Οδηγός Εφαρμογής Glottodrama

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Οδηγός Εφαρμογής Glottodrama"

Transcript

1 Οδηγός Εφαρμογής Glottodrama Θεωρητικές και Πρακτικές Πτυχές Διδακτικό Υλικό Δείγμα Διδακτικών Ενοτήτων Carlo Nofri Carolina Drago Maurizio Masella Moreno Stracci

2 Carlo Nofri, Carolina Drago Maurizio Masella, Moreno Stracci Οδθγόσ Εφαρμογισ Glottodrama Κεωρθτικζσ και Ρρακτικζσ Ρτυχζσ Διδακτικό Υλικό Δείγμα Διδακτικϊν Ενοτιτων

3 Αςηό ηο έπγο έσει σπημαηοδοηηθεί με ηην ςποζηήπιξη ηηρ Εςπυπαφκήρ Επιηποπήρ. Αςηή η έκδοζη ανηικαηοπηπίζει ηιρ απότειρ μόνο ηος ζςγγπαθέα, και η Επιηποπή δεν μποπεί να θευπηθεί ςπεύθςνη για κάθε σπήζη πος μποπεί να γίνει από ηιρ πληποθοπίερ πος πεπιέσονηαι ζε αςηήν ηην έκδοζη. Οδθγόσ Εφαρμογισ Glottodrama Κεωρθτικζσ και Ρρακτικζσ Ρτυχζσ, Διδακτικό Υλικό, Δείγμα Διδακτικϊν Ενοτιτων. ISBN Εκδόςεισ PERUGIA Ακινα, Φεβρουάριοσ θ Θλεκτρονικι Ζκδοςθ (Ελλθνικά) Μετάφραςθ: Κεοδϊρα Αυγουλίδου Copyright 2014 PERUGIA Λόντου 8, Ακινα Τθλ: Πλα τα δικαιϊματα είναι κατοχυρωμζνα.. Κανζνα μζροσ αυτοφ του βιβλίου δεν μπορεί να εκτυπωκεί, να αναπαραχκεί ι να χρθςιμοποιθκεί ςε οποιαδιποτε μορφι ι με οποιοδιποτε θλεκτρονικό, εκτυπωτικό ι άλλο μζςο, ςυμπεριλαμβανομζνων τθσ φωτοτφπθςθσ και τθσ μαγνοτοφϊνθςθσ/-ςκόπθςθσ, ι να αποκθκευκεί ςε οποιαδιποτε μορφι ι ςε ςφςτθμα ανάκτθςθσ, χωρίσ τθν ζγγραφθ ζγκριςθ του εκδότθ.

4 Ρρόλογοσ και Ευχαριςτίεσ Θ ζκδοςθ αυτι είναι θ ελλθνικι εκδοχι ενόσ πολυγλωςςικοφ εγχειριδίου για κακθγθτζσ Glottodrama. Θ επεξεργαςία του ζγινε ςτο πλαίςιο του Ευρωπαϊκοφ ζργου «GLO-TOI, Μεταφορά Τεχνογνωςίασ του Glottodrama». Ρρόγραμμα Δια Βίου Μάκθςθσ, Δράςθ Leonardo Da Vinci. Το περιεχόμενο προζρχεται από διάφορεσ πθγζσ: προθγοφμενεσ εκδόςεισ, ςυμπεράςματα των νζων πιλοτικϊν μακθμάτων που υλοποιικθκαν από τα μζλθ του εταιρικοφ ςχιματοσ του ζργου GLO-TOI, από δράςεισ που υλοποιικθκαν ςτθ διάρκεια των μακθμάτων για κακθγθτζσ που υλοποιικθκαν από τθ Novacultur ςτο πλαίςιο των προγραμμάτων Comenius και Grundtvig για τθν επαγγελματικι κατάρτιςθ. Το πρϊτο, δεφτερο και τρίτο μζροσ ςυντάχκθκε από τουσ Carlo Nofri, Carolina Drago, Maurizio Masella και Moreno Stracci. Το τζταρτο μζροσ ςυντάχκθκε από του κακθγθτζσ του Glottodrama. Το πζμπτο μζροσ ςυντάχκθκε από τουσ εταίρουσ του ζργου «GLO-TOI, Μεταφορά Τεχνογνωςίασ του Glottodrama», ςυνζπεια των πιλοτικϊν μακθμάτων με τθ μζκοδο Glottodrama ςτισ χϊρεσ τουσ.

5 ΡΕΛΕΧΟΜΕΝΑ Σελίδα Ρρόλογοσ και Ευχαριςτίεσ Ρρϊτο Μζροσ Κεωρθτικό Υπόβακρο Δεφτερο Μζροσ Θ Μεκοδολογία Glottodrama: Κεωρία και Ρράξθ Τρίτο Μζροσ Εκπαιδευτικά Εργαλεία Τζταρτο Μζροσ Διδακτικι Φλθ Ρζμπτο Μζροσ Δείγμα Διδακτικϊν Ενοτιτων

6 ΡΩΤΟ ΜΕΟΣ ΚΕΩΘΤΛΚΟ ΥΡΟΒΑΚΟ 5

7 Σο Glottodrama και το Ευρωπαϊκό Πλαίςιο για τισ Γλϊςςεσ (ΚΕΠΑ) Η παιδαγωγικι πρόκλθςθ του Glottodrama: καταρρίπτοντασ τα ψυχο-γλωςςικά και πολιτιςμικά εμπόδια. Θ πολυγλωςςία μπορεί να επιτευχκεί μόνο εάν θ διαδικαςία εκμάκθςθσ τθσ γλϊςςασ επιτρζπει τθ μεταφορά ολόκλθρθσ τθσ προςωπικότθτασ του μακθτι ςτθ νζα γλϊςςα κι όχι μόνο μερικά ςτοιχεία του τα οποία προςαρμόηονται ςε ςυγκεκριμζνεσ μορφζσ χριςθσ τθσ. Carlo Nofri Ππωσ αναφζρει ο Nofri (2009:33)1, θ μζκοδοσ Glottodrama, ςφμφωνα με τισ αρχζσ του ΚΕΡΑ2, επιδικϊκει να προκαλζςει και να ξεπεράςει ζνα ψυχο-γλωςςικό και διαπολιτιςμικό κρίςιμο ςθμείο το οποίο αντιπροςωπεφει τθ βαςικι δυςκολία μιασ ποικιλίασ μεκοδολογικϊν προςεγγίςεων ςτθν εκμάκθςθ μιασ ξζνθσ γλϊςςασ: θ δφςκολθ ψυχολογικι μεταβολι από τθν αντίλθψθ μιασ ξζνθσ γλϊςςασ ωσ τθσ γλϊςςασ άλλων (ζνα ιδιαίτερο χαρακτθριςτικό μιασ εξωγενοφσ κοινότθτασ φυςικϊν ομιλθτϊν) ςτθν αποδοχι τθσ ωσ τθσ δικισ μου γλϊςςασ (ζνα ςτοιχείο των προςωπικϊν επικοινωνιακϊν πόρων μου που μποροφν να χρθςιμοποιθκοφν ακόμθ και ςε ςυναιςκθματικά φορτιςμζνεσ αλλθλεπιδράςεισ, όταν είναι απαραίτθτο να ελευκερωκεί θ γλωςςικι δθμιουργικότθτα). Εάν αυτι θ διαδικαςία δεν αναπτυχκεί πλιρωσ, θ ικανότθτα κοινωνικισ διάδραςθσ και θ προςωπικι αυτονομία του χριςτθ/μακθτι περιορίηονται ςε πολφ μεγάλο βακμό. Επιπλζον, αυτό «ακρωτθριάηει» τθν προςωπικότθτα του χριςθ/μακθτι κακϊσ και τθν ελευκερία διάδραςισ του κατά τθ χριςθ μιασ ξζνθσθ γλϊςςασ. Από τθν άλλθ, ο εκπαιδευτικόσ ςτόχοσ επιτυγχάνεται όταν θ ανάπτυξθ των γλωςςικϊν ικανοτιτων ςχετίηεται με τθν επζκταςθ των κοινωνικϊν ςτοιχείων τθσ χριςθσ ςε βακμό που καλφπτεται όλο το εφροσ των επικοινωνιακϊν πεδίων ςτα οποία ο χριςτθσ/μακθτισ ςυμμετζχει με ελευκερία και ανεξαρτθςία. Οι παρακάτω παράγραφοι περιγράφουν τθ ςχζςθ μεταξφ των αρχϊν CEFR και τθσ μεκόδου Glottodrama. Απόκτθςθ ι εκμάκθςθ γλϊςςασ; Ππωσ αναφζρει το ΚΕΡΑ, θ «απόκτθςθ τθσ γλϊςςασ» και θ «εκμάκθςθ γλωςςϊν» είναι χρθςιμοποιοφνται ςιμερα με πολλοφσ και διάφορουσ τρόπουσ. Ρολλοί τουσ χρθςιμοποιοφν εναλλακτικά. Άλλοι χρθςιμοποιοφν τον ζναν ι τον άλλον ωσ γενικό όρο, και τον άλλον με πιο περιοριςμζνθ ζννοια. Ζτςι για τθν «απόκτθςθ τθσ γλϊςςασ» το ΚΕΡΑ προτείνει τισ ακόλουκεσ ζννοιεσ: 1 Nofri, C. (2009) Οδθγόσ ςτθ Μζκοδο Glottodrama. Εκμάκθςθ ξζνων γλωςςϊν μζςω του Κεάτρου. ϊμθ: Novacultur 2 Συμβοφλιο τθσ Ευρϊπθσ (2001) Common European Framework for Languages:Εκμάκθςθ. Διδαςκαλία. Αξιολόγθςθ. Στραςβοφργο: Συμβοφλιο Ρολιτιςμικισ Συνεργαςίασ. Επιτροπι Ραιδείασ. Τμιμα Νζων Γλωςςϊν. 6

8 1. ςε ερμθνείεσ τθσ γλϊςςασ των μθ φυςικϊν ομιλθτϊν από τθν άποψθ ςφγχρονων κεωριϊν τθσ κακολικισ γραμματικισ (π.χ. διαμόρφωςθ παραμζτρων). Το ζργο αυτό είναι ςχεδόν πάντοτε κλάδοσ τθσ κεωρθτικισ ψυχογλωςςολογίασ που παρουςιάηει λίγο ι κακόλου άμεςο ενδιαφζρον για τουσ επαγγελματίεσ του χϊρου, ειδικά εφόςον θ γραμματικι κεωρείται εντελϊσ απομακρυςμζνθ από τθ ςυναίςκθςθ 2. ςτθ γνϊςθ που αποκτικθκε χωρίσ διδαςκαλία και ςτθν ικανότθτα να χρθςιμοποιοφμε μία γλϊςςα που δεν είναι μθτρικι, ωσ αποτζλεςμα είτε άμεςθσ ζκκεςθσ ςε κείμενα είτε άμεςθσ ςυμμετοχισ ςε επικοινωνιακά γεγονότα. (ΚΕΡΑ: 139) Για τθν «Εκμάκθςθ γλϊςςασ», το ΚΕΡΑ ςθμειϊνει ότι «μπορεί να χρθςιμοποιθκεί ωσ γενικόσ όροσ, ι να περιοριςκεί ςτθ διαδικαςία μζςω τθσ οποίασ αποκτάται θ γλωςςομάκεια ωσ αποτζλεςμα μιασ ςχεδιαςμζνθσ διαδικαςίασ, ιδιαίτερα μζςω οργανωμζνθσ μελζτθσ ςτο περιβάλλον ενόσ εκπαιδευτικοφ ιδρφματοσ.» Αυτό που ζχει αξία να υπογραμμιςτεί είναι πωσ προσ το παρόν δεν φαίνεται δυνατό να επιβάλουμε μία τυποποιθμζνθ ορολογία, ειδικά αφοφ δεν υπάρχει κανζνασ προφανισ υπερϊνυμοσ όροσ που να καλφπτει τουσ όρουσ εκμάκθςθ και απόκτθςθ ςτισ περιοριςμζνεσ ζννοιζσ τουσ. Σο Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίςιο και θ προςανατολιςμζνθ ςτθ δράςθ προςζγγιςθ Θ προςζγγιςθ που υιοκετικθκε από το ΚΕΡΑ ορίηεται ωσ «προςανατολιςμζνθ ςτθ δράςθ» αφοφ, «ςτο βακμό που κεωρεί τουσ χριςτεσ και τουσ μακθτζσ μιασ γλϊςςασ πρωτίςτωσ ωσ «κοινωνικοφσ παράγοντεσ», δθλαδι ωσ μζλθ μιασ κοινωνίασ που πρζπει να φζρουν εισ πζρασ κακικοντα ςε ζνα δεδομζνο ςφνολο περιςτάςεων, ςε ςυγκεκριμζνο περιβάλλον και ςε κάποιο ιδιαίτερο πεδίο δράςθσ» (ΚΕΡΑ:9) Αυτι θ προςζγγιςθ «λαμβάνει επίςθσ υπόψθ τα γνωςιακά, ςυναιςκθματικά και βουλθτικά δεδομζνα κακϊσ και το πλιρεσ φάςμα ικανοτιτων που διακζτει και αξιοποιεί κάκε ςυγκεκριμζνο άτομο ωσ κοινωνικόσ παράγοντασ.» (ibid.). Ρεριλαμβάνουν διάφορουσ τφπουσ ικανοτιτων που πρόκειται να χρθςιμοποιθκοφν, μζςω τθσ ςτρατθγικισ εκτζλεςθσ επικοινωνιακϊν εργαςιϊν ςτο πλαίςιο ενόσ ςυγκεκριμζνου κοινωνικοφ περιβάλλοντοσ, προκειμζνου να επιτευχκεί αυτόσ ο ςτόχοσ. Αυτι θ προςζγγιςθ αντικατροπτίηεται ςτα ζξι επίπεδα επάρκειασ που περιγράφονται ςτο ΚΕΡΑ και ςυμφωνεί με τθ μζκοδο Glottodrama. A (Βαςικόσ Χριςτθσ) B (Ανεξάρτθτοσ Χριςτθσ) C (Λκανόσ Χριςτθσ) A1 A2 B1 B2 C1 C2 (Breakthrough) (Waystage) (Threshold) (Vantage) (Mastery) (Effective Operational Proficiency) 7

9 Κοινά Επίπεδα Αναφοράσ: παγκόςμια κλίμακα Γ2 Μπορεί να κατανοιςει με ευκολία ςχεδόν όλα όςα ακοφει ι διαβάηει. Μπορεί να κάνει περιλιψεισ με βάςθ πλθροφορίεσ που προζρχονται από διαφορετικζσ προφορικζσ ι γραπτζσ πθγζσ, αναςυνκζτοντασ επιχειριματα και περιγραφζσ ςε μια ςυνεκτικι παρουςίαςθ. Μπορεί να εκφραςτεί αυκόρμθτα, με μεγάλθ άνεςθ και ακρίβεια, διαχωρίηοντασ λεπτζσ ςθμαςιολογικζσ αποχρϊςεισ ακόμα και ςε ιδιαίτερα ςφνκετεσ περιςτάςεισ. Λκανόσ Χριςτθσ Γ1 Μπορεί να κατανοιςει ζνα ευρφ φάςμα απαιτθτικϊν, μακρoςκελϊν κειμζνων και να αναγνωρίςει ςθμαςίεσ που υπονοοφνται. Μπορεί να εκφραςτεί άνετα και αυκόρμθτα χωρίσ να φαίνεται ςυχνά πωσ αναηθτά εκφράςεισ. Μπορεί να χρθςιμοποιεί τθ γλϊςςα ευζλικτα και αποτελεςματικά για κοινωνικοφσ, ακαδθμαϊκοφσ και επαγγελματικοφσ ςκοποφσ. Μπορεί να παραγάγει ςαφι, καλά διαρκρωμζνα, λεπτομερι κείμενα για ςφνκετα κζματα, επιδεικνφοντασ ελεγχόμενθ χριςθ οργανωτικϊν ςχθμάτων, ςυνδετικϊν ςτοιχείων και μθχανιςμϊν ςυνοχισ. Ανεξάρτθτοσ Χριςτθσ Β2 Μπορεί να κατανοιςει τισ κφριεσ ιδζεσ ενόσ ςφνκετου κειμζνου, τόςο για ςυγκεκριμζνα, όςο και για αφθρθμζνα κζματα, ςυμπεριλαμβανομζνων ςυηθτιςεων πάνω ςε τεχνικά ηθτιματα τθσ ειδικότθτάσ του. Μπορεί να ςυνδιαλλαγεί με κάποια άνεςθ και αυκορμθτιςμό που κακιςτοφν δυνατι τθ ςυνικθ επικοινωνία με φυςικοφσ ομιλθτζσ τθσ γλϊςςασ χωρίσ επιβάρυνςθ για κανζνα από τα δφο μζρθ. Μπορεί να παραγάγει ςαφζσ, λεπτομερζσ κείμενο για ζνα ευρφ φάςμα κεμάτων και να εξθγιςει μια άποψθ πάνω ςε ζνα κεντρικό ηιτθμα, δίνοντασ τα πλεονεκτιματα και τα μειονεκτιματα των διαφόρων επιλογϊν. B1 Μπορεί να κατανοιςει τα κφρια ςθμεία που του παρουςιάηονται με ςαφινεια και χωρίσ αποκλίςεισ από τον κοινό γλωςςικό τφπο και που αφοροφν κζματα που ςυναντϊνται τακτικά ςτθ δουλειά, ςτο ςχολείο, ςτον ελεφκερο χρόνο, κτλ. Μπορεί να χειριςτεί καταςτάςεισ που είναι πικανό να προκφψουν ςτθ διάρκεια ενόσ ταξιδιοφ ςε μια περιοχι όπου ομιλείται θ γλϊςςα. Μπορεί να παραγάγει απλό κείμενο ςχετικό με κζματα που γνωρίηει ι που τον αφοροφν 8

10 προςωπικά. Μπορεί να περιγράψει εμπειρίεσ και γεγονότα, όνειρα, ελπίδεσ και φιλοδοξίεσ και να δϊςει ςυνοπτικά λόγουσ και εξθγιςεισ για τισ γνϊμεσ και τα ςχζδιά του. Βαςικόσ Χριςτθσ A2 Μπορεί να κατανοιςει προτάςεισ και εκφράςεισ που χρθςιμοποιοφνται ςυχνά και που ςχετίηονται με περιοχζσ που είναι άμεςα ςυναφείσ (π.χ. πολφ βαςικζσ ατομικζσ και οικογενειακζσ πλθροφορίεσ, αγορζσ, τοπικι γεωγραφία, εργαςία). Μπορεί να επικοινωνιςει ςε απλά και ςυνθκιςμζνα κακικοντα που απαιτοφν απλι και απευκείασ ανταλλαγι πλθροφοριϊν για κζματα που του είναι οικεία και για κζματα ρουτίνασ. Μπορεί να περιγράψει με απλά λόγια πτυχζσ του ιςτορικοφ του, του άμεςου περιβάλλοντόσ του κακϊσ και κζματα άμεςθσ ανάγκθσ. A1 Μπορεί να κατανοιςει και να χρθςιμοποιιςει κακθμερινζσ εκφράςεισ που του είναι οικείεσ και πολφ βαςικζσ φράςεισ που ζχουν ςτόχο τθν ικανοποίθςθ ςυγκεκριμζνων αναγκϊν. Μπορεί να ςυςτθκεί και να ςυςτιςει άλλουσ και μπορεί να ρωτιςει και να απαντιςει ερωτιςεισ που αφοροφν προςωπικά ςτοιχεία, όπωσ το ποφ μζνει, τα άτομα που γνωρίηει και τα πράγματα που κατζχει. Μπορεί να ςυνδιαλλαγεί με απλό τρόπο υπό τθν προχπόκεςθ ότι ο ςυνομιλθτισ του μιλάει αργά και κακαρά και είναι διατεκειμζνοσ να βοθκιςει. Ο χριςτθσ / μακθτισ τθσ γλϊςςασ Το ΚΕΡΑ αναφζρει πωσ, «ωσ κοινωνικόσ παράγοντασ, δθμιουργεί ςχζςεισ με ζνα διευρυνόμενο ςφμπλεγμα επικαλυπτόμενων κοινωνικϊν ομάδων που όλεσ μαηί κακορίηουν τθν ταυτότθτά του. Στο πλαίςιο μιασ διαπολιτιςμικισ προςζγγιςθσ, τίκεται ωσ κεντρικόσ ςτόχοσ τθσ γλωςςικισ εκπαίδευςθσ θ προϊκθςθ τθσ καλφτερθσ δυνατισ ανάπτυξθσ τθσ ςυνολικισ προςωπικότθτασ του μακθτι, κακϊσ και θ ζννοια τθσ ταυτότθτασ του που είναι αναπόςπαςτθ από τθν εμπειρία τθσ διαφορετικότθτασ του «άλλου» ςτθ γλϊςςα και τον πολιτιςμό. Κα πρζπει να δοκεί θ δυνατότθτα ςτουσ εκπαιδευτικοφσ και τουσ εκπαιδευόμενουσ να επανεντάξουν τα πολλά μζρθ ςε ζνα υγιϊσ αναπτυςςόμενο ςφνολο.» (ΚΕΡΑ:1) Κατά ςυνζπεια, ο δάςκαλοσ και οι εξεταςτζσ ζχουν το δφςκολο ζργο τθσ λιψθσ αποφάςεων να οι οποίεσ δεν μποροφν να περιοριςτοφν απλά ςτθν επιλογι αυτοφ που το ΚΕΡΑ αποκαλεί «ζνα προκακοριςμζνο μενοφ". Αντικζτωσ, το ΚΕΡΑ προςκαλεί τουσ γλωςςοπαιδαγωγοφσ να κάνουν καλι χριςθ τθσ «κρίςθσ και τθσ δθμιουργικότθτάσ» τουσ. Θ μζκοδοσ Glottodrama ενςωματϊνει και μεγενκφνει αυτι τθν αρχι, τόςο ςτθν καταςκευι 9

11 των προγραμμάτων ςπουδϊν και των ενοτιτων όςο και ςτθν αλλθλεπίδραςθ μεταξφ των δαςκάλων. (βλ. Μζροσ ΛΛ). Το ΚΕΡΑ προτείνει μερικζσ ερωτιςεισ που οι εκπαιδευτικοί κα πρζπει να απαντιςουν, προκειμζνου να ςχεδιάςουν και να παραδϊςουν κατάλλθλα μακιματα τουσ μακθτζσ τουσ: - Μπορϊ να προβλζψω τα πεδία ςτα οποία κα κινθκοφν οι μακθτζσ μου και τισ καταςτάςεισ τισ οποίεσ κα πρζπει να αντιμετωπίςουν; Και αν ναι, τι ρόλουσ κα κλθκοφν να παίξουν; - Με τι λογισ ανκρϊπουσ κα ζχουν να κάνουν; - Ροιεσ κα είναι οι προςωπικζσ ι επαγγελματικζσ τουσ ςχζςεισ και ςε ποια κεςμικά πλαίςια; - Σε ποια αντικείμενα κα χρειάηεται να αναφερκοφν; - Τι εργαςίεσ κα πρζπει να εκτελζςουν; - Τι κζματα κα πρζπει να χειριςτοφν; - Κα πρζπει να μιλοφν, ι απλά να κατανοοφν ακοφγοντασ και διαβάηοντασ; - Τι είδουσ πράγματα κα ακοφν ι κα διαβάηουν; - Κάτω από ποιεσ ςυνκικεσ κα πρζπει να ενεργοφν; - Ροια γνϊςθ του κόςμου ι ενόσ άλλου πολιτιςμοφ κα χρειαςτεί να αξιοποιιςουν; - Ροιεσ δεξιότθτεσ κα χρειαςτεί να ζχουν αναπτφξει; Ρϊσ μποροφν να παραμζνουν ο εαυτόσ τουσ χωρίσ να παρερμθνεφονται; - Για ποιο τμιμα όλων αυτϊν μπορϊ να αναλάβω τθν ευκφνθ; - Αν δεν μπορϊ να προβλζψω τισ καταςτάςεισ ςτισ οποίεσ κα χρθςιμοποιιςουν τθ γλϊςςα οι μακθτζσ, πϊσ μπορϊ να τουσ προετοιμάςω με τον καλφτερο τρόπο για να χρθςιμοποιιςουν τθ γλϊςςα για επικοινωνία χωρίσ να τουσ εκπαιδεφςω υπερβολικά για καταςτάςεισ που μπορεί να μθν εμφανιςτοφν ποτζ; - Τι πράγμα μπορϊ να τουσ προςφζρω, θ αξία του οποίου να είναι διαρκισ, ανεξάρτθτα από τισ διαφορετικζσ πορείεσ τθσ επαγγελματικισ τουσ ηωισ ςτο μζλλον; - Ρϊσ μπορεί θ εκμάκθςθ τθσ γλϊςςασ να ςυμβάλει με τον καλφτερο τρόπο ςτθν προςωπικι πρόοδο και ανάπτυξθ τθσ πολιτιςμικισ ταυτότθτασ των μακθτϊν ωσ υπεφκυνων πολιτϊν μιασ πλουραλιςτικισ δθμοκρατικισ κοινωνίασ; (ΚΕΡΑ:44) Σο ΚΕΠΑ και θ ςθμαςία τθσ μθ-λεκτικισ επικοινωνίασ Θ ςθμαςία τθσ μθ λεκτικισ επικοινωνίασ εξακολουκεί να υποτιμάται ευρζωσ ςτθ διδαςκαλία ξζνων γλωςςϊν. Αυτό είναι αρκετά περίεργο, δεδομζνου ότι, όπωσ πολλζσ μελζτεσ ζχουν δείξει, θ βαρφτθτα των μθ-λεκτικϊν και παραγλωςςικϊν ςτοιχείων τθσ επικοινωνίασ παίηουν, ςε ςφγκριςθ με κακαρά λεκτικά ςτοιχεία, ζναν πιο αποφαςιςτικό ρόλο ςτθν αποτελεςματικότθτα των μθνυμάτων, ακόμθ και ςτθν περίπτωςθ των αντικζςεων μεταξφ των λεκτικϊν ςτοιχείων και των μθ-λεκτικϊν, παραγλωςςικϊν και εξωγλωςςικϊν ςυςτατικϊν ενόσ μθνφματοσ. Αυτι είναι μία από τισ βαςικζσ αρχζσ τθσ μεκόδου Glottodrama, θ οποία κεωρεί ότι τα ςτοιχεία αυτά, ςε ςυμφωνία με το ΚΕΡΑ, είναι απαραίτθτα και αναπόφευκτα ςτθν διδακτικι πρακτικι τθσ. Το ΚΕΡΑ προςφζρει μια εκτενι περιγραφι μθ λεκτικϊν ςτοιχείων τθσ επικοινωνίασ και καλεί τουσ εκπαιδευτικοφσ να αναπτφξουν κατάλλθλθ ευαιςκθτοποίθςθ ςχετικά με αυτά, προκειμζνου να τα ςυμπεριλάβει ςτθν φλθ και τα μακιματα τουσ, ϊςτε να προςφζρουν ςτουσ μακθτζσ τθν ευκαιρία να τα αναγνωρίςουν και να τα χρθςιμοποιοφν όταν επικοινωνοφν. 10

12 Το ΚΕΡΑ παρουςιάηει τισ ακόλουκεσ κατθγορίεσ: - Ρρακτικζσ ενζργειεσ (όπωσ θ δείξθ και θ επίδειξθ) - Ραραγλωςςικά ςτοιχεία (όπωσ θ γλϊςςα του ςϊματοσ και τα προςωδιακά χαρακτθριςτικά) - Ραρακειμενικά χαρακτθριςτικά (όπωσ θ εικονογράφθςθ, τα διαγράμματα και τα τυπογραφικά χαρακτθριςτικά) Σο ΚΕΠΑ και οι επικοινωνιακζσ ικανότθτεσ Το ΚΕΡΑ αναφζρει πωσ προκειμζνου να επιτευχκοφν οι επικοινωνιακζσ προκζςεισ, οι χριςτεσ/μακθτζσ πρζπει να ςυςχετίςουν τισ γενικζσ και επικοινωνιακζσ γλωςςικζσ ικανότθτζσ τουσ με άλλεσ που ςχετίηονται με τθ γλϊςςα και υποδεικνφει ζξι διαφορετικά ςυςτατικά που πρζπει να χρθςιμοποιιςουν προκειμζνου να επιτευχκεί θ επικοινωνιακι ικανότθτα. Με μια πιο ςτενι ερμθνεία, περιλαμβάνει τα ακόλουκα ςυςτατικά: - Γλωςςικζσ ικανότθτεσ (οι οποίεσ περιλαμβάνουν λεξιλογικζσ, γραμματικζσ, ςυντακτικζσ, φωνολογικζσ και ορκογραφικζσ ικανότθτεσ) - Κοινωνιογλωςςικζσ ικανότθτεσ (οι οποίεσ περιλαμβάνουν διαχωριςτικζσ, διακοινωνικζσ και διακεματικζσ ικανότθτεσ) - Ρραγματολογικζσ ικανότθτεσ (οι οποίεσ περιλαμβάνουν ικανότθτεσ ομιλίασ, λειτουργιϊν και ςχεδιαςμοφ) Σο ΚΕΠΑ και θ πρακτικι τθσ γλωςςικισ διδαςκαλίασ Εκτόσ από τον κακοριςμό ενόσ γλωςςικοφ μοντζλου και τον χριςθ γλϊςςασ, το ΚΕΡΑ παρζχει επίςθσ οδθγίεσ για τθ μεκοδολογία που επιτρζπει ςτουσ γλωςςοπαιδαγωγοφσ να μεταφζρουν τισ αρχζσ του ΚΕΡΑ ςτθν διδαςκαλικι τουσ πρακτικι. Με τθν ζννοια αυτι, το Συμβοφλιο τθσ Ευρϊπθσ ζχει δθμιουργιςει τθν ακόλουκθ κεμελιϊδθ μεκοδολογικι αρχι: Οι μζκοδοι που κα χρθςιμοποιθκοφν ςτθ γλωςςικι εκμάκθςθ, διδαςκαλία και ζρευνα, είναι εκείνεσ που κεωροφνται ωσ οι πιο αποτελεςματικζσ για τθν επίτευξθ των κακοριςμζνων γενικϊν μακθςιακϊν ςτόχων υπό το πρίςμα των αναγκϊν του κάκε μακθτι μζςα ςτο κοινωνικό του περιβάλλον. Θ αποτελεςματικότθτα εξαρτάται από τα κίνθτρα και τα χαρακτθριςτικά των μακθτϊν κακϊσ και από τθν φφςθ των ανκρϊπινων και των υλικϊν μζςων που μποροφν να χρθςιμοποιθκοφν (ΚΕΡΑ:144). Το ΚΕΡΑ επίςθσ καλεί ςε προβλθματιςμό για τθ ςθμαςία τθσ αναγνϊριςθσ των ακόλουκων πτυχϊν: 1. ςτισ διδακτικζσ τουσ δεξιότθτεσ 2. ςτισ δεξιότθτεσ διαχείριςθσ τθσ τάξθσ 3. ςτθν ικανότθτά τουσ να διεξάγουν ενεργό ζρευνα και να εκμεταλλεφονται τθν εμπειρία τουσ 4. ςτο διδακτικό τουσ φφοσ 5. ςτθν κατανόθςι τουσ και ςτθν ικανότθτά τουσ να αςχολθκοφν με τθν εξζταςθ, τον ζλεγχο τθσ επίδοςθσ και τθν αξιολόγθςθ 6. ςτθ γνϊςθ τουσ και ςτθν ικανότθτά τουσ να διδάξουν πλθροφορίεσ κοινωνικοπολιτιςμικοφ περιεχομζνου 11

13 7. ςτισ διαπολιτιςμικζσ τουσ διακζςεισ και δεξιότθτεσ 8. ςτθ γνϊςθ τουσ και ςτθν ικανότθτά τουσ να αναπτφξουν ςτουσ μακθτζσ τουσ τθν αιςκθτικι αποτίμθςθ τθσ λογοτεχνίασ 9. ςτθν ικανότθτά τουσ να αντιμετωπίηουν τθν εξατομίκευςθ μζςα ςε τάξεισ που περιλαμβάνουν μακθτζσ διαφόρων τφπων και δυνατοτιτων; Επιπλζον, προκαλεί του εκπαιδευτζσ να προβλθματιςτοφν ςχετικά με: 1. Τθ διαφορά μεταξφ λάκουσ και παρανόθςθσ 2. Τον ρόλο των αρμοδιοτιτων ςτθν εκμάκθςθ και τθ διδαςκαλία τθσθ γλϊςςασ. 3. Τον ρόλο των ςυναιςκθματικϊν παραγόντων ςτθ διδαςκαλία και τθν εκμάκθςθ, όπωσ θ αυτοεκτίμθςθ, θ ςυμμετοχι και το κίνθτρο. 4. Τισ ςυνκικεσ οι οποίεσ επθρεάηουν, τόςο κετικά όςο και αρνθτικά, τθ διάδραςθ και τθν παραγωγι εργαςιϊν, όπωσ ο χρόνοσ, οι ςτόχοι, θ πρόβλεψθ, οι ςυμμετζχοντεσ και τα χαρακτθριςτικά των κειμζνων που χρθςιμοποιοφνται ςτθν τάξθ. Πλα αυτά τα ςτοιχεία ζχουν λθφκεί πολφ ςοβαρά υπόψθ από τουσ ςχεδιαςτζσ τθσ μεκόδου Glottodrama και διερευνόνται ςτο Δεφτερο Μζροσ αυτοφ του βιβλίου, υπό το φωσ τθσ φιλοςοφίασ Glottodrama, για τθν οποία μπορεί κανείσ να μελετιςει τον Nofri, C. (2009) ό.π. 12

14 ΔΕΥΤΕΟ ΜΕΟΣ Θ ΜΕΚΟΔΟΛΟΓΛΑ GLOTTODRAMA: ΚΕΩΛΑ ΚΑΛ ΡΑΞΘ 13

15 Πϊσ λειτουργεί ζνα μάκθμα Glottodrama Θ μζκοδοσ προβλζπει τθ ςταδιακι και ςυνδυαςμζνθ ανάπτυξθ των γλωςςικϊν και υποκριτικϊν ικανοτιτων. Για τθν επίτευξθ αυτοφ του ςτόχου χρθςιμοποιεί μια ςειρά από βαςικζσ δραςτθριότθτεσ οι οποίεσ αυξάνουν τθν επικοινωνιακι αυτονομία: δραματοποίθςθ, ανάλθψθ ρόλου, εκτζλεςθ ρόλου, αφιγθςθ, μονόλογοι και αυτοςχεδιαςμόσ. Κάκε μάκθμα χωρίηεται ςε δφο μζρθ. Στο πρϊτο μζροσ επιμζνουμε ςτθν βαςικι εκπαίδευςθ του θκοποιοφ με τθ χριςθ μικρο-κειμζνων. Στο δεφτερο μζροσ δουλεφουμε με ζνα πιο ςφνκετο κείμενο (ζνα πλιρεσ κεατρικό ζργο ι ζνα ςενάριο), τα οποία είναι ιδθ διακζςιμα ι παράγονται από τθν τάξθ. Απαραίτθτα ςυςτατικά: - Δφο κακθγθτζσ: Κακθγθτισ Ξζνθσ Γλϊςςασ και Κακθγθτισ Κεάτρου. Οι δφο εξειδικευμζνοι κακθγθτζσ κακοδθγοφν από κοινοφ τθν τάξθ και ςυνεργάηονται αδιάκοπτα, υποςτθρίηοντασ ο ζνασ τον άλλον και αλλθλοςυμπλθρϊνοντασ τισ ικανότθτζσ τουσ, ενϊ εργάηονται ςε διαφορετικζσ πτυχζσ τθσ μακθςιακισ διαδικαςίασ. - Στυλ Δραματικοφ Εργαςτθρίου: θ τάξθ οργανϊνεται με ζνα τυπικό ςτυλ κεατρικοφ εργαςτθρίου. Μακθτζσ και κακθγθτζσ κάκονται ςε κφκλο, αποφεφγοντασ κάκε μορφι ιεραρχία. Μακθτζσ και κακθγθτζσ βρίςκονται ςτο ίδιο επίπεδο και να ζχουν αρκετό χϊρο για τθν εκτζλεςθ των κεατρικϊν δραςτθριοτιτων. - Ο χϊροσ τθσ τάξθσ: θ τάξθ είναι χωρίςμζνθ ςε δφο κφριουσ τομείσ: 1. Χϊροσ εκμάκθςθσ: εδϊ οι μακθτζσ λαμβάνουν μζροσ ςτισ γλωςςικζσ και κεατρικζσ δραςτθριότθτεσ. Ο χϊροσ περιλαμβάνει τθν «Γωνιά Γλϊςςασ», ζνα χϊρο εξοπλιςμζνο με υλικό αναφοράσ, όπωσ βιβλία γραμματικισ και λεξικά, τα οποία οι μακθτζσ μποροφν να χρθςιμοποιοφν ελεφκερα ςτθ διάρκεια του μακιματοσ. 2. Χϊροσ ςκθνισ: εδϊ οι μακθτζσ εκτελοφν κάκε ςκθνικι δραςτθριότθτα που υλοποιείται ςτθν τάξθ. Ο χϊροσ, ο οποίοσ διαχωρίηεται ςαφϊσ από τον χϊρο μάκθςθσ, και, ενδεχομζνωσ, ζχει τθ μορφι μιασ υπερυψωμζνθσ ςκθνισ, διζπεται από ςυγκεκριμζνο πλαίςιο ςυμπεριφοράσ και κανόνεσ που πρζπει να ακολουκοφν μακθτζσ και δάςκαλοι, τόςο ωσ καλλιτζχτεσ όςο και ωσ κεατζσ, και οι οποίεσ αποτελοφν τουσ βαςικοφσ κανόνεσ δράςθσ που χρθςιμοποιοφνται από επαγγελματίεσ θκοποιοφσ, όπωσ είναι να αποφεφγουν να διακόπτεται θ παράςταςθ, να φωνάηουν όταν δεν είναι απαραίτθτο, να κοιτάηουν προσ τα πάνω και προσ τα κάτω όλθ τθν ϊρα, κ.λπ. Πρόγραμμα Διδαςκαλίασ Ρερίπου 90 ϊρεσ απαιτοφνται για να εκτελεςτεί πλιρωσ ζνασ κφκλοσ μακθμάτων Glottodrama. Το πρόγραμμα βαςίηεται ςτθ κεμελιϊδθ διάκριςθ μεταξφ τθσ ζννοιασ του εργαςτθρίου (Δράμα), όπου θ προςοχι επικεντρϊνεται ςτθν διαδικαςία τθσ υποκριτικισ, και τθσ ζννοιασ του κεάτρου, όπου θ προςοχι επικεντρϊνεται ςτθν παραγωγι ενόσ πλιρουσ κειμζνου για μια τελικι παράςταςθ. Το Glottodrama περικλείει και τισ δφο ζννοιεσ, δεδομζνου ότι το πρϊτο μζροσ του μακιματοσ γίνεται κατά κφριο λόγο με τθ χριςθ «μικρο-κειμζνων», επιτρζποντασ ςτουσ μακθτζσ να εξοικειωκοφν με τισ κεατρικζσ δραςτθριότθτεσ και εςτιάηοντασ ςτθ ςφνδεςθ χειρονομιϊν / λζξεων. Μόνο ςτο δεφτερο 14

16 μζροσ του το μάκθμα εκτελείται χρθςιμοποιϊντασ ζνα πιο πολφπλοκο «μακρο-κείμενο", το οποίο μπορεί να επιλεγεί από το υπάρχον υλικό ι μπορεί να παράχκεί από τθν ίδια τθν τάξθ, με τθ βοικεια των δαςκάλων και με ςτόχο να χρθςιμοποιθκεί ςτθν τελικι παράςταςθ. Το πρϊτο βιμα του μακιματοσ είναι να ςχθματιςτεί θ τάξθ μζςω τθσ αρχικισ βακμολόγθςθσ, θ οποία περιλαμβάνει αξιολόγθςθ τόςο των γλωςςικϊν όςο και των υποκτιτικϊν δεξιοτιτων. Οι γλωςςικζσ δεξιότθτεσ αξιολογοφνται ςφμφωνα με τισ παραμζτρουσ του ΚΕΡΑ, με ςτόχο τον ζλεγχο τθσ γλωςςικισ επάρκειασ τθσ ομάδασ ωσ προσ τθν ομοιομορφία και το «δζςιμο» τθσ. Οι δεξιότθτεσ ςτθν υποκριτικι αξιολογοφνται με ελεφκερεσ αςκιςεισ που αποςκοποφν ςτθν αξιολόγθςθ τθσ εξοικείωςθσ των μακθτϊν με τισ κεατρικζσ διαδικαςίεσ και τθν προςωπικι τουσ ςτάςθ απζναντι ςε αυτζσ. Το δεφτερο βιμα του μακιματοσ περιλαμβάνει τθν κατάλλθλθ διδακτικι και μακθςιακι διαδικαςία. Εργαςία ςε μικρο-κείμενα και υποςτθρίηονται από τουσ δαςκάλουσ τουσ, οι μακθτζσ μακαίνουν μζςω τθσ επαγωγισ και των επικοινωνιακϊν δεξιοτιτων κακοδθγοφμενθσ ανακάλυψθσ, που αποτελοφνται από γλωςςικζσ γνϊςεισ και τθσ κοινωνικισ δράςθσ. Σε αυτι τθ φάςθ, όλοι ςτθν τάξθ είναι εναλλακτικά θκοποιοί και κεατζσ, ςυμπεριλαμβανομζνων των δαςκάλων, οι οποίοι ςυμμετζχουν ςτο παιχνίδι ακριβϊσ όπωσ οι μακθτζσ: όλα ςυμβαίνουν μζςα ςτθν ομάδα και δεν υπάρχει χρόνοσ ι οργανωτικόσ περιοριςμόσ ςτθν παραγωγι μιασ ολόκλθρθσ παράςταςθσ. Αυτι είναι θ φάςθ όπου τα μζλθ τθσ ομάδασ, εκτόσ ςπό τθν αφομοίωςθ του κζματόσ τουσ, μακαίνουν να ςυνεργάηονται και να αναπτφςςουν ζνα πνεφμα ςυνεργαςίασ, αφινοντασ τθν ίδια ςτιγμι, τισ προςωπικότθτζσ τουσ να ξεδιπλϊνονται. Πταν οι μακθτζσ αιςκάνονται ότι είναι θ κατάλλθλθ ςτιγμι, είναι εφικτό να μεταβοφμε ςτο τρίτο ςτάδιο του κφκλου: τθν αυτο-παραγωγι του κεατρικοφ υλικοφ. Οι μακθτζσ αρχίηουν να παράγουν μόνοι τουσ ζνα κείμενο ι ςενάριο με βάςθ τισ γλωςςικζσ δεξιότθτεσ τθσ τάξθσ και τισ ιδζεσ που παράγονται από μια ςυλλογικι διαδικαςία παραγωγισ ιδεϊν. Σε αυτό το βιμα, το μάκθμα εμφανίηει περιςςότερο τα χαρακτθριςτικά μιασ ολοκλθρωμζνθσ εργαςίασ και ςτόχοσ γίνεται θ παράςταςθ μπροςτά ςε ακροατιριο (μακθτζσ άλλων ςχολείων, εκπαιδευτικοί, φίλοι και γνωςτοί ι κεατζσ με ειςιτιριο) ςε ζνα δεδομζνο χρονοδιάγραμμα. Ρροςοχι δίνεται ςτθν επιτυχία του ζργου από κάκε άποψθ: τθ ςυγγραφι του κειμζνου και τθ μελζτθ των χαρακτιρων, τον τόνο τθσ φωνισ, τθν προφορά και τθν ζκφραςθ, τθ μίμθςθ, τισ χειρονομίεσ και τθν κίνθςθ πάνω ςτθ ςκθνι, τον ρυκμό τθσ ομιλίασ και τθν ταχφτθτα, τθ ςκθνογραφία και τα κοςτοφμια, τθ μουςικι, τα φϊτα. Ρροσ το τζλοσ του μακιματοσ, οι μακθτζσ ςυμμετζχουν ςε ζνα τεςτ γλωςςομάκειασ για να ελεχκεί θ πρόοδοσ ςτθ γλωςςικι και επικοινωνιακι ικανότθτά τουσ και να καταςτεί δυνατι θ ποςοτικι αξιολόγθςθ των αποτελεςμάτων που ζχουν επιτευχκεί, ςφμφωνα με τισ παραμζτρουσ του ΚΕΡΑ. Θ ποιοτικι αξιολόγθςθ τθσ μακθςιακισ εμπειρίασ γίνεται μζςω ερωτθματολογίων που δίνονται ςτουσ μακθτζσ μετά τθν τελικι παράςταςθ (αφοφ θ ζνταςθ και θ πίεςθ που ςυνοδεφουν τθν προετοιμαςία μιασ παράςταςθσ μπροςτά ςε κοινό ζχουν διαλυκεί) και μετά τθν αξιολόγθςθ από τουσ κακθγθτζσ, με βάςθ το θμερολόγιο δραςτθριοτιτων και τα αποτελζςματα τθσ τελικισ παράςταςθσ. Θ τελικι παράςταςθ μαγνθτοςκοπείται, και ζνα αντίγραφο τθσ ταινίασ δίνεται ςτουσ φοιτθτζσ ςυνοδευτικά των πιςτοποιθτικϊν τουσ, ωσ ζνα ενκφμιο όλθσ τθσ εργαςίασ που πραγματοποιικθκε. 15

17 Η Δομι τθσ Διδακτικισ Ενότθτασ Κάκε διδακτικι ενότθτα μπορεί να απαιτεί ζνα ι περιςςότερα μακιματα και αποτελεί μια ανεξάρτθτθ ενότθτα θ οποία, ξεκινϊντασ από μια πλθροφορία με ζνα κείμενο ι μια κατάςταςθ, δομεί ζναν κφκλο: παράςταςθ γλωςςολογικόσ προβλθματιςμόσ πρόβα επιςτροφι ςτθν παράςταςθ. (βλ. γράφθμα παρακάτω) Warm-up Activities Input Performance Back to Performance Language Corner Actor Studio Θ Διδακτικι Ενότθτα Glottodrama Κάκε μακιματοσ προθγείται μια ςυνεδρία με αςκιςεισ προκζρμανςθσ. Οι δραςτθριότθτεσ αυτζσ δεν αποτελοφν μζροσ τθσ Διδακτικισ Ενότθτασ αλλά πρζπει να κεωροφνται ζνα προπαραςκευαςτικό ςτάδιο πριν από τθν ζναρξθ τθσ πραγματικισ ενότθτασ. Ππωσ ςε κάκε κεατρικό εργαςτιρι, οι μακθτζσ πρζπει να μεταβοφν από εξωμακθςιακι ηωι τουσ ςτθ 16

18 μακθςιακι, ςυμμετζχοντασ ςε δραςτθριότθτεσ που τουσ επιτρζπουν να χαλαρϊςουν, να γνωρίςουν ο ζνασ τον άλλο, να παίξουν και να προετοιμαςτοφν για τθ μάκθςθ. Ειςαγωγι Πλθροφορίασ: Κάκε ενότθτα ανοίγει με τθν παρουςίαςθ και τθν ανάλυςθ ενόσ μικρο-κειμζνου (ςυνικωσ πρόκειται για διάλογο) τον οποίο ερμθνεφουν οι δάςκαλοι, ενδεχομζνωσ με τθν υποςτιριξθ οπτικοακουςτικοφ υλικοφ ι ζνα βίντεο που προβάλλεται ςτθν τάξθ. Αφοφ το πλθροφοριακό υλικό ζχει παρουςιαςτεί ςτθν τάξθ, οι μακθτζσθκοποιοί αρχίηουν να εξοικειϊνονται με αυτό, με τθν κακοδιγθςθ των δαςκάλων τουσ, οι οποίοι τουσ ενκαρρφνουν να κάνουν υποκζςεισ ςχετικά με τθν κατάςταςθ και τουσ χαρακτιρεσ που παρουςιάηονται και να ανακαλφπτουν τθ γλϊςςα και τισ δραματικζσ μορφζσ του πλθροφορίασ. Πρϊτθ Παράςταςθ: Λίγο μετά τθ φάςθ τθσ ειςαγωγισ τθσ πλθροφορίασ, οι μακθτζσ καλοφνται να επιχειριςουν μια πρϊτθ κεατρικι ερμθνεία του κειμζνου, εξετάηοντασ πλζον τα δραματουργικά χαρακτθριςτικά. Αςχολοφμενοι για λίγα λεπτά με τθν προετοιμαςία, οι μακθτζσ εκτελοφν τισ ςκθνζσ (ςυνικωσ ςε ηεφγθ). Θ απόπειρα αυτι επιτρζπει ςτουσ μακθτζσ να εξοικειωκοφν με το κείμενο και να προετοιμαςτοφν για τθν επόμενθ φάςθ. Θ παράςταςθ είναι ςυνικωσ βίντεοςκοπθμζνθ ϊςτε να μπορζςουν οι μακθτζσ να αυτοαξιολογθκοφν και οι κακθγθτζσ να υποςτθρίξουν τθν προςπάκεια των μακθτϊν κάνοντάσ τουσ εξατομικευμζνα ςχόλια. Γωνιά Γλϊςςασ: Σε αυτι τθ φάςθ, οι μακθτζσ διερευνοφν τισ δομζσ τθσ γλϊςςασ και το λεξιλόγιο από το κείμενο και ςυηθτοφν για αυτά. Θ διαδικαςία αυτι ςυνικωσ εκτελείται ςε μικρζσ ομάδεσ οι οποίεσ λειτουργοφν αυτόνομα, με τθν εποπτεία και τθν υποςτιριξθ του δαςκάλου. Ππωσ αναφζρκθκε παραπάνω, θ τάξθ διακζτει εξοπλιςμζνθ γωνιά γλωςςικισ υποςτιριξθσ, ςτθν οποία οι μακθτζσ μποροφν να ζχουν ελεφκερθ πρόςβαςθ. Αυτό ςθμαίνει ότι ςε αυτό το ςτάδιο οι μακθτζσ ενκαρρφνονται και παρακινοφνται να χρθςιμοποιιςουν το υλικό αναφοράσ για να εξερευνιςουν μόνοι τουσ τθν γλϊςςα και να βρουν απαντιςεισ ςε οποιαδιποτε ερϊτθςθ ζχει προκφψει μζχρι αυτό το ςθμείο του μακιματοσ. Κατά τθ διάρκεια αυτισ τθσ φάςθσ, οι κακθγθτζσ λειτουργοφν ωσ διευκολυντζσ και κεατζσ και πρζπει να παρεμβαίνουν μόνο όταν οι ομάδεσ δεν πθγαίνουν προσ τθ ςωςτι κατεφκυνςθ (π.χ. κατανόθςαν τουσ κανόνεσ λανκαςμζνα) ι δυςκολεφονται με τισ ζννοιεσ που διδάχκθκαν και είναι ςαφζσ ότι δεν μποροφν να τισ ςυςτθματοποιιςουν ςε ςαφείσ και ευκρινείσ κανόνεσ, χωρίσ να κινδυνεφουν τα κίνθτρα και θ προκυμία τουσ να ςυμμετάςχουν ενεργά ςτο μάκθμα. Οι τεχνικζσ διόρκωςθσ κα πρζπει να τθροφνται ςε αυτι τθν προςζγγιςθ και κα πρζπει να λάβουν τθ μορφι αυτοαξιολόγθςθσ και αξιολόγθςθσ από τουσ άλλουσ μακθτζσ με βακμιαία μείωςθ των διορκϊςεων απευκείασ από τουσ δαςκάλουσ, ςτισ οποίεσ ςυνικωσ οι μακθτζσ αντιδροφν πακθτικά χωρίσ να παρουςιάςουν ςθμαντικι βελτίωςθ ςτισ επιδόςεισ τουσ. Είναι ςαφζσ ότι θ μζκοδοσ Glottodrama υιοκετεί μια τυπικι προςζγγιςθ από πάνω προσ τα κάτω και ότι θ φάςθ Γωνιά Γλωςςικισ Υποςτιριξθσ του μακιματοσ Glottodrama ακολουκεί τθν επαγωγικι διαδικαςία: εννοιολογικό παράδειγμα κανόνασ που εκτελείται ςτθν τάξθ μζςα από διαδικαςίεσ κακοδθγοφμενθσ ανακάλυψθσ θ οποία απαιτεί από τουσ μακθτζσ να αναλάβουν τθν ευκφνθ για τθ δικι τουσ μάκθςθ. Πρόβα: ςε αυτι τθ φάςθ, οι μακθτζσ αξιολογοφν και ςυηθτοφν τθν παράςταςθ και τισ εκφραςτικζσ και πραγματιςτικζσ πτυχζσ του κειμζνου. Αυτό το μζροσ τθσ διδακτικισ ενότθτασ είναι θ ιδιαιτερότθτα του Glottodrama. Αυτι είναι θ κατάλλθλθ ςτιγμι για προβλθματιςμό ςχετικά με τουσ τρόπουσ τονιςμοφ, μίμθςθσ και ζκφραςθσ με χειρονομίεσ 17

19 με τουσ οποίουσ πειραματίηονται οι μακθτζσ-θκοποιοί προκειμζνου να εκφράςουν αποτελεςματικά τισ επικοινωνιακζσ προκζςεισ τουσ. Τόςο ςτθ Γωνιά Γλϊςςασ όςο και ςτθν Ρρόβα, θ βιντεοςκόπθςθ τθσ παράςταςθσ που κάνουν οι μακθτζσ χρθςιμοποιοφνται από τουσ κακθγθτζσ για να επαινζςουν τουσ μακθτζσ και να αναδείξουν τα ςθμεία ςτα οποία πρζπει να γίνει επιπλζον δουλειά. Επιςτροφι ςτθν Παράςταςθ: οι μακθτζσ ερμθνεφουν πάλι το κείμενο από τθ φάςθ τθσ ειςαγωγισ τθσ πλθροφορίασ και εναλλάςουν ρόλουσ και χαρακτιρεσ. Αυτι είναι θ ςτιγμι τθσ ςφνκεςθσ των γλωςςικϊν φαινομζνων ζχουν διδαχκεί και ζχουν αποτελζςει αντικείμενο πειραματιςμοφ και μάκθςθσ. Είναι θ ςτιγμι ςτθν οποία οι μακθτζσ ανταμείβονται για τισ προςπάκειζσ τουσ και τθ ςυμμετοχι τουσ ςτθ διαδικαςία μάκθςθσ, αποκτϊντασ μια βακφτερθ οικειότθτα με το κείμενο και τουσ τρόπουσ απόδοςισ του. Με το ςτάδιο τθσ Επιςτροφισ ςτθν Ραράςταςθ, θ διδακτικι ενότθτα ζρχεται ςτο τζλοσ τθσ. Ωςτόςο, χάρθ ςτθν ιςχυρι κυκλικι δομι τθσ, το τζλοσ τθσ αποτελεί τθν αφετθρία τθσ επόμενθσ διδακτικισ ενότθτασ, ςε μια ατζρμονθ διαδικαςία αναδρομικϊν και εξελικτικϊν εργαςιϊν και εμπειριϊν, οι οποίεσ επιτρζπουν ςτουσ μακθτζσ να χτίςουν τισ επικοινωνιακζσ και κοινωνικζσ ικανότθτεσ τουσ. Κάκε μάκθμα τθσ διδακτικισ ενότθτασ διαφζρει ςε διάρκεια και τρόπο ανάπτυξθσ από τα άλλα, ωςτόςο, επιβάλλεται να ακολουκεί ζνα πρότυπο με το οποίο διακρίνονται ςαφϊσ τρεισ βαςικζσ και διαδοχικζσ πτυχζσ ςτισ οποίεσ αντακλάται θ φιλοςοφία «μακαίνω δρϊντασ»: Ερζθιςμα Δράςη Προβληματιςμόσ Θ φάςθ κατά τθν οποία δίνεται το ερζκιςμα ςτουσ μακθτζσ είναι θ φάςθ κατά τθν οποία προςφζρονται όταν θ πλθροφορία για τθ γραμματικι ι τθν κατάςταςθ, θ φάςθ τθσ δράςθσ είναι όταν λαμβάνει χϊρα θ κεατρικι και γλωςςικι ερμθνεία, θ φάςθ του προβλθματιςμοφ είναι θ ςτιγμι τθσ Γωνιάσ Γλϊςςασ και τθσ Ρρόβασ. Αυτό είναι ζνα κυκλικό πρότυπο και θ εργαςία ςτθν τάξθ βαςίηεται ςε αυτι τθν αλλθλουχία των φάςεων. (για περιςςότερεσ πλθροφορίεσ, βλ. Nofri, C. (2009) Οδθγόσ ςτθ Μζκοδο Glottodrama, Εκμάκθςθ ξζνων γλωςςϊν μζςω του Κεάτρου. ϊμθ: Novacultur, p ) Θ Δορυφορικι Ενότθτα Ππωσ αναφζρκθκε προθγουμζνωσ, ςτθν Κφρια Ενότθτα Διδαςκαλίασ τθν πλθροφορία επεξεργάηονται και προτείνουν οι κακθγθτζσ, ωςτόςο, κάκε Κφρια Ενότθτα Διδαςκαλίασ μπορεί φυςικά να εξελιχκεί ςε μια Δορυφορικι Διδακτικι Ενότθτα, θ οποία αποτελεί επζκταςι τθσ με μια λογικι διαςφνδεςθ, όπου θ πλθροφορία παράγεται από τουσ μακθτζσ με τθν κακοδιγθςθ των κακθγθτϊν ςτθ διάρκεια των δραςτθριοτιτων δθμιουργικισ γραφισ ι ωσ εργαςία για το ςπίτι. 18

20 Ππωσ είδαμε, κάκε Κφρια Ενότθτα Διδαςκαλίασ, ζχει μια λειτουργικι εςτίαςθ και επικεντρϊνεται ςε μια ι περιςςότερεσ γλωςςικζσ λειτουργίεσ, οι οποίεσ ςυνεπάγονται τθν εκμάκθςθ και τθ χριςθ οριςμζνων γραμματικϊν φαινομζνων και γλωςςικϊν δεικτϊν (λεξικό). Επιπλζον, προβλζπει τθν ενεργοποίθςθ ςταδίων του δράματοσ (δραματοποίθςθ, δθμιουργία ρόλων, διανομι ρόλων, ερμθνεία ρόλου, μονόλογοσ, αυτοςχεδιαςμόσ,...) θ οποία πραγματοποιείται μζςω τθσ ερμθνείασ ενόσ κειμζνου (ςενάριο) και θ οποία ονομάηεται πλθροφορία. Αυτό είναι το ζδαφοσ πάνω ςτο οποίο θ Δορυφορικι Ενότθτα μπορεί να δθμιουργθκεί. Για παράδειγμα, κατά τθ διαδικαςία δθμιουργικισ γραφισ τθσ Γλωςςικισ Γωνιάσ ι ωσ εργαςία για το ςπίτι ωσ μζροσ Διδακτικισ Ενότθτασ και εςτιάηοντασ ςε λειτουργίεσ όπωσ «εκφράηοντασ ςυμφωνία και διαφωνία, ςυμπάκειεσ και αντιπάκειεσ," που παρουςιάηεται ςτθ δραματικι μορφι μια «ςυγκρουςιακισ ερμθνείασ ρόλων», οι μακθτζσ μποροφν να κλθκοφν να ςυνεχίςουν τθν ιςτορία και να φανταςτοφν τθν επόμενθ θμζρα μετά τθ ςφγκρουςθ ι διαφορετικζσ πικανζσ καταλιξεισ... ι να γράψουν ζνα άλλο είδοσ ςφγκρουςθσ μεταξφ άλλων χαρακτιρων που αποτελοφν προςωπικζσ ςχζςεισ κοινωνικοφ χαρακτιρα (οικογζνεια, φίλουσ...). Αυτό κα δθμιουργιςει μια δορυφορικι Διδακτικι Ενότθτα και θ κυκλικι διαδικαςία κα ξεκινιςει πάλι, αλλά ςε αυτό το ςθμείο οι δυο πρϊτεσ φάςεισ κα ενοποιθκοφν: πλθροφορία / πρϊτθ ερμθνεία - γωνία γλϊςςασ πρόβα - πίςω ςτθν παράςταςθ. Αυτι θ διαδικαςία θ οποία ςτοχεφει ςτθ δθμιουργία μια δορυφορικισ Διδακτικισ Ενότθτασ ςτθν οποία οι μακθτζσ μποροφν να ενεργοποιιςουν τθ δθμιουργότθτα και τθ φανταςία τουσ και να ενςωματϊςουν τα ςυναιςκιματά τουσ ςτισ δραςτθριότθτεσ - ζχει διττι πρόκεςθ: από τθ μία πλευρά, να δθμιουργιςει χϊρο για τθ διαδικαςία τθσ μάκθςθσ για τθ ενίςχυςθ τθσ δθμιουργικότθτασ των μακθτϊν και, από τθν άλλθ πλευρά, για τθν ενκάρρυνςι τουσ να καταςτοφν οι ίδιοι υπεφκυνοι του ίδιου τουσ του εαυτοφ ςτθ μακθςιακι διαδικαςία. Με τον τρόπο αυτό και θ ςτάςθ των διδαςκόντων γίνεται λιγότερο κακοδθγθτικι και αναλαμβάνουν το ρόλο των διαμεςολαβθτϊν και των ςυμβοφλων ωκϊντασ τουσ μακθτζσ να είναι οι πραγματικοί πρωταγωνιςτζσ τόςο πάνω ςτθ ςκθνι όςο και και ςτθ διαδικαςία τθσ μάκθςθσ. Σφμφωνα με αυτό το πρότυπο, θ αυτονομία των μακθτϊν, θ ενεργόσ ςυμμετοχι και θ προςωπικι ευκφνθ τθσ μακθςιακισ διαδικαςίασ, πθγαίνει από περίπου τον βακμό "μθδζν", όταν πακθτικά να ακοφνε τθν διδακτικι πλθροφορία, ςε ζνα ιδανικό βακμό 100% μζχρι το τζλοσ του μακιματοσ. Ωσ εκ τοφτου, είναι μια ατομικι / ομαδικι εξζλιξθ, θ οποία περνά μζςα από ενδιάμεςα και προοδευτικά ςτάδια. Οι βελτιϊςεισ μποροφν να μετρθκοφν misurate με τθν εφαρμογι των δεικτϊν του ΚΕΡΑ ωσ κριτθρίων αξιολόγθςθσ ςτθν κατθγορία "Τι μπορεί να κάνει ο μακθτισ." Αυτό το πρότυπο λειτουργεί ςτο πρϊτο μζροσ κάκε μακιματοσ Glottodrama. Στο δεφτερο μζροσ, όταν ςτόχοσ γίνεται θ προετοιμαςία τθσ Τελικισ Ραράςταςθσ, θ κφρια ενότθτα και θ δορυφορικι ενότθτα τείνουν να ενοποιθκοφν. Στθν πραγματικότθτα, οι πλθροφορίεσ ζχουν τθν τάςθ να είναι «κομμάτια» από τα ςενάρια που παράγονται από τουσ μακθτζσ υπό τθν κακοδιγθςθ των κακθγθτϊν και δεν είναι απαραίτθτο να ειςάγεται πια πολφ υλικό από εξωτερικζσ πθγζσ ι που δθμιουργείται μόνο από τουσ εκπαιδευτικοφσ. (βλζπε γράφθμα ςτθν επόμενθ ςελίδα). 19

21 Οι Κφριεσ Διδακτικζσ Ενότθτεσ ςχεδιάηονται και προβλζπονται ςτο διδακτικό πρόγραμμα που δθμιουργοφν οι κακθγθτζσ. Θ Δορυφορικζσ Διδακτικζσ Ενότθτεσ προκφπτουν από τισ Κφριεσ με ζντονθ και αυξανόμενθ τθ ςυμμετοχι των μακθτϊν. Αυτι θ ακολουκία αντικατοπτρίηει τθν ιςορροπία ανάμεςα ςτα προςχεδιαςμζνα και τα δθμιουργικά μζρθ του μακιματοσ. Εςτίαςθ / τφποσ / πλθροφορία Εςτίαςθ / τφποσ / πλθροφορία Εςτίαςθ / τφποσ / πλθροφορία Εςτίαςθ / τφποσ / πλθροφορία Θ Δ.Ε. επικεντρϊνεται ςτισ γλωςςικζσ λειτουργίεσ ςτόχουσ, ςτισ γραμματικζσ δομζσ και ςτα αποτελζςματα. Θ κεατρικι παραγωγι είναι θ τυπολογία τθσ κεατρικισ διάδραςθσ, θ πλθροφορία που ειςάγεται είναι το κείμενο ι το ςενάριο. Αλλθλουχία Διδακτικϊν Ενοτιτων Πϊσ ςχεδιάηεται μια Διδακτικι Ενότθτα Ο ςχεδιαςμόσ μιασ Διδακτικισ Ενότθτασ προχποκζτει τθν επεξεργαςία οριςμζνων βαςικϊν πτυχϊν. Ο πίνακασ για να χαρακτθρίςει τθν ειςαγωγι μιασ πλθροφορίασ ςτο μάκθμα είναι ζνα βαςικό εργαλείο για να εξεταςτεί αν πλθροφνται όλεσ οι ςυνιςτϊςεσ κι αν ζχουν προςεκτικά ενςωματωκεί ςτθ Διδακτικι Ενότθτα. Επιπλζον, δεδομζνου ότι κάκε Διδακτικι Ενότθτα είναι ζνασ κρίκοσ μιασ διαδοχικισ αλυςίδασ, όταν το ςχζδιο διδαςκαλίασ είναι ζτοιμο, κα πρζπι να γίνει ταφτιςθ των μακθςιακϊν ςτόχων ςε παγκόςμιο επίπεδο. Ο ςκοπόσ είναι να εξακριβωκεί αν όλα τα γλωςςικά ςτοιχεία και οι επικοινωνιακζσ λειτουργίεσ που προβλζπονται από το ΚΕΡΑ για το επίπεδο-ςτόχο πρόκειται να καλυφκοφν από το μάκθμα. Θ απαίτθςθ αυτι πρζπει να διαςφαλίηεται από τισ κφριεσ ενότθτεσ διδαςκαλίασ, χωρίσ να ςτθρίηεται ςτισ δορυφορικζσ οι οποίεσ είναι πιο αόριςτεσ, διότι δεν είναι δυνατό να προβλεφκεί πλιρωσ το γλωςςικό περιεχόμενο που κα παράξει θ δθμιουργθκότθτα των μακθτϊν. 20

22 Satellite Teaching Unit Ρϊσ ςχεδιάηεται μια Διδακτικι Ενότθτα Κατανομι χρόνου Μια πολφ ςθμαντικι πτυχι τθσ μεκόδου Glottodrama είναι θ διανομι χρόβου. Θ διάρκεια ςτθ μεκόδου Glottodrama είναι μια ζννοια παρόμοια με τθ διάρκεια ςτθ μουςικι: μια «ορκολογικι αναλογία" ενόσ ςυνόλου. Ωσ εκ τοφτου, θ διάρκεια τθσ κάκε ενότθτασ επθρεάηεται από τθ ςυνολικι διάρκεια του μακιματοσ. Κάκε ςτάδιο τθσ διδακτικισ ενότθτασ κα πρζπει να αντιςτοιχεί ςε ζνα μζροσ του ςυνολικά διακζςιμου χρόνου, αλλά δεν είναι δυνατό να διευκρινιςτεί επακριβϊσ και εκ των προτζρων θ διάρκεια τθσ κάκε φάςθσ, επειδι εξαρτάται από τθ ςυνολικι διάρκεια του κάκε μακιματοσ (2,3,4 ϊρεσ). Με άλλα λόγια, δεν είναι δυνατόν να κακοριςτεί εκ των προτζρων αν μια «Γωνιά Γλϊςςασ» ι θ φάςθ τθσ πρϊτθσ παράςταςθσ κα πρζπει να διαρκζςει 15, 30 ι 45 λεπτά. Σε κάκε περίπτωςθ κα πρζπει να ςυνυπολογίηονται τρία κριτιρια για να αποφαςιςτεί θ ςωςτι διάρκεια που κα διατεκεί ςε κάκε φάςθ: 1. Αρικμόσ μακθτϊν. Θ διάρκεια τθσ κάκε φάςθσ κα πρζπει να επιτρζπει τθν ενεργό ςυμμετοχι του κάκε μακθτι ςτισ δραςτθριότθτεσ. 2. Θ διάρκεια κάκε δραςτθριότθτασ δεν κα πρζπει να είναι αντίκετθ με τθν ανάπτυξθ τθσ λογικισ ακολουκίασ παρακίνθςθ-δράςθ-προβλθματιςμόσ οφτε να επιτρζπει ςτθ μια να επιςκιάηει τθν άλλθ. Ρ.χ. θ "Γωνιά Γλϊςςασ" δεν κα πρζπει να γίνει ο 21

23 πρωταγωνιςτισ του μακιματοσ. Διακόπτοντασ αυτι τθν αλλθλουχία είναι ςαν διακόπτεται ζνασ μουςικόσ ρυκμόσ με τον οποίο οι μακθτζσ ζχουν εξοικειωκεί. 3. Μια διάρκεια προςανατολιςμζνθ ςτον ςτόχο. Πταν οι κακθγθτζσ ζχουν τθν εντφπωςθ, με βάςθ τθν ανάδραςθ των μακθτϊν, ότι οι ςτόχοι τθσ δραςτθριότθτασ ζχουν επιτευχκεί, τότε δεν απαιτείται περιςςότεροσ χρόνοσ. Και το αντίςτροφο. Διδακτζα Υλθ Το θμι-διαδικαςτικό πρόγραμμα μακιματοσ Ζνα ερευνθτικό ζργο όπωσ είναι το Glottodrama δεν μπορεί να αναφζρεται ςε κακοριςμζνα προγράμματα ςπουδϊν. Λόγω τθσ «ερευνθτικισ» φφςθσ του, το καλφτερο που μπορεί να γίνει είναι να χρθςιμοποιιςουμε θμι-διαδικαςτικι εξεταςτζα φλθ, θ οποία πρζπει φυςικά να είναι προ-ςχεδιαςμζνθ (Κφριεσ Διδακτικζσ Ενότθτεσ), αλλά επίςθσ να προςαρμόηεται και να εμπλουτίηεται κάκε φορά από τισ δραςτθριότθτεσ που πραγματοποιοφνται ςτθν τάξθ (Δορυφορικζσ Διδακτικζσ Ενότθτεσ), οι οποίεσ πρζπει οπωςδιποτε να τθροφν τισ βαςικζσ προδιαγραφζσ του ΚΕΡΑ ςτισ διάφορεσ πτυχζσ τθσ γλϊςςασ και τθσ κουλτοφρασ ςτόχου. Με τθ διαδικαςία αυτι, θ οποία παρζχει αρκετι ελευκερία για τθν επιλογι των δραςτθριοτιτων ςτθν τάξθ, επιτρζπεται θ αξιοποίθςθ των πραγματικϊν εμπειριϊν από τουσ μακθτζσ και θ ενςωμάτωςθ «ζκτακτων» διαδικαςτικϊν προγραμμάτων ςπουδϊν ςτθν οριςτικι διδακτζα φλθ, θ οποία αντικατροπτίηει τα κοινά χαρακτθριςτικά και το περιεχόμενο όλων των εμπειριϊν των ςυμμετεχόντων οι οποίεσ, ςυνεπϊσ, μπορεί να επικαιροποιοφνται ςυνεχϊσ. Μα βάςθ τισ αρχζσ του ζργου, θ μζκοδοσ πρχποκζτει ότι θ ανάπτυξθ του περιεχομζνου των μακθμάτων που βαςίηεται ςε ζνα προςεκτικό προγραμματιςμό, κα αυξάνεται μζρα με τθ μζρα και δεν κα επιβλθκεί με τεχνθτό τρόπο από ζνα βιβλίο. Ωσ εκ τοφτου, το γλωςςικό περιεχόμενο του μακιματοσ (προςεκτικά επιλεγμζνο κατά τθ διάρκεια του ςχεδιαςμοφ) κακορίηεται εν μζρει από τισ εργαςίεσ και τισ δραςτθριότθτεσ μζςα ςτθν τάξθ. Για κάκε επίπεδο ΚΕΡΑ (A1 A2 B1 B2 Γ1 Γ2) το περιεχόμενο των προγραμμάτων ςπουδϊν ςκιαγραφείται ςε ζξι ςθμεία: 1. γραμματικζσ γλωςςολογικζσ πτυχζσ π.χ. μορφιματα ρίηεσ και προςφφματα, αμετάβατα/μεταβατικά, ενεργθτικι/πακθτικι φωνι, παρελκοντικόσ/παροντικόσ/μελλοντικόσ χρόνοσ, εξελιςςόμενθ, τζλεια και ατελισ, ςυντελικι όψθ, κλπ., gradation irregular forms (bring/brought, catch/caught); connotation; interlexical relations, such as: synonymy/antonymy; hyponymy; collocation; άρκρα (ζνα, το) ποςοτικά (κάποια, όλα, πολλά, κλπ.) δεικτικά (αυτό, εκείνο, εκείνα, εκείνοι) προςωπικζσ αντωνυμίεσ (εγϊ, εμείσ, αυτόσ, αυτι, αυτοί, εμζνα, εςζνα, κλπ) ερωτθματικά (ποιοσ, τί, ποιο, που, πϊσ, κλπ) κτθτικά (μου, ςου, του, τθσ, του, κλπ) προκζςεισ (μζςα, ςτο, από, με, κλπ.) βοθκθτικά ριματα (είμαι, κάνω, ζχω) ςφνδεςμοι (και, αλλά, εάν, αν και) κλπ. 2. λεξιλογικζσ πτυχζσ π.χ. A1: - το αλφάβθτο 22

24 - χαιρετιςμοί - χϊρεσ, πόλεισ, επαγγζλματα - το ςπίτι: δωμάτια και ζπιπλα - θ ϊρα - ριματα κακθμερινισ χριςθσ κλπ. π.χ. A2: - μιλάμε για ςυνικειεσ, τι μασ αρζςει και τι όχι - ςυναιςκιματα - ροφχα και μζρθ του ςϊματοσ - μζςα μαηικισ μεταφοράσ - φαγθτό: κλαςικά ιταλικά πιάτα κλπ. 3. πολιτιςμικζσ και κοινωνικζσ πτυχζσ π.χ. χριςθ και επιλογι χαιρετιςμϊν: κατά τθν άφιξθ, π.χ. Γεια! Καλθμζρα! ςυςτάςεισ, π.χ. Χαίρω πολφ! αποχαιρετιςμοί, π.χ. Γεια ςου. Τα λζμε!, ςυμβάςεισ ςχετικζσ με τθ λιψθ λόγου, χριςθ και επιλογι επιφωνθμάτων και άλλων πλεοναςτικϊν ςτοιχείων Ρω πω!, Κεζ μου! τι διάολο! κτλ., τθ ςωςτι χριςθ του «παρακαλϊ», «ευχαριςτϊ», κλπ., εκφράηοντασ μεταμζλεια, ηθτϊντασ ςυγνϊμθ για απειλθτικι ςυμπεριφορά (διόρκωςθ, αντίκεςθ, απαγορεφςεισ, κλπ.) παροιμίεσ, π.χ. κάλλιο γαϊδουρόδενε παρά γαϊδουρογφρευε, ιδιωματιςμοί, π.χ. ςκάει γάιδαρο, γνωςτά αποφκζγματα, π.χ μαφρθ είν θ νφχτα ςτα βουνά, εκφράςθσ πεποίκθςθσ, π.χ. ιλιοσ και βροχι, παντρεφονται οι φτωχοί. ςυμπεριφορζσ, όπωσ κλιςζ, π.χ. όπου φτωχόσ κι θ μοίρα του, αξίεσ, π.χ. Δεν είναι ποδόςφαιρο αυτό, κλπ. ςυςτθματικζσ διαφορζσ μεταξφ φφουσ γλϊςςασ που χρθςιμοποιείται ςε διάφορεσ περιπτϊςεισ: παγιωμζνοσ λόγοσ, π.χ. Άρχεται θ ςυνεδρίαςισ, επίςθμοσ λόγοσ, π.χ. Σασ παρακαλϊ, να αρχίςουμε; ανεπίςθμοσ λόγοσ, π.χ. Ωραία. Τι κα λζγατε να αρχίςουμε;, κλπ. 4. λειτουργίεσ π.χ. Μικρολειτουργίεσ μετάδοςθ και αναηιτθςθ πλθροφοριϊν: εντοπιςμόσ, υποβολι, αναφορά, διόρκωςθ, κλπ., πεικϊ: προτάςεισ, αιτιματα, προειδοποιιςεισ, κλπ., κοινωνικοποίθςθ: προςζλκυςθ προςοχισ, κλπ., δόμθςθ ςυνεχοφσ λόγου: ζναρξθ, λιψθ λόγου, κλείςιμο, κλπ, αποκατάςταςθ επικοινωνίασ. Μακρολειτουργίεσ - περιγραφι, αφιγθςθ, ςχόλια, ζκκεςθ, εξιγθςθ, εξιγθςθ, επίδειξθ, κακοδιγθςθ, επιχειρθματολογία, πεικϊ, κλπ, ςχιματα αλλθλεπίδραςθσ - προςδιοριςμόσ ςυγκεκριμζνων αγακϊν: θ εξζταςθ των εμπορευμάτων, ςυμφωνία αγοράσ, κλπ, ζκφραςθ (αμοιβαίασ) ικανοποίθςθσ, ανταλλαγι διαπροςωπικϊν ςχολίων (π.χ. καιρικζσ ςυνκικεσ, τοπικά κουτςομπολιά) κ.λπ. 5. φωνθτικζσ και γραφθματικζσ πτυχζσ e.g. τισ μονάδεσ ιχου (φωνιματα) τθσ γλϊςςασ και τθν πραγμάτωςι τουσ ςε ςυγκεκριμζνα περιβάλλοντα (αλλόφωνα), τα φωνθτικά χαρακτθριςτικά που διακρίνουν τα φωνιματα 23

25 (διακριτικά χαρακτθριςτικά, π.χ. θχθρότθτα, ςτρογγυλότθτα, ρινικότθτα, τριβι), τθ φωνθτικι ςφςταςθ των λζξεων (ςυλλαβικι δομι), τθν ακολουκία των φωνθμάτων, το μουςικό ι το δυναμικό τονιςμό των λζξεων, τθ φωνθτικι των προτάςεων (προςωδία), τον τονιςμό των προτάςεων και το ρυκμό, τον επιτονιςμό, τθ φωνθτικι μείωςθ, τθ μείωςθ φωνθζντων, τουσ ιςχυρoφσ και αςκενείσ τφπουσ, τθν αφομοίωςθ, τθν αποβολι, κλπ. π.χ. θ μορφι των γραμμάτων ςε ζντυπεσ και καλλιγραφικζσ μορφζσ τόςο ςτα πεηά όςο και ςτα κεφαλαία γράμματα, θ ςωςτι ορκογραφία των λζξεων, ςυμπεριλαμβανομζνων των αναγνωριςμζνων ςυμβατικϊν μορφϊν, τα ςθμεία ςτίξθσ και οι όροι χριςθσ τουσ, οι τυπογραφικζσ ςυνικειεσ και οι ποικιλίεσ γραμματοςειρϊν, κ.λπ. 6. υποκριτικζσ και κεατρικζσ πτυχζσ (ίδιεσ ςε όλθ τθν διδακτζα φλθ) - ταυτοποίθςθ τθσ ςκθνισ: κάκε χϊροσ μπορεί να είναι μια «ςκθνι» αν ο θκοποιόσ τθν δει ωσ τζτοια - ελεγχόμενθ αναπνοι και βαςικζσ πλθροφορίεσ ςχετικά με το φωνθτικό ςφςτθμά μασ - ορκοφωνία: να αρκρϊςει μονοςυλλαβζσ, ςφμφωνα και φωνιεντα - αλλθλεπίδραςθ και κοινι χριςθ τθσ ςκθνισ με τον ςυνεργάτθ μασ και με ζναν άλλο χαρακτιρα - κζςεισ ςτθ ςκθνι και προςωπικόσ χϊροσ των χαρακτιρων - δθμιουργία ενόσ χαρακτιρα: από τα κλιςζ ςτθ δθμιουργία τθσ προςωπικότθτασ και τισ χειρονομίεσ του - θ λζξθ, θ χειρονομία και θ ςχζςθ τουσ: οι χειρονομίεσ μποροφν να ςυνοδεφςουν τισ λζξεισ για να τισ τονίςουν, αλλά μπορεί ακόμθ και να είναι αντίκετεσ για να δθμιουργιςουν αντίκεςθ. με τισ εκφράςεισ του προςϊπου μποροφμε να ποφμε ό,τι είναι διαφορετικό από ό,τι λζμε προφορικά ι το αντίςτροφο - αςκιςεισ εκφράςεων του προςϊπου: εκφράςεισ του προςϊπου ςυνδυαςμζνεσ με τισ κινιςεισ των χεριϊν, των ϊμων και των μικρο-κινιςεισ του ςϊματοσ - τθ ςθμαςία τθσ χειρονομίασ: θ περιττό και θ επεξθγθματικι χειρονομία, όταν θ χειρονομία δίνει δφναμθ και όταν τθν αφαιρεί - το κίνθτρο ςτθ ςκθνι: «θ αφορμι μου»: γιατί είμαι εδϊ; γιατί παίηω κζατρο, γιατί λζω κάτι ςε κάποιον; - από τθν εκτζλεςθ ρόλων ςτον αυτοςχεδιαςμό, με βάςθ μια κατάςταςθσ - ο μονόλογοσ και ο διάλογοσ: βαςικζσ διαφορζσ ςτθν υποκριτικι και ςτθ διαχείριςθ του χϊρου - ο ρυκμόσ ςτθ ςκθνι: οι ρυκμοί ι οι διαφορετικοί ρυκμοί του χαρακτιρα, ο ρυκμόσ τθσ ςκθνισ, ο ρυκμόσ των γραμμϊν, του ςυνόλου - δφο χαρακτιρεσ-ςκθνι: προςωπικόσ χϊροσ και δυναμικι - κακοδθγοφμενοσ αυτοςχεδιαςμόσ: μια ςκθνι με ζναν ι περιςςότερουσ χαρακτιρεσ, θ υλοποίθςθ τθσ ηϊςασ ςκθνικισ εικόνασ (tableau vivant) - aναφορζσ ςτισ μάςκεσ τθσ commedia dell 'arte και τθν κωδικοποίθςθ των κινιςεων, ςυμπεριφορζσ και ρεπερτόρια - εργαςία ςτθν αφιγθςθ επί ςκθνισ: ρυκμόσ και χριςθ χειρονομιϊν - ςτυλ ερμθνείασ: από το δράμα ςτθν κωμωδία - ρθτορικι ςτθ γενικι επικοινωνία και ιδιαίτερα ςτθ κεατρικι επικοινωνία - ομαδικι εργαςία: μελζτθ τθσ κίνθςθσ του χοροφ: ο ςυντονιςμόσ και θ ςυνζργεια - χορωδία: δράςεισ και γραφικι ςτάςεισ τθσ αρχαίασ χορωδία και τθσ κωμικισ χορωδίασ 24

26 - ςτοιχεία του κλόουν - εργαςία με αντικείμενα: πϊσ να δουλζψει κανείσ με τα αντικείμενα πάνω ςτθ ςκθνι και να επιτφχει τθ φυςικι αρμονία μαηί τουσ - ταφτιςθ με τον χαρακτιρα: διάφορεσ προςεγγίςεισ. Θ τεχνικι και θ ςυναιςκθματικι προςζγγιςθ - ανάλυςθ του προςωπικοφ χϊρου και κινθτικι προςζγγιςθ - ερμθνεία μπροςτά από τθν κάμερα (μυκοπλαςία) - ζννοιεσ των χειρονομιϊν, με διαπολιτιςμικζσ ςυγκρίςεισ - ενδελεχισ μελζτθ τθσ ανάλυςθσ του χαρακτιρα: ψυχολογικι και ςυναιςκθματικι ζρευνα - ταφτιςθ με φανταςτικοφσ χαρακτιρεσ: "αν ιμουν", "αν ιςουν": το μαγικό "εάν" του Stanislavskij - ολιςτικι μελζτθ του νου και του ςϊματοσ: εςτιαςμζνθ εκπαίδευςθ - ςωματικι ολοκλιρωςθ του χαρακτιρα: μεταβολι ιςορροπίασ, μορφζσ ενζργειασ, τα αντίκετα - δθμιουργία και εναςχόλθςθ με διάφορουσ τφπουσ δραματικισ ζνταςθσ - δθμιουργία του κόςμου του χαρακτιρα: τι κάνει αυτόσ / αυτι ζξω από τθ ςκθνι, πϊσ ςχετίηεται αυτόσ / αυτι με τουσ άλλουσ ανκρϊπουσ, τισ γραμμζσ και τισ ζννοιεσ που κρφβονται πίςω από τθν γραπτι απόδοςθ; - κωμικζσ ςτιγμζσ: οι μακθτζσ αςχολοφνται με τισ ςφγχρονεσ ςκθνζσ, ςθμεία του "κλόουν», μεμονωμζνα ι ςε ομάδα, ζωσ ότου αντιμετωπίςουν ζναν κωμικό χαρακτιρα και τισ διάφορεσ πτυχζσ του: ποιθτικι, ειρωνικι, αςτεία, ςουρεαλιςτικι, αλλόκοτθ Αξιολόγθςθ Υπάρχουν διάφορα είδθ εργαλείων αξιολόγθςθσ - Αξιολόγθςθ Επίτευξθσ: χρθςιμοποιείται για να αξιολογθκεί θ επίτευξθ του τι ζχει διδαχκεί. Επομζνωσ, ςχετίηεται με τθν εργαςία τθσ εβδομάδασ / περιόδου, το αναγνωςτικό βιβλίο και τθν εξεταςτζα φλθ και αντιπροςωπεφει μια εςωτερικι προοπτικι. - Αξιολόγθςθ Λκανότθτασ: χρθςιμοποιείται για να αξιολογθκεί το τι μπορεί / ξζρει να κάνει κάποιοσ ςε ςχζςθ με τθν εφαρμογι του κζματοσ ςτον πραγματικό κόςμο. Αντιπροςωπεφει μια εξωτερικι προοπτικι. Οι δάςκαλοι ζχουν μια φυςικι τάςθ να ενδιαφζρονται περιςςότερο για τθν αξιολόγθςθ τθσ επιτυχίασ προκειμζνου να ςυλλζξουν ςχόλια για τθ διδαςκαλία. Οι εργοδότεσ, τα ςτελζχθ τθσ εκπαίδευςθσ και οι ενιλικεσ μακθτζσ τείνουν να ενδιαφζρονται περιςςότερο για τθν αξιολόγθςθσ τθσ ικανότθτασ. Το πλεονζκτθμα μιασ προςζγγιςθσ επίτευγμα είναι ότι είναι κοντά ςτθν εμπειρία του εκπαιδευόμενου. Το πλεονζκτθμα τθσ προςζγγιςθσ τθσ ικανότθτασ είναι ότι βοθκά όλουσ να αντιλθφκοφν ςε τι επίπεδο βρίςκονται. Τα αποτελζςματα είναι διαφανι. Μπορεί να πει κανείσ ότι τα εργαλεία που τεςτάρουν τθν πρακτικι χριςθ τθσ γλϊςςασ ςε ςχετικζσ καταςτάςεισ και ζχουν ωσ ςτόχο να προςφζρουν μια ιςορροπθμζνθ εικόνα τθσ αυξανόμενθσ ικανότθτασ διζπονται από μια οπτικι ωσ προσ τθν ικανότθτα. Από τθν άλλθ πλευρά, τα εργαλεία που αποτελοφνται από γλωςςικζσ και επικοινωνιακζσ 25

27 αςκιςεισ που βαςίηονται ςε ςχετικι διδακτζα φλθ, δίνοντασ ςτον μακθτι τθν ευκαιρία να δείξει τι ζχει επιτφχει, ζχει ζνα ςτοιχείο επίτευξθσ. Στθν επικοινωνιακι αξιολόγθςθ, θ οποία βαςίηεται ςε ζνα πλαίςιο διδαςκαλία και εκμάκθςθσ προςανατολιςμζνθ ςτισ ανάγκεσ του μακθτι, μπορεί κανείσ να υποςτθρίξει ότι θ διάκριςθ μεταξφ τθσ επίτευξθσ (προςανατολιςμζνθ προσ το περιεχόμενο του μακιματοσ) και επάρκειασ (προςανατολιςμζνθ ςτθν ςφνδεςθ με τθν ικανότθτα ςτον πραγματικό κόςμο) κα πρζπει ιδανικά να είναι μικρι. Ολιςτικι αξιολόγθςθ: χρθςιμοποιείται για τθν παραγωγι μιασ παγκόςμια ςυνκετικισ αξιολόγθςθσ. Οι διάφορεσ πτυχζσ ςτακμίηονται διαιςκθτικά από τον αξιολογθτι. Αναλυτικι αξιολόγθςθ: χρθςιμοποιείται για να ερευνθκοφν διάφορεσ πτυχζσ ξεχωριςτά. Θ προοπτικι αυτι μπορεί να υιοκετθκεί από δφο διαφορετικζσ οπτικζσ: τι αναηθτείται (β) πωσ προςεγγίηεται ζνα επίπεδο, ζνασ βακμόσ. Τα εκπαιδευτικά ςυςτιματα μερικζσ φορζσ ςυνδυάηουν μια αναλυτικι προςζγγιςθ ςε ζνα επίπεδο με μια ολιςτικι προςζγγιςθ ςε άλλο. Πποια προςζγγιςθ και αν υιοκετείται, κάκε ςφςτθμα πρακτικισ αξιολόγθςθσ χρειάηεται να περιορίςει τισ πικανζσ κατθγορίεσ ςε αρικμό που να είναι λειτουργικόσ. Θ εμπειρία λζει ότι περιςςότερεσ από 4 ι 5 κατθγορίεσ αρχίηουν να προκαλοφν γνωςιακι υπερφόρτωςθ και ότι οι 7 κατθγορίεσ είναι ψυχολογικά το ανϊτατο όριο. Επομζνωσ πρζπει να γίνουν επιλογζσ. Αν κεωριςουμε ότι οι ςτρατθγικζσ ςυναλλαγισ ςυνιςτοφν μια ποιοτικι πτυχι τθσ επικοινωνίασ ςυναφι με τθν προφορικι αξιολόγθςθ, τότε οι ενδεικτικζσ κλίμακεσ περιζχουν 12 ποιοτικζσ κατθγορίεσ ςυναφείσ με τθν προφορικι αξιολόγθςθ: - Στρατθγικζσ διαδοχισ ςυνειςφορϊν ςτο λόγο - Στρατθγικζσ ςυνεργαςίασ - Αναηιτθςθ διευκρινιςεων - Ευχζρεια - Ευελιξία - Συνοχι - Κεματικι ανάπτυξθ - Ακρίβεια - Κοινωνιογλωςςικι ικανότθτα - Γενικό φάςμα - Εφροσ λεξιλογίου - Γραμματικι ακρίβεια - Ζλεγχοσ λεξιλογίου - Ζλεγχοσ φωνολογίασ Υπάρχουν τρεισ ζννοιεσ που παραδοςιακά κεωροφνται κεμελιϊδουσ ςθμαςίασ για οποιαδιποτε ςυηιτθςθ αφορά ςε αξιολόγθςθ: εγκυρότθτα, αξιοπιςτία και ςκοπιμότθτα. Τεςτ επικοινωνίασ Θ αξιολόγθςθ μζςω γλωςςικϊν εξετάςεων είναι ζνα ςθμαντικό βιμα για να καλυφκοφν οι ανάγκεσ των Ευρωπαϊκϊν εκπαιδευτικϊν ςυςτθμάτων, χωρίσ να περιορίηονται ςτον ςτενό κφκλο των ςυμπλθρωματικϊν εκπαιδευτικϊν εμπειριϊν με μια παιχνιδιάρικθ φφςθ. Ωςτόςο, αυτό απαιτεί επίςθσ τον ςχεδιαςμό ad hoc γλωςςικϊν εξετάςεων για τθν εκτζλεςθ μιασ πιο κατάλλθλθσ αξιολόγθςθσ τθσ επικοινωνίασ, θ οποία κα προςδιορίςει όχι μόνο τθν 26

28 πρόοδο από άποψθ γραμματικισ και λεξιλογικισ ακρίβειασ, αλλά και από άποψθ αποτελεςματικότθτασ, επικοινωνιακισ επάρκειασ ςε ςχζςθ με τισ καταςτάςεισ που βιϊνει ζνασ μακθτισ και τουσ ςτόχουσ. Στο πλαίςιο τθσ εμπειριϊν από τθν αξιολόγθςθ τθσ γλϊςςασ ςτθν Λταλικι, αυτζσ γίνονται με βάςθ τισ εξετάςεισ CILS του Ρανεπιςτθμίου για Ξζνουσ τθσ Σιζνα και τισ εξετάςεισ CELI του Ρανεπιςτθμίου για Ξζνουσ τθσ Ρεροφτηια. Ωςτόςο, ειςαγάγαμε κάποιεσ επιπλζον εξετάςεισ για τθν «προφορικι επικοινωνιακι αλλθλεπίδραςθ» και, πιο ςυγκεκριμζνα, μικτά τεςτ τθσ «δραματοποίθςθσ» και «τθσ ερμθνείασ ρόλων», ςτο οποίο οι μακθτζσ αλλθλεπιδροφν μεταξφ τουσ χωρίσ να μιλάνε με τουσ εξεταςτζσ. Αυτό ζχει ωσ ςτόχο να ενκαρρφνει τθν αλλθλεπίδραςθ μεταξφ των ομάδων, και να αποφευχκεί, ςτο πλαίςιο τθσ ιεραρχίασ, μια άμεςθ ςχζςθ με τον εξεταςτι. Σε γενικζσ γραμμζσ, θ ψυχολογικι αντίδραςθ των μακθτϊν είναι πολφ καλι και όλοι δείχνουν να ζχουν μια μεγαλφτερθ αυτοπεποίκθςθ ςε ςφγκριςθ με άλλεσ πιο παραδοςιακζσ προφορικζσ εξετάςεισ. Τζςτ επικοινωνιακισ διάδραςθσ: Οδθγίεσ διαχείριςθσ Το τεςτ αυτό αποςκοπεί ςτθν αξιολόγθςθ των ανεπτυγμζνων δεξιοτιτων, από τθν ανάγνωςθ ςτθν παραγωγι λόγου και τθν κατανόθςθ, και περιλαμβάνει τθν αποτελεςματικότθτα ςτθν ζκφραςθ, ςτθν προςωδία, ςτθ διαχείριςθ του χϊρου και ςτισ χειρονομίεσ, με άλλα λόγια, τθν επικοινωνιακι αλλθλεπίδραςθ γενικότερα. Ο δάςκαλοσ λζει ςτουσ μακθτζσ τι πρζπει να κάνουν: κάκε φοιτθτισ δικαιοφται πζντε λεπτά για να διαβάςει το κείμενο και να επικεντρωκεί ςτον χαρακτιρα (ςτον αρςενικό χαρακτιρα, εάν ο φοιτθτισ είναι άντρασ, ςτον κθλυκό χαρακτιρα, εάν ο φοιτθτισ είναι γυναίκα). Ζπειτα χωριςμζνοι ςε ηευγάρια, οι μακθτζσ διαβάηουν κι εκτελοφν ταυτόχρονα το κείμενο. Θ ανάγνωςθ ςε αυτι τθ μορφι με το κείμενο και τθν αίςκθςθ τθσ ςκθνισ χρθςιμοποιείται προκειμζνου γίνει πιο ομαλά θ μετάβαςθ αργότερα ςτθ ςκθνι. Είναι ςθμαντικό οι μακθτζσ να εκτελοφν τισ κινιςεισ που είναι γραμμζνεσ ςτισ οδθγίεσ του κειμζνου, ακόμθ και οι μικρότερεσ χειρονομίεσ όπωσ μια κίνθςθ χαιρετιςμοφ. Σθμείωςθ: θ ποιότθτα τθσ κεατρικισ ερμθνείασ δεν αποτελεί μζροσ των κριτθρίων αξιολόγθςθσ. Μζγιςτοσ βακμόσ: 20 (από ςυνολικά 120) Στρατθγικι εναλλαγισ ρόλων (0-2) Άριςτθ γνϊςθ (0-4) Ρροφορά (0-4) Κλίςθ (0-4) Χϊροσ ζκφραςθσ (0-2) Κατάλλθλεσ χειρονομίεσ (0-4) ΑΛΛΘΛΕΡΛΔΑΣΘ: ΡΑΑΔΕΛΓΜΑ ΤΕΣΤ ςτα Λταλικά Εδϊ είναι ζνα παράδειγμα ενόσ κειμζνου του τεςτ επικοινωνιακισ αλλθλεπίδραςθσ που χρθςιμοποιικθκε για διάφορα επίπεδα, από το Α2 μζχρι το Γ1. Κατά τθν αξιολόγθςθ, προφανϊσ, λιφκθκε υπόψθ το επικοινωνιακό επίπεδο τθσ τάξθσ, ωσ εκ τοφτου, οριςμζνοι διςταγμοί ςτθν προφορά των μακθτϊν του Α2 δεν επθρεάηουν αρνθτικά τθν τελικι 27

29 βακμολογία, ενϊ οι ίδιοι διςταγμοί δεν κα μποροφςαν να είχαν παραβλεφκεί για υψθλότερα επίπεδα όπωσ το Β2 ι το Γ1. Το κείμενο του τεςτ ςτθν επικοινωνιακι αλλθλεπίδραςθ επιλζχκθκε και διαςκευάςτθκε από τθ Maria Squarcione και τον Maurizio Masella, οι οποίοι επιμελικθκαν επίςθσ τισ οδθγίεσ για τθν εκτζλεςθ του τεςτ και των ςχετικϊν κριτθρίων αξιολόγθςθσ. Ζνασ ςυρμόσ του μετρό. Ζνασ άντρασ μπαίνει κρατϊντασ μια τςάντα, κάκεται και το μετρό ξεκινά. Ριάνει τθν τςάντα, βγάηει μια εφθμερίδα και ξεκινά να τθν διαβάηει. Το μετρό ςταματά. Μπαίνει μια γυναίκα που κρατά μια τςάντα. Κάκεται δίπλα του. Ο ςυρμόσ αναχωρεί και ο ζνασ χαιρετά τον άλλο με ζνα νεφμα. Θ γυναίκα βγάηει το πλζξιμο από τθν τςάντα τθσ. Κακϊσ πλζκει, γζρνει προσ το μζροσ του άντρα για να διαβάςει τθν εφθμερίδα του ο οποίοσ, ενοχλθμζνοσ, προςπακεί να τθν αποτρζψει. Κακϊσ ετοιμάηεται να γυρίςει τθ ςελίδα Γυναίκα (διαβάηει) Τροχαία ατυχιματα του ςαββατοκφριακου: 39 νεκροί. Κεζ μου, 39 νεκροί ; Ρϊσ είναι δυνατό να είναι αλικεια αυτό; Αλλά, γιατί δεν παίρνουν το μετρό; Είναι τόςο αςφαλζσ... αν όλοι ζκαναν αυτό που κάνω εγϊ, πλθρϊνω ελάχιςτα για να μετακινοφμαι με το μετρό μζχρι πρόςφατα ζκανα μανιωδϊσ ωτοςτόπ ςτο δρόμο με το δάχτυλο ψθλά Μαγνθτοφωνθμζνθ ομιλία (δάςκαλοσ) Ponte Mammolo, επόμενθ ςτάςθ Santa Maria del Soccorso. Άντρασ (αγενισ) Σε ποια ςτάςθ κατεβαίνεισ; Γυναίκα Εεε Ρρζπει να περάςω πολφ χρόνο ςε αυτό το τρζνο! Πταν κα ζχει φτάςει ςτο Ostiense κα ζχω πλζξει ζνα πουλόβερ (γελάει δυνατά) Άντρασ Ριςτεφω πωσ κάποιοσ που κζλει να διαβάςει τθν εφθμερίδα του με θρεμία, δεν πρζπει να μετακινείται με το μετρό, ι ίςωσ δεν κα πρζπει να κάκετε, ι ίςωσ κα πρζπει απλά να ςθκωκεί και να πάει όςο πιο μακριά γίνεται ςε κάποιεσ περιπτϊςεισ (προςπακεί να διαβάςει ξανά ) Γυναίκα (αγνοεί τελείωσ τα λόγια του άντρα και αρχίηει να τραγουδάει) Tu Tu che sei diverso Almeno tu nell universo Άντρασ (τθσ ρίχνει μια άγρια ματιά) Κα καταλιξω και κουφόσ Καταπλθκτικά! Γυναίκα Ξζρεισ το τραγοφδι; Το τραγουδάει θ Fiorella Mannoia αλλά αυτό δεν με ενοχλεί κακόλου (ξεκαρδίηεται ςτα γζλια) Άντρασ (πολφ ενοχλθμζνοσ) Το αςτείο ςου δεν με κάνει να γελάςω κακόλο Γυναίκα Δεν το βρίςκεισ αςτείο; Mannoia το πιαςεσ; Άντρασ Τθν επόμενθ φορά που κα πάρω το μετρό αντί για το αυτοκίνθτό μου κα πρζπει να κυμθκϊ πωσ δεν είμαι περιβαλλοντολόγοσ! (κλείνει κυμωμζνα τθν εφθμερίδα και τθν βάηει ςτθν τςάντα του) Γυναίκα Εάν θ τιμι τθσ βενηίνθσ ςυνεχίηει να ανεβαίνει όπωσ τϊρα, δεν ξζρω τι κα γίνει (ελεφκερθ απόδοςθ από το Non oltrepassare la linea gialla, του Roberto Braida, μονόπρακτο) Αναφορζσ για τθν κατθγοριοποίθςθ των αποτελεςμάτων των μακθτϊν ςτθν Επικοινωνιακι Απόδοςθ 28

30 Τισ ανακεωριςαμε και τισ προςαρμόςαμε με βάςθ εκείνεσ που χρθςιμοποιοφνται για να περιγραφοφν και να αξιολογθκοφν οι επικοινωνιακζσ δεξιότθτεσ ςτα Αγγλικά ςτο ζγγραφο Trinity Guildhall, Επικοινωνιακζσ Λκανότθτεσ: Επίπεδα Εξετάςεων, Επαγγεματικά Ριςτοποιθτικά. Syllabus from 2010, London, Trinity College London. Βαςικό Επίπεδο (ΚΕΡΑ Α1 και Α2) Διάκριςθ: εργαςία ςτθν οποία οι ιδζεσ και οι αφθγιςεισ παρουςιάηονται με ευχζρεια και με ενκουςιαςμό και με τθν αίςκθςθ τθσ ιδιοκτθςίασ τθσ φλθσ. Θ λεκτικι και μθ λεκτικι παρουςίαςθ επιτρζπουν ςτον ακροατι να ακολουκιςει τισ διαδικαςίεσ ςκζψθσ που παρουςιάηονται. Ο υποψιφιοσ απαντά ςε ερωτιςεισ εφςτοχα και με ακρίβεια. Αξία: εργαςία που δείχνει μια πραγματικι προςπάκεια για ςυμμετοχι και για πρόκλθςθ του ενδιαφζροντοσ του ακροατι. Υπάρξει μια αίςκθςθ ηωντάνιασ και μια ικανότθτα επικοινωνίασ των ιδεϊν, τόςο ςε επίςθμεσ και ανεπίςθμεσ καταςτάςεισ. Υπάρξει ζνα καλό επίπεδο προετοιμαςίασ και ζνα ευφάνταςτο, αν και κάπωσ άνομοιόμορφο, επίπεδο παρουςίαςθσ. Βάςθ: εργαςία που δείχνει κάποια εμπειρία ςτθν επικοινωνία, αν και μπορεί να μθν ζχει ταλζντο. Οι παρουςιάςεισ και οι ςυηθτιςεισ είναι ςαφείσ και εφθχεσ και υπάρχει κάποια δυνατότθτα να απαντθκοφν άπταιςτα κάποια ερωτιματα. Θ εργαςία αποδεικνφει επάρκεια για τθν προετοιμαςία τθσ. Μεςαίο Επίπεδο (ΚΕΡΑ B1 και B2) Διάκριςθ: εργαςία ςτθν οποία υπάρχει μια ιςχυρι αίςκθςθ τθσ ηωντανισ επικοινωνίασ και τθσ πίςτθσ. Το υλικό είναι καλά προετοιμαςμζνο και παρουςιάηεται μζςα ςε κάποιο πλαίςιο και αποδεικνφει ικανότθτεσ. Υπάρχει εμφανισ χριςθ πολφπλοκων δομϊν γλϊςςασ για τθν μεταφορά περίπλοκων ιδεϊν και μια αίςκθςθ άνεςθσ και ευκολίασ ςτθ ςυνομιλία. Θ παρουςίαςθ των δεξιοτιτων κα αναπτυχκεί καλά. Αξία: εργαςία ςτθν οποία οι δεξιότθτεσ επικοινωνίασ είναι καλά αναπτυγμζνεσ και το υλικό που παρουςιάηεται είναι αςφαλζσ. Μπορεί να υπάρχουν κάποια λάκθ ςτθ χριςθ τθσ γλϊςςασ και τθ δυνατότθτα να απαντθκοφν όλεσ οι ερωτιςεισ, αλλά θ γενικι εντφπωςθ είναι ότι υπάρχει μια πετυχθμζνθ διαςφνδεςθ με τον ακροατι. Βάςθ: εργαςία ςτθν οποία υπάρχουν αποδείξεισ προετοιμαςίασ και ικανότθτασ να μεταδίδεται θ πλθροφορία και παρουςιάηεται ζνα πειςτικό επιχείρθμα. Οι λεκτικζσ και μθ λεκτικζσ δεξιότθτεσ είναι επαρκείσ για να εξαςφαλιςτεί θ ακρόαςθ και να προκλθκεί κάποιο ενδιαφζρον ςτον ακροατι. Αποδεικνφεται θ διαπροςωπικι ευαιςκθςία και θ ικανότθτα διαςφνδεςθσ με άλλουσ ανκρϊπουσ. Ρροχωρθμζνο Επίπεδο (ΚΕΡΑ Γ1 και Γ2) Διάκριςθ: εργαςία που δείχνει τθν ικανότθτα χειριςμοφ των πιο ςφνκετων ιδεϊν και ποικίλων εργαςιϊν επικοινωνίασ με ευκολία και ακρίβεια. Υπάρχει μια ικανοποιθτικι ανάπτυξθ των δεξιοτιτων επικοινωνίασ και μια αίςκθςθ τθσ απόλυτθσ κυριότθτασ τθσ φλθσ και ελζγχου τθσ κατάςταςθσ. Θ παρουςίαςθ των δεξιοτιτων είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμζνθ και όλεσ οι εργαςίεσ επεξθγοφνται με φυςικότθτα και άνεςθ. Αξία: εργαςία ςτθν οποία οι ςφνκετεσ ιδζεσ παρουςιάηονται δυναμικά και με ταλζντο και με τρόπο που να διατθρεί το ενδιαφζρον του ακροατι. Θ φωνθτικι ποικιλία και μθ λεκτικι επικοινωνία, ενιςχφουν τθν αίςκθςθ τθσ άνεςθσ και τθσ ευκολίασ και ο υποψιφιοσ προςαρμόηεται με επιτυχία ςε διαφορετικζσ καταςτάςεισ. Μπορεί να παρατθρθκεί κάποια 29

31 ζλλειψθ αυκορμθτιςμοφ και τα επιχειριματα δεν είναι δυνατό πάντα να αναπτυχκοφν πλιρωσ. Βάςθ: εργαςία ςτθν οποία οι ςφνκετεσ ιδζεσ αντιμετωπίηονται με κάποια δεξιότθτα και υπάρχει μια κατάλλθλθ απάντθςθ ςτθ ςυνομιλία και ςτισ ερωτιςεισ. Θ εργαςία αποδεικνφει κάποιο βακμό φανταςίασ ςτο πλαίςιο τθσ προετοιμαςίασ και υπάρχει ςωςτι χριςθ λεκτικϊν και μθ λεκτικϊν ςτοιχείων. Διάφορα οπτικά και άλλα μζςα χρθςιμοποιθοφνται ςε κάποιο βακμό, αλλά οι παρουςιάςεισ μπορεί να είναι απλά επαρκείσ και να μθν προκαλοφν ερζκιςμα. Τεςτ Διάδραςθσ Ρζντε κριτιρια εξζταςθσ ΚΕΡΑ: 1) εφροσ 2) ακρίβεια 3) ευχζρεια 4) διάδραςθ 5) ςυνοχι Βλ. το παράδειγμα εφαρμογισ κριτθρίων εξζταςθσ για τα επίπεδα ΚΕΡΑ Α2 και Α1 ςτον Ρίνακα 1 30

32 Ρίνακασ 1: κριτιρια εξζταςθσ Επίπεδο Διάδραςθ / ολοκλιρωςθ εργαςίασ Ευχζρεια & Συνοχι Ρροφορά / Τονιςμόσ A1 A2 1. ωτάει και απαντάει ςτισ ερωτιςεισ 2. Αντιδράει ςε απλζσ δθλϊςεισ. Δείχνει πότε αυτόσ / αυτι ακολουκεί. Σπάνια μπορεί να ςυντθριςει μια ςυνομιλία. 3. Επιτυγχάνει επικοινωνιακό αποτζλεςμα, δθλαδι το μινυμα μεταφζρεται παρά τισ πικανζσ δυςκολίεσ που μπορεί να ζχει ο ακροατισ. (δυνατότθτα) 4. Απλι κακθμερινι γλϊςςα ευγενείασ / εκφράςεισ που χρθςιμοποιοφνται. 5. Οι περιςςότερεσ από τισ ιδζεσ / αποκρίςεισ είναι ςχετικζσ με τθν εργαςία 1. ωτάει και απαντά ςε ερωτιςεισ ςχετικά με προςωπικά ςτοιχεία. 2. Διαδράει με απλό τρόπο (ερωτιςεισ τφπου ναι/όχι) 3. Επιτυγχάνεται κυρίωσ ζνα πικοινωνιακό αποτζλεςμα, δθλαδι το μινυμα μεταφζρεται αν και είναι πικανό ο ακροατισ να βιϊςει κάποια δυςκολία (πικανότθτα) 4. Θ επικοινωνία εξαρτάται από τθν επανάλθψθ, τθν αναδιατφπωςθ τθν αναςκευι. 5. Οι περιςςότερεσ από τισ ιδζεσ / απαντιςεισ είναι ςχετικζσ με τθν εργαςία. Ευχζρεια 1. Κάνει τον εαυτό του / τθσ κατανοθτό με πολφ ςφντομεσ εκφράςεισ. 2. Οι παφςεισ, οι λάκοσ εκκινιςεισ και θ αναδιατφπωςθ είναι πολφ εμφανείσ. Συνοχι 1. Συνδζει ομάδεσ λζξεων με απλά ςυνδετικά όπωσ «και» και «αλλά» και «γιατί». Ευχζρεια 1. Διαχειρίηεται πολφ μικρζσ, απομονωμζνεσ δθλϊςεισ 2. Μεγάλθ παφςθ για τθν αναηιτθςθ εκφράςεων, τθν άρκρωςθ λιγότερο οικείων λζξεων και τθν αναςκευι τθσ επικοινωνίασ. Συνοχι 1. Συνδζει λζξεισ ι ομάδεσ λζξεων με πολφ απλοφσ οριηόντιουσ ςυνδζςμουσ όπωσ «και» ι «άρα». 1. Θ προφορά είναι γενικά αρκετά κακαρι 2. Ρεριοριςμζνο εφροσ τονιςμοφ 3. Θ παράςταςθ μπορεί να αποκαλφψει ςθμαντικι επιρροι τθσ μθτρικισ γλϊςςασ. 2. Θ προφορά μπορεί να μθν είναι ακριβισ οφτε ςυνεπισ 3. Μόνο μερικι χριςθ τονιςμοφ 4. Θ παράςταςθ μπορεί να αποκαλφψει ςθμαντικι επιρροι τθσ μθτρικισ γλϊςςασ. 31 Εφροσ & Ακρίβεια [Γραμματικι και Λεξικό] Εφροσ 1. Ραράγει βαςικά μοτίβα φράςεων χρθςιμοποιϊντασ φράςεισ ι ομάδεσ λζξεων που ζχει απομνθμονεφςει για να επικοινωνιςει περιοριςμζνεσ πλθροφορίεσ. 2. Θ παράςταςθ μπορεί να αποκαλφψει ςθμαντικι επιρροι τθσ μθτρικισ γλϊςςασ. (δομι λζξεων/προτάςεων). Ακρίβεια 1. Δείχνει ζναν μζτριο ζλεγχο μερικϊν απλϊν δομϊν και βαςικοφ λεξιλογίου 2. Κάνει ακόμθ ςυςτθματικά βαςικά λάκθ Εφροσ 1. Ζχει ζνα πολφ βαςικό ρεπερτόριο λζξεων και απλϊν φράςεων 2. Θ παράςταςθ μπορεί να αποκαλφψει ςθμαντικι επιρροι τθσ μθτρικισ γλϊςςασ. (δομι λζξεων/προτάςεων). Ακρίβεια 1. Δείχνει περιοριςμζνο ζλεγχο μερικϊν απλϊν δομϊν, προτάςεων και λεξιλογίου.

33 Εξζταςθ προςανατολιςμζνθ ςτθ δράςθ Το ΚΕΡΑ βελτιϊνει μια πραγματιςτικι-επικοινωνιακι προςζγγιςθ με βάςθ τθν υλοποίθςθ των εργαςιϊν ςε πραγματικζσ κακθμερινζσ καταςτάςεισ τθσ ηωισ ςε τζςςερισ τομείσ: τον προςωπικό, τον δθμόςιο, τον επαγγελματικό και τον εκπαιδευτικό (ανάλογα με τθν θλικία και τθν κοινωνικι λειτουργία του μακθτι), και να εςτιάςει τθν ζννοια τθσ γενικισ ικανότθτασ ςε τζςςερισ ςυμπλθρωματικζσ πτυχζσ: Να γνωρίηει (γνϊςθ και περιεχόμενα) Να γνωρίηει πωσ να είναι (πεποικιςεισ, ςυμπεριφορζσ και ςτυλ μάκθςθσ) Να γνωρίηει πωσ να κάνει (εκτζλεςθ πραγματικϊν αςχολιϊν ςτθν πραγματικι ηωισ) Να γνωρίηει πωσ να μακαίνει (ευαιςκθτοποίθςθ για τισ ςτρατθγικζσ μάκθςθσ) Ζνα άλλο καινοτόμο ςτοιχείο αφορά ςε ζνα κοινό ςφςτθμα επάρκειασ που πρζπει να χρθςιμοποιθκεί για τον ςχεδιαςμό μακθμάτων, για τθ ςυγγραφι εγχειριδίων, για τον ςχεδιαςμό προγραμμάτων ςπουδϊν, ι για τον ςχεδιαςμό προγραμμάτων διδαςκαλίασ. Μζςα ςε κάκε επίπεδο ικανοτιτων μποροφμε να βροφμε κάποιεσ κλίμακεσ περιγραφζων που εκφράηονται με κετικοφσ όρουσ και είναι προςανατολιςμζνεσ ςτον χριςτθ (αυτόσ μπορεί να...). Οι τζςςερισ δεξιότθτεσ (ακρόαςθ, ομιλία, ανάγνωςθ και γραφι) αντικακίςτανται από τισ ικανότθτεσ που αναφζρονται ςε δραςτθριότθτεσ (εργαςίεσ) τθσ υποδοχισ, τθσ παραγωγισ, τθσ διάδραςθσ και τθσ διαμεςολάβθςθσ (προφορικι και γραπτι). Εκτόσ από επζνδυςθ ενόσ κεφαλαίου για τθν αξιολόγθςθ τθσ γλωςςικισ εκμάκθςθσ, το ζγγραφο αποδίδει ζνα ςθμαντικό ρόλο ςτθν ζννοια τθσ αυτο-αξιολόγθςθσ, μζςω από μια μετα-γνωςτικι διαδρομι, που βοθκά το μακθτι, κατά τθ διάρκεια τθσ μάκθςθσ, να είναι ςε εγριγορςθ, να γνωρίηει πϊσ να χρθςιμοποιεί τισ γνωςτικζσ και προςωπικζσ εμπειρίεσ ςτθ διαδικαςία τθσ μάκθςθσ, να διαπιςτϊςει προβλιματα και να προτείνει πικανζσ λφςεισ, να προγραμματίςει τισ ανάγκεσ τουσ και να επιλζξει ςτρατθγικζσ για τθν εκτζλεςθ μιασ εργαςίασ. Με τον τρόπο αυτό, ο μακθτισ γίνεται «φορζασ» ςτθ μακθςιακι διαδικαςία, θ οποία βγαίνει ζξω από το ςχολικό πλαίςιο και θ οποία κα ςυνεχιςτεί ςε όλθ τθ ηωι του. 32 Μιαι γενικι εικόνα των βαςικϊν κεωριϊν για τθ διδαςκαλία του κεάτρου Για να εξθγιςουμε αυτι τθν ζννοια, κα δϊςουμε μια περίλθψθ των κεωριϊν ςχετικά με τθν ουςία τθσ υποκριτικισ και τθσ εκπαίδευςθσ του θκοποιοφ, πθγαίνοντασ πίςω ςτισ ρίηεσ τθσ. Αφινοντασ κατά μζροσ όλα αυτά τα πειράματα που ιταν θ «βάςθ» τθσ μεκόδου τθσ τζχνθσ του θκοποιοφ και τα οποία αναπτφχκθκαν τον 20ο αιϊνα, κα μποροφςαμε να κεωριςουμε ιδανικό ςθμείο εκκίνθςθσ το περίφθμο "παράδοξο" του θκοποιοφ από τον Denis Diderot *: προκειμζνου να κινθτοποιιςει το ακροατιριο, ο θκοποιόσ πρζπει ο ίδιοσ να παραμείνει αςυγκίνθτοσ. Αυτό είναι μια κεωρία που ςυηθτείται πολφ και που ζχει γίνει πθγι ζμπνευςθσ για πολλζσ κεατρικζσ μεκόδουσ που διαφζρουν πολφ θ μια από τθν άλλθ. * Ο Denis Diderot, Γάλλοσ φιλόςοφοσ ( ), ςτο ζργο του «Το παράδοξο του θκοποιοφ», λζει ότι τα αλθκινά ςυναιςκιματα ειςβάλουν ςτο κζατρο. Ζνα ςυναίςκθμα που βιϊνεται ςτθ ςκθνι ωσ μια πραγματικι εμπειρία διαταράςςει τθν αναπαράςταςθ του ίδιου του ςυναιςκιματοσ. Ο θκοποιόσ πρζπει να μιμθκεί τθ φφςθ και τα πρόςωπά τθσ. Θ ιδζα του για τθν τζχνθ του θκοποιοφ είναι ότι ο θκοποιόσ πρζπει να καταςτείλει ςτο ζργο του κάκε ςυναίςκθμα και

34 κάκε προςωπικι εμπλοκι ςτθ ςκθνι. Κεωρεί τθν ςυναιςκθματικι εμπλοκι ωσ ζνα ενοχλθτικό ςτοιχείο που δεν βοθκά τον θκοποιό ςτθν απόδοςι του, αλλά που τον διαταράςςει. Λζει ότι ο θκοποιόσ είναι "θ πιο ζξυπνθ μαριονζτα, και τα ςχοινιά τθσ τα κρατά ο ποιθτισ 3, ο οποίοσ ςε κάκε γραμμι δείχνει τθν πραγματικι μορφι που πρζπει να πάρει". Για αυτόν τον φιλόςοφο του Διαφωτιςμοφ, θ αναγνϊριςθ είναι ζνα εξωτερικό φαινόμενο, ωσ εκ τοφτου, ο θκοποιόσ δεν πρζπει να ταυτίηεται με τον χαρακτιρα, αλλά πρζπει να διατθρεί πάντα τθν απόςταςθ μεταξφ του ιδίου και του χαρακτιρα. Με άλλα λόγια, ςφμφωνα με τον Ντιντερό, ο θκοποιόσ πρζπει να αντιπροςωπεφει τον χαρακτιρα και να μθν είναι ο χαρακτιρασ. Θ απόςταςθ μεταξφ του «θκοποιοφ» και του «χαρακτιρα» αναπτφχκθκε ςτισ αρχζσ του 20ου αιϊνα από τον Μπζρτολτ Μπρεχτ *, με ιδεολογικοφσ και πολιτικοφσ ςτόχουσ, και από τον Erwin Piscator, υποςτθρικτζσ του «επικοφ κεάτρου». * Ο Bertolt Brecht (Augusta, Βερολίνο, 1956) κεωρείται o πλζον ςθμαίνων Γερμανόσ ςυγγραφζασ, ποιθτισ και κεατρικόσ ςκθνοκζτθσ του 20ου αιϊνα και είναι ακόμα και ςιμερα ζνα από τα πιο ςθμαντικά ςθμεία αναφοράσ ςτθν ιςτορία του κεάτρου, καινοτόμοσ και υποςτθρικτισ, μαηί με τον Erwin Piscator του «επικοφ κεάτρου", όπου το "ζποσ" αναφζρεται ςτθ μετατόπιςθ του κζντρου του δράματοσ από το ιςτορικό γεγονόσ, που παρουςιάηεται με ζνα νατουραλιςτικό τρόπο, ςε μια πιο παγκόςμια ςυμμετοχι του κοινοφ που γίνεται ο ενεργόσ (και όχι ο πακθτικόσ) αποδζκτθσ του δράματοσ. Ενϊ το κλαςςικό κζατρο τθσ Δφςθσ τείνει να είναι ο τόποσ όπου θ μυκοπλαςία γίνεται με ςκοπό τθ ςυμμετοχι του κοινοφ ςε μια "διαφορετικι" πραγματικότθτα, το «επικό κζατρο» ζχει ωσ ςτόχο να καταδείξει και υπογραμμίςει τθ φανταςία πάνω ςτθ ςκθνι και, μζςα από μια μαηικι χριςθ τθσ προπαγάνδασ (ςαφϊσ μαρξιςτικισ ζμπνευςθσ), ςτοχεφει ςε μια ςυλλογικι πολιτιςμικι και πολιτικι ανάπτυξθ. Το επικό κζατρο είναι, ωσ εκ τοφτου, ζντονα πολιτικό. Τα avant-garde κινιματα, όπωσ ο Εξπρεςιονιςμόσ, χάραξαν τον δρόμο για τθν κριτικι του ςυμβατικοφ κεάτρου: ακόμα κι αν κανζνασ από αυτοφσ δεν είχε τθν ιδζα του επικοφ κεάτρου, θ κριτικι τθσ αςτικισ τάξθσ ιταν ηωτικισ ςθμαςίασ για κεωρθτικοφσ του κεάτρου όπωσ ο Piscator και ο Brecht, που μποροφν να κεωρθκοφν ωσ οι πατζρεσ τθσ νζασ μορφισ του κεάτρου. Το επικό κζατρο ιταν θ εξζλιξθ του εξπρεςιονιςμοφ, αλλά, ενϊ ο δεφτεροσ ςτόχευε ςτθν ανατροπι του κοινοφ, το επικό κζαρτο ςτόχευε απλά ςτθν πρόκλθςθ τθσ ςκζψθσ. Θ ριηικι ανάγκθ να επαναλάβει τθ κεατρικι φόρμα, ζτςι ϊςτε να μθν «διαταρράξει» ι «αποκοιμιςει» τθ ςυνείδθςθ του κοινοφ, κατζςτθςε αναγκαία τθν επανεξζταςθ των καλλιτεχνικϊν μζςων για τθν παραγωγι δράματοσ. Ωσ εκ τοφτου, ενότθτεσ του Αριςτοτζλθ, που απορρζουν από τθν Αναγζννθςθ, απορρίφκθκαν μαηί με τθν ζννοια τθσ δραματικισ ενότθτασ. Ο Bertolt Brecht πίςτευε ότι το κοινό δεν κα πρζπει να πιζηεται για να πιςτζψει ότι αυτό που βλζπει πάνω ςτθ ςκθνι είναι θ πραγματικι ηωι, αλλά ότι κα πρζπει πάντα να κυμόμαςτε ότι παρακουκοφν μια μυκοπλαςία. Αυτό ζκανε τουσ χαρακτιρεσ να αλλθλεπιδροφν και να μιλοφν με το κοινό, μια τεχνικι γνωςτι και ωσ το «ςπάςιμο του τζταρτου τοίχου". 3 Ο ςφγχρονοσ ςυγγραφζασ, του οποίου θ επίδραςθ φιλτράρεται μζςα από το ζργο του ςκθνοκζτθ, από τον 20 ο αιϊνα. 33

35 Αυτζσ οι κεωρίεσ είναι διαμετρικά αντίκετεσ με τισ κεωρίεσ του Kostantin Stanislavskij * και του Michail Čechov, πρωταγωνιςτι του και μαηί με τον ίδιο κεωρθτικό του ωςικοφ "νατουραλιςτικοφ κεάτρου». * Ο Kostantin Sergeevič Stanislavskij ( ), ϊςοσ θκοποιόσ, ςκθνοκζτθσ και κεατρικόσ κεωρθτικόσ, παγκοςμίωσ γνωςτόσ για το "ςφςτθμα Stanislavskij" εκτζκθκε κυρίωσ ςτα δφο βιβλία-θμερολόγιό του «Θ εργαςία ενόσ θκοποιοφ με τον εαυτό του» (1938) και «Θ εργαςία ενόσ θκοποιοφ ςε ζνα ρόλο» (1957, μετακανάτια). Το 1898 ίδρυςε, μαηί με τον Vladimir Nemirovic-Dancenko, το Κζατρο Τζχνθσ τθσ Μόςχασ, ςτο οποίο παρουςίαςε με τουσ θκοποιοφσ τθ μζκοδό του, που ςτθ ςυνζχεια ζγινε γνωςτι ςε όλο τον κόςμο ωσ θ «Μζκοδοσ Stanislavskij» ι «ςφςτθμα». Θ αφετθρία για τον Stanislavskij δεν είναι οφτε θ φανταςία οφτε θ μίμθςθ, ξεκινά από τθν εςωτερικι αλικεια: όχι τθν εξωτερικι αλικεια, αλλά τθν αλικεια που βιϊκθκε και που ζρχεται από τθν αυτο-παρατιρθςθ και τθν ανάλυςθ των εςωτερικϊν διεργαςιϊν. Θ αλικεια είναι το ςθμείο εκκίνθςθσ, μια εγγφθςθ γνθςιότθτασ. Θ αλικεια, για Stanislavskij, είναι ο νόμοσ: ό,τι εκφράηω ζξω είναι το αποτζλεςμα του ό,τι βιϊνω μζςα, δεν μπορϊ να εκφράςω τα ςυναιςκιματα που είναι διαφορετικά από αυτά που αιςκάνομαι. Θ εςωτερικι ουςία του χαρακτιρα είναι θ «πρϊτθ φλθ» για τον θκοποιό που τον υποδφεται. Εχκρόσ τθσ εμφάνιςθσ, τθσ φανταςίασ και τθσ μίμθςθσ, ο Stanislavskij ειςιγαγε εντελϊσ νζα και, εκείνθ τθν εποχι, άγνωςτα δεδομζνα ςτο ζργο του θκοποιοφ. Ιταν ο πρϊτοσ που αντιλιφκθκε τθ ςθμαςία του ψυχολογικοφ παράγοντα ςτθν προετοιμαςία του θκοποιοφ. Ιταν ζνασ επαναςτάτθσ που "επινόθςε" μια μζκοδο με βάςθ τθν οικοδόμθςθ μιασ εςωτερικισ αλικειασ του θκοποιοφ, ο οποίοσ εντοπίηει τον εαυτό του ςτθν κατάςταςθ που βιϊνει επί ςκθνισ. "Εάν όλα αυτά ιταν αλικεια... τι κα ζκανα; Ρϊσ κα αιςκανόμουν; κ.λ.π.» Θ βαςικι ιδζα του Stanislavskij: «Το μαγικό ΑΝ». Αρνείται κατθγορθματικά τθν ιδζα του κεάτρου ωσ μυκοπλαςία. Συνικιηε να λζει ότι ζνασ ςυνθκιςμζνοσ άνκρωποσ, ςτθ ηωι του κα μποροφςε να είναι αναλθκισ, αλλά ζνασ θκοποιόσ πάνω ςτθ ςκθνι δεν κα μποροφςε. «Κάκε κίνθςθ που κάνουμε, κάκε λζξθ που λζμε ςτθ ςκθνι πρζπει να είναι το αποτζλεςμα τθσ πικανισ ηωισ τθσ φανταςίασ. Αν πω μια λζξθ ι κάνω μια κίνθςθ μθχανικά πάνω ςτθ ςκθνι, αγνοϊντασ ποιοσ είςαι, από ποφ ζρχεςαι, γιατί κάνεισ αυτό που κάνεισ, ζχοντασ άγνοια του τι χρειάηεςαι, που κα πασ και τι κα κάνεισ μόλισ βγεισ από αυτόν τον χϊρο, θ δράςθ ςασ δεν κα ζχει καμία φανταςία ". Κα μποροφςατε να τοποκετιςουμε τθν ζρευνα και τθν πρακτικι του Vsevolod Emil'evič Mejerchol'd* ςτο κζντρο τθσ απόςταςθσ μεταξφ των Diderot και Stanislavskij. Θκοποιόσ, ςκθνοκζτθσ και παιδαγωγόσ, ςτθ δεκαετία του '20, μζςα από τθ μελζτθ τθσ βιομθχανικισ, δθμιοφργθςε τθ κεωρία τθσ μθ-ςυμβατικισ μορφισ κεάτρου, με βάςθ τθν εκμθχάνιςθ του ζργου του θκοποιοφ με τον εαυτό του που επζβαλε μια αποξζνωςθ να αποφευχκεί θ κάκαρςθ. * Ο Vsevolod Mejerchol'd ( ) ξεκίνθςε τθ κεατρικι καριζρα του όταν προςλιφκθκε από τον Stanislavskij ςτο Κζατρο Τζχνθσ, αφοφ πρϊτα παρακολοφκθςε τα μακιματα υποκριτικισ τθσ Φιλαρμονικισ Εταιρείασ τθσ Μόςχασ, ςε ςκθνοκεςία του Nemironovic-Dancenko. Στθ ςυνζχεια προχϊρθςε με τον δικό του τρόπο, αφινοντασ τον Stanislavskij και κζτοντασ τα κεμζλια για μια νζα προςζγγιςθ ςτθν τζχνθ του θκοποιοφ. Θ «Βιομθχανικι», που εφευρζκθκε το 1922, είναι άρρθκτα ςυνδεδεμζνθ με το όνομά του. 34

36 Για τον Mejerchol'd, μια ςυνεκτικι αντίδραςθ εξαρτάται από τθ ςωςτι ςτάςθ του ςϊματοσ ςτο χϊρο και το ςυναίςκθμα που προκφπτει από τθν ςωςτι ςωματικι τοποκζτθςθ είναι κατάλλθλο για τθν κατάςταςθ. Θ αρχι τθσ ρεφλεξολογίασ που προτείνει το μοντζλο ερζκιςμα αντίδραςθ - ψυχολογικι αντίδραςθ αναπαράγεται ςτο ζργο του θκοποιοφ με το μοντζλο πρόκεςθ-δράςθ-ψυχολογικι αντίδραςθ. Ο διαχωριςμόσ των κινιςεων ςε τρεισ φάςεισ είναι ηωτικισ ςθμαςίασ και αφινει τθν τρίτθ φάςθ να ςυμβεί μόνο μετά τθν πλιρθ και ανεξάρτθτθ ολοκλιρωςθ των άλλων δφο. Το κρίςιμο ςθμείο είναι, ςυνεπϊσ, ο ςυντονιςμόσ και θ τζλεια εκπαίδευςθ του ςϊματοσ 4, ωσ μζςο μετάδοςθσ. Πλεσ οι δράςεισ του θκοποιοφ, για Mejerchol'd, πρζπει να γίνουν ςυνειδθτά. Ραρουςιάηει τθ ςχολαςτικι μελζτθ του για τα κινιματα κατά του απελευκερωτικοφ και πειραματικοφ αυτοςχεδιαςμοφ του Stanislavskij, τθν παρατιρθςθ και τθν προςοχι ςτθν εξωτερικότθτα ενάντια ςτθν ζρευνα για τθν εςωτερικι αλικεια, τθ ςωματικι αγωγι εναντίον τθσ χαλάρωςθσ. Ριςτεφει ότι το κζατρο είναι μυκοπλαςία και ότι θ αλικεια δεν πρζπει να βιϊνεται ςτθ ςκθνι, αλλά να ξαναδθμιουργθκεί, τεχνθτά και ακολουκϊντασ τουσ νόμουσ τθσ φφςθσ. Μια κεωρία που δεν είναι πολφ διαφορετικι από τισ ιδζεσ Διαφωτιςμοφ του Diderot για το «Ραράδοξο», αν και με μια ιςχυρότερθ ζμφαςθ ςτθ «φυςικι» διάςταςθ του ζργου του θκοποιοφ, με μια λιγότερο ορκολογιςτικι άποψθ και πιο επικεντρωμζνθ ςτθ ςφνδεςθ «πνεφμα-ςϊμα». Ο Mejerchol'd ςυνικιηε να λζει ότι ο θκοποιόσ πρζπει να αναςθκωκεί από τθ ςφντθξθ του λογικοφ μζρουσ μζςω του ενςτικτϊδουσ και ηωικοφ μζρουσ. Μία από τισ κεμελιϊδεισ κεωρίεσ τθσ Βιομθχανικισ είναι ότι από τθ χριςθ ολόκλθρου του ςϊματοσ ςε κάκε δράςθ, ι, όπωσ Mejerchol'd κα ζλεγε, αν θ άκρθ τθσ μφτθσ κινθκεί, ολόκλθρο το ςϊμα κινείται. Ζτςι, ςε αντίκεςθ με τθ ςχζςθ των Diderot και Stanislavskij, όπου το μιλον τθσ ζριδοσ είναι θ παράςταςθ και θ ερμθνεία του θκοποιοφ, ςτθν αντίκεςθ μεταξφ του Stanislavskij και του Mejerchol'd θ διαμάχθ αφορά ςτθ μζκοδο, επειδι οι απόψεισ τουσ ςχετικά με το τελικό αποτζλεςμα του θκοποιοφ ςτθ ςκθνι είναι ουςιαςτικά το ίδιο. Και οι δφο μιλοφν για τθν αυκεντικότθτα, τθ φυςικότθτα και τον ρεαλιςμό και οι δφο ςυμφωνοφν ςτο ςθμείο που ο θκοποιόσ πρζπει να μεταφζρει τα ςυναιςκιματα ςτο κοινό και ότι θ ερμθνεία του κα είναι επιτυχισ εάν οι κεατζσ πιςτεφψουν ςε αυτό που κα δουν και ςυμμετζχουν ςτο ζργο. Κατά κάποιο τρόπο, με τισ μεκόδουσ τουσ, ο Stanislavskij και ο Mejerchol'd κα μποροφςαν να κεωρθκοφν οι δφο αντίκετεσ όψεισ του ίδιου νομίςματοσ, το οποίο δθμιουργικθκε και αναπτφχκθκε ςτθ ωςία τισ πρϊτεσ δεκαετίεσ του περαςμζνου αιϊνα. Ξεκινϊντασ από τον Mejerchol'd, ο οποίοσ αν και ακολοφκθςε μια διαφορετικι κατεφκυνςθ ςτον τομζα τθσ ζρευνάσ του, πολλοί ειδικοί, ςκθνοκζτεσ και θκοποιοί εμπνεφςτθκαν από τον Stanislavskij και πολλοί ακολοφκθςαν τα βιματά του και το ςφςτθμά του. Ρερίπου γφρω από το πρϊτο μιςό του περαςμζνου αιϊνα, δφο νζεσ προςωπικότθτεσ προζκυψαν. Ο Lee Strasberg* και ο Jerzy Grotowski* οι οποίοι άφθςαν το ςτίγμα τουσ ςτισ δεκαετίεσ που ακολοφκθςαν ςτθν ζρευνα για τθν τζχνθ τθσ υποκριτικισ και επθρζαςαν, με διαφορετικοφσ τρόπουσ και ςε διαφορετικοφσ τομείσ, ολόκλθρεσ γενιζσ. Και οι δφο γεννικθκαν ςτθν Ρολωνία, ο πρϊτοσ το 1901, ο τελευταίοσ το εφλεξολογία, ψυχολογία τθσ κλαςςικισ εξζταςθσ, μελετικθκαν από τον Pavlov ο οποίοσ ανζπτυξε τον τφπο «Βλζπω μια αρκοφδα, τρζμω, φοβάμαι" ςε αντίκεςθ με το «Βλζπω μια αρκοφδα, είμαι φοβιςμζνοσ και μετά τρζμω» του Stanislavskij, με μια πρωτότυπθ επιβολι τθσ φυςικισ απόκριςθσ ςτθν ψυχολογικι απόκριςθ. 35

37 Οι μελζτεσ τουσ ςτθν εκπαίδευςθ (και οι δφο μποροφν να κεωρθκοφν παιδαγωγοί) και ςτθν υποκριτικι ακολουκικθκαν και ςυηθτικθνα, όπωσ ζχει ιδθ αναφερκεί, ςε διάφορουσ τομείσ και από διάφορουσ ειδικοφσ. Ο πρϊτοσ ζηθςε και δοφλεψε κυρίωσ ςτισ ΘΡΑ και βακιά επθρεαςμζνοσ τθν υποκριτικι τθσ βιομθχανίασ του Χόλιγουντ, μια από τισ πιο ιςχυρζσ κινθματογραφικζσ βιομθχανίεσ ςτον κόςμο, και ίδρυςε το δθμοφιλζσ "Actor Studio" τθσ Νζασ Υόρκθσ. O δεφτεροσ εργάςτθκε ςτθν Ευρϊπθ (ιδιαίτερα ςτθν Pontedera τθσ Λταλίασ, όπου το κζντρο που ίδρυςε εξακολουκεί να υπάρχει ςιμερα), ζκανε μια βακιά μελζτθ ςχετικά με τον θκοποιό, ζναν διαςκεδαςτι που με τα χρόνια ξεπζραςε τα όρια τθσ υποκριτικισ και ζγινε επίςθσ ανκρωπολογικόσ. * Ο Jerzy Grotowski ( ), Ρολωνόσ, δθμιοφργθςε τα ζργα του μεταξφ του 1959 και του 1968, με μια ομάδα θκοποιϊν που τον ακολοφκθςαν, και όριςε το «φτωχό κζατρο», το κζατρο που χρειάηεται μόνο τθν θκοποιό και τον κεατι, δθμιουργϊντασ μια ςχζςθ χωρίσ τεχνολογικι διαμεςολάβθςθ. Αυτόσ ςτθν πραγματικότθτα ζδειξε ότι το κζατρο, ςε αντίκεςθ με τον κινθματογράφο και τθν τθλεόραςθ (που ςτα χρόνια τθσ ζρευνάσ του είχε αποκτιςει πολφ μεγάλθ επιρροι), χρειάηεται μόνο τον θκοποιό και τον κεατι. Θ φυςικι παρουςία των δυο χαρακτθρίηει τθ μοναδικότθτα του κεάτρου και τθσ κεατρικισ ερμθνείασ. Αυτι θ άμεςθ ςχζςθ δθμιουργεί τθν ανάγκθ για μια κατάλλθλθ μζκοδο για τθν εκπαίδευςθ των θκοποιϊν. Ο θκοποιόσ, όπωσ λζει ο Grotowski, πρζπει να αποκτιςει τον πλιρθ ζλεγχο του εαυτοφ του και των ςωματικϊν, λεκτικϊν και ψυχολογικϊν δυνατοτιτων του. Ρροκειμζνου να επιτευχκεί αυτόσ ο ςτόχοσ, οι θκοποιοί χρειάηονται ςυνεχι ςωματικι άςκθςθ. Ζχοντασ αποκτιςει ζμπνευςθ τόςο από Stanislavskij και από τθν Βιομθχανικι, κακϊσ και από πολλοφσ άλλουσ, ο Grotowski κατάφερε να δθμιουργιςει τθ δικι του μεκοδολογία που είναι θ ςφνκεςθ των κεατρικϊν εμπειριϊν που ςυχνά διαφζρουν θ μια από τθν άλλθ. Το περίεργο ςτον τρόπο εργαςίασ του είναι ότι αςχολείται με τον θκοποιό μερικϊσ, αλλά από κάκε πικανι άποψθ. Αυτι θ μζκοδοσ είναι θ ιδανικι επεξεργαςία προθγοφμενθσ ζρευνασ και είναι, εν τω μεταξφ, καινοτόμοσ. Καινοτόμοσ και παραδοςιακι ςυγχρόνωσ. Αρκετζσ ομάδεσ κεάτρου που γεννικθκαν εμπνεφςτθκαν από τθ διδαςκαλία του Grotowski. Το πιο ςθμαντικό ιταν το «Κζατρο Οντίν» που ιδρφκθκε το 1964 από τον Eugenio Barba, ο οποίοσ εργάςτθκε ςτθ Δανία και ςε όλο τον κόςμο με ζργα του για πάνω από τριάντα χρόνια, ςτον τομζα τθσ κεατρικισ ζρευνασ. «Ο θκοποιόσ οφτε βιϊνει το μζροσ οφτε το παίηει. Χρθςιμοποιεί τον χαρακτιρα ωσ μζςο πάλθσ με τον εςωτερικό του κόςμο, ζνα μζςο για να αγγίξει τισ μυςτικζσ πλευρζσ τθσ προςωπικότθτάσ του και να πετάξει ό, τι τον βλάπτει και το κρφβει βακιά μζςα ςτθν ψυχι του. Ο θκοποιόσ ςπάει ςκόπιμα το κζλυφοσ τθσ κοινωνικισ ταυτότθτασ του. Αυτό το ναυάγιο των ςτερεοτφπτων είναι μια κυςία, μια παραίτθςθ, μια πράξθ ταπείνωςθσ. Αγγίηοντασ τισ πιο ευαίςκθτεσ περιοχζσ του ψυχιςμοφ του, αποδζχεται ταπεινά αυτι τθ κυςία, τον θκοποιό και τον κεατι τον οποίο προςπακεί να αιχμαλωτίςει, να υπερβοφν τθν αποξζνωςι τουσ και τα προςωπικά τουσ όρια, να φκάςουν ςε μια κορυφι, μια κορυφι εξαγνιςμοφ και να αποδεχτοφν τον αλθκινι προςωπικότθτά τουσ». * Ο Lee Strasberg, ( ) επαναςτατικόσ ςκθνοκζτθσ, παραγωγόσ, θκοποιόσ, δάςκαλοσ και ςυγγραφζασ, είναι ο πατζρασ τθσ «Μεκόδου». Αφιζρωςε το ζργο τθσ ηωισ του ςτθν ανακάλυψθ του «μυςτθρίου» τθσ υποκριτικισ, περιγράφοντασ τθ φευγαλζα φφςθ αυτισ τθσ διαδικαςίασ με τα λόγια του Σαίξπθρ: «μόνο για ζνα ψεφτικο πάκοσ, για ζνα όνειρο ενόσ πάκουσ, *ο θκοποιόσ+ μπορεί να υποτάξει τθν ψυχι του ςτθ φανταςία του». Στο ζργο του «Κραυγι Γυναικϊν», περιγράφει πωσ οι ιδζεσ και οι διαδικαςίεσ που ζχουν αναπτυχκεί από τον Stanislavskij χρθςιμοποιικθκαν ςτισ παραςτάςεισ που ςκθνοκζτθςε, τα 36

38 αποτελζςματα, τισ διαδικαςίεσ και τισ αςκιςεισ που ανακάλυψε για να ξεπεραςτοφν οριςμζνα από τα προβλιματα που ο Stanislavskij ο ίδιοσ δεν κατάφερε να ξεπεράςει. Τα ςυμπεράςματά του οδιγθςαν ςε μια βακφτερθ κατανόθςθ τθσ ουςίασ τθσ δθμιουργικότθτασ. Θ ανακάλυψθ τθσ «ςυναιςκθματικισ μνιμθσ» (διαφορετικισ από του Mejerchol'd, ο οποίοσ βάςιςε το ζργο του ςτθ «φυςικι μνιμθ») ωσ το κλειδί για τθ δθμιουργικι διαδικαςία του θκοποιοφ, ζφερε ςτθ ηωι τθ κεωρία του ςφμφωνα με τθν οποία θ «ςυναιςκθματικι μνιμθ» είναι θ προζλευςθ τθσ δθμιουργικισ διαδικαςίασ του κάκε ζργου τζχνθσ. Σκζφτθκε, επιπλζον, ότι το ηιτθμα τθσ δθμιουργικότθτασ δεν κα ενδιζφερε μόνο τον κοινό αναγνϊςτθ, αλλά κα μποροφςε να χρθςιμοποιθκεί ωσ ζνα ζργο πολιτιςτικισ ςθμαςίασ για τθ βελτίωςθ τθσ ηωισ του κάκε ανκρϊπου. Από το "Κραυγι Γυναικϊν: θ ανάπτυξθ τθσ μεκόδου» 5 : «Δθμιουργϊντασ ζνα ςυναίςκθμα δεν είναι πάντα πρόβλθμα. Σε γενικζσ γραμμζσ όμωσ, δθμιουργϊντασ το ςωςτό είδοσ του ςυναιςκιματοσ είναι ζνα πρόβλθμα που ο θκοποιόσ ζχει να αντιμετωπίςει ςυνεχϊσ. Θ εργαςία πάνω ςτο κζμα αυτό που πραγματοποιικθκε υπό τθν κακοδιγθςι μου ζφερε ςτο φωσ νζεσ δυνατότθτεσ που ζχουν προςκζςει κάτι ςθμαντικό ςτο ζργο του Stanislavskij - όχι μόνο όςον αφορά τθν ικανότθτα του θκοποιοφ να βιϊςει κάτι, αλλά ακόμα και για τθν ικανότθτά του να εκφράςει αυτι τθν εμπειρία με ηωντάνια και τθν ζνταςθ. Στόχοσ μου ιταν να βρεκεί μια λφςθ που κα μποροφςε να οδθγιςει τον θκοποιό από τθ δθμιουργία ςτθν ζκφραςθ αποφεφγοντασ οποιαδιποτε κακαρά εξωτερικι προςζγγιςθ. Θ ςυναιςκθματικι μνιμθ, πάνω ςτθ ςκθνι, είναι απαραίτθτθ για να ηιςει κανείσ και πάλι, και ωσ εκ τοφτου, για να δθμιουργθκεί μια πραγματικι εμπειρία πάνω ςτθ ςκθνι. Ο θκοποιόσ, παράςταςθ με παράςταςθ, δεν επαναλαμβάνει μόνο τα λόγια και τισ κινιςεισ που ζμακε κατά τθ διάρκεια των προβϊν, αλλά τθ μνιμθ του ςυναιςκιματοσ. Αγγίηει το ςυναίςκθμα μζςα από τθ μνιμθ τθσ ςκζψθσ και του ςυναιςκιματοσ. Πταν πλθςιάηει θ ςτιγμι τθσ πιο ζντονα ςυναιςκθματικισ αντίδραςθσ, το ςϊμα ςυχνά αντιδρά, τθν παρεμποδίηει. Κανείσ δεν κζλει να ηιςει ξανά τζτοιεσ ζντονεσ εμπειρίεσ. Πταν φτάςει θ πιο ζντονθ ςτιγμι, ο θκοποιόσ πρζπει να είναι ςε κζςθ να παραμείνει προςεχτικόσ με τισ αιςκιςεισ, αλλιϊσ κα του ξεφφγει ο ζλεγχοσ και κα μποροφςε να παραςυρκεί από τθ ςυναιςκθματικι εμπειρία. Το κεμελιϊδεσ ζργο του θκοποιοφ, θ εκπαίδευςθ των εςωτερικϊν ικανοτιτων του, ζρχεται μετά από τθν ανάπτυξθ τθσ ικανότθτάσ του να χαλαρϊνει και να επικεντρϊνεται. Θ εκπαίδευςθ ςχετικά με τθν ικανότθτα ςυγκζντρωςθσ αναπτφςςει τθν ικανότθτα χριςθσ των αιςκιςεων (ςυναιςκθματικι μνιμθ), όχι μόνο με τα πραγματικά αντικείμενα, αλλά και με τα φανταςτικά.» Ππωσ μποροφμε να δοφμε καλά, ακόμθ και αν οι δφο ξεκίνθςαν από τθν ίδια βάςθ, όπωσ υποςτθρίηεται από τον Stanislavskij, οι δφο Ρολωνοί κεωρθτικοί και ςκθνοκζτεσ ακολοφκθςαν δφο διαφορετικοφσ δρόμουσ. Το ζργο του Grotowski αναπτφχκθκε με πειραματικό τρόπο, προςεγγίηοντασ τθ κεατρικι τζχνθ και εςτιάηοντασ ςτουσ πειραματιςμοφσ του ςε μια μικρι πόλθ ςτθν Τοςκάνθ (Pontedera), ξεφεφγοντασ από κάκε είδοσ κακεςτϊτα και μακριά από κάκε είδουσ πολιτιςτικι βιομθχανία. Θ εμπειρία του Strasberg ιταν εντελϊσ διαφορετικι. Θ μζκοδόσ του, που ςτο χρόνο ζχει γίνει απλά «θ μζκοδοσ», εξαπλϊκθκε πρϊτα ςτισ ΘΡΑ και ςτθ ςυνζχεια ςτθν Ευρϊπθ, και εφαρμόςτθκε ςε όλα τα είδθ υποκριτικισ αλλά κυρίωσ ςτισ ταινίεσ. «Θ μζκοδοσ», παγκοςμίωσ αναγνωριςμζνθ, χάρθ και ςτισ πολλζσ προςωπικότθτεσ του «Actor Studio», όπωσ ο Al Pacino, ο Robert De Niro, ο Dustin Hoffman, ο Tom Cruise και άλλοι, κζρδιςε ςθμαντικό χϊρο ςε κινθματογραφικζσ παραγωγζσ. 5 Strasberg L. (1987), Κραυγι Γυναικϊν: θ ανάπτυξθ τθσ μεκόδου. Νζα Υόρκθ: Plum Books. 37

39 Από όςαν ζχουν ειπωκεί, οι ιδζεσ και οι παραδοχζσ ςχετικά με τον ψυχολογικό και ςωματικό μθχανιςμό τθσ υποκριτικισ και τθσ εκπαίδευςθσ των θκοποιϊν μπορεί να είναι πολφ διαφορετικζσ και μερικζσ φορζσ ακόμθ και αντίκετεσ. Ζτςι, δφο κακθγθτζσ που ακολουκοφν δφο διαφορετικζσ ςχολζσ ςκζψθσ κα είναι δυο διαφορετικοί φορείσ. Αυτό είναι κάτι που δεν πρζπει να υποτιμάται και κα πρζπει να λθφκεί υπόψθ, κακϊσ οι ζννοιεσ που μακαίνουμε δθμιουργοφν πρϊτα τα κεμζλια που είναι πολφ δφςκολο να τροποποιιςουμε αργότερα. Κάποιοσ που ακολουκεί αυτό που ονομάηεται γραμμι Diderot-Brecht μπορεί να αρνθκεί να κάνει οποιαδιποτε δουλειά με φυςικότθτα και ηϊντασ πάνω ςτθ ςκθνι, και μπορεί ακόμθ και να οδθγθκεί, ςτθ χειρότερθ περίπτωςθ, ςτθν διακωμϊδθςθ του νατουραλιςτικοφ ςτυλ του Stanislavskij. Από τθν άλλθ πλευρά, ζνασ θκοποιόσ, που είναι εκπαιδευμζνοσ με το ςφςτθμα Stanislavskij, ενδζχεται να αποδοκιμάςει τουσ ςυναδζλφουσ του από τθν άλλθ ςχολι και να τουσ κατθγοριςει ωσ «ψεφτικουσ». Θ μζκοδοσ του Strasberg και το GLOTTODRAMA Σε ςυνάφεια με τισ παιδαγωγικζσ υποκζςεισ τθσ μεκόδου Glottodrama 6, δεν κα είναι δφςκολο να κατανοιςει κανείσ τον λόγο για τον οποίο θ επιλογι είναι προςανατολιςμζνθ ςε αυτό που είναι παγκοςμίωσ γνωςτό ωσ «θ μζκοδοσ»: θ μζκοδοσ του Strasberg's. Ρροφανϊσ, μια δομι θ οποία επικεντρϊνεται ςτθν τεχνικι τελειότθτα και ςτον ορκολογικό ζλεγχο των εκφραςτικϊν μζςων, που παραμερίηει τισ ςυναιςκθματικζσ και προςωπικζσ πτυχζσ, μπορεί να λειτουργιςει ςωςτά μόνο με επαγγελματίεσ θκοποιοφσ και είναι ςίγουρα λιγότερο κατάλλθλθ ςε ζνα παιδαγωγικό και γλωςςικό πλαίςιο ςτο οποίο οι μακθτζσ πρζπει να γίνουν κοινωνικοί ερμθνευτζσ χρθςιμοποιϊντασ μια διαφορετικι γλϊςςα. Ρροκειμζνου να επιτευχκεί ο ςτόχοσ αυτόσ, όπωσ ζχει εξθγθκεί από πολλοφσ ςφγχρονουσ ψυχολόγουσ και παιδαγωγοφσ, ιδιαίτερα από τον Stephen Krashen ςτο κεωρία του (Κεωρία Κτιςθσ Δεφτερθσ Γλϊςςασ) 7, είναι απαραίτθτο να ενταχκεί ολόκλθρθ θ προςωπικότθτα του μακθτι, τόςο θ λογικι και ςυναιςκθματικι πλευρά του ςϊματοσ και του νου του, και να 6 Nofri Carlo (2009) «Οδθγόσ ςτθ Μζκοδο Glottodrama. Εκμάκθςθ ξζνων γλωςςϊν μζςω του Θεάτρου», Εκδόςεισ Novacultur, Ρϊμθ. 7 Ξεκινϊντασ από τθν κεωρία LAD (ο Chomsky τθν αποκαλεί Μθχανιςμό Κτιςθσ Γλϊςςασ LAD, Μθχανιςμόσ Κτιςθσ Γλϊςςασ) και τθν κεωρία LASS, (αυτι είναι ό,τι ο Bruner ςυνδζει με τθν LAD του Chomsky: το ςφςτθμα που υποςτθρίηει τθν κτιςθ γλϊςςασ φςτθμα Τποςτιριξθσ Κτιςθσ Γλϊςςασ) ο Krashen ανάπτυξε τθ κεωρία SLAT, Θεωρία Κτιςθσ Δεφτερθσ Γλϊςςασ, τθ Κεωρία για τθν κτιςθ δεφτερθσ γλϊςςασ, και πάνω απ όλα, τθν αντίκεςθ τθσ κτιςθσ και τθσ μάκθςθσ: με λίγα λόγια, θ μακθςιακι διαδικαςία είναι ορκολογικι, οδθγείται από το αριςτερό θμιςφαίριο και ζχει ελεγκτικό ςτόχο, ενϊ θ κτιςθ είναι μια αςυνείδθτθ διαδικαςία που χρθςιμοποιεί όλεσ τισ ςτρατθγικζσ του δεξιοφ θμιςφαιρίου μαηί με τισ αναλυτικζσ λειουργίεσ του αριςτεροφ; όταν κάτι κατακτάται, γίνεται ικανότθτα του ατόμου, γίνεται κομμάτι μακροπρόκεςμθσ μνιμθσ. Στθ κεωρία SLAT υπάρχουν τρεισ προχποκζςεισ που επιτρζπουν τθν κτιςθ αντί τθσ μάκθςθσ: κατανοθτι πλθροφορία: αν ςτον μακθτι δοκεί μια κατανοθτι πλθροφορία (από τον κακθγθτι, τον ςυμμακθτι, κλπ) θ LAD, δια μζςου τθσ LASS, κα ξεκινιςει αυτόματα να λειτουργεί. φυςικι ςειρά και π+1: προκειμζνου να κατακτθκεί θ πλθροφορία πρζπει να παρατεκεί με φυςικι ςειρά τθσ πλθροφορίασ που ζχει ιδθ δοκεί, επομζνωσ, ςτον χϊρο εκείνο τθσ πικανισ ανάπτυξθσ που αποτελεί το κενό ανάμεςα ςτθν κατθγορία τθσ εργαςίασ και τθν κατθγορία που ο μακθτισ είναι ιδθ ζτοιμοσ να κάνει (π) και το πικανό επίπεδο που κα μποροφςε να φτάςει επιτυγχάνοντασ τθν εργαςία (+1). ςυναιςκθματικό φίλτρο: το φίλτρο που μπορεί να ςταματιςει τθν διαδικαςία κτιςθσ ςε περίπτωςθ άγχουσ, φόβου εξευτελιςμοφ, κλπ.ανταποκρίνεται ςε ςυγκεκριμζνα χθμικά ερεκίςματα. Το ςυναιςκθματικό φίλτρο είναι, επομζνωσ, μια διαδικαςία αυτοάμυνασ που δεν πρζπει να αγνοιςει ο δάςκαλοσ. 38

40 κρατιςει το ςυναιςκθματικό φίλτρο πολφ χαμθλά, το οποίο είναι θ αντίςταςθ ςτθν άβολθ ψυχολογικι κατάςταςθ του που αποκτά όταν χρθςιμοποιεί μια άλλθ γλϊςςα. Ηθτϊντασ από τουσ μακθτζσ να ςυμμετζχουν ςε μια παράςταςθ, ακόμθ και αν είναι ενιλικεσ, αυτό μπορεί από μόνο του να δθμιουργιςει ανθςυχία, άγχοσ και αγωνία για τθν παράςταςθ, είναι ζνασ λόγοσ για τον οποίο πρζπει να είμαςτε πολφ προςεκτικοί. Για κάκε μάκθμα κα πρζπει να προετοιμάηεται μια ςωςτι προκζρμανςθ, κυρίωσ ςτισ πρϊτεσ ςυναντιςεισ, προκειμζνου να δθμιουργιςουμε τθ ςωςτι ατμόςφαιρα και ζνα ομαδικό πνεφμα. Είναι κυρίωσ κατά τθ διάρκεια τθσ προκζρμανςθσ, που λαμβάνει χϊρα ςε κάκε μάκθμα-ςυνάντθςθ ςτο Glottodrama, που θ εργαςία ςτο το ςϊμα είναι απόλυτα κεμελιϊδθσ. Σε αυτό το ςθμείο δεν είναι απαραίτθτο να επιςτρζψει κανείσ ςτθ μαριονζτα του Mejerchol d και τθν τεχνικι τελειότθτά του και δεν κζλουμε οι μακθτζσ να γίνουν ξαφνικά γνϊςτεσ του μικρότερου μζρουσ του ςϊματόσ τουσ και τθ κζςθ τθσ ςτθν περιοχι τθσ ςκθνισ. Ρροςπακοφμε να ορίςουμε μια διαδικαςία που, μζςω τθσ αναπνοισ, θ χριςθ τθσ χειρονομίασ με επίγνωςθ και θ ςυνεχισ αλλθλεπίδραςθ με τθν ομάδα, πθγαίνει προσ τθν ίδια κατεφκυνςθ. Από παιδαγωγικι-γλωςςικι άποψθ, οι δραςτθριότθτεσ και οι αςκιςεισ μποροφν να χρθςιμοποιθκοφν με τρόπο που να μοιάηουν με αυτζσ που προτείνονται από τον Asher ςτθν Ολικισ Σωματικι Απόκριςθ, ςφμφωνα με τον μθχανιςμό παρακίνθςθ-αντίδραςθ. Σε αυτό το ςθμείο μποροφν να ειςαχκοφν οριςμζνα λεξικά ςτοιχεία και κα πρζπει να ςυνδυαςτοφν με χειρονομίεσ και με ολόκλθρο το ςϊμα, κακϊσ και θ φυςικι αλλθλεπίδραςθ μεταξφ των μακθτϊν ςτθν τάξθ που κα τουσ οδθγιςει ςε ζνα κατάςταςθ αποδοχισ, όπωσ ο ίδιοσ ο Asher αλλά και πολλοί άλλοι μετά από αυτόν απόδειξαν. Για αυτόν τον λόγο μερικοί μακθτζσ κα μποροφςαν να κακοδθγοφνται ςτθν εκτζλεςθ μερικϊν εφκολων ςωματικϊν δραςτθριοτιτων ςτον χϊρο τθσ ςκθνισ, κατά προτίμθςθ αλλθλεπιδρϊντασ με άλλουσ ςυμμακθτζσ τουσ, χρθςιμοποιϊντασ τθν προςτακτικι μορφι ωσ μζςο και οι οποίοι κα μεταφερκοφν ςτθ ςυνζχεια πίςω ςτθν πλθροφορία του κειμζνου ι τθσ κατάςταςθσ που μελζτθςαν νωρίτερα ςτθ Γωνιά Γλϊςςασ. Ρροχωρϊντασ ςτθ μελζτθ τθσ διδακτικισ ενότθτασ, ςε ζνα ςυγκεκριμζνο ςθμείο οι μακθτζσ κα πρζπει να αξιολογιςουν τον εαυτό τουσ με ζνα ι περιςςότερα κείμενα που προζκυψαν από ςυγκεκριμζνεσ καταςτάςεισ (βλ. «Μζκοδοσ Glottodrama. Ρθγζσ και Εργαλεία», θλεκτρονικι ζκδοςθ, Novacultur 2009). Ρρόκειται για τθ διαδικαςία αντιμετϊπιςθσ μια κατάςταςθσ που πρζπει να δθμιουργθκεί ι να αναδθμιουργθκεί ςτθ ςκθνι ι τθ διαδικαςία αντιμετϊπιςθσ μιασ ι περιςςοτζρων χαρακτιρων που, με μια παρόμοια ανάλυςθ με τθ μζκοδο του Strasberg, ζρχεται να παίξει ζνα ςθμαντικό ρόλο: ιδιαίτερα ςτθ δθμιουργία των χαρακτιρων και των ςκθνικϊν μζςω τθσ χριςθσ και τθσ ανάπτυξθσ τθσ φανταςίασ και τθσ δθμιουργικότθτασ του κάκε μζλουσ τθσ ομάδασ. Για να μπουν οι μακθτζσ μζςα ςτο ρόλο που καλοφνται να ερμθνεφςουν ςθμαςία ζχουν οι αςκιςεισ των αιςκιςεων και θ ςυναιςκθματικι μνιμθ. Ρρζπει πάντα να ζχουμε κατά νου, όμωσ, τον τελικό ςτόχο: τθ δθμιουργία κοινωνικϊν θκοποιϊν οι οποίοι μακαίνουν να αλλθλεπιδροφν ςε άλλθ γλϊςςα και όχι επαγγελματίεσ θκοποιοφσ που βάηουν όλθ τθν προςωπικότθτά τουσ ςτθν υπθρεςία του χαρακτιρα, με όλεσ τισ προβλθματικζσ πτυχζσ που αυτό μπορεί να ςυνεπάγεται. Λδιαίτερα όςον αφορά τθν εργαςία με τθ ςυναιςκθματικι μνιμθ, πρζπει να αποφεφγουμε τισ πολφ ςυναιςκθματικά αγχωτικζσ καταςτάςεισ, οι οποίεσ δεν είναι πολλζσ φορζσ εφκολο να τισ διαχειριςτεί ακόμθ και ο δάςκαλοσ που ερμθνεφει (ιδιαίτερα οδυνθρζσ εμπειρίεσ και μνιμεσ). Σε περίπτωςθ που προκφψει μια τζτοια κατάςταςθ, θ ςυμβουλι μασ είναι να 39

41 γίνουν μερικζσ αςκιςεισ χαλάρωςθσ, προκειμζνου να οδθγθκοφμε ςε ςυναιςκθματικι ανακοφφιςθ από τθν κατάςταςθ που προκαλοφν τζτοιεσ μνιμεσ. Στο Glottodrama, το να φανταςτεί κανείσ ζναν χαρακτιρα ςε διαφορετικζσ κακθμερινζσ καταςτάςεισ και περιβάλλοντασ τθσ ηωισ του/τθσ, ςτισ διάφορεσ διαπροςωπικζσ ςχζςεισ που αυτόσ/αυτι ζχει, δεν ιςοδυναμεί απαραίτθτα με μια βακιά ψυχολογικι εκςκαφι, όπωσ ςυμβαίνει με ζνα/μια επαγγελματία θκοποιό. Είναι περιςςότερο μια τεχνικι, αν και κεμελιϊδθσ, που χρθςιμοποιείται ςτθν εργαςία, δθλαδι ςτθν πραγματοποίθςθ μιασ παράςταςθσ. Ο τελικόσ ςτόχοσ των δραςτθριοτιτων Glottodrama παραμζνει θ μεταφορά τθσ ατομικισ και τθσ ςυλλογικισ δθμιουργικότθτασ των μακθτϊν μζςα ςε κάκε χαρακτιρα, δθλαδι ζνα μζροσ τθσ προςωπικότθτάσ τουσ και του ςυναιςκθματικοφ τουσ κόςμου. Από αυτι τθν άποψθ και με τθ ςθμαςία που ζχει να ζχει κανείσ ςυγκεντρωμζνουσ και ενεργοφσ κεατζσ, μποροφμε να κεωριςουμε το «ςπάςιμο του τζταρτου τοίχου» του Brecht ζνα εξαιρετικό εργαλείο, όχι για να αναδειχκοφν πολιτικά κζματα ι να ανακλθκεί θ χορικι δφναμθ του επικοφ κεάτρου, όπωσ ζκανε ο μεγάλοσ Γερμανόσ ςκθνοκζτθσ, αλλά για να διευρυνκεί θ πικανότθτα τθσ διάδραςθσ τθσ τάξθσ-ομάδασ και θ ευχζρεια των λεκτικϊν και διαδραςτικϊν ςυναλλαγϊν ανάμεςα ςτουσ ςυμμετζχοντεσ. Θ φανταςία και θ δθμιουργικότθτα και θ ανάπτυξι τουσ ςτθν εκπαίδευςθ μακθτϊν με τθ μζκοδο Glottodrama, είναι κεμελιϊδεισ παράγοντεσ ςτθ διαδικαςία εκμάκθςθσ τθσ γλϊςςασ. Αν ςκεφτοφμε, για παράδειγμα, τισ δραςτθριότθτεσ παραγωγισ γραπτοφ λόγου που πραγματοποιοφνται από τουσ μακθτζσ, όπωσ θ γραφι ςφντομων μονόλογων, διαλόγων ι ςκθνϊν με τθν αλλθλεπίδραςθ δφο ι περιςςότερων χαρακτιρων, μια καλι εξοικείωςθ με τισ τεχνικζσ και τισ διαδικαςίεσ δθμιουργικισ γραφισ μπορεί να χρθςιμοποιθκεί αποτελεςματικά. Οι παραγωγζσ αυτζσ μπορεί μερικζσ φορζσ να εμπνζονται από άλλα κείμενα ι απλά καταςτάςεισ, τισ οποίεσ ειςάγουν οι εκπαιδευτικοί ςτθν τάξθ και πρζπει να είναι μζροσ μιασ μεγαλφτερθσ εικόνασ που ακολουκεί και μασ κυμίηει τον τελικό ςτόχο τθσ μεκόδου, που δεν απαιτεί ι προτείνει απόλυτθ ταφτιςθ με τουσ χαρακτιρεσ- και, γιϋαυτό, μποροφμε να το ονομάςουμε brechtian- αλλά και δεν οδθγεί ςε μια πολφ βακιά ψυχολογικι αναςκαφι, θ οποία είναι απαραίτθτθ ςτθν εκπαίδευςθ Strasberg για επαγγελματίεσ θκοποιοφσ. Κα πρζπει ςε αυτό το ςθμείο να ζχει γίνει πλζον ςαφζσ ότι οι μακθτζσ που επιλζγουν ι βρίςκονται τυχαία μια γλϊςςα με τθ Μζκοδο Glottodrama δεν καλοφνται να είναι ι να γίνουν καλοί θκοποιοί, ωσ εκ τοφτου, θ ζλλειψθ εμπειρίασ ςτθν υποκριτικι δεν είναι κακοριςτικόσ παράγοντασ για να είναι μζροσ τθσ ομάδασ, όπωσ ιδθ ζχει καταςτεί ςαφζσ. Οι μακθτζσ καλοφνται απλϊσ να είναι πρόκυμοι να λάβουν μζροσ ςτο "παιχνίδι" του κεάτρου, το οποίο, όπωσ όλοι γνωρίηουμε, μπορεί να είναι πολφ ςοβαρό, αλλά ςτθν περίπτωςι μασ, ποτζ πάρα πολφ ςοβαρό. Είναι θ προκυμία των μακθτϊν που ςυνικωσ απαιτείται να υπάρχει ςε ζνα πραγματικό κεατρικό μάκθμα, που βαςικά προχποκζτει τθν εμπιςτοςφνθ ςτο ζργο τθσ ομάδασ και τισ οδθγίεσ των δαςκάλων-ςκθνοκετϊν, ακόμθ και όταν προκφψουν οριςμζνεσ αντιςτάςεισ ι ντροπι, λόγω των διαφορετικϊν πολιτιςμϊν, για τθν ανάκτθςθ του αυκορμθτιςμοφ, τθσ δθμιουργικότθτασ και τθσ ευρφτθτασ του πνεφματοσ που ζχουν μόνο τα παιδιά. Είναι, ςτθν πραγματικότθτα, πολφ εφκολο να εφαρμοςτεί θ μζκοδοσ Glottodrama ςτα παιδιά και μπορεί ακόμθ και να οδθγιςει ςε ζνα αναπάντεχο αποτζλεςμα, εξαιτίασ τθσ ελαςτικότθτάσ τουσ και τθσ ετοιμότθτάσ τουσ ςτο να εμπιςτεφονται άλλουσ. Από τον ενιλικα μακθτι αναμζνεται, λοιπόν, να ζχει τθν πρόκεςθ να εργαςτεί με τον εαυτό του και με το ςϊμα του, με τθ ςωματικι διάδραςθ με τουσ άλλουσ, με τθ δθμιουργικότθτά του/τθσ (ακόμθ κι αν νομίηει ότι δεν ζχει) και με τθ φανταςία του/τθσ. Αυτό, μζςω εκπαίδευςθσ που ςτοχεφει ςτθ διαρκι χριςθ και ανάπτυξθ αυτϊν των 40

42 ςτοιχείων, αποςκοπεί ςτθν εκτζλεςθ τθσ τελικισ παράςταςθσ ςτθ ςκθνι ωσ αποτζλεςμα μιασ μακθςιακισ και ςυμμετοχικισ διαδικαςίασ και αυτό είναι πολφ πιο ςθμαντικό από το ίδιο το κεατρικό αποτζλεςμα. Πλα αυτά είναι ςε αρμονία με τθν εργαςία των κεατρικϊν παιδαγωγϊν όπωσ ο Grotowski και ο μακθτισ του Barba που δίνουν τθν απόλυτθ προςοχι τουσ ςε κάκε παράςταςθ. Στθ δικι μασ περίπτωςθ, φυςικά, αυτό που δεν γίνεται να παραγκωνιςτεί είναι το γλωςςικό αποτζλεςμα, θ πραγματικι κατάκτθςθ των γλωςςικϊν δομϊν. Στο Glottodrama λειτουργία μια μεκοδολογικι ςυγχρονία ςε ςχζςθ με τθ διδαςκαλία τθσ υποκριτικισ. Χωρίσ να υπάρχει διάκεςθ για τθν πρόταςθ νζων ι επαναςτατικϊν ιδεϊν ςτθν κεατρικι ζρευνα, το Glottodrama χρθςιμοποιεί τθν υποκριτικι ςε ζνα μοντζλο γλωςςικισ διδαςκαλίασ με επίκεντρο τθ δράςθ. Ο ςτόχοσ είναι να ενταχκοφν τα ευριματα ςτθν ψυχολογία του θκοποιοφ μαηί με τα πιο πρόςφατα από αυτά ςτθν απόκτθςθ τθσ γλϊςςασ, κεωρϊντασ τθν γνϊςθ τθσ γλϊςςασ όχι ωσ γνϊςθ αφθρθμζνων εννοιϊν αλλά κυρίωσ ωσ επιχειρθςιακι ικανότθτα. Ο ρόλοσ των κεατρικϊν δεξιοτιτων ςτο Glottodrama Ακόμθ και αν οι ςπουδαςτζσ του Glottodrama δεν είναι ςυνικωσ υποψιφιοι για να γίνουν επαγγελματίεσ θκοποιοί, αλλά «κοινωνικοί θκοποιοί», ικανοί να αλλθλεπιδροφν με άλλα άτομα ςτθ ςκθνι τθσ κοινωνικισ ηωισ, θ απόκτθςθ ενόσ καλοφ επιπζδου κάποιων γνωςτϊν υποκριτικϊν δεξιοτιτων είναι ζνασ από τουσ ςτόχουσ τθσ εκπαίδευςθσ. Αυτζσ οι ικανότθτεσ ςυμβάλλουν ςε μεγάλο βακμό ςε αυτό που ονομάηουμε «αποτελεςματικι επικοινωνία». ΒΑΣΛΚΕΣ ΚΕΑΤΛΚΕΣ ΔΕΞΛΟΤΘΤΕΣ - ΣΥΓΧΟΝΛΣΜΟΣ - Λκανότθτα να κινθκεί και να μιλιςει με ςυγκεκριμζνο τρόπο, τθ ςωςτι ςτιγμι, για ςυγκεκριμζνο λόγο. - ΥΚΜΟΣ Λκανότθτα να κατανοιςει και να χρθςιμοποιιςει τθν ρυκμικι ζκφραςθ του ζργου με ςενάριο, ςκθνοκζτθ, άλλουσ θκοποιοφσ, είδοσ ζργου. - ΣΤΥΛ Λκανότθτα να απορροφιςει και να παράξει ςυγκεκριμζνο τρόπο παρουςίαςθσ που υπαγορεφεται από τον ςυγκεκριμζνο τφπο ζργου, από το πλαίςιο ι τθν κατάςταςθ - ΤΑΧΥΤΘΤΑ Λκανότθτα να ρυκμιςτεί θ ταχφτθτα τθσ ολοκλιρωςθσ και θ ταχφτθτα τθσ δράςθσ που υπογορεφεται από τθ δραματικι δυναμικι του ςεναρίου - ΑΤΜΟΣΦΑΛΑ Λκανότθτα να δθμιουργιςει ατμόςφαιρα. Ρίςτθ ςτον εαυτό του/τθσ για να πιςτζψει το κοινό. (Stanislavskij) - ΔΛΑΔΑΣΘ Επικοινωνία με και διάδραςθ με άλλουσ θκοποιοφσ, ταυτοποίθςθ με ςχζςεισ με άλλουσ χαρακτιρεσ, μζςω ρόλων - ΧΑΑΚΤΘΛΣΜΟΣ Λκανότθτα δθμιουργίασ ενόσ πιςτευτοφ χαρακτιρα μζςα από ζναν ρόλο μζςα από τθν ανάλυςθ, τθν κατανόθςθ, τθ ςυηιτθςθ, τον αυτοςχεδιαςμόα, τθν πίςτθ, τθσ 41

43 μερικισ εμπειρίασ (Stanislavski δράςθ, φανταςία, πίςτθ και μια αίςκθςθ τθσ αλικειασ, τθσ ςυναιςκθματικισ μνιμθσ, ςτο κατϊφλι του υποςυνείδθτου) - ΣΥΝΑΛΣΚΘΜΑΤΛΚΟΣ ΑΝΤΛΚΤΥΡΟΣ Λκανότθτα να αιςκάνεται τα ςωςτά ςυναιςκιματα ςτο πλαίςιο του ρόλου και να τα επικοινωνεί ςτο κοινό. - ΕΣΤΛΑΣΘ Λκανότθτα να διατθριςει τθν προςοψι των θκοποιϊν και του κοινοφ και να κατευκφνει τθν προςοχι του κοινοφ ςε ςυγκεκριμζνα πρόςωπα ι ςθμεία ςτθν ςκθνι (Stanislavskij, κφκλοι προςοχισ) - ΥΡΟΣΤΘΛΞΘ Λκανότθτα υποςτιριξθσ ενόσ ρόλου ςε ζνα ολόκλθρο ζργο, διατιρθςθσ τθσ ορμισ, τθσ διάκεςθσ, τθσ ατμόςφαιρασ και τθσ ταχφτθτασ, όπωσ απαιτείται. - ΓΕΝΝΑΛΟΔΩΛΑ Λκανότθτα να προςφζρει κάτι για εκτζλεςθ από τουσ άλλουσ. Λκανότθτα να επιτρζπει τθν προςοχι ςε άλλουσ θκοποιοφσ - ΘΕΜΛΑ Λκανότθτα παρουςίαςθσ ςκζψεων και ςυναιςκθμάτων χωρίσ κίνθςθ (Stanislavskij, κεατρικι αδράνεια) - ΣΥΝΕΛΔΘΤΟΡΟΛΘΣΘ ΤΟΥ ΧΩΟΥ Λκανότθτα να δθμιουργιςει χϊρο γφρω από τον εαυτό του / τθσ και τουσ άλλουσ θκοποιοφσ. Τοποκζτθςθ ςε ςχζςθ το ενόσ με τον άλλο και με το κοινό. Σωματικι κίνθςθ ςτθ ςκθνι - ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΝΑΡΝΟΘΣ Λκανότθτα ελζγχου τθσ αναπνοισ για τθ φωνθτικι προβολι, για φυςικό ζλεγχο τθσ ενζργειασ και τθσ χριςθσ τθσ φωνισ - ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΩΜΑΤΟΣ Λκανότθτα ελζγχου τθσ φωνισ και του ςϊματοσ. Ελαςτικότθτα ςτισ ςτάςεισ του ςϊματοσ και τισ χειρονομίεσ που δείχνει ςυνάφεια τθσ ςυμπεριφοράσ με τον χαρακτιρα και τθν κατάςταςθ - ΕΡΛΚΟΛΝΩΝΛΑ Λκανότθτα επικοινωνίασ με άλλουσ θκοποιοφσ, με το κοινό (Stanislavskij, επικοινωνία, προςαρμογι) - ΑΡΑΓΓΕΛΛΑ Ροιότθτα και κακαρότθτα του λόγου και των ιχων Η Δθμιουργικι Γραφι και το Glottodrama Θ χριςθ του κεάτρου ςτθν τάξθ ζχει πολφ κετικά προςωπικά οφζλθ. Λίγα μόνο από αυτά είναι ότι ο μακθτισ αναπτφςςει δεξιότθτεσ επικοινωνίασ, θγεςίασ, ομαδικισ εργαςίασ, ςυμβιβαςμοφ, ακουςτικζσ δεξιότθτεσ, δεξιότθτεσ παρουςίαςθσ, αναπτφςει τθν αυτοεκτίμθςι του, τθν αυτοπεποίκθςι του, τθν αυτό-αποδοχι, τθν αποδοχι των άλλων, τθν ενδυνάμωςθ, τθν υπερθφάνεια ςτθν εργαςία, τθν υπευκυνότθτα, τθν ικανότθτα επίλυςθσ και διαχείριςθσ προβλθμάτων. Το κζατρο ςτθν τάξθ μετατρζπει τθν τάξθ ςε ζνα μζροσ όπου οι εκπαιδευτικοί και οι μακθτζσ γίνονται ςυμπαίκτεσ, που αςχολοφνται ο αςχολοφνται ο ζνασ με τον άλλο, ζτοιμοι να ςυνδεκοφν, να επικοινωνιςουν, να αποκτιςουν εμπειρίεσ, να ανταποκρικοφν, να πειραματθςτοφν και να ανακαλφψουν. Στθν Glottodrama, το ςτάδιο τθσ παράςταςθσ είναι μια ςτιγμι όπου θ δθμιουργικότθτα του μακθτι ςυναντά τθ νζα γλϊςςα και τθν 42

44 μεταχειρίηεται, όπωσ κα κάνει ο ίδιοσ ςτθν πραγματικι ηωι. Αυτι θ ςτιγμι είναι πραγματικά μια «επικοινωνιακι ανακάλυψθ». Θ χριςθ του κεάτρου επιτρζπει ςτουσ μακθτζσ να χρθςιμοποιοφν τθν ξζνθ γλϊςςα ορκά ςε μια πραγματικι ςυηιτθςθ. Το L2 διδάςκεται ςτο πλαίςιο ςτο οποίο κα χρθςιμοποιθκεί, το οποίο κακιςτά τουσ μακθτζσ γνϊςτεσ τθσ γλϊςςασ πρϊτα και κφρια ωσ μζςο επικοινωνίασ. Θ χριςθ τθσ γλϊςςασ ςε επίπεδο ςυηιτθςθσ ςε ζνα ςενάριο Glottodrama προωκεί τθν ευχζρεια. Κατά τθ διάρκεια τθσ εκμάκθςθσ ενόσ ςεναρίου, οι μακθτζσ ακοφν και επαναλαμβάνουν τα λόγια τουσ ςε ςυγκεκριμζνο χρόνο. Επαναλαμβάνοντασ τισ λζξεισ και φράςεισ εξοικειϊνονται μαηί τουσ και είναι ςε κζςθ να μιλιςουν με αυξανόμενθ ευχζρεια. Επιπλζον, το κζατρο διδάςκει τουσ μακθτζσ να προφζρουν τα λόγια τουσ ςωςτά και να επιβάλλουν τθ φωνι τουσ όταν μιλοφν, βοθκϊντασ τουσ να γίνει ςαφζςτεροι ομιλθτζσ και με μεγαλφτερθ αυτοπεποίκθςθ. Χρθςιμοποιϊντασ το κζατρο για να διδάξετε το L2 επικουρείτε επίςθσ τθ βελτίωςθ τθσ κατανόθςθσ και τθσ ικανότθτασ ελζγχου τθσ γλϊςςασ. Μζχρι τθ ςτιγμι που ζνασ μακθτισ ζχει διαβάςει, ζχει κάνει πρόβεσ και εκτελεί μια ςκθνι που εςτιάηει ςτθ φράςθ "Ζχω ξεχάςει το..." υπάρχει πολφ μικρι πικανότθτα να ξεχνάςει κανείσ το πλαίςιο ςτο οποίο κα το χρθςιμοποιιςει. Το ίδιο δεν κα ίςχυε αν το ριμα «ξεχνϊ» είχε απομνθμονευκεί από ςυνικεια για ζνα τεςτ λεξιλογίου. Το κζατρο επιτρζπει ςτουσ μακθτζσ να αξιοποιιςουν διαφορετικά ςτυλ μάκθςθσ - οπτικισ, ακουςτικισ, κιναιςκθτικισ και αφισ. Ακοφγοντασ τα λόγια, βλζποντασ τισ εκτελζςεισ, νιϊκοντασ τθ χριςθ των κεατρικϊν αντικειμζνων, εκτελϊντασ τισ κινιςεισ και χρθςιμοποιϊντασ τθν ζκφραςθ, το μάκθμα γίνεται πολφ πλουςιότερο. Αλλά υπάρχει και μια άλλθ δραςτθριότθτα, εξίςου δθμιουργικι και πολφτιμθ και θ οποία βελτιςτοποιεί τα αποτελζςματα που μπορεί κανείσ να αποκτιςει ςτθ διάρκεια ενόσ μακιματοσ Glottodrama. Ρρόκειται για τθν παραγωγι κειμζνου, τθ Δθμιουργικι Γραφι θ οποία εφαρμόηεται ςτο Glottodrama. Θ Δθμιουργικι Γραφι είναι ζνα κανονικό επάγγελμα. Ζχει υπάρξει μζροσ ςυνθκιςμζνων επαγγελματικϊν κατευκφνςεων ςε Αμερικανικά και Αγγλικά Ρανεπιςτιμια επί δεκαετίεσ και ζχει πλζον εξαπλωκεί ςε όλο τον κόςμο. Για όςουσ κα ικελαν να μάκουν περιςςότερα για αυτι υπάρχει ζνασ μεγάλοσ αρικμόσ μακθμάτων και ςεμιναρίων. Σε αυτό το μζροσ του εγχειριδίου κα παρουςιάςουμε εν ςυντομία τθ δθμιουργικι γραφι, με αναφορά ςτισ πιο προθγμζνεσ προςεγγίςεισ ςτθ διδαςκαλία γλωςςϊν και για τθν προςαρμογι τθσ δθμιουργικισ γραφισ ςτθ μεκοδολογία Glottodrama ωσ γραφικι και δραματικι γραφι. Κα κάνουμε μερικζσ προτάςεισ για το πϊσ αξιοποιοφμε τθ δθμιουργικότθτα για τουσ εαυτοφσ μασ και για τουσ μακθτζσ μασ, για το πϊσ δομοφμε ζνα ςενάριο, μζςω κάποιων παραδειγμάτων. Είναι πολφ ςθμαντικό οι εκπαιδευτικοί να ςυμμετζχουν ςτθ δραςτθριότθτα. Αν ο δάςκαλοσ εμπλζκεται ςε πρϊτο πρόςωπο ςτθ δθμιουργικι γραφι, αυτό ενιςχφει το ομαδικό ζργο, το πνεφμα τθσ τάξθσ και τθ ςυνεργαςία με τουσ μακθτζσ, ενκαρρφνει τθν παιχνιδιάρικθ, και όχι κριτικι, ατμόςφαιρα που είναι θ βάςθ τθσ μεκόδου Glottodrama. Τι είναι θ Δθμιουργικι Γραφι; Ωσ Δθμιουργικι Γραφι νοείται κάκε μυκοπλαςία ι μθ-μυκοπλαςία που ξεπερνά τα όρια τθσ ςυνικουσ επαγγελματικισ, δθμοςιογραφικισ, ακαδθμαϊκισ και τεχνικισ μορφισ τθσ λογοτεχνίασ. Ρεριλαμβάνει μυκιςτοριματα και ζπθ, κακϊσ και πολλά διθγιματα και ποιιματα, ζργα για τθν μικρι και μεγάλθ οκόνθ και για τθ ςκθνι. Θ Δθμιουργικι γραφι αναφζρεται ςυνικωσ ςτθν παραγωγι του κειμζνου που ζχει ζναν αιςκθτικό παρά ζναν κακαρά ενθμερωτικό χαρακτιρα που ςυντελεί ςτθν επίτευξθ ενόσ πραγματικοφ ςτόχου. Θ διαχωριςτικι γραμμι μεταξφ τθσ δθμιουργικισ γραφισ και τθσ επεξθγθματικισ γραφισ δεν 43

45 είναι οριςτικι και αμετάκλθτθ. Σε γενικζσ γραμμζσ, ωςτόςο, τα κείμενα Δθμιουργικισ Γραφισ ενδυναμϊνονται από τθ διαίςκθςθ, τθ ςτενι παρακολοφκθςθ, τθ φανταςία και τισ προςωπικζσ μνιμεσ. Ζνα από τα κφρια διακριτικά χαρακτθριςτικά των κειμζνων Δθμιουργικισ Γραφισ είναι θ παιχνιδιάρικθ διαςφνδεςθ με τθ γλϊςςα, θ ζκταςθ και ο ζλεγχοσ των κανόνων τθσ ςτα όρια μιασ ατμόςφαιρασ ελεφκερθσ απόδοςθσ, όπου ενκαρρφνεται θ ανάλθψθ ρίςκων. Αυτι θ γραφι ςυνδυάηει γνωςτικζσ ςυναιςκθματικζσ πνεφμα τρόπουσ ςκζψθσ. Το παιχνιδιάρικο ςτοιχείο ςτθ Δθμιουργικι Γραφι δεν κα πρζπει, ωςτόςο, να ςυγχζεται με μια χαλαρι και ανεξζλεγκτθ χριςθ τθσ γλϊςςασ. Αντίκετα, θ Δθμιουργικι Γραφι απαιτεί μια πρόκυμθ επεξεργαςία υπομορφϊν γραφισ, ςτθν περίπτωςι μασ τθ "κεατρικι γραφι». Γράφοντασ δθμιουργικά ςε άλλθ γλϊςςα Θ Διδαςκαλία Γλϊςςασ ζχει επιτυχϊσ εδϊ και πολλά χρόνια διερευνιςει τθσ δυνατότθτασ εκμάκθςθσ μιασ ξζνθσ γλϊςςασ μζςω κάποιων τεχνικϊν Δθμιουργικισ Γραφισ. Μεγάλο μζροσ τθσ διδαςκαλίασ κάνουμε τείνει να επικεντρωκεί ςτθν αριςτερι πλευρά του εγκεφάλου, όπου οι λογικζσ λειτουργίεσ μασ λζγεται πωσ είναι εγκατεςτθμζνεσ. Θ Δθμιουργικι Γραφι δίνει ζμφαςθ ςτθ δεξιά πλευρά του εγκεφάλου, με ζμφαςθ ςτα ςυναιςκιματα, τισ ςωματικζσ αιςκιςεισ, τθ διαίςκθςθ και τθ μουςικότθτα. Ρρόκειται για μια υγιι αποκατάςταςθ τθσ ιςορροπίασ μεταξφ των λογικϊν και διαιςκθτικϊν ικανοτιτων. Ραρζχει επίςθσ τθ δυνατότθτα ςτουσ μακθτζσ, ςτων οποίων ο ζλεγχοσ του θμιςφαιρίου ι οι μακθςιακζσ προτιμιςεισ ενδεχομζνωσ να μθν είναι πνευματικζσ ι κυριαρχοφμενεσ από το αριςτερό μζροσ του εγκεφάλου, και οι οποίοι, ωσ εκ τοφτου, κατά τθ ςυνικθ διαδικαςία τθσ διδαςκαλίασ είναι ςε μειονεκτικι κζςθ. Δουλεφοντασ με τθ Δθμιουργικι Γραφι ενκαρρφνεται κανείσ να παίξει με τθ γλϊςςα, για να χειραγωγιςει και να εξερευνιςει τον γλωςςικό πλοφτο τθσ L2. Αυτό δεν ενεργοποιεί μόνο ςτθν πράξθ τισ δεξιότθτεσ γραφισ, αλλά ακόμθ και τθν ανάπτυξθ τθσ ικανότθτασ μετά από τθν παραγωγι κειμζνου, θ οποία είναι κεμελιϊδθσ για μεγαλφτερθ εγριγορςθ ςε ςχζςθ με τισ γενικότερεσ ικανότθτεσ ςε μια γλϊςςα. Θ Δθμιουργικι Γραφι μπορεί επίςθσ να ςυμβάλει ςτθν ανάπτυξθ ςυνδεδεμζνων ικανοτιτων που είναι απαραίτθτεσ για τθν ενίςχυςθ τθσ ανεξαρτθςίασ ςτθ μάκθςθ. Θ αυτομάκθςθ είναι ο κφριοσ ςτόχοσ ςτον οποίο θ διδακτικι διαδικαςία κα πρζπει να ςτοχεφςει, ζτςι ϊςτε θ μάκθςθ να μθ ςυνδζεται κατ 'ανάγκθ με ςυνκικεσ που ορίηονται από τον τόπο και τον χρόνο (το ςχολείο, τθν εφθβεία), αλλά να εξελιχκεί ςε μια μόνιμθ εκπαιδευτικι διαδικαςία. Ροια είναι τα οφζλθ τθσ Δθμιουργικισ Γραφισ για τουσ μακθτζσ; Θ Δθμιουργικι Γραφι βοθκά τθ γλωςςικι ανάπτυξθ ςε όλα τα επίπεδα: ςτθ γραμματικι, ςτο λεξιλόγιο, ςτθ φωνολογία και ςτον λόγο. Απαιτεί από τουσ μακθτζσ να χειρίηονται τθ γλϊςςα με ενδιαφζροντεσ και ιδιαίτερουσ τρόπουσ προκειμζνου να εκφράςουν μοναδικά προςωπικά νοιματα. Με αυτόν τον τρόπο, ειςχωροφν κατ' ανάγκθν ςε ζνα βακφτερο επίπεδο επεξεργαςίασ τθσ γλϊςςασ απ ότι με τα πιο επεξθγθματικά κείμενα. Τα οφζλθ ςτθν γραμματικι ακρίβεια και το εφροσ, ςτθν καταλλθλότθτα και τθν πρωτοτυπία των λεξιλογικϊν επιλογϊν, ςτθν ευαιςκθςία του ζμμετρου λόγου, ςτο ρυκμό, ςτο άγχοσ και ςτον τονιςμό, και ςτον τρόπο με τον οποίο ομαδοποιοφνται τα κείμενα είναι ςθμαντικά. Το παιχνιδιάρικο ςτοιχείο τθσ Δθμιουργικισ Γραφισ ενκαρρφνει τουσ μακθτζσ να παίξουν δθμιουργικά με τθ γλϊςςα, και με τον τρόπο αυτό, να πάρουν ρίςκα χωρίσ τα οποία θ εκμάκθςθ δεν μπορεί να πραγματοποιθκεί με καμία βαςικι αίςκθςθ. Σφμφωνα με τον As 44

46 Crystal (1998), «Θ ανάγνωςθ και θ γραφι δεν πρζπει να είναι φυλακι. Θ απελευκζρωςθ είναι δυνατι. Και ίςωσ το παιχνίδι με τθ γλϊςςα μπορεί να είναι το κλειδί.» Ρεριςςότερο αξιοςθμείωτθ είναι ίςωσ θ δραματικι αφξθςθ τθσ αυτοπεποίκθςθσ και τθσ αυτοεκτίμθςθσ που θ Δθμιουργικι Γραφι τείνει να αναπτφξει μεταξφ των μακθτϊν. Οι εκπαιδευόμενοι τείνουν επίςθσ να ανακαλφψουν ςτοιχεία για τθ γλϊςςα και για τον εαυτό τουσ, προωκϊντασ ζτςι τθν προςωπικι αλλά και τθ γλωςςικι ανάπτυξθ. Θ Δθμιουργικι Γραφι δεν είναι ανεξζλεγκτα λεκτικά ςκαριφιματα, αλλά απαιτεί ακρίβεια ςτθν ζκφραςθ και το λεξιλόγιο. Δεν είναι γραφι για οτιδιποτε και τα πάντα, αλλά μασ επιτρζπει να επικεντρωκοφμε ςε ςυγκεκριμζνεσ ιδζεσ, ςε μορφζσ κεατρικοφ κειμζνου. Δεν είναι τρομακτικά μακριά από τουσ περιςςότερουσ από εμάσ, αλλά δθμιουργεί ευκαιρίεσ για τουσ μακθτζσ να εξερευνιςουν τθ γλϊςςα και τθ φανταςία τουσ. Δεν είναι ζνα υποκατάςτατο ι μια αντικατάςταςθ τθσ προφορικισ επικοινωνίασ. Τα κείμενα που δθμιουργοφνται από τουσ μακθτζσ και τον δάςκαλο εκτελοφνται κατά τθ διάρκεια τθσ Διδακτικισ Ενότθτασ. Θ ςχζςθ τθσ δθμιουργικισ γραφισ με τουσ μακθτζσ βρίςκεται ςτθν εξερεφνθςθ και ςτθ μοναδικι ζκφραςθ των δικϊν τουσ ιδεϊν. Οι ιδζεσ μποροφν να εκφραςτοφν άμεςα ι ζμμεςα (π.χ. μζςω τθσ χριςθσ εικόνων). Μποροφν να επικοινωνιςουν τθ γνϊμθ ι τθν άποψθ των μακθτϊν, να κζςουν ζνα ερϊτθμα ι μια παρουςιάςουν μια αντίφαςθ, ι να εξερευνιςουν τθ γλϊςςα ι ζναν τφπο. Αυτό ςθμαίνει ότι θ γραφι και άλλεσ μορφζσ τζχνθσ επικεντρϊνονται ςτο νόθμα, ανεξαρτιτωσ από το εάν θ εν λόγω ζννοια ζχει να κάνει με τθν αφιγθςθ, τθν κακθμερινι ηωι, τθ φανταςία, ι τθν ίδια τθ γλϊςςα. Και για τον δάςκαλο; Οι δάςκαλοι, όπωσ και οι μακθτζσ, κα πρζπει να εμπλακοφν ςτθ Δθμιουργικι Γραφι. Θ δφναμθ του δαςκάλου ωσ πρότυπο, και ωσ ςυν-ςυγγραφζασ είναι ανεκτίμθτθ. Θ Δθμιουργικι Γραφι είναι ζνασ τρόποσ διατιρθςθσ τθ γλϊςςα των δαςκάλων φρζςκια και ηωντανι. Για ζνα μεγάλο μζροσ τθσ επαγγελματικισ μασ ηωισ είμαςτε εγκλωβιςμζνοι τθσ ελεγχόμενθσ γλϊςςασ των ςχολικϊν βιβλίων και τθσ επαναλαμβανόμενθσ, χαμθλοφ επίπεδου, γεμάτθσ από λάκθ γλϊςςασ των μακθτϊν μασ. Ωσ φιλόλογοι, ςίγουρα ζχουμε τθν ευκφνθ τθσ διατιρθςθσ τθσ πρϊτθσ γνϊςθσ μασ ηωντανι. Θ Δθμιουργικι Γραφι φαίνεται να ζχει μια εν γζνει επίδραςθ ςτο επίπεδο ενζργειασ του ςυγγραφζα. Αυτό τείνει να καταςτιςει τουσ εκπαιδευτικοφσ που χρθςιμοποιοφν τθ Δθμιουργικι Γραφι πιο ενδιαφζροντεσ, και αυτό ζχει αναπόφευκτα αντίκτυπο ςτισ ςχζςεισ τουσ με τον μακθτι. Ακόμθ και οι αρχάριοι μακθτζσ μποροφν να είναι δθμιουργικοί ςτον τρόπο με τον οποίο χρθςιμοποιοφν τθ γλϊςςα Υπάρχει θ τάςθ να ςκεφτεί κάποιοσ πωσ μπορεί να είναι δθμιουργικόσ ςε μια γλϊςςα μόλισ αποκτιςει τον πλιρθ ζλεγχο ςτθ χριςθ τθσ. Ο ζλεγχοσ επιτυγχάνεται, πιςτεφουμε, ζχοντασ ζνα πλοφςιο λεξιλόγιο και πλιρθ κατανόθςθ των μθχανιςμϊν τθσ γραμματικισ μιασ γλϊςςασ. Αυτό είναι ςτθν πραγματικότθτα μια λανκαςμζνθ άποψθ. Ζνασ μακθτισ μπορεί να είναι δθμιουργικόσ με τθ γλϊςςα όταν θ διαδικαςία εκμάκθςθσ περιλαμβάνει και παιχνίδι. Αν επιτρζπεται ςτουσ μακθτζσ να το κάνουν αυτό ςτθν αρχι, όταν γνωρίηουν περιςςότερα κα κάνουν επίςθσ καλφτερθ χριςθ αυτοφ. Για να το καταλάβουμε, δεν ζχουμε παρά να ςκεφτοφμε πϊσ ζνα παιδί παίηει πιο ευφάνταςτα με ζνα χαρτόκουτο από ό, τι με το πιο καινοφργιο παιχνίδι ςτον υπολογιςτι. Το λιγότερο μπορεί ςτθν πραγματικότθτα να γίνει περιςςότερο. Δείτε, ακόμθ, όλεσ εκείνεσ τισ αςκιςεισ επιβίωςθσ, όπου πρζπει να επεξεργαςτοφμε τον τρόπο για να προςπεράςουμε ζναν θλεκτρικό φράχτθ με αςφάλεια και 45

47 με ελάχιςτο εξοπλιςμό. Δείτε πόςο καλά κανείσ επικοινωνεί με αυτό. Ζνασ μακθτισ ςυναντά ζναν άνκρωπο ο οποίοσ ζχει πζςει από το ποδιλατο: Εςφ εντάξει; Ροδιλατο εντάξει; Τθλζφωνο αςκενοφόρο, εντάξει; Βζβαια, όλα αυτά κα μποροφςαμε να εκφράςουμε πιο εφγλωττα. Αλλά ςε αυτι τθν περίπτωςθ όλθ θ αναγκαία επικοινωνία ζγινε και ο μακθτισ δεν δίςταςε επειδι δεν είχε διακζςιμο τον τφπο "Χτυπιςατε;" ι "Να καλζςω αςκενοφόρο;", ςτθν άκρθ του μυαλοφ και τθσ γλϊςςασ του. Οι ςπουδαςτζσ ξζνων γλωςςϊν αιςκάνονται μερικζσ φορζσ να τουσ περιορίηει θ ζλλειψθ γνϊςθσ. Δίνουν ζμφαςθ ςε ό,τι δεν ξζρουν παρά απολαμβάνουν αυτό που ξζρουν. Ζχουν τθν τάςθ να κζλουν να ςκζφτονται ςτθ δικι τουσ γλϊςςα και να μεταφράηουν ςτθ γλϊςςαςτόχο. Το κόλπο είναι να επικεντρωκοφμε ςε αυτό που ξζρουν ςτθ γλϊςςα-ςτόχο. Φυςικά θ «γνϊςθ» τουσ δεν χρειάηεται να περιορίηεται ςε ό,τι μποροφν να κυμθκοφν εκείνθ τθ ςτιγμι. Μπορεί να περιλαμβάνει ό,τι ζχουν ςε κάκε τετράδιό τουσ, ό,τι μποροφν εφκολα και γριγορα να γνωρίηουν ζχοντασ πρόςβαςθ ςε λεξικό - όχι περιςςότερο από μερικά δευτερόλεπτα για κάκε λζξθ - αυτό που γνωρίηουν ότι ξζρουν, αλλά προσ ςτιγμιν ζχουν ξεχάςει, και κάκε γλϊςςα που βρίςκεται ςτο περιβάλλον τουσ. Γράφοντασ κακίμενοι ςε ζνα καφζ, όπωσ κάνουν οι ςυγγραφείσ, ςτθ χϊρα τθσ γλϊςςασ-ςτόχου, οι μακθτζσ είναι περιτριγυριςμζνοι από τισ λζξεισ που μποροφν να ακοφςουν ι να διαβάςουν. Ο μακθτισ πρζπει να χρθςιμοποιιςει τθ νζα γλϊςςα δθμιουργικά το ςυντομότερο δυνατό. Ακόμα και μετά από μόλισ δφο μακιματα, που κα ζχει αποκτιςει αρκετό λεξιλόγιο και κα ζχει μάκει αρκετά ςχετικά με τουσ ιχουσ τθσ γλϊςςασ για να είναι ςε κζςθ να δθμιουργιςει μικρζσ προτάςεισ: Από τθ Νορβθγία, ςτθν Ουαλία, Ξανκά μαλλιά, γαλάηια μάτια, ψθλι και αδφνατθ, Με λζνε Σάντρα. Αυτό περιλαμβάνει το λεξιλόγιο και τισ φράςεισ που ςυχνά μακαίνουν ςτα πρϊτα λίγα μακιματα. Μικρζσ φράςεισ μποροφν επίςθσ να χρθςιμοποιθκοφν αργότερα. Δϊςτε ςτον μακθτι πζντε λεπτά για να ςθμειϊςει όλα μπορεί να ςκεφτεί για ζνα ςυγκεκριμζνο κζμα, και ςτθ ςυνζχεια να ςυνδυάςει όςο καλφτερα μπορεί πζντε, επτά, πζντε ςυλλαβζσ, οι οποίεσ υποτίκεται επίςθσ ότι κα δθμιουργιςουν μια αντιπροςωπευτικι εικόνα τθσ φφςθσ που μπορεί να είναι πραγματικά μια φράςθ. Αφοφ διδάχκθκε τισ τοποκεςίεσ ςτθν πόλθ, ζνασ εκπαιδευόμενοσ ζγραψε: Δζντρα, κίτρινα με φφλλα, Εκκλθςία κοντά πάρκο, μαγαηιά, καφζ γεμάτα, Κρφο τϊρα, Χριςτουγεννα ζρχονται. Πταν δθμιουργεί προτάςεισ, ο μακθτισ επιβεβαιϊνει αυτό που ξζρει ςε ζνα πεδίο τθσ γλϊςςασ, δίνει κάποια προςοχι ςτουσ ιχουσ τθσ γλϊςςασ και δθμιουργεί κάτι που κατζχει. Θ δθμιουργία και θ αναπαραγωγι μιασ πρόταςθσ ι ενόσ μικροφ μονόλογου μπορεί να είναι ζνα πρϊτο βιμα για τθ δθμιουργία ενόσ μικρο-κειμζνου για το Glottodrama, όπωσ και για 46

48 τθ δθμιουργία ενόσ απλοφ μονολόγου, μια ομιλίασ ι ςφνκεςθσ παρουςιάηοντασ τα λόγια του μιασ ενιαίασ ςκζψθσ: Σιμερα ζχει ιλιο και αιςκάνομαι υπζροχα. Αγαπϊ τθ φφςθ, το πράςινο και το αεράκι. Είμαι τόςο χαροφμενοσ όταν θ μζρα είναι θλιόλουςτθ. Δεν είναι το ίδιο όταν βρζχει. Απλζσ λζξεισ ςυνδυάηονται για να εκφραςτεί μια απλι ςκζψθ με ςυναιςκθματικό αντίκτυπο. Απλι γλϊςςα για τουσ απολφτωσ αρχάριουσ. Αυτό μπορεί να πετφχει ζνασ μακθτισ με περιοριςμζνο λεξιλόγιο. Τί είναι θ δθμιουργικότθτα; Θ δθμιουργικότθτα είναι ζνασ ςφνκετοσ όροσ που φαίνεται να μθν ζχει οριςμό. Θ λζξθ δθμιουργικότθτα προζρχεται από τθ λατινικι λζξθ Cero, που ςθμαίνει "δθμιουργϊ ι κάνω". Ζτςι, κάκε φορά που εςείσ ι εγϊ δθμιουργοφμε ι κάνουμε κάτι (δθλαδι, να δθμιουργοφμε τθν είςοδο ενόσ blog, ετοιμάηουμε ζνα γεφμα, χτίηουμε ζνα κάςτρο ςτθν άμμο, ζνα αφθρθμζνο ςκίτςο ςε χαρτί, ι καταςκευάηουμε το επόμενο φαινόμενο κοινωνικισ δικτφωςθσ), είμαςτε δθμιουργικοί. Στθν πραγματικότθτα εμπλεκόμαςτε ςε πράξεισ δθμιουργικότθτασ κάκε μζρα. Θ δραςτθριότθτα είναι τόςο δεφτερθ φφςθ, που τισ περιςςότερεσ φορζσ αγνοοφμε ακόμθ κι ότι κάνουμε κάτι. Θ δθμιουργικότθτα ζχει μελετθκεί από διάφορεσ οπτικζσ και είναι ςθμαντικι ςε πολλζσ περιπτϊςεισ. Ζνασ απλόσ οριςμόσ είναι ότι θ δθμιουργικότθτα είναι θ ικανότθτα να φανταςτϊ ι να εφεφρω κάτι νζο. Ππωσ κα δοφμε παρακάτω, θ δθμιουργικότθτα δεν είναι θ ικανότθτα να δθμιουργιςουμε από το τίποτα (μόνο ο Κεόσ μπορεί να το κάνει αυτό), αλλά θ ικανότθτα να παράγουμε νζεσ ιδζεσ ςυνδυάηοντασ, αλλάηοντασ ι χρθςιμοποιϊντασ εκ νζου υπάρχουςεσ ιδζεσ. Μερικζσ δθμιουργικζσ ιδζεσ είναι εκπλθκτικζσ και λαμπρζσ, ενϊ άλλοι είναι μόνο απλζσ, καλζσ, πρακτικζσ ιδζεσ που κανείσ δεν φαίνεται να ζχει ςκεφτεί ακόμα. Ο κακζνασ ζχει ουςιαςτικι δθμιουργικι ικανότθτα. Απλά ρίξτε μια ματιά ςτο πόςο δθμιουργικά είναι τα παιδιά. Στουσ ενιλικεσ, θ δθμιουργικότθτα πάρα πολφ ςυχνά καταςτζλλεται μζςω τθσ εκπαίδευςθσ, αλλά εξακολουκεί να υπάρχει και μπορεί να αναηωπυρωκεί. Σε αντίκεςθ με τθ μυκολογία γφρω από τθ δθμιουργικότθτα, πολφ, πολφ λίγα ζργα τθσ δθμιουργικισ αριςτείασ παράγονται με μια μοναδικι δόςθ ευφυίασ ι ςτο πλαίςιο μιασ πολφ γριγορθσ δράςθσ. Ρολφ κοντά ςτθν πραγματικι αλικεια είναι οι ιςτορίεσ των εταιρειϊν που ζπρεπε να απομακρφνουν τθν εφεφρεςθ από τον εφευρζτθ, προκειμζνου να τθν κάνουν εμπορεφςιμθ, κακϊσ ο εφευρζτθσ κα μποροφςε να τθν κρατιςει για μικροβελτιϊςεισ και άλλεσ αλλαγζσ αφοφ πάντα προςπακοφν να τθν κάνουν λίγο καλφτερθ. Εδϊ είναι μερικά παραδείγματα τθσ δθμιουργικισ και των απλϊν προςζγγιςθ: Δθμιουργικόσ Άνκρωποσ: «Μου αρζςει να βάηω νερό ςτθν πορτοκαλάδα μου για να γίνεται λιγότερο γλυκιά.» Κανονικόσ Άνκρωποσ: «Είςαι παράξενοσ, το ξζρεισ;» Κανονικόσ Άνκρωποσ: «Τι κάνεισ;» Δθμιουργικόσ Άνκρωποσ: «Βάφουμε το γραμματοκιβϊτιό μασ» Κανονικόσ Άνκρωποσ: «Είςαι τρελόσ.» Δθμιουργικόσ Άνκρωποσ: «Γιατί δεν προςκζτουμε λίγο ςκόρδο;» Κανονικόσ Άνκρωποσ: «Επειδι θ ςυνταγι δεν λζει ςκόρδο.» Κανονικόσ Άνκρωποσ: «Γιατί πθγαίνεισ από εδϊ; Είναι πιο μακριά.» Δθμιουργικόσ Άνκρωποσ: «Επειδι μου αρζςει θ διαδρομι.» 47

49 Κανονικόσ Άνκρωποσ: «Σου είπε ποτζ κανζνασ ότι είςαι περίεργοσ;» Θ διαρκισ ζμφαςθ που βλζπουμε ςτθν κοινωνία υποςτθρίηει ό,τι είναι υπερβολικά πρακτικι και κομφορμιςτικι. Ακόμθ και οι ακραίεσ τάςεισ τθσ μόδασ, από εκείνεσ ςτθ Vogue μζχρι τθν πανκ ροκ, ερμθνεφονται με τθ ςτενι τουσ ζννοια και το να παρεκκλίνει κανείσ από αυτζσ κεωρείται λάκοσ ι γελοίο. Το ζνςτικτο τθσ αγζλθσ κάποιων λαϊν είναι τόςο ιςχυρό ϊςτε να κάνει τα πρόβατα να μοιάηουν με ριηοςπάςτεσ ατομικιςτζσ. Ρωσ γίνεται κανείσ δθμιουργικόσ Μπορεί θ δθμιουργικότθτα να διδαχκεί; Αυτό είναι ζνα ερϊτθμα χωρίσ να μπορεί να δοκεί ζνα απλό ναι ι όχι για απάντθςθ. Θ δθμιουργικότθτα μπορεί να μθν μπορεί να διδάςκεται άμεςα, αλλά αυτό ςτο οποίο μπορείτε να βελτιωκείτε είναι να ευκυγραμμίηετε ςυχνά τισ ςυνκικεσ τθσ ηωισ ςασ, οι οποίεσ ενιςχφουν τισ μεγαλφτερεσ πικανότθτεσ για πραγματικι δθμιουργικι ζκφραςθ. Θ δθμιουργικότθτα δεν είναι ςαν ζνα χτφπθμα κεραυνοφ, αλλά περιςςότερο ςαν κάτι που εκδθλϊνεται μζςα ςε εκείνουσ που μακαίνουν να καλλιεργοφν και να δθμιουργοφν τισ κατάλλθλεσ ςυνκικεσ ϊςτε να ευθμεριςει. Θ ενκάρρυνςθ τθσ δθμιουργικότθτασ μζςω αςκιςεων είναι ζνασ αποδεδειγμζνοσ τρόποσ πνευματικισ ανάπτυξθσ. Οι αςκιςεισ υφαντικισ δθμιουργίασ ςτθν εκπαίδευςθ παιδιϊν και ενθλίκων βελτιϊνει ςθμαντικά τισ πικανότθτεσ να είναι επιτυχισ και εποικοδομθτικι. Οι αςκιςεισ δθμιουργικότθτασ διαμορφϊνουν φοιτθτζσ με ιςχυρό κίνθτρο και οι οποίοι είναι λιγότερο επιρρεπείσ ςε αρνθτικζσ ψυχολογικζσ καταςτάςεισ, όπωσ το άγχοσ και θ ανία. Μία από τισ καλφτερεσ προτάςεισ για τθ βελτίωςθ τθσ δθμιουργικότθτασ είναι να δϊςετε προςοχι ςτα πράγματα γφρω μασ. Πταν είμαςτε ςτο ςπίτι, ςτο τρζνο, ςτθν εργαςία ι ςε μια πλατεία προςπακοφμε να δϊςουμε προςοχι ςε πρόςωπα και πράγματα. Αν ζχετε πρόβλθμα να ξεκινιςετε, κοιτάξτε ζξω από το παράκυρο. Πλοσ ο κόςμοσ είναι μια ιςτορία. Αυτι μόνο θ απλι άςκθςθ τθσ φυςικισ αντίδραςισ μασ είναι ο τρόποσ για να αφυπνιςτεί θ δθμιουργικότθτά μασ. άλλεσ προτάςεισ»αναςτολι τθσ κριτικισ και τθσ κατάκριςθσ» Θ δθμιουργικότθτα πρζπει να αντιμετωπιςτεί με ςεβαςμό και φροντίδα. Ωσ εκ τοφτου, χρειάηεται και πρζπει να δθμιουργιςετε για τουσ μακθτζσ ςασ ζνα ειδικό και κατάλλθλο φυςικό περιβάλλον για αςκιςεισ δθμιουργικότθτασ. Ζνα τζτοιο περιβάλλον κα πρζπει να είναι άνετο, να τουσ προτρζπει και να προφυλάςςεται από εξωτερικζσ διαταραχζσ. Θ ευκφνθ ςασ είναι να δθμιουργιςετε ζνα αςφαλζσ μζροσ για να εκφράςουν ιδζεσ, να κάνουν λάκθ, να αςτειευκοφν, και όχι να κρικοφν ι να γελοιοποιθκοφν. Δεν μπορϊ να το τονίςω αυτό αρκετά. Θ κριτικι ςκοτϊνει τθ δθμιουργικότθτα. Μειϊςτε τισ διορκϊςεισ και τισ ςυμβουλζσ ςτο ελάχιςτο. Εγκαταλείψτε το ςωςτό και το λάκοσ, το μαφρο και το άςπρο, τθν καλι και τθν κακι νοοτροπία. 48

50 «τα λάκθ είναι ευπρόςδεκτα» Θ ςφγχρονθ κοινωνία ζχει για κάποιο λόγο ςυλλάβει τθν ιδζα ότι το μόνο αςυγχϊρθτο πράγμα είναι θ αποτυχία ι το λάκοσ. Στθν πραγματικότθτα θ αποτυχία είναι μια ευκαιρία. Τα λάκθ δείχνουν ότι κάτι γίνεται. Ζτςι, οι δθμιουργικοί άνκρωποι ζχουν κατανοοφν και αποδζχονται ςυναιςκθματικά ότι τα λάκθ δεν είναι αςυγχϊρθτα. Ζνασ διευκφνων ςφμβουλοσ μιασ μεγάλθσ αμερικανικισ εταιρίασ προειδοποιεί όλουσ τουσ νεοπροςλαμβανόμενουσ διαχειριςτζσ του, «Βεβαιωκείτε ότι κα κάνετε ζναν αποδεκτό αρικμό λακϊν.» Τα λάκθ μασ εκπαιδεφουν και μπορεί να μασ οδθγιςουν ςε επιτυχία επειδι ςθμαίνει ότι κάτι κάνουμε. Ρροτείνουμε να αποφεφγετε αρνθτικζσ ςυμπεριφορζσ που μπλοκάρουν τθ δθμιουργικότθτα όπωσ: Μα αφοφ δεν είμαι δθμιουργικόσ. Πλοι είναι δθμιουργικοί ςε ζνα βακμό. Οι περιςςότεροι άνκρωποι είναι ικανοί για υψθλοφ βακμοφ δθμιουργικότθτα. Απλά δείτε τα παιδιά όταν παίηουν και φανταςτείτε. Το πρόβλθμα είναι ότι αυτι θ δθμιουργικότθτα ζχει καταπιεςτεί από τθν εκπαίδευςθ. Το μόνο που χρειάηεται να κάνετε είναι να το αφιςετε να ζρκει και πάλι ςτθν επιφάνεια. Σφντομα κα ανακαλφψετε πωσ είςτε εκπλθκτικά δθμιουργικοί. "Ωχ, πρόβλθμα. Θ αντίδραςθ ςε ζνα πρόβλθμα είναι ςυχνά μεγαλφτερο πρόβλθμα από το ίδιο το πρόβλθμα. Ρολλοί άνκρωποι αποφεφγουν ι αρνοφνται τα προβλιματα μζχρι που πια είναι πολφ αργά, κυρίωσ επειδι αυτοί οι άνκρωποι δεν ζχουν μάκει ποτζ τισ κατάλλθλεσ ςυναιςκθματικζσ, ψυχολογικζσ, και πρακτικζσ απαντιςεισ. Ζνα πρόβλθμα είναι μια ευκαιρία. Οι πιο ευτυχιςμζνοι άνκρωποι καλωςορίηουν, ακόμα και αναηθτοφν προβλιματα, που τα προςλαμβάνουν ωσ προκλιςεισ και ευκαιρίεσ για βελτίωςθ. Οριςμόσ: ζνα πρόβλθμα είναι (1) θ αντίλθψθ τθσ διαφοράσ ανάμεςα ςε ό,τι ζχετε και ό,τι κζλετε ι (2) θ αναγνϊριςθ ι θ πεποίκθςθ ότι υπάρχει κάτι καλφτερο από τθν τρζχουςα κατάςταςθ ι (3) μια ευκαιρία για μια κετικι πράξθ. Θ αναηιτθςθ προβλθματων με επικετικι διάκεςθ ενιςχφει τθν εμπιςτοςφνθ, αυξάνει τθν ευτυχία και δίνει μια καλφτερθ αίςκθςθ του ελζγχου τθσ ηωισ ςασ. «Δεν μπορεί να γίνει.» Αυτι θ ςτάςθ αποτελεί, ςτθν πραγματικότθτα, τθν παράδοςθ πριν από τθ μάχθ. Με τθν παραδοχι ότι κάτι δεν μπορεί να γίνει ι ζνα πρόβλθμα δεν μπορεί να λυκεί, ζνα πρόςωπο δίνει ςτο πρόβλθμα μια δφναμθ ι τθ δφναμθ που δεν είχε νωρίτερα. Και θ παραίτθςθ πριν από τθν ζναρξθ είναι, φυςικά, αυτοϊκανοποίθςθ. Αλλά κοιτάξτε τθν ιςτορία των λφςεων και των ςχετικϊν ςκεπτικιςμϊν: ο άνκρωποσ ποτζ δεν κα πετάξει, οι αςκζνειεσ δεν πρόκειται ποτζ να νικθκοφν και οι πφραυλοι δεν κα βγουν ποτζ από τθν ατμόςφαιρα τθσ γθσ. Και πάλι, θ κατάλλθλθ αντιμετϊπιςθ ςυνοψίηεται ςτθ διλωςθ, «Το δφςκολο το λφνουμε αμζςωσ. Το αδφνατο παίρνει λίγο περιςςότερο.» 49

51 Μια μικρι άςκθςθ που αυξάνει τθ δθμιουργικότθτα Κοιτάξτε αυτι τθ φωτογραφία. Σκεφτείτε 100 (ι 50) λζξεισ για τθ φωτογραφία, γράψτε τισ, ζπειτα δθμιουργείςτε μια απίκανθ ιςτορία για τθ φωτογραφία χρθςιμοποιϊντασ όλεσ (ι τισ περιςςότερεσ) λζξεισ. Συνδυάςτε ιδζεσ. Επιλζξτε δφο τυχαία αντικείμενα και περιγράψτε κάκε ζνα με λεπτομζρεια. Με τι μοιάηει; Ρου χρθςιμοποιείται; Ρϊσ φτιάχνεται; Στθ ςυνζχεια αντικαταςτιςτε ζνα αντικείμενο με τθν περιγραφι του άλλου αντικειμζνου. Ρϊσ μπορϊ να κάνω το αντικείμενο Α να αιςκανκεί ςαν αντικείμενο Β; Ι να κάνει ό, τι κάνει το αντικείμενο Β; Δείτε για πόςο χρόνο μπορείτε να μιλιςετε (και να βγάηει νόθμα ο λόγοσ ςασ!) χωρίσ να χρθςιμοποιιςετε κοινζσ λζξεισ όπωσ «και», «αλλά», «ο» ι «εκείνο». Ηθτιςτε από κάποιον να ςασ ηωγραφίςει μια εικόνα (ηθτιςτε του να προςπακιςει να κάνει μια παράλογθ εικόνα), και ςτθ ςυνζχεια να γράψει μια λίςτα με τα ςχζδια μπορεί να είναι ι να εκπροςωποφν. Ρροςπακιςτε να πείτε ςε κάκε άτομο που βλζπετε με τι μοιάηει (με βάςθ τθν εμφάνιςθ ι τον χαρακτιρα). Μθν ςπρϊχνετε τθ ςκζψθ ςασ ςε κάποιο όριο. Δεν είναι κακό αν κάποιοσ είναι καρότο, ι τραπζηι, απλά να είςτε ςίγουροι για τθν επιλογι ςασ. Ραίξτε ζνα κομμάτι κλαςικισ μουςικισ, κατά προτίμθςθ ζνα που οι μακθτζσ ςασ δεν ξζρουν. Χαμθλϊςτε τα φϊτα, ηθτείςτε από τουσ μακθτζσ ςασ να κλείνουν τα μάτια τουσ και να αφοςιωκοφν ςτθ ςτθ μουςικι. Θ μουςικι αφθγείται μια ιςτορία, μιλάει για τον καιρό, για ζνα φτωχό ι ζναν πλοφςιο άνδρα, για μια τρελι αγάπθ που τϊρα πεκαίνει. Ηθτιςτε από κάκε μακθτι να παρακολουκιςει κάκε ςτροδι, κάκε αλλαγι τθσ ατμόςφαιρασ. Μετά ςταματείςτε τθ μουςικι και ηθτιςτε από τουσ μακθτζσ ςασ να γράψουν τισ ιςτορίεσ τουσ, 50

52 με όςο το δυνατόν περιςςότερεσ λεπτομζρειεσ. Μερικζσ χριςιμεσ αςκιςεισ δθμιουργικισ γραφισ - Γράψτε μια αυτοβιογραφία 500 λζξεων Γράψτε μια περιγραφι 300 λζξεων του δωματίου ςασ Γράψτε μια φανταςτικι ςυνζντευξθ με τον εαυτό ςασ, με κάποιον που γνωρίηετε, ζναν διάςθμο, ζνα φανταςτικό χαρακτιρα. Κάντε το ςτθ μορφι που κα δθμοςιεφονταν ςε περιοδικό όπωσ το Time, το People, το Rolling Stone, το Cosmopolitan, το Elle. - Ράρτε ζνα κείμενο που ζχετε γράψει ςε πρϊτο πρόςωπο και ξαναγράψτε το ςε τρίτο πρόςωπο, ι το αντίςτροφο. Μπορείτε επίςθσ να να αλλάηετε χρόνουσ ςε αυτι τθν άςκθςθ. - Γράψτε μια ςφντομθ ιςτορία που αρχίηει με τθ λζξθ "άςπρο" και ςτθν οποία θ πρϊτθ λζξθ τθσ κάκε ςκζψθσ είναι ζνα χρϊμα. Χρθςιμοποιιςτε τθ λζξθ-χρϊμα μόνο μία φορά ςε κάκε παράγραφο, αλλά προτείνετε το χρϊμα με όςο το δυνατόν περιςςότερουσ τρόπουσ Και θ Δθμιουργικι Γραφι ςτο Glottodrama; Δεν υπάρχουν όρια ςτθ δθμιουργικι γραφι όςον αφορά ςτο είδοσ τθσ. Αλλά ο ςτόχοσ του μακιματοσ Glottodrama είναι να διδάξει μια νζα γλϊςςα μζςω κεατρικϊν τεχνικϊν. Ρρζπει, λοιπόν, να δϊςουμε ςτουσ μακθτζσ μασ μια πλθροφορία ςε μορφι κειμζνου ι τθν προφορικι περιγραφι μιασ κατάςταςθσ. Συμπεριλαμβάνοντασ τθ Δθμιουργικι Γραφι μιλάμε για "ειςαγωγι κειμζνου": ακολουκοφν θ παράςταςθ, ο γλωςςικόσ προβλθματιςμόσ, θ πρόβα και θ επιςτροφι ςτθν παράςταςθ. Θ κφρια διαφορά ανάμεςα ςτθν πεηογραφία και δραματικι γραφι είναι ότι ζνα ςενάριο δεν είναι ζνα κομμάτι τθσ λογοτεχνίασ που μπορεί να ςτακεί μόνο του, επικοινωνϊντασ απευκείασ με το κοινό. Σε μια ιςτορία, ο ςυγγραφζασ περιγράφει τα γεγονότα, ςε ζνα μυκιςτόρθμα περιγράφει τα ςτοιχεία του περιβάλλοντόσ του και τθν ςκζψθ/ςυναίςκθμα πολλϊν χαρακτιρων. Στο δράμα, το «περιβάλλον» και οι «ςκζψεισ / ςυναιςκιματα» των χαρακτιρων δεν «περιγράφονται» αλλά «παρουςιάηονται». Το περιβάλλον παρουςιάηεται μζςω τθσ ςκθνογραφίασ ενϊ οι ςκζψεισ / ςυναιςκιματα των χαρακτιρων παρουςιάηονται με μουςικι υπόκρουςθ ςυν εκφράςεισ του προςϊπου κλπ των θκοποιϊν. Τι είναι ζνα δραματικό κείμενο; Ζνα δραματικό κείμενο μπορεί να περιγραφεί με πολλοφσ διαφορετικοφσ τρόπουσ. Αριςτοτζλθσ ζλεγε ότι τα δραματικά ζργα ιταν μορφζσ ποίθςθσ που χρειάηονταν λογοτεχνικά κείμενα και ερμθνευτικζσ ενζργειεσ. Στα ελλθνικά, δράμα ςθμαίνει "ιςτορία" και "δράςθ". Ενϊ πολλζσ φορζσ ζχει αποςυναρμολογθκεί και ζχει επανεξεταςτεί, θ κεωρία του Αριςτοτζλθ παρζμεινε αμετάβλθτθ ςτο πζραςμα των αιϊνων και εξακολουκεί να ιςχφει ζωσ ςιμερα. Πταν μιλάμε για δράμα, μιλάμε για δράςθ, αλλά ζνα ςυγκεκριμζνο είδοσ δράςθσ, θ οποία δθμιουργεί μια ςφγκρουςθ. Κανονικά οι ςυγκροφςεισ ςχετίηονται με τθν αγάπθ, τθ ηωι, τα χριματα, τθν αςκζνεια, κ.λπ., ό,τι ςυναντάμε ςτθν κακθμερινι μασ ηωι. Με τον πρωταγωνιςτι απζναντι ςε ζναν άλλο άνκρωπο, θ ςφγκρουςθ παράγει τθν απαραίτθτθ ενζργεια που ενεργοποιεί τθν ιςτορία. Θ ζνταςθ δθμιουργείται από τθν αντίκεςθ μεταξφ του χαρακτιρα ι τουσ χαρακτιρεσ και τισ εςωτερικζσ ι εξωτερικζσ δυνάμεισ ι ςυνκικεσ. Θ εξιςορρόπθςθ των δυνάμεων τθσ ςφγκρουςθσ κα κρατιςει τουσ 51

53 αναγνϊςτεσ κολλθμζνουσ ςτισ ςελίδεσ να αναρωτιοφνται πϊσ κα τελειϊςει θ ιςτορία. - Ο πρωταγωνιςτισ ενάντια ςτθ φφςθ (ι τθν τεχνολογία) - Ο πρωταγωνιςτισ ενάντια ςτθν κοινωνία - Ο πρωταγωνιςτισ ενάντια ςτο Κεό - Ο πρωταγωνιςτισ ενάντια ςτον εαυτό του Για να προχωριςουμε με τθν γραφι δραματικϊν κειμζνων είναι ςθμαντικό να ζχουμε ςτο μυαλό μασ ότι: 1. Χωρίσ ςφγκρουςθ δεν υπάρχει δράςθ 2. Χωρίσ δράςθ δεν υπάρχουν χαρακτιρεσ 3. Χωρίσ χαρακτιρεσ δεν υπάρχει ιςτορία. 4. Και χωρίσ ιςτορία δεν υπάρχει κάτι ενδιαφζρον για να γίνει παράςταςθ. Θ ςφγκρουςθ είναι θ απόλυτθ φφςθ του δράματοσ και χωρίσ αυτό απλϊσ δεν υπάρχει ιςτορία επειδι δεν ςυμβαίνει απολφτωσ τίποτα. Ζνασ από τουσ πρϊτουσ κανόνεσ τθσ ςυγγραφισ ςεναρίου είναι ότι «μια χαροφμενθ κατάςταςθ δεν ενεργοποιεί τθν ςωςτι δράςθ για μια παράςταςθ». Για παράδειγμα, αν ο ωμαίοσ και θ Λουλιζτα μποροφςαν να εκφράςουν τθν αγάπθ τουσ με τθ ςυγκατάκεςθ των οικογενειϊν, δεν κα είχε υπάρξει το δράμα. Θ ευφυία του Σαίξπθρ δθμιοφργθςε μια ςφγκρουςθ ανάμεςα ςτουσ Καπουλζτουσ και τουσ Μοντζγουσ με τθν τραγικι κατάλθξθ που γνωρίηουμε. Στθν κινθματογραφικι επιτυχία «Αλθκινά Ψζματα» του James Cameron (1994), ζνα παράδειγμα ενόσ προϊόντοσ με ζνα πολφ δυνατό ςενάριο τόςο ςε ςχζςθ με τον οριςμό των χαρακτιρων όςο και με τθν ανάπτυξθ τθσ υπόκεςθσ, ο κεντρικόσ ιρωασ, Arnold Σchwarzenegger, αποκρφπτει από τθν ςφηυγό του, Jamie Lee Curtis, ότι είναι κατάςκοποσ. Ο χαρακτιρασ είναι ςε ςφγκρουςθ με τθ ςφηυγό του, με τθν οποία θ ςχζςθ του ζχει αποδυναμωκεί εξαιτίασ τθσ ρουτίνασ, και με τθν κόρθ του, μια επαναςτάτρια ζφθβθ, ενϊ ταυτόχρονα μάχεται τθν παγκόςμια τρομοκρατία. Στθν κορφφωςθ τθσ δράςθσ, θ ςφγκρουςθ γιγαντϊνεται και κα μποροφςε να μετατραπεί ςε τραγωδία. Στο τρίτο μζροσ ζχουμε τθν επίλυςθ των ςυγκροφςεων και ζνα ευτυχιςμζνο τζλοσ. Τα «Αλθκινά Ψζματα» είναι ζνα παράδειγμα του πωσ μπορεί να οργανωκεί μια νικθφόρα δραματικι δομι. Είναι ζνα παράδειγμα που δείχνει ότι οι ευτυχιςμζνεσ καταςτάςεισ και οι χαροφμενοι άνκρωποι δεν κινοφν το δράμα. Αλλά, ςτθν περίπτωςι μασ, δεν γράφουμε τζτοια διαρκρωμζνα δραματικά ζργα αλλά απλζσ καταςτάςεισ όπου μπορεί να υπάρξουν ςυγκροφςεισ. Στο Δράμα, τα πάντα, ςυμπεριλαμβανομζνου και του παραςκθνίου, των ςυναιςκθμάτων και των διαλόγων ανάμεςα ςτουσ χαρακτιςεσ δεν «περιγράφονται» αλλά «παρουςιάηονται». Χαρακτιρεσ Ο Άμλετ, θ Rossella O Hara του Πςα παίρνει ο άνεμοσ, ο Vito Corleone από τον Νονό είναι όλοι αξζχαςτοι χαρακτιρεσ τουσ οποίουσ γνωρίηουμε πολφ καλά. Είναι πολφ εφγλωττοι, γεμάτοι νόθμα και ςιωπζσ με ςθμαςία. Σε ζνα μάκθμα Glottodrama δεν υπάρχει χρόνοσ για τθ δθμιουργία τόςο ζντονων χαρακτιρων αλλά προκειμζνου να δθμιουργιςουμε ζναν «ηωντανό» χαρακτιρα, είναι ςθμαντικό να ορίςουμε κάποια χαρακτθριςτικά. Εδϊ υπάρχει μια μερικϊσ αναπτυγμζνθ λίςτα ςτοιχείων ενόσ χαρακτιρα που μπορεί να βοθκιςει κάποιον να ξεκινιςει: 52

54 - Πνομα - Θλικία - Επάγγελμα - Εμφάνιςθ - Λδιοςυγραςία - Φοβίεσ - Μυςτικά - Νευρικζσ χειρονομίεσ ΡΑΑΔΕΛΓΜΑ ΕΡΛΡΕΔΟ B1 ΠΡΩΣΟ ΒΗΜΑ ΧΣΙΖΟΝΣΑ ΕΝΑ ΧΑΡΑΚΣΗΡΑ 1 οσ Χαρακτιρασ 2 οσ Χαρακτιρασ Πνομα: ΟΜΡΕΤ Πνομα: ΜΡΛΑΝΚΑ Θλικία : 30 ετϊν Θλικία: 23 ετϊν Επάγγελμα: ςωματοφφλακασ Επάγγελμα: μακιτρια Εξωτερικι εμφάνιςθ : γοθτευτικόσ Εξωτερικι εμφάνιςθ: όμορφθ Λδιοςυγκραςία: ιρεμοσ Λδιοςυγκαςία: ντροπαλι Φοβίεσ: αράχνεσ Φοβίεσ: καμία Μυςτικά: φοβάται τισ αράχνεσ Μυςτικά: δεν ζχει ΔΕΤΣΕΡΟ ΒΗΜΑ ΔΗΜΙΟΤΡΓΩΝΣΑ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ Στθ διάρκεια του πρϊτου ραντεβοφ τουσ ςε ζνα εςτιατόριο, ο όμπερτ ςυμπεριφζρεται όπωσ ζνασ τζλειοσ τηζντλεμαν ενϊ θ Μπλάνκα είναι αμιχανθ επειδι αρχίηει να ερωτεφεται τον όμπερτ. ΣΡΙΣΟ ΒΗΜΑ ΓΡΑΦΟΝΣΑ ΔΙΑΛΟΓΟΤ ΚΑΙ ΠΡΟΘΕΣΟΝΣΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕ ΓΙΑ ΣΗΝ ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΣΗ ΔΡΑΗ Οι διάλογοι κακορίηουν τθ ςχζςθ και ςε ζνα ςφντομο κεατρικό παιχνίδι. Γράφοντασ για ζνα κφκλο μακθμάτων Glottodrama ςθμαίνει αναγκαςτικά να ξζρετε πϊσ να γράψετε ζνα καλό διάλογο. Ζνασ καλόσ διάλογοσ είναι μια ανταλλαγι μεταξφ δφο ι περιςςότερων ατόμων θ οποία προςκζτει ενζργεια ςτθν κατάςταςθ. Για να βελτιωκεί αυτι θ διαδικαςία είναι ςθμαντικό να ζχει κανείσ τθν αίςκθςθ προτφπων φυςικισ ομιλίασ. Ξεκινιςτε να δίνετε προςοχι ςτισ εκφράςεισ που χρθςιμοποιοφν οι άνκρωποι. Αυτι είναι θ μουςικι τθσ κακθμερινισ ςυηιτθςθσ. Αλλά για τθ κεατρικι γραφι δεν μπορείτε να χρθςιμοποιιςετε τον διάλογο απλϊσ να μεταδϊςει τθν πλθροφορία γιατί ο διάλογοσ κα πρζπει να ςτιςει το ςκθνικό, να δϊςει ϊκθςθ ςτθ δράςθ και να δϊςει πρόςβαςθ ςτθ διαμόρφωςθ των χαρακτιρων. Ο κακόσ διάλογοσ ςε ζνα κεατρικό ζργο εκδθλϊνεται μζςω τθσ αφκονίασ ςτθν παρουςίαςθ, ςτθν επανάλθψθ και ςτον διάλογο χωρίσ καμία δράςθ. Συχνά, ωσ κακθγθτζσ ξζνων γλωςςϊν, χρθςιμοποιοφμε βιβλία που ζχουν ρόλουσ από κεατρικά ζργα: ο ςερβιτόροσ και ο πελάτθσ, ςτο Ταχυδρομείο, ςτο εςτιατόριο, κατά τθ διάρκεια των διακοπϊν, κλπ. Το υλικό αυτό είναι ςίγουρα χριςιμθ για μια ςυνθκιςμζνθ τάξθ, αλλά με τθ Δθμιουργικι Γραφι μπορείσ να κάνεισ πολλά περιςςότερα από αυτό. Μπορείτε να εμπλζξετε τουσ μακθτζσ ςασ ςτο χειριςμό τθσ γλϊςςασ και να τονίςετε μια απλι κατάςταςθ 53

55 δίνοντάσ του δραματικι μορφι. Με αυτόν τον τρόπο μποροφμε να προςφζρουμε ςτουσ μακθτζσ μια δυναμικι ςυνάντθςθ με τθ γλϊςςα που είναι πιο κοντά ςτθν πραγματικι επικοινωνία. ΟΜΡΕΤ: Κζλεισ κόκκινο ι λευκό κραςί, Μπλάνκα; ΜΡΛΑΝΚΑ: Συγνϊμθ, όμπερτ, αλλά διψάω. ΟΜΡΕΤ: Κανζνα πρόβλθμα, αγαπθτι μου. Κζλεισ μια Coca-Cola? ΜΡΛΑΝΚΑ: Συγνϊμθ, όμπερτ, αλλά θ Coca-Cola ζχει καφεϊνθ είναι πολφ διεγερτικι για εμζνα. Είμαι λίγο νευρικό άτομο. ΟΜΡΕΤ: Πχι, Μπλάνκα, είςαι μόνο μια πολφ ευαίςκθτθ γυναίκα. ΜΡΛΑΝΚΑ (πολφ ντροπαλι): Ω, όμπερτ, ςε ευχαριςτϊ. Με καταλαβαίνεισ. Σε αυτό τον διάλογο ζχουμε μια ανταλλαγι πλθροφοριϊν, πολφ χριςιμθ για τθ βελτίωςθ τθσ κανονικισ γλϊςςασ, αλλά ςυγχρόνωσ ζχουμε μια ενζργεια που είναι ςε εξζλιξθ. Στο διαλόγο ζχουμε δφο χαρακτιρεσ (ο όμπερτ είναι ζνασ άνκρωποσ με μεγάλθ αυτοπεποίκθςθ ενϊ θ Μπλάνκα είναι ενκουςιαςμζνθ και ςε εκνευριςμό) και όχι μόνο δφο ανκρϊπουσ που μιλοφν ςε ζνα εςτιατόριο και ανταλλάςουν άςχετεσ πλθροφορίεσ. Ζχουμε δθμιουργιςει τθ βάςθ για μια κεατρικι δράςθ. Για να ενιςχυκεί αυτι θ κατάςταςθ και να προετοιμαςτεί θ ςφγκρουςθ μποροφμε να προςκζςουμε και άλλα μζρθ ςτο διάλογο. Συμπυκνϊνοντασ μια ςυνομιλία μζςα από τθν αφιγθςθ, μπορεί κανείσ να μεταφζρει τισ ςχετικζσ πλθροφορίεσ που δεν είναι αρκετά ςθμαντικζσ για να ζχουν το δικό του χϊρο ςτον διάλογο. Μπορείτε να ςκεφτείτε τον διάλογο ωσ ςυναιςκιματα που περιγράφονται με ζναν ςυντομευμζνο τρόπο. ΟΜΡΕΤ : Δθλαδι, ςπουδάηεισ φιλολογία; ΜΡΛΑΝΚΑ: Ναι, είναι το πάκοσ μου! ΟΜΡΕΤ: Γιατί; ΜΡΛΑΝΚΑ: Εξαιτίασ του ιχου των λζξεων ςε ζνα μυκιςτόρθμα ι ςε ζνα ποίθμα και εξαιτίασ τθσ αγάπθσ μου για τισ ανκρϊπινεσ ιςτορίεσ για παράδειγμα για τθ δικι ςου ιςτορία, όμπερτ είςαι ςωματοφφλακασ. ΟΜΡΕΤ: Ναι. Επί χρόνια ζχτιηα ζνα τζλειο ςϊμα και τϊρα το χρθςιμοποιϊ για να προςτατεφω πολφ ςθμαντικοφσ ανκρϊπουσ. ΜΡΛΑΝΚΑ: Είναι επικίνδυνθ δουλειά; ΟΜΡΕΤ: Ναι, μπορεί να είναι πολφ επικίνδυνθ αλλά αγάπθ μου είναι θ δουλειά μου! ΣΕΣΑΡΣΟ ΒΗΜΑ Η ΤΓΚΡΟΤΗ Ζνταςθ! Ζνασ από τουσ καλφτερουσ τρόπουσ για να δθμιουργθκεί ζνταςθ ςε ζνα μικρό ςενάριο είναι ζνασ χαρακτιρασ να κάνει το αντίκετο από αυτό που γνωρίηουμε πωσ ο χαρακτιρασ αιςκάνεται. Αυτι θ φάςθ είναι το αποκορφφωμα, ι το ςθμείο τθσ αλλαγισ προσ το καλφτερο ι το χειρότερο, για τθν κατάςταςθ του πρωταγωνιςτι. Στθ διάρκεια του δείπνου, ενϊ ο όμπερτ κοιτάηει επίμονα ςτα μάτια τθ Blanca, μια μικρι αράχνθ περπατά κατά μικοσ τθσ κουρτίνασ. Ξαφνικά ο όμπερτ τρελαίνεται. Φωνάηει, τρζχει μζςα από τθν αίκουςα, κάνει κάποιεσ νευρικζσ χειρονομίεσ. Τι γίνεται με τθ Μπλάνκα; ΜΡΛΑΝΚΑ: Σε παρακαλϊ, όμπερτ, μθ με κοιτάηεισ ζτςι. Ντρζπομαι ΟΜΡΕΤ: Εγϊ Εγϊ ω ω, Κεζ μου, είναι απαίςιο ΜΡΛΑΝΚΑ: Δεν καταλαβαίνω, τι ζγινε; 54

56 ΟΜΡΕΤ: (τρζμοντασ) Στον τοίχο ςτον τοίχο πίςω ςου. μια αράχνθ. μια φοβερι, τεράςτια τρομερι αράχνθ! ΜΡΛΑΝΚΑ: (γυρίηει και βλζπει μια πολφ μικρι αράχνθ ςτον τοίχο) Δεν καταλαβαίνω, όμπερτ, αυτό είναι μόνο ζνα μικρό, άκακο ζντομο (παίρνει τθν αράχνθ ςτο χζρι τθσ) ΟΜΡΕΤ: (ςε απόγνωςθ) Είςαι τρελι? Μπλάνκα, είςαι ςαδίςτρια Δεν ζχω λζξεισ για να πω πόςο (κλαίγοντασ) αθδιαςμζνοσ είμαι! ΠΕΜΠΣΟ ΜΕΡΟ: ΕΠΙΛΤΗ Θ λφςθ ςτθ ςφγκρουςθ. Στισ ςφντομεσ φανταςτικζσ ιςτορίεσ, είναι δφςκολο να δοκεί μια ολοκλθρωμζνθ λφςθ και ςυχνά χρειάηεται μόνο να φανεί ότι οι χαρακτιρεσ αρχίηουν να αλλάηουν με κάποιο τρόπο ι αρχίηουν να βλζπουν τα πράγματα διαφορετικά. Ζνα ςυμπζραςμα ςτο οποίο ο πρωταγωνιςτισ είναι ςε καλφτερθ κατάςταςθ από ό, τι ςτθν αρχι τθσ ιςτορίασ. Θ τραγωδία τελειϊνει με μια καταςτροφι ςτθν οποία ο πρωταγωνιςτισ είναι ςε χειρότερθ κατάςταςθ από ό, τι ςτθν αρχι τθσ αφιγθςθσ. ΜΡΛΑΝΚΑ: (ςε ιρεμθ κατάςταςθ) όμπερτ, είςαι γενναίοσ άντρασ; ΟΜΡΕΤ: (τρεμάμενοσ) όχι ναι όχι ναι, είμαι ζνασ γενναίοσ άντρασ είμαι γενναίοσ άντρασ είμαι γενναίοσ άντρασ... ΜΡΛΑΝΚΑ: OK όμπερτ! Ρολφ ωραία! Είςαι γενναίοσ άντρασ Θ Μπλάνκα παίρνει τθν αράχνθ ςτο χζρι τθσ και με ζνα φφςθμα τθ διϊχνει μακριά ςα να μθν ιταν τίποτα. Ο όμπερτ τθν κοιτά κατάπλθκτοσ και ςυνεχίηει να επαναλαμβάνει «Είμαι ζνασ γεννάιοσ άντρασ.» ΜΡΛΑΝΚΑ: Αν χρειάηεται να προςτατεφςεισ τουσ πελάτεσ ςου από αυτά τα τερατϊδθ ηϊα απλά κάλεςζ με και κα γίνω θ δικι ςου εξολοκρεφτρια αραχνϊν. ΟΜΡΕΤ: Ευχαριςτϊ Μπλάνκα. Είςαι θ ιδανικι γυναίκα για μζνα κι εγϊ είμαι ζνα γενναίο αγόρι 55

57 ΤΛΤΟ ΜΕΟΣ ΔΛΔΑΚΤΛΚΑ ΕΓΑΛΕΛΑ GLOTTODRAMA Οι δάςκαλοι του Glottodrama ζχουν ςτθ διάκεςι τουσ τα ακόλουκα εργαλεία για να προετοιμάηουν, να παρακολουκοφν και να εκτελοφν τα μακιματα Glottodrama: - Ρίνακα περιγραφισ μιασ διδακτικισ ενότθτασ - Ρίνακα περιγραφισ των κεατρικϊν δραςτθριοτιτων - Ζντυπο καταγραφισ μακιματοσ - Θμερολόγιο - Βιντεοκάμερα Αναλφοντασ και περιγράφοντασ ενότθτεσ και πλθροφορίεσ Τόςο ςτθν περίπτωςθ τθσ ειςαγωγισ τθσ πλθροφορίασ με κείμενο όςο και ςτθν προφορικι παρουςίαςθ μιασ κατάςταςθ τθν οποία δθμιουργοφν οι δάςκαλοι, οι μακθτζσ ι που είναι προϊόν επεξεργςίασ ενόσ υπάρχοντοσ κειμζνου, πρζπει να το αναλφςουμε εκ των προτζρων προκειμζνου να ανακαλφψουμε τθ δυναμικι του. Ρροκειμζνου να ςταματιςει αυτό να ςυμβαίνει με ζναν απλϊσ διαςκθτικό και υποκειμενικό τρόπο, επεξεργαςτικαμε κάποια κριτιρια, που τελικά χρθςιμοποιικθκαν για να δθμιουργθκεί ζνασ λειτουργικόσ πίνακασ. Είναι μια λίςτα που ςτοχεφει όχι ςε μια παιδαγωγικά ενιμερθ χριςθ τθσ επιλεγμζνθσ πλθροφορίασ, αλλά επίςθσ να μασ κακοδθγεί ςτθ διαδικαςία αξιοποίθςισ τθσ από τθν τάξθ. Ρροφανϊσ, θ πρϊτθ ςκζψθ αφορά ςτθ φφςθ τθσ πλθροφορίασ, θ οποία μπορεί να είναι ζνα κείμενο ι θ περιγραφι μιασ κατάςταςθσ. Από αυτι τθν άποψθ, κα πρζπει να υπογραμμιςτεί πωσ ςτο πρόγραμμα του μακιματοσ πρζπει να ςχεδιαςτεί ιςόρροπα θ χριςθ κειμζνων και περιγραφϊν καταςτάςεων, εάν επικυμοφμε να ζχουμε μια αρμονικι ανάπτυξθ όλων των ικανοτιτων. Μια δεφτερθ ςκζψθ αφορά ςτθν καταλλθλότθτα των πλθροφοριϊν και τθν αντιςτοίχιςι τουσ με το επίπεδο ΚΕΡΑ ςτο οποίο ςτοχεφουμε και ςυνεπϊσ, το πρόγραμμα ςπουδϊν. Εμβακφνοντασ ςτθ δομι και τισ γλωςςικζσ επιπτϊςεισ του κειμζνου, καλοφμαςτε να επιλζξουμε μια ι περιςςότερεσ ικανότθτεσ-ςτόχουσ και να ελζγξουμε εάν το κείμενο επιτρζπει ςτ αλικεια τθν ανάπτυξι τουσ. Θ περιγραφι των δραςτθριοτιτων μασ οδθγεί ςτθν καρδιά τθσ μεκόδου. Θ ερϊτθςθ ςτθν οποία πρζπει να απαντιςουμε είναι: πϊσ μποροφμε να ερμθνεφςουμε κεατρικά αυτι τθν πλθροφορία και να τθν μετατρζψουμε ςε ςε ζνα ι περιςςότερα επικοινωνιακά γεγονότα; Στθν περίπτωςθ τθσ πλθροφορίασ με κείμενο, για παράδειγμα, δεν επιδιϊκουμε να παραςυρκοφμε από το κείμενο μόνο και μόνο εξαιτίασ τθσ υποβλθτικισ και κυριολεκτικισ δφναμισ του. Ρρζπει να αποδειχκεί πωσ είναι επαρκζσ για δραματοποίθςθ και όχι μόνο για τθν καλλιζργεια του αναγνϊςτθ. Σε αυτό το ςθμείο, είμαςτε ζτοιμοι, αφοφ ζχουμε ςχεδιάςει τισ δραςτθριότθτεσ, να ελζγξουμε ποιεσ είναι πραγματικά οι γλωςςικζσ λειτουργίεσ του, οι οποίεσ, ξεκινϊντασ από τθ δυναμικι του κειμζνου, είναι δυνατό να μετατραποφν ςε κεατρικι ερμθνεία. Αυτό είναι προφανϊσ αλθκινό για τισ γραμματικζσ δομζσ και τα λεξιλογικά ςτοιχεία επίςθσ. Μια άλλθ ςκζψθ, που δεν ςχετίηεται μόνο με τθν αρχικι πλθροφορία, ςχετίηεται με τον τφπο των δραματικϊν δραςτθριοτιτων που εμπλζκουμε. Είναι πάντα προτιμότερο, αρχισ γενομζνθσ από τθν ίδια πλθροφορία, να ζχουμε περιςςότερεσ από μία, δεδομζνου ότι αυτό δεν βοθκά μόνο τθ δραματικι και 56

58 επικοινωνιακι χειραγϊγθςθ, αλλά και τθ γλωςςικι χειραγϊγθςθ, όπωσ υπογραμμίηεται ςτο επόμενο βιμα. Σε γενικζσ γραμμζσ, όλοι οι ενδογλωςςικοί ςθμειωτικοί μεταςχθματιςμοί (από λεκτικοφσ ςε παρα-λεκτικοφσ και αντίςτροφα, όπωσ ςτο παράδειγμα), ι οι διαςθμειωτικοί (από χειρονομία ςτθ λζξθ και αντίςτροφα), είναι πολφ ενκαρρυντικοί από γνωςτικι άποψθ, και ςυχνά είναι επίςθσ ευχάριςτοι για τουσ μακθτζσ. Ζτςι, αν μια πλθροφορία περνά τθ δοκιμι κριτθρίων ελζγχου και προςαρμόηεται εφκολα ςτισ απαιτιςεισ επιλογισ τθσ, τότε είναι μια αποτελεςματικι πλθροφορία. Συνικωσ, όμωσ, τθν τελευταία λζξθ λζει θ εφαρμογι ςτθν τάξθ. Μόνο εκεί, κα ζχουμε ςχόλια που αποδεικνφουν τθν αποτελεςματικότθτα τθσ διαδικαςίασ επιλογισ και τθσ αποτελεςματικότθτασ του εκπαιδευτικοφ υλικοφ που παράχκθκε. Ενϊ θ εφαρμογι του κεατρικϊν πόρων ςτθ διδαςκαλία ξζνων γλωςςϊν ςθμαίνει ότι αφινουμε τισ δφο ςφαίρεσ των επαγγελματικισ γνϊςθσ να ςυναντθκοφν, αυτι θ ςυνάντθςθ πρζπει να ςυνκζςει τθ ςχζςθ μεταξφ του κακθγθτι ξζνθσ γλϊςςασ και του δαςκάλου-θκοποιοφ. Αυτι θ ςυνεργαςία και θ ςυν-κακοδιγθςθ τθσ τάξθσ πρζπει να λάβει τθ μορφι μιασ ανταλλαγισ αρμοδιοτιτων μεταξφ εξειδικευμζνων εκπαιδευτικϊν. Είναι μια ευκαιρία για επαγγελματικι ανάπτυξθ, τόςο για το δάςκαλο-θκοποιό, ο οποίοσ ζχει να αντιμετωπίςει τα ηθτιματα τθσ διδαςκαλίασ γλωςςϊν, όςο και για τον κακθγθτι γλϊςςασ, ο οποίοσ ζχει να αντιμετωπίςει τθ δυναμικι και τισ τεχνικζσ που χαρακτθρίηουν ζνα κεατρικό εργαςτιριο. Θ προοπτικι είναι θ δθμιουργία ενόσ είδουσ τρίτθσ γνϊςθσ, μια διαρκϊσ εξελικτικι ςφνκεςθ από τισ δφο επαγγελματικζσ εμπειρίεσ, θ οποία είναι μια επιπλζον προςτικζμενθ αξία τθσ μεκόδου από παιδαγωγικι άποψθ. Ραρ όλα αυτά, ασ μθν ξεχνάμε: ςτθ μζκοδο Glottodrama μια προφανισ και ηωθρι δθμιουργικότθτα είναι πάντα μια κρίςιμθ και βαςικι ικανότθτα και των δυο δαςκάλων. Πίνακασ περιγραφισ μιασ διδακτικισ ενότθτασ Αυτό το εργαλείο, που μπορεί να κεωρθκεί ωσ ζντυπο ςχεδιαςμοφ του μακιματοσ, επιτρζπει ςτουσ κακθγθτζσ να ςχεδιάηουν και να παρακολουκοφν τθν ακολουκία των δραςτθριοτιτων που πρόκειται να εκτελεςτοφν ςτθν τάξθ και να δθμιουργιςουν τθν κατάλλθλθ διαδικαςία για τθν επίτευξθ των ςτόχων τθσ επικοινωνίασ και τθσ αλλθλεπίδραςθσ ςτθν οποία αναφζρεται θ διδακτικι ενότθτα. Κα πρζπει να ςυμπλθρωκεί ςε ζνα «αφθγθματικό» ςτυλ, δθλαδι να περιγραφεί θ Διδακτικι Ενότθτα κατά τρόπο που να κακιςτά ςαφείσ ςε πικανοφσ αναγνϊςτθσ τθ Διδακτικι Ενότθτα, τθν ανάπτυξθ και τουσ επιδιωκόμενουσ ςτόχουσ. Πίνακασ περιγραφισ των κεατρικϊν δραςτθριοτιτων Αυτό το εργαλείο επιτρζπει ςτον κακθγθτι να παρακολουκεί τθν επιλεγμζνθ πλθροφορία με τθ μορφι κειμζνου, περιγράφοντασ το γλωςςικό, επικοινωνιακό και κεατρικό περιεχόμενο. Η καταγραφι του μακιματοσ Ερζκιςμα, δράςθ, προβλθματιςμόσ. Αυτι είναι θ κεμελιϊδθσ τριάδα ςτθν οποία βαςίηεται κάκε μάκθμα Glottodrama. Είναι ζνα διαδοχικό και κυκλικό μοτίβο, όπωσ ςτθν περίπτωςθ τθσ Διδακτικισ Ενότθτασ, ςκοπόσ τθσ οποίασ είναι να εξαςφαλιςτεί ότι κάκε μάκθμα είναι ζνασ πλιρθσ κφκλοσ τθσ παιδαγωγικισ διαδικαςίασ που προβλζπεται από τθ μζκοδο. Θ δράςθ είναι πάντα ςτο επίκεντρο τθσ προςοχισ, και μειϊνει τισ ςυμπεριφορζσ που χαρακτθρίηουν άλλεσ μεκόδουσ. Αν το ςϊμα και το μυαλό δεν κινοφνται μαηί, τότε μασ 57

59 λείπει θ κεμελιϊδθσ πτυχι που ςυνοδεφει κάκε πραγματικι διαδραςτικι επικοινωνία (τουλάχιςτον αυτζσ που δεν είναι χαρακτθρίηονται από τεχνολογικι μεςολάβθςθ). Αυτό το πρότυπο, προφανϊσ αντανακλά επίςθσ ςτθν ειδικι καταγραφι ενόσ μακιματοσ Glottodrama, θ οποία δεν περιορίηεται ςτο απλό «γλωςςικό περιεχόμενο". Ωσ ςυνικωσ, θ καταγραφι πρζπει να ολοκλθρωκεί ςφντομα, μετά από κάκε μάκθμα, χρθςιμοποιϊντασ ςφντομεσ αλλά λεπτομερείσ δθλϊςεισ. Σο Ημερολόγιο Σε ςφγκριςθ με άλλεσ μεκοδολογικζσ προςεγγίςεισ, θ προςεκτικι διαχείριςθ μιασ μακθςιακισ ομάδασ Glottodrama - λόγω του ιδιαίτερου χαρακτθριςτικοφ τθσ εργαςίασ ςε εξζλιξθ και το βιωματικό ταξίδι - απαιτεί ζνα επιπλζον εργαλείο, εκτόσ από τθν καταγραφι του μακιματοσ, όπου ςθμειϊνονται οι κακθμερινζσ δραςτθριότθτεσ. Το κφριο ζγγραφο που ςυνοδεφει κάκε μάκθμα Glottodrama μακιματοσ είναι το Θμερολόγιο, ζνα βιβλίο καταγραφισ όςων ςυμβαίνουν "ζξω από τθν τάξθ": από τθν επιλογι των φοιτθτϊν ςτθν επεξεργαςία των υλικϊν, από τα αποτελζςματα των γλωςςικϊν εξετάςεων ςτουσ ελζγχουσ προόδου μεταξφ των εργαςιϊν που εκτελζςτθκαν και του προγράμματοσ ςπουδϊν. Το θμερολόγιο είναι το βαςικό εργαλείο για τθν παρακολοφκθςθ κάκε εμπειρίασ και για τθν διατιρθςθ ενόσ χρονικοφ του παιδαγωγικοφ αυτοφ ταξιδιοφ, το οποίο είναι διαφορετικό κάκε φορά, γιατί οι μακθτζσ, οι εκπαιδευτικοί και τα υλικά είναι πάντα διαφορετικά. Θ εναρμόνιςθ αυτισ τθσ διαφορετικότθτασ με τθν ταυτότθτα των γενικϊν ςτόχων και τθσ μεκοδολογίασ είναι θ πρόκλθςθ που καλοφνται να αντιμετωπίςουν οι κακθγθτζσ. Δείτε τισ επόμενεσ ςελίδεσ για πρότυπα και δείγματα 58

60 ΠΙΝΑΚΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΔΑΚΣΙΚΗ ΕΝΟΣΗΣΑ Γλϊςςα ςτόχοσ Τίτλοσ τθσ ενότθτασ Τυπολογία τθσ Διδακτικισ Ενότθτασ Γενικόσ Στόχοσ τθσ Διδακτικισ Ενότθτασ Απαιτοφμενοσ αρικμόσ μακθμάτων Αναφζρεται εάν είναι μια ΚΥΛΑ ι ΔΟΥΦΟΛΚΘ Ενότθτα Αναφζρετε τουσ ςτόχουσ τθσ ενότθτασ ςε ςχζςθ με: Γλωςςικζσ δομζσ και λεξιλόγιο Γλωςςικζσ δομζσ και ικανότθτεσ επικοινωνίασ Λκανότθτεσ Υποκριτικισ Δραςτθριότθτεσ ΠΡΟΘΕΡΜΑΝΗ Διάρκεια ςε λεπτά: Ρεριγράψτε με λεπτομζρεια κάκε δραςτθριότθτα προκζρμανςθσ και τθ διαδικαςία που πρόκειται να ακολουκιςετε ςτθν τάξθ Φάςθ ΕΙΑΓΩΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ (επιςυνάψτε ζνα πίνακα περιγραφισ των κεατρικϊν δραςτθριοτιτων) Διάρκεια ςε λεπτά: Ρεριγράψτε το υλικό τθσ πλθροφορίασ και πϊσ παρουςιάηεται ςτουσ μακθτζσ Από τθν ΕΙΑΓΩΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ςτθν ΠΡΩΣΗ ΠΑΡΑΣΑΗ Διάρκεια ςε λεπτά: Ρεριγράψτε τισ μεταβατικζσ δραςτθριότθτεσ που χρθςιμοποιικθκαν για να περάςετε ςτθν επόμενθ φάςθ τθσ ενότθτασ Φάςθ ΠΡΩΣΗ ΠΑΡΑΣΑΗ Διάρκεια ςε λεπτά: Ρεριγράψτε πϊσ οργανϊνεται και εκτελείται θ πρϊτθ απόδοςθ τθσ πλθροφορίασ από τουσ μακθτζσ Φάςθ ΓΩΝΙΑ ΓΛΩΑ Διάρκεια ςε λεπτά: Ρεριγράψτε με λεπτομζρεια το γλωςςικό περιεχόμενο τθσ ενότθτασ, ςυμπεριλαμβανομζνων των ςθμειϊςεων για τισ γλωςςικζσ λειτουργίεσ, τα φαινόμενα και το λεξιλόγιο. Συμπεριλάβετε, εάν υπάρχει, μια λεπτομερι περιγραφι κάποιασ δραςτθριότθτασ δθμιουργικισ γραφισ που εκτελζςτθκε από τουσ μακθτζσ ςτθν τάξθ. Ρϊσ θ Γωνιά Γλϊςςασ και οι άλλεσ φάςεισ (Εργαςία για το ςπίτι ι Ρρόβα) πάραξαν τθ Δορυφορικι Διδακτικι Ενότθτα. Διάρκεια ςε λεπτά: βλ. κατθγορία Εργαςία για το ςπίτι Να ςυμπλθρωκεί μόνο για τθν Κφρια Δ.Ε. Ρεριγράψτε τον τρόπο με τον οποίο θ Ενότθτα παράγει μια δορυφορικι ενότθτα. Μθν περιγράψετε τθ δομι αυτισ τθσ νζασ ενότθτασ εδϊ. Επιςυνάψτε τα ακόλουκα αρχεία: Ζναν πίνακα περιγραφισ τθσ νζασ παραγϊμενθσ Δ.Ε. βάςει τθσ διαδικαςίασ ειςαγωγι πλθροφορίασ/πρϊτθ παράςταςθ γωνιά γλϊςςασ πρόβα επιςτροφι ςτθν παράςταςθ Ζναν πίνακα περιγραφισ των κεατρικϊν δραςτθριοτιτων που παράχκθκαν από τθν Ενότθτα και αναπτφχκθκαν ςτθ δορυφορικι Δ.Ε. Φάςθ ΠΡΟΒΑ Διάρκεια ςε λεπτά: Ρεριγράψτε τισ κεατρικζσ δραςτθριότθτεσ που χρθςιμοποιικθκαν, ςυμπεριλαμβανομζνων ςχολίων των μακθτϊν για τθν πρϊτθ παράςταςθ 59

61 Φάςθ ΕΠΙΣΡΟΦΗ ΣΗΝ ΠΑΡΑΣΑΗ Διάρκεια ςε λεπτά: Ρεριγράψτε πϊσ οργανϊνεται και εκτελείται θ παράςταςθ των μακθτϊν ΕΡΓΑΙΑ ΓΙΑ ΣΟ ΠΙΣΙ Ρροβλεπόμενθ διάρκεια ςε λεπτά: Ρεριγράψτε τισ εργαςίεσ που δόκθκαν ςτου μακθτζσ για να μελετιςουν μόνοι τουσ ι για να εξαςκθκοφν Σθμειϊςεισ δαςκάλου Ρεριγράψτε τρόπουσ με τουσ οποίουσ θ ενότθτα μπορεί να εκτελεςτεί ςτθν πράξθ, ςυμπεριλαμβανομζνων ςχολίων από τουσ μακθτζσ Συνθμμζνα αρχεία Επιςυνάψτε τα ακόλουκα αρχεία: 1) Ρίνακα περιγραφισ τθσ κεατρικισ δραςτθριότθτασ τθσ Κφριασ Δ.Ε. (ςυμπεριλαμβανομζνου ενόσ αντιγράφου του κειμζνου ειςαγωγισ τθσ πλθροφορίασ) 2) Ρίνακα περιγραφισ τθσ Δορυφορικισ Δ.Ε. 3) Ρίνακα περιγραφισ των κεατρικϊν δραςτθριοτιτων τθσ Δορυφορικισ Δ.Ε. (ςυμπεριλαμβανομζνου ενόσ αντιγράφου κεατρικοφ υλικοφ που παράχκθκε από τουσ μακθτζσ) ΠΙΝΑΚΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΘΕΑΣΡΙΚΩΝ ΔΡΑΣΗΡΙΟΣΗΣΩΝ ΓΕΝΙΚΕ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕ Γλϊςςα ςτόχοσ Αυτι θ δραςτθριότθτα αναφζρεται ςτθν ακόλουκθ τυπολογία Διδακτικισ Ενότθτασ Ρθγι (Συγγραφείσ) Σε περίπτωςθ που το κείμενο προζρχεται από άλλουσ ςυγγραφείσ, προςαρμοςμζνο ι μθ, αναφζρετε τον τίτλο, τα ονόματα των ςυγγραφζων, το ζτοσ ζκδοςησ Δραςτθριότθτεσ Δθμιουργικισ Γραφισ Χϊροσ Ραραγωγισ Τίτλοσ Δραςτθριότθτασ Ρεριγραφι Δραςτθριότθτασ Κφρια Δ.Ε. Δορυφορικι Δ.Ε. Δθλϊςτε ποιοσ παριγαγε τθν πλθροφορία Οι δάςκαλοι Οι μακθτζσ, υπό κακοδιγθςθ Οι μακθτζσ μόνοι τουσ Ρροςαρμογι από άλλουσ ςυγγραφείσ, με τθν επιμζλεια των δαςκάλων Άλλοι ςυγγραφείσ Σε περίπτωςθ που το κείμενο δθμιουργείται από τουσ μακθτζσ μζςα από τθ δθμιουργικι γραφι (με ι χωρίσ τθν κακοδιγθςθ των δαςκάλων), κάνετε μια λεπτομερι περιγραφι τθσ δραςτθριότθτασ και των διαδικαςιϊν. Επιλζξτε ζνα από τα παρακάτω Ζξω από τθν τάξθ, από τουσ κακθγθτζσ Από κοινοφ, μζςα ςτθν τάξθ Μζςα ςτθν τάξθ, από τουσ μακθτζσ Από τουσ μακθτζσ, ωσ εργαςία για το ςπίτι Ρεριγράψτε, χρθςιμοποιϊντασ ζνα αφθγθματικό ςτυλ, τθ δραςτθριότθτα, περιλαμβάνοντασ μια μικρι ζκκεςθ ςχετικά με τον τρόπο που ειςάγεται ςτθν τάξθ και τα ςχόλια των μακθτϊν. 60

62 Γλωςςολογικό Επίκεντρο Επίπεδο ΚΕΡΑ ςτόχοσ Κφριεσ Γλωςςικζσ Λκανότθτεσ ςτόχοσ Γλωςςικζσ λειτουργίεσ Χρθςιμοποιϊντασ το Κοινό Ευρωπαϊκό Ρλαίςιο Αναφοράσ για τισ Γλϊςςεσ, επιλζξτε το(α) κατάλλθλο(α) επίπεδο(α) A1 A2 B1 B2 Γ1 Γ2 Επιλζξτε τισ πιο ςχετικζσ ικανότθεσ ΚΛ ΚΚ ΡΛ ΓΛ Δ META Κατανόθςθ Λόγου, Κατανόθςθ Κειμζνου, παραγωγι Ρροφορικοφ Λόγου, παραγωγι Γραπτοφ Λόγου, Διαδραςτικζσ ςυνδυαςτικζσ ικανότθτεσ, Μεταγλωςςικά ςτοιχεία Ρεριγράψτε τισ κφριεσ γλωςςικζσ λειτουργίεσ-ςτόχουσ Κφρια γραμματικά φαινόμενα και λεξιλόγιο Ρεριγράψτε τα κφρια γραμματικά φαινόμενα-ςτόχουσ Δραματικό Είδοσ Τυπολογία Δραματουργίασ Λκανότθτεσ υποκριτικισ Επιλζξτε τουσ πιο ςχετικοφσ τφπουσ Δ M ΑΥΤ Δ=Δραματοποίθςθ, P= Δθμιουργία, Ανάλθψθ, Ερμθνεία όλου, M=Mονόλογοσ, ΑΥΤ=Αυτοςχεδιαςμόσ Αναφζρετε τισ ικανότθτεσ υποκριτικισ που απαιτοφνται από τθν Ενότθτα Άλλεσ Ρλθροφορίεσ Ρολιτιςμικά και κοινωνικο-γλωςςικά ςτοιχεία Ρεριγράψτε κάκε πολιτιςμικό και κοινωνικο-γλωςςικό ςτοιχείο που αναδεικνφεται από αυτι τθ δραςτθριότθταs Ραραγϊμενθ Εργαςία για το ςπίτι Εάν υπάρχει Σθμειϊςεισ Δαςκάλου Ρεριγράψτε τρόπουσ με τουσ οποίουσ θ ενότθτα μπορεί να εκτελεςτεί ςτθν πράξθ, ςυμπεριλαμβανομζνων πικανϊν ςχολίων των μακθτϊν. Συνθμμζνα αρχεία (κείμενο και/ι βίντεο): Επιςυνάψτε αντίγραφο του κειμζνου και (εάν υπάρχει) αντίγραφο του βίντεο με τθν παράςταςθ των μακθτϊν (Για δείγμα Διδακτικϊν Ενοτιτων, δείτε το Ρζμπτο Μζροσ) 61

63 ΚΑΣΑΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΣΟ GLOTTODRAMA - ΠΡΟΣΤΠΟ Ημερομθνία Μάκθμα Νο. ΚΑΘΗΓΗΣΕ Αρ. Παριςτάμενων Μακθτϊν ΕΡΕΘΙΜΑ Αςκήςεισ Προθζρμανςησ Πληροφορία για τη γλώςςα και την κατάςταςη ΘΕΑΣΡΙΚΗ ΔΡΑΗ Θεατρική Ερμηνεία Πρώτη Παράςταςη, Πρόβεσ, Επιςτροφή ςτην Παράςταςη ΠΡΟΒΛΗΜΑΣΙΜΟ Γωνιά Γραμματικήσ, Δημιουργική Γραφή, Πρόβα ΒΙΝΣΕΟ Περιγραφή των βίντεο και του επιλεγμζνου δείγματοσ βίντεο (ςε μορφή MPEG) ΗΜΕΙΩΕΙ ΚΑΘΗΓΗΣΗ Πλθροφορίεσ που δεν ςυμπεριλιφκθκαν ςτισ άλλεσ κατθγορίεσ υμπλθρϊκθκε από: Επικεφαλισ Ομάδασ ΚΑΣΑΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΣΟ GLOTTODRAMA - ΔΕΙΓΜΑ Ημερομθνία Μάκθμα Νο. ΚΑΘΗΓΗΣΕ: Αρικμόσ παριςτάμενων μακθτϊν: ΕΡΕΘΙΜΑ Αςκήςεισ Προθζρμανςησ Πληροφορία για τη γλώςςα και την κατάςταςη ΘΕΑΣΡΙΚΗ ΔΡΑΗ Θεατρική Ερμηνεία Πρώτη Παράςταςη, Πρόβεσ, Επιςτροφή ςτην Παράςταςη ΠΡΟΒΛΗΜΑΣΙΜΟ Σωματικι και φωνθτικι προκζρμανςθ με τθν κακοδιγθςθ ενόσ από τουσ μακθτζσ. Αςκιςεισ «Κοίταξε πάνω» - «Κοίταξε κάτω», με μια παραλλαγι: μετά από ζνα οριςμζνο αρικμό επαναλιψεων που κανείσ δεν ζχει εγκαταλείψει, ο κακζνασ ςκζφτεται τθν πρϊτθ λζξθ που του ζρχεται ςτο μυαλό και τθν λζει με τον δικό του τρόπο, με υπερβολικοφσ ιχουσ και κινιςεισ, ξεκινϊντασ από τον πρϊτο μακθτι που υποδεικνφει ο δάςκαλοσ και πθγαίνοντασ κατά τθ φορά του ρολογιοφ, δθμιουργϊντασ ζνα είδοσ κφματοσ που διαβάηει ζνα παράξενο ποίθμα. Μετά τθν τελευταία λζξθ λζνε όλοι μαηί «Ααα» Συνζντευξθ με τον χαρακτιρα (από τα προθγοφμενα μακιματα) Ερμθνεφτθκαν οι εναπομείναςεσ ςυνεντεφξεισ με τον χαρακτιρα 62

64 Γωνιά Γραμματικήσ, Δημιουργική Γραφή, Πρόβα ΒΙΝΣΕΟ Περιγραφή των βίντεο και του επιλεγμζνου δείγματοσ βίντεο (ςε μορφή MPEG) ΗΜΕΙΩΕΙ ΚΑΘΗΓΗΣΗ Πλθροφορίεσ που δεν ςυμπεριλιφκθκαν ςτισ άλλεσ κατθγορίεσ υμπλθρϊκθκε από Θ Γωνιά Γραμματικισ και θ Ρρόβα διεξάγονται ταυτόχρονα, ενεργϊντασ ζξω από τισ ςυνεντεφξεισ. Δυςτυχϊσ, δεν ζχει απομείνει χρόνοσ για τθ φάςθ Δθμιουργικι Γραφι, επειδι κάκε ςυνζντευξθ πιρε πάνω κάτω λεπτά. Εργαςία για το επόμενο μάκθμα: να ςκεφτϊ ζνα, το πολφ δφο, επίκετα για να περιγράψουμε τουσ χαρακτιρεσ, να αρχίςουμε να ςκεφτόμαςτε το μονόλογο / διάλογο των χαρακτιρων. Συνζντευξθ με τον χαρακτιρα: Ο Δάςκαλοσ τθσ Γλϊςςασ πρότεινε κάποιεσ ιςτοςελίδεσ που ζχουν ςυνεδριάςεισ και προφορικζσ παραδόςεισ μακθμάτων για να χρθςιμοποιθκοφν ωσ υλικό αναφοράσ ακουςτικζσ δραςτθριότθτεσ. Επικεφαλισ Ομάδασ ΚΑΤΑΧΩΘΣΘ 1 Ενζργεια ι εκδιλωςθ: Θμερομθνία & Τόποσ: Συμμετζχοντεσ: ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ GLOTTODRAMA - ΠΡΟΣΤΠΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Σχόλια: Καταχϊρθςθ 1 Δραςτθριότθτα ι Εκδιλωςθ: Επιλογι των υποψθφίων Θμερομθνία & Τόποσ: 10/11/2014 Συμμετζχοντεσ: ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ GLOTTODRAMA - ΔΕΙΓΜΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ακρόαςθ των υποψθφίων. Πλοι οι υποψιφιοι παρουςίαςαν ςτο Συμβοφλιο Εξετάςεων ζναν 5λεπτο μονόλογο ςτα Αγγλικά από διάςθμα κεατρικά ζργα και ςυμμετείχαν ςε μια προφορικι ςυνζντευξθ ςτα Αγγλικά για τισ κεατρικζσ και μακθςιακζσ εμπειρίεσ. 30 μακθτζσ ζκαναν αίτθςθ. Τθν θμζρα τθσ ειςαγωγικισ εξζταςθσ, προςιλκαν 25 υποψιφιοι μακθτζσ. Μετά τθν αξιολόγθςθ τισ γραπτζσ επιδόςεισ και τισ ςυνεντεφξεισ των υποψθφίων, 22 υποψιφιοι ζγιναν δεκτοί ςτο μάκθμα: 1. Υποψιφιοσ 1 2. Υποψιφιοσ 2 3. Σχόλια: Οι υποψιφιοι που δεν ειςιχκθςαν ςτο μάκθμα επίδειξαν πολφ περιοριςμζνθ χριςθ τθσ Αγγλικισ γλϊςςασ προκειμζνου να μπορζςουν να το παρακολουκιςουν. 63

65 Σο Glottodrama και θ χριςθ τθσ βιντεοκάμερασ για εκπαιδευτικοφσ λόγουσ Στο Glottodrama, θ χριςθ τθσ βιντεοκάμερασ για τθν βιντεοςκόπθςθ των παραςτάςεων είναι αναπόςπαςτο μζροσ τθσ μεκόδου. Στθ διάρκεια των μακθμάτων, ηθτάμε από τουσ μακθτζσ να εκφραςτοφν ςε μια άλλθ γλϊςςα και θ βιντεοςκόπθςθ αυτϊν των εκτελζςεων επιφζρει μια ςειρά από οφζλθ: - Θ γνϊςθ ότι μια παράςταςθ ι δραςτθριότθτα πρόκειται να βιντεοςκοπθκεί μπορεί δυνθτικά να τονϊςει και να παρακινιςει τον μακθτι να δϊςει τον καλφτερο εαυτό του - Οι μακθτζσ ζχουν τθ δυνατότθτα να παρακολουκοφν τθν πρόοδό τουσ (π.χ. βελτίωςθ του προφορικοφ λόγου) - Μπορεί να κάνουν επανάλθψθ των βίντεο από καιρό ςε καιρό και με αυτόν τον τρόπο αςυνείδθτα να κάνει επανάλθψθ του λεξιλογίου που είχε καταγραφεί - Οι νεότεροι μακθτζσ αιςκάνονται μεγαλφτερθ ςιγουριά με τθ βιντεοςκόπθςθ (κινθματογραφοφν με το κινθτό τθλζφωνο και μοιράηονται τα βίντεό τουσ μζςω του διαδικτφου) και δεν είναι ςυνικωσ ντροπαλοί μπροςτά ςτθν κάμερα. - Οι δάςκαλοι μποροφν να παραπζμπουν ςτο βίντεο μεταγενζςτερεσ μζςα ςτον κφκλο του μακιματοσ για τθν επανάλθψθ τθσ γλϊςςασ ι για να δείξουν μία δραςτθριότθτα. - Οι δάςκαλοι μποροφν να παραπζμπουν ςτθν θχογράφθςθ μιασ προφορικισ δραςτθριότθτασ για τθ διόρκωςθ λακϊν. - Οι μακθτζσ και οι δάςκαλοι κα πρζπει να καταγράφουν τισ δραςτθριότθτζσ τουσ μζςα ςτθν τάξθ Επιπλζον: - Θ χριςθ τθσ βιντεοκάμερασ ενεργοποιεί τουσ μακθτζσ επειδι: - προκαλεί τθ ςκζψθ - είναι απαιτθτικι - είναι δυναμικι - προςομοιάηει τθν πραγματικι ηωι - είναι δθμιουργικι! - Απαιτεί τθ ςυμμετοχι ολόκλθρου του ςϊματοσ - κακιςτά τουσ μακθτζσ υπεφκυνουσ Δυνθτικά, ζνασ από τουσ μεγαλφτερουσ ωφελοφμενουσ τθσ χριςθσ βιντεοκάμερασ ςτθν τάξθ, κα είςτε εςείσ, ο δάςκαλοσ. Κανείσ δεν κζλει να ακοφςει τισ θχογραφιςεισ τθσ φωνισ του ι να παρακολουκιςει αδζξιεσ κινιςεισ ι χειρονομίεσ που μπορεί να κάνει μζςα από τθν τάξθ. Αλλά μόλισ ςυνθκίςετε να τθ χρθςιμοποιείτε, θ δυνατότθτα εκμάκθςθσ παρακολουκϊντασ βίντεο με τον εαυτό ςασ ςτθν εργαςία είναι τεράςτια. Μπορείτε να αντιλθφκείτε καταςτάςεισ για τισ οποίεσ κα προβλθματιςτείτε ι που κα χρειαςτεί να βελτιϊςετε για παράδειγμα, κακι γλϊςςα του ςϊματοσ ι ςτιγμζσ ςτισ οποίεσ κα μποροφςατε να είχατε αλλθλεπιδράςει καλφτερα με ζναν μακθτι. Εναλλακτικά, μπορείτε να παρατθριςετε κάτι κετικό που ποτζ πριν δεν είχατε ςκεφτεί ότι κάνετε. 64

66 Σε αυτζσ τισ ςελίδεσ κα πάρετε μερικζσ απλζσ ςυμβουλζσ για τθ ςωςτι χριςθ τθσ βιντεοκάμερασ ςτθν αίκουςα διδαςκαλίασ. Είναι αναγκαίο ςτθν πραγματικότθτα να γνωρίηει τουλάχιςτον το αλφάβθτο τθσ βιντεοκάμερασ και να αποφφγει κάποιεσ τυπικζσ λάκθ των αρχαρίων χρθςτϊν, προκειμζνου να δθμιουργιςουν ζνα καλό γφριςμα που μπορεί να χρθςιμοποιθκεί επωφελϊσ ςτθν τάξθ. Ροια κάμερα μπορϊ να χρθςιμοποιιςω; Δεν αναηθτάτε τθν τελευταία και μεγαλφτερθ βιντεοκάμερα, ι να δαπανιςετε πολλά χριματα, απλά κζλετε κάτι που πρόκειται να είναι εφκολο ςτθ χριςθ και το οποίο μπορείτε να χρθςιμοποιιςετε για να καταγράψει τα γεγονότα τθσ ηωισ ςασ, όπωσ γάμουσ ι διακοπζσ, και επίςθσ, τθν εργαςία ςασ, όταν κάνετε ζνα μάκθμα Glottodrama. Το μόνο που χρειάηεςτε είναι μια καλι απλι βιντεοκάμερα. Θ τεχνολογία είναι τόςο εξελιγμζνθ ςιμερα που μπορείτε να ζχετε μια μικρι κάμερα που μπορεί να πραγματοποιθκεί με το ζνα χζρι. Βιντεοκάμερεσ εξοπλιςμζνεσ με ςτακερό φακό, αυτόματθ εςτίαςθ και ηουμ. Θ λειτουργία τθσ βιντεοκάμερασ είναι πολφ απλι, αλλά ςασ προτείνουμε να διαβάςετε το εγχειρίδιο τουλάχιςτον δφο φορζσ. Μάκετε πϊσ να αποκτιςετε πρόςβαςθ ςτα μενοφ τθσ, ποια μενοφ περιζχουν ποια ρφκμιςθ, και οφτω κακεξισ. Θ καλι γνϊςθ των χαρακτθριςτικϊν και λειτουργιϊν τθσ βιντεοκάμερασ είναι ζνα απαραίτθτο ςτοιχείο για τθν παραγωγι καλφτερων βίντεο. Θ πιο προφανισ ανάγκθ αυτισ τθσ γνϊςθσ είναι να ςασ επιτρζψει να ζχετε πάντα το μάτι ςασ ςτο ςκόπευτρο ι ςτθν οκόνθ LCD, κι όχι να ςασ απορροφοφν τθν προςοψι τα χειριςτιρια, το ηουμ ι να κάνετε άλλεσ διορκϊςεισ. Ρεριςςότερο από το να γνωρίηετε απλά γνωρίηοντασ ποφ είναι κάκε πλικτρο ελζγχου, κα πρζπει να μάκετε όλεσ τισ ρυκμίςεισ τθσ εικόνασ, όπωσ θ ιςορροπία του χρϊματοσ, θ ζκκεςθ, το ςωςτό πλάνο, κλπ Γνωρίηοντασ τον ςωςτό τρόπο για να κρατιςετε μια φωτογραφικι μθχανι είναι περίπου όςο ςθμαντικό μζροσ των γυριςμάτων είναι και θ γνϊςθ του πϊσ να βιντεοςκοπιςετε! Οι καλφτερεσ λιψεισ είναι οι ςτακερζσ λιψεισ και αυτό το μάκθμα κα δϊςει μερικζσ γριγορεσ ςυμβουλζσ για το πϊσ να κρατιςει τθν κάμερά ςασ ςτακερι και να κινείςτε όταν τραβάτε. ΒΛΝΤΕΟΚΑΜΕΑ Το αλφάβθτο τθσ «κινθματογραφικισ γραμματικισ» Στθν τθλεόραςθ και ςτισ ταινίεσ υπάρχουν οριςμζνεσ κοινζσ χριςεισ, οι οποίεσ ςυχνά αναφζρονται ωσ θ «γραμματικι» αυτϊν των οπτικοακουςτικϊν μζςων. Εδϊ παρουςιάηεται μόνο μια μικρι λίςτα με αυτοφσ τουσ όρουσ, ιδίωσ εκείνουσ που χρθςιμοποιοφνται για τον δικό μασ ςτόχο: τθ βιντεοςκόπθςθ των παραςτάςεων κατά τθ διάρκεια των μακθμάτων Glottodrama. 65

67 Εςτίαςθ: θ ευκρίνεια τθσ εικόνασ. Κάποιεσ αποςτάςεισ από τθν κάμερα κα είναι αποδεκτά ευκρινείσ. Ρροςζγγιςθ του επίκεντρου (focus in), απομάκρυνςθ από το επίκεντρο (focus out): μια λειτουργία ακριβείασ όπου θ εικόνα ζρχεται ςταδιακά ςτο προςκινιο ι απομακρφνεται από το αντικείμενο τθσ εςτίαςθσ. Εικόνεσ εκτόσ εςτίαςθσ και «δονοφμενο» αποτζλεςμα Λιψθ: είναι μια ςυνεχισ λωρίδα μιασ ταινίασ κινοφμενθσ εικόνασ, που αποτελείται από μια ςειρά πλαιςίων και που διαρκεί για μια ςυνεχι χρονικι περίοδο. Οι λιψεισ, ςε γενικζσ γραμμζσ, γίνονται με μία βιντεοκάμερα και μπορεί να είναι οποιαςδιποτε διάρκειασ. Λιψθ Ανάλογα με τθν απόςταςθ τθσ βιντεοκάμερασ από τα αντικείμενα, ζχουμε διάφορα είδθ λιψεων: 1. Μακρινι Λιψθ: προβάλλει ολόκλθρο το αντικείμενο ι τθν ανκρϊπινθ φιγοφρα και ςυνικωσ ςτόχο ζχει να το προςδιορίςει χωρικά ςε ςχζςθ με το περιβάλλον του. 66

68 2. Μζςθ Λιψθ: είναι μια λιψθ με βιντεοκάμερα από μια μζςθ απόςταςθ. Ο διαχωριςμόσ τθσ «μακρινισ λιψθσ» και τθσ «μζςθσ λιψθσ» είναι αςαφισ, όπωσ είναι και θ διαχωριςτικι γραμμι ανάμεςα ςτθ «μζςθ λιψθ» και το «γκρο-πλαν». Οι μεςαίεσ λιψεισ αποδίδουν ςχετικά καλά τισ εκφράςεισ του προςϊπου και είναι αποτελεςματικζσ ςτθν προβολι τθσ γλϊςςασ του ςϊματοσ. (αυτι είναι θ λιψθ που ςυνθκίηεται περιςότερο ςτθν τάξθ) 3. Γκρο-πλαν: μια λιψθ του κϊρακα ενόσ ανκρϊπου, από τθν κορυφι του κεφαλιοφ του μζχρι τον λαιμό, τουσ ϊμουσ ι το πάνω μζροσ του ςτικουσ (χρθςιμοποιείται επίςθσ για να προβάλλουμε ζνα αντικείμενο που κζλουμε να καλφψει όλθ τθν οκόνθ). 67

69 Ηουμ: Πταν ηουμάρουμε θ κάμερα δεν κινείται. Ο φακόσ εςτιάηει από μια μακρινι λιψθ ςε ζνα γκρο-πλαν κακϊσ θ εικόνα εξακολουκεί να προβάλλεται. Το αντικείμενο μεγενκφνεται και κακϊσ θ λιψθ γίνεται κοντυνότερθ θ προςοχι επικεντρϊνεται ςτισ λεπτομζρειεσ που προθγουμζνωσ ιταν αόρατεσ (παρακολοφκθςθ αντίκεςθσ). Μπορεί να χρθςιμοποιθκεί για να εκπλιξει τον κεατι. Θ απομάκρυςθ από το επίκεντρο αποκαλφπτει περιςςότερα από ολόκλθρθ τθ ςκθνι (π.χ. που είναι ζνασ χαρακτιρασ, ι αυτόν ςτον οποίο αυτόσ/ι που βιντεοςκοποφμε μιλάει), κακϊσ θ εικόνα «ανοίγει». Θ εςτίαςθ ςτο επίκεντρο όχι μόνο φζρνει το αντικείμενο κοντά πολφ ςφντομα αλλά και το φόντο που «επιτίκεται» ςτον κεατι και μπορεί να τον μπερδζψει. Εςτιάηοντασ προσ τα μζςα και μετά προσ τα ζξω μπορεί να προκαλζςει ζνα άςχθμο αποτζλεςμα τφπου «γιο-γιο». Μερικζσ προτάςεισ για να βελτιϊςουμε τισ λιψεισ μασ 1. Αγοράηουμε ζνα Τρίποδο και το χρθςιμοποιοφμε Το τρίποδο είναι φίλοσ ςασ. Το πρϊτο βιμα για τθ βελτίωςθ των βίντεό ςασ είναι να τουσ ςτακεροποιιςετε. Θ βιντεοκάμερά ςασ μπορεί να ζχει ενςωματωμζνο ςφςτθμα ςτακεροποίθςθσ εικόνασ, αλλά δεν μπορεί να ανταποκρικεί ςε πολλι κίνθςθ. Ζνασ από τουσ καλφτερουσ τρόπουσ για να βελτιϊςει τθν εμφάνιςθ του βίντεό ςασ είναι να πάρετε ζνα ποιοτικό τρίποδο. Ενϊ μερικζσ βιντεοκάμερεσ ςυνοδεφονται από τρίποδεσ, οι ποφ φκθνοί ι οι δωρεάν τρίποδεσ ςυνικωσ δεν παρζχουν μια αξιόπιςτθ βάςθ για βιντεοςκοπιςεισ. 68

70 2. Μακαίνουμε να μετακινοφμαςτε, να εςτιάηουμε και άλλεσ κινιςεισ Ζνα από τα πιο ςυνθκιςμζνα λάκθ ςτα βίντεο είναι να κάνουμε ςυνεχείσ μετακινιςεισ και προςαρμογζσ. Να είςτε προςεκτικοί όταν κάνετε τισ προςαρμογζσ και μθν κάνετε αλλαγζσ χωρίσ λόγο. Ξεκινιςτε να βιντεοςκοπείτε ζνα ςτιγμιότυπο από κάτι και αφιςτε το εκεί για δευτερόλεπτα, ςταματιςτε τθν εγγραφι και κάνετε μια άλλθ λιψθ. Μθν μετακινιςετε γριγορα τθ βιντεοκάμερα από το ζνα αντικείμενο ςτο άλλο. Πταν μετατοπίηετε και μεγενκφνετε, χρθςιμοποιιςτε αργζσ, ομαλζσ και προςεκτικζσ κινιςεισ, αυτό κα κάνει τα βίντεο ςασ πολφ πιο ποιοτικά και δθμοφιλι για προβολι. Ιχοσ 3. Ροτζ δεν περπατάμε με τθ βιντεοκάμερα ενϊ είναι ςε λειτουργία Ο ιχοσ είναι το 75% του βίντεο. Οριςμζνοι επαγγελματίεσ λζνε ότι ο ιχοσ είναι το 75% τθσ εμπειρίασ που αποκτάμε. Ο ανκρϊπινοσ εγκζφαλοσ μπορεί να προεκτείνει και να επεξεργαςτεί εικόνεσ πραγματικά καλά για να κατανοιςει ακόμθ και το πιο μπερδεμζνο βίντεο, αλλά αν ο ιχοσ ςασ δεν είναι κακαρόσ, αν δεν μπορείτε να ακοφςετε τουσ μακθτζσ ςασ ςτθ ςκθνι να μιλοφν, το βίντεό ςασ δεν ζχει καμία αξία. Ζτςι, πριν αποφαςίςετε να επενδφςετε ςε μια μεγαλφτερθ βιντεοκάμερα, ςκεφτείτε να πάρετε ζνα καλφτερο μικρόφωνο από αυτό που ζχετε. Φωσ Φωτίςτε το αντικείμενό ςασ. Τίποτα δεν χαλάει μια βιντεολιψθ όςο ο κακόσ φωτιςμόσ. Μια ςθμαντικι ςυμβουλι είναι να κάνετε βιντεολιψθ με το φωσ που υπάρχει πίςω ςασ να αντανακλά ςτο αντικείμενο. Ακόμα και ζνα ςετ από τα φϊτα αλογόνου μπορεί να κάνει τεράςτια διαφορά όταν οι λιψεισ γίνονται ςε εςωτερικοφσ χϊρουσ. Αλλά ποτζ μθν τισ βάηετε να φωτίηουν απευκείασ το αντικείμενο αλλά δθμιουργείςτε αντανακλάςεισ μζςα ςτον χϊρο για να ζχετε ζνα πιο φυςικό φωσ χωρίσ ςκλθρζσ ςκιζσ. Παραςκήνιο Αποφφγετε τθ μετακίνθςθ του παραςκθνίου. Ζνα ςτακερό φόντο με μιαι κάμερα τοπκετθμζνθ πάνω ςε ζνα τρίποδο κα παράξει τθν καλφτερθ δυνατι εικόνα ςτο βίντεο. Τα γυρίςματα με τθ κάλαςςα να είναι πίςω από το κζμα ςασ για παρατεταμζνθ διάρκεια είναι ςπάνια μια καλι ιδζα. ΚΑΛ ΒΘΜΑ-ΒΘΜΑ ΣΤΘΝ ΤΑΞΘ 1. «Κουμπϊςτε» τθν κάμερα ςε ζνα τρίποδα. 2. Δθμιουργείςτε τθ ςκθνι και κακοδθγείςτε τουσ μακθτζσ για ό,τι πρόκειται να ςυμβεί. Εςείσ είςτε ο ςκθνοκζτθσ. 3. Ρρογραμματίςτε τθν κάμερα ςτισ υκμίςεισ Κάμερασ και βγάλτε το ςκζπαςτρο του φακοφ. 4. Ρατιςτε το κουμπί τθσ εγγραφισ και ξεκινιςτε. 5. Ρεριμζνετε πζντε δευτερόλεπτα και ξεκινιςτε τθ δράςθ. Ρείτε δυνατά: ACTION! 6. Ενϊ βιντεοςκοπείτε, κάνετε θςυχία και μθν αγγίηετε τθν κάμερα ι το τρίποδο. 69

71 7. Ρατιςτε το κουμπί τθσ εγγραφισ για να ςταματιςετε τθ βιντεοςκόπθςθ. 8. ΚΑΛ ΜΕΤΑ 9. Αλλάξτε τθ λειτουργία και επαναφζρετε το βίντεο ςτθν αρχι του. 10. Ρατιςτε το κουμπί αναπαραγωγισ και δείτε τι ζχετε βιντεοςκοπιςει. Αν είςτε ικανοποιθμζνοι από το αποτζλεςμα, ςταματιςτε το βίντεο αφοφ τελειϊςει και προετοιμάςτε τθν επόμενθ ςκθνι. Αν εςείσ και οι μακθτζσ ςασ δεν είςτε 100% ικανοποιθμζνοι, προετοιμάςτε τθ ςκθνι και γυρίςτε τθν ξανά. Ακολουκείςτε αυτζσ τισ απλζσ οδθγίεσ και κα εκπλαγείτε πόςο βελτιωμζνο μπορεί να είναι το βίντεό ςασ. Επεξεργαςία του βίντεο Πταν ζχετε το υλικό τθσ βιντεοςκόπθςθσ, είναι ςθμαντικό, κυρίωσ για τθν τελικι παράςταςθ, να επεξεργαςτείτε το βίντεο, δθλαδι να βάλετε τα διάφορα βίντεο που γυρίατε ςε ςειρά, τθ μουςικι υπόκρουςθ και τουσ τίτλουσ. Το δωρεάν λογιςμικό επεξεργαςίασ βίντεο είναι ζνασ εφκολοσ και βολικόσ τρόποσ για να επεξεργαςτείτε τα βίντεό ςασ και είναι ιδανικό για αρχάριουσ. Το Movie Maker, το ελεφκερο λογιςμικό επεξεργαςίασ βίντεο που ζχουν οι νζοι υπολογιςτζσ, είναι απολφτωσ επαρκισ για τουσ αρχάριουσ. Με το Windows Movie Maker ι με το Pinnacle μπορείτε να επεξεργαςτείτε και να μοιραςτείτε αρχεία βίντεο και ιχου εφκολα από το PC ςασ. 70

72 ΤΕΤΑΤΟ ΜΕΟΣ ΔΛΔΑΚΤΛΚΟ ΥΛΛΚΟ GLOTTODRAMA Αυτό το μζροσ περιλαμβάνει δείγμα των δραςτθριοτιτων Glottodrama, που αναπτφςςονται από τουσ εκπαιδευτζσ του Glottodrama, οι οποίεσ επιδιϊκεται να εμπνεφςουν του δαςκάλουσ να αναπτφξουν το δικό τουσ υλικό και να πειραματιςτοφν με αυτό. Αυτζσ οι κατθγορίεσ είναι ομαδοποιθμζνεσ ςτισ παρακάτω κατθγορίεσ: - Δραςτθριότθτεσ Ρροκζρμανςθσ - Ειςαγωγι Ρλθροφορίασ για μια Κατάςταςθ - Ειςαγωγι Ρλθροφορίασ με κείμενο αρχάριοι - Ειςαγωγι Ρλθροφορίασ με κείμενο μεςαίο επίπεδο - Ειςαγωγι Ρλθροφορίασ με κείμενο προχωρθμζνο επίπεδο Δραςτθριότθτεσ Προκζρμανςθσ ΤΥΦΛΘ ΕΜΡΛΣΤΟΣΥΝΘ Αυτι θ άςκθςθ βοθκά τουσ μακθτζσ να αναπτφξουν εμπιςτοςφνθ ςε μια νεοςυςτακείςα ομάδα. Είναι μια χριςιμθ προκαταρκτικι άςκθςθ για να βοθκιςει μια ομάδα να μάκει να εξαρτάται ο ζνασ από τον άλλο και να ςζβονται τουσ φόβουσ και τισ επικυμία για αςφάλεια των μελϊν τθσ ομάδασ. Αυτι θ άςκθςθ βοθκά τουσ μακθτζσ να ςυνειδθτοποιιςουν πόςο πολφ εξαρτϊμαςτε από τθν όραςθ μασ και προωκεί τθν ανάπτυξθ των άλλων αιςκιςεων. Θ ομάδα χωρίηεται ςε ηευγάρια. Ο ζνασ ζχει δεμζνα τα μάτια, και ο άλλοσ είναι ο αρχθγόσ. Από τον αρχθγό ηθτείται να πάρει τον ι τθν ςυνεργάτθ του ςτθ γφρω περιοχι, δίνοντασ ςτον ςφντροφο εμπειρίεσ αιςκιςεων, εκτόσ όμωσ από τθν όραςθ. Για παράδειγμα, οι αρχθγοί μποροφν να βάλουν τουσ ςυνεργάτεσ τουσ να πιουν νερό από ζνα ςιντριβάνι, να δοκιμάςουν ζνα κομμάτι φροφτου, να αιςκανκοφν τον φλοιό ενόσ δζντρου, κλπ. Από τουσ ςυνεργάτεσ που ζχουν δεμζνα τα μάτια ηθτείται να κρατιςουν ςθμειϊςεισ για το πϊσ αιςκάνονται με αυτό το οποίο αγγίηουν αλλά οι αρχθγοί δεν επιτρζπεται να τουσ μιλιςουν κακόλου. Θ άςκθςθ πρζπει να γίνεται ςε απόλυτθ ςιωπι. Από τουσ αρχθγοφσ ηθτείται να είναι προςεκτικοί και να φροντίηουν τουσ ςυνεργάτεσ τουσ. Κανείσ δεν πρζπει να πλθγωκεί, αλλά, αντίκετα, κα πρζπει να κακιερωκεί μια ςχζςθ εμπιςτοςφνθσ. Στο τζλοσ, οι ρόλοι αλλάηουν και οι δζνονται τα μάτια των αρχθγϊν. ΜΛΑ ΑΜΘΧΑΝΘ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΘ ΓΛΑ ΔΟΥΛΕΛΑ Ο δάςκαλοσ δίνει ςτουσ μακθτζσ οδθγίεσ για ζναν οργανωμζνο αυτοςχεδιαςμό. Μερικά ριματα, ουςιαςτικά, επίκετα κατάλλθλα για τθν περίςταςθ (ανάλογα με το επικοινωνιακό και γλωςςικό επίπεδο τθσ ομάδασ / τάξθσ) διατίκενται (γράφοντάσ τα ςτον πίνακα ι ςε χαρτόνια που βρίςκονται ςτθ διάκεςθ των φοιτθτϊν). Ο Φοιτθτισ «Α» πρζπει να ζχει μια ςυνζντευξθ για δουλειά, προκειμζνου να προςλθφκεί ςε μια κζςθ για τθν οποία θ εμφάνιςθ, το ςϊμα και θ προςωπικι φροντίδα είναι πολφ ςθμαντικά. Θ πρόςλθψθ αυτι ςθμαίνει τα πάντα για αυτόν / αυτιν. Ωςτόςο, λίγο πριν από τθν ζναρξθ τθσ ςυνζντευξθσ, αυτόσ / αυτι ςυνειδθτοποιεί ότι το ςακάκι του / τθσ είναι ςχιςμζνο, ι το καλςόν τθσ ζχει ςκαλϊςει, ι το τακοφνι τθσ ζχει ςπάςει. Ο μακθτισ «Β» είναι ο εργοδότθσ με τον οποίο ο μακθτισ «Α» πρζπει να κάνει τθ ςυνζντευξθ. Ο μακθτισ «Α» είναι προφανϊσ ςε αμθχανία. 71

73 Ο μακθτισ «Β» ξεκινά τθ ςυηιτθςθ χωρίσ να αντιλθφκεί τθν αμθχανία του άλλου. Αργότερα ο μακθτισ «Β» παρατθρεί αμθχανία του / τθσ και ο μακθτισ «Α» πρζπει να βρει ζναν τρόπο να βγει από αυτι τθν κατάςταςθ και να βρει μια καλι δικαιολογία. Θ ςυνζντευξθ για δουλειά, είναι πάντα ζνα επιτυχθμζνο κζμα που προςφζρεται για να χρθςιμοποιθκεί ωσ ειςαγωγι πλθροφορίασ ςε διάφορα επίπεδα του ΚΕΡΑ, ςτα οποία το λεξιλόγιο και οι κατάλλθλεσ γραμματικζσ δομζσ, φυςικά, κα πρζπει να αντιςτοιχοφν. Θ δραςτθριότθτα μπορεί εφκολα να χρθςιμοποιθκεί ωσ πλθροφορία αφοφ ανοίξει μια ςυηιτθςθ ςτο κζμα (φάςθ ερζκιςμα), και να ακολουκθκεί από μια γλωςςικι και κεατρικι ανάλυςθ των ςκθνϊν που παράγονται. ΚΕΝΟΛ ΧΑΑΚΤΘΕΣ Ο κακθγθτισ χωρίηει τθν ομάδα ςε ηευγάρια: ο μακθτισ Α ςκζφτεται μια πραγματικι κατάςταςθ που ζχει ςυμβεί ςτθ ηωι του, προςκζτοντασ μια διαφωνία μεταξφ του ιδίου και ενόσ άλλου προςϊπου. Ο μακθτισ Β είναι ζνα «κενόσ» χαρακτιρα και δεν είναι γνωρίηει τίποτα για τθν κατάςταςθ. Ο «Α» αρχίηει να ερμθνεφει τθν κατάςταςθ, χρθςιμοποιϊντασ τον «Β» ωσ τον άλλο χαρακτιρα - αλλά επικοινωνεί μαηί του μόνο με τισ εκφράςεισ του προςϊπου. Ο «Β» αρχίηει να ανταποκρίνεται με εκφράςεισ του προςϊπου πρόςωπο, αν κζλει. Σε ζνα ςιμα του αρχθγοφ, ο «Α» χρθςιμοποιεί και τθ γλϊςςα του ςϊματοσ αλλά δεν μετακινείται από το ςθμείο. Στθ ςυνζχεια, χρθςιμοποιεί το ςϊμα του / τθσ ςτο χϊρο, κινείται γφρω. Κάκε φορά που ο «Β» απαντά, με το ίδιο φφοσ τθσ επικοινωνίασ ωσ «Α». Το επόμενο ςτάδιο είναι αςυναρτθςίεσ προφζροντασ κάκε ιχο που του ζρχεται ςτο μυαλό. Τζλοσ, ο «Α» χρθςιμοποιεί το πρόςωπο, το ςϊμα, τον χϊρο και τθν ομιλία για να επικοινωνεί. Συηθτιςτε ςε τι βακμό ο «Β» μάντεψε τι γινόταν προτοφ χρθςιμοποιθκεί ομιλία. LAZZI (Ρροςαρμοςμζνο από τθν Εφθμερίδα Διαδραςτικοφ Δράματοσ, Νοζμβριοσ 2008) Το Lazzi (από τθν Λταλικι λζξθ lazzango, ζνα αςτείο ι μια ςοβαρι ευφυολογία) είναι ζνασ αυτοςχζδιοσ δραματικόσ διάλογοσ ι ενζργεια που χρθςιμοποιείται ςυνικωσ ςτθν Commedia dell 'arte που δεν είναι μια γραπτι κωμωδία. Οι θκοποιοί δουλεφουν μόνο από ζνα γενικό ςκίτςο που δείχνει το κφριο κζμα. Κατά τθ διάρκεια αυτοςχζδιων παραςτάςεων ζνα Lazzi μπορεί να χρθςιμοποιθκεί για να γεμίςει το χρόνο ι να εξαςφαλίςει μια ςυγκεκριμζνθ ςυχνότθτα γζλιου ςε μια εκπομπι. Στθν Commedia dell 'arte θ δράςθ ςυχνά επικεντρϊνεται ςτθ διατιρθςθ ι τθν αποκάλυψθ μυςτικϊν ι εκπλιξεων ι ςτθν απειλι να τα αποκαλφψει. «ΑΚΟΛΟΥΚΘΣΕ ΤΟΝ ΑΧΘΓΟ» Ρερπατιςτε πίςω από ζνα άλλο άτομο και αντιγράψετε ό,τι κάνει ο θγζτθσ. Κινθκείτε με φυςικό τρόπο και μθν κάνετε καμία προςπάκεια υποκριτικισ. Ραρατθριςτε τθν ιδιοςυγκραςία τθσ κίνθςθσ που κα μποροφςε να χρθςιμοποιθκεί ςτθν αναπαραγωγι ενόσ κωμικοφ χαρακτιρα: Ρϊσ περπατά, πϊσ κινεί το κεφάλι, πωσ χρθςιμοποιεί τα χζρια, πωσ αναπνζει; Ροιο είναι το εςωτερικό πνεφμα ι θ ενζργεια του χαρακτιρα; Ροιεσ άλλεσ πτυχζσ του χαρακτιρα πρζπει να αναδθμιουργθκοφν; Ραρατθριςτε τουσ άλλουσ μακθτζσ που ερμθνεφουν αυτόν τον χαρακτιρα και ςθμειϊςτε τθν ακρίβεια ι τθν ανακρίβεια τθσ δθμιουργίασ τουσ. «ΣΑΤΛΛΣΕ ΤΟΝ ΑΧΘΓΟ» Ακολουκιςτε τον αρχθγό και εκφράςου υπερβολικά ι ςατίριςε αυτό που κάνει: μαλακϊςτε τισ κινιςεισ, κάντε τισ κινιςεισ πιο επικετικζσ και δυνατζσ, τοποκετείςτε με υπερβολι το 72

74 ςϊμα, ζτςι ϊςτε θ ςτάςθ του ςϊματοσ του αρχθγοφ να είναι πιο αιςκθτι. Αρχθγζ, μθν κάνεισ καμία προςπάκεια να αλλάξεισ ι να διορκϊςεισ αυτό που ςατιρίηεται. Ροτζ μθν πλθγϊνεςαι ι αιςκάνεςαι αμθχανία όταν οι ςυμπεριφορζσ ςου παρουςιάηονται υπερβολικζσ. «ΜΥΣΤΛΚΟΣ ΟΡΑΔΟΣ» Τα κωμικά ςενάρια ςυχνά ακροβατοφν ςτον ρεαλιςμό. Ναι, κζλετε να πιςτεφετε ότι κάποιοσ παρακολουκεί χωρίσ να γίνει αντιλθπτόσ γιατί θ ιςτορία κα είναι διαςκεδαςτικι, αλλά αν θ δράςθ είναι πολφ υπερβολικι, τότε δεν κα είναι αςτεία αλλά χαηι. «ΚΥΜΜΕΝΟΣ ΑΚΟΑΤΘΣ» Δφο μακθτζσ κα ζχουν μια ςυνομιλία, ενϊ ζνασ τρίτοσ μακθτισ κα ςτακεί κοντά και κα προςπακιςει να ακοφςει τθν ςυνομιλία. Ερμθνεφςτε το πραγματικά, μθν ενεργιςετε ςαν να ακοφτε, αλλά ςτθν πραγματικότθτα να ακοφτε. Οι άνκρωποι που μιλοφν μπορεί να διαφοροποιιςουν τθν αντίδραςι τουσ: να μιλιςουν πιο ιπια, να απομακρυνκοφν, να μιλιςουν πιο γριγορα, να επικοινωνιςουν με μυςτικοφσ κϊδικεσ. Οι μακθτζσ ακροατζσ κα προςαρμόςουν επίςθσ τθ ςυμπεριφορά τουσ, κα κινοφνται πιο κοντά ι χρθςιμοποιϊντασ τον μυςτικό ακροατι κα προςπακιςουν να πείςουν τουσ ομιλθτζσ ότι ο ακροατισ δεν μπορεί να τουσ ακοφςει. (αυτό μπορεί να επεκτακεί προςκζτοντασ περιςςότερουσ ακροατζσ) «ΤΟ ΡΑΛΧΝΛΔΛ ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ» Οι μακθτζσ ςτζκονται ςε κφκλο, καλοφν ζναν άλλο μακθτι αφοφ πρϊτα τον κοιτάξουν, φροντίηοντασ να ακολουκιςουν ζναν ακριβι ρυκμό και ακολουκία: κεφάλι - ματιά - όνομα, προςαρμόηοντάσ τα ςε διαφορετικζσ ταχφτθτεσ. Άςκθςθ μνιμθσ, ςυντονιςμόσ ματιάσ, κίνθςθσ και φωνισ, ακρίβεια ςτον χρόνο και δθμιουργία ομαδικοφ πνεφματοσ και ενοποίθςθ. Διάφορεσ παραλλαγζσ του παιχνιδιοφ των ονομάτων μποροφν να παραχκοφν και να χρθςιμοποιθκοφν, όπωσ: - Ο κακζνασ λζει το δικό του όνομα κοιτάηοντασ ζναν άλλο / μια άλλθ (ο ςυντονιςμόσ γίνεται πιο περίπλοκοσ), πάντα υπό τισ ίδιεσ ςυνκικεσ όπωσ παραπάνω - Μια χειρονομία ςυνδζεται (ωσ ςυνικωσ, με τον ίδιο ρυκμό και ζνταςθ, τθν ίδια αφετθρία, τζλοσ, και διάρκεια) με το όνομα κάποιου άλλου. Ππωσ και ςε πολλζσ κεατρικζσ δραςτθριότθτεσ, ο ρυκμόσ είναι απαραίτθτοσ. Ππωσ πολλά παιχνίδια και κεατρικζσ δραςτθριότθτεσ προκζρμανςθσ, το παιχνίδι των ονομάτων μπορεί να χρθςιμοποιθκεί ςε όλα τα επίπεδα ΚΕΡΑ, αλλά ςυνιςτάται ο περιοριςμόσ τθσ χριςθσ του ςε προθγοφμενα μακιματα, όπου είναι αναγκαίο να γνωριςτοφν οι μακθτζσ μεταξφ τουσ και να δθμιουργθκεί ομαδικό πνεφμα. «ΡΟ-ΒΛΝΤΕΟΣΚΟΡΘΜΕΝΘ» ΡΑΑΣΤΑΣΘ Μερικοί μακθτζσ εκτελοφν μια δραματοποιθμζνθ ανάγνωςθ ενόσ κειμζνου, ενϊ άλλοι το ερμθνεφουν ςτθ ςκθνι χωρίσ να μιλάνε, χρθςιμοποιϊντασ μόνο εκφράςεισ προςϊπου, χειρονομίεσ και αλλθλεπίδραςθ ςε ςχζςθ με τον χϊρο μεταξφ τουσ. Θ άςκθςθ μπορεί επίςθσ να πραγματοποιθκεί με ταυτόχρονθ ακρόαςθ κάποιων τραγουδιϊν, με εντελϊσ διαφορετικά αποτελζςματα, δεδομζνου ότι κα τείνουν να ακολουκοφν τθ μουςικι. Αυτό το είδοσ δραςτθριότθτασ μπορεί να είναι πολφ διαςκεδαςτικό και να εκτιμθκεί από διαφορετικζσ κατθγορίεσ μακθτϊν. Μπορεί να γίνει ςε διάφορα επίπεδα: ςτα υψθλότερα 73

75 επίπεδα, για παράδειγμα, είναι δυνατόν να παραχκοφν αλλόκοτα αποτελζςματα παραμορφϊνοντασ τθν ζννοια τθσ ανάγνωςθσ, ι να μεταβοφν οι μακθτζσ από το δράμα ςτθν κωμωδία με μικρζσ αλλαγζσ, και το αντίςτροφο. ΥΡΟΚΕΜΑ Ο δάςκαλοσ επιλζγει δυο μακθτζσ για να ερμθνεφςουν μια ςκθνι. Δίνονται ο τίτλοσ, ο τόποσ ι το κζμα. Στουσ χαρακτιρεσ δίνεται ακόμθ ζνα υποκζμα. Τα υποκζματα μπορεί να είναι: - Κζλετε να κάνετε επίδειξθ των γενικϊν γνϊςεϊν ςασ - Σασ αρζςει πάντα να εντυπωςιάηετε τουσ ανκρϊπουσ - Κζλετε να κάνετε δθκτικζσ παρατθριςεισ ςυνζχεια - Κζλετε οι άλλοι μακθτζσ να ςασ κάνουν μια χάρθ ι κάτι άλλο - Είςτε εξαιρετικά απαιςιόδοξοι (-εσ) / αιςιόδοξοι (-εσ) - Ρεριμζνετε να ςασ απορρίψουν όλοι -Μόλισ πιρατε κάποια τρομερι προςωπικι είδθςθ, αλλά πρζπει να φανείτε γενναίοι - Ζχετε εμμονι με τθν εμφάνιςι ςασ - Φοβάςτε κλειςτοφσ χϊρουσ και κζλετε να βγείτε το ςυντομότερο δυνατό ΧΟΩΔΛΑ Αυτι θ άςκθςθ αναδεικνφει τθ ςθμαςία και τθ ςυμπλθρωματικότθτα τουσ ρόλουσ των ςολίςτ και τθσ χορωδίασ, διεγείρει τθν παραγωγι προφορικοφ λόγου ςε ενδιάμεςα επίπεδα και ςυμβάλλει ςτθν ενίςχυςθ του ομαδικοφ πνεφματοσ ςτο ζναρξθ τθσ φάςθσ τθσ προκζρμανςθσ. Θ άςκθςθ αρχίηει με τουσ διαςτθμικοφσ περιπάτουσ. Ο δάςκαλοσ, αρχικά ωσ ςόλο καλλιτζχνθσ, τρζχει γριγορα (ταχφτθτα 10) ςτθν ομάδα, ενϊ θ χορωδία περπατά αργά (ταχφτθτα 3 ι 4 ι 5), μια ςωςτι ςτάςθ για να αδειάςει γριγορα τον δρόμο για τον/τθν ςολίςτ. Στθ ςυνζχεια, ο δάςκαλοσ δείχνει ζναν άλλο ςολίςτ ο οποίοσ με τθ ςειρά του, μετά τθν άςκθςθ, προτείνει ζναν άλλο, ζτςι ϊςτε όλοι οι μακθτζσ να εναλλάςςονται. Ραραλλαγι: ο δάςκαλοσ, ζχοντασ τον ρόλο του ςολίςτα, κζτει απλά ερωτιματα (ερωτιςεισ που πρζπει να απαντθκοφν με ναι ι όχι), ζπειτα ςε πιο ευρεία και, ωσ εκ τοφτου, πιο πολφπλοκα ερωτιματα. Θ υπόλοιπθ ομάδα, ςχθματίηοντασ χορωδία ςτον χϊρο, κα πρζπει να απαντιςει ωσ χορωδία, δθλαδι, ςαν να ιταν ζνα μεμονωμζνο άτομο. Με τθ ςειρά τουσ, οι μακθτζσ εναλλάςςονται ςτο ρόλο του ςολίςτα. ΤΟ ΡΑΛΧΝΛΔΛ ΤΩΝ ΒΥΚΟΛΑΚΩΝ Θ ομάδα που ςτζκεται όρκια, ςχθματίηει ζναν κφκλο με κάποιουσ ανκρϊπουσ μζςα. Αφοφ κλείςουν τα μάτια τουσ, οι μακθτζσ κα πρζπει να ξεφφγουν από το «βαμπίρ», που είναι το πρόςωπο ανάμεςά τουσ, που κα αγγίξουν ςτον ϊμο του / τθσ οι δάςκαλοι και το οποίο κα φωνάξει, ζτςι ϊςτε όλοι όςοι είναι ςτον κφκλο να αρχίςουν να τρζχουν μακριά. Οι μακθτζσ από τον εξωτερικό κφκλο, μιλάνε με τουσ «κφματα» ςτο εςωτερικό κφκλο, δίνοντάσ τουσ οδθγίεσ για να μθν παραςυρκοφν από το βαμπίρ. Σε ζνα προκακοριςμζνο χρονικό διάςτθμα (το πολφ 5 λεπτά), το βαμπίρ πρζπει να πιάςει όλα τα κφματά του / τθσ, τα οποία μόλισ άγγιξε, και πρζπει να φφγει από τον κφκλο. Πταν τελειϊςει θ χρονικι προκεςμία, το παιχνίδι μπορεί να επαναλθφκεί αντίςτροφα: όποιοσ ιταν μζςα, γίνεται το βαμπίρ και 74

76 οποίοσ ιταν ςε κφκλο, γίνεται κιραμα. Ζνασ από αυτοφσ κα είναι ο νζοσ βαμπίρ που επζλεξαν οι κακθγθτζσ. Θ άςκθςθ εξυπθρετεί τθ ςωματικι προκζρμανςθ, το ομαδικό πνεφμα και τθν απομάκρυνςθ των ςυναιςκθματικϊν φίλτρων. Οι μακθτζσ ανταγωνίηονται με μια ςθμαντικι επικοινωνιακι λειτουργία: τθν κακοδιγθςθ κάποιου ςε περίπτωςθ κινδφνου, ακόμθ κι αν το λεξιλόγιο που χρθςιμοποιοφν οι μακθτζσ υπάρχει περίπτωςθ να είναι περιοριςμζνο. «ΤΕΝΛΣ ΛΕΞΕΩΝ» Αυτό είναι ζνα παιχνίδι διαςφνδεςθσ λζξεων. Οι μακθτζσ πρζπει να ςυνεχίςουν να ςκζφτονται λζξεισ από μια ςυγκεκριμζνθ κατθγορία και να τθν λζνε ο ζνασ ςτον άλλο. Πποιοσ επαναλαμβάνει μια λζξθ ι δεν μπορεί να ςκεφτεί κάποιοσ μια άλλθ, ζνασ άλλοσ παίρνει τθ κζςθ του. Ο δάςκαλοσ ηθτά από δφο μακθτζσ να είναι ο ζνασ απζναντι από τον άλλο και εξθγεί ότι κα πρζπει να παίηουν τζνισ με τισ λζξεισ. Κα πρζπει να μιμοφνται πωσ ζχουν ςτο χζρι τουσ τθ ρακζτα του τζνισ. Δϊςτε τουσ μια κατθγορία, όπωσ «τα χρϊματα». Οι πρϊτοι μακθτζσ λζνε ζνα χρϊμα ςτον αντίπαλό τουσ ο οποίοσ πρζπει ςτθ ςυνζχεια «ςτείλει πίςω το μπαλάκι» λζγοντασ το όνομα ενόσ διαφορετικοφ χρϊματοσ.. Συνεχίηουν μζχρι ζνασ από αυτοφσ να μθν μπορεί να ςκεφτεί μια λζξθ - ι να επαναλάβει μια λζξθ που ιδθ ζχει ειπωκεί. Μετά από αυτι τθν παρουςίαςθ, ο δάςκαλοσ ηθτά από τζςςερισ μακθτζσ να ςτακοφν πίςω από κάκε ζναν από τουσ δφο παίκτεσ. Τουσ δίνει μια άλλθ κατθγορία και ηθτά από το μπροςτινό ηευγάρι(οι οποίοι είναι ο ζνασ απζναντι ςτον άλλον) και ξεκινά το παιχνίδι. Πταν ζνασ μακθτισ δεν μπορεί να ςκεφτεί μια λζξθ (ι επαναλαμβάνει τθν προθγοφμενθ λζξθ), κα πρζπει να πάει ςτο πίςω μζροσ τθσ γραμμισ. Οι επόμενοι μακθτζσ παίρνουν τθ κζςθ τουσ. Κυμιςτε ςτουσ μακθτζσ να μιμθκοφν πωσ πετάνε τισ λζξεισ ο ζνασ ςτον άλλο - είναι πιο διαςκεδαςτικό με δράςεισ. Ανάλογα με το μζγεκοσ τθσ τάξθσ, ο δάςκαλοσ μπορεί να κζλει να δθμιουργιςει κάποιεσ περιςςότερεσ ομάδεσ να παίηουν μεταξφ τουσ. Συνικωσ τα μζλθ τθσ ομάδασ κα βοθκιςουν το άτομο που παίηει ψικυρίηοντασ (ι φωνάηοντασ) προτάςεισ. Ο δάςκαλοσ μπορεί να τουσ επιτρζψει να το κάνουν αυτό, κακϊσ ενκαρρφνει περιςςότερουσ μακθτζσ να χρθςιμοποιοφν τθ γλϊςςα. Οι κατθγορίεσ μπορεί να περιλαμβάνουν: Χρϊματα, φροφτα, λαχανικά, καλαςςινά, γεφςεισ παγωτοφ, κατοικίδια ηϊα, άγρια ηϊα, ςπορ, χόμπι, επιρριματα, επίκετα. Αλλάξτε τισ κατθγορίεσ όςο ςυχνά χρειάηεται για να διατθριςετε το ενδιαφζρον. Οι μακθτζσ ςφντομα κα ζρκει με τισ δικζσ τουσ ενδιαφζρουςεσ προτάςεισ για νζα κζματα. Εάν είναι απαραίτθτο να δϊςετε ζνα όριο λζξεων για κάκε μακθτι, ζτςι ϊςτε να παίρνουν όλοι ςειρά -αλλιϊσ κάποιοσ που είναι πραγματικά καλόσ κα μποροφςε να ςυνεχίηει- ενϊ τα άλλα μζλθ τθσ ομάδασ περιμζνουν να πάρουν ςειρά. «ΓΛΩΣΣΟΔΕΤΘΣ» Ρροςαρμοςμζνο από τον Almond, M. (2005) Διδάςκοντασ Αγγλικά μζςω του κεάτρου:πϊσ χρθςιμοποιείται το κζατρο και τα κεατρικά ζργα ςτθ διδαςκαλία από τον επαγγελματία δάςκαλο τθσ Αγγλικισ γλϊςςασ. Pavilion Μετά από μερικζσ αςκιςεισ χαλάρωςθσ και μυικισ προκζρμανςθσ, ο δάςκαλοσ παρουςιάηει τθν άςκθςθ του γλωςςοδζτθ. 75

77 Άςκθςθ 1) Ο δάςκαλοσ αφινει τουσ μακθτζσ να ακοφςουν ζνα τραγοφδι και τουσ ηθτά να ςκεφτοφν όςο περιςςότερα ςυναιςκιματα και διακζςεισ γίνεται. (ρομαντικόσ, τρομοκρατθμζνοσ, κάποιοσ που βαριζται, ςυγκινθμζνοσ, κλπ). Δϊςτε ςε κάκε μακθτι ζναν διαφορετικό γλωςςοδζτθ. Ρερπατιςτε μζςα ςτθν τάξθ επαναλαμβάνοντασ τον γλωςςοδζτθσ. Κάκε δζκα δευτερόλεπτα, ο δάςκαλοσ λζει δυνατά ζνα ςυναίςκθμα, όπωσ "αςτείοσ" ι "τρομοκρατθμζνοσ" ι "ςαν ζνασ μεκυςμζνοσ άντρασ... ζνασ καουμπόι... ζνασ ανόθτοσ άντρασ / μια ανόθτθ γυναίκα, ζνασ αλλοδαπόσ φοιτθτισ". Οι μακθτζσ πρζπει να επαναλάβουν τα λόγια τουσ με τισ λζξεισ που χρθςιμοποιεί ο δάςκαλοσ μζχρι να του πει μια άλλθ. Άςκθςθ 2) Σε ηευγάρια. Ο μακθτισ Α επαναλαμβάνει ςυνεχϊσ τον γλωςςοδζτθ του, ενϊ ο μακθτισ Β προςπακεί να του αποςπάςει τθν προςοχι με τθ χριςθ κάκε δυνατοφ μζςου (αλλά χωρίσ να τον αγγίηει) και μετά αντιςτρζφονται οι ρόλοι. Άςκθςθ 3) Σε ηευγάρια. Θ άςκθςθ «κακρζφτθσ». Ο μακθτισ Α επαναλαμβάνει τον γλωςςοδζτθ του και ο μακθτισ Β πρζπει να τον μιμθκεί. Άςκθςθ 4) Ο δάςκαλοσ ηθτά από τουσ μακθτζσ να περπατιςςουν ςτθν τάξθ λζγοντασ τουσ γλωςςοδζτεσ τουσ με ςφιγμζνα τα δόντια και ςτθ ςυνζχεια με τθ γλϊςςα ζξω, μετά χωρίσ ςφμφωνα και ςτο τζλοσ ζχοντασ αφαιρζςει όλα τα φωνιεντα. Επζκταςθ τθσ άςκθςθσ: ο δάςκαλοσ μπορεί επίςθσ να ξεκινιςει μια γωνιά γλϊςςασ και ζναν γλωςςικό προβλθματιςμό ςχετικά με τθν ζννοια του γλωςςοδζτθ. Οι γλωςςοδζτεσ είναι μια δθμοφιλισ ζκφραςθ τθσ κουλτοφρασ κάκε χϊρασ, ςτθν οποία ο δάςκαλοσ μπορεί να αναφζρεται. 76

78 ΕΙΑΓΩΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΜΕ ΣΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΙΑ ΚΑΣΑΣΑΗ 1. Φάςθ: Ειςαγωγι ΡΛΘΟΦΟΛΑΣ Τφποσ Επικοινωνίασ Μικρο-κείμενο Μακρο-κείμενο Ρλθροφορία ωσ κείμενο Ρροφορικι περιγραφι Ρλθροφορίασ Επικοινωνιακι ΜΛΑ ΛΣΤΟΛΑ ΡΕΝΤΕ ΡΟΤΑΣΕΩΝ Τυπολογία Τίτλοσ Δραςτθριότθτασ Λδία παραγωγι Ρθγι (Συγγραφείσ) Επίπεδο ΚΕΡΑ (Κοινό Ευρωπαϊκό Ρλαίςιο για τισ Γλϊςςεσ) Λκανότθτεσ ςτθ γλϊςςα ςτόχο A1 A2 B1 B2 Γ1 Γ2 ΡΚ ΓΚ ΡΛ ΓΛ Δ Ρροφορικι Κατανόθςθ, Γραπτι Κατανόθςθ, Ραραγωγι προφορικοφ λόγου, παραγωγι γραπτοφ λόγου, Διάδραςθ Ο δάςκαλοσ χωρίηει τθν τάξθ ςε ομάδεσ των 4 ατόμων. Σε κάκε ομάδα δίνεται μια τελικι λζξθ μιασ πρόταςθσ. Οι μακθτζσ πρζπει να γράψουν μια ςφντομθ ιςτορία πζντε προτάςεων. Στο τζλοσ τθσ δραςτθριότθτασ, κάκε ομάδα διαβάηει τθν ιςτορία τθσ, εξετάηοντασ ταυτόχρονα τον αντίκτυπο ςτθν τάξθ ακοφγοντασ ςχόλια για βελτίωςθ. Στθ ςυνζχεια, ο δάςκαλοσ ηθτάει από τισ διάφορεσ ομάδεσ να ταυτοποιιςουν τουσ χαρακτιρεσ τθσ ιςτορίασ και να γράψουν πϊσ κα περιζργραφε ο κακζνασ από αυτοφσ τον εαυτό του. π.χ. Με λζνε Laura, είμαι 35 χρονϊν και είμαι δικθγόροσ γιατρόσ δολογόνοσ Με λζνε Paul, είμαι 20 χρονϊν και ςπουδάηω νανοτεχνολογία. Τθν κοπζλα μου τθν λζνε Alexandra και παίηω πόκερ.. Το μάκθμα προχωρά με μια ςυνζντευξθ με τον χαρακτιρα. Κάκε μακθτισ χαρακτιρασ ςυνεντευξιάηεται από τουσ άλλουσ μακθτζσ, για τα ςτοιχεία τθσ προςωπικότθτάσ του, τα ενδιαφζροντα, τουσ ςτόχουσ και τθ ςχζςθ με τουσ άλλουσ χαρακτιρεσ. Στόχοι Ρεριγραφι δραςτθριότθτασ Γλωςςικζσ και επικοινωνιακζσ λειτουργίεσ (Βλ. ςυνζντευξθ με τουσ χαρακτιρεσ) Ραρουςιάηουμε τον εαυτό μασ ςε άλλουσ, μιλάμε για τα ςωματικά και ψυχολογικά χαρακτθριςτικά ενόσ ατόμου, τθν οικογζνεια και τισ ςχζςεισ, τα προςωπικά ενδιαφζροντα, τισ δράςεισ και τουσ ςτόχουσ, κάνουμε ερωτιςεισ και δίνουμε ςυμβουλζσ. Θ χριςθ των βοθκθτικϊν ρθμάτων (προκειμζνου να δϊςουμε ςυμβουλζσ), ριματα, ςφνταξθ ερϊτθςθσ-απάντθςθσ Λεξιλόγιο περιγραφισ ςωματικϊν και ψυχολογικϊν χαρακτθριςτικϊν, ερωτιςεισ και απαντιςεισ ςχετικά με βαςικζσ προςωπικζσ πλθροφορίεσ. 77

79 Κφρια γραμματικά και λεξιλογικά χαρακτθριςτικά Λεξιλόγιο και φραςεολογία Ρολιτιςμικά και κοινωνικο-γλωςςικά ςτοιχεία Εξαρτάται, περιςςότερο από ότι ςτισ άλλεσ κατθγορίεσ, ςτουσ χαρακτιρεσ και τισ ιςτορίεσ που δθμιουργοφν οι μακθτζσ. Καμία Ατελείσ προτάςεισ Οι προτάςεισ πρζπει να τελειϊνουν με τισ λζξεισ που βλζπετε. νεκρόσ. δεν ιταν εφικτό. ηωντανόσ. παλτό. πιςτόλι. Ομοίωσ με τθν παραπάνω άςκθςθ αλλά οι μακθτζσ πρζπει να διατθριςουν τθν πρϊτθ λζξθ και να γράψουν μια ιςτορία πζντε προτάςεων. Ξαφνικά. Τότε. Καταλθκτικά. Τελικά. Το. Σθμειϊςεισ Δαςκάλου Συννθμζνο Υλικό Καμία Κανζνα 2. Φάςθ: Ειςαγωγι Ρλθροφορίασ Επικοινωνιακι Τυπολογία Τίτλοσ Δραςτθριότθτασ Ρθγι (Συγγραφείσ) Μικρο-κείμενο Μακρο-κείμενα Ρλθροφορία ωσ κείμενο Ρροφορικι περιγραφι Ρλθροφορίασ «ΚΑ ΤΕΛΑΚΟΥΜΕ» Μδια παραγωγι Επίπεδο ΚΕΡΑ (Κοινό Ευρωπαϊκό Ρλαίςιο για τισ Γλϊςςεσ) A1 A2 B1 B2 Γ1 Γ2 78

80 Λκανότθτεσ ςτθ γλϊςςα ςτόχο Στόχοι - ΡΚ ΓΚ ΡΛ ΓΛ Δ Ρροφορικι Κατανόθςθ, Γραπτι Κατανόθςθ, παραγωγι Ρροφορικοφ Λόγου, παραγωγι Γραπτοφ Λόγου, Διάδραςθ Ρεριγραφι δραςτθριότθτασ Γλωςςικζσ και επικοινωνιακζσ λειτουργίεσ Κφρια γραμματικά και λεξιλογικά χαρακτθριςτικά Λεξιλόγιο και φραςεολογία Ρολιτιςμικά και κοινωνικο-γλωςςικά ςτοιχεία Σθμειϊςεισ Δαςκάλου Συννθμζνο Υλικό Ο ςτόχοσ τθσ δραςτθριότθττασ είναι να μαντζψουν οι μακθτζσ ποιοι είναι οι χαρακτιρεσ, ςε τι αναφζρεται ο διάλογοσ και που είναι. Ο δάςκαλοσ χωρίηει τθν τάξθ ςε ηευγάρια. Σε κάκε ηευγάρι δίνεται ζνα πλαίςιο επικοινωνίασ με προκακοριςμζνουσ ρόλουσ, άγνωςτουσ ςτθν υπόλοιπθ τάξθ (γιατρόσ και αςκενισ ςτο αςκενοφόρο, δυο άνκρωποι που είναι αρραβωνιαςμζνοι μεταξφ τουσ και μαλϊνουν ενϊ κάκονται ςε ζνα παγκάκι ςτο πάρκο, θ πωλιτρια ςτο κατάςτθμα με τα ροφχα και που ζδωςε λάκοσ μζγεκοσ πουκάμιςο ςτον πελάτθ που το αγόραςε χκεσ...) Κάκε ηευγάρι πρζπει να αναπτφξει ζναν διάλογο που κα βαςίηεται ςε τρεισ περιοριςμοφσ: 1) Τα ονόματα και τα επαγγζλματα δεν ζχουν ςυγκεκριμζνθ ονομαςία (γιατρόσ, αρραβωνιαςτικόσ, πωλιτρια...) 2) Οι χαρακτιρεσ πρζπει να μιλιςουν για κάτι που ςυνζβθ χκεσ (θ ζναρξθ του διαλόγου, για παράδειγμα, μπορεί να περιοριςτεί ςε πρόταςθ που περιλαμβάνει τθ λζξθ "χκεσ"...) 3) Ο διάλογοσ δεν μπορεί να ξεπεράςει τισ 10 γραμμζσ ανά μακθτι. Πταν κάκε ηευγάρι ζχει τελειϊςει το γράψιμο του διαλόγου και είναι ζτοιμο για τθν παράςταςθ, εμφανίηεται θ επόμενθ εντολι: Το ηευγάρι πρζπει να αρικμιςει τισ προτάςεισ και να ερμθνεφςει τον διάλογο με τον τρόπο αυτό ςτθν υπόλοιπθ τάξθ. Μετά από κάκε παράςταςθ, οι μακθτζσ κάνουν εικαςίεσ για να απαντιςουν ςτα ερωτιματα «Ροφ είναι;», «Ροιοι είναι αυτοί;», κ.λ.π. Ο δάςκαλοσ πρόκειται να αφιςει αυτζσ τισ εικαςίεσ ανοιχτζσ. Αργότερα, το κάκε ηευγάρι κα εκτελζςει κεατρικά τον διάλογο αντικακιςτϊντασ τουσ αρικμοφσ με το ςυνεχζσ κείμενο που ετοίμαςε νωρίτερα. Δεν υπάρχουν ςυγκεκριμζνεσ λειτουργίεσ: (χαιρετάμε ανκρϊπουσ, παρουςιάηουμε τον εαυτό μασ, αφινουμε τα ςυναιςκιματα να γίνουν αντιλθπτά, χρθςιμοποιοφμε επίςθμθ και ανεπίςθμθ γλϊςςα,...) Ανάλογα με το γραμματικό και λεξιλογικό περιεχόμενο που κα προκφψει από τθν παράςταςθ Ανάλογα με τα ςχόλια των μακθτϊν Κανζνα Καμία Κανζνα 79

81 3. Φάςθ: Ειςαγωγι Ρλθροφορίασ Επικοινωνιακι Τυπολογία Μικρο-κείμενο Μακρο-κείμενο Ρλθροφορία ωσ κείμενο Ρροφορικι περιγραφι Ρλθροφορίασ Τίτλοσ Δραςτθριότθτασ «ΨΑΧΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΜΥΑΛΟ ΜΟΥ» Ρθγι (Συγγραφείσ) Μδια παραγωγι Επίπεδο ΚΕΡΑ A1 A2 B1 B2 Γ1 Γ2 (Κοινό Ευρωπαϊκό Ρλαίςιο για τισ Γλϊςςεσ) Λκανότθτεσ ςτθ γλϊςςα ςτόχο ΡΚ ΓΚ ΡΛ ΓΛ Δ Ρροφορικι Κατανόθςθ, Γραπτι Κατανόθςθ, παραγωγι Ρροφορικοφ Ρεριγραφι δραςτθριότθτασ Λόγου, παραγωγι Γραπτοφ Λόγου, Διάδραςθ Πλθ θ τάξθ ςτζκεται ςε ζναν κφκλο. Το ραδιόφωνο παίηει ορχθςτρικι μουςικι για διαλογιςμό και, αν είναι δυνατόν, απενεργοποιοφμε το φωσ. Ηθτάμε από τουσ μακθτζσ να ειςπνεφςουν από τθ μφτθ και και να εκπνζουμε από το ςτόμα, παραμζνοντασ ςε άπνοια για τρία δευτερόλεπτα. Το επαναλαμβάνουμε δζκα φορζσ. Τϊρα ηθτάμε από τουσ μακθτζσ να κλείςουν τα μάτια τουσ και να αγγίξουν μζρθ του μζροσ του ςϊματόσ τουσ, λζγοντασ «τα χζρια ςασ, τα πόδια ςασ, τα μάτια ςασ, κλπ είναι χαλαρά και βαριά». Τϊρα ςκεφτόμαςτε τθν θρεμία του μπλε του ουρανοφ, τθσ κάλαςςασ, του φωτόσ, του ανζμου, του ιλιου, του παφλαςμοφ των κυμάτων ςτθν παραλία. Ραραμζνουμε ιρεμοι, είμαςτε χαλαροί, δεν κοιμόμαςτε. Εςτιάηουμε ςε ιχουσ και δθμιουργοφμε νοθτζσ εικόνεσ από αυτό που ακοφςαμε. Ρερπατϊντασ αργά ςτθν παραλία, βλζπουμε ζνα όμορφο ςπίτι και νιϊκουμε ςαν να επιςτρζφουμε ςτο ςπίτι. Πταν πθγαίνουμε ςτο εςωτερικό, νιϊκουμε τθ μυρωδιά και τθ χαλαρωτικι ατμόςφαιρα αυτοφ του τόπου. Μποροφμε να αιςκανκοφμε αςφαλείσ, προςτατευμζνοι και με αυτοπεποίκθςθ. Βλζπουμε ζνα ςαλόνι με πολλά αντικείμενα που αναγνωρίηουμε: ζνα τραπζηι, ζναν καναπζ, μερικζσ καρζκλεσ, κουρτίνεσ, φωτογραφίεσ, ζνα ρολόι τοίχου. Βλζπουμε αυτά τα αντικείμενα ι και ακόμθ περιςςότερα και μποροφμε να τα αγγίξουμε. Ρθγαίνουμε ςτθν κουηίνα. Βλζπουμε ζναν πίνακα, τα πολφχρωμα μαγνθτάκια ςτο ψυγείο, το αγαπθμζνο μασ κζικ, τα φροφτα, το ραδιόφωνο που παίηει ζνα ωραίο και ιςυχο τραγοφδι. Δίνουμε ζμφαςθ ςτθν μορφι αυτϊν των αντικειμζνων, ςτο χρϊμα τουσ, ςτθν αφι του. Τϊρα τα χρϊματα αρχίηουν να ςβινουν, να είναι διαφανισ και δεν είμαςτε πλζον ςτο ςπίτι ςτθν παραλία, αλλά κακόμαςτε ςε μια καρζκλα ςτθν τάξθ. Μποροφμε να τεντϊςουμε τουσ μυσ μασ, να χαςμουρθκοφμε, να ανοίξουμε τα μάτια μασ και να αρχίςουμε ςιγά-ςιγά να κατανοοφμε τα ςυναιςκιματά μασ. Τϊρα μπορείτε να ποφμε και να γράψουμε ποια αντικείμενα είδαμε ςτο ςπίτι. Τα περιγράφουμε και λζμε τθν ιςτορία αυτϊν των αντικειμζνων. Μςωσ, το ρολόι τοίχου είναι ζνα δϊρο ι να ζχει αγοραςτεί ςε ζνα κατάςτθμα. Λζμε ποιοσ δϊριςε το αντικείμενο ι από ποφ και πότε αγοράςτθκε. 80

82 Στόχοι Γλωςςικζσ και επικοινωνιακζσ λειτουργίεσ Κφρια γραμματικά και λεξιλογικά χαρακτθριςτικά Λεξιλόγιο και φραςεολογία Ρολιτιςμικά και κοινωνικο-γλωςςικά ςτοιχεία Σθμειϊςεισ Δαςκάλου - Συννθμζνο Υλικό - Ρεριγράφουμε αντικείμενα, αφθγοφμαςτε μια ιςτορία για ζνα αντικείμενο, μιλάμε για τθν διάκεςθ κάποιου ςε ςχζςθ με ζνα γεγονόσ ι κάτι άλλο. Ρροςτακτικι, ςφνδεςμοι, απλόσ ενεςτϊτασ και απλόσ αόριςτοσ, ερωτθματικά επιρριματα, μζρθ ςϊματοσ, επίκετα Κανζνα Κανζνα Κανζνα 4. Φάςθ: Ειςαγωγι Ρλθροφορίασ Επικοινωνιακι Τυπολογία Μίκρο-κείμενο Μακρο-κείμενο Ρλθροφορία ωσ κείμενο Ρροφορικι περιγραφι Ρλθροφορίασ Τίτλοσ Δραςτθριότθτασ «ΥΡΕΑΣΡΛΣΤΕΛΤΕ ΤΑ ΡΛΣΤΕΥΩ ΣΑΣ» Ρθγι (Συγγραφείσ) Μδια παραγωγι Επίπεδο ΚΕΡΑ A1 A2 B1 B2 Γ1 Γ2 (Κοινό Ευρωπαϊκό Ρλαίςιο για τισ Γλϊςςεσ) Target language Skills ΡΚ ΓΚ ΡΛ ΓΛ Δ Ρροφορικι Κατανόθςθ, Γραπτι Κατανόθςθ, παραγωγι Ρροφορικοφ Λόγου, παραγωγι Γραπτοφ Λόγου, Διάδραςθ Στόχοι - Ρεριγραφι δραςτθριότθτασ Μετά από μια φάςθ χαλάρωςθσ και ςωματικισ προκζρμανςθσ, ο δάςκαλοσ δίνει ςε κάκε μακθτι μια κάρτα ςτθν οποία αναγράφεται μια πεποίκθςθ ι μια ζννοια, για παράδειγμα, "τα χριματα δεν φζρνουν τθν ευτυχία». Ο κακθγθτισ δίνει ςε ζναν άλλο μακθτι μια κάρτα θ οποία γράφει «ο πλοφτοσ κάνει τουσ ανκρϊπουσ χαροφμενουσ". Άλλα παραδείγματα: «θ κατανάλωςθ κρζατοσ κάνει κακό» vs «το κρζασ είναι απαραίτθτο ςτθ διατροφι μασ», «Αν δεν ζχετε ζνα Facebook προφίλ που δεν αξίηετε τίποτα» εναντίον του «το Facebook κάνει τουσ ανκρϊπουσ θλίκιουσ», «Το να ηει κανείσ ςτθν πόλθ είναι υπζροχο» εναντίον του «το να ηει κανείσ ςτθν φπαικρο είναι τζλειο». Ο δάςκαλοσ ηθτά από ζνα μακθτι να ξεκινιςει τον αυτοςχεδιαςμό με τθ δικι του κάρτα, που αντικατοπτριηει το δικό του πιςτεφω και καλεί αυτοφσ που ζχουν τθν αντίκετθ κάρτα να κάνουν ομάδα με τισ αντίκετεσ κάρτεσ ςτον αυτοςχεδιαςμό, 81

83 προκειμζνου να ςτθρίξει τθν αντίκετθ άποψθ. Ο αυτοςχεδιαςμόσ ςε ηεφγθ διαρκεί 5 λεπτά και ςτθ ςυνζχεια γίνεται από όλα τα ηευγάρια. Οι μακθτζσ, πάντοτε ςε ηεφγθ, πρζπει να γράψουν ζνα κεατρικό διάλογο με βάςθ τθ ςυγκεκριμζνθ ςφγκρουςθ. Το κείμενο των γραμμϊν κα πρζπει να περάςει ςε ζνα άλλο ηευγάρι μακθτϊν για διόρκωςθ. Πταν όλεσ οι προτάςεισ είναι ςωςτζσ, τα ηευγάρια προετοιμάηουν τθν παράςταςθ. Μετά από αυτό, θ μαγνθτοςκοπθμζνθ παράςταςθ ακολουκείτε από τθ Γωνιά Γλϊςςασ και τθν Ρρόβα για να ολοκλθρωκεί θ διαδικαςία με τθν Επιςτροφι ςτθν Ραράςταςθ. Κάνουμε ευχζσ, εκφράηουμε διακζςεισ και πιςτεφω, υπεραςπιηόμαςτε μια ιδζα Κφρια γραμματικά και λεξιλογικά χαρακτθριςτικά Λεξιλόγιο και φραςεολογία Ρολιτιςμικά και κοινωνικο-γλωςςικά ςτοιχεία Σθμειϊςεισ δαςκάλου Συνθμμζνα αρχεία Ανάλογα με τα γραμματικά και λεξικολογικά περιεχόμενα που προκφπτουν από τθν παράςταςθ Ανάλογα με τα ςχόλια των μακθτϊν Κανζνα Καμία Κανζνα 5. Φάςθ: ΕΛΣΑΓΩΓΘ ΡΛΘΟΦΟΛΑΣ Communicative Typology Μικρο-κείμενο Μακρο-κείμενο Ρλθροφορία ωσ κείμενο Ρροφορικι περιγραφι Ρλθροφορίασ Activity title «ΝΑ ΣΟΥ ΡΩ ΤΘ ΜΟΛΑ ΣΟΥ» Source (Authors) Μδια παραγωγι Επίπεδο ΚΕΡΑ (Κοινό Ευρωπαϊκό Ρλαίςιο για τισ Γλϊςςεσ) Target language skills Στόχοι - Ρεριγραφι δραςτθριότθτασ A1 A2 B1 B2 Γ1 Γ2 ΡΚ ΓΚ ΡΛ ΓΛ Δ Ρροφορικι Κατανόθςθ, Γραπτι Κατανόθςθ, παραγωγι Ρροφορικοφ Λόγου, παραγωγι Γραπτοφ Λόγου, Διάδραςθ Οι δάςκαλοι μποροφν να παρουςιάςουν αυτό το παιχνίδι ρόλων με τθν πρόκλθςθ του παρακάτω λεξιλογίου: ομίχλθ, ςφννεφο, κάρτεσ, κρυςτάλλινθ ςφαίρα, μαγικόσ κακρζφτθσ, φφλλα τςαγιοφ, ανάγνωςθ παλάμθσ και ρωτάνε τουσ μακθτζσ αν ζχουν πάει ποτζ ςε μια μάντιςςα. Οι δάςκαλοι πρζπει να πρζπει να δθμιουργιςουν μια κεματολογία που μπορεί να ςυηθτιςει κανείσ με μια μάντιςςα (οικογζνεια, υγεία, ςχολείο, αγάπθ, χριματα, κλπ) και να τα γράψει ςτον μαυροπίνακα. 82

84 Στθ ςυνζχεια, οι εκπαιδευτικοί πρζπει να προκαλζςει το είδοσ των κεμάτων που κα μποροφςαν να ρωτιςω κάτι ςχετικά με τθν μάντιςςα (π.χ. εργαςία, το ςχολείο, τθν αγάπθ, τθν οικογζνεια, χριματα, υγεία κλπ) και να τα γράψουν ςτον πίνακα. Μετά από αυτό, οι δάςκαλοι πρζπει να ηθτιςουν από τουσ μακθτζσ να φανταςτοφν κάποιεσ ςυγκεκριμζνεσ ερωτιςεισ που μπορεί να κάνουν ςτθ μάντιςςα (Κα παντρευτϊ; Ρόςο κα ηιςω; Ρόςα παιδιά κα ζχω; Τι δουλειά κα κάνω;). Το ςθμαντικό πράγμα είναι να προκαλοφνται ευρείεσ ερωτιςεισ που κα δϊςουν περιςςότερεσ ευκαιρίεσ για τθ χριςθ του λεξιλογίου και τθν ερωτθματικι μορφι με τθ χριςθ του μζλλοντοσ και με το Ροφ; Ρότε; Τι; Ροιοσ; κ.λπ. Οι δάςκαλοι δίνουν ςε κάκε μακθτι 3 λωρίδεσ χαρτιοφ. Σε κάκε χαρτί, οι μακθτζσ κα γράψουν 1 ερϊτθςθ για τθν μάντιςςα και για να διαςφαλίςςουν ότι θ μάντιςςα κα δϊςει εκτεταμζνθ απάντθςθ. Θ τάξθ κα χωριςτεί ςε δυο μζρθ. Οι μιςοί είναι μάντεισ και οι άλλοι μιςοί πελάτεσ. Οι μάντεισ κάκονται γφρω από το δωμάτιο. Οι πελάτεσ κάκονται απζναντι από μια μάντιςςα και αφοφ θ μάντιςςα πει τον χρθςμό οι δάςκαλοι κάνουν τισ 3 ερωτιςεισ. Εάν είναι δυνατό, οι μακθτζσ κα πρζπει να ενκαρρφνονται να χρθςιμοποιοφν ζνα αντικείμενο που υποτίκεται ότι ζχει μαγικζσ δυνάμεισ για να προβλζψουν το μζλλον. Οι μακθτζσ ζχουν ζνα χρονικό όριο των 2-3 λεπτϊν και παροτρφνονται να παριςτάνουν το μζντιουμ, ίςωσ μια τςιγγάνα, και ζναν αγχωμζνο ι αςτείο πελάτθ. Δυο λεπτά αργότερα, οι πελάτεσ περιςτρζφονται γφρω από μια νζα μάντιςςα. Αφοφ οι πελάτεσ ζχουν μιλιςει με όλουσ τουσ μάντεισ, οι δάςκαλοι κα κάνουν ςχόλια ςχετικά με το μζλλον των ανκρϊπων και ρωτάνε: «Ροιοσ ιταν ο καλφτεροσ μάντθσ;». Οι πελάτεσ και οι χαρτορίχτρεσ αλλάηουν ρόλουσ και επαναλαμβάνουν. Οι εκπαιδευτικοί κάνουν και πάλι ςχόλια. Γλωςςικζσ και επικοινωνιακζσ λειτουργίεσ Γραμματικά και λεικολογικά χαρακτθριςτικά Λεξιλόγιο και φραςεολογία Ρολιτιςμικά και κοινωνικο-γλωςςικά ςτοιχεία Σθμειϊςεισ δαςκάλου Συνθμμζνο υλικό Ρροβλζποντασ, Κάνοντασ υποκζςεισ, Εκφράηοντασ βακμό βεβαιότθτασ / αβεβαιότθτασ Χριςθ του Κα /Δεν κα, Ρρόκειται να, Μελλοντικοί χρόνοι, Ερωτθματικοί Τφποι Μαγεία και Ρρόβλεψθ Μιλάμε για οικογενειακζσ ςχζςεισ, επαγγζλματα, υγεία, αγάπθ, και χριματα. Καμία Κανζνα 83

85 6. Φάςθ : ΕΛΣΑΓΩΓΘ ΡΛΘΟΦΟΛΑΣ Επικοινωνιακι Τυπολογία Μικρο-κείμενο Μακρο-κείμενο Ρλθροφορία ωσ κείμενο Ρροφορικι περιγραφι Ρλθροφορίασ Activity title «ΣΕΝΑΛΟ ΤΑΞΛΔΛ ΣΤΟ ΡΑΕΛΚΟΝ» Ρθγι (Συγγραφείσ) Robert di Pietro Επίπεδο ΚΕΡΑ A1 A2 B1 B2 Γ1 Γ2 (Κοινό Ευρωπαϊκό Ρλαίςιο για τισ Γλϊςςεσ) Γλωςςικζσ Λκανότθτεσ ΡΛ ΓΛ ΡΛ ΓΛ Δ ςτόχοσ Ρροφορικι Κατανόθςθ, Γραπτι Κατανόθςθ, παραγωγι Ρροφορικοφ Λόγου, παραγωγι Γραπτοφ Λόγου, Διάδραςθ Στόχοι - Ρεριγραφι δραςτθριότθτασ Ο κακθγθτισ χωρίηει τθν τάξθ ςε μικρζσ ομάδεσ 3-5 μελϊν θ κακεμιά. Δϊςτε ςτισ μιςζσ ομάδεσ τθν περιγραφι του ρόλου Α και ςτισ άλλεσ μιςζσ του ρόλου Β ζτςι ϊςτε να υπάρχουν δφο ομάδεσ για κάκε ςενάριο. Σε καμία ομάδα δεν επιτρζπεται να γνωρίηει τθν περιγραφι του ρόλου που δίνεται ςε άλλθ ομάδα. Οι μακθτζσ, ςτισ μικρζσ ομάδεσ που ζχουν ςχθματίςει καλοφνται να επιλζξουν ποιοσ κα εκτελζςει το ρόλο κατά τθ διάρκεια τθσ επόμενθσ φάςθσ. Ρρζπει, επίςθσ, να προετοιμαςτοφν για τον ρόλο, να καταγράψουν τισ φράςεισ που πρζπει να χρθςιμοποιθκοφν για τθν ολοκλιρωςθ τθσ εργαςίασ τουσ. Ο κακθγθτισ κα πρζπει να παρουςιάςει τουσ ρόλουσ ςτο πλαίςιο των παραςτάςεων, χωρίσ να αποκαλφψει πάρα πολλζσ λεπτομζρειεσ για αυτοφσ. Για αυτό το ςενάριο, ο δάςκαλοσ μπορεί να πει: ΣΕΝΑΛΟ Ταξίδι ςτο παρελκόν όλοσ Α: Ταξιδεφετε με το τρζνο για να βρεκείτε ςε μια ςυνάντθςι ςασ. Κάκεςτε δίπλα ςε ζνα άτομο που κάτι ςασ κυμίηει. Μετά από μια λίγα λεπτά ςυνειδθτοποιείτε ότι αυτό το πρόςωπο μοιάηει με αυτόν που ςασ ποφλθςε τθλεόραςθ πζρυςι. Πταν προςπακιςατε να επιςτρζψετε τθν τθλεόραςθ, ο πωλθτισ δεν εργάηονταν πλζον εκεί, και δεν κα μποροφςατε να πάρετε τα χριματά ςασ πίςω. Τι κα λζγατε ςτο πρόςωπο αυτό τϊρα; όλοσ Β: Είςτε ζνασ πλανόδιοσ πωλθτισ και ζχετε πουλιςει πολλά διαφορετικά προϊόντα ςτθν καριζρα ςασ. Αυτι τθ ςτιγμι πουλάτε είδθ ζνδυςθσ. Ταξιδεφετε με ζνα τρζνο και κάκεται δίπλα ςασ ζνασ καλά ντυμζνοσ ςυνεπιβάτθσ ςασ. Αποφαςίηετε να του 84

86 προςπακιςετε να πουλιςετε κάποια από τα προϊόντα ςασ. Τι κα του πείτε; Γλωςςικζσ και επικοινωνιακζσ λειτουργίεσ Γραμματικά και λεικολογικά χαρακτθριςτικά Λεξιλόγιο και φραςεολογία Ρολιτιςμικά και κοινωνικο-γλωςςικά ςτοιχεία Σθμειϊςεισ δαςκάλου Συνθμμζνο Υλικό Ανάλογα με τθν ανάπτυξθ του ςεναρίου Ανάλογα με τα γραμματικά και λεξικολογικά περιεχόμενα που παράγονται από τθν παράςταςθ. Ανάλογα με τα λεξικολογικά περιεχόμενα που παράγονται απάο τθν παράςταςθ. Κανζνα Καμία Κανζνα ΕΙΑΓΩΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΜΕ ΣΗΝ ΠΑΡΟΤΙΑΗ ΚΕΙΜΕΝΟΤ 1. Φάςθ: ΕΛΣΑΓΩΓΘ ΡΛΘΟΦΟΛΑΣ