ΑΝΤΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΝΤΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗΣ"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΠΟΙΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΤΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΓΑΣΠΑΡΙΝΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΕΣΤΩΡ ΚΟΥΡΑΚΗΣ ΑΘΗΝΑ 2005

2 ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΓΑΣΠΑΡΙΝΑΤΟΥ ΑΝΤΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗΣ ΑΘΗΝΑ

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 6 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 7 Μέρος Α : ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΚΑΙ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑ Ι. ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ...10 ΙΙ. ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ.16 ΙΙΙ. Ο ΦΟΒΟΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ...21 ΙV. Η ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΝΟΙΑΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΑΝΤΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ...24 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗΣ Ι. Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΜΙΑ ΝΕΑ ΘΕΩΡΗΣΗ...28 Α. Οι νέοι κίνδυνοι : ταυτότητα και µορφολογία Β. Η καθολικότητα των κινδύνων ως συντελεστής υπέρβασης των ταξικών διαφοροποιήσεων...32 Γ. Η ουτοπία της ασφάλειας Η αυθεντία της επιστήµης σε κρίση...34 Ε. Ο νέος ρόλος του κράτους και του δικαίου: Η πρόληψη των κινδύνων.35 ΙΙ. ΑΠΗΧΗΣΗ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ...36 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗΣ Ι. Η Ι ΕΟΛΟΓΙΚΗ ΑΜΦΙΘΥΜΙΑ ΤΗΣ ΑΝΤΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 39 Α. Πρόληψη και φιλελεύθερο ποινικοκατασταλτικό σύστηµα...40 Β. Η πρόληψη στην κοινωνία της διακινδύνευσης...41 ΙΙ. ΤΟ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΠΡΟΛΗΨΗΣ...42 A. Στρατηγικές υπευθυνοποίησης των πολιτών Β. Η ανάπτυξη του ιδιωτικού τοµέα στο χώρο της ασφάλειας...50 ΙΙΙ. Η ΑΥΣΤΗΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΙΝΙΚΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ54 Α. Το δόγµα Νόµος και Τάξη...54 Β. Η πολιτική της µηδενικής ανοχής Κριτική αποτίµηση της πολιτικής της µηδενικής ανοχής Η διάδοση του προτύπου της µηδενικής ανοχής στην Ευρώπη...61 Γ Οι συνέπειες στο σωφρονιστικό σύστηµα...63 IV.Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΠΟΙΝΙΚΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗΣ Α. Προς µία ασφαλιστική διαχειριστική λογική...65 Β. Ο επαναπροσδιορισµός της έννοιας της επικινδυνότητας...66 Γ. Οι αποδέκτες του νέου κοινωνικού ελέγχου...69 Μέρος Β : Κεφάλαιο ΤΟ ΠΟΙΝΙΚΟ ΙΚΑΙΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗΣ. 71 3

4 Ι. Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΣΤΟ ΙΚΑΙΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ...71 Α. Η κοινωνική λειτουργία του ποινικού δικαίου...72 Β. Η αντιµετώπιση των νέων µορφών κινδύνων...73 Κεφάλαιο ΟΙ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΕΝΝΟΜΟΥ ΑΓΑΘΟΥ Ι. ΑΠΟ ΤΑ ΑΤΟΜΙΚΑ ΣΤΑ ΥΠΕΡΑΤΟΜΙΚΑ Ή ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΑ ΕΝΝΟΜΑ ΑΓΑΘΑ...78 ΙΙ. Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΕΝΝΟΜΟΥ ΑΓΑΘΟΥ...80 ΙΙΙ. ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΛΑΣΣΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΠΕΡΙ ΕΝΝΟΜΟΥ ΑΓΑΘΟΥ...83 IV. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ...86 Κεφάλαιο ΤΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΑΦΗΡΗΜΕΝΗΣ ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗΣ Ι. Η ΠΡΟΤΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΡΗΜΕΝΗΣ ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗΣ ΩΣ ΜΟΡΦΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ...88 ΙΙ. Ο ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΣΤΟ ΠΟΙΝΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΙΙΙ. ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΟΥ Α ΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝ ΑΦΗΡΗΜΕΝΗΣ ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗΣ...94 Α. Θεωρίες µε άξονα την προσβολή των εννόµων αγαθών...95 Β. Η µετάθεση του αδίκου στην απαξία της συµπεριφοράς...97 Γ. Η θεµελίωση του αδίκου µε βάση τις σύγχρονες λειτουργίες του ποινικού δικαίου...98 Κεφάλαιο Η ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΩΝ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ. 101 Ι. Η ΝΕΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΙΙ. ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ: ΥΣΧΕΡΕΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΙΙΙ. ΠΡΟΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΩΝ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΙV. Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ V. ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΩΝ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ VI. ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΩΝ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ VII. ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Κεφάλαιο ΟΙ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΙΚΟΝΟΜΙΑΣ I. ΤΑ ΕΙ ΙΚΑ ΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΚΑΙ Η ΠΡΟΤΑΞΗ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΙΙ. ΟΙ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΙΙΙ. Η ΦΥΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΙV. ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΙΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΙ ΙΚΩΝ ΑΝΑΚΡΙΤΙΚΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ V. ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

5 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΞΕΝΗ

6 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Αντικείµενο της παρούσας µελέτης είναι η παρουσίαση και αξιολόγηση των προτύπων και τάσεων αντεγκληµατικής πολιτικής, που εκδηλώθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες του 20 ου αιώνα στις περισσότερες ανεπτυγµένες δυτικές χώρες και τέθηκαν κάτω από ένα νέο «σχήµα»-πλαίσιο παρατήρησης, την «κοινωνία της διακινδύνευσης». Ήδη, ωστόσο, από τον τίτλο της µελέτης αντιλαµβάνεται κανείς την ευρύτητα ενός τέτοιου εγχειρήµατος, τους κινδύνους που αναφύονται στην διαπραγµάτευση του, αλλά και τις περιορισµένες δυνατότητες ανάπτυξης του στα πλαίσια µίας διπλωµατικής εργασίας. Ως εκ τούτου, η παρούσα προσπάθεια, αντιµετωπίζοντας διαρκώς τον κίνδυνο της γενίκευσης και της υπεραπλούστευσης, δεν φιλοδοξεί να εξαντλήσει θεµατικά τις επιµέρους ενότητες. Στόχος της είναι η ανάδειξη των διασυνδέσεων των εξελίξεων στην αντεγκληµατική πολιτική, η αναζήτηση των αφετηριακών τους φαινοµένων, η θεωρητική τους επεξεργασία και η εξαγωγή ορισµένων κριτικών συµπερασµάτων γύρω από το ζήτηµα της ασφάλειας των ανθρωπίνων δικαιωµάτων, όπως τα τελευταία θεµελιώθηκαν στη φιλελεύθερη δηµοκρατική παράδοση του Κράτους ικαίου. Για τους σκοπούς αυτούς επιλέγεται µία µακροκοινωνιολογική ανάλυση, που αγκαλιάζει τις ευρύτερες οικονοµικές, κοινωνικές και πολιτικές µεταβολές της ύστερονεωτερικής κοινωνίας, που καθόρισαν τις εφαρµοζόµενες πολιτικές στο πεδίο του επίσηµου κοινωνικού ελέγχου. 6

7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αποτελεί κοινή παραδοχή, πως το σύνθετο πολιτικά και θεσµικά πεδίο της αντεγκληµατικής πολιτικής είναι κοινωνικο-ιστορικά προσδιορισµένο. Το τέλος του 20ου αιώνα σηµαδεύτηκε από ριζοσπαστικές αλλαγές σε οικονοµικό, πολιτικό και πολιτισµικό επίπεδο. 1 Η έκταση των αλλαγών αυτών σήµανε για τους θεωρητικούς των ανθρωπιστικών επιστηµών τη µετάβαση σε νέου τύπου κοινωνικές δοµές, που εκτείνονται πέρα από τη Νεωτερικότητα, τις µορφές δηλαδή κοινωνικής ζωής και οργάνωσης, που αναπτύχθηκαν στην Ευρώπη από τον 17 ο αιώνα έως το τελευταίο περίπου τέταρτο του 20 ου επηρεάζοντας την εξέλιξη των κοινωνικών συστηµάτων σε παγκόσµιο επίπεδο. 2 Για την νέα αυτή εποχή έχει προταθεί από τους θεωρητικούς µία απίστευτη ποικιλία ονοµασιών που είτε αναδεικνύουν κάποιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της σύγχρονης κοινωνικής ζωής, όπως «κοινωνία της πληροφορίας» ή «καταναλωτική κοινωνία» είτε συνηθέστερα υποδηλώνουν το τέλος ή την ωρίµανση µίας προγενέστερης κατάστασης, 3 όπως, «µετα-νεωτερικότητα» (Bauman, Harvey, Reiner), «ύστερη- νεωτερικότητα», (Giddens, Young, Garland), «µεταβιοµηχανική εποχή», (Daniel Bell και Allain Tourrain) και «µεταφορντική εποχή» 4. 1 «Η ταχύτητα της τεχνολογικής ανάπτυξης και εξέλιξης στον αιώνα που διανύουµε βηµατοδότησε και την συχνότητα των κοινωνικών µεταβολών. Για να συλλάβουµε δε την έννοια των κοινωνικών µεταβολών στη σύγχρονη κοινωνία αρκεί να αναλογιστούµε πως οι τρόποι ζωής και οι θεσµοί που χαρακτηρίζουν τη σύγχρονη εποχή διαφέρουν ριζικά από εκείνους ακόµα και των πρόσφατων χρόνων. Στην διάρκεια µίας περιόδου µόλις δύο ή τριών αιώνων µία µικρή σκλήθρα χρόνου στα πλαίσια της ιστορίας της ανθρωπότητας- η ανθρώπινη κοινωνική ζωή αποµακρύνθηκε απότοµα από τους τύπους της κοινωνικής οργάνωσης µε τους οποίους ζούσαν οι άνθρωποι για χιλιάδες χρόνια.»- Βλ. Giddens Α., [2002], Κοινωνιολογία, Τσαούσης. (επιµ.) [2002], Αθήνα, Gutenberg, σελ Όπως παρατηρεί και ο Hobsbawm: «τέτοια ήταν η ταχύτητα της αλλαγής, ώστε ο ιστορικός χρόνος θα πρέπει να συντµηθεί σε µικρότερα διαστήµατα για να την αποτυπώσει.» - Hobsbawm E., [2002], Η εποχή των άκρων. Ο Σύντοµος Εικοστός Αιώνας , στ έκδοση, Αθήνα, Θεµέλιο, σελ Οι µορφές αυτές κοινωνικής ζωής διαµορφώθηκαν µέσα από την σταδιακή επέκταση του βιοµηχανικού καπιταλισµού, τις επεκτατικές πολιτικές, την αστικοποίηση, την ανάπτυξη της επιστήµης και του ορθολογισµού, την γέννηση των εθνικών κρατών, την εγκαθίδρυση κοινοβουλευτικών δηµοκρατιών και την ανάπτυξη Προνοιακών κοινωνικών θεσµών. Βλ. Giddens A., [2001], Οι συνέπειες της Νεοτερικότητας, Αθήνα, Κριτική, σελ. 1 επ. 3 Giddens A., [2001], ό.π., σελ. 1 επ. 4 Στο σηµείο αυτό επισηµαίνουµε ότι ως φορντισµός νοείται ο τρόπος µαζικής παραγωγής αγαθών, ανάλογος µε αυτόν των βιοµηχανιών των ΗΠΑ στις αρχές του 20ου αιώνα. Ο όρος «µετα-φορντισµός», ως αντικατοπτρίζον τη µετάβαση σε µία νέα κοινωνική δοµή, προέκυψε από τις αναζητήσεις της αριστεράς κι 7

8 Παρά τις επιµέρους θεωρητικές διαφοροποιήσεις, κοινός τόπος όλων των αναλύσεων για την περίοδο που διανύουµε, παραµένει το γεγονός της µετακύλισης σ ένα αβέβαιο µέλλον. Και τούτο γιατί ενώ ο σύγχρονος άνθρωπος φαίνεται να είναι περισσότερο προστατευµένος από τις δυνάµεις των φυσικών φαινοµένων, τις επιδηµίες, τους λοιµούς και τους λιµούς, σε σύγκριση µε τις παλαιότερες γενεές, πρέπει να αντιµετωπίσει τους κινδύνους από τις κοινωνικές δυνάµεις που ο ίδιος εξαπέλυσε. 5 Η έννοια του κινδύνου ή καλύτερα της διακινδύνευσης (risk), αποτέλεσε το κεντρικό σηµείο των θεωρητικών αναπτύξεων του γερµανού κοινωνιολόγου Ulrich Beck, που χαρακτήρισε τη σηµερινή φάση κοινωνικής ανάπτυξης ως «κοινωνία της διακινδύνευσης». Ο εννοιολογικός αυτός προσδιορισµός, αλλά και ευρύτερα η έννοια της διακινδύνευσης, έτυχε ευρείας απήχησης και αποδοχής σε όλο το φάσµα των κοινωνικών επιστηµών, προσφέροντας ένα νέο «σχήµα»-πλαίσιο παρατήρησης των κοινωνικών φαινοµένων. Η δυναµική των κοινωνικών µεταβολών επηρέασε και την διαµόρφωση των ποινικών επιστηµών, που καλούνται να ανταποκριθούν στα προβλήµατα που αναφύονται από µία πολύπλοκη κοινωνική πραγµατικότητα και να επαναπροσδιορίσουν το ρόλο και τη λειτουργία τους στους κόλπους ενός νέου παγκοσµιοποιηµένου περιβάλλοντος. Από τη στιγµή, εξάλλου, που µεταβάλλεται ο ρόλος και η λειτουργία του κράτους, η έννοια της διακυβέρνησης και οι αντιλήψεις µας για τις έννοιες του τοπικού και του παγκόσµιου, οι ποινικές επιστήµες δεν µπορούν να µείνουν περιχαρακωµένες στα στενά επιστηµονικά τους πλαίσια, αλλά να αξιολογήσουν και να απορροφήσουν στους προσανατολισµούς τους τα νέα κοινωνικά δεδοµένα. 6 Η εργασία αυτή χωρίζεται σε δύο µεγάλες ενότητες. Στην πρώτη επιχειρείται η σύνδεση των κοινωνικών µεταβολών που έλαβαν χώρα τις τελευταίες δεκαετίες του 20 ου αιώνα µε την εξέλιξη της εγκληµατικότητας, την κοινωνική πρόσληψη του εγκληµατικού φαινοµένου και την αντιµετώπιση του. Οι εξελίξεις αυτές τίθενται στη συνέχεια υπό την σκέπη του θεωρητικού σχήµατος της «κοινωνίας της διακινδύνευσης», µέσα από το πρίσµα του οποίου περιγράφονται και αξιολογούνται τα πρότυπα και οι τάσεις αντεγκληµατικής πολιτικής τόσο σε προληπτικό, όσο και σε κατασταλτικό επίπεδο, που εκδηλώθηκαν στα έγινε δηµοφιλής από τον Alain Lipietz, ο οποίος τον δανείστηκε από το έργο του Ιταλού Μαρξιστή διανοητή Αντόνιο Γκράµσι. Βλ. Hobsbawm E., [2002], ό.π., σελ. 389, σηµ. 8 5 Giddens Α., [2002], ό.π., σελ. 19 και Garland D., Sparks R., [2000], «Criminology, Social Theory and the Challenge of Our Times», σε Garland D., Sparks R., (επιµ.), [2000], Criminology and Social Theory, Oxford, Oxford University Press, σελ. 1-22, σελ Garland D., Sparks R., [2000], ό.π., σελ. 3 8

9 ανεπτυγµένα δυτικά κράτη. Πρωτοπόροι των νέων πολιτικών πρόληψης και καταστολής υπήρξαν οι ΗΠΑ και η Μ. Βρετανία, από τις οποίες αντλούνται τα περισσότερα παραδείγµατα εµπειρικής θεµελίωσης των θεωρητικών αναπτύξεων, χωρίς να παραλείπεται η αναφορά και σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη και στη χώρα µας. Στο δεύτερο µέρος της µελέτης επιχειρείται η ανάλυση των προκλήσεων που αναφύονται από τα νέα κοινωνικά δεδοµένα για την δογµατική συνοχή του ποινικού δικαίου. Η αναγκαιότητα δραστικής επέµβασης του ποινικού δικαίου στην πρόληψη και καταστολή των νέων µορφών κινδύνων που εκλύει η δυναµική της τεχνικοοικονοµικής εξέλιξης έρχεται σε σύγκρουση µε δογµατικά µορφώµατα και αρχές που συνδέονται µε την εγγυητική των ατοµικών ελευθεριών λειτουργία του ποινικού δικαίου και την ιστορική διαµόρφωση του δικαιοκρατικού χαρακτήρα του. Για την παρουσίαση της προβληµατικής επιλέγονται τέσσερις σταθµοί που αφορούν στη διδασκαλία του εννόµου αγαθού, τα εγκλήµατα αφηρηµένης διακινδύνευσης, την προβληµατική της ποινικής ευθύνης των νοµικών προσώπων και τη θέσπιση ειδικών δικονοµικών διατάξεων για ορισµένες µορφές εγκληµατικής συµπεριφοράς. 9

10 Μέρος Α : ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΚΑΙ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑ Ι. ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ Η κοινωνία της διακινδύνευσης, ως θεωρητική σύλληψη, έπεται των αλλαγών που συντελέστηκαν µεταπολεµικά στους κόλπους της καπιταλιστικής κοινωνίας. Για να κατανοήσουµε, όµως, πώς οδηγούµαστε στο νέο αυτό σχήµα παρατήρησης, θα πρέπει πρώτα να εξετάσουµε τις παραµέτρους των αλλαγών αυτών, έτσι όπως εξελίχθηκαν στο ιστορικό τους πλαίσιο. Η ανάλυση που ακολουθεί συνιστά µία σύντοµη σκιαγράφηση των σύγχρονων µετασχηµατισµών σε οικονοµικό, πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο, υποκείµενη στους περιορισµούς που µία τέτοια «συντοµογραφία» επιβάλλει. Το «συµβατικό» σηµείο εκκίνησης της πιο πρόσφατης κοινωνικής µεταβολής εντοπίζεται χρονικά από τον ιστορικό Eric Hobsbawm το έτος Τη συγκεκριµένη χρονιά άρχισαν να φαίνονται τα πρώτα σηµάδια της οικονοµικής κρίσης, 8 που θα επικρατήσει τις επόµενες δεκαετίες, ανακόπτοντας µία µακρά περίοδο ευηµερίας και ανάπτυξης, που έχει χαρακτηριστεί από τους ιστορικούς ως η Χρυσή Εποχή του 20ου αιώνα 9. Η ανάλυση µας θα επικεντρωθεί 7 Ωστόσο, µέχρι τη δεκαετία του 80 δεν ήταν σαφές πόσο ανεπανόρθωτα είχαν ραγίσει τα θεµέλια της ευηµερίας των µεταπολεµικών χρόνων. Η παγκόσµια φύση της κρίσης άρχισε να διαγράφεται καθαρά µετά την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισµού. Hobsbawm E., [2002], ό.π., σελ Η οικονοµική κάµψη που σηµειώθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 70 πρώτα στις ΗΠΑ και αργότερα στην Ευρώπη, οφείλεται σε µία σειρά παραγόντων και εξελίξεων: Η πετρελαϊκή κρίση, η µαζική αύξηση της παγκόσµιας προσφοράς χρήµατος, η ραγδαία άνοδος του πληθωρισµού, η οικονοµική στασιµότητα που συνδυάστηκε µε τη ραγδαία αύξηση των τιµών (στασιµο-πληθωρισµός) και τα τεράστια αµερικανικά ελλείµµατα είναι ορισµένοι µόνο παράγοντες που οδήγησαν σύµφωνα µε την ιδιωµατική γλώσσα των οικονοµολόγων στην «υπερθέρµανση» του συστήµατος. Κανείς δε γνώριζε πώς να αντιµετωπίσει τις ιδιοτροπίες της παγκόσµιας οικονοµίας, ούτε διέθετε εργαλεία για να τις χειριστεί.- βλ. αναλυτικά Hobsbawm Ε., [2002], ό.π, σελ Η µεταπολεµική περίοδο επέκτασης και ευηµερίας των οικονοµιών της ύσης, βασίστηκε σε µεγάλο βαθµό στο Κευνσιανό µοντέλο οικονοµικής ανάπτυξης. Η αύξηση της παραγωγής συµβάδιζε µε την αύξηση της ζήτησης και της κατανάλωσης. Την περίοδο αυτή οι πρακτικές του οικονοµικού φιλελευθερισµού συνδυάστηκαν επιτυχώς µε σοσιαλδηµοκρατικές πολιτικές, δηµιουργώντας µία µικτή οικονοµία, ευνοική για το κεφάλαιο και τους εργαζόµενους. Η µαζική παραγωγή αγαθών σε χαµηλό κόστος, η σταθερή απασχόληση, η σταθερή άνοδος των µισθών σε συνδυασµό µε τις γενναιόδωρες παροχές του Κράτους Προνοίας, δηµιούργησαν µία µαζική καταναλωτική αγορά, προσβάσιµη ακόµα και στα χαµηλότερα κοινωνικά στρώµατα. βλ. αναλυτικά Hobsbawm Ε., [2002], ό.π., σελ. 344 επ. και 360 επ. 10

11 στις εξελίξεις των τελευταίων τριάντα πέντε χρόνων, περιλαµβάνοντας, ωστόσο, τους κοινωνικούς και πολιτιστικούς µετασχηµατισµούς των «χρυσών µεταπολεµικών δεκαετιών» ( 50-60), στο µέτρο που οι συνέπειες τους εκδηλώνονται και επηρεάζουν τη σύγχρονη φάση κοινωνικής ανάπτυξης. Όπως υποστηρίζεται, η σηµαντικότερη εξέλιξη στο δεύτερο ήµισυ του 20ου αιώνα, υπήρξε η ραγδαία και πολύπλευρη ανάπτυξη της τεχνολογίας. 10 Η επανάσταση που έφεραν οι νέες τεχνολογίες στις µεταφορές και τις επικοινωνίες, οδήγησε στην σχετικοποίηση των χωροχρονικών αποστάσεων, στον µετασχηµατισµό της καπιταλιστικής παραγωγής, και στην παγκοσµιοποίηση της πολιτικής και κοινωνικής ζωής. Ειδικότερα, η εξάπλωση των Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας και του διαδικτύου διαµόρφωσαν µία νέα σχέση ανάµεσα στο χρόνο και το χώρο. Καθώς ο χρόνος της επικοινωνίας καταρρέει και συρρικνώνεται στο µηδενικό µέγεθος του στιγµιαίου, τα σηµάδια του χώρου και του χρόνου παύουν να έχουν σηµασία. 11 Η πληροφορία κυκλοφορεί εφεξής ανεξάρτητα από τους φορείς της, ενώ η µετατόπιση και αναδιάταξη της θέσης των ανθρώπων στο φυσικό χώρο είναι λιγότερο απαραίτητη από ποτέ για την αναµόρφωση των νοηµάτων και των σχέσεων. 12 Οι έννοιες του «τοπικού» και του «παγκόσµιου» συνδυάζονται πλέον µε τρόπους αδιανόητους 13 όχι µόνο για τις παραδοσιακές µορφές κοινωνικής ζωής, αλλά και για την ίδια την νεωτερική κοινωνία, επηρεάζοντας και αµφισβητώντας ταυτόχρονα τον στατικό χαρακτήρα των θεσµών της. 14 Έτσι, η κοινωνία της πληροφορίας αντιδρά ανακλαστικά και διατοπικά, οµογενοποιώντας την ανθρώπινη κατάσταση σε όλο τον πλανήτη. 15 Η σχετικοποίηση του χώρου και του χρόνου µέσα από τις νέες τεχνολογίες έχει άµεση επίδραση στην οικονοµική ζωή, καθώς επιτρέπει τη χωρική διάσπαση των διαδικασιών έρευνας, παραγωγής και διάθεσης αγαθών και υπηρεσιών, αλλάζει την οργάνωση και 10 Βλ. Hobsbawm E., [2002], ό.π., σελ 338 επ. 11 Bauman Z., [2004], Παγκοσµιοποίηση. Οι συνέπειες για τον άνθρωπο, Αθήνα, Πολύτροπον, σελ Bauman Z., [2004], ό.π., σελ Η νέα αυτή κατάσταση περιγράφεται από το γνωστό παράδειγµα της χαοτικής: «Η κίνηση των φτερών της πεταλούδας στο ένα ηµισφαίριο συνδέεται µε την καταιγίδα στο άλλο». 14 Βλ. Giddens A., [2001],ό.π., σελ Bauman Z., [2004], ό.π., σελ. 25 επ. 11

12 διοίκηση των επιχειρήσεων αλλά και τη δοµή των εργασιακών σχέσεων. 16 Η επέκταση των οικονοµικών δραστηριοτήτων σε παγκόσµιο επίπεδο σε συνδυασµό µε την κυριαρχία των πολυεθνικών επιχειρήσεων, οδήγησε βαθµιαία στην αποεδαφικοποίηση της οικονοµίας, την αποδέσµευση της από κρατικούς ελέγχους και εθνικές ρυθµιστικές πολιτικές. 17 Ο νέος αυτός τρόπος παραγωγής απορύθµισε τα εργατικά κεκτηµένα και επέβαλλε νέες µορφές εργασιακών σχέσεων, που διακρίνονται από προσαρµοστικότητα και ευελιξία. 18 Η ανωτέρω εξέλιξη είχε ως άµεση συνέπεια την απόλυτη εξάρτηση της πολιτικής εξουσίας στην οικονοµία της αγοράς, 19 καθώς οι επιµέρους εθνικές πολιτικές φαντάζουν αδύναµες να περιορίσουν τις δραστηριότητες της παγκόσµιας οικονοµίας που έγιναν σταδιακά ανεξέλεγκτες. 20 Οι κύριες αποφάσεις, τόσο για την οικονοµία όσο και για τα συναφή µ αυτή κοινωνικά προβλήµατα, επηρεάζονται πλέον αποφασιστικά από τις πολυεθνικές επιχειρήσεις και τους διεθνείς οργανισµούς που αντιπροσωπεύουν τα συµφέροντα τους. 21 Μέσα στο νέο αυτό παγκοσµιοποιηµένο περιβάλλον ο ρόλος του εθνικού κράτους ως κυρίαρχου ρυθµιστή του κοινωνικού χώρου στα πλαίσια µίας εδαφικής επικράτειας σταδιακά αποδυναµώνεται. Παράλληλα, οι προνοιακοί θεσµοί που είχαν αναπτυχθεί τις µεταπολεµικές δεκαετίες και αποσκοπούσαν σ ένα δικαιότερο καταµερισµό του κοινωνικά παραγόµενου πλούτου, µέσα από µεταβιβαστικές πληρωµές του κράτους προς τους πολίτες, παρακµάζουν. 22 Τα δηµοσιονοµικά των κρατών, βρέθηκαν ξαφνικά να συµπιέζονται από τις τεράστιες χρηµατικές παροχές του Κράτους Προνοίας, δαπάνες που αυξάνονταν µε ταχύτερο ρυθµό από τα δηµόσια έσοδα, σε συνθήκες παγκοσµιοποιηµένης οικονοµίας και µη κρατικά ελεγχόµενης παραγωγής. 23 Κατ αυτόν τον τρόπο, το εθνικό κράτος άρχισε να αποσύρεται σταδιακά από τα προβλήµατα του κοινωνικού χώρου και να αναζητά νέους εταίρους για την επίλυση τους. 16 Κοτζιάς Ν.,[1999], «Θεωρίες για την παγκοσµιοποίηση και οι ασυµµετρίες της πραγµατικότητας», στα προλεγόµενα του βιβλίου του Ulrich Beck, [1999], Τι είναι παγκοσµιοποίηση. Λανθασµένες αντιλήψεις και απαντήσεις, Αθήνα, Καστανιώτης, σελ Βλ. Hobsbawm Ε., [2002], ό.π., σελ και Bauman Ζ., [2004],ό.π., σελ Κοτζιάς Ν., [1999], ό.π., σελ Βλ. Bauman Z., [2004], ό.π., σελ Hobsbawm E., [2002], ό.π., σελ. 521 επ. 21 Bauman Z., [2004], ό.π., σελ Hobsbawm Ε., [2002], ό.π., σελ Hobsbawm Ε., [2002], ό.π. σελ

13 Από την άλλη, η εφαρµογή στην παραγωγή των νέων τεχνολογιών, η «µετανάστευση» των περισσότερων βιοµηχανικών µονάδων στις υπανάπτυκτες και αναπτυσσόµενες χώρες και η προσπάθεια της µείωσης του κόστους παραγωγής, µέσα σε συνθήκες παγκόσµιου ανταγωνισµού, προκάλεσαν µαζική δοµική ανεργία, 24 φτώχεια και εξαθλίωση σε µεγάλα τµήµατα του αστικού κυρίως πληθυσµού. Άµεση απόδειξη της όξυνσης των κοινωνικών ανισοτήτων και της διόγκωση της ψαλίδας ανάµεσα σε πλούσιους και φτωχούς αποτελεί η επανεµφάνιση των αστέγων στα µεγάλα αστικά κέντρα. Οι άνθρωποι αυτοί που συντηρούνταν από τις παροχές του Κράτους Προνοίας τέθηκαν στο περιθώριο, αποτελώντας µία νέα κοινωνική οµάδα, χωρίς µέλλον και ελπίδα, που ονοµάστηκε από ορισµένους κοινωνικούς επιστήµονες ως κατώτερη ή υπάλληλη τάξη (underclass). 25 Στους «δεύτερης διαλογής» πολίτες της υπάλληλης τάξης προστέθηκαν αργότερα και οι µετανάστες. Η κατάρρευση των χωρών του πρώην ανατολικού µπλοκ και η βίαιη µετάβαση τους από σοσιαλιστικές µορφές οικονοµικής οργάνωσης στον οικονοµικό φιλελευθερισµό, προκάλεσε κοινωνική απορύθµιση, η οποία σε συνδυασµό µε την πολιτική αστάθεια, οδήγησε σ ένα ευρύ µεταναστευτικό ρεύµα προς τις αναπτυγµένες χώρες της ύσης. Οι µετακινήσεις αυτές είχαν ως αποτέλεσµα τη δηµιουργία πολυπολιτισµικών κοινωνιών στις χώρες υποδοχής αλλά και την εκδήλωση αισθηµάτων ξενοφοβίας και ρατσισµού, καθώς οι µετανάστες διεκδίκησαν µέρος της αγοράς εργασίας που βρισκόταν, όπως είδαµε, ήδη σε κρίση. 26 Αυτό, ωστόσο, που έκανε τα οικονοµικά προβλήµατα του τελευταίου τετάρτου του 20ου αιώνα ασυνήθιστα σοβαρά και από κοινωνική άποψη ανατρεπτικά, ήταν ο συνδυασµός τους µε την εκδήλωση των συνεπειών δοµικών κοινωνικών αναστατώσεων που είχαν προκληθεί στα µεταπολεµικά χρόνια της οικονοµικής ευηµερίας. Έτσι, θα µπορούσε να υποστηριχθεί πως η οικονοµική αστάθεια των δεκαετιών της Κρίσης 27 βρήκε ως ένα βαθµό αποδιοργανωµένο τον κοινωνικό χώρο. Τα παλιά συλλογικά πρότυπα ζωής, οι σχέσεις αλληλεγγύης της εργατικής τάξης, το δίκτυο προστασίας της οικογένειας και της γειτονιάς είχαν διαρρηχθεί µέσα από µία διαδικασία κοινωνικής και πολιτισµικής 24 Στο σηµείο αυτό πρέπει να σηµειωθεί πως η δοµική ανεργία αντιδιαστέλλεται µε την κυκλική, στο ότι η απώλεια των θέσεων είναι οριστική, χωρίς δυνατότητα διοχέτευσης των εργαζοµένων σε άλλους τοµείς.- Βλ. Hobsbawm Ε., [2002], ό.π., σελ βλ. Hobsbawm Ε., [2002], ό.π., σελ. 436 επ. και Garland D., [2001], Τhe culture of control. Crime and social order in contemporary society, Oxford University Press, σελ Παπαθεοδώρου Θ., [2002], ηµόσια ασφάλεια και αντεγκληµατική πολιτική. Συγκριτική προσέγγιση, Αθήνα, Νοµική Βιβλιοθήκη, σελ. 120 επ. 27 Ο όρος ανήκει στον Hobsbawm, βλ. Hobsbawm E., [2002], ό.π., σελ

14 ριζοσπαστικοποίησης, που είχε αρχίσει να συντελείται στις ΗΠΑ και Ευρώπη ήδη από τη δεκαετία του Μία από τις σηµαντικότερες εξελίξεις, ως προς τις µακροπρόθεσµες συνέπειες στον τρόπο ζωής των ανθρώπων στο εύτερο ήµισυ του εικοστού αιώνα υπήρξε ο εξαστισµός. Η αποψίλωση του αγροτικού πληθυσµού ως συνέπεια της εκµηχάνισης της γεωργίας και της εφαρµογής νέων µεθόδων στην αγροτική καλλιέργεια, άλλαξε το µέγεθος και τη δοµή του αστικού χώρου και οδήγησε στη γέννηση των µεγάλων αστικών κέντρων, που υποθάλπουν την ανωνυµία και την αποξένωση. 29 Από την άλλη, η κοινωνική χειραφέτηση της γυναίκας, ως συνέπεια της µαζικής εισόδου του γυναικείου φύλου στην παραγωγική διαδικασία, άλλαξε ριζικά την παραδοσιακή δοµή της οικογένειας. Η κατάκτηση ισότητας δικαιωµάτων και ευκαιριών µέσα από σκληρούς κοινωνικούς αγώνες, οδήγησε σε κρίση των σχέσεων των δύο φύλων, λόγω της ανακατάταξης των ρόλων και της ανατροπής των παραδοσιακών ισορροπιών. Στα ανεπτυγµένα δυτικά κράτη η όλο και µεγαλύτερη εξάπλωση των µονογονεϊκών οικογενειών και η αύξηση των διαζυγίων άλλαξαν τη µορφή και το περιεχόµενο του πρωταρχικού κοινωνικού πυρήνα και οδήγησαν σε αποδιάρθρωση των οικογενειακών δεσµών που αποτελούσαν συνεκτικό κρίκο των κοινωνικών σχέσεων. 30 Καταλυτικό ρόλο στην αποδόµηση της οικογένειας έπαιξε και η διεύρυνση του χάσµατος των γενεών που σηµειώθηκε µεταπολεµικά. Η ανάδειξη της νεολαίας σε ξεχωριστή κοινωνική οµάδα µε δική της κοινωνική ταυτότητα, συνοδεύτηκε από µία νέα νοοτροπία ζωής, µία αντινοµιακή κουλτούρα απελευθέρωσης από το συµβατικό παρελθόν και εξελίχθηκε τη δεκαετία του 60 σ ένα ευρύ νεολαιίστικο κίνηµα, που ενίσχυσε το παράλληλα αναπτυσσόµενο κίνηµα για την ισότητα των δύο φύλων και αµφισβήτησε την ρητά ή σιωπηρά µακροχρόνια εδραιωµένη διάταξη των ανθρωπίνων σχέσεων µέσα στην κοινωνία. 31 Οι νέοι έγιναν γρήγορα οι καλύτεροι αγωγοί των τεχνολογικών καινοτοµιών, που δεν µπορούσαν να εφαρµοστούν από τις προηγούµενες γενιές, µιας και δεν είχαν την κουλτούρα της τεχνολογίας και ήταν πολύ µεγάλοι για να τη µάθουν, ενώ παράλληλα, η ανάδειξη της νεολαίας σε ξεχωριστό κοινωνικό στρώµα συνιστούσε και µία νέα ιδιαίτερη 28 Hobsbawm E., [2002], ό.π., σελ Βλ. Hobsbawm E., [2002], ό.π., σελ. 370 επ. 30 Garland D., [2001], ό.π., σελ Ηobsbawm E., [2002], ό.π., σελ

15 πελατεία για την οικονοµία της αγοράς. Τα νεανικά σύµβολα που υιοθετήθηκαν, επικροτούσαν την προσωπική απελευθέρωση µέσα από την ικανοποίηση της ατοµικής επιθυµίας και την δηµόσια προσήλωση στο µέχρι τότε απαγορευµένο. 32 Εκεί, ωστόσο, που ο τεχνολογικός εκσυγχρονισµός και η µεταπολεµική οικονοµική ευηµερία έφεραν τις σηµαντικότερες ανατροπές σύµφωνα µε τον Hobsbawm ήταν στο εσωτερικό και κυρίως στη συνείδηση της εργατικής τάξης. Η συνοχή του εργατικού πληθυσµού, το αίσθηµα συλλογικότητας και αλληλεγγύης, υπονοµεύθηκε από την αναδόµηση της παραγωγής και την αύξηση των προσδοκιών που επέφερε ο καταναλωτικός τρόπος ζωής, κυρίως στους νέους. 33 Τα ανώτερα στρώµατα του εργατικού πληθυσµού οι εξειδικευµένοι εργάτες προσαρµόστηκαν στις νέες συνθήκες του εκσυγχρονισµού, διατήρησαν τις θέσεις τους και την προσβασιµότητα τους στην κοινωνία της αφθονίας, σε αντίθεση µε τους ανειδίκευτους εργάτες και τα άτοµα µεγάλης ηλικίας που µετακύλησαν στην ανεργία και στο περιθώριο. Κατ αυτόν τον τρόπο, η εργατική τάξη διασπάσθηκε στους ευυπόληπτους απασχολούµενους εργάτες και τους ανυπόληπτους ανέργους, πελάτες των ταµείων προνοίας, διάκριση που θυµίζει σαφώς τους ευυπόληπτους και ανυπόληπτους φτωχούς της βικτωριανής περιόδου. 34 Όλες οι παραπάνω εξελίξεις, που έλαβαν χώρα σε µικρό ή µεγαλύτερο βαθµό στις περισσότερες χώρες του ανεπτυγµένου καπιταλισµού, σκιαγραφούν έναν κόσµο αβεβαιότητας κι αστάθειας. 35 Ο βιωµατικός κόσµος του ατόµου και ο κοινωνικός του περίγυρος δεν είναι, πλέον, µόνο ο τοπικός-οικογενειακός περίγυρος ούτε περιορίζεται στα εθνικά πλαίσια. 36 Ο σύγχρονος άνθρωπος µετέχει µέσα από τις νέες τεχνολογίες του παγκόσµιου κοινωνικού γίγνεσθαι, αποξενώνεται όµως από το εγγύτερο φυσικό και κοινωνικό του περιβάλλον. Παράλληλα, βιώνει την υποχώρηση των άτυπων ή τυπικών εκείνων δικτύων που στο παρελθόν είχαν συγκροτήσει την κοινωνική συνοχή. Ζει σ ένα συνεχώς µεταλλασσόµενο περιβάλλον που απαιτεί κινητικότητα ευελιξία και εγρήγορση. Χάνει τα υποστηλώµατα του και αδυνατεί να παρακολουθήσει συλλογικά τις εξελίξεις, 32 Hobsbawm E., [2002], ό.π., σελ Hobsbawm E., [2002], ό.π., σελ Hobsbawm E., [1999], ό.π., σελ 395 επ.. 35 Bauman Z., [2002], H µετανεωτερικότητα και τα δεινά της, Αθήνα, Ψυχογιός, σελ.52 επ. 36 Κοτζιάς Ν., [1999], ό.π., σελ

16 πόσο µάλλον να προσαρµοστεί σ αυτές, µε αποτέλεσµα να διακατέχεται από αισθήµατα άγχους, φόβου κι ανασφάλειας για το µέλλον. 37 ΙΙ. ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι ευρύτεροι µετασχηµατισµοί που συντελέστηκαν το τελευταίο τέταρτο του 20ου αιώνα επηρέασαν άµεσα και την εξέλιξη της καταγεγραµµένης εγκληµατικότητας τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά. Ήδη από τα πρώτα µεταπολεµικά χρόνια οι δείκτες της εγκληµατικότητας άρχισαν να αυξάνονται σταθερά σε όλα τα βιοµηχανικά κράτη, 38 µε εξαίρεση την Ιαπωνία. 39 Ενδεικτικά αναφέρουµε πως µεταξύ των ετών 1955 και 1964 ο αριθµός των καταγεγραµµένων εγκληµάτων στη Μ. Βρετανία διπλασιάστηκε. 40 Αντίστοιχα στις ΗΠΑ στις αρχές της δεκαετίας του 80 οι τιµές της καταγεγραµµένης εγκληµατικότητας ήταν τριπλάσιες απ αυτές πριν από είκοσι χρόνια. 41 Η εξέλιξη της εγκληµατικότητας θα µπορούσε να χωριστεί σε τρία επίπεδα. Στην εξέλιξη της εθνικής εγκληµατικότητας, η οποία ως ένα βαθµό είναι κοινή σε όλες τις ανεπτυγµένες χώρες, µε ορισµένες χρονικές αποκλίσεις στην εκδήλωση των επιµέρους εγκληµατικών φαινοµένων, στην εξέλιξη της διεθνικής εγκληµατικότητας, που αναπτύχθηκε µε ραγδαίους ρυθµούς τα τελευταία χρόνια ως παράπλευρη συνέπεια της παγκοσµιοποίησης της οικονοµικής και πολιτικής ζωής και στην εµφάνιση νέων µορφών εγκληµατικής συµπεριφοράς, που σχετίζονται ως επί το πλείστον µε τις νέες εφαρµογές της τεχνολογίας. Άµεση συνέπεια της επικράτησης της οικονοµίας της αγοράς, της κοινωνικής ανισότητας και της υλικής ανέχειας µεγάλων τµηµάτων του πληθυσµού αποτελεί η έξαρση της βίας και της µικροµεσαίας εγκληµατικότητας (Street crime) στα µεγάλα αστικά κέντρα. H µετακύλιση µεγάλων τµηµάτων της µεσαίας τάξης προς τα κατώτερα κοινωνικά 37 Βλ. Bauman Z., [2002], ό.π., σελ. 52 επ. 38 Το φαινόµενο της αύξησης της εγκληµατικότητας εκδηλώθηκε πρώτα σε ΗΠΑ κι αργότερα στην Ευρώπη µε πρώτη τη Μ. Βρετανία και τελευταία την Ολλανδία- Βλ. Young J., [1999], The exclusive society, London, Sage, σελ Η Ιαπωνία είναι η µόνη ανεπτυγµένη καπιταλιστικά χώρα µε χαµηλούς δείκτες εγκληµατικότητας. Το φαινόµενο αυτό ενδέχεται να οφείλεται στη διατήρηση ενός αυστηρού συστήµατος άτυπου κοινωνικού ελέγχου, καθώς η ιαπωνική κοινωνία παραµένει αυστηρά πατριαρχική, µε προσήλωση στις αξίες της παράδοσης, της κοινότητας, της οικογένειας κ.τ.λ. Αναλυτικότερα βλ. Hughes G., [1998], Understanding crime Prevention. Social control, risk and late modernity, Buckingham-Philadelphia, Open University Press, σελ Garland D., [2001], ό.π., σελ Garland D., [2001], ό.π., σελ

17 στρώµατα, η έξαρση της ανεργίας αλλά και η έλλειψη προοπτικής µελλοντικής απασχόλησης, η µείωση των παροχών και βοηθηµάτων από την πλευρά του κράτους και η διάβρωση των ατύπων κοινοτικών δικτύων για αµοιβαία υποστήριξη µέσα από την εξάπλωση ενός αδιάφορου υλιστικού αξιακού κλίµατος, προκάλεσαν έντονα αισθήµατα καταπίεσης απογοήτευσης και οργής, οδηγώντας σε εγκλήµατα βίας, (Βανδαλισµοί, αδικήµατα κατά της ζωής και της σωµατικής ακεραιότητας, δηµιουργία συµµοριών και έξαρση ενδοοιοκογενειακής βίας.) κυρίως τους νέους. 42 Από την άλλη, αυξάνονται τα περιουσιακά εγκλήµατα, που σχετίζονται µε την οικονοµική κατάσταση µέρους του πληθυσµού, όπως κλοπές, διαρρήξεις σπιτιών, κλοπές µεταφορικών µέσων, ληστείες µικρών περιουσιακών αντικειµένων, όπως αρπαγή τσάντας, απάτες µικρού οικονοµικού αντικειµένου, αγορανοµικές παραβάσεις κ.τ.λ. Παράλληλα, οι παράνοµες οικονοµικές δραστηριότητες χαµηλής ποινικής απαξίας ευνοούνται από την πληθώρα των παράνοµων µεταναστών, που σωρεύονται στα αστικά κέντρα και καταφεύγουν για βιοποριστικούς λόγους στην παραοικονοµία, το παραεµπόριο, και το λαθρεµπόριο. Επιπλέον, κατακόρυφη είναι και η αύξηση της χρήσης των ναρκωτικών ουσιών, η οποία προκαλείται πέρα από την εξάπλωση του εµπορίου των ναρκωτικών ουσιών που θα εξετάσουµε στη συνέχεια και από τις σύγχρονες συνθήκες ζωής των µεγαλουπόλεων, την έλλειψη προοπτικής για τους νέους των χαµηλών κοινωνικών στρωµάτων, το αίσθηµα εγκατάλειψης από την κοινωνία, που δηµιουργεί τάσης αναχωρητισµού και αυτοκαταστροφής. Εκεί ωστόσο, που το σύγχρονο πλαίσιο ζωής επέφερε ριζικές ανακατατάξεις είναι η διεθνική και οργανωµένη εγκληµατικότητα. 43 Η παγκοσµιοποιηµένη οικονοµία πολύ γρήγορα ήρθε αντιµέτωπη µε την παθολογία της, καθώς η οργανωµένη εγκληµατικότητα επωφελήθηκε από τη διεθνή τάξη πραγµάτων και τις ατέλειες της για να εγκαταστήσει τη 42 Τσήτσουρα Α., [2003], «Εγκληµατικότητα και αντεγκληµατική πολιτική στην εποχή της παγκοσµιοποίησης», στο Μαγγανά Α. (επιµ.), [2003], ικαιώµατα του Ανθρώπου-Έγκληµα-Αντεγκληµατική Πολιτική. Τιµητικός τόµος για την Αλίκη Γιωτοπούλου-Μαραγκοπούλου, τ. Α, Νοµική βιβλιοθήκη- Bruylant, Αθήνα-Βρυξέλλες, 2003, σελ , σελ και Κουράκης Ν., «Έκθεση για την εξέλιξη της εγκληµατικότητας στη σηµερινή Ελλάδα», σε Ποιν ικ 3/1998 σελ ,σελ Ενδεικτικά αναφέρουµε σύµφωνα µε τα στοιχεία που παρέχει ο ηµητράτος ότι ήδη κατά το έτος 1994 σχετική έκθεση του Οργανισµού των Ηνωµένων Εθνών εξετίµησε τη συνολική δραστηριότητατου οργανωµένου εγκλήµατος διεθνώς στο ποσόν των 750 δολλαρίων.τηρουµένων των αναλογιών το αντίστοιχο ποσό σήµερα έχει ξεπεράσει το 1 τρις. ολλάρια, ενώ για την Ελλάδα τα αντίστοιχα ποσά κυµαίνονται ανάλογα µε τις πηγές από 1,5 έως 13,1 τρις. ρχ για το έτος 1997, βλ., ηµητράτος Ν., [1999], «Οργανωµένο έγκληµα: Θεωρητική προσέγγιση ενός κοινωνικού προβλήµατος», σε ΠοινΧρ ΜΘ/1999, σελ , σελ

