ελληνικής έκδοσης... v Πρόλογος...vii Λίγα λόγια για τον συγγραφέα...ix Ευχαριστίες...ix

Πρόλογος της ελληνικής έκδοσης... v Πρόλογος...vii Λίγα λόγια για τον συγγραφέα...ix Ευχαριστίες...ix Περιεχόμενα Πρόλογος της ελληνικής έκδοσης... v Πρόλογος...vii Λίγα λόγια για τον συγγραφέα...ix Ευχαριστίες...ix Κεφαλαιο 1: Eισαγωγή... 1 1. ΕΠΙΣΤΗΜΗ, ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ... 1 2. ΜΙΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι;

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; 4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; Σκοπός Σκοπός αυτού του πειράματος είναι να προσδιορίσετε την ποσότητα (γραμμομοριακή συγκέντρωση) του οξικού οξέος που υπάρχει σε ένα λευκό ξίδι μέσω ογκομέτρησης με

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΣΙΤΣΑΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ

ΟΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΣΙΤΣΑΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ Θέµατα από το βιβλίο µου: Οι ασκήσεις των εξετάσεων φυσικής γενικής παιδείας γ λυκείου (υπό έκδοση ) (Περιέχει 111 ασκήσεις πιθανά θέµατα εξετάσεων µε απαντήσεις) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΘΕΜΑ 1 ο Πόση είναι η ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα