ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΑΝΟΔΟΜΗΜΕΝΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΒΙΟΜΟΡΙΩΝ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΑΝΟΔΟΜΗΜΕΝΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΒΙΟΜΟΡΙΩΝ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ"

Transcript

1 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΑΝΟΔΟΜΗΜΕΝΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΒΙΟΜΟΡΙΩΝ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΒΛΕΝΝΩΔΩΝ ΜΕΜΒΡΑΝΩΝ Ο. Καμμώνα 2, Κ. Καρύδη 2, Θ. Καραμανίδου 1, Ε. Σαμαρίδου 1, Β. Μπουργάνης 1, Κ. Κυπαρισσίδης 1,2 1 Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 2 Ινστιτούτο Χημικών Διεργασιών & Ενεργειακών Πόρων, ΕΚΕΤΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία περιγράφεται η σύνθεση νανοφορέων με «ολισθηρή» επιφάνεια (π.χ., νανοσωματιδίων πολύ(γαλακτικού-γλυκολικού) οξέος - πολυαιθυλενογλυκόλης (PLGA-PEG), συμπλόκων πολυακρυλικού οξέος - πολυλυσίνης (PAA/PLL) και πολυακρυλικού οξέος - πολυαργινίνης (PAA/PArg)) καθώς και διαφόρων τύπων λιποσωμάτων που φέρουν το βλεννολυτικό παράγοντα 4-μερκαπτοβενζοϊκό οξύ (4MBA)). Νανοσωματίδια PLGA-PEG με επιφανειακή διάταξη PEG τύπου «βούρτσας» ή «πυκνής βούρτσας» παρασκευάστηκαν επιτυχώς μεταβάλλοντας το μοριακό βάρος (MW) της PEG (π.χ., 2, 5 kda). Τα νανοσωματίδια PLGA-PEG παρουσίασαν αυξημένη διάχυση σε βλέννα που έχει εξαχθεί από εντερικό βλεννογόνο χοίρου σε σύγκριση με νανοσωματίδια PLGA. Από τα νανοσωματίδια PLGA-PEG, εκείνα που είχαν διάταξη PEG τύπου «πυκνής βούρτσας» (PEG MW = 5 kda) εμφάνισαν το υψηλότερο ποσοστό διαπερατότητας. Παράλληλα, το μέσο μέγεθος και το επιφανειακό φορτίο των συμπλόκων πολυηλεκτρολυτών (PECs) κατέστη δυνατό να ρυθμιστεί αποτελεσματικά, μεταβάλλοντας το λόγο φορτίου PAA/πολυκατιόντος, οδηγώντας έτσι στη σύνθεση ουδέτερων καθώς και θετικά ή αρνητικά φορτισμένων PECs. Tα αρνητικά φορτισμένα PECs παρουσίασαν την υψηλότερη διάχυση στη βλέννα, ακολουθούμενα από τα ουδέτερα και τα θετικά φορτισμένα. Τέλος, επετεύχθη ο εγκλεισμός του 4MBA σε ποσοστά μέχρι wt% στα λιποσώματα, μεταβάλλοντας την αρχική συγκέντρωση του βλεννολυτικού παράγοντα. Ο εγκλεισμός του 4MBA στα λιποσώματα επέτρεψε την ελεγχόμενη αποδέσμευσή του (π.χ., αποδέσμευση του 3 wt% του 4MBA σε 45 min). Τα λιποσώματα που έφεραν 4MBA εμφάνισαν υψηλή ικανότητα διάχυσης στη βλέννα, η οποία βρέθηκε να εξαρτάται από τη σύσταση της φωσφολιπιδικής διπλοστοιβάδας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η χορήγηση βιομορίων μέσω βλεννωδών μεμβρανών αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες ερευνητικές προκλήσεις στον τομέα της μεταφοράς φαρμάκων καθώς τα βιομόρια είναι διαβόητα για τη χημική και βιολογική τους αστάθεια. Μέχρι σήμερα έχουν αναπτυχθεί διάφορα συστήματα μεταφοράς βιομορίων μέσω βλεννωδών μεμβρανών, από τα οποία όμως κανένα δεν εμφανίζει την ικανότητα να διαπερνά τη βλέννα σε ικανοποιητικό βαθμό. Ωστόσο, η χρήση νανοφορέων για τη χορήγηση βιομορίων μέσω του βλεννογόνου (π.χ., εντερικού, οφθαλμικού, ρινικού, κολπικού, πνευμονικού, κλπ) έχει νόημα μόνο εάν οι φορείς αυτοί μπορούν να διαπερνούν επιτυχώς τη βλέννα που αποτελεί και το πρώτο εμπόδιο που συναντούν. Μικρά μόρια μπορούν εύκολα να μετακινηθούν στο τρισδιάστατο δίκτυο των γλυκοπρωτεϊνών της βλέννας που καλύπτει τα επιθηλιακά κύτταρα, ενώ αντίθετα το δίκτυο αυτό είναι σχεδόν αδιαπέραστο για μακρομόρια και νανοσωματίδια. Οι συνήθεις τεχνολογίες για διάβαση της βλέννας οδηγούν σε διάρρηξη του συνολικού βλεννώδους ιστού κάτι το οποίο είναι ανεπιθύμητο από τοξικολογικής άποψης. Για το λόγο αυτό κρίνεται απαραίτητη η ανάπτυξη στρατηγικών που επικεντρώνονται στην τοπική και επιλεκτική διάρρηξη της βλέννας (π.χ., ανάπτυξη νανοσωματιδίων με «ολισθηρή» επιφάνεια, ελεγχόμενη αποδέσμευση βλεννολυτικών παραγόντων, κλπ) για την αποτελεσματική χορήγηση βιομορίων μέσω βλεννωδών μεμβρανών. Στην παρούσα μελέτη αναπτύχθηκαν διάφοροι τύποι νανοφορέων με ικανότητα να διαπερνούν τη βλέννα με βάση τις παραπάνω στρατηγικές. Πιο συγκεκριμένα παρασκευάστηκαν νανοφορείς με «ολισθηρή» επιφάνεια (π.χ., νανοσωματίδια PLGA-PEG και σύμπλοκα PAA/PLL, PAA/PArg). Σχετικά με τον εγκλεισμό βλεννολυτικών παραγόντων σε νανοφορείς, παρασκευάστηκαν λιποσώματα με διαφορετική σύσταση λιπιδίων (π.χ., 1,2-διπαλμιτοϋλ-sn-γλυκερο-3-φωσφατιδυλοχολίνη (DPPC), άλας νατρίου της 1,2-διμυριστοϋλ-snγλυκερο-3-φωσφο-rac-(1-γλυκερόλης) (DMPG), διδεκυλοδιμεθυλο βρωμιούχο αμμώνιο (DDAB), χοληστερόλη (CHOL), (1,2-διστεαροϋλ-sn-γλυκερο-3-φωσφοαιθανολαµίνη-Ν-φολικού(πολυαιθυλενογλυκόλη)-μαλεϊμίδιο (DSPE-PEG2 Maleimide)) που φέρουν το βλεννολυτικό παράγοντα 4-MBA. Τα νανοσωματίδια PLGA-PEG παρασκευάστηκαν με τη μέθοδο του διπλού γαλακτώματος κατόπιν της σύνθεσης συμπολυμερών PLGA-PEG μέσω αντίδρασης καρβοδιιμιδίου μεταξύ του PLGA (π.χ., RG52H, RG752H) και διαφόρων τύπων PEG (NH 2 - PEG-NH 2 (MW 3kDa), CH 3 O-PEG-NH 2 (MW 2 και 5 kda). Η επίδραση των τύπων PLGA (75:25, 5:5) και PEG (MW, λειτουργικές ομάδες) στην απόδοση της σύζευξης του PEG καθώς και στις ιδιότητες των παραγόμενων νανοσωματιδίων (π.χ., μέσο μέγεθος, ικανότητα διάχυσης στη βλέννα) μελετήθηκε πειραματικά.

2 Τα σύμπλοκα πολυηλεκτρολυτών (π.χ., PAA/PLL, PAA/PArg) συντέθηκαν με τη μέθοδο της ιοντικής συμπλοκοποίησης και μελετήθηκε η επίδραση διαφόρων παραμέτρων της διεργασίας (π.χ., λόγος φορτίου PAA/πολυκατιόντος, συγκέντρωση πολυηλεκτρολύτη) στο μέσο μέγεθος και στο ζ δυναμικό των παραγόμενων συμπλόκων καθώς και στην ικανότητά τους να διαπερνούν τη βλέννα. Τα λιποσώματα που φέρουν 4-MBA παρασκευάστηκαν με τη μέθοδο της ενυδάτωσης λεπτού υμενίου και μελετήθηκε η επίδραση της σύστασής τους στις ιδιότητές τους (π.χ., μέσο μέγεθος, απόδοση εγκλεισμού του βλεννολυτικού παράγοντα, αποδέσμευση του 4-MBA, ικανότητά τους να διαπερνούν τη βλέννα). Η δυνατότητα των διαφόρων τύπων νανοσωματιδίων να διαχέονται στη βλέννα μελετήθηκε πειραματικά σε βλέννα που έχει εξαχθεί από εντερικό βλεννογόνο χοίρου. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Νανοσωματίδια PLGA-PEG Τα νανοσωματίδια PLGA-PEG παρασκευάστηκαν με τη μέθοδο του διπλού γαλακτώματος [1] κατόπιν της σύνθεσης συμπολυμερών PLGA-PEG μέσω αντίδρασης καρβοδιιμιδίου [2,3] μεταξύ του PLGA (π.χ., RG52H, RG752H) και διαφόρων τύπων PEG (NH 2 -PEG-NH 2 (MW 3kDa), CH 3 O-PEG-NH 2 (MW 2 και 5 kda). Η σύσταση των συμπολυμερών PLGA-PEG μελετήθηκε με 1 H-NMR (Πίνακας 1). Η μέση διάμετρος των νανοσωματιδίων προσδιορίστηκε με δυναμική σκέδαση του φωτός και το ζ δυναμικό τους από μετρήσεις ηλεκτροφόρησης σε υδατικά διαλύματα (Malvern Nano ZS9, United Kingdom). Τέλος, η πυκνότητα του PEG στην επιφάνεια των νανοσωματιδίων υπολογίστηκε με βάση τις εξισώσεις [1-4], όπου R F είναι η ακτίνα Flory της αλυσίδας PEG, D είναι η απόσταση μεταξύ των αλυσίδων PEG [4], A είναι η επιφάνεια που καταλαμβάνει κάθε αλυσίδα PEG [5] και L είναι ο λόγος μήκους/πάχους του στρώματος PEG [4]: R F = αn 3/5 (1) όπου α είναι το μήκος του μονομερούς και N είναι ο αριθμός των μονομερών ανά αλυσίδα πολυμερούς D = 2 (A/π) 1/2 (2) A = 6M PEG /dn A fρ (3) όπου M PEG είναι το μοριακό βάρος των αλυσίδων PEG, d είναι η μέση διάμετρος των νανοσωματιδίων, N A είναι ο αριθμός Avogadro, f είναι το κλάσμα μάζας της PEG στα νανοσωματίδια PLGA-PEG και ρ είναι η πυκνότητα των νανοσωματιδίων. L = Nα 5/3 / D 2/3 (4) Όπως μπορεί να παρατηρηθεί στον Πίνακα 1, η αύξηση του αρχικού λόγου γραμμομορίων PEG:PLGA οδήγησε σε αύξηση του τελικού λόγου γραμμομορίων PEG:PLGA (δηλαδή του λόγου γραμμομορίων PEG:PLGA στο συντιθέμενο συμπολυμερές όπως υπολογίστηκε από 1 H-NMR). Επιπλέον μπορεί να παρατηρηθεί ότι για τον ίδιο αρχικό λόγο γραμμομορίων PEG:PLGA επετεύχθησαν υψηλότεροι τελικοί λόγοι γραμμομορίων όταν χρησιμοποιήθηκε η NH 2 -PEG-NH 2 σε σχέση με την CH 3 O-PEG-NH 2, ανεξάρτητα από τον τύπο του PLGA που χρησιμοποιήθηκε (π.χ., RG52H, RG752H). Πίνακας 1. Ιδιότητες των συντιθέμενων συμπολυμερών PLGA-PEG. PLGA Τύπος PEG Αρχικός Λόγος Γραμμομορίων PEG:PLGA Τελικός Λόγος Γραμμομορίων PEG:PLGA RG52H NH 2 -PEG3-NH RG52H NH 2 -PEG3-NH RG52H NH 2 -PEG3-NH RG752H NH 2 -PEG3-NH RG752H NH 2 -PEG3-NH RG52H CH 3 O-PEG2-NH RG52H CH 3 O-PEG2-NH RG52H CH 3 O-PEG2-NH RG752H CH 3 O-PEG2-NH RG752H CH 3 O-PEG2-NH RG52H CH 3 O-PEG5-NH RG752H CH 3 O-PEG5-NH

3 Αυτό μπορεί να αποδοθεί στο γεγονός ότι και οι δύο αμινομάδες της PEG αντέδρασαν με τα καρβοξύλια του PLGA, καθώς αυτές οι δύο αμινομάδες έχουν παρόμοια δραστικότητα. Από την άλλη πλευρά, ο τύπος του PLGA και το μοριακό βάρος της CH 3 O-PEG-NH 2 δε φάνηκε να έχουν σημαντική επίδραση στο λόγο γραμμομορίων PEG:PLGA του συντιθέμενου συμπολυμερούς καθώς δε σχετίζονταν άμεσα με τον αριθμό των δραστικών θέσεων (δηλαδή τον αριθμό των ελεύθερων καρβοξυλομάδων του PLGA και των αμινομάδων της PEG). Τα νανοσωματίδια που παρασκευάστηκαν από τα συντιθέμενα συμπολυμερή PLGA-PEG είχαν μέση διάμετρο nm και αρνητικό ζ δυναμικό (-7.7 εώς -8.8 mv) (Πίνακας 2). Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να σημειωθεί ότι μόνο τα συμπολυμερή PLGA-PEG που συντέθηκαν με χρήση της CH 3 O-PEG-NH 2 επιλέχθηκαν για την παρασκευή των νανοσωματιδίων, καθως τα NPs που παρασκευάστηκαν από συμπολυμερή PLGA-PEG με βάση το NH 2 -PEG-NH 2 παρουσίασαν συσσωμάτωση κατά τη διεργασία καθαρισμού τους. Πίνακας 2. Ιδιότητες νανοσωματιδίων PLGA-PEG (λόγος γραμμομορίων PEG:PLGA=1:1) και PLGA. Συμπολυμερές Μέσο Μέγεθος (nm) ζ Δυναμικό (mv) RG52H-PEG ±29-7.7±1.5 RG52H-PEG5 36.6±25-8.8±2.8 RG752H-PEG ± ±.96 RG752H-PEG ± ±1.9 RG52H 295.4± ±.1 RG752H 32.1± ±1.6 Στον Πίνακα 2 παρουσιάζονται τα χαρακτηριστικά των νανοσωματιδίων PLGA-PEG σε σύγκριση με εκείνα των νανοσωματιδίων PLGA. Το αρνητικό ζ δυναμικό των νανοσωματιδίων PLGA (π.χ., εως -22 mv) οφείλεται στα ελεύθερα καρβοξύλια που βρίσκονται στην επιφάνεια των νανοσωματιδίων PLGA, τα οποία είναι αρνητικά φορτισμένα σε φυσιολογικό ph. Στην περίπτωση των νανοσωματιδίων PLGA-PEG, το PLGA συζεύχθηκε επιτυχώς με την CH 3 O-PEG-NH 2, οδηγώντας στη μερική εξουδετέρωση των ελεύθερων ανιονικών καρβοξυλίων που βρίσκονται στην επιφάνεια των νανοσωματιδίων και κατά συνέπεια στη μείωση των απόλυτων τιμών ζ δυναμικού των νανοσωματιδίων PLGA-PEG (π.χ., -7.7 εως -8.8 mv). Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα νανοσωματίδια PLGA-PEG είχαν αρνητικότερο φορτίο από -1 mv, το οποίο σε συνδυασμό με το MW της PEG (π.χ., 5 kda) ελαχιστοποιεί τις αλληλεπιδράσεις με τη βλέννα [6]. Στον Πίνακα 3 παρουσιάζονται οι παράμετροι που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό της πυκνότητας της PEG στην επιφάνεια των νανοσωματιδίων PLGA-PEG και η διάταξη της PEG σε αυτή. Σε περιπτώσεις χαμηλής επιφανειακής κάλυψης (D>R F ), οι αλυσίδες της PEG έχουν μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων και βρίσκονται πιο κοντά στην επιφάνεια των νανοσωματιδίων εμφανίζοντας έτσι μία διάταξη τύπου «μανιταριού». Από την άλλη πλευρά, σε περιπτώσεις υψηλής επιφανειακής κάλυψης (η τιμή της D μειώνεται σε αυτή της R F ) η κίνηση των αλυσίδων PEG περιορίζεται σημαντικά και εμφανίζουν μία διάταξη τύπου «βούρτσας». Στις περιπτώσεις που L>2RF, η διάταξη τύπου «βούρτσας» ορίζεται ως διάταξη τύπου «πυκνής βούρτσας». Μία υψηλή επιφανειακή κάλυψη διασφαλίζει την κάλυψη της συνολικής επιφάνειας των νανοσωματιδίων αλλά επιφέρει μείωση της στερεοχημικής παρεμπόδισης, καθώς μειώνεται η κινητικότητα των αλυσίδων της PEG. Όπως μπορεί να παρατηρηθεί από τον Πίνακα 3, τα νανοσωματίδια PLGA-PEG με PEG MW = 5 kda εμφάνισαν διάταξη PEG τύπου «πυκνής βούρτσας», ενώ εκείνα με PEG MW = 2 kda εμφάνισαν διάταξη PEG τύπου «βούρτσας». Πίνακας 3. Παράμετροι που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό της πυκνότητας της PEG στα νανοσωματίδια PLGA-PEG και τύπος διάταξης PEG. Συμπολυμερές R F D A L Διάταξη (nm) (nm) (nm 2 ) (nm) RG52H-PEG βούρτσα RG52H-PEG πυκνή βούρτσα RG752H-PEG βούρτσα RG752H-PEG πυκνή βούρτσα Η μελέτη της διάχυσης των νανοσωματιδίων PLGA-PEG στη βλέννα πραγματοποιήθηκε βάσει του πρωτοκόλλου της Friedl και των συνεργατών της [7]. Τα αποτελέσματα της μελέτης διάχυσης των νανοσωματιδίων PLGA-PEG στη βλέννα παρουσιάζονται στο Σχήμα 1 σε σύγκριση με τα αποτελέσματα της διάχυσης των νανοσωματιδίων PLGA. Όπως ήταν αναμενόμενο, τα νανοσωματίδια PLGA-PEG, τα οποία ήταν ειδικά σχεδιασμένα για αποτελεσματική διάχυση μέσα στη βλέννα (π.χ., συνδυασμός PEG MW 5 kda με επιφανειακό φορτίο μεταξύ -1 και -7 mv), εμφάνισαν αυξημένη διάχυση στη βλέννα σε σύγκριση με τα

4 νανοσωματίδια PLGA [6,8]. Επιπλέον, μελετήθηκε η επίδραση του MW της PEG στην ικανότητα των νανοσωματιδίων PLGA-PEG να διαπερνούν τη βλέννα. Παρατηρήθηκε ότι τα νανοσωματίδια PLGA-PEG με PEG MW = 5 kda εμφανίζουν ελαφρώς αυξημένη διαπερατότητα σε σύγκριση με εκείνα με PEG MW = 2 kda. Αυτό θα μπορούσε να αποδοθεί στις διαφορετικές επιφανειακές διατάξεις της PEG που παρατηρήθηκαν για τα διαφορετικά PEG MWs (διάταξη τύπου «βούρτσας» για PEG MW = 2 kda και τύπου «πυκνής βούρτσας» για PEG MW = 5 kda). Τα αποτελέσματα αυτά βρέθηκαν σε συμφωνία με την εργασία του Xu και των συνεργατών του [9] όπου μία επιφανειακή διάταξη PEG τύπου «πυκνής βούρτσας» επιτρέπει τη γρήγορη διάχυση των νανοσωματιδίων μέσα σε υψηλά ιξωδοελαστικές εκκρίσεις ανθρώπινης βλέννας, ελαχιστοποιώντας την προσκόλληση των νανοσωματιδίων στη βλέννα. Σχήμα 1. Μελέτη διάχυσης νανοσωματιδίων PLGA-PEG σε βλέννα που έχει εξαχθεί από εντερικό βλεννογόνο χοίρου. Επώαση των νανοσωματιδίων για 6h στους 37 C. % Permeated NPs PLGA 5:5 PLGA 5:5-PEG2 PLGA 5:5-PEG5 PLGA 75:25 PLGA 75:25-PEG2 PLGA 75:25-PEG t (h) Σύμπλοκα πολυηλεκτρολυτών Διάφοροι τύποι συμπλόκων (π.χ., PAA/PLL, PAA/Parg) παρασκευάστηκαν με ανάμιξη υδατικών διαλυμάτων αντίθετα φορτισμένων πολυηλεκτρολυτών [1]. Η μέση διάμετρος των PECs προσδιορίστηκε με δυναμική σκέδαση του φωτός και το ζ δυναμικό τους από μετρήσεις ηλεκτροφόρησης σε υδατικά διαλύματα (Malvern Nano ZS9, United Kingdom). Τα PECs είχαν μέση διάμετρο ίση με nm και ζ δυναμικό μεταξύ και 32.5 mv. Παρατηρήθηκε ότι η μέση διάμετρος και το ζ δυναμικό των παραγόμενων PECs μπορεί να ρυθμιστεί αποτελεσματικά μεταβάλλοντας το λόγο φορτίου του PAA προς το αντίστοιχο πολυκατιόν. Η επίδραση του λόγου φορτίου του PAA προς το αντίστοιχο πολυκατιόν, στο μέσο μέγεθος και στο ζ δυναμικό των σχηματιζόμενων συμπλόκων PAA/PLL και PAA/Parg, απεικονίζεται στα Σχήματα 2α και 2β αντίστοιχα, για συγκέντρωση PAA (C PAA ) ίση με.1 w/v%. Όπως μπορεί να παρατηρηθεί, μία μείωση στο λόγο φορτίου PAA/πολυκατιόν οδήγησε σε αύξηση του ζ δυναμικού, τόσο για τα σύμπλοκα PAA/PLL όσο και για τα PAA/PArg (Σχήματα 2α και 2β). Αυτό μπορεί να εξηγηθεί ως εξής: η διεργασία ιοντικής συμπλοκοποίησης οδηγεί στο σχηματισμό συμπλόκων με μορφολογία πυρήνα-κελύφους [11]. Πιο συγκεκριμένα, ο σχηματισμός συμπλόκων, παρουσία ενός πολυηλεκτρολύτη υψηλού μοριακού βάρους σε περίσσεια (PAA) και ενός ομόλογου χαμηλού μοριακού βάρους (PLL ή PArg), λαμβάνει χώρα με ιοντική συμπλοκοποίηση κατά την οποία σχηματίζονται ουδέτερα τμήματα, λόγω εξουδετέρωσης των φορτίων τους. Εξαιτίας του ουδέτερου χαρακτήρα τους, τα τμήματα αυτά είναι περισσότερο υδρόφοβα και κατά συνέπεια αποτελούν τον εσωτερικό πυρήνα της νανοδομής, ενώ ο πολυηλεκτρολύτης που βρίσκεται σε περίσσεια σχηματίζει το εξωτερικό κέλυφος, ευνοώντας έτσι τη σταθερότητα του συμπλόκου [12,13]. Βάσει των παραπάνω, για λόγο φορτίου 1 (Σχήματα 2α και 2β), η επιφάνεια των σχηματιζόμενων συμπλόκων καλύπτεται κυρίως από PLL ή PArg (που βρίσκονται σε περίσσεια) και κατά συνέπεια είναι θετικά φορτισμένη. Από την άλλη πλευρά, για λόγο φορτίου >1, η επιφάνεια των συμπλόκων καλύπτεται από PAA (που βρίσκεται σε περίσσεια), οδηγώντας στη δημιουργία συμπλόκων με αρνητικές τιμές ζ δυναμικού (Σχήματα 2α και 2β) [13]. Σχετικά με την επίδραση του λόγου φορτίου PAA/πολυκατιόν στο μέσο μέγεθος των συμπλόκων, η μείωση του λόγου φορτίου οδήγησε στο σχηματισμό μεγαλύτερων PECs (Σχήματα 2α και 2β). Η τάση αυτή μπορεί να αποδοθεί στη σχέση ανάμεσα στο μήκος Debye (i.e., το μήκος πάνω από το οποίο εξουδετερώνονται οι ηλεκτροστατικές αλληλεπιδράσεις των σημείων φόρτισης) και τη συγκέντρωση του πολυηλεκτρολύτη. Καθώς η συγκέντρωση του PAA διατηρήθηκε σταθερή (π.χ., C PAA =.1 w/v%), η μείωση του λόγου φορτίου οφείλονταν στην αύξηση της συγκέντρωσης του πολυκατιόντος. Η τελευταία υποδήλωσε την απελευθέρωση ενός μεγάλου αριθμού αντίθετων ιόντων από τον πολυηλεκτρολύτη, εξαιτίας της διάστασης του (λ.χ., αυξημένη ιονική ισχύς). Αυτό οδήγησε στη μείωση του μήκους Debye και κατά συνέπεια στη μειωμένη ηλεκτροστατική απώθηση μεταξύ των πολυηλεκτρολυτών [14]. To αυξημένο μέσο μέγεθος που παρατηρήθηκε για τα σύμπλοκα PAA/PLL

5 και PAA/PArg για λόγο φορτίου ~ 1 (Σχήματα 2α και 2β) μπορεί να εξηγηθεί από την έλλειψη ηλεκτροστατικών απωθητικών δυνάμεων που οδηγεί σε συσσωμάτωση των PECs [12]. Σχήμα 2. Επίδραση των λόγων φορτίου των PAA/PLL και PAA/PArg στο μέσο μέγεθος και το ζ δυναμικό των PECs (MW PAA = 1 kda, MW PLL = 3-15 kda, MW PArg = 15-7 kda, C PAA =.1 %w/v). 1 7 size z-potential 6 Zeta potential (mv) Zeta potential (mv) PAA/PLL Charge Ratio (α) 4 35 Average size 2 Zeta potential Average Size (nm) Average Size (nm) PAA/PArg Charge Ratio (β) Στο Σχήμα 3 απεικονίζονται τα αποτελέσματα της μελέτης διάχυσης ουδέτερων καθώς και θετικά και αρνητικά φορτισμένων PECs. Τα αρνητικά φορτισμένα PECs βρέθηκαν να εμφανίζουν το υψηλότερο ποσοστό διάχυσης ακολουθούμενα από τα ουδέτερα και τέλος τα θετικά φορτισμένα PECs. Η υψηλή πυκνότητα επιφανειακού φορτίου των PECs δημιουργεί πιθανώς μία υδρόφιλη επιφάνεια, μειώνοντας έτσι τις υδρόφοβες αλληλεπιδράσεις τους με τη βλέννα και κατά συνέπεια διευκολύνοντας τη διάχυσή τους μέσα σε αυτή [15]. Επιπλέον, έχει παρατηρηθεί ότι το αρνητικό φορτίο του PAA είναι ουσιώδες για τη διάχυση στη βλέννα [16] ενώ η PLL έχει βρεθεί να εμφανίζει υψηλότερο ποσοστό διάχυσης σε σύγκριση με άλλα πολυκατιόντα όπως είναι η πολυαιθυλενοϊμίνη (PEI), η χιτοζάνη και η προταμίνη [17]. Λιποσώματα που φέρουν το βλεννολυτικό παράγοντα 4-ΜΒΑ Τα λιποσώματα (π.χ., DPPC-CHOL, DMPC-DMPG-CHOL, DMPC-DMPG-DDAB, DPPC-DSPE-PEG2- CHOL) που φέρουν 4-MBA, παρασκευάστηκαν με τη μέθοδο της ενυδάτωσης λεπτού υμενίου [18]. Η μέση διάμετρος των λιποσωμάτων προσδιορίστηκε με δυναμική σκέδαση του φωτός και το ζ δυναμικό τους από μετρήσεις ηλεκτροφόρησης σε υδατικά διαλύματα (Malvern Nano ZS9, United Kingdom). Προκειμένου να προσδιοριστεί το ποσοστό του 4MBA στα λιποσώματα, το υπολειπόμενο 4MBA διαχωρίστηκε από τα λιποσώματα με φυγοκέντρηση στα 19, rpm για 45 min στους 1 o C (Sorvall Discovery 1SE, Hitachi) και η συγκέντρωση του 4MBA προσδιορίστηκε στο υπερκείμενο με φασματοσκοπία υπεριώδους στα 275 nm (Perkin Elmer UV-Vis Lambda 35 spectrophotometer).

6 Σχήμα 3. Μελέτη διάχυσης PECs (C PAA =.1 w/v %) σε βλέννα που έχει εξαχθεί από εντερικό βλεννογόνο χοίρου. Επώαση των PECs για 6h στους 37 C. % Permeated PECs PAA/PLL charge ratio = 1.77 PAA/PLL charge ratio = 1. PAA/PLL charge ratio = t (h) Τα χαρακτηριστικά των λιποσωμάτων που φέρουν 4MBA συνοψίζονται στον Πίνακα 4. Όπως μπορεί να παρατηρηθεί, τα λιποσώματα έχουν μία μέση διάμετρο nm. Οι παρατηρούμενες διαφορές στη μέση διάμετρο οφείλονται στη χρήση διαφορετικών τύπων λιπιδίων (λ.χ. ουδέτερα, ανιονικά και πεγκυλιωμένα). Όλα τα λιποσώματα που αποτελούνται από πεγκυλιωμένα ή ανιονικά λιπίδια εμφανίζουν μικρότερο μέσο μέγεθος σε σύγκριση με εκείνα που αποτελούνται από ουδέτερα (λ.χ., DPPC-CHOL) εξαιτίας των ισχυρών απωθητικών δυνάμεων ανάμεσα στα φορτισμένα σωματίδια και τη στερεοχημική παρεμπόδιση του ισχυρά ενυδατωμένου PEG [19]. Τα αντίστοιχα ποσοστά και η απόδοση εγκλεισμού του 4MBA παρουσιάζονται επίσης στον Πίνακα 4. Όπως μπορεί να παρατηρηθεί, οι αποδόσεις εγκλεισμού του 4MBA είναι υψηλές (π.χ., wt%) ανεξάρτητα από τη συγκέντρωση των λιπιδίων, υποδεικνύοντας έτσι ότι ο υδρόφοβος βλεννολυτικός παράγοντας εγκλείστηκε επιτυχώς στη λιπιδική διπλοστοιβάδα [2,21]. Η ελάχιστα αυξημένη απόδοση εγκλεισμού που παρατηρήθηκε για τα DMPC-DMPG-DDAB (π.χ., wt%) θα μπορούσε να αποδοθεί σε μία πιθανή ηλεκτροστατική αλληλεπίδραση μεταξύ του αρνητικά φορτισμένου 4MBA και του θετικά φορτισμένου DDAB [22]. Πίνακας 4. Ιδιότητες των λιποσωμάτων που φέρουν 4ΜΒΑ. Λιπόσωμα Μέσο Μέγεθος (nm) Ποσοστό 4MBA (wt%) Απόδοση Εγκλεισμού 4MBA (wt%) DPPC-CHOL 246.3± ± ±5.48 DMPC-DMPG-CHOL 151.4± ± ±2.27 DMPC-DMPG-DDAB 229.5± ± ±1.62 DPPC-DSPE-PEG2-CHOL 187.3± ± ±2.62 Η αποδέσμευση του βλεννολυτικού παράγοντα 4MBA από τα λιποσώματα μελετήθηκε με τη μέθοδο της μεμβράνης διαπίδυσης [23,24]. Οι κατατομές αποδέσμευσης του 4MBA από τα λιποσώματα σε PB (.2 M, ph 6.8) στους 37 o C απεικονίζονται στο Σχήμα 4. Όπως μπορεί να παρατηρηθεί, διαφορετικά ποσοστά 4MBA αποδεσμεύτηκαν από διαφορετικούς τύπους λιποσωμάτων. Πιο συγκεκριμένα, το υψηλότερο ποσοστό 4MBA αποδεσμεύτηκε από τα DMPC-DMPG-CHOL (π.χ., 31.7%). Μικρότερα ποσοστά 4MBA αποδεσμεύτηκαν σε φθίνουσα τάξη από τα DMPC-DMPG-DDAB (π.χ., 29.2%), DPPC-DSPE-PEG2-CHOL (π.χ., 23%) και DPPC-CHOL (π.χ., 13.2%). Τα παραπάνω αποτελέσματα θα μπορούσαν να εξηγηθούν ως εξής: η αποδέσμευση ενός δραστικού συστατικού από τα λιποσώματα εξαρτάται από τη διαπερατότητα της μεμβράνης, η οποία επηρεάζεται από τη ρευστότητα της λιπιδικής διπλοστοιβάδας, δηλαδή τη σχετική κινητικότητα του κάθε ξεχωριστού μορίου λιπιδίου στη διπλοστοιβάδα, και επομένως από τη σύσταση της μεμβράνης [25]. Η κινητικότητα των λιπιδίων επηρεάζεται σημαντικά από τη θερμοκρασία. Εάν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος (T) είναι χαμηλότερη από τη θερμοκρασία μετάβασης φάσης (T m ) του κύριου λιπιδίου, τα λιπίδια διατάσσονται σε μορφή οργανωμένης γέλης, οπότε τα λιποσώματα παρουσιάζουν αυξημένη σταθερότητα και κατ επέκταση περιορισμένη αποδέσμευση του δραστικού συστατικού, ενώ αν T>T m, τα λιπίδια εμφανίζουν υγρή- κρυσταλλική δομή και τα λιποσώματα επιτρέπουν μία πιο γρήγορη αποδέσμευση του εγκλεισμένου μορίου [26,27]. Η συμπεριφορά αυτή παρατηρείται στο Σχήμα 4, καθώς T m,dppc > T m,dmpc =T m,dmpg > T m,ddab. Τα πειραματικά ευρήματα της παρούσας εργασίας βρέθηκαν σε συμφωνία με δημοσιευμένα αποτελέσματα που δείχνουν μείωση της σταθερότητας της μεμβράνης με αντικατάσταση του DPPC με DMPC [27].

7 Επιπλέον, όπως μπορεί να παρατηρηθεί στο Σχήμα 4, η κατατομή αποδέσμευσης του 4MBA χαρακτηρίζεται σε κάθε περίπτωση, από συνεχή αποδέσμευση του 4MBA για μία χρονική περίοδο περίπου 45 λεπτών. `Επειτα από αυτή τη χρονική στιγμή, η αποδέσμευση του 4MBA σχηματίζει πλατώ, υποδηλώνοντας ότι ένα μεγάλο ποσοστό του βλεννολυτικού παράγοντα, που μεταβάλλεται από 68% (DMPC-DMPG-CHOL) εώς 87% (DPPC-CHOL) δεν αποδεσμεύεται από τα λιποσώματα και παραμένει συνδεδεμένο με τη λιπιδική διπλοστοιβάδα. Αυτό θα μπορούσε να αποδοθεί στην υδρόφοβη φύση του 4MBA που ευνοεί τον εγκλεισμό του στη μεμβράνη των λιποσωμάτων και στο αυξημένο ποσοστό χοληστερόλης (DPPC-CHOL) το οποίο επηρεάζει επίσης το μικροϊξώδες των διπλοστοιβάδων και την αποδέσμευση των εγκλεισμένων μορίων [28]. Σχήμα 4. Κατατομές αποδέσμευσης του βλεννολυτικού παράγοντα 4MBA από λιποσώματα σε PB (.2M, ph 6.8) στους 37 o C. 4MBA released (%) DPPC-CHOL DMPC-DMPG-CHOL DMPC-DMPG-DDAB DPPC-DSPE-PEG2-CHOL t (min) Τα αποτελέσματα της διάχυσης των διαφόρων τύπων λιποσωμάτων, που περιέχουν ίδια ποσότητα 4MBA (π.χ., ~18wt%), στη βλέννα, απεικονίζονται στο Σχήμα 5. Όπως μπορεί να παρατηρηθεί, τα λιποσώματα DMPC- DMPG-CHOL εμφάνισαν αυξημένη διαπερατότητα σε σχέση με τους άλλους τρεις τύπους λιποσωμάτων, ακολουθούμενα από τα DMPC-DMPG-DDAB. Αυτό θα μπορούσε να αποδοθεί στις διαφορετικές ποσότητες 4MBA που απελευθερώνονται από τους διάφορους τύπους λιποσωμάτων (π.χ., >3% 4MBA απελευθερώθηκε από τα DMPC-DMPG-CHOL σε σύγκριση με ένα ποσοστό 4MBA <1% που απελευθερώθηκε από τα DPPC- CHOL, Σχήμα 5) καθώς και σε πιθανές αλληλεπιδράσεις των φωσφολιπιδίων με τη βλέννα. Οι αλληλεπιδράσεις των λιποσωμάτων με τη βλέννα εξαρτώνται από τους τύπους των φωσφολιπιδίων που αποτελούν τα λιποσώματα και από τη γραμμομοριακή τους σύσταση. Σχήμα 5. Μελέτη διάχυσης λιποσωμάτων που φέρουν 4MBA σε βλέννα που έχει εξαχθεί από εντερικό βλεννογόνο χοίρου. Επώαση των λιποσωμάτων για 6h στους 37 C. % Permeated Liposomes DPPC-CHOL DMPC-DMPG-CHOL DMPC-DMPG-DDAB DPPC-DSPE-PEG2-CHOL t (h) Παρατηρήθηκε (Σχήμα 5) ότι η χρήση των φωσφολιπιδίων DMPC και DMPG οδήγησε σε αυξημένη διαπερατότητα της βλέννας, ειδικά όταν συνδυάστηκαν με χοληστερόλη, ενώ η χρήση του DPPC δε φάνηκε να ενισχύει τη διάχυση στη βλέννα είτε σε συνδυασμό με χοληστερόλη ή με ένα πεγκυλιωμένο φωσφολιπίδιο. Η τελευταία παρατήρηση βρέθηκε σε συμφωνία με τον Hanes και τους συνεργάτες του [29] οι οποίοι έδειξαν ότι λιποσώματα αποτελούμενα από φωσφατίδυλοχολίνη (PC), χοληστερόλη και ροδαμίνη-pe (PC:CHOL:Rho-PE)

8 ακινητοποιούνται μέσα στη βλέννα εκτός αν φέρουν 1-2 mol% PEG, συγκεντρώσεις υψηλότερες από εκείνες που χρησιμοποιούνται τυπικά για το σχηματισμό πεγκυλιωμένων λιποσωμάτων (λ.χ., 6-7 mol%). Τέλος, η ελαφρώς αυξημένη διάχυση των DPPC-CHOL σε σύγκριση με τα DPPC-DSPE-PEG2-CHOL, που παρατηρείται στο Σχήμα 5, θα μπορούσε πιθανόν να οφείλεται στην αυξημένη δύναμη της βαρύτητας που εφαρμόστηκε στα μεγαλύτερα λιποσώματα (DPPC-CHOL) καθώς το συγκεκριμένο πείραμα πραγματοποιήθηκε σε κάθετη διάταξη. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Η παρούσα έρευνα υποστηρίχθηκε οικονομικά από την Ευρωπαίκή `Ενωση (EU) υπό το Συνεργατικό Ερευνητικό `Εργο ALEXANDER (Grant Agreement No. NMP ) του 7 ου Προγράμματος Πλαισίου [FP7/27-213]. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ [1]. Hamdy S., Haddadi A., Somayaji V., Ruan D., Samuel J., J. Pharm. Biomed. Anal. 44:914 (27). [2]. Sanna V., Pintus G., Roggio A.M., Punzoni S., Posadino A.M., Arca A., Marceddu S., Bandiera P., Uzzau S., Sechi M., J. Med. Chem. 54:1321 (211). [3]. Betancourt T., PhD Dissertation, The University of Texas at Austin (27). [4]. Perry J.L., Reuter K.G., Kai M.P., Herlihy K.P., Jones S.W., Luft J.C., Napier M., Bear J.E., Nano Lett. 12:534 (212). [5]. Gref R., Luck M., Quellec P., Marchand M., Dellacherie E., Harnisch S., Blunk T., Müller R.H., Colloid Surface B 18:31 (2). [6]. Wang Y.-Y., Lai S.K., Suk J.S., Pace A., Cone R., Hanes J., Angew. Chem. Int. Ed. 47:9726 (28). [7]. Friedl H., Dunnhaupt S., Hintzen F., Waldner C., Parikh S., Pearson J.P., Wilcox M.D., Bernkop-Schnürch A., J. Pharm. Sci. 12(12):446 (213). [8]. Ensign L.M., Schneider C., Suk J.S., Cone R., Hanes J., Adv. Mater. 24:3887 (212). [9]. Xu Q., Boylan N.J., Shutian C., Miao B., Patel H., Hanes J., J. Control. Release 17:279 (213). [1]. Müller Μ., Reihs Τ., Ouyang W., Langmuir 21:465 (25). [11]. Hartig S.M., Carlesso G., Davidson J.M., Prokop A., Biomacromolecules 8(1):265 (27). [12]. Delair T., Eur. J. Pharm. Biopharm.78(1):1 (211). [13]. Oyarzun-Ampuero F.A, Goycoolea F.M., Torres D., Alonso M.J., Eur. J. Pharm. Biopharm. 79:54 (211). [14]. Müller M., Keßler B., Fröhlich J., Poeschla S., Torger B., Polymers 3(2):762 (211). [15]. Lai S.K., Wang Y.-Y., Hanes J., Adv. Drug Del. Rev. 61:158 (29). [16]. Laffleur F., Hintzen F., Shahnaz G., Rahmat D., Leithner K., Bernkop-Schnürch A., Nanomedicine (213) doi:1.2217/nnm [17]. Granger D.N., Kvietys P.R., Perry M.A., Taylor A.E., 91:1443 (1986). [18]. Pantos A., Sideratou Z., Paleos C.M., J. Colloid Interf. Sci. 253:435 (22). [19]. Sriwongsitanont S., Ueno M., Colloid Polym Sci 282(7):753 (24). [2]. Muller-Goymann C.C., Eur. J. Pharm. Biopharm. 58:343 (24). [21]. Schwendener R.A., Schott H., in: Weissig V. (Ed.), Vol. 1: Pharmaceutical Nanocarriers, Series: Liposomes Methods in Molecular Biology 65:129 (21), Humana Press. [22]. Bowey K., Tanguay J.-F., Tabrizian M., Eur. J. Pharm. Biopharm. 86:369 (214). [23]. Panwar P., Pandey B., Lakhera P.C., Singh K.P., Int. J. Nanomedicine 5:11 (21). [24]. Tsukamoto T., Hironaka K., Fujisawa T., Yamaguchi D., Tahara K., Tozuka Y., Takeuchi H., Asian J. Pharm. Sci. 8(2):14 (213). [25]. Lindner L.H., Hossann M., Curr. Opin. Drug Discov. Devel. 13(1):111 (21). [26]. Anderson M., Omri A., Drug Delivery 11:33 (24). [27]. Grit M., Crommelin D., Chem. Phys. Lipids 64(1-3):3 (1993). [28]. Nounou M.M., El-Khordagui L.K., Khalafallah N.A., Kkhalil S.A., Acta Pharm. 56:311 (26). [29]. Hanes J., Wai K., Chan Y., Mcmahon M.T., Yang M., Yu T., WO (Patent).

Σκοπός: Περιγραφή της συμπεριφοράς των νευρικών κυττάρων και ποσοτικά και ποιοτικά.

Σκοπός: Περιγραφή της συμπεριφοράς των νευρικών κυττάρων και ποσοτικά και ποιοτικά. Σκοπός: Περιγραφή της συμπεριφοράς των νευρικών κυττάρων και ποσοτικά και ποιοτικά. Τα νευρικά κύτταρα περιβάλλονται από μία πλασματική μεμβράνη της οποίας κύρια λειτουργία είναι να ελέγχει το πέρασμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Η κυτταρική μεμβράνη ή πλασματική μεμβράνη είναι η εξωτερική μεμβράνη που περιβάλλει το κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας-Παναγιώτης Θεοδώρου Μαρία-Ιωάννα Μαλλιαρουδάκη Κωνσταντίνος Καλογερόπουλος Ιάκωβος Παπαϊωάννου Πελαγία Λυδία Πετροπούλου

Ανδρέας-Παναγιώτης Θεοδώρου Μαρία-Ιωάννα Μαλλιαρουδάκη Κωνσταντίνος Καλογερόπουλος Ιάκωβος Παπαϊωάννου Πελαγία Λυδία Πετροπούλου Ανδρέας-Παναγιώτης Θεοδώρου Μαρία-Ιωάννα Μαλλιαρουδάκη Κωνσταντίνος Καλογερόπουλος Ιάκωβος Παπαϊωάννου Πελαγία Λυδία Πετροπούλου «CELL NANOHEALERS: ΝΑΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΕΣ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΣΕ ΔΡΑΣΗ!» Ανδρέας-Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΕΙΑ Ι. ΕΡΓΟ: Λειτουργικές Αυτo-οργανούμενες Νανοδομές από Συμπολυμερή κατά Συστάδες και Πρωτεΐνες (NANOMACRO) 1129 ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΕ5

ΑΡΙΣΤΕΙΑ Ι. ΕΡΓΟ: Λειτουργικές Αυτo-οργανούμενες Νανοδομές από Συμπολυμερή κατά Συστάδες και Πρωτεΐνες (NANOMACRO) 1129 ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΕ5 ΑΡΙΣΤΕΙΑ Ι ΕΡΓΟ: Λειτουργικές Αυτo-οργανούμενες Νανοδομές από Συμπολυμερή κατά Συστάδες και Πρωτεΐνες (NANOMACRO) 1129 ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΕ5 ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ 5.1: Έκθεση αποτελεσμάτων στη βιοδραστικότητα και αποδέσμευση

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα στη Χημεία Γ Λυκείου Ιοντικής Ισορροπίας & Οργανικής

Διαγώνισμα στη Χημεία Γ Λυκείου Ιοντικής Ισορροπίας & Οργανικής Θέμα 1 ο.... Διαγώνισμα στη Χημεία Γ Λυκείου Ιοντικής Ισορροπίας & Οργανικής Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.8 επιλέξτε τη σωστή απάντηση. Μονάδες 2,5x8=20 1.1 Κατά τη διάλυση HCl στο νερό, σε σταθερή θερμοκρασία,

Διαβάστε περισσότερα

Περιήγηση στο εσωτερικό του Κυττάρου. Φώτης Καρβέλης

Περιήγηση στο εσωτερικό του Κυττάρου. Φώτης Καρβέλης Περιήγηση στο εσωτερικό του Κυττάρου Φώτης Καρβέλης Όλα τα κύτταρα οριοθετούνται από την πλασματική μεμβράνη ή το κυτταρικό τοίχωμα που την περιβάλλει. Εσωτερικά της πλασματικής μεμβράνης υπάρχουν τα οργανίδια

Διαβάστε περισσότερα

πρωτεϊνες νουκλεϊκά οξέα Βιολογικά Μακρομόρια υδατάνθρακες λιπίδια

πρωτεϊνες νουκλεϊκά οξέα Βιολογικά Μακρομόρια υδατάνθρακες λιπίδια πρωτεϊνες νουκλεϊκά οξέα Βιολογικά Μακρομόρια υδατάνθρακες λιπίδια Περιγραφή μαθήματος Επανάληψη σημαντικών εννοιών από την Οργανική Χημεία Χημική σύσταση των κυττάρων Μονοσακχαρίτες Αμινοξέα Νουκλεοτίδια

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013)

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Οι λιπιδικές διπλοστιβάδες ως φραγμοί Νερό Υδρόφιλες φωσφολιπιδικές κεφαλές Φωσφολιπιδική μεμβράνη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Προσοµοίωση Είναι γνωστό ότι η εξάσκηση των φοιτητών σε επίπεδο εργαστηριακών ασκήσεων, µε χρήση των κατάλληλων πειραµατοζώων, οργάνων και αναλωσίµων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΙΑΧΥΣΗΣ ΣΕ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΑ ΣΩΜΑΤΙ ΙΑ. ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΥΧΑΙΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΗΣ ΙΑΣΤΟΛΗΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΙΑΧΥΣΗΣ ΣΕ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΑ ΣΩΜΑΤΙ ΙΑ. ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΥΧΑΙΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΗΣ ΙΑΣΤΟΛΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΙΑΧΥΣΗΣ ΣΕ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΑ ΣΩΜΑΤΙ ΙΑ. ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΥΧΑΙΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΗΣ ΙΑΣΤΟΛΗΣ Β. Κανελλόπουλος, Γ. οµπάζης, Χ. Γιαννουλάκης και Κ. Κυπαρισσίδης Τµήµα Χηµικών

Διαβάστε περισσότερα

W el = q k φ (1) W el = z k e 0 N A φn k = z k F φn k (2)

W el = q k φ (1) W el = z k e 0 N A φn k = z k F φn k (2) Το ηλεκτρολυτικό διάλυμα στην ισορροπία Αντώνης Καραντώνης 19 Απριλίου 211 Σταθερές 1. Σταθερά των αερίων, R = 8.314 J mol 1 K 1 2. Στοιχειώδες φορτίο, e = 1.62 1 19 C 3. Αριθμός Avogadro, N A = 6.23 1

Διαβάστε περισσότερα

Διάλυμα καλείται κάθε ομογενές σύστημα, το οποίο αποτελείται από δύο ή περισσότερες χημικές ουσίες, και έχει την ίδια σύσταση σε όλη του τη μάζα.

Διάλυμα καλείται κάθε ομογενές σύστημα, το οποίο αποτελείται από δύο ή περισσότερες χημικές ουσίες, και έχει την ίδια σύσταση σε όλη του τη μάζα. 1. ΔΙΑΛΥΜΑ Διάλυμα καλείται κάθε ομογενές σύστημα, το οποίο αποτελείται από δύο ή περισσότερες χημικές ουσίες, και έχει την ίδια σύσταση σε όλη του τη μάζα. Ετερογενές σύστημα καλείται αυτό, το οποίο αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα Αιωρήματα & Γαλακτώματα Εαρινό εξάμηνο Ακ. Έτους 2015-16 Μάθημα 9ο 5 May 2017 Αιωρήματα Γαλακτώματα 1 Στρατηγική δοσολογίας (Για άλατα μετάλλων τα οποία υδρολύονται ) Περιοχές δραστικότητας: Περιοχή 1:

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση του αυγού Λευκό Κρόκος Βάρος 38 g 17 g Πρωτείνη 3,9 g 2,7 g Υδατάνθρακες 0,3 g 0,3 g Λίπος 0 6 g Χοληστερόλη 0 213 mg

Σύσταση του αυγού Λευκό Κρόκος Βάρος 38 g 17 g Πρωτείνη 3,9 g 2,7 g Υδατάνθρακες 0,3 g 0,3 g Λίπος 0 6 g Χοληστερόλη 0 213 mg Αυγό Τα αυγά αποτελούνται από το κέλυφος (10 %), το ασπράδι ή λευκό (50-60 %), τον κρόκο ή κίτρινο (30 %). Το κέλυφος αποτελείται κατά 95 % από ανόργανα συστατικά όπως ανθρακικό ασβέστιο, ανθρακικό μαγνήσιο

Διαβάστε περισσότερα

Μεταλλικός δεσμός - Κρυσταλλικές δομές Ασκήσεις

Μεταλλικός δεσμός - Κρυσταλλικές δομές Ασκήσεις Μεταλλικός δεσμός - Κρυσταλλικές δομές Ασκήσεις Ποια από τις ακόλουθες προτάσεις ισχύει για τους μεταλλικούς δεσμούς; α) Οι μεταλλικοί δεσμοί σχηματίζονται αποκλειστικά μεταξύ ατόμων του ίδιου είδους μετάλλου.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α. Εισαγωγικές έννοιες ΜΕΣΑ ΣΤΑ ΚΥΤΤΑΡΑ Μπορούμε να διακρίνουμε δύο περιβάλλοντα ΥΔΡΟΦΙΛΟ υδατικό κυτταρόπλασμα ΥΔΡΟΦΟΒΟ λιπιδικο-μεμβρανικό Δηλαδή τα μόρια χαρακτηρίζονται έτσι λόγω της υδρόφοβης φύσης

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία (γενικά) Ισορροπίες σε διαλύματα. Εισαγωγική Χημεία

Ισορροπία (γενικά) Ισορροπίες σε διαλύματα. Εισαγωγική Χημεία Ισορροπία (γενικά) Ισορροπίες σε διαλύματα Εισαγωγική Χημεία 2013-14 1 Χημική Ισορροπία Εισαγωγική Χημεία 2013-14 2 Ισορροπία: Βαθμός συμπλήρωσης αντίδρασης Ν 2 (g) + 3H 2(g) 2NH 3 (g) Όταν αναφερόμαστε

Διαβάστε περισσότερα

Μεταγωγή σήματος και βιολογικές μεμβράνες

Μεταγωγή σήματος και βιολογικές μεμβράνες Μεταγωγή σήματος και βιολογικές μεμβράνες ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΕΣ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΕΜΒΡΑΝΩΝ Ορισμός / Μονάδες Δομές (πρωτοταγής κλπ) Ταξινόμηση με βάση τις λειτουργίες Απεικόνιση - Μοντέλα (συρμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΤΜΗΜΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ Τομέας Φαρμακευτικής Χημείας. Ιωάννης Ντότσικας. Επικ.

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΤΜΗΜΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ Τομέας Φαρμακευτικής Χημείας. Ιωάννης Ντότσικας. Επικ. Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΤΜΗΜΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ Τομέας Φαρμακευτικής Χημείας Ιωάννης Ντότσικας Επικ. Καθηγητής 1 Οι κυκλοδεξτρίνες (Cyclodextrins, CDs) είναι κυκλικοί ολιγοσακχαρίτες

Διαβάστε περισσότερα

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2 ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΤΑΣΗ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Έννοιες που πρέπει να γνωρίζετε: Εξίσωση Gbbs-Duhem, χηµικό δυναµικό συστατικού διαλύµατος Θέµα ασκήσεως: Μελέτη της εξάρτησης της επιφανειακής τάσης διαλυµάτων από την συγκέντρωση,

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Ντότσικας, Επ. Καθηγητής Φαρμακευτικής ΕΚΠΑ. Οι κυκλοδεξτρίνες (cyclodextrins, CDs)

Ι. Ντότσικας, Επ. Καθηγητής Φαρμακευτικής ΕΚΠΑ. Οι κυκλοδεξτρίνες (cyclodextrins, CDs) Οι κυκλοδεξτρίνες (cyclodextrins, CDs) Οι κυκλοδεξτρίνες είναι μία οικογένεια κυκλικών ολιγοσακχαριτών αποτελούμενες από μονομερή σακχάρων (α-d-γλυκοπυρανόζη) συνδεδεμένων μεταξύ τους με α - [1,4] γλυκοσιδικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΟΝΤΕΛΑ ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 1. Μονοστιβάδες 2. Διπλοστιβάδες 3. Λιποσώματα 1.1 ΜΟΝΟΣΤΙΒΑΔΕΣ Σχηματίζονται από μη-πολικά μόρια στη μεσόφαση αέρα/νερού Συσκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Για καθεμιά από τις ακόλουθες ομάδες, τοποθετήστε τα άτομα και / ή τα ιόντα κατά σειρά ελαττούμενου μεγέθους (από το μεγαλύτερο προς το μικρότερο) (α) Cu, Cu +, Cu

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη;

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Επίδραση κοινού ιόντος έχουμε όταν σε διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη προσθέσουμε έναν άλλο ηλεκτρολύτη που έχει κοινό ιόν με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

5. ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Οξέα και βάσεις κατά Arrhenius

5. ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Οξέα και βάσεις κατά Arrhenius 5. ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Οξέα και βάσεις κατά Arrhenius Οξέα και βάσεις κατά Brönsted Lowry Οξέα και βάσεις κατά Lewis Σχετική ισχύς οξέων και βάσεων Μοριακή δομή και ισχύς οξέων Αυτοϊοντισμός του

Διαβάστε περισσότερα

1 o ΓΕΛ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1- ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ-ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ - Τι πρέπει να γνωρίζουμε

1 o ΓΕΛ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1- ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ-ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ - Τι πρέπει να γνωρίζουμε 1 o ΓΕΛ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1- ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ-ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ - Τι πρέπει να γνωρίζουμε 1. Βασικά μεγέθη και μονάδες αυτών που θα χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 008-009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 009 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ (επιλογής) ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Δευτέρα, 1/6/009 ΧΡΟΝΟΣ:,5 ώρες ΒΑΘΜΟΣ Αριθμητικώς: Ολογράφως: Υπογραφή: Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφ. 12 ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ

Κεφ. 12 ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ Κεφ. 12 ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ Ποικιλότητα και κοινά χαρακτηριστικά των κυτταρικών µεµβρανών Τα λιπαρά οξέα: βασικά συστατικά των λιπιδίων Mεµβρανικά λιπίδια και είδη τους (3) Σχηµατισµός µεµβρανών

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικές Μεμβράνες και Μεταγωγή Σήματος

Βιολογικές Μεμβράνες και Μεταγωγή Σήματος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Βιολογικές Μεμβράνες και Μεταγωγή Σήματος Πρωτεΐνες Διδάσκουσα: Καθ. Μαρία - Ελένη Ε. Λέκκα Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΟΥ ΕΤΕΡΟΤΗΤΑΣ ΑΡΧΗ ΙΣΟΣΤΑΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ. ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ

ΑΡΧΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΟΥ ΕΤΕΡΟΤΗΤΑΣ ΑΡΧΗ ΙΣΟΣΤΑΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ. ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΟΥ ΕΤΕΡΟΤΗΤΑΣ ΑΡΧΗ ΙΣΟΣΤΑΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ 2 eribizani@chem.uoa.gr 2107274573 1 ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΟΥ ΕΤΕΡΟΤΗΤΑΣ (1) Αρχή ηλεκτρικής ουδετερότητας Ο λα τα διαλύµατα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού.

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στο τέλος αυτής της διδακτικής ενότητας οι μαθητές θα πρέπει να μπορούν: Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών Να εξηγούν το σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Η πυκνότητα του νερού σε θερμοκρασία 4 C και ατμοσφαιρική πίεση (1 atm) είναι ίση με 1g/mL.

Η πυκνότητα του νερού σε θερμοκρασία 4 C και ατμοσφαιρική πίεση (1 atm) είναι ίση με 1g/mL. Πυκνότητα Πυκνότητα ορίζεται το φυσικό μέγεθος που δίνεται από το πηλίκο της μάζας του σώματος προς τον αντίστοιχο όγκο που καταλαμβάνει σε σταθερές συνθήκες πίεσης (όταν πρόκειται για αέριο). Ο Συμβολισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις Βιοφυσικής 1

Σημειώσεις Βιοφυσικής 1 Σημειώσεις Βιοφυσικής 1 Διαπερατότητα διπλοστιβάδας λιπιδίων Όλα τα ζωντανά κύτταρα θα πρέπει να είναι σε θέση να ανταλλάσσουν υλικά (θρεπτικές ουσίες και παραπροϊόντα) με το εξωτερικό τους περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθμιστικά διαλύματα

Ρυθμιστικά διαλύματα Ρυθμιστικά διαλύματα Ρυθμιστικά διαλύματα ονομάζονται διαλύματα των οποίων το ph παραμένει πρακτικά σταθερό, όταν προστεθεί μικρή αλλά υπολογίσιμη ποσότητα ισχυρών οξέων ή βάσεων. Επίσης μπορούν μέσα σε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ. ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΕΙΣ (4) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΚΑΛΑΜΑΡΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ xhmeiastokyma.

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ. ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΕΙΣ (4) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΚΑΛΑΜΑΡΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ xhmeiastokyma. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΕΙΣ (4) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΚΑΛΑΜΑΡΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α5 να γράψετε τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

αποτελούν το 96% κ.β Ποικιλία λειτουργιών

αποτελούν το 96% κ.β Ποικιλία λειτουργιών ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΣΥΝΘΕΤΟΥΝ ΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ 92 στοιχεία στο φλοιό της Γης 27 απαραίτητα για τη ζωή H, Ο, Ν, C αποτελούν το 96% κ.β S, Ca, P, Cl, K, Na, Mg αποτελούν το 4% κ.β. Fe, I Ιχνοστοιχεία αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΟΞΕΩΝ Αλλάζουν το χρώμα των δεικτών. Αντιδρούν με μέταλλα και παράγουν αέριο υδρογόνο (δες απλή αντικατάσταση) Αντιδρούν με ανθρακικά άλατα και παράγουν αέριο CO2. Έχουν όξινη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΕ ΕΤΕΡΟΓΕΝΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΕΝΖΥΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΕ ΕΤΕΡΟΓΕΝΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΝΖΥΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΕ ΕΤΕΡΟΓΕΝΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΕΝΖΥΜΩΝ ΣΕ ΔΙΑΛΥΜΑ ΕΠΕΝΕΡΓΟΥΝΤΩΝ ΣΕ ΑΔΙΑΛΥΤΑ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑΤΑ το υπόστρωμα σε στερεά (αδιάλυτη) μορφή κλασσική περίπτωση: η υδρόλυση αδιάλυτων πολυμερών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ. ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ. ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας 1 ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ ΒΑΣΕΙ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΦΟΡΤΙΟΥ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΓΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΜΟΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤHΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ V 2 O 5 ΚΑΙ TΩΝ ΠΡΟ ΡΟΜΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΥ ΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΣΕ TiΟ 2

ΜΕΛΕΤΗ ΤHΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ V 2 O 5 ΚΑΙ TΩΝ ΠΡΟ ΡΟΜΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΥ ΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΣΕ TiΟ 2 ΜΕΛΕΤΗ ΤHΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ V 2 O 5 ΚΑΙ TΩΝ ΠΡΟ ΡΟΜΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΥ ΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΣΕ TiΟ 2 Λ. Ναλµπαντιάν Ινστιτούτο Τεχνικής Χηµικών ιεργασιών, ΕΚΕΤΑ, Τ.Θ. 361, 57001, Θέρµη,Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΕΙΣ 4 & 5 (29/2 & 2/3/2016)

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΕΙΣ 4 & 5 (29/2 & 2/3/2016) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΕΙΣ 4 & 5 (29/2 & 2/3/2016) ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Οι λιπιδικές διπλοστιβάδες λειτουργούν ως φραγμοί Νερό Υδρόφιλες φωσφολιπιδικές κεφαλές

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικές Μεμβράνες και Μεταγωγή Σήματος

Βιολογικές Μεμβράνες και Μεταγωγή Σήματος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Βιολογικές Μεμβράνες και Μεταγωγή Σήματος Πολυμορφισμός Διδάσκουσα: Καθ. Μαρία - Ελένη Ε. Λέκκα Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

Ηδοµή των λιπαρών οξέων

Ηδοµή των λιπαρών οξέων Μεµβρανική Μεταφορά Ηδοµή των λιπαρών οξέων Λιπαρά οξέα-λιπίδια- µεµβράνες Κυτταρικές µεµβράνες: ρόλος διαχωριστικού τοίχους ιαφορετικές λειτουργίες της κυτταρικής µεµβράνης Ενδoκυτταρικές µεµβράνες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Δίνονται τα ιόντα Mg 2+, 2, F, Na + και Al + και οι τιμές ιοντικών ακτίνων 16 pm, 95 pm, 50 pm, 140 pm και 65 pm. Βρείτε ποια ακτίνα ταιριάζει σε καθένα από τα ιόντα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Ενότητα 3: Εφαρμογές Βιομηχανικής Βιοτεχνολογίας(1/3), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Διδάσκων: Δρ. Σεραφείμ Παπανικολαου Μαθησιακοί Στόχοι Βιοτεχνολογικά Προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

Τα χημικά στοιχεία που είναι επικρατέστερα στους οργανισμούς είναι: i..

Τα χημικά στοιχεία που είναι επικρατέστερα στους οργανισμούς είναι: i.. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «XHMIKH ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΥ» ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Όταν αναφερόμαστε στον όρο «Χημική Σύσταση του Κυττάρου», τί νομίζετε ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΠΙΔΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ. 29/10/2015 Δ.Δ. Λεωνίδας

ΛΙΠΙΔΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ. 29/10/2015 Δ.Δ. Λεωνίδας ΛΙΠΙΔΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ 4η ομάδα βιομορίων Δεν είναι πολυμερή, αλλά σχηματίζουν συσσωματώματα Μεγαλύτερη δομική ανομοιογένεια, κοινό χαρακτηριστικό: υδρόφοβος χαρακτήρας Βιολογικοί ρόλοι: 1. Συστατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. 3. Πώς ονομάζεται η βιοχημική αντίδραση της συνένωσης των δύο μορίων; Συμπύκνωση

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. 3. Πώς ονομάζεται η βιοχημική αντίδραση της συνένωσης των δύο μορίων; Συμπύκνωση ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΖΗΤΗΜΑ: 1. Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; Γλυκόζη 2. Εάν δύο τέτοια μόρια ενωθούν μαζί τι θα προκύψει; Μαλτόζη 3. Πώς ονομάζεται η

Διαβάστε περισσότερα

Θρεπτικές ύλες Τρόφιµα - Τροφή

Θρεπτικές ύλες Τρόφιµα - Τροφή ΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 1 Θρεπτικές ύλες Τι καλούµε θρεπτικές ύλες; Ποιες είναι; Τρόφιµα Τι καλούµε τρόφιµο; Χηµεία Τροφίµων Θρεπτικές ύλες Τρόφιµα - Τροφή Προϋπόθεση για να χαρακτηριστεί ένα προϊόν τρόφιµο; 2

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. Α2. Α3. Α4. Α5.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. Α2. Α3. Α4. Α5. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΕΠΤΕΒΡΙΟΥ 0 ΕΞΕΤΑΖΟΕΝΟ ΑΘΗΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΕΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΑ Α Α. γ Α. β Α. δ Α4. α Α5.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Για τη Β τάξη Λυκείου ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Για τη Β τάξη Λυκείου ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2013 Για τη Β τάξη Λυκείου ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α Ερώτηση 1 (5 μονάδες) (α): (ιν), (β): (ιιι), (γ): (ι), (δ): (ιι) (4x0,5= μ. 2) Μεταξύ των μορίων του ΗF αναπτύσσονται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΔΙΑΧΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ ΜΕ ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ

ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΔΙΑΧΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ ΜΕ ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΔΙΑΧΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ ΜΕ ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ Παράγοντας Αποτελεσματικότητας Ειδικά για αντίδραση πρώτης τάξης, ο παράγοντας αποτελεσματικότητας ισούται προς ε = C

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ I ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιμος Π. Βανδώρος ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Οι βασικές δομές που εξετάζουμε στην ανατομία μπορούν ιεραρχικά να ταξινομηθούν ως εξής:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α.1 γ. Α.2 β. Α.3 β. Α.4 γ. A.5 α) Ορισμός σχολικού βιβλίου σελίδα 13. β) Ορισμός σχολικού βιβλίου σελίδα 122. ΘΕΜΑ Β B.1 α.

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές ισοσταθμίσεως της μάζας και ηλεκτρικής ουδετερότητας

Αρχές ισοσταθμίσεως της μάζας και ηλεκτρικής ουδετερότητας Αρχές ισοσταθμίσεως της μάζας και ηλεκτρικής ουδετερότητας Κατά τη λύση προβλημάτων χημικής ισορροπίας, χρησιμοποιούμε, συνήθως, εκτός από τις εκφράσεις των σταθερών ισορροπίας, (δηλαδή τις εξισώσεις που

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ)

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΘΕΜΑ 1 Ο Να εξηγήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και να διορθώσετε τις λανθασµένες: 1. Τα άτοµα όλων των στοιχείων είναι διατοµικά.. Το 16 S έχει ατοµικότητα

Διαβάστε περισσότερα

AΝΑΛΟΓΙΑ ΜΑΖΩΝ ΣΤΟΧΕΙΩΝ ΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

AΝΑΛΟΓΙΑ ΜΑΖΩΝ ΣΤΟΧΕΙΩΝ ΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 2 ο Γυμνάσιο Καματερού 1 ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ 1. Πόσα γραμμάρια είναι: ι) 0,2 kg, ii) 5,1 kg, iii) 150 mg, iv) 45 mg, v) 0,1 t, vi) 1,2 t; 2. Πόσα λίτρα είναι: i) 0,02 m 3, ii) 15 m 3, iii) 12cm

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία: Μεταθετικές αντιδράσεις - Σχετική ατομική μάζα - Σχετική μοριακή μάζα - mole

Χημεία: Μεταθετικές αντιδράσεις - Σχετική ατομική μάζα - Σχετική μοριακή μάζα - mole Χημικές αντιδράσεις - Σχετική ατομική μάζα - Σχετική μοριακή μάζα - mole 46 Να γραφούν οι αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης με τις οποίες μπορούν να παρασκευαστούν: α ΗΒr β Pb(OH) γ KNO α Το HBr είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΛΩΒΙΣΜΟΣ ΒΙΟΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΝΑΝΟΣΩΜΑΤΙΔΙΑ

ΕΓΚΛΩΒΙΣΜΟΣ ΒΙΟΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΝΑΝΟΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΕΓΚΛΩΒΙΣΜΟΣ ΒΙΟΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΝΑΝΟΣΩΜΑΤΙΔΙΑ Α. Γαϊτανάρου, Μ. Ρουσσάκη, Α. Δέτση Σχολή Χημικών Μηχανικών, Εργαστήριο Οργανικής Χημείας, Ε.Μ.Π., Ηρώων Πολυτεχνείου 9, 157 80 Αθήνα Σ. Βουγιούκα,

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενα θέματα Πανελλαδικών εξετάσεων. Χημεία Θετικής Κατεύθυνσης ΕΛΛΗΝΟΕΚΔΟΤΙΚΗ

Προτεινόμενα θέματα Πανελλαδικών εξετάσεων. Χημεία Θετικής Κατεύθυνσης ΕΛΛΗΝΟΕΚΔΟΤΙΚΗ Προτεινόμενα θέματα Πανελλαδικών εξετάσεων Χημεία Θετικής Κατεύθυνσης o ΕΛΛΗΝΟΕΚΔΟΤΙΚΗ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1-1. να γράψετε τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 23/2/2014 Mainalon Resort, Τρίπολη ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ _

Κυριακή, 23/2/2014 Mainalon Resort, Τρίπολη ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ _ Κυριακή, 23/2/2014 Mainalon Resort, Τρίπολη ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ _ Σοφία Χατζηαντωνίου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργαστήριο Φαρμακευτικής Τεχνολογίας, Τμήμα Φαρμακευτικής Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ 2016 ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α5. α. Σωστό Α2. δ β. Λάθος Α3. γ γ. Λάθος Α4. α δ. Λάθος ε. Σωστό

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ 2016 ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α5. α. Σωστό Α2. δ β. Λάθος Α3. γ γ. Λάθος Α4. α δ. Λάθος ε. Σωστό 1. Ούλωφ Πάλμε & Επάφου & Χρυσίππου 1 Ζωγράφου, 210 7 88 00 2. Φανερωμένης 1 Χολαργός, 210 65 6 551.en-dynamei.gr ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ 2016 ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α5. α. Σωστό Α2. δ β. Λάθος

Διαβάστε περισσότερα

Διαπερατότητα βιολογικών μεμβρανών. Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ.

Διαπερατότητα βιολογικών μεμβρανών. Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. Διαπερατότητα βιολογικών μεμβρανών Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. Βιοφυσική Μεμβρανών Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2015 Διαμεμβρανική μεταφορά διαλυμένων

Διαβάστε περισσότερα

1η Διάλεξη ΚΟΛΛΟΕΙΔΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΟ ΕΔΑΦΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΤΙΟΝΤΩΝ ΤΕΙ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

1η Διάλεξη ΚΟΛΛΟΕΙΔΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΟ ΕΔΑΦΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΤΙΟΝΤΩΝ ΤΕΙ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 1η Διάλεξη ΚΟΛΛΟΕΙΔΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΟ ΕΔΑΦΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΤΙΟΝΤΩΝ Τροφοδότηση του εδαφικού διαλύματος Απορρόφηση Ρίζας Οργανική ουσία Ανταλλαγή κατιόντων Εδαφικό διάλυμα Μικροοργανισμοί εδάφους Προσρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενα θέματα για τις εξετάσεις 2011

Προτεινόμενα θέματα για τις εξετάσεις 2011 Προτεινόμενα θέματα για τις εξετάσεις 2011 Τάξη: Γ Γενικού Λυκείου Μάθημα: Χημεία Θετικής Κατεύθυνσης ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 1.4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Παναγιώτης Αθανασόπουλος. Διδάκτωρ Χημικός

Επιμέλεια: Παναγιώτης Αθανασόπουλος. Διδάκτωρ Χημικός Απάντηση θέματος A: A1.β, Α.α, Α.δ, Α4.β, Α5. α. Σωστό, β. Σωστό, γ. Λάθος, δ. Λάθος, ε. Σωστό Σχόλιο [Π1]: 4 x5 = 0 μονάδες Σχόλιο [Π]: 1 x5 = 5 μονάδες Απάντηση θέματος Β: Β1: α) κάνω την κατανομή των

Διαβάστε περισσότερα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Μάθημα 6 6.1. SOS: Τι ονομάζεται διάλυμα, Διάλυμα είναι ένα ομογενές μίγμα δύο ή περισσοτέρων καθαρών ουσιών. Παράδειγμα: Ο ατμοσφαιρικός αέρας

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Κονδύλη 1 & Όθωνος-Μ αρούσι Τ ηλ. Κέντρο: , /

Γ.Κονδύλη 1 & Όθωνος-Μ αρούσι Τ ηλ. Κέντρο: ,  / Γ.Κονδύλη 1 & Όθωνος-Μ αρούσι Τ ηλ. Κέντρο:210-61.24.000, http:/ / www.akadimos.gr ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ 2016 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Επιμέλεια θεμάτων: Βελαώρας Βασίλειος, Χημικός ΘΕΜΑ Α Για

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ

ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2016-2017 ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΤΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Δομικά σωματίδια (άτομα-μόρια-ιόντα) Δομή του ατόμου Ατομικός και μαζικός αριθμός Ισότοπα Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα

3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα 3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα Ρυθμιστικά διαλύματα ονομάζονται τα διαλύματα των οποίων το ph παραμείνει πρακτικά σταθερό, όταν προστεθεί μικρή αλλά υπολογίσιμη ποσότητα ισχυρών οξέων ή βάσεων ή αραιωθούν μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΥΚΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΛΕΠΤΩΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΠΥΡΗΝΟΓΕΝΕΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΥΚΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΛΕΠΤΩΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΠΥΡΗΝΟΓΕΝΕΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΥΚΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΛΕΠΤΩΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΠΥΡΗΝΟΓΕΝΕΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Δ. Ι. Πατουλιάς, Σ. N. Πανδής Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Πατρών, 26500 Πάτρα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΗΜΑ 1: ΟΜΟΓΕΝΟΠΟΙΗΣΗ

ΒΗΜΑ 1: ΟΜΟΓΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΝΟΥΚΛΕΪΚΩΝ ΟΞΕΩΝ (DNA-RNA) ΑΠΟ ΤΗ ΦΡΑΟΥΛΑ Ρ ΣΠΥΡΙ ΩΝ ΚΑΒΒΑ ΙΑΣ 1 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ 2009-10 A) ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΜΑΤΟΣ Σκοπός του πειράµατος είναι η αποµόνωση των νουκλεϊκών

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΕΙΣ 4 & 5 (3/3 & 6/3/2017)

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΕΙΣ 4 & 5 (3/3 & 6/3/2017) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΕΙΣ 4 & 5 (3/3 & 6/3/2017) ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Οι λιπιδικές διπλοστιβάδες λειτουργούν ως φραγμοί Νερό Υδρόφιλες φωσφολιπιδικές κεφαλές

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων 1. Ερώτηση: Ποια θεωρούνται θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου και γιατί; Θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου είναι: η ατομική ακτίνα, η ενέργεια ιοντισμού και

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ρυθμιστικά είναι τα διαλύματα που το ph τους παραμένει πρακτικά σταθερό όταν: α...προστεθεί σε αυτά μικρή ποσότητα ισχυρού οξέος ή ισχυρής βάσης, ή β...όταν αραιωθούν μέσα σε κάποια όρια. Τα Ρ. Δ. περιέχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση:

ΘΕΜΑ 1 ο 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) : ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση και άλλων παραγόντων στην Αλλοστερική συμπεριφορά της Αιμοσφαιρίνης

Επίδραση και άλλων παραγόντων στην Αλλοστερική συμπεριφορά της Αιμοσφαιρίνης Επίδραση και άλλων παραγόντων στην Αλλοστερική συμπεριφορά της Αιμοσφαιρίνης Καθώς το οξυγόνο χρησιμοποιείται στους ιστούς παράγεται CO2 το οποίο πρέπει να μεταφερθεί πίσω στους πνεύμονες ή τα βράγχια

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ Χ. Πολατίδης, Γ. Κυριάκου Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο, 54124 Θεσσαλονίκη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή µελετήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευαστικό διαχωρισμό πολλών ουσιών με κατανομή μεταξύ των δύο διαλυτών.

Παρασκευαστικό διαχωρισμό πολλών ουσιών με κατανομή μεταξύ των δύο διαλυτών. 1. ΕΚΧΥΛΙΣΗ Η εκχύλιση είναι μία από τις πιο συνηθισμένες τεχνικές διαχωρισμού και βασίζεται στην ισορροπία κατανομής μιας ουσίας μεταξύ δύο φάσεων, που αναμιγνύονται ελάχιστα μεταξύ τους. Η ευρύτητα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Χημείας Υλικών Γεράσιμος Αρματάς ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX ΖΕΟΛΙΘΟΙ Οι ζεόλιθοι (από το ζέω και λίθος) είναι μικροπορώδη, κρυσταλλικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr 1. Χημική σύσταση του κυττάρου. 2. Δομή και λειτουργία του κυττάρου. 3. Μεταβολισμός: βασικές αρχές,

Διαβάστε περισσότερα

στις Φυσικές Επιστήμες Ονοματεπώνυμα:

στις Φυσικές Επιστήμες Ονοματεπώνυμα: 2 ος Εργαστηριακός Διαγωνισμός των Γυμνασίων ΕΚΦΕ Ν.Ιωνίας στις Φυσικές Επιστήμες Σχολείο: Γυμνάσιο Ονοματεπώνυμα: 1 2 3 1 3 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Πείραμα 1 ο : Α. Θεωρητικό μέρος Το κιτρικό οξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣΗ ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ

ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣΗ ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣΗ ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ Άννα-Μαρία Ψαρρά ΤΒΒ, Παν/μιο Θεσσαλίας Λάρισα 2015 ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣΗ Αναλυτικός τρόπος διαχωρισμού πρωτεϊνών και άλλων μακρομορίων όπως πρωτεϊνών DNA, RNA Αρχή της μεθόδου Μόρια που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών. ΔΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Δεσμός υδρογόνου Κεφάλαιο 1ο 3 Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 4 Δεσμο ς η γε φυρα υδρογο νου Παναγιώτης Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Διαχωρισμός του Η 2 σε εμπορική μεμβράνη Pd-Cu/V

Διαχωρισμός του Η 2 σε εμπορική μεμβράνη Pd-Cu/V Διαχωρισμός του Η 2 σε εμπορική μεμβράνη Pd-Cu/V Δ. Κουτσονικόλας 1, Σ. Τόπης 3, Σ. Καλδής 2, Γ. Σκόδρας 1,2,3 και Γ.Π. Σακελλαρόπουλος 1,2,3 * 1 Εργαστήριο Γενικής Χημικής Τεχνολογίας, Τμήμα Χημικών Μηχανικών,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 8 ΥΔΑΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 8 ΥΔΑΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 8 ΥΔΑΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ 1. Να βρεθεί το ph διαλύματος CH 3 COOH συγκέντρωσης 0,1Μ στους 25 ο C. Δίνεται για το CH 3 COOH στους 25 ο C Κ α =10-5.

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήριο ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήριο ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.4 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Δίνεται το χημικό στοιχείο 15 Χ. Για το στοιχείο αυτό ισχύει: α. όταν ενώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 3 ΣΕΛΙ ΕΣ. Α1. H ένωση HC C C(CΗ 3 ) CΗ 2 έχει α. 8σ και 3π δεσμούς. β. 9σ και 4π δεσμούς. γ. 10σ και 3π δεσμούς. δ. 11σ και 2π δεσμούς.

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 3 ΣΕΛΙ ΕΣ. Α1. H ένωση HC C C(CΗ 3 ) CΗ 2 έχει α. 8σ και 3π δεσμούς. β. 9σ και 4π δεσμούς. γ. 10σ και 3π δεσμούς. δ. 11σ και 2π δεσμούς. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 13 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΗΣΗ- ΥΠΕΡΦΥΓΟΚΕΝΤΡΗΣΗ

ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΗΣΗ- ΥΠΕΡΦΥΓΟΚΕΝΤΡΗΣΗ ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΗΣΗ- ΥΠΕΡΦΥΓΟΚΕΝΤΡΗΣΗ ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ 1 ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΗΣΗ Μέθοδος διαχωρισμού σωματιδίων ακόμα και μακρομορίων όπως: Κυττάρων Υποκυτταρικών οργανιδίων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΜΥΛΟ ΚΑΙ ΑΡΤΟΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΜΥΛΟ ΚΑΙ ΑΡΤΟΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΜΥΛΟ ΚΑΙ ΑΡΤΟΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ Βιοσύνθεση και χημική δομή Είναι ένας από τους σπουδαιότερους φυσικούς υδατάνθρακες. Δομείται στα πλαστίδια των φυτικών κυττάρων που ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. ΖΗΤΗΜΑ Α Το σχεδιάγραμμα δείχνει τμήμα κυτταρικής μεμβράνης.

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. ΖΗΤΗΜΑ Α Το σχεδιάγραμμα δείχνει τμήμα κυτταρικής μεμβράνης. ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ ΖΗΤΗΜΑ Α Το σχεδιάγραμμα δείχνει τμήμα κυτταρικής μεμβράνης. (α) Να ονομάσετε τα

Διαβάστε περισσότερα

Σε έναν επίπεδο πυκνωτή οι μεταλλικές πλάκες έχουν εμβαδό 0,2 m 2, και απέχουν απόσταση 8,85 mm ενώ μεταξύ των οπλισμών του μεσολαβεί αέρας.

Σε έναν επίπεδο πυκνωτή οι μεταλλικές πλάκες έχουν εμβαδό 0,2 m 2, και απέχουν απόσταση 8,85 mm ενώ μεταξύ των οπλισμών του μεσολαβεί αέρας. ΠΥΚΝΩΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑ Δ Σε έναν επίπεδο πυκνωτή οι μεταλλικές πλάκες έχουν εμβαδό 0,2 m 2, και απέχουν απόσταση 8,85 mm ενώ μεταξύ των οπλισμών του μεσολαβεί αέρας Υπολογίστε τη χωρητικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2015-2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ 1)Πώς το φαινόμενο Bohr επηρεάζει την πρόσδεση οξυγόνου στην αιμοσφαιρίνη; Που συνδέονται τα ιόντα

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτεχνείο Κρήτης Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος. Υδατική Χηµεία. Σηµειώσεις

Πολυτεχνείο Κρήτης Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος. Υδατική Χηµεία. Σηµειώσεις 110 Πολυτεχνείο Κρήτης Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος Υδατική Χηµεία Σηµειώσεις Κεφάλαιο : Τύχη των µετάλλων στο περιβάλλον Υδρόλυση και συµπλοκοποίηση µετάλλων Σταθερές συµπλοκοποίησης Οργανική συµπλοκοποίηση

Διαβάστε περισσότερα