ΑΠΟ ΤΟ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΠΟ ΤΟ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ"

Transcript

1 ΑΠΟ ΤΟ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Η Περίπτωση των Μαθηµατικών Γιώργος Φιλίππου, ήµητρα Πίττα-Πανταζή και Κωνσταντίνος Χρίστου Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα εργασία αναλύει τα προβλήµατα που προκύπτουν κατά τη µετάβαση των µαθητών από το δηµοτικό στο γυµνάσιο στο µάθηµα των µαθηµατικών. Αρχικά εξετάζονται παράγοντες στους οποίους µπορεί να οφείλονται οι δυσκολίες που αντιµετωπίζουν τα παιδιά, όπως η αλλαγή στο κοινωνικό περιβάλλον των παιδιών, η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών, η διοικητική οργάνωση, το αναλυτικό πρόγραµµα, τα σχολικά εγχειρίδια και οι διδακτικές προσεγγίσεις στις δύο βαθµίδες. Στη συνέχεια παρουσιάζονται τα αποτελέσµατα έρευνας σχετικά µε την επίδοση των µαθητών της Στ δηµοτικού και της Α γυµνασίου στην ενότητα των κλασµάτων. Τα αποτελέσµατα δείχνουν ότι δεν υπάρχει στατιστικά σηµαντική διαφορά µεταξύ της επίδοσης των παιδιών της Στ δηµοτικού και της Α γυµνασίου. Υπάρχει έντονη ανάγκη λήψης µέτρων προς βελτίωση των πραγµάτων και περαιτέρω διερεύνησης του προβλήµατος. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η µετάβαση των µαθητών από το ηµοτικό σχολείο στο Γυµνάσιο συνοδεύεται από ένα πλήθος αλλαγών οι οποίες απαιτούν από το µαθητή ετοιµότητα προσαρµογής. Το παιδί καλείται να εργαστεί σε ένα νέο χώρο του οποίου η λειτουργία διέπεται από ένα διαφορετικό σύνολο νόµων και κανονισµών και να συνεργαστεί µε µια νέα οµάδα παιδιών και εκπαιδευτικών. Οι διαφορές στην οργάνωση του προγράµµατος και οι αυξηµένες απαιτήσεις δηµιουργούν συχνά συνθήκες ψυχολογικής πίεσης που, αν δεν προβλεφθούν και αντιµετωπιστούν έγκαιρα, είναι δυνατό να οδηγήσουν σε ποικίλα προβλήµατα. Αν και υπάρχουν αρκετές ενδείξεις ότι το θέµα αυτό συζητείται και απασχολεί αρκετά τα παιδιά, τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς, δεν φαίνεται να έτυχε συστηµατικής διερεύνησης. Στην εργασία αυτή παρουσιάζεται µέρος των αποτελεσµάτων ενός ερευνητικού προγράµµατος για τη δηµιουργία ενός πλαισίου στήριξης των εκπαιδευτικών στο µάθηµα των µαθηµατικών κατά τη µετάβαση των µαθητών από το δηµοτικό στο γυµνάσιο. Επιχειρούµε να ερευνήσουµε τους λόγους για τους οποίους η µετάβαση από το δηµοτικό στο γυµνάσιο χαρακτηρίζεται από πολλούς δύσκολη. Στο πρόγραµµα συνεργάστηκαν 8 εκπαιδευτικοί, που διδάσκουν µαθηµατικά σε 3 δηµοτικά και 3 γυµνάσια και 3 ερευνητές. Η επιλογή των σχολείων έγινε µε τέτοιο τρόπο ώστε να δηµιουργηθούν τρεις υποοµάδες που περιελάµβαναν δύο γειτονικά σχολεία, ένα δηµοτικό και ένα γυµνάσιο. Η διευθέτηση της συµµετοχής «συνδεδεµένων» σχολείων επιδιώχθηκε, γιατί οι µαθητές του δηµοτικού συνεχίζουν στο κοντινό γυµνάσιο, σύµφωνα µε την πρόβλεψη σχετικού κανονισµού. Το πρόγραµµα αναπτύχθηκε σε πέντε φάσεις: Στην 1 η φάση έγινε ενηµέρωση των εκπαιδευτικών για τους σκοπούς του προγράµµατος. Στη 2 η φάση συζητήθηκαν απόψεις ανάµεσα στους εκπαιδευτικούς των δύο σχολείων που γειτνιάζουν σχετικά µε τα βιβλία και τα αναλυτικά προγράµµατα των δύο βαθµίδων. Στην 3 η φάση οι εκπαιδευτικοί αντάλλαξαν επισκέψεις στις τάξεις και παρακολούθησαν συναδέλφους τους στη διδασκαλία των µαθηµατικών. Στην 4 η φάση οργανώθηκε συζήτηση µε όλα τα µέλη της οµάδας, η οποία επικεντρώθηκε σε διαφορές στα

2 αναλυτικά προγράµµατα, στα βιβλία και στις διδασκαλίες που παρακολούθησαν. Στην 5 η φάση χορηγήθηκε κοινό δοκίµιο αξιολόγησης στην ενότητα των κλασµάτων στις τάξεις (δηµοτικού και γυµνασίου) που συµµετέχουν στο πρόγραµµα. Στις πρώτες τρεις φάσεις πάρθηκαν λεπτοµερείς σηµειώσεις ενώ στην 4 η φάση η συζήτηση µαγνητοσκοπήθηκε από τους ερευνητές. Η εργασία αποτελείται από τρία µέρη: Στο πρώτο µέρος αναλύονται παράγοντες που επηρεάζουν την οµαλή µετάβαση από το ένα σχολείο στο άλλο, στο δεύτερο γίνεται µια συγκριτική αξιολόγηση των διδακτικών βιβλίων και της διδασκαλίας των µαθηµατικών στις δύο βαθµίδες και συνοψίζονται συµπεράσµατα που προέκυψαν από τις συζητήσεις που είχαµε µε τους εκπαιδευτικούς. Στο τρίτο παρουσιάζονται τα αποτελέσµατα της 5 η φάσης του προγράµµατος, δηλαδή τα αποτελέσµατα µιας εµπειρικής έρευνας η οποία εξετάζει την επίδοση των µαθητών της Στ τάξης του δηµοτικού και της Α τάξης του γυµνασίου στην έννοια των κλασµάτων. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Το κοινωνικό περιβάλλον Η οργανωτική διάρθρωση στις δύο βαθµίδες αποφασίζεται κεντρικά από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισµού της Κύπρου µε βάση την ηλικία των παιδιών. Η προοδευτική ανάπτυξη της τυπικής σκέψης στην ηλικία των χρόνων δεν είναι άσχετη µε τη διδασκαλία των µαθηµάτων στο Γυµνάσιο από πτυχιούχους, ειδικούς στα συναφή αντικείµενα. Η οργάνωση των µαθηµάτων στην πιο πάνω βάση συνεπάγεται πολύ ουσιαστικές αλλαγές για το παιδί. Ανατρέπει τη βάση της κοινωνικής αλληλεπίδρασης και εισαγάγει µια σειρά από νέους παράγοντες, σηµαντικούς για τη µαθησιακή διαδικασία. Για παράδειγµα, η µονιµότητα της δασκάλας-οδηγού στο ηµοτικό Σχολείο δίνει στο παιδί ένα αίσθηµα ασφάλειας. Ανεξάρτητα από το εκάστοτε το µάθηµα, οι βασικές παιδαγωγικές προτιµήσεις και επιλογές της δασκάλας είναι οι ίδιες, έχουν συνέχεια και συνέπεια. Το παιδί ζει και εργάζεται µέσα σε ένα σχολικό περιβάλλον που διέπεται από σταθερούς κανόνες τους οποίους εφαρµόζει το ίδιο άτοµο και το παιδί γνωρίζει ποια είναι η αναµενόµενη από αυτό συµπεριφορά σε κάθε περίπτωση. Οι εκπλήξεις και οι αλλαγές ποτέ δεν επέρχονται απροσδόκητα, αλλά στο βαθµό που θεωρούνται απαραίτητες προετοιµάζονται και εφαρµόζονται από το ίδιο γνώριµο άτοµο. Είναι γνωστό ότι τουλάχιστον κατά τα πρώτα σχολικά χρόνια η δασκάλα λειτουργεί ως υποκατάστατο της µητέρας. Η ανατροπή όλων τω πιο πάνω στο γυµνάσιο επέρχεται διαµιάς. Σηµαντικές είναι και οι διαφορές ανάµεσα στα δυο επίπεδα ως προς µεγάλο µέρος των κανόνων λειτουργίας, θεσµοθετηµένων και άτυπων. Στο Γυµνάσιο η συµµετοχή των µαθητών στη µαθησιακή διαδικασία νοείται µέσα από ένα διαφορετικό πλέγµα σχέσεων και αλληλεπιδράσεων. Απλά παραδείγµατα είναι η έµφαση στην ατοµική εργασία παρά στην οµαδική, η εν δυνάµει τυπική ανάπτυξη του περιεχοµένου και η αριθµητική βαθµολογία. Για το παιδί έχει ακόµη σηµασία η µετάβαση από το µικρό συνοικιακό σχολείο στο µεγάλο σχολειό. Στο Γυµνάσιο φοιτά συνήθως µεγαλύτερος αριθµός µαθητών, πολλοί από τους οποίους δεν είναι γνώριµοι από τη γειτονιά. Το περιβάλλον γίνεται λιγότερο γνωστό και φιλόξενο, το παιδί ξαφνικά βλέπει τον εαυτό του ως µέλος της οµάδας των νεότερων ατόµων µέσα στο σχολείο, ενώ στο ηµοτικό ήταν ανάµεσα στους µεγαλύτερους. Χαρακτηριστικά των εκπαιδευτικών και διοικητική οργάνωση Η παρακολούθηση διδασκαλίας των εκπαιδευτικών που συµµετείχαν στο Πρόγραµµα έδειξε ότι υπήρχαν διαφορές ανάµεσα στα δυο επίπεδα, που οφείλονταν τόσο στο εκπαιδευτικό σύστηµα

3 όσο και στην όλη οργάνωση και διεξαγωγή της µαθησιακής διαδικασίας από τους εκπαιδευτικούς. Αυτό ήταν, τουλάχιστον, ως ένα βαθµό, αναµενόµενο. Παραδοσιακά οι εκπαιδευτικοί της Μέσης Εκπαίδευσης (καθηγητές) ήταν πτυχιούχοι πανεπιστηµίου, σε αντίθεση µε τους εκπαιδευτικούς Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης που ήταν απόφοιτοι Παιδαγωγικών Τµηµάτων. Οι καθηγητές κατείχαν καλά το αντικείµενο της διδασκαλίας αλλά είχαν περιορισµένη παιδαγωγική κατάρτιση, σε αντίθεση µε τους δασκάλους που είχαν περιορισµένη κατάρτιση στα Μαθηµατικά και µεγαλύτερη στα παιδαγωγικά. Σύµφωνα µε το NCTM (1991), οι εκπαιδευτικοί της δηµοτικής και µέσης εκπαίδευσης που διδάσκουν µαθηµατικά πρέπει να έχουν µια βαθιά και πλατιά γνώση τριών ουσιαστικών θεµάτων: των µαθηµατικών, της διδασκαλίας των µαθηµατικών και των µαθητών. Πρέπει να γνωρίζουν καλά το θέµα τους καθώς επίσης τι έχουν µάθει µέχρι τώρα τα παιδιά και τι έπεται στα µαθηµατικά. Αυτό σηµαίνει ότι οι εκπαιδευτικοί της δηµοτικής πρέπει να γνωρίζουν καλά τα µαθηµατικά που θα διδαχτούν οι µαθητές στις πιο πάνω βαθµίδες ενώ, οι εκπαιδευτικοί της µέσης πρέπει να γνωρίζουν ποιες έννοιες διδάχτηκαν οι µαθητές πριν έρθουν στο γυµνάσιο και τον τρόπο µε τον οποίο παρουσιάστηκαν. Με την κατάργηση των Παιδαγωγικών Ακαδηµιών και την ανάληψη της ετοιµασίας των δασκάλων από τα Παιδαγωγικά Τµήµατα των Πανεπιστηµίων, έχει εκλείψει ή τουλάχιστον έχει περιοριστεί το χάσµα επιπέδου σπουδών ανάµεσα στους εκπαιδευτικούς των δυο βαθµίδων. Εξακολουθεί βέβαια να υπάρχει µια διαφορά αναφορικά µε την επιστηµονική περιοχή, γιατί και τώρα ο εκπαιδευτικός της δευτεροβάθµιας είναι ειδικός σε ένα γνωστικό αντικείµενο, µε την έννοια ότι έχει πτυχίο σε µια γνωστική περιοχή (π.χ., µαθηµατικά, φυσική, βιολογία, ιστορία κτλ.). Αυτό δεν ισχύει για τον πτυχιούχο ενός παιδαγωγικού τµήµατος, αφού είναι δεδοµένο ότι το πρόγραµµα σπουδών δεν αποσκοπεί και δεν µπορεί να προσφέρει εξειδίκευση σε µια επιστηµονική περιοχή. Επιπλέον οι διαφορές ανάµεσα στους εκπαιδευτικούς των δύο βαθµίδων είχαν και εξακολουθούν να έχουν και βαθιές κοινωνικές ρίζες και προεκτάσεις. Η διαφορά είναι εµφανής από τον αποδιδόµενο τίτλο (δάσκαλος-καθηγητής) και την ηλικιακή οµάδα των παιδιών στα οποία διδάσκουν. Μια άλλη πηγή διαφοροποίησης των δύο βαθµίδων είναι η διοικητική δοµή σε δυο ξένες µεταξύ τους υπηρεσίες. Αυτό έχει ιδιαίτερα σηµαντικές επιπτώσεις σε όλα τα επίπεδα λήψης αποφάσεων που προσδιορίζουν τις βασικές παραµέτρους της διδασκαλίας, όπως είναι η διαµόρφωση των σκοπών και των στόχων, ο σχεδιασµός των αναλυτικών προγραµµάτων, η συγγραφή ή αξιολόγηση των διδακτικών βιβλίων. Αρκεί, για παράδειγµα, να αναφερθεί ότι λειτουργούν τρεις ξεχωριστές Υπηρεσίες Ανάπτυξης Προγραµµάτων, της ηµοτικής, Μέσης και Τεχνικής Εκπαίδευσης, µε περιορισµένο ως ανύπαρκτο βαθµό συνεργασίας. Το αναλυτικό πρόγραµµα Το αναλυτικό πρόγραµµα είναι το ίδιο για όλους τους µαθητές και αποφασίζεται κεντρικά τόσο στο ηµοτικό όσο και στο Γυµνάσιο. Κοινά είναι και τα σχολικά βιβλία. Στο πλαίσιο της σπειροειδούς ανάπτυξης της ύλης υπάρχουν πολλές έννοιες που διδάσκονται τόσο στο ηµοτικό όσο και στην πρώτη τάξη του Γυµνασίου. Νοείται ότι η επάνοδος στην ίδια έννοια αποσκοπεί στη περαιτέρω εµβάθυνση και αφοµοίωση της έννοιας (Παράρτηµα 1). Από τον Παράρτηµα 1 φαίνεται ότι τα περισσότερα θέµατα τα οποία συναντούν οι µαθητές στην Α τάξη του Γυµνασίου έχουν ήδη διδαχθεί και στο ηµοτικό Σχολείο. Το µόνο θέµα που είναι εντελώς νέο για τα παιδιά, είναι το θέµα των συνόλων το οποίο µάλιστα προσφέρεται στην πρώτη εβδοµάδα των µαθηµάτων. Η εισαγωγή της έννοιας του συνόλου γίνεται τυπικά, µε

4 αναφορά στον ορισµό του Καντόρ και µε ταυτόχρονη εισαγωγή στο σχετικό συµβολισµό. Από την άλλη, τα θέµατα Λόγοι και Αναλογίες, Εκτίµηση του Αποτελέσµατος, Πιθανότητες και Στατιστική, εγκαταλείπονται στην Α τάξη του γυµνασίου αν και έχουν διδαχθεί στο δηµοτικό,. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΩΝ ΚΑΙ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Θα ανέµενε κανείς ότι το γεγονός ότι θέµατα τα οποία διδάχτηκαν τα παιδιά στο δηµοτικό επαναλαµβάνονται τώρα στο γυµνάσιο θα επέτρεπε µια οµαλή συνέχεια. Ωστόσο, µια πρώτη µατιά στα βιβλία των δύο βαθµίδων αποκαλύπτει σηµαντικές διαφορές ως προς τη φιλοσοφία και την προσέγγιση µε βάση την οποία είναι γραµµένα. Τα σχολικά εγχειρίδια της κάθε βαθµίδας έχουν γραφτεί µε ευθύνη του αντίστοιχου τοµέα της Υπηρεσίας Ανάπτυξης Προγραµµάτων. Στο δηµοτικό σχολείο εφαρµόζεται αναθεωρηµένο αναλυτικό πρόγραµµα των µαθηµατικών από το 1995, όταν άρχισε να εισάγεται σταδιακά η νέα σειρά βιβλίων, µε την οποία υλοποιείται η νέα αντίληψη αναφορικά µε τη µαθηµατική γνώση και τη διδασκαλία/µάθηση των µαθηµατικών. Από το έτος 2000 βρίσκεται σε χρήση ολόκληρη η σειρά των νέων βιβλίων που γράφτηκαν µε βάση το νέο αναλυτικό και καλύπτουν όλες τις τάξεις του δηµοτικού σχολείου. Οι βασικές αρχές του νέου προγράµµατος στο κινούνται στο πλαίσιο των σύγχρονων αντιλήψεων για ενεργητική οικοδόµηση της µαθηµατικής γνώσης από το µαθητή µέσα από δραστηριότητες. Υιοθετείται η σπειροειδής διάταξη της ύλης, µε την εισαγωγή κάθε έννοιας από πολύ νωρίς σε διαισθητικό επίπεδο και στη συνέχεια επάνοδος στην ίδια έννοια σε ολοένα και ψηλότερο επίπεδο. Στα πρώτα στάδια, οι δραστηριότητες βασίζονται στη χρήση εποπτικών µέσων και υλικών, ενώ στη συνέχεια γίνεται η µετάβαση σε εικονικό και συµβολικό επίπεδο. Καταβάλλεται προσπάθεια αποφυγής της στεγανοποίησης ανάµεσα σε διαφορετικές ενότητες µε τη διαπλοκή ή παράλληλη ανάπτυξη θεµάτων, όπως π.χ. της αριθµητικής και της γεωµετρίας, των κλασµάτων και των δεκαδικών. Αυτό είναι ιδιαίτερα εµφανές στις εφαρµογές και στα προβλήµατα. Επιδιώκεται οικοδόµηση των εννοιών µε τη χρήση πολλαπλών αναπαραστάσεων της ίδιας έννοιας, η µαθηµατική επικοινωνία και η ενασχόληση µε ανοικτά προβλήµατα. Γενικά, η επίλυση προβλήµατος διαπερνά όλο το φάσµα του περιεχοµένου που διδάσκεται και αποτελεί κυρίαρχο στοιχείο προσέγγισης της µαθηµατικής γνώσης και ανάπτυξης της µαθηµατικής σκέψης των µαθητών. Το πρόγραµµα του γυµνασίου είναι πιο τυποποιηµένο. ίνεται έµφαση στις αλγοριθµικές διαδικασίες, στους τύπους και στην εκτέλεση πράξεων. Απουσιάζει η χρήση διαγραµµάτων, εικόνων και εγκαταλείπεται η εισαγωγή των µαθηµατικών εννοιών µέσω δραστηριοτήτων οι οποίες περιλαµβάνουν τη χρήση πραγµατικών ή εικονικών αντικειµένων. Οι έννοιες συχνά εισάγονται µέσω µαθηµατικών ορισµών και ιδιοτήτων. Τα παιδιά καλούνται να δώσουν ιδιαίτερη έµφαση στις αλγοριθµικές διαδικασίες, στην ακριβή και σαφή µαθηµατική έκφραση αλλά όχι στις διαφορετικές αναπαραστάσεις ή διαφορετικούς τρόπους επίλυσης µαθηµατικών προβληµάτων. Κριτήρια αξιολόγησης των εγχειριδίων και της διδασκαλίας µαθηµατικών Ένας από τους βασικούς στόχους του προγράµµατος είναι η κατανόηση της φιλοσοφίας και των παιδαγωγικών αρχών που χαρακτηρίζουν τα βιβλία και τη διδασκαλία των µαθηµατικών στην Στ τάξη του δηµοτικού και στην Α τάξη του Γυµνασίου. Στην παρούσα εργασία επιλέξαµε να εξετάσουµε τα δύο βιβλία µε βάση τα κριτήρια που πρότειναν οι ερευνητές του Project 2061, στα πλαίσια του προγράµµατος Science for all Americans (American Association for the Advancement of Science, 2000) (δείτε Πίνακα 1).

5 ΠΙΝΑΚΑΣ 1 Κριτήρια αξιολόγησης σχολικών εγχειριδίων και διδασκαλίας Ι. Σκοποί του µαθήµατος (π.χ. Ξεκάθαρη διατύπωση στόχων του µαθήµατος και σειρά δραστηριοτήτων) ΙΙ. Οικοδόµηση µαθηµατικών εννοιών σε προϋπάρχουσες γνώσεις και εντοπισµός παρανοήσεων ΙΙΙ. Εµπλοκή των µαθητών στα µαθηµατικά (π.χ. ιαθεµατική προσέγγιση, άµεση και ενεργός ενασχόληση του µαθητή) ΙV. Ανάπτυξη Μαθηµατικών Ιδεών (π.χ. Εισαγωγή εννοιών, ακριβής και προσεκτική διατύπωση εννοιών, παρουσίαση βήµα µε βήµα διαδικασίας, εξάσκηση) V. Ενίσχυση της µαθηµατικής σκέψης ( π.χ. Ενθάρρυνση του µαθητή να επεξηγεί τη σκέψη του, να ερµηνεύει δραστηριότητες και αποτελέσµατα) VI. Αξιολόγηση της προόδου των µαθητών στα µαθηµατικά (π.χ. Αξιολόγηση που να καλύπτει αυτά που έχουν διδαχτεί οι µαθητές) VII. Ενίσχυση του µαθησιακού περιβάλλοντος της τάξης (π.χ. Περιβάλλον ενισχυτικό για τη διδασκαλία και παροχή εκπαιδευτικών προκλήσεων µέσω δραστηριοτήτων ή υλικών προς όλους τους µαθητές) Στη συνέχεια εξετάζονται τόσο τα εγχειρίδια όσο και η διδασκαλία των µαθηµατικών µε βάση αυτά τα κριτηρίων. Σκοπός και στόχοι του µαθήµατος: Κάθε επιτυχηµένο αναλυτικό πρόγραµµα και κατ επέκταση κάθε σχολικό εγχειρίδιο πρέπει να είναι σχεδιασµένο µε τέτοιο τρόπο ώστε να είναι ξεκάθαρο σε αυτούς που το εφαρµόζουν η σκοπιµότητα του κάθε θέµατος και των δραστηριοτήτων που περιλαµβάνονται. Σηµαντικό βήµα προς αυτή την κατεύθυνση ήταν η δηµιουργία «Βιβλίων του ασκάλου», στο δηµοτικό σχολείο, που συνοδεύουν τα αντίστοιχα βιβλία του µαθητή. Αυτά παρουσιάζουν τους στόχους του µαθήµατος, την πορεία εργασίας και πιθανές δραστηριότητες. Κάτι ανάλογο δεν υπάρχει για τους εκπαιδευτικούς της Μέσης. Σχετικά µε αυτό ένας εκπαιδευτικός της Μέσης έκανε την ακόλουθη επισήµανση: Πιστεύω ότι το βιβλίο του δασκάλου (στο δηµοτικό) βοηθά τον εκπαιδευτικό, ενώ αντίθετα ο εκπαιδευτικός της Μέσης αφήνεται µόνος του να αποφασίσει τους στόχους κάθε µαθήµατος και την πορεία εργασίας που θα ακολουθήσει. Οικοδόµηση µαθηµατικών σε προϋπάρχουσες γνώσεις : Όπως προκύπτει από το Παράρτηµα 1 τα περισσότερα θέµατα των µαθηµατικών που συναντούν τα παιδιά στην Α τάξη του γυµνασίου δεν είναι καινούρια για αυτά. Τα έχουν ήδη συναντήσει σε προηγούµενα χρόνια στο δηµοτικό σχολείο. Ωστόσο, είναι εµφανής η απουσία από τα βιβλία του γυµνασίου οποιασδήποτε προσπάθεια σύνδεσης αυτών των θεµάτων µε τις προϋπάρχουσες γνώσεις των παιδιών. Μια τέτοια σύνδεση θα ήταν ενισχυτική για την οικοδόµηση νέων γνώσεων. Στο βιβλίο της Α γυµνασίου δεν δίνονται οι κατάλληλες ασκήσεις για εκµαίευση υφιστάµενων γνώσεων ή και εντοπισµού πιθανών παρανοήσεων των παιδιών. Αντίθετα, µέσα από τις σελίδες του βιβλίου δίνονται στο µαθητή οι σηµαντικότερες πληροφορίες που θα πρέπει να µάθει ανεξάρτητα από το τι γνωρίζει ήδη για το θέµα. Ενδεικτικό αυτής της προσπάθειας είναι το γεγονός ότι σε κάθε κεφάλαιο δίνονται λεζάντες µε τα σηµαντικότερα σηµεία της κάθε ενότητας. Στα µαθήµατα που παρακολουθήσαµε ένας τουλάχιστον από τους τέσσερις εκπαιδευτικούς της δηµοτικής φάνηκε έµπρακτα να αναγνωρίζει τη σηµασία της οικοδόµησης των µαθηµατικών πάνω σε προϋπάρχουσες γνώσεις. Προσπαθούσε να εκµαιεύσει από τους µαθητές τι γνώριζαν ήδη για την έννοια του «λόγου», ζητώντας τους παραδείγµατα χρήσης του όρου στην καθηµερινή ζωή.

6 Από την άλλη, στη µέση εκπαίδευση, δεν είδαµε να γίνεται κάτι ανάλογο. Σε µια τουλάχιστον περίπτωση µάλιστα παρατηρήθηκε το αντίθετο. Ένας εκπαιδευτικός αποθάρρυνε τα παιδιά να συνδέσουν το µάθηµα της ηµέρας µε αυτά που είχαν µάθει κατά τη διάρκεια της προηγούµενης χρονιάς. Αυτή η αποθάρρυνση στέλνει το λανθασµένο µήνυµα στους µαθητές ότι τα µαθηµατικά είναι αποµονωµένα κοµµάτια γνώσεων που δεν συνδέονται µεταξύ τους. Εµπλοκή των µαθητών: Η εµπλοκή των παιδιών σε ποικίλα θέµατα στα οποία εφαρµόζονται διάφορες µαθηµατικές ιδέες, βοηθά στο να αντιληφθούν και να εκτιµήσουν τη δύναµη των µαθηµατικών (AAAS, 2000). Η θεµατολογία των βιβλίων καθώς και η δυνατότητα άµεσης εµπλοκής των µαθητών στη διερεύνηση µαθηµατικών ιδεών είναι δύο σηµαντικά στοιχεία προς την κατεύθυνση αυτή. Όσον αφορά το πρώτο, η θεµατολογία των ασκήσεων του βιβλίου του δηµοτικού σχολείου είναι πλούσια σε δραστηριότητες που προέρχονται είτε από καταστάσεις της καθηµερινής ζωής είτε από την εφαρµογή µαθηµατικών εννοιών σε άλλες επιστήµες (Παράρτηµα 2 και 4). Έτσι δίνεται η δυνατότητα στα παιδιά να δουν τη χρησιµότητα και εφαρµογή των µαθηµατικών. Αντίθετα το βιβλίο της µέσης δίνει µεγαλύτερη έµφαση στους αλγόριθµους, τύπους και άλλες διαδικασίες (Παράρτηµα 3). Χαρακτηριστικό είναι το απόσπασµα ενός εκπαιδευτικού της δηµοτικής: Στο βιβλίο του γυµνασίου δεν υπάρχει η έµφαση στην καθηµερινή ζωή ούτε η διαπλοκή. Το βιβλίο (του δηµοτικού) είναι πιο κοντά στην καθηµερινή ζωή. Ένα άλλο µειονέκτηµα του βιβλίου του γυµνασίου, πέρα από την απουσία της διαπλοκής των µαθηµατικών µε τις άλλες επιστήµες και την καθηµερινή ζωή, είναι η απουσία σύνδεσης των µαθηµατικών εννοιών µεταξύ τους. Τα κεφάλαια στο βιβλίο του γυµνασίου είναι χωρισµένα σε θεµατικές ενότητες και δεν γίνεται ικανοποιητική σύνδεση των διαφόρων µαθηµατικών εννοιών. Έτσι, ενώ στην Στ τάξη τα κλάσµατα συνδέονται µε τα ποσοστά, τους δεκαδικούς, τις κυκλικές γραφικές παραστάσεις, στο γυµνάσιο δεν βλέπουµε να γίνεται κάτι ανάλογο. Όπως επισηµάναµε και πιο πάνω η επιτυχής ανάπτυξη των µαθηµατικών εννοιών είναι συνάρτηση του βαθµού εµπλοκής των µαθητών που επιτρέπει το κάθε βιβλίο. Μέσα από τις δραστηριότητες του βιβλίου του δηµοτικού δίνεται µεγαλύτερη ευκαιρία στα παιδιά για άµεση και ενεργό ενασχόληση µε το θέµα. Συχνά, νέες έννοιες εισάγονται µέσω µιας προβληµατικής κατάστασης ή διερεύνησης, π.χ. για να αντιληφθούν τα παιδιά την ισοδυναµία των κλασµάτων τους ζητείται να παρατηρήσουν τρία θερµόµετρα και να καταλήξουν στα δικά τους συµπεράσµατα (Παράρτηµα 4). Αντίθετα, η εισαγωγή της ισοδυναµίας των κλασµάτων στο βιβλίο του γυµνασίου γίνεται µε βάση τον κανόνα προς εφαρµογή. Η διαδικασία είναι έτοιµη, χωρίς να παρέχεται η ευκαιρία στα παιδιά να διερευνήσουν και να εµπλακούν σε καµιά δραστηριότητα ανακάλυψης. Αν πολλαπλασιάσουµε και τους δύο όρους ενός κλάσµατος µε τον ίδιο φυσικό αριθµό (διαφορετικό από το µηδέν), προκύπτει ισοδύναµο κλάσµα α α. λ = ό που α, β, λ Ν β β. λ Από τη σύγκριση των βιβλίων προκύπτει ότι η διδασκαλία των µαθηµατικών στην Α Τάξη Γυµνασίου γίνεται λιγότερο παιγνιώδης µε σαφή τάση προς την τυπική προσέγγιση. Οι εικόνες και τα σχεδιαγράµµατα είναι πιο περιορισµένες σε σχέση µε τα βιβλία του δηµοτικού, ενώ

7 παράλληλα αυξάνεται σηµαντικά η χρήση συµβόλων και της τυπικής γλώσσας στην ανάπτυξη των εννοιών και των µαθηµατικών προτάσεων. Μια από τις εκπαιδευτικούς της µέσης ανέφερε χαρακτηριστικά ότι: Ο τρόπος προσέγγισης στο δηµοτικό και στο γυµνάσιο διαφέρουν. Έπρεπε τα δύο βιβλία να έχουν µια συνέχεια. Στο βιβλίο του δηµοτικού η προσέγγιση είναι πολύ παιδική, π.χ. γιατί αυτό το σχεδιάγραµµα; Μου έτυχε παιδιά να θέλουν βιβλία χωρίς σκίτσα. Μου έλεγαν ότι µεγάλωσαν και δεν ήθελαν παιδικά σκίτσα. Πέραν της παρουσίασης της ύλης η ανάπτυξη του περιεχοµένου στα δύο βιβλία γίνεται µε διαφορετικό τρόπο. Ενώ στο εγχειρίδιο του δηµοτικού παρουσιάζονται αρκετά πρότυπα προβλήµατα τα οποία διαπλέκονται µε τις διάφορες ασκήσεις και το πρόβληµα γίνεται µέσο εισαγωγής νέων εννοιών, στο βιβλίο του γυµνασίου γίνεται συχνά επίδειξη ή παρουσίαση της διαδικασίας προβληµάτων µιας συγκεκριµένης δοµής και στη συνέχεια ζητείται από τους µαθητές να επιλύσουν παρόµοια προβλήµατα. Παράδειγµα, στις σελίδες δίνονται πέντε λυµένα παραδείγµατα αφαίρεσης ετερώνυµων κλασµάτων και στη σελίδα 310 υπάρχουν πανοµοιότυπες ασκήσεις για να λύσουν τα παιδιά. Ενδεικτικό του βαθµού ενεργής εµπλοκής των µαθητών στις δύο βαθµίδες θα µπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι ήταν ο τρόπος οργάνωσης των τάξεων. Σε όλες τις τάξεις του γυµνασίου τα θρανία ήταν τοποθετηµένα µε τον παραδοσιακό τρόπο, το ένα πίσω από το άλλο. Από την άλλη, στο δηµοτικό τα θρανία ήταν οργανωµένα σε οµάδες ή σε σχήµα Π. Τα παιδιά του δηµοτικού σχολείου έχουν πιο συχνά την ευκαιρία να εργαστούν σε οµάδες, να συζητήσουν µεταξύ τους και να κάνουν διερευνήσεις, ενώ στο γυµνάσιο πιο συχνά γίνεται µετωπική διδασκαλία. Αυτό φάνηκε και στα µαθήµατα που παρακολουθήσαµε. Ανάπτυξη Μαθηµατικών Ιδεών: Ένας µαθητής είναι µαθηµατικά εναλφάβητος, όταν είναι σε θέση να βλέπει τη σύνδεση µεταξύ εννοιών και διαδικασιών, να µπορεί να εκλογικεύει είτε τις µαθηµατικές διαδικασίες είτε τις απαντήσεις του και να µπορεί να εφαρµόζει µαθηµατικές διαδικασίες και στρατηγικές (AAAS, 2000). Η επίτευξη αυτού του στόχου εξαρτάται σε ένα µεγάλο βαθµό από τον τρόπο µε τον οποίο παρουσιάζονται οι διάφορες µαθηµατικές έννοιες στα βιβλία. Και στα δύο βιβλία η διατύπωση των εννοιών γίνεται µε προσοχή και ακρίβεια. Ωστόσο, υπάρχει µια ουσιαστική διαφορά. Η εισαγωγή αλλά και γενικότερα η διατύπωση των εννοιών και διαδικασιών στο βιβλίο του γυµνασίου παρουσιάζονται µε πολύ τυπικό, «µαθηµατικοποιηµένο» και αφηρηµένο τρόπο που µπορεί να είναι απροσπέλαστος για ορισµένα παιδιά. Ένα τέτοιο παράδειγµα είναι η πρώτη αναφορά που γίνεται στο βιβλίο για το κλάσµα: Γενικά κάθε σύµβολο της µορφής για το κλάσµα, β α α β όπου α και β είναι φυσικοί αριθµοί λέγεται κλάσµα. Όταν µιλούµε εννοούµε ότι: Χωρίζουµε το µέγεθος σε β ίσα µέρη και σχηµατίζουµε ένα νέο µέγεθος που αποτελείται από α τέτοια ίσα µέρη. Επειδή δεν µπορούµε να χωρίσουµε ένα µέγεθος σε µηδέν ίσα µέρη, ο αριθµός β δεν µπορεί να είναι µηδέν. Αν και αυτή η έννοια δόθηκε µε ακριβή και προσεκτική διατύπωση, το ερώτηµα είναι πόσα παιδιά είναι σε θέση να την κατανοήσουν µε αυτό τον τρόπο. Ακριβείς, προσεγµένες και βήµα µε βήµα είναι επίσης οι επεξηγήσεις που δίνονται µέσα από το εγχειρίδιο του γυµνασίου στους µαθητές για να επιλύσουν µια άσκηση. Θα µπορούσε, όµως να ισχυριστεί κανείς ότι αυτό γίνεται σε τέτοιο υπερβολικό βαθµό που µπορεί να λειτουργήσει σε βάρος της εννοιολογικής κατανόησης των παιδιών. Πιο συγκεκριµένα, το βιβλίο περιλαµβάνει

8 πληθώρα παραδειγµάτων τα οποία λύνονται, βήµα µε βήµα και στη συνέχεια τα παιδιά καλούνται να επιλύσουν παρόµοιες ασκήσεις. Πιο κάτω παρουσιάζεται η εξήγηση που δίνεται για την µετατροπή των µεικτών κλασµάτων σε καταχρηστικά: 3 6 5, 3.6= 18, 18+5=23, 23 5 Πολλαπλασιάζουµε το ακέραιο µέρος του µεικτού αριθµού µε τον παρονοµαστή του κλασµατικού µέρους του µεικτού αριθµού. Προσθέτουµε στο γινόµενο που βρήκαµε τον αριθµητή του κλασµατικού µέρους. Σχηµατίζουµε κλάσµα µε αριθµητή το άθροισµα που βρήκαµε και παρονοµαστή τον παρονοµαστή του κλασµατικού µέρους του µεικτού αριθµού Αν και η διαδικασία στο πιο πάνω παράδειγµα είναι ακριβής δεν είµαστε βέβαιοι κατά πόσον τα παιδιά θα αντιληφθούν ότι το 3 είναι 6 3. Χαρακτηριστικό ήταν το παράδειγµα που έδωσε 6 ένας εκπαιδευτικός της µέσης για ένα παιδί που προσπάθησε να αποστηθίσει αυτή τη διαδικασία και όχι να την εκλογικεύσει. Το παιδί κατέληξε να πολλαπλασιάζει τον αριθµητή µε το ακέραιο µέρος του αριθµού και να αφαιρεί τον παρονοµαστή. Στο δηµοτικό φαίνεται να δίνεται µεγαλύτερη έµφαση στη λογική εξήγηση αυτής της µετατροπής, ώστε τα παιδιά να την κατανοήσουν εννοιολογικά και όχι να αποµνηµονεύσουν µια διαδικασία χωρίς κανένα νόηµα (Παράρτηµα 5). Μέσα από τα µαθήµατα που παρακολουθήσαµε αλλά και τα σχόλια των εκπαιδευτικών εντοπίστηκε ακόµα µία ουσιαστική διαφορά στον τρόπο που οι εκπαιδευτικοί των δύο βαθµίδων επιδιώκουν να αναπτύξουν κάποιες µαθηµατικές έννοιες. Οι εκπαιδευτικοί της δηµοτικής φαίνεται να δίνουν ιδιαίτερη έµφαση στο να περιγράφουν οι µαθητές τις διάφορες διαδικασίες ενώ στο γυµνάσιο δίνεται ιδιαίτερη έµφαση στη χρήση και εφαρµογή τύπων, ορισµών και ιδιοτήτων. Τα σχόλια των εκπαιδευτικών των δύο βαθµίδων αντανακλούν αυτή τη διαφορά στις εµφάσεις τους: ηµ1: Η περιγραφή της διαδικασίας είναι πολύ σηµαντική. Αναγκάζει το παιδί να πάει πίσω και να σκεφτεί τι έκανε, που πήγε λάθος. Μέσ3: Ένα από τα προβλήµατα των παιδιών της Α τάξης είναι η αιτιολόγηση που ζητείται, να εξηγήσουν αν µια γωνία είναι συµπληρωµατική ή παραπληρωµατική, την οµοιότητα των τριγώνων. εν ζητάµε όµως την περιγραφή της διαδικασίας Στα µαθήµατα που παρακολουθήσαµε, οι εκπαιδευτικοί της δηµοτικής ζητούσαν επανειληµµένα από τα παιδιά να περιγράψουν τη διαδικασία που έκαναν: Πολλαπλασιάζουµε τον ακέραιο µε τον αριθµητή του κλάσµατος και παρονοµαστής µένει ο ίδιος. Χαρακτηριστικό είναι επίσης το γεγονός ότι ο εκπαιδευτικός που δίδαξε τη διαίρεση των κλασµάτων στο δηµοτικό έγραψε στον πίνακα το πιο κάτω και είπε στα παιδιά ηµ3: Εφαρµόστε τον κανόνα που είπαµε: Αντιστρέφω, πολλαπλασιάζω, απλοποιώ Για να αντιστρέψω τον 2 ο αριθµό πρέπει να του δώσετε ένα δωράκι. Το δωράκι είναι το σύµβολο του πολλαπλασιασµού. Αντιστρέφω Πολλαπλασιάζω Απλοποιώ Την προσέγγιση αυτή φυσικά δεν την εισηγούνται τα νέα βιβλία των µαθηµατικών του δηµοτικού σχολείου, µια και δεν ενισχύει την ανάπτυξη της εννοιολογικής κατανόησης των µαθηµατικών αλλά την αποµνηµόνευση της διαδικασίας.

9 Η έµφαση του γυµνασίου σε ιδιότητες σχηµάτων, στη χρήση του αυστηρού µαθηµατικού τρόπου γραφής και στο σωστό λεξιλόγιο ήταν εµφανής στα µαθήµατα που παρακολουθήσαµε. Ο εκπαιδευτικός ρωτά τα παιδιά τι είναι περίµετρος και τα παιδιά απαντούν: Είναι, αν προσθέσω τις πλευρές. Είναι το γύρω του σχήµατος. Είναι το µήκος και το πλάτος. Ο εκπαιδευτικός προσφέρει για παράδειγµα ένα πεντάγωνο και συµπληρώνει: Η περίµετρος είναι το µήκος της γραµµής που το περιβάλλει. Έρευνες στη διδακτική µαθηµατικών δείχνουν ότι οι µαθητές σε αυτή τη ηλικία αναπτύσσουν µαθηµατικές έννοιες µέσω διαδικασιών µε αντικείµενα. Η κατανόηση ιδιοτήτων και ορισµών επέρχεται µέσω της εµπλοκής των µαθητών µε τέτοιες διαδικασίες. Μόνο όταν τα άτοµα φτάσουν στα τελευταία χρόνια του Λυκείου ή στο πανεπιστήµιο είναι σε θέση να κατανοούν µια έννοια ξεκινώντας από ορισµούς, ιδιοτήτων και θεωρηµάτων (Gray, Pinto, Pitta & Tall, 1999). Μια άλλη διαφορά, που παρατηρήθηκε µεταξύ των δύο βαθµίδων ήταν η συχνότητα και έµφαση που δινόταν στους µαθηµατικούς τύπους στις δύο βαθµίδες. Οι µαθηµατικοί τύποι θεωρούνται συχνά στο γυµνάσιο το σηµαντικότερο µέρος του µαθήµατος ενός στο δηµοτικό δεν γίνεται κάτι ανάλογο: Μέσ2: Που καταλήξαµε στο περασµένο µάθηµα; Μαθητής: Σε κάποια φόρµουλα. Και στη συνέχεια: Μέσ2: Μπορώ να πω ότι οδηγήθηκα σε έναν τύπο. Έχω στα χέρια µου ένα εργαλείο για να βρίσκω το εµβαδόν του ρόµβου. Να κάνουµε τώρα εφαρµογές µε αριθµούς. Όσον αφορά γενικότερα την εξάσκηση των µαθητών στις µαθηµατικές διαδικασίες φαίνεται ότι στο βιβλίο του γυµνασίου ζητείται από τους µαθητές να επιλύουν πιο πολλές πανοµοιότυπες ασκήσεις. Ενίσχυση της µαθηµατικής σκέψης: Σύµφωνα µε πολλούς ερευνητές (AAAS, 2000) ανεξάρτητα από το πόσο ξεκάθαρα παρουσιάζονται κάποιες µαθηµατικές ιδέες, οι µαθητές θα οικοδοµήσουν την έννοια µε το δικό τους τρόπο που µπορεί να συµφωνεί ή και να µην συµφωνεί µε τον επιδιωκόµενο στόχο του εκπαιδευτικού. Για αυτό, θεωρείται σηµαντικό µέσα στα σχολικά εγχειρίδια να δίνεται η ευκαιρία στους µαθητές να εξηγήσουν τον τρόπο σκέψης τους. Στο βιβλίο του γυµνασίου δεν εντοπίσαµε τέτοιου είδους ασκήσεις παρόλο που υπάρχουν αρκετά παραδείγµατα όπου θα µπορούσε να ζητηθεί από τα παιδιά να ερµηνεύσουν το αποτέλεσµα ή να εξηγήσουν τη λογικότητα της διαδικασίας. Π.χ. δίνεται στα παιδιά του γυµνασίου η ακόλουθη λεζάντα: «Όταν δύο κλάσµατα έχουν τον ίδιο αριθµητή, µεγαλύτερο είναι εκείνο που έχει µικρότερο παρονοµαστή» (σ.297) εν ζητείται από τα παιδιά να εξηγήσουν, γιατί συµβαίνει αυτό και κατά πόσο είναι λογικό. Στο βιβλίο του δηµοτικού φαίνεται ότι υπάρχουν πιο συχνά οι ευκαιρίες για να προβληµατιστούν οι µαθητές και να εµβαθύνουν περισσότερο στο θέµα (Παράρτηµα 6). Τα παιδιά διερευνούν και βλέπουν σε διάφορα παραδείγµατα τι συµβαίνει, αν δύο κλάσµατα έχουν τον ίδιο αριθµητή ή