18 δική της χαοτική αταξία. 44 Οι εγκληµατικές οµάδες που υπήρχαν παλαιότερα επωφελήθηκαν των οικονοµικών συνθηκών και των τεχνολογικών µέσων, µε αποτέλεσµα να ελέγχουν ολόκληρους τοµείς της οικονοµικής και πολιτικής δραστηριότητας. 45 Η έκταση της απειλής του οργανωµένου εγκλήµατος αποτυπώνεται ανάγλυφα και µέσα από την κοινή προσπάθεια των κρατών µελών του ΟΗΕ για την προσφορότερη δικαιοπολιτική αντιµετώπιση του φαινοµένου, που οδήγησε στην υπογραφή της Σύµβασης του Παλέρµο στις 12-15/12/ Το οργανωµένο έγκληµα ως µορφή εγκληµατικής δράσης, κρύβει µία ιδιότυπη δυναµική. Και τούτο γιατί η επικινδυνότητά του δεν έγκειται τόσο στο άθροισµα της καθεµιάς από τις επιµέρους πράξεις που τελούνται αλλά εντοπίζεται στο πολεµικό δυναµικό που αποκτούν οι εν λόγω οργανώσεις και στην συγκρότηση επιχειρηµατικών δικτύων για τον έλεγχο της αγοράς. 47 Η ορθολογική οργάνωση της οικονοµικής εκµετάλλευσης παράνοµων αγαθών και υπηρεσιών, σύµφωνα µε τους κανόνες των σύγχρονων logistics, 48 και η στεγανοποίηση των παρανόµων δραστηριοτήτων µέσα από τη συµβολή νόµιµων θεσµών και ανθρώπων του κρατικού µηχανισµού, αποδιοργανώνει και διακυβεύει την κοινωνική και οικονοµική δοµή. 49 Το οργανωµένο έγκληµα προσβάλλει ευθέως τη «λογιστική» του κράτους την καθεστηκυία τάξη πραγµάτων, εγκαθιστώντας µία παράλληλη ανταγωνιστική οικονοµία. 50 Συνήθεις µορφές οργανωµένου εγκλήµατος, µπορούν να θεωρηθούν η εµπορία ναρκωτικών και όπλων, η λαθρεµπορία οινοπνευµατωδών ποτών και τσιγάρων, η 44 Παπαθεοδώρου Θ., [2002], ό.π., σελ ηµητράτος Ν., [1999], ό.π., σελ Στη Σύµβαση αυτή δόθηκε για πρώτη φορά ένας κοινά αποδεκτός αν κι όχι απόλυτα σαφής ορισµός του οργανωµένου εγκλήµατος. Ωστόσο, και πριν τη σύµβαση του Παλέρµο οι ερευνητές εντόπιζαν ορισµένα χαρακτηριστικά στοιχεία της φαινοµενολογίας του εγκλήµατος που συνοψίζονται στα εξής: α) Οργάνωση µε αυστηρή ιεραρχία και αυστηρή κατανοµή καθηκόντων β) ορθολογικός σχεδιασµός και σταθερή επιδίωξη µίας αθέµιτης δραστηριότητας, που στοχεύει σε οικονοµικά οφέλη γ) χρησιµοποίηση βίας ή απειλών για άσκηση βίας προς επίτευξη των σκοπών της οργάνωσης και δ) ύπαρξη άφθονων µέσων πολιτικής επιρροής, σύγχρονης τεχνολογίας και νοµικού επιτελείου για την στεγανοποίηση των παράνοµων δραστηριοτήτων.- Βλ. Κουράκης Ν., [1999], «Το οργανωµένο έγκληµα: φαινοµενολογία του προβλήµατος και δυνατότητες αντιµετώπισης του στην Ελλάδα», σε Ποιν ικ 10/1999, σελ , σελ και Παπαχαραλάµπους Χ., [1998], «Εννοιολόγηση του οργανωµένου εγκλήµατος- ιεθνής νοµοθέτηση-στάση της Ελληνικής Έννοµης Τάξης», σε Ποιν ικ 7/1998, σελ Λίβος Ν., [2000], «Οργανωµένο έγκληµα: Έννοια και δικονοµικοί τρόποι αντιµετώπισης του», σε Πρακτικά του 7 ου Πανελληνίου Συνεδρίου της ΕλλΕτΠ, σελ 17-67, σελ. 48 επ.. 48 Πρόκειται για έναν ειδικότερο κλάδο της ιοίκησης των Επιχειρήσεων, που ερευνά το κόστος ροής των αγαθών από το σηµείο παραγωγής στο σηµείο κατανάλωσης, αναλυτικότερα βλ. Λίβο Ν., [2000], ό.π., σελ. 45 επ. 49 Λίβος Ν.,[2000], ό.π., σελ. 51 επ 50 Λαµπροπούλου Ε., [2001], Εσωτερική ασφάλεια και κοινωνία του ελέγχου, Αθήνα, Κριτική, σελ

19 εκµετάλλευση οίκων ανοχής, η εκβιαστική κλοπή αυτοκινήτων, η εκβιαστική παροχή «προστασίας» σε νυκτερινά κέντρα, τα τυχερά παιχνίδια, αλλά και η εκτέλεση δολοφονιών µε οργανωµένο τρόπο και η διάπραξη απαγωγών για την είσπραξη λύτρων. 51 Ιδιαίτερες, ωστόσο, µορφές οργανωµένου ή καλύτερα διασυνοριακού εγκλήµατος, που γνωρίζουν έξαρση στις µέρες µας αποτελούν η λαθροµετανάστευση, η εµπορία ανθρώπων ( trafficking) και ανθρωπίνων οργάνων. Οι οικονοµικές συνθήκες που επικράτησαν στις χώρες του πρώην Ανατολικού µπλοκ, µετά την κατάρρευση των σοσιαλιστικών καθεστώτων, δηµιούργησαν ένα έντονο µεταναστευτικό κύµα προς τις χώρες της ύσης. Την κατάσταση αυτή εκµεταλλεύθηκαν κυκλώµατα που αναπτύχθηκαν στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων και εγκατέστησαν εγκληµατικά δίκτυα µε εγχώριες εγκληµατικές οµάδες για την παράνοµη είσοδο λαθροµεταναστών, την εµποριοποίηση γυναικών και ανηλίκων που εξωθούνται στην πορνεία και την επαιτεία. Η εµπορία ανθρώπων καλύπτει ένα σύνολο εγκληµατικών ενεργειών, όπως σωµατεµπορία, µαστροπεία, εκβίαση, παράνοµη κατακράτηση, νόθευση και κατάρτιση πλαστών εγγράφων, αρπαγή ανηλίκων, διευκόλυνση της ακολασίας άλλων, ακούσια απαγωγή, βιασµός, εκµετάλλευση πόρνης, αποπλάνηση ανηλίκων κ.λ.π. 52 Μέρος της δραστηριότητας του οργανωµένου εγκλήµατος είναι και η νοµιµοποίηση των παράνοµων προσόδων του, το λεγόµενο «ξέπλυµα βρώµικου χρήµατος», που λόγω της έκτασης που έχει λάβει στις µέρες µας µέσω των τεχνολογικών εφαρµογών, έχει αποκτήσει αυτοτελές ενδιαφέρον. 53 Η διαδικασία της νοµιµοποίησης είναι πολύπλοκη και περιλαµβάνει τουλάχιστον τρία στάδια: Την «τοποθέτηση», τη «συσσώρευση» και την «ενσωµάτωση» των παράνοµων κεφαλαίων. 54 Με την «τοποθέτηση» επιχειρείται η προσπάθεια διοχέτευσης των παράνοµων προσόδων στην αγορά µέσω του χρηµατοπιστωτικού συστήµατος, της Κεφαλαιαγοράς ή των καζίνων. Η «συσσώρευση» συνίσταται στον επιµερισµό των κατατεθειµένων κεφαλαίων σε άλλους λογαριασµούς και τον πολλαπλασιασµό των λογαριασµών και κινήσεων κεφαλαίων, προκειµένου να καλυφθεί η παράνοµη προέλευση τους, ενώ η «ενσωµάτωση» αποσκοπεί στο να αποκτήσει το παράνοµο χρήµα νόµιµη υπόσταση, ώστε να µπορεί να επενδυθεί στην νόµιµη αγορά 51 Κουράκης Ν., [1999], ό.π., σελ Παπαθεοδώρου Θ., [2002], ό.π., σελ Βλ. Κουράκης Ν., [2000], «Το οικονοµικό έγκληµα στην Ελλάδα σήµερα», σε Ποιν ικ 2000, σελ , σελ. 644 επ. 54 Παπαθεοδώρου Θ., [2002], σελ

20 (π.χ επένδυση σε αγοραπωλησίες ακινήτων) επιφέροντας καθαρά κέρδη στους επενδυτές του. 55 Άλλη, µία αναπαράσταση του εγκλήµατος στα έσχατα όρια του, η οποία συγχέεται και ταυτίζεται συχνά µε το οργανωµένο έγκληµα, είναι η διεθνής τροµοκρατία, η οποία διαδραµατίζει ηγεµονικό ρόλο στη σύγχρονη εποχή. 56 Τα γεγονότα της 11 ης Σεπτεµβρίου του 2001 στη Νέα Υόρκη, το 2004 στη Μαδρίτη και πρόσφατα στο µετρό του Λονδίνου, κατέρριψαν το µύθο της αδιασάλευτης ηγεµονίας των στρατηγικών προταγµάτων στην αντεγκληµατική πολιτική σχετικά µε τη διάγνωση, την πρόληψη και την αντιµετώπιση των ενδεχόµενων κινδύνων από την εγκληµατική συµπεριφορά και απέδειξαν ότι το αδιανόητο µπορεί να συµβεί. 57 Όλες οι µεγάλες ευρωπαϊκές και αµερικανικές πόλεις συνιστούν από τούδε και στο εξής πιθανούς στόχους, γεγονός µε ολέθριες συνέπειες για το αίσθηµα ασφάλειας των πολιτών αλλά και τις ατοµικές ελευθερίες στα πλαίσια της προσπάθειας εµπέδωσης του από τις δηµόσιες αρχές. 58 Τέλος, θα ήταν παράλειψη να µην αναφερθούµε σε νέες µορφές εγκληµατικής συµπεριφοράς που κινούνται στο χώρο του οικονοµικού εγκλήµατος, προήλθαν όµως µέσα από την επέκταση της οικονοµίας σε παγκόσµιο επίπεδο και την αντίστοιχη λειτουργία των πολυεθνικών επιχειρήσεων, αλλά και τις νέες τεχνολογικές εφαρµογές. Χαρακτηριστικά αδικήµατα στο πεδίο αυτό είναι τα αδικήµατα κατά της υγείας του κοινού, κατά του περιβάλλοντος 59 και εγκλήµατα στο πλαίσιο των νέων µέσων επικοινωνίας, όπως το διαδίκτυο. Η παγκοσµιοποιηµένη παραγωγή των αγαθών κατανάλωσης, και ιδίως τροφίµων κατέστησε ελαστικούς τους ελέγχους καταλληλότητας τους, ενώ τα µεγάλα οικονοµικά συµφέροντα δεν διστάζουν να χρησιµοποιήσουν ακατάλληλα µέσα, όπως ορµόνες για την γρήγορη αναπαραγωγή και ανάπτυξη των ζώων, προκειµένου να µεγιστοποιήσουν την παραγωγή και να αυξήσουν τα κέρδη τους. Από την άλλη, η 55 Παπαθεοδώρου Θ., [2002], ό.π. σελ. 168 και Κουράκης Ν., [1999], ό.π., σελ Κατά τη γνώµη µας, η τροµοκρατία διακρίνεται σαφώς από το οργανωµένο έγκληµα, κατά το ότι στην τροµοκρατία υπερέχει πρωτίστως η επιδίωξη ενός πολιτικού σκοπού κι όχι η επιδίωξη απόκτησης παράνοµου περιουσιακού οφέλους. Ακόµα κι όταν αυτό συντελείται, έχει παρακολουθηµατικό χαρακτήρα. 57 Παπαθεοδώρου Θ., [2002], ό.π., σελ Παπαθεοδώρου Θ., [2005], «Ασφάλεια: ικαίωµα του πολίτη ή άλλοθι ποινικοποίησης;», σε Ανθόπουλος Χ/ Κοντιάδης Ξ./ Παπαθεοδώρου Θ. (επιµ.), [2005], Ασφάλεια και δικαιώµατα στην κοινωνία της διακινδύνευσης, Αθήνα, Α.Ν.Σάκκουλας, σελ , σελ. 200 επ. 59 Παπανεοφύτου Α., [1997], Ποινικό δίκαιο, κράτος και τεχνολογικοί κίνδυνοι. Τόµος Α. Η γενικότερη δικαιοπολιτική, η νοµοθεσία και νοµολογία στο πεδίο της ποινικής προστασίας από τους κινδύνους της τεχνολογικής εξέλιξης, Αθήνα, Α.Ν.Σάκκουλας, σελ και Παπανεοφύτου Α., [1998], «Ποινικό δίκαιο και ποινικό δόγµα υπό το πρίσµα των σύγχρονων αξιώσεων προστασίας από τους κινδύνους της τεχνολογικής εξέλιξης», σε ΠοινΧρ ΜΗ/1998, σελ , σελ

21 βιοµηχανική ανάπτυξη πολλών χωρών, µε γνώµονα καθαρά την κερδοσκοπία και όχι την συνολική ανάπτυξη µιας περιοχής ενεργείται εις βάρος του περιβάλλοντος. Φαινόµενα όπως η όξινη βροχή, η υπερθέρµανση του περιβάλλοντος και η υψηλή περιεκτικότητα όζοντος στην ατµόσφαιρα απειλούν µε αφανισµό κάθε µορφής ζωής στον πλανήτη. 60 Τέλος, η ευρεία χρήση του διαδικτύου σε πολλές εκφάνσεις της κοινωνικής και οικονοµικής ζωής και η απεριόριστη πρόσβαση στις πληροφορίες που προσφέρει άφησε ανοικτό το πεδίο εξωτερικών επεµβάσεων στους υπολογιστές. Η πειρατεία (hacking) δεδοµένων, η απάτη µε υπολογιστή, η ηλεκτρονική κλοπή πιστωτικών καρτών, η προσβολή της προσωπικής ζωής µέσω της διακίνησης προσωπικών δεδοµένων στο διαδίκτυο, η εκβίαση οικονοµικών οργανισµών, η παιδική πορνογραφία και η ηλεκτρονική τροµοκρατία αποτελούν µόνο µερικές πτυχές της εγκληµατικότητας της υψηλής τεχνολογίας. 61 ΙΙΙ. Ο ΦΟΒΟΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ Η κατακόρυφη αύξηση της εγκληµατικότητας, σε συνδυασµό µε την αποδιάρθρωση του κοινωνικού ιστού και των δικτύων άτυπου κοινωνικού ελέγχου, που αποτελούσαν στο παρελθόν το οδόφραγµα µίας σειράς παραβατικών συµπεριφορών, χαµηλής ποινικής βαρύτητας, είχαν ως αποτέλεσµα τη συρρίκνωση της απόστασης που χώριζε την εµπειρική πρόσληψη του εγκλήµατος από ευρύτερα κοινωνικά στρώµατα. 62 Στο τελευταίο τέταρτο του 20 ου αιώνα η εγκληµατικότητα παύει να είναι ένα αφηρηµένο στατιστικό µέγεθος, καθώς οι πολίτες των αστικών κέντρων, βιώνουν άµεσα την έξαρση της βίας, την εκτεταµένη χρήση ναρκωτικών ουσιών, την αύξηση των κλοπών και των ληστειών. 63 Η νέα αυτή πραγµατικότητα οδήγησε βαθµιαία σε µία ποιοτική µεταστροφή στην κοινωνική πρόσληψη του εγκλήµατος. Στη συλλογική συνείδηση το έγκληµα, δεν συνιστά πλέον ένα φευγαλέο, αναπάντεχο γεγονός, µία ηθική εκτροπή κάποιου µέλους της κοινωνίας που εκπλήσσει. 64 Αντίθετα αποτελεί ένα φυσικό (normal) γεγονός που ακολουθεί την οργάνωση της καθηµερινότητας, ένα ενοχλητικό αλλά αναπόφευκτο στοιχείο της κοινωνικής ζωής. 65 Κατ αυτόν τον τρόπο, το έγκληµα µεταβάλλεται σταδιακά 60 Τσήτσουρα Α., [2003], ό.π., σελ Παπαθεοδώρου Θ., [2002], ό.π., σελ Garland D., [2001], ό.π., σελ. 152 επ. 63 Garland D., [2001], ό.π., σελ. 90 επ και Garland D., [2001], ό.π., σελ Young J., [1999], ό.π., σελ

22 σ έναν κίνδυνο τον οποίο διατρέχει και µία διακινδύνευση την οποία αναλαµβάνει ο καθένας µας, όπως ακριβώς είναι οι κίνδυνοι από την οδική κυκλοφορία. 66 Έτσι όπως η πιθανότητα ενός αυτοκινητικού δυστυχήµατος δεν εµποδίζει την κυκλοφορία των οχηµάτων αλλά αναγκάζει τους οδηγούς να προσαρµοστούν σε συνθήκες αποφυγής του αλλά και διαχείρισης των συνεπειών του σε περίπτωση που αυτό επέλθει, έτσι και το έγκληµα αποτελεί µία δεδοµένη και διαδεδοµένη κατάσταση, στην οποία καλούνται όλοι να προσαρµοστούν. 67 Η διαφορετική αυτή πρόσληψη του εγκλήµατος δε συνεπάγεται την εξάλειψη των αισθηµάτων φόβου κι ανασφάλειας απέναντι στο φαινόµενο της εγκληµατικότητας. Τουναντίον, τα τελευταία τριάντα χρόνια ο φόβος του εγκλήµατος θα µεταβληθεί σ ένα νέο κοινωνικό φαινόµενο τέτοιας εµβέλειας, ώστε να αποσυνδέεται από την εγκληµατικότητα και να χρήζει διαφορετικής αντιµετώπισης. 68 Οι ρίζες του αλλά και οι επιπτώσεις του στην κοινωνική ζωή, κινητοποίησαν το ενδιαφέρον των µελετητών, µε αποτέλεσµα πληθώρα ερευνών, αυτόνοµες ή ενταγµένες στο ευρύτερο πλαίσιο των ερευνών θυµατοποίησης, να διενεργηθούν από τη δεκαετία του 70 και µετά, µε κορύφωση τη δεκαετία του 80, που χαρακτηρίσθηκε ως ο «χρυσός αιώνας τους». 69 Η θυµατολογία 66 Garland D., [2001], ό.π., σελ βλ. και Garland D., [1996], «The Limits of the Sovereign State. Strategies of crime control in contemporary Society», στο : The British Journal of Criminology 36 : σελ , σελ Πρβλ. µε Simon J., [1987], «The Emergence of a Risk Society: Insurance, Law, and the State», Στο O Malley P., (επιµ.) [1998], Crime and the Risk Society, Ashgate Darmouth, σελ 3-31, σελ.3 επ., όπου γίνεται µία γενική αναφορά στην «κανονικοποίηση» των κινδύνων της σύγχρονης ζωής και το πέρασµα σε πολλούς τοµείς από την ατοµική ηθική ευθύνη στην αντικειµενική ευθύνη. 68 Σύµφωνα µε την Ζαραφωνίτου: «Στις ΗΠΑ, ο φόβος του εγκλήµατος ήταν τόσο διαδεδοµένος, ώστε το 1978 το National Institute of Law Enforcement and Administration of Justice, (Ινστιτούτο που υπόκειται στην οµοσπονδιακή διοικητική υπηρεσία για την επιβολή του Νόµου, υπεύθυνη για την κινητοποίηση του αγώνα ενάντια στην εγκληµατικότητα) κατέταξε τον φόβο δίπλα στο έγκληµα, στον κατάλογο των ερευνών του, οι οποίες αφορούσαν σηµαντικά κοινωνικά προβλήµατα, ενώ παράλληλα γινόταν λόγος τόσο για πόλεµο κατά του εγκλήµατος, όσο και για πόλεµο κατά του φόβου του εγκλήµατος» - Ζαραφωνίτου Χ., [2002], Ο φόβος του εγκλήµατος, Αθήνα, Α.Ν. Σάκκουλας, σελ Βλ. και Garland D., [2001], ό.π.,σελ Στην χώρα µας έχει πραγµατοποιηθεί µία µόνο έρευνα σχετικά µε την εµπειρική διερεύνηση του φόβου του εγκλήµατος το έτος Βλ. Ζαραφωνίτου Χ., [2001], «Ο φόβος του εγκλήµατοςενδοαστεακή κατανοµή της εγκληµατικότητας και κοινωνικές αναπαραστάσεις του φαινοµένου στο εσωτερικό της ελληνικής πρωτεύουσας», σε Ποιν ικ 2/2001 σελ , σελ. 186 επ. Επιπλέον, πραγµατοποιήθηκαν δύο πανελλαδικές θυµατολογικές έρευνες. Η πρώτη από το Ινστιτούτο V-Project Research Consulting, που έλαβε χώρα το Μάρτιο του 1998 σ ένα δείγµα 800 πολιτών στο σύνολο της χώρας και η δεύτερη πάλι από το Ινστιτούτο V-PRC, που έλαβε χώρα το 2001 σε δείγµα ατόµων απ όλη την Ελλάδα ηλικίας από 15 ετών και άνω, βλ. Πανούσης Γ., Καρύδης Β., [2000], Θυµατοφοβία, ανασφάλεια και αστυνοµική αποτελεσµατικότητα. Τα στοιχεία µίας έρευνας, στο Ινστιτούτο Project Research Consulting, Η κοινή γνώµη στην Ελλάδα, Έρευνες-δηµοσκοπήσεις , Αθήνα, Νέα Σύνορα Α.Λιβάνη, 2000, σελ. 247 επ. και Καρύδης Β., [2004], Η αθέατη εγκληµατικότητα, εθνική θυµατολογική έρευνα, Αθήνα, Α.Ν. Σάκκουλας, σειρά Εγκληµατο-Λογικά σελ. 73 επ. 22

23 αναπτύσσεται γρήγορα σε ξεχωριστό κλάδο, στρέφοντας τον επιστηµονικό προβολέα από το δράστη στο θύµα και τη διαχείριση των συνεπειών της εγκληµατικής συµπεριφοράς. Επιχειρώντας έναν εννοιολογικό προσδιορισµό, θα λέγαµε πως ο φόβος του εγκλήµατος, συνιστά ένα ψυχικό συναίσθηµα, το οποίο σε ατοµικό επίπεδο εκδηλώνεται µε τη µορφή του φόβου πιθανής θυµατοποίησης του ατόµου ή των κοντινών του προσώπων από βίαιες εγκληµατικές επιθέσεις και σε συλλογικό επίπεδο, ως συλλογικό άγχος των κατοίκων µίας περιοχής µίας πόλης, ή χώρας, που προκύπτει από την πεποίθηση της έλλειψης δηµόσιας ασφάλειας. 70 Η διαµόρφωση του επηρεάζεται από προσωπικά βιώµατα, από πρόσληψη της εµπειρίας τρίτων ατόµων και από τα ΜΜΕ. Η συνεχής και συχνά δραµατοποιηµένη αναπαράσταση εγκληµατικών πράξεων από τα ΜΜΕ για λόγους αύξησης της θεαµατικότητας, συντελεί στη διαµόρφωση µίας συλλογικής συνείδησης θυµατοποίησης. 71 Και τούτο γιατί τα ΜΜΕ προσφέρουν «σχήµατα» (πλαίσια) για την κατανόηση, επεξεργασία και κατασκευή της πραγµατικότητας, διαµορφώνοντας κοινωνική µνήµη. Πρόκειται για ένα σύνολο πληροφοριών, οι οποίες θεωρούνται δεδοµένες και δεν ανακαλούνται προς συζήτηση και αιτιολόγηση σε κάθε επικοινωνία, 72 µε συνέπεια κάθε φορά που παρέχεται το κατάλληλο ερέθισµα και συγκεκριµένα η προβολή µίας εγκληµατικής πράξης να προκαλείται αυτόνοµα χωρίς επεξεργασία και το ανάλογο συναίσθηµα. Μολονότι τα πορίσµατα των ερευνών καταδεικνύουν πως ο φόβος του εγκλήµατος δεν αποτελεί ακριβή κοινωνική αναπαράσταση της εξέλιξης της εγκληµατικότητας, αλλά ένα σύνθετο φαινόµενο, συνισταµένη πολλών κοινωνικών και ατοµικών παραµέτρων, όπως ο σύγχρονος τρόπος ζωής στα µεγάλα αστικά κέντρα, η γενικευµένη κοινωνική ανασφάλεια, η προηγούµενη θυµατοποίηση και η υποκειµενική πρόσληψη του κινδύνου θυµατοποίησης από άτοµα που αισθάνονται περισσότερο ευάλωτα, 73 η θεσµοποίηση του από τα ΜΜΕ είχε 70 Έχει διατυπωθεί και η άποψη πως «η ανησυχία», ή καλύτερα η «ανασφάλεια», συνδέεται περισσότερο µε τα αδικήµατα κατά της ιδιοκτησίας, ενώ ο φόβος του εγκλήµατος µε τα εγκλήµατα βίας. Βλ. Ζαραφωνίτου Χ., [2002], ό.π., σελ. 33, βλ. και Αλεξιάδης Σ., [2004], Εγκληµατολογία, έκδοση, Σάκκουλας Αθήνα-Θεσσαλονίκη, σελ Garland D., [2001], ό.π., σελ Λαµπροπούλου Ε., [2001], ό.π., σελ. 32 επ. 73 Ο φόβος µάλιστα είναι συναίσθηµα µε ποικίλες προεκτάσεις καθώς δεν πηγάζει µόνο από την βία αλλά αναπαράγει βία και εγκληµατικότητα. Και τούτο γιατί οι αναφορές σε συγκεκριµένες οµάδες πληθυσµού και περιοχές που κρίνονται επικίνδυνες, συµβάλλουν σην περαιτέρω δηµιουργία φόβου κι ανασφάλειας στο δεδοµένο περιβάλλον, καθότι όσο περισσότερο απειλούµενοι και στιγµατισµένοι νιώθουν οι κάτοικοι µίας περιοχής τόσο πιο επιθετικοί και απειλητικοί γίνονται.- Digneffe F., [2000], «Αίσθηµα ανασφάλειας, παραβατικότητα και κοινωνικός αποκλεισµός», (µτφ. Νικολόπουλος Γ.), σε Ποιν ικ 8-9/2000, σελ , σελ

24 καθοριστικές συνέπειες ως προς τη χάραξη των µελλοντικών επιλογών στην αντεγκληµατική πολιτική. 74 Τις δεκαετίες που ακολουθούν η κοινή γνώµη, γίνεται ανελαστική απέναντι στο έγκληµα και τους δράστες. Οι πολίτες νιώθουν να απειλούνται άµεσα από την αύξηση της εγκληµατικότητας, είναι πρόθυµοι να βοηθήσουν το κράτος και τους αρµόδιους φορείς στην αντιµετώπιση του εγκλήµατος, να εκχωρήσουν µέρος των ατοµικών τους ελευθεριών και δικαιωµάτων, χάριν της ασφάλειας. 75 Από την άλλη, υπόκεινται στωικά σε µεγάλες φορολογικές επιβαρύνσεις, εις βάρος άλλων κοινωνικών παροχών, προκειµένου να οργανωθεί «ο πόλεµος κατά του εγκλήµατος.» 76 ΙV. Η ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΝΟΙΑΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΑΝΤΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Η αύξηση της εγκληµατικότητας είχε ως άµεση συνέπεια και την αύξηση των «εισαγωγών» στο σύστηµα απονοµής ποινικής δικαιοσύνης, που αδυνατούσε να ανταποκριθεί στον αυξηµένο όγκο υποθέσεων. Ταυτόχρονα, οι αυξηµένοι δείκτες της εγκληµατικότητας αποτελούσαν για την κοινή γνώµη τρανταχτή απόδειξη αποτυχίας των κρατικών θεσµών ως προς την καταπολέµηση του εγκλήµατος. 77 Η εµπιστοσύνη των πολιτών απέναντι στην ακολουθούµενη αντεγκληµατική πολιτική κλονίστηκε ανεπανόρθωτα το τελευταίο τέταρτο του 20 ου αιώνα, ανατρέποντας τα αξιώµατα πάνω στα οποία είχε θεµελιωθεί µεταπολεµικά το «Ποινικό Κράτος Προνοίας». 78 Ειδικότερα, µέχρι το 1970 το έγκληµα συνιστούσε ένα κοινωνικό πρόβληµα, που έχρηζε αντιµετώπισης ατοµικής και κοινωνικής. Ο εγκληµατίας αν και περιθωριακή µειονότητα, δεν έπαυε να θεωρείται µέλος του κοινωνικού σώµατος, που λόγω βιολογικών ιδιοτήτων, ψυχολογικών προβληµάτων ή έλλειψης επαρκούς κοινωνικής διαπαιδαγώγησης, αδυνατούσε να προσαρµοστεί στους κανόνες που είχαν τεθεί για το κοινό συµφέρον. 79 Η παρέκκλιση σύµφωνα µε αυτές τις προσεγγίσεις σχετιζόταν µε το παρελθόν του εγκληµατία και την προδιάθεση που είχε διαµορφωθεί. Κατ αυτόν τον τρόπο, έπρεπε να 74 Ζαραφωνίτου Χ., [2002], σελ. 33, 41, Ζαραφωνίτου Χ., [2002], σελ. 71 επ. 76 Garland D., [2001], σελ Garland D., [2001], σελ Garland D., Sparks R., [2000], ό.π., σελ Young J., [1999], ό.π., σελ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Περιεχόμενα ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ 25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΟ ΞΕΠΛΥΜΑ ΒΡΟΜΙΚΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΩΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΕΘΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 1. Εισαγωγή...5 2. Η επιρροή του αμερικανικού

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Α.Μ 30437 Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 3 1. Εισαγωγή... 7 2. Θέματα νομικής ορολογίας... 9 2.1. Η νομική έννοια του διαδικτύου και του κυβερνοχώρου... 9 2.2. Το πρόβλημα της νομικής

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Σελ. Νέστορα Κουράκη, Καθηγητή Εγκληματολογίας, Τμήμα Νομικής Πανεπιστημίου Αθηνών: Προλεγόμενα 15

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Σελ. Νέστορα Κουράκη, Καθηγητή Εγκληματολογίας, Τμήμα Νομικής Πανεπιστημίου Αθηνών: Προλεγόμενα 15 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. Νέστορα Κουράκη, Καθηγητή Εγκληματολογίας, Τμήμα Νομικής Πανεπιστημίου Αθηνών: Προλεγόμενα 15 Ελένης Αποσπόρη, Επικ. Καθηγήτριας στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών: Εγκληματολογική Προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

OPMH. κοντά στο µαθητή!

OPMH. κοντά στο µαθητή! ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...17 Α. Ελληνικές...17 Β. Ξενόγλωσσες...19

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...17 Α. Ελληνικές...17 Β. Ξενόγλωσσες...19 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...17 Α. Ελληνικές...17 Β. Ξενόγλωσσες...19 Α. ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή...25 ΙΙ. Ιστορική επισκόπηση του θεσμού της ασφάλισης και των νομοθετικών μέτρων που τιμωρούν την απάτη

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα Θεοφανώ Παπαζήση Αναπληρώτρια καθηγήτρια ΑΠΘ Από την απελευθέρωση των σεξουαλικών σχέσεων στα τέλη της δεκαετίας του 60 αρχές 70, µετά

Διαβάστε περισσότερα

"(Aν)ασφάλεια καταστηματαρχών Αθήνας και Πειραιά και νέες μορφές αστυνόμευσης "

(Aν)ασφάλεια καταστηματαρχών Αθήνας και Πειραιά και νέες μορφές αστυνόμευσης "(Aν)ασφάλεια καταστηματαρχών Αθήνας και Πειραιά και νέες μορφές αστυνόμευσης " Καθηγήτρια Χριστίνα Ζαραφωνίτου, Διευθύντρια του ΠΜΣ Εγκληματολογίας Παντείου Πανεπιστημίου Συνεργασία: Α.Πατελάκη & Β.Λέκκα,

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

1. Γυναίκα & Απασχόληση

1. Γυναίκα & Απασχόληση 1. Γυναίκα & Απασχόληση Παρά τα βήματα προόδου τα οποία έχουν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια, τόσο σε θεσμικό επίπεδο (νομοθετικό έργο), όσο και στην ανάπτυξη «ειδικευμένων πολιτικών και δράσεων» καταπολέμησης

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για ένα τόσο εξαιρετικά σημαντικό θέμα που αγγίζει και αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Εσωτερική Ασφάλεια ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ

Εσωτερική Ασφάλεια ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ Εσωτερική Ασφάλεια ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ Ο καθένας χρειάζεται να νιώθει ασφάλεια στην καθηµερινή του ζωή. Αν και οι Ευρωπαίοι πολίτες δεν έχουν ζήσει πόλεµο εδώ και

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Μάθημα 2 1 Εισαγωγή Χαρακτηριστικά στοιχεία της επιχείρησης ως οργανισμού Συστατικά μέρη και το περιβάλλον της επιχείρησης Διάφορες μορφές επιχειρήσεων που λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας & Ανθρώπινου Δυναμικού (Ε.Ι.Ε.Α.Δ Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας

Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας & Ανθρώπινου Δυναμικού (Ε.Ι.Ε.Α.Δ Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας & Ανθρώπινου Δυναμικού (Ε.Ι.Ε.Α.Δ Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας Ημερίδα με θέμα «Η αγορά εργασίας σε κρίση». Συνεδρία: Οι συνέπειες της κρίσης σε διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια Θέση του ENOC για τα «Παιδιά που µετακινούνται» Τα παιδιά που µετακινούνται θα πρέπει να αντιµετωπίζονται πρώτα από όλα ως παιδιά

ηµόσια Θέση του ENOC για τα «Παιδιά που µετακινούνται» Τα παιδιά που µετακινούνται θα πρέπει να αντιµετωπίζονται πρώτα από όλα ως παιδιά ηµόσια Θέση του ENOC για τα «Παιδιά που µετακινούνται» Τα παιδιά που µετακινούνται θα πρέπει να αντιµετωπίζονται πρώτα από όλα ως παιδιά Υιοθετήθηκε στο 17 ο Ετήσιο Συνέδριο του ENOC στις 27.9.2013 στις

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Management. Νικόλαος Μυλωνίδης Μάθημα 3 1 24/2/2010

Management. Νικόλαος Μυλωνίδης Μάθημα 3 1 24/2/2010 Management Νικόλαος Μυλωνίδης Μάθημα 3 1 Εισαγωγή Έννοια και Περιεχόμενο του Μάνατζμεντ Ποια είναι τα διοικητικά στελέχη και ποιος ο ρόλος τους στα διάφορα επίπεδα της ιεραρχίας Βάσικες δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 2 ΜΑΘΗΜΑ 1 ο : ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ - 1.1, 1.2. «Διαδικασία ένταξης και ενσωμάτωσης του ατόμου σε ένα κοινωνικό σύνολο, μέσω

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ 5.1 Εισαγωγή Στην ενότητα αυτήν θα παρουσιάσουµε µία αναλυτική περιγραφή της γνώµης των Ευρωπαίων πολιτών σχετικά µε τα ναρκωτικά. Καθώς είναι γνωστό, στις µέρες

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία Θράκη»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές Οικονομική διπλωματία και οικονομική κρίση Στόχοι, στρατηγική, συγκρότηση & οργάνωση της ελληνικής οικονομικής διπλωματίας Επιπτώσεις οικονομικής κρίσης στις εξαγωγές Βασικά προβλήματα Χρήστος Φαρμάκης

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 3: Το Περιφερειακό Πρόβλημα (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2. Δομολειτουργισμός

Ενότητα 2. Δομολειτουργισμός Ενότητα 2 Λειτουργισμός και θεωρίες κοινωνικής σύγκρουσης Δομολειτουργισμός ΗΠΑ, δεκαετία του 50 και μετά Επιρροές: λειτουργισμός, και ιδίως το έργο του Durkheim, και οργανικισμός Μελέτη μακρο- επιπέδου

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

«Πολιτικές διαχείρισης της διεθνικής σωματεμπορίας υπό την οπτική του φύλου»

«Πολιτικές διαχείρισης της διεθνικής σωματεμπορίας υπό την οπτική του φύλου» «Πολιτικές διαχείρισης της διεθνικής σωματεμπορίας υπό την οπτική του φύλου» Ματίνα Παπαγιαννοπούλου Κοινωνιολόγος-Εγκληματολόγος Ημερίδα: «Μετανάστευση και φύλο. Από την αδήλωτη εργασία στην ένταξη» Αθήνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΣ Α Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ

ΥΠΕΣ Α Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης& Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ Ο ΠΥΛΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΟΧΗ & ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ I. ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ I. ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Πρόλογος 9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ I. ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ανήλικοι 1. Απόφαση-πλαίσιο 2004/68/ΔΕΥ του Συμβουλίου της 22.12.2003 για την καταπολέμηση της σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών και της παιδικής πορνογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ Μέρος πρώτο: Η πορεία προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

23/11/14. 20 ος αιώνας. } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας

23/11/14. 20 ος αιώνας. } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας 20 ος αιώνας } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας 1 Taylor F. (1911) The Principles of Scientific Management. επιστηµονική διοίκηση της εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ. Λ. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών. Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων 3/12/12

ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ. Λ. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών. Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων 3/12/12 ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ Λ. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων 3/12/12 Η Εικόνα της Κρίσης όπως την αντιλαμβανόμαστε (λανθασμένα) Όταν σκεπτόμαστε ή μιλούμε

Διαβάστε περισσότερα

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ιανουαριος 2015 Κωνσταντίνα Μοσχοτά Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ανεξάρτητη, µη κυβερνητική, µη κερδοσκοπική οργάνωση. Όραµά µας η καταπολέµηση κάθε µορφής κακοποίησης εις βάρος των γυναικών. Λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ο ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ 7.1 Εισαγωγή Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεσήµανε ένα σύνολο δράσεων προτεραιότητας που είναι απαραίτητες για την προώθηση των στόχων που έθεσε η ιάσκεψη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Επιστήµη του ικαίου 4. Μαθήµατα ελεύθερης επιλογής 2057 Πολιτική Επιστήµη 4 2058 Πολιτική Οικονοµία 4 2059 Γενική Κοινωνιολογία 4

Εισαγωγή στην Επιστήµη του ικαίου 4. Μαθήµατα ελεύθερης επιλογής 2057 Πολιτική Επιστήµη 4 2058 Πολιτική Οικονοµία 4 2059 Γενική Κοινωνιολογία 4 ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ 2012-2013 Α ΕΞΑΜΗΝΟ Κωδικός Μάθηµα ECTS 2000 Ιστορία του 2001 Συνταγµατικό ίκαιο 8 2002 Γενικές Αρχές Αστικού ικαίου 8 2003 Εισαγωγή στην Επιστήµη

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση»

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Συνέδριο «Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Έκθεση ΠΟΛΙΣ, Θεσσαλονίκη 21-22 / 11/ 2013 «Κοινωνικές Δράσεις στη Νέα Προγραμματική Περίοδο» Αγγελική Ωραιοπούλου Προϊσταμένη ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ www.kas.de ΣΕΛΊΔΑ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 3 ΠΡΟΟΙΜΙΟ 3 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ 1. Κανονιστικό πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ?

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΠΕΙΔΗ: Η ΧΩΡΕΣ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΕΙΤΕ (Α) ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΠΑΡΑΓΑΓΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΓΑΘΑ, ΕΙΤΕ (Β) ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΓΙ

Διαβάστε περισσότερα

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία».

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } Σχολή της Φρανκφούρτης: η έννοια της «µαζικής κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } η«µαζική κουλτούρα» δεν είναι η κουλτούρα που προέρχεται από τις µάζες, αλλά αυτή που προορίζεται για αυτές

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟ ΕΓΚΛΗΜΑ Θεωρητική Προσέγγιση, κατ άρθρον ερμηνεία και νομολογιακή αντιμετώπιση

ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟ ΕΓΚΛΗΜΑ Θεωρητική Προσέγγιση, κατ άρθρον ερμηνεία και νομολογιακή αντιμετώπιση 1 ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟ ΕΓΚΛΗΜΑ Θεωρητική Προσέγγιση, κατ άρθρον ερμηνεία και νομολογιακή αντιμετώπιση Φωτεινή Ριζάβα (Συγγραφέας) Copyright: Νομική Βιβλιοθήκη (2012) ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

Το σταυροδρόμι της ανάπτυξης της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα. Προοπτικές, κίνδυνοι και επιλογές

Το σταυροδρόμι της ανάπτυξης της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα. Προοπτικές, κίνδυνοι και επιλογές Το σταυροδρόμι της ανάπτυξης της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα. Προοπτικές, κίνδυνοι και επιλογές Δημήτρης Ζιώμας Ερευνητής, Επιστημονικός Υπεύθυνος Παρατηρητηρίου Κοινωνικής Οικονομίας ΕΚΚΕ «ΣΥΝ-ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός.

Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός. Mονογραφίες υπό έκδοση 2007-10 1. Ευθυμίου, Η., Βιτσιλάκη, Χ. (2007). Φύλο και Νέες Τεχνολογίες: Εμπειρικές Προσεγγίσεις. Επιστημονική Σειρά Σπουδών Φύλου, Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ. 8.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ. 8.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ 8.1 Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό της έρευνάς µας θα ασχοληθούµε µε το συνεχώς αυξανόµενο πρόβληµα της µετανάστευσης. Η παράνοµη µετανάστευση αποτελεί µία ακόµη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Αστική αειφορία. ιαµόρφωση και εφαρµογή ολοκληρωµένων πιλοτικών προγραµµάτων βιώσιµης αστικής ανάπτυξης. Το πρόγραµµα URBAN Κερατσίνι - ραπετσώνα.

Αστική αειφορία. ιαµόρφωση και εφαρµογή ολοκληρωµένων πιλοτικών προγραµµάτων βιώσιµης αστικής ανάπτυξης. Το πρόγραµµα URBAN Κερατσίνι - ραπετσώνα. Ε.Μ.Π. ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΝΑΜΙΚΗ ΤΩΝ ΧΩΡΙΚΩΝ ΟΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΕΩΝ ΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Επιχειρηματικότητας ΙΙ

Στοιχεία Επιχειρηματικότητας ΙΙ Στοιχεία Επιχειρηματικότητας ΙΙ Νικόλαος Μυλωνίδης Απρίλιος 2007 1 Η έννοια του Επιχειρηματία Αναλαμβάνει δράση Συνδυάζει καινοτομικά και δημιουργικά τους συντελεστές της παραγωγής Παράγει προϊόντα και

Διαβάστε περισσότερα

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY»

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Οµιλία του Γενικού ιευθυντή, Μέλους του Σ του ΣΕΒ κ. Ιωάννη ραπανιώτη στο ιεθνές Συνέδριο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη «Εξασφαλίζοντας ένα µέλλον

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή Τριμηνιαία Έρευνα Γ Τρίμηνο 2014 Αθήνα, Οκτώβριος 2014 2 Έρευνα Εμπιστοσύνης του

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Ηπόλη, όπως την αντιλαμβανόμαστε, είναι μια ιδέα του Διαφωτισμού Ο Ρομαντισμός την αμφισβήτησε Η Μετανεωτερικότητα την διαπραγματεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία Υπουργού Εργασίας & Κοινωνικών Ασφαλίσεων

Οµιλία Υπουργού Εργασίας & Κοινωνικών Ασφαλίσεων Οµιλία Υπουργού Εργασίας & Κοινωνικών Ασφαλίσεων ηµήτρη Ρέππα στο διεθνές Συνέδριο µε θέµα: Εργαλεία για την εφαρµογή των ευρωπαϊκών οδηγιών στον τοµέα της υγείας στην εργασία το παράδειγµα του χηµικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ,

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ (ανά κατεύθυνση) Για τους εισαχθέντες 1987-99 και για τους εισαχθέντες 1999-02 απαιτούνται τουλάχιστον 6 ΥΕΣ, εκ των οποίων, 1 τουλάχιστον από κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1 Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Αθανασίου Γεωργία Μόσχος Παύλος Τσορδιά Ειρήνη Γεωργία Τσορδιάς Δημήτρης Πάτρα,12 Δεκεμβρίου 2012 2 Ευχαριστίες : Ευχαριστούµε πολύ την επιβλέπουσα καθηγήτρια αυτής της εργασίας,

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Στρατηγική για την κοινωνική ένταξη (ΠΕΣΚΕ) Μονάδα Α1 Προγραμματισμού & Αξιολόγησης Προγράμματος

Περιφερειακή Στρατηγική για την κοινωνική ένταξη (ΠΕΣΚΕ) Μονάδα Α1 Προγραμματισμού & Αξιολόγησης Προγράμματος Περιφερειακή Στρατηγική για την κοινωνική ένταξη (ΠΕΣΚΕ) Μονάδα Α1 Προγραμματισμού & Αξιολόγησης Προγράμματος Δημήτρης Κοντογιαννόπουλος τι είναι η ΠΕΣΚΕ; προώθηση κοινωνικής ένταξης καταπολέμηση της φτώχειας

Διαβάστε περισσότερα

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες.

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες. Κεντρικά ερωτήματα: Ποιες είναι οι διαστάσεις της συζήτησης για την κρίση στο Δημόσιο Διάλογο; Ήταν η υιοθέτηση του πακέτου διάσωσης για την Ελλάδα και η ένταξη της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης μονόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μετά από δέκα χρόνια διαπραγµατεύσεις και τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συµβουλίου της Κοπεγχάγης (12-13 εκεµβρίου 2002), η Ευρωπαϊκή Ένωση αναµένει

Διαβάστε περισσότερα

EXPOSEC 2013. 3-4 Απριλίου 2013

EXPOSEC 2013. 3-4 Απριλίου 2013 EXPOSEC 2013 3-4 Απριλίου 2013 Σκέψειςγιατησχέση / διασύνδεση µετανάστευσης και ασφάλειας. ρ Ελένη-Ανδριανή Σαµπατάκου Επιστηµονική Συνεργάτις Εργαστήριο για τη Μελέτη της Μετανάστευσης και της ιασποράς

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Τα παιδιά αποτελούν το μισό του πληθυσμού στις αναπτυσσόμενες χώρες. Περίπου 100 εκατομμύρια παιδιά ζουν μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ζωή των παιδιών σε ολόκληρο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΝΤΑΛΜΑ ΣΥΛΛΗΨΗΣ 1

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΝΤΑΛΜΑ ΣΥΛΛΗΨΗΣ 1 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΝΤΑΛΜΑ ΣΥΛΛΗΨΗΣ 1 Το παρόν ένταλµα έχει εκδοθεί από αρµόδια δικαστική αρχή. Ζητώ τη σύλληψη και την παράδοση του προσώπου που αναφέρεται κατωτέρω µε σκοπό την άσκηση ποινικής δίωξης ή την εκτέλεση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2011-2012 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Α. Τα γνωστικά

Διαβάστε περισσότερα

Θεσμοί και Οικονομική Αλλαγή

Θεσμοί και Οικονομική Αλλαγή Θεσμοί και Οικονομική Αλλαγή Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου Université de Paris Dauphine Ινστιτούτο Διπλωματίας Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος

Διαβάστε περισσότερα

και Πολιτική Απασχόλησης

και Πολιτική Απασχόλησης Αγορά Εργασίας και Πολιτική Απασχόλησης Μαρίνα Ρήγου Παπαμηνά Παρατηρητήριο Αγοράς Εργασίας, Τμήμα Εργασίας, ΥΕΠΚΑ Οργανόγραμμα Τμήματος Τμήμα Εργασίας Υπηρεσία Αλλοδαπών Συντονισμός ΔΥΑ, Μηχανογραφική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Η σύγχρονη φτώχεια στον αναπτυσσόµενο. -Πώς οι έλληνες πολιτικοί ευθύνονται για τη φτώχεια;

Η σύγχρονη φτώχεια στον αναπτυσσόµενο. -Πώς οι έλληνες πολιτικοί ευθύνονται για τη φτώχεια; Η σύγχρονη φτώχεια στον αναπτυσσόµενο κόσµο -Πώς οι έλληνες πολιτικοί ευθύνονται για τη φτώχεια; Γιάννης Γαλάνης Χριστίνα Λοζάν Ευαγγελία Στράτου Σπύρος Τσίτσικας Πάτρα 2012-2013 Περιεχόµενα Εισαγωγή Περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014 Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Βασικότερος και παράλληλα αναπόφευκτος κίνδυνος όλων των κοινωνιών αποτελεί η γήρανση του πληθυσμού. Για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών»

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών» ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ A ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Τι είναι η στρατηγική; «καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο προσδιορισμός των μέσων για την επίτευξη τους»

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ Νομοθεσία απασχόλησης για θέματα αναπηρίας Η εργασία είναι δικαίωμα όλων των ανθρώπων συμπεριλαμβανομένου των ανθρώπων με αναπηρία όπως αυτό ορίζεται και προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα