ABSTRUCT The Enlightenment s views -and contradictions as well- of the female problem which were inherited into 19 th century, the exemplar of the

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ABSTRUCT The Enlightenment s views -and contradictions as well- of the female problem which were inherited into 19 th century, the exemplar of the"

Transcript

1 «Φεµινιστική συνείδηση και γυναικεία εκπαίδευση στις ελληνικές κοινότητες του 19 ου αιώνα: Μια σχέση που δύσκολα ανιχνεύεται» αλακούρα Κατερίνα, Λέκτορας Φιλοσοφικής Σχολής, Πανεπιστήµιο Κρήτης Περίληψη Οι κληροδοτηµένες στο 19 ο αιώνα ιδέες του ευρωπαϊκού διαφωτισµού, αλλά και οι αντιφάσεις του σχετικά µε το «γυναικείο πρόβληµα», το προβαλλόµενο από το νεοελληνικό διαφωτισµό στον οποίο έχει µετεκκενωθεί η κυρίαρχη συντηρητική του τάση- γυναικείο πρότυπο, η επικράτηση της περιοριστικής αστικής ηθικής και η εµφάνιση στη συνέχεια των κοινωνιοβιολογικών θεωριών -που ενδυναµώνουν µε την επιστηµονική τους «εγκυρότητα» και παγιώνουν τις κληροδοτηµένες από τον προηγούµενο αιώνα πατριαρχικές αντιλήψεις-, αφενός ορίζουν το ιδεολογικό πλαίσιο λειτουργίας της γυναικείας εκπαίδευσης και αφετέρου, καθορίζουν την οργάνωσή της, τους σκοπούς λειτουργίας της, την επιλογή και το εύρος της παρεχόµενης γνώσης. Στο πλαίσιο αυτό η εκπαίδευση λειτουργεί ως αποτρεπτικός µηχανισµός στη δηµιουργία αµφισβητήσεων σχετικά µε το φύλο, καθώς αναπαράγει την καθεστηκυία ιδεολογία για τη φύση και τον κοινωνικό ρόλο των γυναικών και παράλληλα προβάλλεται ως «θεσµός» καινοτοµικός που υπερβαίνει τον ιδιωτικό χώρο µε τη λειτουργία του και τις εκπαιδευτικές του επιδράσεις. Κυρίως όµως οι ιδιαιτερότητες του χώρου των κοινοτήτων ως εθνικοπολιτικού χώρου και ειδικότερα ο αυξανόµενος εθνικισµός και η επικράτηση της ιδέας του αλυτρωτισµού που καθιστούν προτεραιότητα της εθνικής κοινότητας την ενοποίηση των εθνικών της δυνάµεων - είναι οι παράµετροι που οµογενοποιούν τη δράση και τις αναζητήσεις των δυο φύλων και λειτουργούν αποτρεπτικά για τη διαµόρφωση συλλογικής γυναικείας συνείδησης. ABSTRUCT The Enlightenment s views -and contradictions as well- of the female problem which were inherited into 19 th century, the exemplar of the female virtussness brought forth by the Neohellenic Enlightenment, the dominance of the restrictive bourgeois moral culture and the emergence of the social darwinism theories -which gave scientific validness to the patriarchy s views- are the ideological parameters that shaped female education and determined its aims and its knowledge provision. In this ideological context education became an inhibitory mechanism for the creation of feminist consciousness, as on one hand it reproduced the prevailing ideology of women s nature and social role and on the other it was seen as innovative and influential institution for women s life as well as the ethnic community s cultural revival. But the major factor to answer for the absence of female consciousness and feminist movements was the ideology of alytrotismos and nationalism that invaded Balkans and demanded coiling of the entire ethnic community, regardless of gender. Στην εισήγηση αυτή παρουσιάζεται η εκπαίδευση των γυναικών στις ελληνικές κοινότητες της οθωµανικής επικράτειας κατά τη διάρκεια του 19 ου αιώνα, κάτω από την οπτική της σχέσης της µε τη γένεση και τη διαµόρφωση φεµινιστικής συνείδησης. Στη µελέτη του θέµατος λαµβάνονται υπόψη οι παράγοντες που στη εξέλιξη του χρόνου διαµορφώνουν το κοινωνικοιδεολογικό πλαίσιο µέσα στο οποίο αρχίζει τη λειτουργία του και οργανώνεται το εκπαιδευτικό σύστηµα των γυναικών, οι παράµετροι της οργάνωσης και της εσωτερικής λειτουργίας (σκοποί λειτουργίας, κατευθύνσεις σπουδών, περιεχόµενα µαθηµάτων, εύρος και έκταση του δικτύου κλπ.), η κοινωνική δραστηριοποίηση των γυναικών σε συνάρτηση µε την εκπαιδευτική στοχοθεσία και πρωτίστως οι ιδιαιτερότητες της λειτουργίας των ελληνικών κοινοτήτων ως κοινωνικοπολιτικών και εθνικοπολιτισµικών συσσωµατώσεων. Η θέση που υποστηρίζεται είναι πως η εκπαίδευση των γυναικών στο συγκεκριµένο χώρο και χρόνο, λειτουργώντας µέσα στο πλαίσιο µιας περιοριστικής για τη δράση και το ρόλο των γυναικών ιδεολογίας -που ενισχύεται από τη συντηρητική αστική ηθική του 19 ο αιώνα και την ευρείας κλίµακας αποδοχή της από την ελληνική διανόηση- και ενός εντεινόµενου από τη δεκαετία του 1870 και εξής εθνικισµού -που καθηλώνει και κατευθύνει τις αναζητήσεις και τη δράση και των δυο φύλων στις «εθνικές ανάγκες»- όχι µόνο δε δηµιουργεί τις προϋποθέσει για την ανάπτυξη συλλογικής γυναικείας συνείδησης, αλλά και λειτουργεί ανασταλτικά προς την κατεύθυνση αυτή, θέση που πρωτίστως αποδεικνύεται από την απουσία φεµινιστικού κινήµατος στον εν λόγω χώρο. Οι όποιες ενδείξεις ατοµικής ή κοινωνικής δράσης ως έκφανσης ανάλογης συνείδησης εντοπίζονται είναι µάλλον απόρροια παραµέτρων που

2 συνδέονται γενικά µε τη σχέση γνώσης-αυτοσυνείδησης, παρά µε την οργάνωση και τη συστηµατική παροχή της πρώτης στο πλαίσιο του εν λόγω θεσµού. Κατερίνα αλακούρα, Σιδηρούλα Γιώγου, Ελισάβετ Μπέσιλα, Σούλα Αντωνίου. Η έναρξη της εκπαίδευσης των κοριτσιών αρχές του 19 ου αιώνα- στο γεωπολιτικό χώρο των ελληνικών κοινοτήτων εντάσσεται στο πλαίσιο των επιδράσεων του Ευρωπαϊκού ιαφωτισµού και των ιδεών/αρχών του αναφορικά µε το «φωτισµό» του ανθρώπου και τη συνεπαγόµενη δυνατότητα βελτίωσης των κοινωνιών µέσω της χρήσης της λογικής του και ειδικότερα, στο πλαίσιο του νεοελληνικού ιαφωτισµού και της σύνδεσης της γνώσης/παιδείας µε την «αναγέννηση» και το «φωτισµό» του «Γένους». Καθώς όµως ο ευρωπαϊκός διαφωτισµός δεν κατάφερε ακόµη και µε τις πιο κριτικές µορφές του- να ξεπεράσει την τροχοπέδη των παραδοσιακών πατριαρχικών αντιλήψεων και να διατυπώσει απόψεις και για το γυναικείο φύλο συνεπείς προς τις βασικές του αρχές (της ελευθερίας, της ατοµικής αξιοπρέπειας, της ισότητας, των δικαιωµάτων), συντήρησε -µε τις αντιφάσεις του και την περιθωριοποίηση των πιο αιρετικών, για την περίπτωση, απόψεων-την υποδεέστερη θέση των γυναικών, αποδίδοντας τα αίτια της γυναικείας υποτέλειας στη φύση ή τουλάχιστον και στη φύση των γυναικών. 1 Ακόµη και για τους πιο κριτικούς στοχαστές ευρωπαϊκού ιαφωτισµού η γυναικεία φύση παραµένει διαφορετική από αυτή του άνδρα, «εξοπλισµένη» µε διαφορετικές αρετές, εµφορούµενη και χαρακτηριζόµενη από το συναίσθηµα, σε αντίθεση µε τις «ανδρικές» κοινωνικοπολιτικές αρετές των κανόνων του δικαίου, θέσεις που δικαιώνουν εν µέρει την υποτέλειά της στην οικογένεια και τον αποκλεισµό της από την κοινωνία. 2 ιαγράφονται για αυτήν οι ρόλοι της υποστηρικτικής συζύγου και της ενάρετης µητέρας, διαµορφώνεται το νέο µοντέλο ηθικής -συστολή, µετριοφροσύνη, αυτοπεριορισµός, έλεγχος και «εξαγνισµός» των συναισθηµάτων- και προβάλλεται η νέα γυναικεία προσωπικότητα -γαλήνια, ήσυχη, αφοσιωµένη στις οικιακές ενασχολήσεις, χωρίς αµφισβητήσεις και µεταφυσικές αναζητήσεις. Στο πλαίσιο των αρχών της αγωγής ή της εκπαίδευσής της, η µέριµνα για την ηθική συγκρότησή της και ο αποκλεισµός της από το δηµόσιο χώρο συνιστούν τα κύρια µέσα διαµόρφωσης των αντίστοιχων προτύπων και της αποτελεσµατικής άσκησης των ρόλων της. 3 1 Βλ. Κ. Ι. αλακούρα, Η εκπαίδευση των γυναικών στις ελληνικές κοινότητες της οθωµανικής αυτοκρατορίας (19 ος αι -1922). Κοινωνικοποίηση στα πλαίσια της πατριαρχίας και του εθνικισµού, Gutenberg, Αθήνα (υπό έκδοση), σσ Βλ. (ενδεικτικά) D. F. Norton,- M. J. Norton (ed), D. Hume, Treatise on human nature, book III, part II, sec VIII, ΧΙΙ, Oxford University Press, New York A. M. Wilson, Diderot, New York, Oxford University Press 1972, Τζ. Λoκ, εύτερη Πραγµατεία περί Κυβερνήσεως, µετφρ. Πασχάλης Κιτροµηλίδης, Γνώση, Αθήνα D. Hume, οκίµια Φιλολογικά- Ηθικά-Πολιτικά, (µετφρ. Ε. Παπανούτσος), Ι.. Κολλάρου, Αθήνα (χ.χ.). Α. Nye, Feminist Theory and the Philosophies of Man, Routledge, New York-London Κ. Ι. αλακούρα, ό.π.

3 Οι ιδεολογικές αυτές αρχές και θέσεις µετεκκενώνονται στη νεοελληνική διαφωτιστική σκέψη 4 και προβάλλει το νεοελληνικό παιδαγωγικό ιδεώδες για την εκπαίδευσή της, «χρωµατισµένο» όµως µε τα αιτήµατα και τις ιδιαιτερότητες του νεοελληνικού ιαφωτισµού (εθνοτισµός, κλασσικιστική κατεύθυνση, αίτηµα η εκπαίδευση των γυναικών), τις ιδιαίτερες πολιτικές συνθήκες (πολιτισµική, θρησκευτική αυτονοµία, ιδιαίτερο διοικητικό καθεστώς, αποκέντρωση και πολυµορφία εκπαιδευτική) και τις εθνικές ανάγκες των ελληνικών κοινοτήτων (διαµόρφωση εθνοτικής/εθνικής συνείδησης, προβολή της πνευµατικής/πολιτισµικής υπεροχής της κοινότητας, επίδειξη της δύναµης της ακµάζουσας ελληνικής αστικής τάξης, αλυτρωτισµός). Στο πλαίσιο αυτό ο σκοπός της ίδρυσης και της λειτουργίας των σχολείων θηλέων έως και τη δεκαετία του 1860 είναι κυρίως η «ηθική και διανοητική µόρφωσις» των κοριτσιών, όπως ρητά δηλώνεται στα κανονιστικά κείµενα λειτουργίας των σχολείων «Σκοπόν δ έχει -το ίδρυµα- την εν Ορθοδόξω δόγµατι διδασκαλίαν των Κορασίων ηθικήν και διανοητκήν αυτών µόρφωσιν...» 5 ή «Κύριος σκοπός του Παρθεναγωγείου τούτου είναι η ηθική και διανοητική µόρφωσις του γυναικείου φύλου», 6 και ακόµη «ιαβεβαιώ -τονίζει η συντάκτρια του κανονισµού- την κατά το εθνικόν και θρησκευτικόν ηµών πνεύµα ποθουµένην διανοητικήν και ηθικήν ανάπτυξιν των εισαγωµένων κορασίων...». 7 Κυρίαρχη ανάµεσα στις δυο πρώτες αυτές στοχεύσεις αποδεικνύεται από τα προγράµµατα µαθηµάτων και τον παιδαγωγικό λόγο που αρθρώνεται η ηθική, µε την οποία συναρτάται η διανοητική στόχευση ως µέσο επίτευξής της. Η αντιµετώπιση της εισαγόµενης στα σχολεία θηλέων γνώσης φαίνεται ότι υπακούει µε ελάχιστες εξαιρέσεις- στη διαφωτιστική αρχή «η γνώση ηθικοποιεί». 8 Την κυρίαρχη θέση του στόχου αυτού αποδεικνύουν : Α) Τα αναλυτικά προγράµµατα και η επιλογή των περιεχοµένων των διδασκόµενων γνωστικών αντικειµένων. Για παράδειγµα, τα καθαρώς ηθικοποιητικά γνωστικά αντικείµενα, (Θρησκευτικά, «Ιερά Ιστορία», «Κατήχησις», Ηθική, «Ερµηνεία του Ευαγγελίου» και «Ηθική ιδασκαλία») κατέχουν αρκετά υψηλό ποσοστό στο σύνολο των διδακτέων αντικειµένων (10,7%), ενώ τα περιεχόµενα µάθησης στα λοιπά αντικείµενα που µπορούν να χρησιµεύσουν για την επίτευξη του στόχου αυτού (Ανάγνωση, Εκστήθισις, Ελληνικά), επιλέγονται µε βάση κυρίως την ηθικοποιητική επίδραση που µπορούν να έχουν στις τρόφιµες. είχνεται δε επιµέλεια ώστε να αφορούν σ όλες τις διαστάσεις της επιδιωκόµενης να διαµορφωθεί γυναικείας προσωπικότητας. Π.χ. επιλέγονται έργα που µπορούν να καλλιεργήσουν συνήθειες πρακτικής -χριστιανικής- Ηθικής (π.χ. «Περί προσευχής» και «Κατά Χριστόν Πολιτεύεσθαι» του Ι. Χρυσοστόµου, «Τοις γυναιξί φιλοσοφητέον» του Μουσωνείου, «Ηθικά» του Πλουτάρχου), να διαµορφώσουν ηθική συνείδηση πλήρη «γυναικείων» αρετών, αρχών και υψηλών ιδανικών («Περί Γυναικείας Σωφροσύνης» του Μουσωνείου, «Λόγος εις Ιουλίταν Μάρτυρα» του Γρ. Θεολόγου, «Αντιγόνη» του Σοφοκλή, «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» του Ευριπίδη), αλλά και να παράσχουν γνώσεις θεωρητικές στις µαθήτριες για τα έργα τα σχετικά µε το µελλοντικό κοινωνικό τους ρόλο («Περί γάµου» του Ιεροκλέους, «Οικονοµικός» του Ξενοφώντα, «Περί παίδων Αγωγής» του Πλουτάρχου). 9 Β) Στοιχεία της εσωτερικής οργάνωσης και λειτουργίας των σχολείων, όπως π.χ. οι κανόνες προσέλευσης και αποχώρησης των µαθητριών (µε ευπρέπεια, ευταξία και κοσµιότητα), ο τρόπος παρακολούθησης της διδασκαλίας («αθορύβως», «χωρίς να κάµνωσιν 4 Τις ιδεολογικές αρχές και θέσεις της κυρίαρχης τάσης του ευρωπαϊκού διαφωτισµού, αναφορικά µε τη γυναικεία φύση και τη γυναικεία αρετή, εκπροσωπεί πολύ αντιπροσωπευτικά ο Αδ. Κοραής, όπως χαρακτηριστικά διαφαίνεται µέσα από την αλληλογραφία του µε την Ευανθία Καΐρη, βλ. Ι. Πολέµη (επιµ.), Αλληλογραφία Θεόφιλου Καΐρη-Επιστολαί Ευανθίας Καΐρη , τ. ΙΙ, Καΐρειος Βιβλιοθήκη, Άνδρος 1997, σσ Ι. Πολέµη (επιµ.), Αλληλογραφία Θεόφιλου Καΐρη- Επιστολαί Ευανθίας Καΐρη , Καΐρειος Βιβλιοθήκη, Άνδρος 1997, σσ Κ. Θ. ηµαράς, (κ.ά.) (εκδ.), Κοραής, Αδ. Αλληλογραφία, , τόµ. ΙΙΙ, Αθήνα Κανονισµός της εν Σταυροδροµίω Σχολής των Απόρων Κορασίων, τύποις Α. Κοροµηλά και Π. Πασπαλλή, εν Κωνσταντινουπόλει 1855, σ Κανονισµός του εν Κωνσταντινουπόλει Ελληνικού Παρθεναγωγείου, εν Κωνταντινουπόλει 1846, σ Κανονισµός του εν Σµύρνη Ελληνικού Παρθεναγωγείου υπό Σ. Λεοντιάδος διευθυνοµένου, εκ της τυπογραφίας Ι. Μάγνητος, εν Σµύρνη 1858, σ Βλ. Κ. Ι. αλακούρα, ό.π., σσ Ό.π., σσ

4 κινήµατα ανάρµοστα σε κοράσια» 10 ), η ενδεδειγµένη ένδυση («µετά της προσηκούσης εις τα κοράσια σεµνοπρεπείας και απλότητος» 11 ), τα µέσα για την αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου (ακρόαση ηθικής διδασκαλίας, ηθικά αναγνώσµατα, «αθώα παιγνίδια»), η προσήκουσα συµπεριφορά εντός και εκτός του σχολείου (διακριτική, ευπειθής, υποτακτική, µε «παρθενικήν αιδώ»), η επιτήρηση της συµπεριφοράς των µαθητριών (συνεχής, σε όλες τις εκδηλώσεις στο πλαίσιο του σχολείου), η κατηγοριοποίηση των παραπτωµάτων τους («τα ως προς την διαγωγήν αµαρτήµατα... παιδεύονται αυστηρότερον παρά τα άλλα πταίσµατα» 12 ), όπως και το είδος των καθηκόντων -εκτός των διδακτικών και διοικητικών- του διδακτικού προσωπικού (παραδειγµατική χρηστοήθειας και αρετής συµπεριφορά και τρόπος ζωής, έλεγχος της συµπεριφοράς των µαθητριών και νουθεσία), καθώς και τα κριτήρια επιλογής του (χρηστές «τα ήθη», ενάρετες, µε σεµνή και άµεµπτη διαγωγή) προβάλλουν ως κύρια µέριµνα της λειτουργίας των παρθεναγωγείων την «ηθικοποίησιν» των µαθητριών, τη µετάδοση ενός συγκεκριµένου κώδικα ηθικών αρχών και αξιών και τη διαµόρφωση ενός γυναικείου ηθικού προτύπου, που να συνάδει µε τις επικρατούσες αντιλήψεις περί γυναικείας ηθικής. Η ένταση βέβαια µε την οποία επιδιώκεται ο στόχος αυτός διαφοροποιείται, στο πλαίσιο των ιδιαιτεροτήτων των κοινοτήτων, µεταξύ των διαφορετικών διοικητικών τύπων των σχολείων. 13 Η ηθικοποιητική στόχευση αναφέρεται και προσδιορίζει τόσο το χαρακτήρα όσο και τη συµπεριφορά των µαθητριών. Μέσα από τις επιδιωκόµενες να αποκτηθούν αρετές (ευπείθεια, σεµνότητα, χρηστοήθεια, αφοσίωση στην οικογένεια, θεοσέβεια, αίσθηµα ευσέβειας, ευσπλαχία) 14, την αποτροπή συγκεκριµένων συµπεριφορών (προσέλκυση της προσοχής των άλλων, εκδήλωση της κοινωνικότηταςκαι έκφραση του συναισθήµατος στο δηµόσιο χώρο) 15 και την ενίσχυση άλλων (ευπρέπεια, ευσχηµονία, κοσµιότητα, διακριτικότητα) 16 διαγράφεται η επιδίωξη διαµόρφωσης ενός ήθους από το οποίο απουσιάζει η ζωντάνια, η ζωηρότητα, η εξωστρέφεια, η κοινωνικότητα -ακόµη και αυτή η περιορισµένη µεταξύ των γυναικών-, ενός ήθους δηλαδή υποτονικού, διακριτικού έως εξαφάνισης, που ορίζει τη συµπεριφορά των γυναικών τόσο στον ιδιωτικό όσο και στο δηµόσιο χώρο, στον οποίο ιδιαίτερα δε θα πρέπει να γίνεται αισθητή η παρουσία τους «... να καταλαµβάνουν τας θέσεις αυτών αθορύβως, να κάθηνται καθ όλην την ώραν της διδασκαλίας... ευτάκτως, χωρίς ποσώς να οµιλώσιν προς αλλήλας ή να γελώσιν, ή να κάµνωσιν άλλα κινήµατα ανάρµοστα εις κοράσια.» (Κανονισµός του Παρθεναγωγείου της Αγίας Φωτεινής, Σµύρνη 1863, κεφ. Γ, άρθρ. 6, σ. 9). Επίσης, «Αι µαθήτριαι χρεωστούσι να φέρωνται µε απαράµιλλον σεµνότητα και ευταξίαν εν καιρώ παραδόσεως» (Κανονισµός του εν Κωνσταντινουπόλει Ελληνικού..., ό.π., κεφ. Στ, άρθρ. 4, σ. 10). Παρόµοιες διατάξεις στα: Κανονισµός των εν Σάµω Παρθεναγωγείων, Ηγεµονικόν ιάταγµα 1861, κεφ. Γ, άρθρ. 12, σ Κανονισµός του εν Σµύρνη Ελληνικού ό.π., κεφ. Ε, άρθρ. 9, σ «Αι µαθήτριαι οφείλουσιν να έρχωνται εις την σχολήν εκτενισµέναι επιµελώς, αλλά κοσµίως,... ενδεδυµέναι ωσαύτως καθαρίως και µετά της προσηκούσης εις τα κοράσια σεµνοπρεπείας και απλότητος...». Κανονισµός του Παρθεναγωγείου της Αγίας Φωτεινής, ό.π., κεφ. Γ, άρθρ. 5, σ. 9. Κανονισµός των εν Σάµω..., ό.π., κεφ. Γ. άρθρ Κανονισµός της εν Σταυροδροµίω Σχολής των Απόρων Κορασίων, ό.π., κεφ. ΣΤ, άρθρ. 2, σ Κ. Ι. αλακούρα, ό.π., σσ Ενδεικτικά παραθέµατα: «Όλαι αι µετά των κορασίων διαλέξεις της -της διευθύντριαςπρέπει ν αποβλέπωσιν εις το να τοις εµπνέει θεοσέβειαν, αφοσίωσιν προς τους γονείς και τους αδελφούς, αγάπην προς τον πλησίον, συµπάθειαν υπέρ των δυστυχών, εν ενί λόγω...» (Κανονισµός του εν Κωνσταντινουπόλει Ελληνικού Παρθεναγωγείου..., ό.π., κεφ. Β, άρθρ. 2, σ. 4) και επίσης, «... να ρυθµισθή η φύσει συµπαθητική καρδία των προς επίτευξιν φιλανθρωπικών αισθηµάτων» (Κανονισµός του εν Σµύρνη Ελληνικού Παρθεναγωγείου..., ό.π., κεφ. Ζ, άρθρ. 26, σ Ενδεικτικά παραθέµατα «... οφείλουσιν αι µαθήτριαι να περιπατώσιν καθ οδόν ευσχηµόνως και κοσµίως, χωρίς... να γελώσιν θορυβοδώς και ασέµνως... χωρίς να βλέπωσιν εδώ και εκεί περιέργως ή να οµιλώσι προς αλλήλας εάν συναντηθώσιν ή αν συναντήσωσιν άλλα κοράσια ή να φωνάζωσιν και να φέρονται αφρόνως και απρεπώς» (Κανονισµός του Παρθεναγωγείου της Αγίας Φωτεινής, ό.π.) 16 «Άπασαι αι µαθήτριαι οφείλουσι... να φέρωνται κοσµίως και σεµνοπρεπώς.» (Κανονισµός του Ελληνικού Παρθεναγωγείου Χαρ. Αναστασιάδη, Σµύρνη 1864, άρθρ. 17, σσ. 4-5). 17 Βλ. Κ. Ι. αλακούρα, ό.π., σσ

5 Παράλληλα χωρίς να γίνεται ιδιαίτερος λόγος για τον κοινωνικό ρόλο των γυναικών στον ορισµό των σκοπών λειτουργίας των σχολείων κατά την περίοδο αυτή, από την όλη οργάνωση της εκπαίδευσης καθίσταται σαφές πως η διαπαιδαγώγησή τους στους παραδοσιακούς γυναικείους ρόλους αποτελεί αυτονόητο σχεδόν σκοπό. Η γενική για παράδειγµα, κατεύθυνση σπουδών (παροχή δηλαδή µιας γενικής παιδείας µε έµφαση στην καλλιτεχνική-αισθητική παιδεία ή στην εκµάθηση των οικιακών τεχνών -ανάλογα µε την κοινωνική προέλευση των µαθητριών), η απουσία επαγγελµατικής κατεύθυνσης στις σπουδές τους εξαίρεση αποτελεί η εκπαίδευση των διδασκαλισσών- αλλά και η άµεση και ρητή διασύνδεση του έντονα προβαλλόµενου στόχου της ηθικής µόρφωσης µε τον ιδιωτικό αποκλειστικά χώρο, προβάλλουν µε σαφήνεια τους ρόλους στους οποίους κοινωνικοποιούνται οι µαθήτριες, αλλά και το πλαίσιο της πρακτικής ηθικής στο οποίο θα τους ασκήσουν: 18 «... Αι τρυφεραί βλάσται του γυναικείου φύλου διαµορφούµεναι αποκαθίστανται νεάνιδες µεν φρόνιµοι και σεµνοπρεπείς και χρηστοήθεις, σύζυγοι δε και οικοδέσποιναι και µητέρες συνεταί χρησταί και πεφωτισµέναι...» 19. Η εκπαίδευση λοιπόν µε δεδοµένο και το ευρύτερο ιδεολογικό κλίµα- φαίνεται να λειτουργεί άκρως περιοριστικά για την ανάπτυξη αµφισβητήσεων σχετικά µε το ρόλο της εκπαίδευσης, την παρεχόµενη γνώση και τους διαγραφόµενους για τη γυναίκα ρόλους, καθώς προπαγανδίζει τις «φύσει» γυναικείες αρετές και περιορίζει «τεκµηριωµένα», πέραν κάθε αµφισβήτησης, το ρόλο των γυναικών στον ιδιωτικό χώρο συνδέοντάς τον µε τις ιδιαιτερότητες της κοινωνικής προέλευσης. Παράλληλα όµως θα µπορούσε να υποστηριχθεί ότι η πρώτη αυτή περίοδος της γυναικείας εκπαίδευσης είναι η θετικότερη για την καλλιέργεια της υπό συζήτηση σχέσης. Η ίδρυση και η λειτουργία σχολείων σηµασιοδοτεί πρωταρχικά την «έξοδο» των γυναικών στο δηµόσιο χώρο. στην υπάρχουσα εν οίκω εκπαίδευση προστίθεται και η δηµόσια -µε τη έννοια της εκπαίδευσης στο δηµόσιο χώρο ή της εκπαίδευσης µε δηµόσια/κοινοτική µέριµνα, ανάλογα µε το διοικητικό τύπο του σχολείου, ιδιωτικό ή κονοτικό. Στις γυναίκες δίδεται πρόσβαση σ ένα κοινωνικό αγαθό, έως τώρα προορισµένο µόνο για τον ανδρικό πληθυσµό, και εµµέσως πρόσβαση στο χώρο των δικαιωµάτων. Παράλληλα, η ίδρυση των πρώτων σχολείων θηλέων γίνεται µέσα σ ένα κλίµα διαφωτιστικής -και εθνοτικής- ορµής που αντανακλάται στο δηµόσιο λόγο υπεράσπισης και προβολής χωρίς αντίλογο- της αναγκαιότητας της γυναικείας εκπαίδευσης και των ωφελειών της, 20 στην παροχή µιας έντονα µεν ηθικοποιητικής αλλά εκκοσµικευµένης σε σηµαντικό βαθµό εκπαίδευσης, στο ευρύ αναλυτικό πρόγραµµα των σχολείων και στην επιλογή περιεχοµένων µάθησης που φέρουν τις µαθήτριες σε επαφή µε τη νέα -εισαγόµενη και στην εκπαίδευση των αρρένων- γνώση (Ιστορία, Γεωγραφία, Κοσµογραφία, Ορυκτολογία, Φυσική κλπ.). Ειδικότερα κατά την περίοδο αυτή στα αναλυτικά προγράµµατα κάποιων σχολείων η ιδιαιτερότητα του πλήρως αποκεντρωτικού εκπαιδευτικού συστήµατος των κοινοτήτων είναι εµφανής και στη διάσταση αυτή- εντάσσονται αντικείµενα (Άλγεβρα, Γεωµετρία, το σύνολο των ειδών των αρχαίων κλασσικών κειµένων) που στη συνέχεια εξοβελίζονται από τα σχολεία θηλέων 21 ιδιαίτερα στο χώρο του Ελληνικού κράτους 22 - ως µη αναγκαία ή αναντίστοιχα µε τις νοητικές τους δυνατότητες και τον κοινωνικό τους ρόλο. 23 Στο ίδιο πλαίσιο, σε κάποια 18 Όπ., σσ Κανονισµός του εν Σµύρνη Ελληνικού Παρθεναγωγείου..., ό.π., σ. ε. 20 Βλ. ενδεικτικά: Περί Πολιτισµού Λόγος εκφωνηθείς την Κ Αυγούστου, καθ ην ηµέραν ετελέσθησαν τα εγκαίνια του εν Σµύρνη Ελληνικού Παρθεναγωγείου υπό Σ. Λεοντιάδος, εκ του τυπογραφείου της Αµαλθείας, εν Σµύρνη Σ. Λεοντιάς, «Περί Παρθεναγωγείων ή Περί γυναικείας εκπαιδεύσεως», Αµάλθεια, αρ. φ. 1165, και αρ. φ. 1168, (Της ίδιας), «Περί Εκπαιδεύσεως», Αµάλθεια, αρ. φ. 2094, και αρ. φ. 2095, (Της ίδιας), «Περί υψηλοτέρας εκπαιδεύσεως των κορασίων», Αµάλθεια, αρ. φ. 945, Σµύρνη Για τα προγράµµατα µαθηµάτων των σχολείων θηλέων κατά την περίοδο αυτή βλ. Κ. Ι. αλακούρα, ό.π., σσ Για το περιεχόµενο της εκπαίδευσης και τα προγράµµατα µαθηµάτων των παρθεναγωγείων στον ελλαδικό χώρο βλ. Σ. Ζιώγου-Καραστεργίου, H µέση εκπαίδευση των κοριτσιών ( ), Iστορικό Aρχείο Eλληνικής Nεολαίας, Γενική Γραµµατεία Nέας Γενιάς, Aθήνα Βλ. (ενδεικτικά) : Κ. Σ., Ξανθόπουλος, Πρώτη και Μέση Εκπαίδευσις και Περί ανατροφής και εκπαιδεύσεως των Κορασίων, Αδελφοί Περρή, εν Αθήναις 1873, σσ (Του ιδίου), «Οποία παρ ηµιν η εκπαίδευσις», Ο εν Κωνσταντινουπόλει Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος. Εικοσιπενταετηρίς: , Παράρτηµα τ. ΙΗ, , σσ Α. Ισηγόνης, «Κορασιακή

6 εκπαιδευτήρια η µορφωτική λειτουργία της εκπαίδευσης συνδέεται όχι µόνο µε την ηθικοποίηση των κοριτσιών αλλά και µε τη διανοητική τους τελειοποίηση, στην οποία και όχι στη µητρική, συζυγική κλπ πεφωτισµένη τους δράση- αποδίδονται οι ωφέλειες που θα προκύψουν για την κοινωνία: «όλα τα ευγενή αισθήµατα, όσα χαρακτηρίζουν την σεµνήν και λογίαν γυναίκα». 24 Τα επιµέρους αυτά χαρακτηριστικά θα µπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι δηµιουργούν τις προϋποθέσεις µιας άλλης αυτοσυνείδησης των γυναικών.. µιας συνείδησης του εαυτού ως όντος που αξιώνεται πρόσβαση στα διανοητικά τεκταινόµενα του δηµόσιου χώρο και µετέχει µέσα από αυτή του την πρόσβαση στη δηµόσια σφαίρα. µιας συνείδησης δηλαδή κοινωνικής ασαφούς βέβαια και αδιαµόρφωτης σε µεγάλο βαθµό-, που συνιστά προϋπόθεση για την ανάπτυξη συλλογικής συνείδησης του φύλου. Για µια µερίδα γυναικών ταξικά προσδιορισµένη των γυναικών των µεσαίων και ανώτερων στρωµάτων- η κοινωνική αυτοσυνείδηση παρουσιάζεται να έχει ένα περισσότερο διευρυµένο περιεχόµενο, καθώς φαίνεται να συµπεριλαµβάνει την ενεργητική συµµετοχή στο δηµόσιο χώρο και την προσφορά στο κοινωνικό σύνολο, µέσω της φιλανθρωπίας -στόχος που τίθεται στα ιδιωτικά σχολεία της περιόδου: «να ρυθµιστεί η φύσει συµπαθητική καρδία των προς την επίτευξιν φιλανθρωπικών αισθηµάτων..» 25 - ή της παρέµβασης στο κοινωνικό και εκπαιδευτικό έργο των κοινοτήτων. Αυτό αποδεικνύει η περίπτωση επώνυµων αστών γυναικών της περιόδου 26, που ιδρύουν σχολεία υπέρ των κοινοτήτων, ενισχύουν οικονοµικά την κοινωνική και εκπαιδευτική κοινοτική δραστηριότητα ή δωρίζουν οικήµατα και προσφέρουν χρηµατικά ποσά ειδικότερα για την ίδρυση και λειτουργία σχολείων θηλέων. Στην τελευταία αυτή περίπτωση µπορεί να ανιχνευτεί συνειδητή παρέµβαση υπέρ του γυναικείου φύλου και συνεπώς µια πρώτη έκφανση συλλογικής συνείδησης φύλου, που µπορεί να θεωρηθεί ως µια πρώτη, «πρώιµη» έκφανση φεµινιστικής συνείδησης. Η συνείδηση του οµόφυλου, η παρέµβαση και η διάθεση προσφοράς υπέρ άλλων ατόµων µε κριτήριο το φύλο αποτελούν στην περίπτωση αυτή και για τις µεµονωµένες περιπτώσεις ατοµικών συνειδήσεων στις οποίες µπορεί να αποδοθεί- το περιεχόµενο του όρου «φεµινιστική συνείδηση». Με το περιεχόµενο δε αυτό η συνείδηση φύλου µπορεί να ανιχνευθεί ακόµη ενωρίτερα, στις δυο πρώτες δεκαετίες του 19 ου αιώνα, στις ελάχιστες γυναίκες, Φαναριώτισσες και αστές του ανώτερου οικονοµικού στρώµατος, που παρεµβαίνουν δηµόσια µε το συγγραφικό τους έργο προσωπικά λογοτεχνικά πονήµατα ή µεταφράσεις ξένων έργων-, µε στόχο να συµβάλλουν στην ηθική και διανοητική αναγέννηση των γυναικών και µέσω αυτής στην επιδιωκόµενη αναγέννηση του έθνους. Αυτό αποδεικνύεται από το περιεχόµενο των έργων που παραµένει στο χώρο των γυναικείων ενδιαφερόντων- και κυρίως από τους προλόγους που παραθέτουν οι συγγραφείς, µε τους εκπαίδευσις», Μικρασιατικά Χρονικά, τ. ΙΒ, 1965, Σ. Βλαβιανός, Η γυνή και η αποστολή αυτής, Μελέτη αναγνωσθείσα την εσπέραν της 16 ης Οκτωβρίου 1893 εν τη Εταιρεία «Ο Ελληνισµός», Αθήναι Ν. Σαρίπολος, «Υπόµνηµα περί του κατωτέρου κλήρου και περί εκπαιδεύσεως προς τον επί της Παιδείας Υπουργόν», Πανδώρα, τ. ΙΣΤ, , σσ , Σ. Ζιώγου- Καραστεργίου, ό.π., σσ Κανονισµός του εν Κων/πόλει Ελληνικού, ό.π., κεφ. Β, άρθ. 2, σ Κανονισµός του εν Σµύρνη Ελληνικού Παρθεναγωγείου, ό.π., κεφ. Ζ, άρθρ.26, σ Ενδεικτικά αναφέρουµε τη Μαριώρα Μαυρογένους, τη Σµαράγδα Καλλιµάχη, την Ευφροσύνη Νέγρη, την Ελισάβετ Καστριτσίου, τις Νίνα και Αννα ούµπα, την Πουλχερία Πρασακάκη. Οι τρεις πρώτες, Φαναριώτισσες, ιδρύουν την Πατριαρχική Σχολή Καγιαµπασίου το 1826 (Τρ. Ευαγγελίδης, Η Παιδεία επί Τουρκοκρατίας. Ελληνικά σχολεία από της Αλώσεως µέχρι Καποδιστρίου, τ. Β, Αθήναι 1936, σ. 299). η Ελισάβετ Καστριτσίου κληροδότησε στις αρχές της δεκαετίας του 1860 µέρος της τεράστιας κτηµατικής περιουσίας της στα σχολεία της κοινότητας Θεσσαλονίκης (βλ. Κ. Ι. αλακούρα Το Κεντρικό Παρθεναγωγείο Θεσσαλονίκης ( ) - Μια πρώτη προσέγγιση της εκπαίδευσης των θηλέων στη Θεσσαλονίκη κατά την τελευταία περίοδο της οθωµανικής κυριαρχίας, Ι.Α.Ν.Ε., αρ. 7, αφοί Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 2000, σ. 77). οι Νίνα και Άννα ούµπα (µητέρα και σύζυγος αντίστοιχα του Θ. ούµπα) δώρισαν στην κοινότητα των Σερρών οίκηµα για τη στέγαση του παρθεναγωγείου της κοινότητας, η πρώτη, και χρηµατικό ποσό για την ίδρυση νηπιαγωγείου, η δεύτερη (Π. Θ. Πέννας, Ιστορία των Σερρών. Από της αλώσεως αυτών υπό των Τούρκων µέχρι της απελευθερώσεώς των υπό των Ελλήνων , Ιστορική και Λαογραφική Εταιρία Σερρών-Μελενίκου, Αθήναι 1966, ). η Πουλχερία Πρασακάκη κληροδοτεί το σπίτι της στο οποίο στεγάζεται το ελληνικό γυµνάσιο της πόλης- όπως και σηµαντικά χρηµατικά ποσά στην ελληνική κοινότητα της Θεσσαλονίκης (Γ. Α. Στογιόγλου, Τα ελληνικά σχολεία στη Θεσσαλονίκη κατά την Τουρκοκρατία, πανεπιστηµιακές σηµειώσεις, Θεσσαλονίκη 1987, σσ ).

7 οποίους απευθύνονται στο γυναικείο αναγνωστικό κοινό µε επισηµάνσεις και ηθικές προτροπές. 27 Η αµφισβήτηση ρόλων και η διεκδίκηση δικαιωµάτων που συνήθως ταυτίζονται µε τον όρο «φεµινιστική συνείδηση» και συνιστούν τα διακριτά χαρακτηριστικά της στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού φεµινιστικού κινήµατος κατά την ίδια περίοδο ή της ελληνικής του εκδοχής στα τέλη του αιώνα, απουσιάζουν από το περιεχόµενο του όρου στην περίοδο που αναφερόµαστε. 28 Αναφορικά όµως µε τη διερευνούµενη σχέση, η πρώτη αυτή έκφανση συλλογικής συνείδησης φύλου δε φαίνεται να είναι παρεπόµενο της µορφωτικής λειτουργίας της εκπαίδευσης, καθώς το σύνολο σχεδόν των προαναφερόµενων οµάδων γυναικών, δεν έχει φοιτήσει σε εκπαιδευτικά ιδρύµατα και επιπλέον ζει σε ελληνικές κοινότητες της κεντρικής και νότιας Ευρώπης (στην Αυστρία, στη Μασσαλία, στο Βουκουρέστι, στις Παραδουνάβιες Ηγεµονίες). Συνεπώς η συγκρότηση και διαµόρφωση της «πρώιµης» αυτής φεµινιστικής συνείδησης µε το περιεχόµενο που προαναφέρθηκε- αποτελεί απόρροια µάλλον των παιδευτικών επιδράσεων του οικογενειακού και του ευρύτερου κοινωνικού και πολιτισµικού περιβάλλοντος των γυναικών αυτών και όχι του θεσµού της εκπαίδευσης. Η σχέση γνώσηαυτοσυνείδηση που είναι µάλλον αδιαµφισβήτητη στην περίπτωση και στην περίοδο- αυτή. απορρέει από µορφωτικά αγαθά/γνωστικά αντικείµενα που παρέχονται έξω από το θεσµό της εκπαίδευσης. Κατά την επόµενη περίοδο (δεκαετία 1870 και εξής) η εκπαίδευση γίνεται στο χώρο των κοινοτήτων περισσότερο περιοριστική για τη µετεξέλιξη της ατοµικής κοινωνικής συνείδησης ή τον εµπλουτισµό της συλλογικής και πολύ περισσότερο για την συγκρότηση και διαµόρφωση φεµινιστικής συνείδησης µε τους όρους της αµφισβήτησης και της διεκδίκησης, όπως αυτή εκδηλώνεται στον ελλαδικό χώρο κατά τα τέλη της δεκαετίας του 1880, παρά την ραγδαία εξάπλωση του εκπαιδευτικού δικτύου, τον εµπλουτισµό σταδιακά των αναλυτικών προγραµµάτων όλων των τύπων σχολείων, την ανάπτυξη των βαθµίδων στο εκπαιδευτικό σύστηµα των θηλέων (δηµιουργία πλήρων σχολείων µέσης εκπαίδευσης, ξεχωριστών τµηµάτων διδασκαλείου) και την προσπάθεια για τεχνική επαγγελµατική κατάρτιση των γυναικών. Η επικράτηση κατά το 19 ο αιώνα των κοινωνιοβιολογικών θεωριών και της ειδικότερης διατύπωσης της θεωρίας του κοινωνικού δαρβινισµού- που παρέχουν πλέον «επιστηµονικά» τεκµήρια για τη «φύσει» κατωτερότητα των γυναικών και παρουσιάζουν κάθε συναισθηµατική, κοινωνική και διανοητική τους έκφραση ως αποτέλεσµα της διαφορετικής τους φυσιολογίας και των περιορισµένων ψυχοδιανοητικών τους ικανοτήτων, 29 Η ενσωµάτωση της αρχής του βιολογικού ντετερµινισµού στα φιλοσοφικά και φιλοσοφοπαιδαγωγικά συστήµατα και η αποδοχή της από το σύνολο σχεδόν της ελληνικής διανόησης, που όταν δε φτάνει να καταδικάζει εκ του αποτελέσµατος πλέον- την εκπαίδευση των γυναικών, προτείνει µια διαφοροποιηµένη ποιοτικά και χρονικά εκπαίδευση για τις γυναίκες, 30 Η προβολή του προορισµού των γυναικών για τον ιδιωτικό χώρο ως «φύσει» προορισµού και η σταδιακή του σύνδεση µε το θρησκευτικό-χριστιανικόδόγµα, που τον καθιστά όχι απλά «φύσει» αλλά και «θεόθεν εντεταλµένο», 31 Η «µετονοµασία» του σε «κοινωνικό» προορισµό µε την απόδοση άµετρης κοινωνικής και εθνικής σπουδαιότητας στους ρόλους της µητέρας και της συζύγου, 32 που µεταβάλλει τους άλλοτε «φυσικούς» ρόλους σε ρόλους- 27 Kitromilidis, P., «The Enlightenment and Womanhood: Cultural change and the Politics of Exclusion», Journal of Modern Greek Studies, v. 1, no 1, May 1983, σσ Η πρώτη έκφανση της συνείδησης φύλου στον ελλαδικό χώρο τοποθετείται χρονικά από την Ελένη Βαρίκα υστερότερα, µετά τη δεκαετία του 1860 και αποδίδεται στην αποδοχή από µέρους των γυναικών της εξιδανίκευσης και κοινωνικής σηµασιοδότησης του «οικιακού» ρόλου των γυναικών και ιδιαίτερα του ρόλου της µητρότητας. Και κατά την περίοδο όµως αυτή τα περιθώρια αµφισβήτησης του κοινωνικού τους ρόλου παρουσιάζονται περιορισµένα. Βλ. Ε. Βαρίκα, Η εξέγερση των κυριών, Ίδρυµα Έρευνας και Παιδείας της Εµπορικής Τράπεζας της Ελλάδος, Αθήνα 1987, σσ Κ. Ι. αλακούρα, Η εκπαίδευση των γυναικών, ό.π., σς Βλ. υποσηµ Κ. Ι. αλακούρα, ό.π., σ Ό.π., σσ

8 επαγγέλµατα, ακυρώνοντας έτσι τη συνείδηση των διαφορών και τη διεκδίκηση πραγµατικής κοινωνικής και επαγγελµατικής υπόστασης είναι κάποιες από τις παραµέτρους που µεταβάλλουν την εκπαίδευση στο θεσµό/µηχανισµό που -όπως χαρακτηριστικά επισηµαίνουν οι M. Woolstonecraft και J. St. Mill- αλυσοδένει το νου και την ψυχή των γυναικών 33. Ο σηµαντικότερος όµως ανασχετικός παράγοντας για την ανάπτυξη και διαµόρφωση φεµινιστικής συνείδησης στις γυναίκες της περιόδου είναι η εθνικοπολιτική ιδιαιτερότητα των ελληνικών κοινοτήτων και ειδικότερα ο αυξανόµενος σταδιακά εθνικισµός. Η ανάπτυξη της ιδέας του αλυτρωτισµού, και ο ανταγωνισµός των βαλκανικών εθνοτήτων καθιστούν πρώτη προτεραιότητα την ενοποίηση των εθνικών δυνάµεων, την ενίσχυση και προβολή µιας θετικής εικόνας της κοινότητας ως συνόλου, στόχοι που οµογενοποιούν τη δράση και τις αναζητήσεις των δυο φύλων και λειτουργούν αποτρεπτικά στη δηµιουργία «προβληµατισµών φύλου», που θα εισήγαγαν την έννοια της αντιπαλότητας στο πλαίσιό της. Στην υπηρεσία του στόχου αυτού τίθεται συνολικά η εκπαίδευση των γυναικών, το επάγγελµα των εκπαιδευτικών 34 ακόµη και η συλλογική µέσω των φιλανθρωπικών, φιλεκπαιδευτικών συλλόγων- δράση των γυναικών που εµφανίζεται την περίοδο αυτή. Η µέριµνα των γυναικείων συλλόγων για την τεχνική επαγγελµατική κατάρτιση των άπορων και των προερχόµενων από τα κατώτερα κοινωνικά στρώµατα γυναικών, µε την ίδρυση και τη λειτουργία «εργαστηρίων», 35 που θα µπορούσε να ερµηνευτεί ή και να καταδείξει -όπως στην περίπτωση των αντίστοιχων συλλόγων στο ελληνικό κράτος 36 - ενεργή, παρεµβατική και διεκδικητική συλλογική συνείδηση φύλου, στοχεύει στο εθνικιστικό ιδεολογικό πλαίσιο των κοινοτήτων- πρωτίστως στην περιφρούρηση της «εθνικής αξιοπρέπειας», περιορίζοντας τα φαινόµενα απορίας, επαιτείας ή πορνείας. Η συλλογική κοινωνική και εκπαιδευτική δραστηριότητα των γυναικών που κάνει την εµφάνισή της κυρίως κατά τη δεκαετία του 1870 δεν παραπέµπει σε κάποια φεµινιστική προβληµατική ούτε µετεξελίσσεται ή οδηγεί στη δηµιουργία κάποιας µορφής γυναικείου κινήµατος, στοιχείο που αποτελεί και την πλέον ισχυρή αν όχι απόδειξη- τουλάχιστον ένδειξη για την υποστηριζόµενη στην εισήγηση αυτή θέση. Έτσι, λοιπόν στο χώρο των ελληνικών κοινοτήτων, παρά την εντονότερη και συνεχή επικοινωνία του µε την Ευρώπη και γενικότερα το δυτικό κόσµο, δεν παρουσιάζονται λόγω της εθνικοπολιτικής του ιδιαιτερότητας συνθήκες ευνοϊκές για την ανάπτυξη φεµινιστικής συνείδησης κατά το χρόνο της εκδήλωσης της στην Ευρώπη ούτε στα τέλη του 19 ου αιώνα, όταν το φεµινιστικό κίνηµα εµφανίζεται και στον ελλαδικό χώρο. Η εκπαίδευση µε το περιεχόµενο σπουδών, τη στοχοθεσία, την οργάνωση της σχολικής ζωής, αλλά και µε την πρώτη της «παρουσία» έως τη δεκαετία περίπου του 1860 ως θεσµού ριζοσπαστικού και καινοτόµου, που καταλύει τον «εν οικω» περιορισµό των γυναικών και αίρει την καταδίκη τους στην άγνοια, λειτουργεί ανασχετικά για τη δηµιουργία αµφισβητήσεων, ενώ µε τη µεταβολή της (από τη δεκαετία του 1870 και εξής) σε µηχανισµό υλοποίησης των εθνικών επιδιώξεων, όπως αυτές προσδιορίζονται από την ελληνική εξωτερική πολιτική και τις επεκτατικές της προτεραιότητες, καθιστά άκαιρη και ήσσονος σηµασίας την εκδήλωση αµφισβητήσεων φύλου. Ας σηµειωθεί δε ότι ο «εθνικός πυρετός» και το όραµα της Μεγάλης Ελλάδας αµβλύνει στον ελλαδικό χώρο τις διαφορές και µεταξύ των διαφορετικών τάσεων του φεµινιστικού κινήµατος, συµφύροντας τις τρεις διαφορετικές του κατευθύνσεις σε µια. 33 Ό.π., σσ , Ειδικότερα για τις θέσεις των M. Woolstonecraft και J. St. Mill, βλ. P. Frankau (ed.), Woolstonecraft, M., The Rights of Women and H. St. Mill, The Subjection of Women, Everyman s Library, London Για την εθνική διάσταση την εκπαίδευση των γυναικών, βλ. ό.π., σσ Aik. I. Dalakoura, The Nationalistic Dimension in the Upbringing and Education of Young Greek Women in the Territories of the Ottoman Empire during the 19 th Century, in: Nikos P. Terzis (ed), Education in the Balkans: From the Enlightenment to the Founding of the Nation-States, Balkan Society for Pedagogy and Education, Kyriakidis Brothers, Thessaloniki 2000, pp Για την ίδρυση και τις δραστηριότητες των γυναικείων συλλόγων βλ., Κ. Μαµώνη Λ. Ιστικοπούλου, Γυναικείοι Σύλλογοι στην Κωνσταντινούπολη ( ), Εστία, Αθήνα Βλ. Σ. Ζιώγου-Καραστερίου, ό.π.,

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην αποδόµηση των έµφυλων ταυτοτήτων: προϋποθέσεις, αντιστάσεις και όρια

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην αποδόµηση των έµφυλων ταυτοτήτων: προϋποθέσεις, αντιστάσεις και όρια Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην αποδόµηση των έµφυλων ταυτοτήτων: προϋποθέσεις, αντιστάσεις και όρια Ελένη Μαραγκουδάκη Επίκ. Καθηγήτρια Τµήµα ΦΠΨ, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Tα κορίτσια φοιτούν σε ίσο ή και

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος)

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) Ενότητα 10: Η Παιδαγωγική στο Αθηνών (19ος αι.) Ε. Αβτζή,

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΘΛΗΤΕΣ & ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2015 Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΣΑΠΗΣ Επιμέλεια 7 o Διήμερο Διαλόγου για τη Διδασκαλία των Μαθηματικών 15 & 16 Μαρτίου 2008 Ομάδα Έρευνας της Μαθηματικής Εκπαίδευσης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ i ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΙΝ

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ. Ιωάννα Βραχωρίτου Άννα Κουµανταράκη

ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ. Ιωάννα Βραχωρίτου Άννα Κουµανταράκη ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΜΦΥΛΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ Ιωάννα Βραχωρίτου Άννα Κουµανταράκη ΣΤΟΧΟΙ ΕΡΕΥΝΑΣ α) η διερεύνηση των απόψεων και στάσεων των εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Η εξέλιξη της ελληνικής παιδαγωγικής σκέψης και πράξης

Η εξέλιξη της ελληνικής παιδαγωγικής σκέψης και πράξης Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής & Τεχνολογικής Εκπαίδευσης 2013-14 Α εξάμηνο Η εξέλιξη της ελληνικής παιδαγωγικής σκέψης και πράξης Υπεύθυνος καθηγητής: Μαυρικάκης Εμμανουήλ Συμμετέχοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1.0 Αριθµός µαθητών στα σχολεία Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης 2.0 Τριτοβάθµια Εκπαίδευση 83 Ισότητα

Διαβάστε περισσότερα

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης 120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης Σκοπός Σκοπός αυτού του Τμήματος είναι η ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύπτουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε προσωπικό για την διδασκαλία των μαθημάτων της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία»

Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία» Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία» Η πρώτη Ελληνίδα συγγραφέας γεννήθηκε στη Ζάκυνθο το 1801 Είχε ιδιαίτερη έφεση στα γράµµατα και κατάφερε να µορφωθεί σχεδόν µόνη της Ξεχωρίζει από τους δασκάλους

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Η Βία κατά των γυναικών και η θέση της στην κοινωνία.

Η Βία κατά των γυναικών και η θέση της στην κοινωνία. Η Βία κατά των γυναικών και η θέση της στην κοινωνία. Τ α δ ι κ α ι ώ µ α τ α τ ω ν γ υ ν α ι κ ώ ν σ τ η ν κ ο ι ν ω ν ί α. Εισαγωγή Πολλές έρευνες και µελέτες σχετικά µε τη θέση της γυναίκας απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κωδικός μαθήματος: SEAB109 (3Ω/Υ) Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο σπουδών: 3o και 4 ο Μονάδες ECTS: 6 Διδάσκων: Γιάννης Πεχτελίδης e mail: pechtelidis@uth.gr

Διαβάστε περισσότερα

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων (δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων γλωσσών που τον εξοικειώνουν µε άλλες κουλτούρες, ευνοούν

Διαβάστε περισσότερα

1. Ο Ν. 3966/2011 ενοποιεί τα Πειραματικά και τα Πρότυπα Σχολεία εξομοιώνοντας τα.

1. Ο Ν. 3966/2011 ενοποιεί τα Πειραματικά και τα Πρότυπα Σχολεία εξομοιώνοντας τα. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ----- Ταχ. Δ/νση: Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180 - Μαρούσι Ιστοσελίδα: www.minedu.gov.gr E-mail: press@minedu.gov.gr

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ & ΦΥΛΟ Μυστήριο αποτελεί τα τελευταία 20 χρόνια η συνεχής µείωση της συµµετοχής του γυναικείου φύλου στην επιστήµη των

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια Eκπαίδευση» Άρθρο 1 Νέο Λύκειο 1. Από το σχολικό έτος 2013-2014 καθιερώνεται ο θεσμός του Νέου Λυκείου και αρχίζει σταδιακά η εφαρμογή του

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικοί και ακτιβίστριες Έρευνα-επιλογή: Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια : Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ

Εκπαιδευτικοί και ακτιβίστριες Έρευνα-επιλογή: Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια : Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Εκπαιδευτικοί και ακτιβίστριες Έρευνα-επιλογή: Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια : Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ http://www.infoplease.com DAVIES, EMILY (Ντέιβις, Έµιλυ) Μ. Βρετανία - Εκπαιδευτικός, εκδότρια, αγωνίστρια

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας ΘΕΜΑ: "Εκκλησιασμός και πρωινή προσευχή μαθητών" ΣΧΕΤ.: α) ΥΠΕΠΘ, Φ. 200.21/16/136240.26.11.1977 β) ΥΠΕΠΘ, Γ/6251/22-10-1979 γ) ΥΠΕΠΘ, Γ/2875/30-4-1981 δ) Π.Δ. 201/98 Με αφορμή ερωτήματα που τέθηκαν στο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Εισαγωγή στην Παιδαγωγική ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ Εαρινό εξάµηνο 2013-2014 ιδάσκουσα: Μαρία ασκολιά Επίκουρη καθηγήτρια Τµήµα Φ.Π.Ψ. Θεµατική του µαθήµατος Έννοια και εξέλιξη της Παιδαγωγικής ως επιστήµης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπ αιδε υτ ικοί στόχ οι

Εκπ αιδε υτ ικοί στόχ οι ΓΥΜ ΝΑ ΣΙΟ ΛΙ ΒΑ Ι ΑΣ ΣΙΝΤΙ ΚΗΣ Ν. ΣΕΡΡ ΩΝ Σχ ολικό έτ ος 20 1 1-1 2 ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Εκπ αιδε υτ ικοί στόχ οι Το Γυµνάσιο Λιβαδιάς κάνει µία συνεχή προσπάθεια να είναι ένα ποιοτικό σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία της παιδείας

Φιλοσοφία της παιδείας Ενότητα 5 η : Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας να προβληματιστούμε σχετικά με το νόημα της

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙ. Οι επιµέρους διατάξεις

ΙΙ. Οι επιµέρους διατάξεις Εισηγητική Έκθεση επί του προεδρικού διατάγµατος «Ίδρυση νοµικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου µε τη µορφή ανώνυµης εταιρείας για την αξιοποίηση και τη διαχείριση της περιουσίας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης (Π.Ε. 70) Νομαρχίας Πειραιά Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά

Διαβάστε περισσότερα

European Doctorate in Social History

European Doctorate in Social History Πανεπιστήµιο Αθηνών, Τµήµα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Τοµέας Ιστορίας European Doctorate in Social History Πολιτισµικές µεταφορές και έννοιες που ταξιδεύουν. Έθνος και διανοούµενοι ανάµεσα στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΕΠΠΑΙΚ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΕΠΠΑΙΚ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014 Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΕΠΠΑΙΚ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ & ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΑΙΤΗΜΑ ΓΙΑ ΙΣΟΤΗΤΑ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΟΜΑΔΑ 6 η : Μηλάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός και εφαρµογή προγραµµάτων δια βίου µάθησης: Νοσηλευτική Βασισµένη σε Ενδείξεις

Σχεδιασµός και εφαρµογή προγραµµάτων δια βίου µάθησης: Νοσηλευτική Βασισµένη σε Ενδείξεις Σχεδιασµός και εφαρµογή προγραµµάτων δια βίου µάθησης: Νοσηλευτική Βασισµένη σε Ενδείξεις Αρετή Σταυροπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια Τµήµα Νοσηλευτικής, ΤΕΙ Κρήτης 41o Πανελλήνιο Συνέδριο ΕΣΝΕ Κρήτη 2014 ΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το κείμενο αναφέρεται στη μειονεκτική θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνία. Η ινδική

Το κείμενο αναφέρεται στη μειονεκτική θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνία. Η ινδική ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 25/01/2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Περίληψη Το κείμενο αναφέρεται στη μειονεκτική θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνία. Η ινδική κυβέρνηση έχει υποσχεθεί

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος)

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) Ενότητα 6: Διδασκαλείο αρρένων (1834-1864) Χ. Καραθύμιος,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Πηγή: http://www.rc.auth.gr/analekta/articles/4.4.doc Ο παράγοντας φύλο επιδρά στο επάγγελµα που ονειρεύονται αγόρια και κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Μάριος Βρυωνίδης 5ο Εκπαιδευτικό Συνέδριο ΟΕΛΜΕΚ - ΠΟΕΔ ΟΛΤΕΚ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ «Φύλο και Εκπαίδευση : Μια εξίσωση ισότητας» Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ. Σελίδα 1

ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ. Σελίδα 1 ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΒΑΝΘ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: ΘΕΜΑ 162ον (17691) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11/12/14 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ 1. Φ.Β. Σελ. 86 Ήδη όμως, κύριοι βουλευτές...για τα συμφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ. Πίνακας περιεχοµένων

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ. Πίνακας περιεχοµένων ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Τόµος Α ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ Πίνακας περιεχοµένων ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ... ΜΕΡΟΣ Α ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη)

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) 160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η προσχολική εκπαίδευση και η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα και στις ελληνικές κοινότητες της διασποράς

Η προσχολική εκπαίδευση και η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα και στις ελληνικές κοινότητες της διασποράς Η προσχολική εκπαίδευση και η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα και στις ελληνικές κοινότητες της διασποράς Α. Σύντοµη ιστορική διαδροµή Η ελληνική προσχολική εκπαίδευση γεννιέται και αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΑΘΗΝΑ 1999 Υπεύθυνος Οµάδας Αλέξανδρος Καριώτογλου, ρ. Θεολογίας Οµάδα Σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (θερινά τμήματα)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (θερινά τμήματα) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (θερινά τμήματα) Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου σε 80-100 λέξεις. Την ανάπτυξη της κριτικής ικανότητας των μαθητών ως αναγκαία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) EΣΠΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2010 2011»

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2010 2011» ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2010 2011» Γ Ε Ν Ι Κ Α Σ Τ Ο Ι Χ Ε Ι Α Πρόγραµµα ιαγωνισµός Κωδικός Πρόσκλησης : Καλλιέργεια Ερευνητικής και Καινοτοµικής Κουλτούρας : Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Κέντρο Έρευνας, Μελέτης και Εφαρμογών στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος)

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) Ενότητα 9: Η Παιδαγωγική στα Διδασκαλεία του έξω ελληνισμού

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19291 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2.11.2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Μανιαδάκη Πόπη Α Παρ. 1 η : Η αμφισβήτηση της κριτικής στάσης του τηλεθεατή και

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος 4. Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Από τη σύντοµη επισκόπηση που προηγήθηκε προκύπτει ότι στον ορισµό και στα χαρακτηριστικά ενός συµβουλίου παιδείας που θέσαµε στην αρχή της µελέτης ανταποκρίνονται αρκετά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ . Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στρατηγικές για την ενίσχυση των μαθητών 2 & 3 Οκτωβρίου 2008 2ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας

Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας 26 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Το πρόγραµµα της Β Ενιαίου Λυκείου Θεωρητικής Κατεύθυνσης για την Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραµµατεία, όπως αυτό ορίστηκε από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Εκπαίδευση Νηπίων με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες ή και Αναπηρία στο νηπιαγωγείο Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μία αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: GI_V_NEG_0_17443 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11 / 12 / 2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΡΕΝΤΖΟΥ ΕΛΙΝΑ ΖΗΣΗ ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΔΑΣΚΟΥΝ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΔΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων

Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων «Η Εκπαίδευση είναι ένα από τα πιο σηµαντικά µέσα για Ενδυνάµωση των γυναικών µε τη Γνώση,

Διαβάστε περισσότερα