10 διαφορετικούς παρονοµαστές ή τους ίδιους παρονοµαστές και διαφορετικούς αριθµητές. Εκπαιδευτικός της µέσης ανέφερε χαρακτηριστικά: Μέσ1: Υπάρχει πολλή βάθος σε κάποιες έννοιες (στο βιβλίο του δηµοτικού). Υπάρχει µια υπεραπλούστευση στο γυµνάσιο. ιερωτούµαι πολλές φορές, αν έβαζα ασκήσεις του δηµοτικού στο γυµνάσιο, τι θα γινόταν. Αυτή την άποψη την συµµερίζονται και άλλοι εκπαιδευτικοί, ότι δηλαδή το επίπεδο των βιβλίων και της ύλης του δηµοτικού ξεπερνά σε βαθµό δυσκολίας την ύλη της Α τάξης του γυµνάσίου. Ενδεικτικές αναφορές αυτής της ανησυχίας είναι οι ακόλουθες δηλώσεις. ηµ2: Επίσης πολλές φορές νιώθω ότι προχωρούµε σε τόσο βάθος που βγαίνουµε σε επίπεδο πιο ψηλό του γυµνασίου. Μέσ2: ιερωτούµαι πολλές φορές, αν κάποια πράγµατα από την ύλη του δηµοτικού «τα αντέχει» η ηλικία των παιδιών. Αξιολόγηση της προόδου των µαθητών στα µαθηµατικά: Μια καλή αξιολόγηση πρέπει να δίνει πληροφορίες για το επίπεδο των µαθητών, το βαθµό που έχουν κατανοήσει κάποιες έννοιες και την ικανότητά των µαθητών να εφαρµόζουν διάφορες διαδικασίες και στρατηγικές σε ποικίλα περιβάλλοντα. Στα βιβλία του γυµνασίου στο τέλος της κάθε ενότητας υπάρχουν ασκήσεις αξιολόγησης για τους µαθητές. Οι ασκήσεις αυτές, αν και καλύπτουν αυτά που έχουν διδαχτεί οι µαθητές, δεν επιτρέπουν τη σωστή διαβάθµιση της επίδοσης των µαθητών. Σύµφωνα µε ένα από τους εκπαιδευτικούς της µέσης που συµµετείχαν στην έρευνα: Τις δώδεκα ασκήσεις τις λύνουν οι 25 από τους 28 µαθητές και τη µια τη λύνει ένας ή κανένας από τους 28. Στο δηµοτικό φαίνεται να υπάρχει µια καλύτερη διαβάθµιση των ασκήσεων. Σαφείς διαφορές µεταξύ των δύο βαθµίδων υπάρχουν επίσης και στην τελική βαθµολογία των παιδιών. Στους µαθητές του γυµνασίου δίνεται στο τέλος κάθε τριµήνου αναλυτική βαθµολογία για το κάθε µάθηµα συµπεριλαµβανοµένου και των µαθηµατικών. Οι βαθµοί αυτοί προκύπτουν από τη βαθµολογία των παιδιών σε επιµέρους εξεταστικά δοκίµια που γίνονται κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς αλλά και της τελικής εξέτασης που παρακάθονται. Στο δηµοτικό, αν και τα παιδιά αξιολογούνται στα διάφορα θέµατα, οι εκπαιδευτικοί τα βαθµολογούν τους µαθητές ως προς τη γενική τους επίδοση στην τάξη και όχι στο κάθε µάθηµα ξεχωριστά. Ο βαθµός καταγράφεται στα αρχεία του σχολείου, αλλά δεν δίνεται στα παιδιά εκτός και αν το ζητήσουν οι γονείς. Ενίσχυση µαθησιακού περιβάλλοντος: Ένα άλλο κριτήριο µε βάση το οποίο µπορεί να κρίνει κανείς ένα σχολικό βιβλίο ή τη διδασκαλία είναι ο βαθµός δηµιουργίας ενισχυτικού περιβάλλοντος για τους µαθητές. Το περιβάλλον της τάξης µπορεί να ενισχυθεί είτε µε κατάλληλα εποπτικά µέσα ή δραστηριότητες είτε ακόµα µε τη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών και υπολογιστικών µηχανών. Στα βιβλία του δηµοτικού γενικά έχουν περιληφθεί αρκετά θέµατα που θα µπορούσαν να διδαχτούν µε τη χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή και της υπολογιστικής µηχανής. Ωστόσο, σε κανένα σηµείο του βιβλίου δεν προτείνεται η διερεύνηση µε τη χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή. Προσφέρεται µόνο στον εκπαιδευτικό, όταν έχει στη διάθεσή του επαρκή αριθµό υπολογιστών, να οργανώνει ανάλογα τη διδασκαλία του. Γίνεται, ωστόσο, αρκετή χρήση της υπολογιστικής µηχανής τόσο ως µέσο διερεύνησης και κατανόησης µαθηµατικών εννοιών όσο και ως µέσο

11 διευκόλυνσης των µαθητών, όταν προκύπτουν πολλές πράξεις σε πρωτότυπα προβλήµατα όπου η εκτέλεση των πράξεων δεν είναι ο στόχος του µαθήµατος. Στα βιβλία της µέσης τα µέσα αυτά δεν χρησιµοποιούνται. Είναι ενδεικτικό ότι ένας από τους εκπαιδευτικούς της µέσης ανέφερε ότι τα παιδιά της Α τάξης υστερούν ακόµα και στη χρήση της υπολογιστικής µηχανής. Μέσα από την πιο πάνω συζήτηση φαίνεται ότι υπάρχουν αρκετές διαφορές τόσο στα σχολικά εγχειρίδια των µαθηµατικών όσο και στην οργάνωση και διδασκαλία των µαθηµατικών στις δύο βαθµίδες. Αρκετά από τα χαρακτηριστικά των βιβλίων φαίνεται να υιοθετούνται από τους εκπαιδευτικούς στη διδασκαλία τους. Ο κύπριος εκπαιδευτικός δεν έχει οτιδήποτε άλλο στη διάθεσή του για να τον καθοδηγήσει στη διαµόρφωση του µαθήµατός του εκτός φυσικά αν υπάρχει προσωπική πρωτοβουλία. Αυτό εξηγεί γιατί σε ένα µεγάλο βαθµό φαίνεται ότι οι εκπαιδευτικοί της δηµοτικής όσο και της µέσης βασίζουν τη διδασκαλία τους στο σχολικό εγχειρίδιο που έχουν στα χέρια τους. Ποιες όµως είναι οι συνέπειες; Για να δώσουµε κάποια απάντηση σε αυτή την ερώτηση αποφασίσαµε να ερευνήσουµε την επίδοση των µαθητών των δύο βαθµίδων στο θέµα των κλασµάτων. Η ΕΠΙ ΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΥΟ ΒΑΘΜΙ ΩΝ ΣΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ Μια από τις ενότητες που διδάσκονται στο ηµοτικό και επανέρχονται στο Γυµνάσιο είναι η ενότητα των κλασµάτων. Στοιχεία της ενότητας αυτής εµφανίζονται ήδη από τις δύο πρώτες τάξεις του ηµοτικού, µε άτυπη διαισθητική προσέγγιση και στις µεγαλύτερες τάξεις αναπτύσσονται µε πιο τυπικό τρόπο οι έννοιες που αναφέρονται στα κλάσµατα και δίνεται έµφαση στις πράξεις των κλασµάτων. Συγκεκριµένα, η έννοια του ενός δευτέρου εισάγεται από την Α τάξη. Στη Β τάξη εισάγεται η έννοια του ενός τρίτου, ως µέρος των στοιχείων ενός συνόλου και λύνονται σχετικά προβλήµατα. Στη Γ τάξη συνεχίζεται η ανάπτυξη της έννοιας του κλάσµατος ως µέρους της µονάδας και ως σχέσης µέρους όλου. Στη τάξη διδάσκεται η σύγκριση, η ισοδυναµία των κλασµάτων και η πρόσθεση και αφαίρεση οµώνυµων κλασµάτων. Στις δύο τελευταίες τάξεις του δηµοτικού διδάσκεται η µετατροπή κλασµάτων σε οµώνυµα, οι τέσσερις πράξεις των κλασµάτων και η συσχέτιση του κλάσµατος µε τους δεκαδικούς αριθµούς. Τα κλάσµατα και οι δεκαδικοί καλύπτουν ένα µεγάλο µέρος της ύλης της Α Τάξης Γυµνασίου. Όπως φαίνεται και από το βιβλίο της Α γυµνασίου, τα κλάσµατα και οι δεκαδικοί καλύπτουν περίπου το ένα πέµπτο της ύλης, δύο από τα δέκα κεφάλαια ή 62 από τις 340 σελίδες. Στο δείγµα «προαγωγικού δοκιµίου» που προτείνεται στο τέλος του βιβλίου, η έµφαση που δίνεται στα κλάσµατα είναι και πάλι της τάξεως του 20% (τρεις από τις 15 ερωτήσεις του Α µέρους και µιάµιση από τις έξι ερωτήσεις του Β µέρους.) Κατά τη διάρκεια του προγράµµατος σχολιάστηκε από εκπαιδευτικούς του Γυµνασίου µια ουσιαστική αδυναµία στο θέµα της ανάπτυξης της έννοιας του κλάσµατος στο επίπεδο αυτό. Συγκεκριµένα αναφέρθηκε ότι στην αρχή του έτους, σύµφωνα µε το βιβλίο, γίνεται µια πολύ σύντοµη επανάληψη των κλασµατικών και των δεκαδικών αριθµών, στη συνέχεια συναντούµε ελάχιστα προβλήµατα και εφαρµογές που περιλαµβάνουν κλάσµατα. ηλαδή, δεν γίνεται συνειδητή και συστηµατική οργάνωση δραστηριοτήτων για εµπέδωση των κλασµάτων. Έτσι, ο µαθητής επανέρχεται στα κλάσµατα µετά από ένα διάστηµα 10 περίπου µηνών, µε αποτέλεσµα να χρειάζεται χρόνος για επανασύνδεση της έννοιας µε προηγούµενες έννοιες και επαναφορά στη µνήµη των µαθητών των διαδικαστικών πράξεων. Ένα από τα ερωτήµατα που µας απασχόλησαν κατά τη διάρκεια του προγράµµατος αυτού αφορούσε την εφαρµογή του σπειροειδούς αναλυτικού. Αν, δηλαδή, το τελικό αποτέλεσµα που επιτυγχάνεται µετά τη συµπλήρωση της διδασκαλίας µιας έννοιας είναι πράγµατι σύµφωνο µε τον

12 επιδιωκόµενο στόχο. Θεωρητικά η επάνοδος στην ίδια έννοια σε µεγαλύτερες τάξεις συνδυάζεται µε αυξηµένο επίπεδο εµπέδωσης και εµβάθυνσης. Ένας τρόπος ελέγχου της υπόθεσης αυτής θα µπορούσε να σχετίζεται µε προοδευτικά βελτιωµένη επίδοση των µαθητών στα ίδια έργα. Αναµένεται δηλαδή, ότι η επίδοση των µαθητών στα ίδια έργα, θα βελτιώνεται µε την πάροδο των ετών, δεδοµένου ότι οι σχετικές έννοιες εξακολουθούν να διδάσκονται σύµφωνα µε το αναλυτικό πρόγραµµα. Η συνεχιζόµενη ενασχόληση των µαθητών µε τις ίδιες έννοιες καθώς και η προϊούσα νοητική ωρίµανση είναι φυσικό να συντελούν σε βελτίωση των αποτελεσµάτων. ιαφορές στα ίδια έργα ανάλογα µε την ηλικία βρέθηκαν σε διάφορες µελέτες. Σε πρόσφατη έρευνα που έγινε σε σχολεία της Κύπρου (Παναούρα, 2002) µετρήθηκε η επίδοση µαθητών, Ε, και Στ τάξης στην επίλυση προβληµάτων ρουτίνας και προβληµάτων διαδικασίας. Βρέθηκε ότι η µέση επίδοση είχε σταθερά ανοδική πορεία από τη µια τάξη στην ανώτερη, τόσο στα προβλήµατα ρουτίνας (ήταν 59.75% στη τάξη, 71.98% στη Ε τάξη και 78.05% στη Στ τάξη), όσο και στα προβλήµατα διαδικασίας (20.53% στη τάξη, 35.84% στην Ε τάξη και 53.87% στην Στ τάξη). Σε έρευνα στις HΠA (National Assessment of Educational Progress-ΝΑΕP, 1991), συγκρίθηκε η επίδοση µαθητών τάξής και της Β Τάξης γυµνασίου. Στο ερώτηµα επιλογής µια εικόνας που παριστάνει κλάσµα η µέση επίδοση αυξήθηκε από 69% σε 90%, για το σκίασµα µιας επιφάνειας που αντιστοιχεί µε ισοδύναµα κλάσµατα η µέση επίδοση αυξήθηκε από 18% σε 63%, και για τον εντοπισµό ενός κλασµατικού αριθµού στην αριθµητική γραµµή η µέση επίδοση αυξήθηκε από 39% σε 84%. Η βελτίωση αυτή αποδόθηκε στην έµφαση που δίνεται στο αναλυτικό πρόγραµµα στα κλάσµατα (Kouba, et al., 1997). Στην παρούσα προσπάθεια χορηγήθηκε δοκίµιο αξιολόγησης της επίδοσης στα κλάσµατα σε όλα τα τµήµατα των εκπαιδευτικών της Στ τάξης δηµοτικού και Α τάξης γυµνασίου που συµµετείχαν στο δικό µας πρόγραµµα. Το δοκίµιο περιλάµβανε 20 έργα, 9 πολλαπλής επιλογής και 11 προβλήµατα. Χορηγήθηκε σε 109 µαθητές της Στ τάξης δηµοτικού (62 αγόρια και 47 κορίτσια) και σε 115 µαθητές Α τάξης Γυµνασίου (61 αγόρια και 54 κορίτσια). Ανάµεσα στα έργα του δοκιµίου περιλαµβάνονταν ασκήσεις εκτέλεσης απλών πράξεων, κατανόησης και εφαρµογής εννοιών (π.χ. ισοδυναµίας κλασµάτων, αναγνώρισης της θέσης κλάµατος σε αριθµητική γραµµή) απλά προβλήµατα και έργα κατασκευής προβλήµατος. Τα αποτελέσµατα έδειξαν ότι η γενική επίδοση στα έργα του δοκιµίου ήταν η ίδια, µε µικρή, µη στατιστικά σηµαντική, διαφορά υπέρ των µαθητών της Στ ηµοτικού (57.82%, έναντι 54.87%). Η µέση επίδοση των αγοριών και των κοριτσιών ήταν ουσιαστικά η ίδια στο δηµοτικό (57.54%, έναντι 58.18%) ενώ εµφανίστηκε µικρή διαφορά υπέρ των κοριτσιών στο Γυµνάσιο (53.93%, έναντι 55.92%). Σε ότι αφορά το είδος των έργων οι µαθητές και των δυο επιπέδων πήγαν σχετικά καλά στα έργα πολλαπλής επιλογής, σε αντίθεση µε τα ανοικτού τύπου προβλήµατα. Συγκεκριµένα, στα έργα πολλαπλής επιλογής η µέση επίδοση ήταν 74.0% και 67.5%, για τους µαθητές του ηµοτικού και τους µαθητές του Γυµνασίου αντίστοιχα, και στα ανοικτού τύπου προβλήµατα ήταν 44.5% και 44.5%, για τους µαθητές του ηµοτικού και τους µαθητές του Γυµνασίου, αντίστοιχα. Στο ορθογώνιο που αναγράφεται δίπλα από κάθε άσκηση ο πρώτος αριθµός παρουσιάζει τον µέσο όρο της βαθµολογίας των µαθητών του δηµοτικού και ο δεύτερος τον µέσο όρο της βαθµολογίας των µαθητών του γυµνασίου. Η βαθµολογία για τη σωστή απάντηση ήταν 2 µονάδες και για τη λανθασµένη 0. Στις ερωτήσεις ανοικτού τύπου δινόταν µια µονάδα σε περιπτώσεις που η απάντηση ήταν µερικώς ορθή. Το ευκολότερο για τα παιδιά έργο πολλαπλής επιλογής αφορούσε την κατανόηση και εφαρµογή της έννοιας του κλάσµατος σε απλή µορφή.

13 Ο Γιάννης, η Μαρία και η µητέρα τους είχαν ένα γλύκισµα. Ο Γιάννης έφαγε το ½, η Μαρία έφαγε το ¼ και η µητέρα τους έφαγε το ¼ του γλυκίσµατος. Πόσο έµεινε; Α. 3 4, Β. 1 2, Γ. 1 4,. Τίποτε, Ε , 1.74 Το πιο δύσκολο έργο αφορούσε και πάλι πρόβληµα εφαρµογής σε πιο σύνθετη κατάσταση: Ο κ. Πέτρος είχε 360 και ξόδεψε τα 7 9 των λεφτών του. Πόσα του έµειναν; Α. 280 Β. 80 Γ Ε , 0.85 Το ευκολότερο έργο ανάµεσα στα ανοικτού τύπου προβλήµατα αφορούσε την κατασκευή της µονάδας όταν δίνονταν τα τρία τέταρτα της, ενώ το δυσκολότερο αφορούσε την κατασκευή προβλήµατος που να λύεται µε δοσµένη πράξη, όπως = και = Εντοπίσαµε επίσης κάποιες ερωτήσεις στα οποία υπερτερούσε η µια οµάδα της άλλης. Τα παιδιά του δηµοτικού είχαν καλύτερη επίδοση στην ακόλουθη ερώτηση: 1 Η κυρία Μαρία χρειάζεται 3 ποτήρια αλεύρι για να φτιάξει την τούρτα πορτοκάλι. Στο σπίτι έχει 12 2 ποτήρια αλέυρι. Πόσα ποτήρια αλέυρι θα της περισσέψουν, αν κάνει όσες περισσότερες τούρτες µπορεί µε το αλεύρι της; Α , Β. 3, Γ. 1,. 3, Ε. Καµιά από τις πιο πάνω 0.97, Τα παιδιά του γυµνασίου ήταν καλύτερη επίδοση στην επίλυση της πιο κάτω εξίσωσης: Να λύσετε την εξίσωση χ = 0.92, Θα µπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι στην πρώτη από τις δύο αυτές ερωτήσεις τα παιδιά πρέπει να είναι σε θέση να εντοπίσουν την κατάλληλη διαδικασία και να την εφαρµόσουν σωστά ώστε να φτάσουν στο ορθό αποτέλεσµα ενώ στη δεύτερη ερώτηση απαιτείται καλύτερη εξάσκηση στις εξισώσεις. Μέσα από την ανάλυση που έγινε τόσο των σχολικών εγχειριδίων όσο και του τρόπου διδασκαλίας στις δύο βαθµίδες φαίνεται ότι οι δύο αυτές διαφορετικές εµφάσεις φαίνεται να υφίστανται στις αντίστοιχες βαθµίδες. ιαφορετικές ερµηνείες µπορούν να δοθούν στο γεγονός ότι δεν υπάρχει στατιστικά σηµαντική διαφορά µεταξύ των παιδιών των δύο βαθµίδων. Από τη µια µπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι τα παιδιά του δηµοτικού φαίνεται να µην έχουν εµπλουτίσει τις γνώσεις τους στο θέµα αυτό µετά από ένα χρόνο στο γυµνάσιο. Κάποιος άλλος όµως µπορεί να ισχυριστεί ότι οι γνώσεις που απέκτησαν τα παιδία στο δηµοτικό σχολείο δεν είχαν εµπεδωθεί µε αποτέλεσµα µετά από το χρονικό διάστηµα των 10 περίπου µηνών που µεσολάβησαν µέχρι να ξανασυναντήσουν την έννοια πολλά πράγµατα είχαν πια ξεχαστεί. Έτσι η διδασκαλία που έγινε στο γυµνάσιο αντί να βοηθήσει τα παιδιά να βελτιώσουν την επίδοσή τους απλά τα επανέφερε στο σηµείο που βρίσκονταν την προηγούµενη χρονιά. Απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση ώστε να µπορέσει να απαντήσει κανείς µε βεβαιότητα ποιο από τα δύο σενάρια ισχύει. ΣΥΖΗΤΗΣΗ

14 Στο πρώτα δύο µέρη της παρούσας εργασίας φάνηκε ότι υπάρχουν αρκετές διαφορές µεταξύ των δύο βαθµίδων που καθιστούν τη µετάβαση των παιδιών από τη µια βαθµίδα στην άλλη αρκετά δύσκολη. Κάποιοι από τους παράγοντες που φαίνεται να συµβάλλουν στη δηµιουργία αυτής της δυσκολίας είναι η αλλαγή στο κοινωνικό περιβάλλον, η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών, η διοικητική οργάνωση των δύο βαθµίδων, το αναλυτικό πρόγραµµα, τα σχολικά εγχειρίδια, η διδασκαλία στις δύο βαθµίδες. Για να υπερπηδηθεί αυτό το χάσµα πρέπει να υπάρξει περισσότερη συνεργασία και συντονισµός µεταξύ διαφόρων φορέων και υπηρεσιών του Υπουργείου Παιδείας, καθώς και του Πανεπιστήµιου. Το γεγονός ότι οι εκπαιδευτικοί της Μέσης είναι πολύ καλά εκπαιδευµένοι στο θέµα τους αλλά δεν έχουν επαρκή παιδαγωγική κατάρτιση και η αδυναµία πολλών εκπαιδευτικών της δηµοτικής στα µαθηµατικά θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη. Όσοι εµπλέκονται στην κατάρτιση και επιµόρφωση των εκπαιδευτικών θα µπορούσαν να αναπτύξουν προγράµµατα που να αντιµετωπιστούν τις αδυναµίες των δύο οµάδων και να προετοιµάζουν καλύτερα τους εκπαιδευτικούς της κάθε βαθµίδας. Και οι δύο οµάδες εκπαιδευτικών χρειάζεται να γνωρίζουν σε βάθος την ύλη των µαθηµατικών, τον τρόπο µε τον οποίο πρέπει να διδάσκονται τα µαθηµατικά και τους µαθητές τους. Προγράµµατα επιµόρφωσης θα µπορούσαν επίσης να βοηθήσουν τους εν υπηρεσία εκπαιδευτικούς να αντιληφθούν πιθανές αιτίες του χάσµατος µεταξύ ηµοτικής και της Μέσης και να δοθούν εισηγήσεις για απάµβλυνση του προβλήµατος. Το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισµού µπορεί να συµβάλλει στην εξασφάλιση συνέχειας και συνέπειας µεταξύ των αναλυτικών προγραµµάτων και σχολικών βιβλίων των δύο βαθµίδων. Η συγγραφή των νέων βιβλίων στο δηµοτικό σχολείο θα πρέπει να συνεχιστεί µε συγγραφή νέων βιβλίων και δηµιουργία νέου αναλυτικού προγράµµατος στο γυµνάσιο που να είναι σύµφωνο µε τις σύγχρονες παιδαγωγικές αρχές. Στο τρίτο µέρος της εργασίας συγκρίναµε την επίδοση των µαθητών του γυµνασίου και του δηµοτικού στην ενότητα των κλασµάτων. Το αποτελέσµατα δείχνουν ότι δεν υπάρχει στατιστικά σηµαντική διαφορά µεταξύ της επίδοσης των παιδιών στις δύο βαθµίδες. Είναι σηµαντικό να διερευνήσουµε τη σηµασία αυτής της στασιµότητας που παρουσιάζεται. Μήπως τελικά η δοµή του αναλυτικού προγράµµατος δεν αποδίδει τα αναµενόµενα; Ή µήπως απλά ο ελλιπής βαθµός κατανόησης της ενότητας χρειάζεται την επανάληψη για να αποκαταστήσει το έλλειµµα που προκύπτει από χρονική αποµάκρυνση του µαθητή από τη στιγµή της διδασκαλίας ενός θέµατος; Μια συνέχεια της προσπάθειας αυτής θα µπορούσε να ελέγξει το βαθµό διατήρησης της γνώσης µε ένα δοκίµιο πριν από τη διδασκαλία της ενότητας στο Γυµνάσιο. Θα µπορούσε δηλαδή να µετρήσει κατά πόσο τα παιδιά έχουν ξεχάσει αρκετά από τα πράγµατα που διδάχθηκαν στο δηµοτικό, λόγω µη ικανοποιητικής εµπέδωσης του θέµατος ή κατά πόσο ο τρόπος µε τον οποίο παρουσιάζεται το θέµα στο Γυµνάσιο δεν συντελεί σε περαιτέρω εννοιολογική κατανόηση, µε αποτέλεσµα την στασιµότητα που παρουσιάζεται στη επίδοσή τους. Με την ολοκλήρωση αυτής της εργασίας φάνηκε ακόµα εντονότερα η ανάγκη για συνέχιση της έρευνας στο θέµα αυτό. Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, θα µπορούσαν να αναληφθούν µελλοντικά εργασίες, οι οποίες να εξετάζουν ειδικότερα και σε βάθος τον καθένα από τους παράγοντες που επηρεάζουν την µετάβαση των παιδιών από το δηµοτικό στο γυµνάσιο. Ως επιστέγασµα, θα µπορούσαν ακόµη να αναπτυχθούν παρεµβατικά προγράµµατα, που να στοχεύουν στην βαθύτερη κατανόηση των συστατικών του προβλήµατος, ώστε να παρασχεθούν οι δυνατότητες αντιµετώπισης συγκεκριµένων αδυναµιών ή, στο βαθµό που είναι δυνατό, στην πλήρη υπέρβαση του χάσµατος.

15 ΑΝΑΦΟΡΕΣ American Association for Advancement of Science (AAAS) (2000). Middle grades mathematics textbooks: A benchmark-based evaluation. Gray, E.M., Pinto, M., Pitta, D., & Tall. D. (1999). Knowledge Construction and Diverging Thinking in Elementary & Advanced Mathematics. In D. Tirosh (Ed.), Forms of Mathematical Knowledge: Learning and Teaching with Understanding, pp Kluwer Academic Publishers: Dordrecht. Kouba, L.V., Zawojewski, S.J., & Strutchens, M, E. (1997). What do students know about numbers and operations. In P.A. Kenny & E.A. Silver (Eds.), Sixth mathematics assessment of the national assessment and educational progress (pp ). Reston, VA: NCTM. Kvalsund, R. (2000). The transition from primary to secondary level in smaller rural schools in Norway: comparing differences in context and social meaning. International Journal of Educational Research, 33, Moss, J. & Case, R. (1999). Developing children s understanding of the rational numbers: A new model and experimental curriculum. Journal for Research in Mathematics Education, 30, National Council of Teachers of Mathematics, (1991). Professional Standards. Reston, VA Pointon, P. (2000). Students views of environment for learning from the primary to the secondary school. International Journal of Educational Research, 33, Παναούρα Γ. (2002). Η χρήση οπτικών αναπαραστάσεων κατά την επίλυση µαθηµατικών προβλήµατος. Ανέκδοτη ιατριβή Μάστερς. Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής Πανεπιστήµιο Κύπρου. Παράρτηµα 1 Το αναλυτικό πρόγραµµα του δηµοτικού και της Α γυµνασίου Α ηµ. Β ηµ. Γ ηµ. ηµ. Ε ηµ. Στ ηµ. Α Γυµν. Αισθητοποίηση των αριθµώναξία * θέσης ψηφίου Πράξεις των ακεραίων Ιδιότητες των πράξεων - Η έννοια του κλάσµατος και πράξεις εκαδικοί αριθµοί και ποσοστά - Μετρήσεις Γεωµετρία Λόγοι και Αναλογίες Εκτίµηση αποτελέσµατος - Πιθανότητα και στατιστική Θεωρία αριθµών και δυνάµεις Σύνολα * Πρώτη επαφή µε την έννοια σε διαισθητικό επίπεδο και απλές πράξεις Επάνοδος στην ίδια έννοια σε προοδευτικά πιο προχωρηµένο επίπεδο Πιο προχωρηµένο επίπεδο

16 Παράρτηµα 2 Παράρτηµα 3

17 Παράρτηµα 4 Παράρτηµα 5

18 Παράρτηµα 6 Abstract This study aims to investigate issues that are related to the transition of children from elementary to secondary school mathematics in Cyprus. The study has two distinct parts. In the first part we examine the causes of these difficulties such as the new social environment, teachers education, administrative organization of the two levels, mathematics curriculum and textbooks, and methods of teaching in primary and secondary school. In the second part of the study we explore the level of achievement of students in the 6 th grade of primary school and 1 st grade of secondary school in the context of fractions. The results suggest that there is no statistically significant difference between the achievement level of the children in the two groups.

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ-Β ΦΑΣΗ ΘΕΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΡΙΘΜΩΝ-19 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: 2 ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ Θέμα Διδασκαλίας Προβλήματα με πρόσθεση και αφαίρεση κλασμάτων (Κεφάλαιο 23 ο ) Σχολείο: 2 ο

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Μαθηματικά A Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Γ Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης

Μαθηματικά Γ Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Μαθηματικά Γ Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση της προϋπάρχουσας

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Στο τομέα της εκπαίδευσης η αξιολόγηση μπορεί να αναφέρεται στην επίδοση των μαθητών, στην αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας ή της μαθησιακής διαδικασίας, στο αναλυτικό πρόγραμμα, στα διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται: 4.4 Ερωτήσεις διάταξης Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:! µία σειρά από διάφορα στοιχεία και! µία πρόταση / κανόνας ή οδηγία και ζητείται να διαταχθούν τα στοιχεία µε βάση την πρόταση αυτή. Οι ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Ε Δημοτικού

Μαθηματικά Ε Δημοτικού Μαθηματικά Ε Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης 2014 Πέτρος Κλιάπης 12η Περιφέρεια Θεσσαλονίκης Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Συγγραφική ομάδα: Δεληγιάννη Ελένη Μάκη-Παναούρα Γεωργία Παντζιαρά Μαριλένα Παπαριστοδήμου Έφη Σιακαλλή Μύρια Χειμωνή Μαρία ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Νέο Πρόγραμμα Σπουδών Μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθηµατικών Γ/σίου και Γεν. Λυκείου.

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθηµατικών Γ/σίου και Γεν. Λυκείου. Να διατηρηθεί µέχρι... ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ENIAIOΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ /ΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α' Αν. Παπανδρέου 37, 15180 Μαρούσι Πληροφορίες : Αν. Πασχαλίδου Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αναγνωστικός Αλφαβητισµός σε Μαθητές Ε Τάξης ηµοτικού ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ: ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΘΗΤΕΣ Ε ΤΑΞΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΕ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΗ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΝΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Υπεύθυνος καθηγητής Χαράλαμπος Λεμονίδης Μέντορας Γεώργιος Γεωργιόπουλος ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ Θέμα Διδασκαλίας Πρόσθεση

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παναγάκος Ιωάννης Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης Βασικοί Στόχοι ενός Προγράμματος Σπουδών Ένα πρόγραμμα σπουδών επιδιώκει να επιτύχει δύο

Διαβάστε περισσότερα

Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Δ Τάξης

Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Δ Τάξης Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Δ Τάξης Κωνσταντίνος Χρίστου Ρίτα Παναούρα Δήμητρα Πίττα-Πανταζή Μάριος Πιττάλης Οκτώβριος 2014 Συγγραφική ομάδα: Συντονιστές: Επιστημονικός Συνεργάτης:

Διαβάστε περισσότερα

Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Α Τάξης Δημοτικού. Νοέμβρης 2012 1/11/2012. Φιλοσοφία διδασκαλίας. What you learn reflects how you learned it.

Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Α Τάξης Δημοτικού. Νοέμβρης 2012 1/11/2012. Φιλοσοφία διδασκαλίας. What you learn reflects how you learned it. Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Α Τάξης Δημοτικού Νοέμβρης 2012 Χρύσω Αθανασίου (Σύμβουλος Μαθηματικών ) Ελένη Δεληγιάννη (Συγγραφική Ομάδα) Άντρη Μάρκου (Σύμβουλος Μαθηματικών) Ελένη Μιχαηλίδου (Σύμβουλος Μαθηματικών)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το

Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το 5/2 1 Παράδειγμα 2: Γράψε ένα κλάσμα που χρησιμοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

εύτερη διάλεξη. Η Γεωµετρία στα αναλυτικά προγράµµατα.

εύτερη διάλεξη. Η Γεωµετρία στα αναλυτικά προγράµµατα. εύτερη διάλεξη. Η στα αναλυτικά προγράµµατα. Η Ευκλείδεια αποτελούσε για χιλιάδες χρόνια µέρος της πνευµατικής καλλιέργειας των µορφωµένων ατόµων στο δυτικό κόσµο. Από τις αρχές του 20 ου αιώνα, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 Οι εισηγήσεις, που παρουσιάζονται πιο κάτω είναι ενδεικτικές και δεν

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Β Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης

Μαθηματικά Β Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Μαθηματικά Β Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Ο μαθητής σε μια σύγχρονη τάξη μαθηματικών: Δεν αντιμετωπίζεται ως αποδέκτης μαθηματικών πληροφοριών, αλλά κατασκευάζει δυναμικά τη μαθηματική γνώση μέσα από κατάλληλα

Διαβάστε περισσότερα

Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη

Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 25 Απριλίου 2015 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ- ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ-ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗ

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΛΕΜΟΝΙΔΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ : ΚΑΠΠΑΤΟΥ ΝΑΤΑΣΣΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗ ΘΕΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α. Β ΦΑΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α. Β ΦΑΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α. Β ΦΑΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ: 13/1/2009 ΣΧΟΛΕΙΟ: 2ο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Ε. Κολέζα, Γ. Βρέταρος, θ. Δρίγκας, Κ. Σκορδούλης Εισαγωγή Ο εκπαιδευτικός κατά τη διάρκεια της σχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Έννοια του Κλάσµατος

Η Έννοια του Κλάσµατος Η Έννοια του Κλάσµατος Κεφάλαιο ο. Κλασµατική µονάδα λέγεται το ένα από τα ίσα µέρη, στα οποία χωρίζουµε την ακέραια µονάδα. Έχει τη µορφή, όπου α µη µηδενικός φυσικός αριθµός (α 0, α διάφορο του µηδενός).

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Πραγματικοί Αριθμοί

ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Πραγματικοί Αριθμοί Ενδεικτικός Προγραμματισμός ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Πραγματικοί Αριθμοί 12 περίοδοι Δείκτες επιτυχίας: Ορίζουν την έννοια της νιοστής ρίζας ενός αριθμού α και αποδεικνύουν τις ιδιότητες ριζών, όταν ν N, ν 0, 1, α R

Διαβάστε περισσότερα

Γεωμετρία, Αριθμοί και Μέτρηση

Γεωμετρία, Αριθμοί και Μέτρηση 1. Εισαγωγή Γεωμετρία, Αριθμοί και Μέτρηση Μαθαίνω Γεωμετρία και Μετρώ Παίζω με τους αριθμούς Βρίσκω τα πολλαπλάσια Το εκπαιδευτικό λογισμικό «Γεωμετρία, Αριθμοί και Μέτρηση» δίνει τη δυνατότητα στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΥΛΗ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2014-15 ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Από το βιβλίο «Ευκλείδεια Γεωμετρία Α και Β Ενιαίου Λυκείου» των Αργυρόπουλου Η., Βλάμου

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ

Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Ομάδα Γ Βότσης Ευστάθιος Γιαζιτσής Παντελής Σπαής Αλέξανδρος Τάτσης Γεώργιος Προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αρχάριοι προγραμματιστές Εισαγωγή Προβλήματα Δυσκολίες Διδακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό λογισμικό: Αβάκιο Χελωνόκοσμος Δραστηριότητα 1: «Διερευνώντας τα παραλληλόγραμμα»

Εκπαιδευτικό λογισμικό: Αβάκιο Χελωνόκοσμος Δραστηριότητα 1: «Διερευνώντας τα παραλληλόγραμμα» Εκπαιδευτικό λογισμικό: Αβάκιο Χελωνόκοσμος Δραστηριότητα 1: «Διερευνώντας τα παραλληλόγραμμα» Φύλλο δασκάλου 1.1 Ένταξη δραστηριότητας στο πρόγραμμα σπουδών Τάξη: Ε και ΣΤ Δημοτικού. Γνωστικά αντικείμενα:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ IV ΕΠΟΠΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Κ. ΧΡΗΣΤΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Μ. ΣΤΡΙΛΙΓΚΑ ΘΕΜΑ: Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel.

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Έντυπο Α Φύλλα εργασίας Μαθητή Διαμαντής Κώστας Τερζίδης Σωτήρης 31/1/2008 Φύλλο εργασίας 1. Ομάδα: Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ασχολήθηκα 30 χρόνια με τη διδασκαλία των Μαθηματικών του Γυμνασίου, τόσο στην Μέση Εκπαίδευση όσο και σε Φροντιστήρια. Η μέθοδος που χρησιμοποιούσα για τη

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΠΕΡΙΦ. ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΕΔΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Οι κλασματικές μονάδες και οι απλοί κλασματικοί αριθμοί ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH:

Διαβάστε περισσότερα

Α.2.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΣΜΑΤΟΣ

Α.2.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΣΜΑΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο ΚΛΑΣΜΑΤΑ Α.. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΣΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΚΛΑΣΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΟ Αν ο αριθμητής ενός κλάσματος είναι μεγαλύτερος από τον παρανομαστή, τότε το κλάσμα είναι μεγαλύτερο από το. Αν ο αριθμητής

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και Μαθηµατικά [Αγωγή Υγείας και Ενεργειακό Ζήτηµα] Άννα Πολυζώη

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και Μαθηµατικά [Αγωγή Υγείας και Ενεργειακό Ζήτηµα] Άννα Πολυζώη ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ: Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και Μαθηµατικά [Αγωγή Υγείας και Ενεργειακό Ζήτηµα] Άννα Πολυζώη 3 ο ηµοτικό Σχολείο Ιεράπετρας εκέµβριος 2008 Σελίδα 2 από 11 ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Αντικείµενο της συγκεκριµένης δραστηριότητας είναι η µεθοδική παρατήρηση των καιρικών συνθηκών για ένα σχετικά µεγάλο χρονικό διάστηµα, η καταγραφή και οργάνωση των παρατηρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης

Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Χαρούλα Αγγελή cangeli@ucy.ac.cy Τμήμα Επιστημών της Αγωγής 1 Το περιβάλλον της συνεργασίας Συνεργασία μεταξύ πανεπιστημιακών

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή της Φυσικής στην Α γυμνασίου είναι :

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Σπυρίδων Τζινιέρης-ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Επιμέλεια: Σπυρίδων Τζινιέρης-ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Τι είναι κλάσμα; Κλάσμα είναι ένα μέρος μιας ποσότητας. ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κλάσμα είναι ένας λόγος δύο αριθμών(fraction is a ratio of two whole numbers) Πως εκφράζετε συμβολικά ένα κλάσμα; Εκφράζετε

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας ΚΟΕΔ Μαρία Γεωργίου, Μαρία Ηλιοφώτου-Μένον, Όλγα Παπαγιάννη, Πέτρος Πασιαρδής, Γιάννης Σαββίδης, Ανδρέας

Διαβάστε περισσότερα

Η Δυναμική του Αποτελεσματικού Εκπαιδευτικού στη Σύγχρονη Πραγματικότητα

Η Δυναμική του Αποτελεσματικού Εκπαιδευτικού στη Σύγχρονη Πραγματικότητα Η Δυναμική του Αποτελεσματικού Εκπαιδευτικού στη Σύγχρονη Πραγματικότητα Δρ Έλενα Χριστοφίδου Συντονίστρια Προγραμμάτων Επιμόρφωσης Στελεχών της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Απρίλιος 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Η βαθµολόγηση των γραπτών στα Μαθηµατικά

Η βαθµολόγηση των γραπτών στα Μαθηµατικά 1 Η βαθµολόγηση των γραπτών στα Μαθηµατικά Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Εισαγωγή Όπως γνωρίζουµε η αξιολόγηση των µαθητών είναι µέρος της διδακτικής διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Τα Μαθηματικά στο Λύκειο στις αρχές του 21 ου Αιώνα: Επισημάνσεις με Βάση τις Εκπαιδευτικές θεωρίες και τη Διεθνή Πρακτική»

Θέμα: «Τα Μαθηματικά στο Λύκειο στις αρχές του 21 ου Αιώνα: Επισημάνσεις με Βάση τις Εκπαιδευτικές θεωρίες και τη Διεθνή Πρακτική» Θέμα: «Τα Μαθηματικά στο Λύκειο στις αρχές του 21 ου Αιώνα: Επισημάνσεις με Βάση τις Εκπαιδευτικές θεωρίες και τη Διεθνή Πρακτική» ΕΠΕΔΙΜ, 9 Οκτωβρίου 2015 πηγές: Αναλυτικά προγράμματα «προηγμένων εκπαιδευτικά»

Διαβάστε περισσότερα

Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ

Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ Σ Ε Ν Α Ρ Ι Ο Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ «Η επέκταση των συνόρων του Ελληνικού κράτους την περίοδο 1912-1923» ΤΑΞΗ: Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Ι ΑΧΘΕΙΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Δρ. Βασίλειος Σάλτας 1, Αλέξης Ηλιάδης 2, Ιωάννης Μουστακέας 3 1 Διδάκτωρ Διδακτικής Μαθηματικών, Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΣΠΑΙΤΕ Σαπών coin_kav@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 11 ΠΕΝΤΑΨΗΦΙΟΙ ΚΑΙ ΕΞΑΨΗΦΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ - ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΚΕΡΑΙΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΔΕΚΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ 11 ΠΕΝΤΑΨΗΦΙΟΙ ΚΑΙ ΕΞΑΨΗΦΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ - ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΚΕΡΑΙΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΔΕΚΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΠΕΝΤΑΨΗΦΙΟΙ ΚΑΙ ΕΞΑΨΗΦΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ - ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΚΕΡΑΙΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΔΕΚΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΑΡΙΘΜΟΙ Διερεύνηση αριθμών ΑΡ2.5 Αναπαριστούν, συγκρίνουν και σειροθετούν ομώνυμα κλάσματα

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τα Μαθηματικά της υποχρεωτικής εκπαίδευσης

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τα Μαθηματικά της υποχρεωτικής εκπαίδευσης ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Με συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε. Κ. Τ.) Το νέο Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Μαρία Καραβελάκη-Καπλάνη, M.Sc. INTE*LEARN Αγν.Στρατιώτη 46 176 73 Καλλιθέα τηλ. 95 91 853, fax. 95 72 098 E-mail: intelrn@prometheus.hol.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αξονική συµµετρία» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης Η σύγχρονη εκπαίδευση στοχεύει στην ολόπλευρη ανάπτυξη του µαθητή τόσο σε ατοµικό όσο και σε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Αντιμετώπιση των ΜΔ δια των ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ Σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ τάξης Ημερήσιου και Δ τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013 2014

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ τάξης Ημερήσιου και Δ τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013 2014 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ τάξης Ημερήσιου και Δ τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 3 4 ΜΕΡΟΣ Α : Άλγεβρα Κεφάλαιο ο (Προτείνεται να διατεθούν διδακτικές ώρες) Ειδικότερα:.

Διαβάστε περισσότερα

Εξορθολογισμός στα θετικά μαθήματα:

Εξορθολογισμός στα θετικά μαθήματα: Εξορθολογισμός στα θετικά μαθήματα: Λιγότερη ύλη, περισσότερη γνώση. ΣΥΝΟΨΗ Πολλά μαθήματα, και ιδιαίτερα τα θετικά, τα οποία από πολλούς μαθητές θεωρούνται και ιδιαιτέρως δύσκολα, είναι υπερφορτωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 3 η ΕΚΑ Α

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 3 η ΕΚΑ Α ΣΚΗΣΕΙΣ ΕΠΝΛΗΨΗΣ η ΕΚ. Έστω οι παραστάσεις = 4 4 + 5, Β = 5 (8 + 0) : (7 5) και Γ = 6 : 5 4 Να υπολογίσετε την τιµή των παραστάσεων ν = 5, Β = 6 και Γ = να βρείτε : i) Το ελάχιστο κοινό πολλαπλάσιο των,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α Ο πυρήνας των μαθηματικών είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συλλογιζόμαστε στα μαθηματικά. Τρόποι απόδειξης Επαγωγικός συλλογισμός (inductive)

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Τι είναι το PeLe; Το PeLe είναι ένα διαδικτυακό περιβάλλον που ενθαρρύνει την αξιολόγηση στο πλαίσιο της ομότιμης συνεργατικής μάθησης και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ B ΤΑΞΗΣ. χρησιμοποιήσουμε καθημερινά φαινόμενα όπως το θερμόμετρο, Θετικοί-Αρνητικοί αριθμοί.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ B ΤΑΞΗΣ. χρησιμοποιήσουμε καθημερινά φαινόμενα όπως το θερμόμετρο, Θετικοί-Αρνητικοί αριθμοί. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ B ΤΑΞΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑ (50 Δ. ώρες) Περιεχόμενα Στόχοι Οδηγίες - ενδεικτικές δραστηριότητες Οι μαθητές να είναι ικανοί: Μπορούμε να ΟΙ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ χρησιμοποιήσουμε καθημερινά φαινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

MODULES TRAIN. Monika Tröster / Adelgard Steindl German Institute for Adult Education (DIE) Leibniz Centre for Lifelong Learning) Module 5:

MODULES TRAIN. Monika Tröster / Adelgard Steindl German Institute for Adult Education (DIE) Leibniz Centre for Lifelong Learning) Module 5: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΒΑΣΙΚΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ Μαθησιακή ΣΤΟΝ συµβουλευτική ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΗ MODULES Σηµειώσεις για το Σεµινάριο TRAIN Mnika Tröster / Adelgard Steindl German Institute

Διαβάστε περισσότερα

Απόστολος Μιχαλούδης

Απόστολος Μιχαλούδης ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΕΩΝ Ανάπτυξη και εφαρμογή διδακτικών προσομοιώσεων Φυσικής σε θέματα ταλαντώσεων και κυμάτων Απόστολος Μιχαλούδης υπό την επίβλεψη του αν. καθηγητή Ευριπίδη Χατζηκρανιώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα