ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ (διαφάνειες του μαθήματος)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ (διαφάνειες του μαθήματος)"

Transcript

1 Πανεπιστήμιο Κρήτης Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Ψυχολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ (διαφάνειες του μαθήματος) Διδάσκων: Μανόλης Δαφέρμος Ρέθυμνο, Χειμερινό εξάμηνο ακαδημαϊκού έτους

2 Πανεπιστήμιο Κρήτης Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Ψυχολογίας Μάθημα: Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Διδάσκων: Μ.Δαφέρμος Σύντομη περίληψη Στο συγκεκριμένο μάθημα θα πραγματοποιηθεί μια απόπειρα ανίχνευσης του βασικού προβλήματος της Φιλοσοφίας και των κυριότερων φιλοσοφικών κατευθύνσεων. Στο πλαίσιο του μαθήματος αναλύονται οι σημαντικότερες ιστορικές στιγμές στην ανάπτυξη του φιλοσοφικού στοχασμού από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Επίσης, επιχειρείται η διερεύνηση επίκαιρων μεθοδολογικών και ηθικών προβλημάτων που εγείρονται στη σφαίρα των κοινωνικών επιστημών και ιδιαίτερα της Ψυχολογίας. Σχέδιο μαθήματος 1. Κοινωνική και επιστημολογική σημασία του φιλοσοφικού στοχασμού. 2. Βασικό πρόβλημα της Φιλοσοφίας. Κυριότερες φιλοσοφικές κατευθύνσεις. 3. Κλάδοι της Φιλοσοφίας. 3.1.Γνωσιολογία. Βαθμίδες ανάπτυξης της γνωσιακής διαδικασίας. 4. Σημαντικές στιγμές της Ιστορίας της Φιλοσοφίας. 4.1.Ιστορικές προϋποθέσεις γένεσης της Φιλοσοφίας. 4.2.Από το Μύθο στο Λόγο. Αρχαία Φιλοσοφία Φιλοσοφία της Νεωτερικότητας (εμπειρισμός, ορθολογισμός, κλπ.) Μαρξισμός Ρεύματα της σύγχρονης Φιλοσοφίας (από τον θετικισμό και την φιλοσοφία της ζωής στον μεταμοντερνισμό). 5. Η λογικο-ιστορική μεθοδολογία διερεύνησης της κοινωνίας. Ενδεικτική Βιβλιογραφία Βαζιούλιν Β.(2004). Λογική της Ιστορίας. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Δελλής, Ι.(2002). Εισαγωγή στη Φιλοσοφία. Αθήνα: Τυπωθήτω. Βείκος, Θ. (1989). Εισαγωγή στη Φιλοσοφία. Αθήνα: Θεμέλιο. Θεοδωρίδης, Χ. (1982). Εισαγωγή στη Φιλοσοφία. Αθήνα: Βιβλιοπ. «Εστίας». Μπιτσάκης, Ε. (1984). Τι είναι Φιλοσοφία. Αθήνα: Σύγχρονη Εποχή. Μπιτσάκης, Ε. (1981). Φιλοσοφία του ανθρώπου. Αθήνα: Ζαχαρόπουλος. Παυλίδης, Π. Η γνώση στη διαλεκτική της κοινωνικής εξέλιξης. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Perry, J. & Bratman, M. (1999). Introduction to Philosophy. New York: Oxford University Press. Russ, J.(2005). Η περιπέτεια της ευρωπαϊκής σκέψης. Αθήνα: Τυπωθείτω. Searle, J. (1997). The Mystery of Consciousness. New York: New York Review Press. Αξιολόγηση φοιτητών Γραπτές εξετάσεις 60%, εκπαιδευτικές ασκήσεις (εργασίες, παρουσιάσεις, τεστ) 40%.

3 Ορισμένοι ορισμοί της Φιλοσοφίας 1. Σοφία: γνώση, σωματική δεξιότητα (Όμηρος) 2. φιλοσοφώ: εξετάζω με προσοχή, παρατηρώ (Ηρόδοτος) 3.φιλόσοφος είναι ο άνθρωπος «σοφίαν ασπαζόμενος», φιλοσοφία ως γίγνεσθαι προς τη σοφία (Πυθαγόρας) 4. «οι φιλόσοφοι άντρες πρέπει να είναι γνώστες πάρα πολλών» «πολυμαθίην νόον ου διδάσκει» (Ηράκλειτος) 5.Ο άνθρωπος «μεταξύ σοφού και αμαθούς» (Σωκράτης) «το θαυμάζειν είναι η μόνη αρχή της φιλοσοφίας» φιλόσοφοι «φιλοθεάμονες της αλήθειας» (Πλάτωνας), φιλοσοφία ως ακόρεστη επιθυμία για γνώση, «περιαγωγή» της ψυχής στην ιδέα του αγαθού Φιλοσοφία ως «μελέτη του θανάτου» (Πλάτων, Φαίδρος) 6. Η Φιλοσοφία ως θεραπεία της ψυχής από τα πάθη σε αντιδιαστολή με την Ιατρική, που είναι η θεραπεία του σώματος (Δημόκριτος, DK68B31 7.φιλοσοφία ως «τέχνη τεχνών και επιστήμη επιστημών» (Αριστοτέλης) φιλοσοφία : η σύλληψη του «καθόλου» (της ολότητας) μελετά την «ακίνητη και αιώνια ουσία των πραγμάτων»...εξ αιτίας του θαυμασμού οι άνθρωποι και τώρα και στην αρχή άρχισαν να φιλοσοφούν. Στην πρώτη αρχή εθαύμασαν τα παράδοξα φαινόμενα που άμεσα εμπροστά τους είχαν, έπειτα σιγά σιγά προοδεύοντας έπεσαν σε απορία και για τα μεγαλύτερα, πχ. για τα παθήματα της Σελήνης, για τα ηλιακά και αστρικά φαινόμενα και για την γένεση των πάντων. Όποιος όμως απορεί και θαυμάζει έχει την ιδέα ότι βρίσκεται σε άγνοια (γι αυτό και όποιος τους μύθους αγαπά, είναι κατά κάποια άποψη φιλόσοφος. Γιατί το περιεχόμενο του μύθου είναι θαυμαστά συμβεβηκότα). Ώστε αφού βέβαια εφιλοσόφησαν προσπαθώντας να ξεφύγουν από την άγνοια, είναι φανερό πως φιλοσόφησαν για να ημπορούν να ιδούν το είδος των πραγμάτων και όχι για κάποια πρακτική χρησιμοποίηση. Μάρτυρα σ αυτά που λέμε το τι συνέβηκε φέρνομε. Ημπορούμε δηλαδή να πούμε, όταν πιά είχαν τακτοποιηθεί όλες οι υλικές προυποθέσεις και για καλοζωία και για εξύψωση της ζωής, άρχισε η αναζήτηση για μια τέτοια βαθύτερη ενατένιση. Ολοφάνερο λοιπόν είναι ότι ζητούμε αυτή και όχι για κάποια άλλη χρησιμοποίηση έξω από τον εαυτό της, αλλά όπως λέμε ελεύθερον άνθρωπο, οποίος υπάρχει για τον εαυτό του και όχι για έναν άλλο, έτσι και αυτή, γιατί μονάχα αυτή υπάρχει για τον εαυτό της» (Αριστοτέλης, Μετά τα Φυσικά, Α, 982b). 7. «επιτήδευσιν σοφίας», «επιτήδευσιν λόγου» (συστηματική ενασχόληση). Η Φιλοσοφία ως «η περί των βίον τέχνη» (Χρύσσιπος) «ιατρείον έστιν άντρες, το του φιλοσόφου σχολείο» (Επίκτητος, Διατριβαί) 8.λόγος, διαλογισμός για την επίτευξη αταραξία της ψυχής και να γίνει ο βίος «ευδαίμων» (Επίκουρος) 9. Η αμφιβολία ως αρχή της Φιλοσοφίας. «Για να ερευνήσουμε την αλήθεια, είναι αναγκαίο μια φορά στη ζωή μας να αμφιβάλουμε για όλα τα πράγματα, όσο αυτό είναι δυνατό. Καθώς είμαστε κάποτε παιδιά και αποφανθήκαμε για τα πράγματα που παρουσιάζονται στις αισθήσεις μας κατά ποικίλους τρόπους, προτού ακόμη κάνουμε πλήρη χρήση του λόγου, πολλές γνώμες που διαμορφώνονται αβασάνιστα μας εμποδίζουν να φτάσουμε στη γνώση της αλήθειας. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος ν απαλλαγούμε από αυτές παρά μόνο να επιχειρήσουμε, τουλάχιστον μια φορά στη ζωή μας, να αμφιβάλλουμε για όλα τα πράγματα για τα οποία υπάρχει έστω και η παραμικρή υποψία αβεβαιότητας» (Descartes) «Η φιλοσοφία στο σύνολο της μοιάζει με δέντρο. Οι ρίζες του είναι η Μεταφυσική, ο κορμός του η Φυσική, και τα κλαδιά που βγαίνουν από τον κορμό όλες οι άλλες επιστήμες, που ανάγονται σε τρεις πρωταρχικές: την Ιατρική, τη Μηχανική, και την Ηθική...Κι όμως δεν μαζεύουμε τους καρπούς ούτε από τις άκρες των κλαδιών τους, έτσι και η πρωταρχική χρησιμότητα της φιλοσοφίας εξαρτάται από τους ειδικότερους τομείς, τους οποίους μπορούμε να γνωρίσουμε στο τέλος» (Descartes) 10)Η φιλοσοφία απάντηση των ερωτημάτων: α)τι μπορώ να γνωρίσω, β)τι πρέπει να κάνω, γ)τι πρέπει να ελπίζω, δ)τι είναι ο άνθρωπος (Καντ) 11. Η Φιλοσοφία από «αγάπη της σοφίας» θα πρέπει να γίνει πραγματική επιστήμη, συστηματική γνώση, έλλογη σύλληψη της πραγματικότητας στην ολότητά της (Hegel) 10. «φιλοσοφία θα πει βρίσκεσαι καθ οδόν» (Jaspers) η φιλοσοφία ως απόπειρα κατανόησης της ανθρώπινης ύπαρξης (υπαρξιστές) 10. «όλη η φιλοσοφία είναι κριτική της γλώσσας» (Wittgenstein) η φιλοσοφία η λογική της επιστήμης και ασχολείται με την λογική σύνταξη της γλώσσας (Carnap)- αναλυτική φιλοσοφία

4 Διαστάσεις του «Φιλοσοφείν» 1. έκπληξη, θαυμασμός, απορία, παραδοξότητα 2. γνώση και όχι πίστη ή θαύμα, λόγος και όχι μύθος, αποδεικτικότητα, εγκυρότητα 3. αμφισβήτηση του αυτονόητου του κοινότυπου, από την επιφάνεια στην ουσία, από τη γνώμη στην γνώση 4. αναζήτηση της αλήθειας, διαδικασία όχι έτοιμο αποτέλεσμα, γίγνεσθαι 5. από τα μυστήρια στον ελεύθερο διάλογο, η αλήθεια πρέπει να είναι ανοικτή, προσιτή σε όλους και όχι σε κάποιο ιερατείο, δυνατότητα μετάδοσης 6.δυνατότητα αμφισβήτησης της αυθεντίας και των προκαταλήψεων της κοινής γνώμης 7. «πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος», μη εργαλειακή, μη χρησιμοθηρική αντιμετώπιση της πραγματικότητας

5 Πτυχές του φιλοσοφικού στοχασμού 1. Φιλοσοφία ως μορφή επιστημονικής γνώσης, ειδέναι, νόηση, αναστοχασμός α) απεικόνιση της πραγματικότητας, της σχέσης του ανθρώπου με τη φύση, αντανάκλαση του αντικειμένου ως έχει ανεξάρτητα από τη σχέση του με το υποκείμενο β) η γενικευτική απεικόνιση της ουσίας των φαινόμενων, των ενδότερων, ουσιωδών σχέσεων του αντικειμένου, «το οικείο εν γένει, ακριβώς επειδή είναι οικείο δεν είναι εγνωσμένο» (Hegel), διαφορά επιφάνειας και ουσίας των πραγμάτων γ) κατηγοριακή σκέψη, απεικόνιση της ουσίας μέσω εννοιών, κρίσεων, συλλογισμών, δ) η γνώση ως μέσο για την παραγωγή νέας γνώσης, όργανο για τη λύση προβλημάτων, διαδικασία αναζήτησης και όχι έτοιμο αποτέλεσμα, «το γυμνό αποτέλεσμα είναι το πτώμα που άφησε πίσω του την τάση» (Χέγκελ) 2.Φιλοσοφία ως μορφή κοινωνικής συνείδησης, συνειδέναι, α) απεικόνιση, κατανόηση των σχέσεων, των δεσμών μεταξύ των ανθρώπων ως ενεργών υποκειμένων Συνείδηση είναι ανώτερη και χαρακτηριστική για τον άνθρωπο λειτουργία του εγκεφάλου, η ουσία της οποίας είναι η απεικόνιση των αντικειμενικών σχέσεων και ιδιαιτεροτήτων των πραγμάτων, της προκαταρκτικής κατασκευής των πράξεων των ανθρώπων, της ρύθμισης των σχέσεων του ανθρώπου με την κοινωνική και φυσική πραγματικότητα. Διαμεσολαβητική δραστηριότητα Α)αλληλεπίδραση με τους άλλους ανθρώπους κατά τη διαδικασία του εργασιακού μετασχηματισμού της

6 φύσης, δημιουργία και χρησιμοποίηση υλικών εργαλείων Β)Χρησιμοποίηση συστήματος γλωσσικών σημείων ως μέσου επικοινωνίας, ομιλία 3. Φιλοσοφία ως μορφή αυτοσυνείδηση Ο άνθρωπος ως υποκείμενο αντίκειται απέναντι στον εαυτό του ως αντικείμενο. διαχωρισμός του ανθρώπου από το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον, μετατροπή του «εαυτού» μας σε αντικείμενο παρατήρησης, έρευνας, κατανόησης, αυτορύθμισης, αυτοελέγχου διαχωρισμός του εαυτού μας από τους «άλλους», εξατομίκευση ως διαδικασία αποχωρισμού του ανθρώπου από τον ομφάλιο λώρο της κοινότητας Αναπαραστάσεις της αυτοσυνείδησης 1)το μοντέλο της δέουσας συμπεριφοράς, του «ρόλου» 2) η αναμενόμενη συμπεριφορά, που διαφέρει από τη δέουσα 3)πραγματική συμπεριφορά 4)αντίληψη των «άλλων» για το συγκεκριμένο άτομο 5) η γνώμη που νομίζει το άτομο ότι έχουν οι άλλοι γι αυτό 6)φαντασιακή εικόνα που προβάλει στους άλλους 7)εικόνα, ο μύθος που δημιουργεί το άτομο για τον εαυτό του 8) το πραγματικό «Εγώ» του ανθρώπου -μειωμένη αυτοσυνείδηση - παθητική προσαρμογή στο πεπρωμένο του

7 -υπερβολικά μεγάλη αυτοπεποίθηση το άτομο χειραγωγός των άλλων

8 Επίπεδα, μορφές της κοινωνικής συνείδησης 1) πράξεις, δραστηριότητα, συμπεριφορά των ανθρώπων α)ηθική - οι πράξεις των ανθρώπων από την άποψη της ωφέλειας ή της βλάβης που μπορούν να επιφέρουν σε άτομα, ομάδες ή την κοινωνία συνολικά (από την άποψη του καλού και του κακού) πχ. «οι δέκα εντολές» («ου κλέψεις» - ατομική ιδιοκτησία, «ου μοιχεύσεις»-μονογαμία, «μην επιθυμήσεις την γυναίκα του άλλου»-η γυναίκα ως ατομική ιδιοκτησία του άντρα) «οφθαλμόν αντί οφθαλμού και τυφλωνόμαστε όλοι» (Γκάντι) η ηθική επιλογή ως φάσμα δυνατοτήτων β) πολιτική - οι πράξεις των ανθρώπων από την άποψη της κυριαρχίας και της υποταγής, της σύγκρουσης, του ανταγωνισμού συμφερόντων παρ. οι δέκα εντολές «ου κλέψεις, ου μοιχεύσεις» (εμφάνιση σχέσεων ιδιοκτησίας και νομιμοποίησή τους μέσω της ηθικής, μονογαμία πόλεμος ως συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα πολιτικός μακιαβελισμός ο σκοπός αγιάζει τα μέσα κυνισμός, εγωισμός, υποταγή στις τρέχουσες συγκυρίες εξαπάτηση, εξαγορά, εξολόθρευση: η πολιτική των ΗΠΑ γ)δίκαιο ως νομιμοποίηση του κυρίαρχου status quo, του εκάστοτε συσχετισμού σύγκρουσης των υλικών συμφερόντων, της σχέσης συναίνεσης και υποταγής 2) αισθήματα, συγκινήσεις, συναισθήματα. Τα συναισθήματα εκφράζουν τη σχέση του υποκειμένου προς την πραγματικότητα. Πολικότητα των συναισθημάτων [χαρά θλίψη, ικανοποίηση απογοήτευση, αγάπη μίσος, οργή, φόβος (το πιο αρχέγονο συναισθ, έκπληξη)]. Φόβος φυγή, πάγωμα /χαρά διάθεση για εργασία/θλίψηκατάπτωση, χαλάρωση /οργή, ένταση, σφίξιμο γροθιών.

9 «συναισθήματα είναι οι καταστάσεις που αυξάνουν ή μειώνουν την ικανότητά μας για δράση» (Σπινόζα) τα συναισθήματα ξεπερνιούνται από άλλα συναισθήματα α)τέχνη - απεικόνιση των κοινωνικών σχέσεων μέσω αισθητηριακών ισοδυνάμων, απεικασμάτων αρμονία, συμμετρία, ρυθμός, μέτρο, «χρυσή τομή» πλαστικές τέχνες χρονικές τέχνες δραματική τέχνη (το παράδοξο του Ντιντερό) β)θρησκεία - φενακισμένη, φαντασιακή, συναισθηματική απεικόνιση της κυριαρχίας τυφλών, αποξενωμένων φυσικών ή κοινωνικών δυνάμεων πάνω στην άνθρωπο Ι)έκφραση της αλλοτρίωσης, της αδυναμίας του ανθρώπου ΙΙ) διαμαρτυρία εναντίον αυτής της αλλοτρίωσης, αντιπαράθεση του εντεύθεν (φυσικού, πραγματικού) κόσμου στον επέκεινα (υπερφυσικό, εξωπραγματικό) κόσμο αντίληψη περί απολύτου (πάνσοφος, παντοδύναμος, πανάγαθος) πρόσληψη άγνωστης και ακατάληπτης ουσίας, άτεγκτων τυφλών δυνάμεων αιτίες της θρησκείας: - φόβος απέναντι στις τυφλές, φυσικές δυνάμεις (οικολογική κρίση, τεχνοφοβία,) -μηχανισμός ενιοποίησης της θρησκευτικής κοινότητας απέναντι στους άλλους, αποξένωση των ανθρώπων, τρόπος φαντασιακής επίλυσης πραγματικών κοινωνικών προβλημάτων που δεν μπορούν να επιλυθούν με πραγματικά μέσα -έλλειψη νοήματος ζωής, φόβος θανάτου, μορφή ψυχοθεραπείας (εξομολόγηση) 3) σκέψη, στοχασμός, νόηση φιλοσοφία - επιστημονική, στοχαστική, θεωρητική μορφή κοινωνικής συνείδησης και εκφράζει τη διαμεσολαβημένη σχέση της κοινωνικής συνείδησης προς το κοινωνικό Είναι

10 Δομή της Κοινωνικής Συνείδησης 1. γνώση (ειδέναι) 2. συνείδηση (συν-ειδέναι) 2.1. πράξεις, δραστηριότητα, συμπεριφορά Ηθική Πολιτική Δίκαιο 2.2. αισθήματα, συγκινήσεις, συναισθήματα Τέχνη Θρησκεία 2.3. σκέψη, στοχασμός, νόηση Φιλοσοφία 3. αυτοσυνείδηση 3.1.το πρότυπο της δέουσας συμπεριφοράς 3.2.η αναμενόμενη συμπεριφορά 3.3. πραγματική συμπεριφορά 3.4.οι αντίληψη των άλλων για το άτομο 3.5.η γνώμη που το άτομο νομίζει ότι έχουν οι άλλοι γι αυτό 3.6.φαντσιακή εικόνα που προβάλλει στους άλλους 3.7.η εικόνα που έχει το ίδιο για τον εαυτό του 3.8.το πραγματικό «Εγώ».

11 Βασικό πρόβλημα της Φιλοσοφίας ο προσδιορισμός της σχέσης συνείδησης και Είναι (αντικειμενικής πραγματικότητας). Πτυχές του βασικού προβλήματος της Φιλοσοφίας Α)οντολογική το «πρωτεύον» και το «παράγωγο» στη σχέση συνείδησης Είναι. 1.Υλισμός: το πνεύμα είναι αποτέλεσμα της λειτουργίας και της αυτοανάπτυξης της ύλης, αποδοχή της αυθυπαρξίας της ύλης. 2.Ιδεαλισμός (πνευματοκρατία): η υλική πραγματικότητα είναι προϊόν της λειτουργίας της συνείδησης (του πνεύματος, των ιδεών, κλπ.). 2.2.υποκειμενικός ιδεαλισμός (σολιψισμός) η αντικειμενική πραγματικότητα είναι δημιούργημα της ατομικής συνείδησης. 2.3.αντικειμενικός ιδεαλισμός αποδοχή της αντικειμενικότητας της φύσης που παρουσιάζεται ως δημιούργημα κάποιας πνευματικής αρχής (του θεού, των ιδεών, του απόλυτου πνεύματος, κλπ). Β)Γνωσιολογική 1.Αποδοχή της γνωσιμότητας του κόσμου 1.1.αισθησιοκρατία: «δεν υπάρχει τίποτα στη νόηση που να μην βρισκότανε προηγουμένως στις αισθήσεις» (Locke). 1.2.εμφυτισμός: η γνώση αποτελεί παραλλαγή προηγούμενων μορφών γνώσης (έμφυτων ιδεών, ανάμνησης, κλπ). 2.αγνωστικισμός: το υποκείμενο δεν μπορεί ποτέ να γνωρίσει τον κόσμο («τα πράγματα καθαυτά»).

12 Κοινωνικο-ιστορικές ιδιαιτερότητες των Ανατολικών χωρών 1.Μετάβαση από την αταξική στην ταξική κοινωνία («ασιατικός τρόπος παραγωγής»). -ανάπτυξη των αρδευτικών έργων -εμφάνιση των ανατολικών δεσποτειών (Κίνα, Μεσοποταμία, Αίγυπτο) Ιεραρχική δομή της κοινωνίας - Ινδία (διαίρεση σε κλειστές κάστες [βάρνες]α)βραχμάνοι (ευγενείς) β)κσατρίοι (κυριαρχία, εξουσία, πολεμιστές) γ)βαίσοι (εξαρτημένοι κοινοτικοί αγρότες) δ)σούντροι (τεχνίτες, βοηθοί) -αρχή της ενδογαμίας -οι τρεις πρώτες βάρνες έχουν άρια προέλευση - η πρόσβαση των γυναικών και των σούντρων στη γνώση ήταν απαγορευμένη-η γνώση (των ιερών βιβλίων) μονοπώλιο των Αρίων ανδρών μέσω μιας δεύτερης «πνευματικής γέννησης» (μύησης) -εμφάνιση της γραφής (ιερογλυφικής) ως μονοπώλιο μιας ελίτ, απουσία πρόσβασης των πλατιών λαϊκών μαζών στη γνώση ΚΙΝΕΖΙΚΗ ΠΡΩΤΟΦΙΛΟΣΟΦΙΑ κύριες σχολές: γιν-γιαν φυσική φιλοσοφία -κομφουκιανισμός ταοϊσμός, σχολή των ονομάτων (μιν τζια), μοισμός, σχολή του νόμου (φα τζια) Φυσική Φιλοσοφία Γιανκ -Γιν Το «Γιάνγκ» αντιπροσωπεύει την φωτεινή, θετική, ενεργή διάσταση της πραγματικότητας, τον ουρανό, τη θερμότητα, την ξηρασία, την αριστερή πλευρά. Το «Γιν» αντιπροσωπεύει την σκοτεινή, αρνητική, παθητική διάσταση της πραγματικότητας, τη γη, τη σελήνη, την υγρασία, το ψύχος, την δεξιά πλευρά, τις παθητικές ιδιότητες. Όλα τα πράγματα είναι αποτέλεσμα διαντίδρασης και ισορροπίας του «γιάνγκ» και του «γιν». Η διαλεκτική «Γιανγκ» και «Γιν» «Γιανγκ» «Γιν» ουρανός Γη, σελήνη φως σκοτάδι ανδρική γυναικεία αρχή αρχή θερμότητα ψύχος ξηρασία υγρασία

13 αριστερή δεξιά πλευρά πλευρά Η ισορροπία αυτών αποτελεί η βάση της υγείας, της ψυχικής γαλήνης, ενώ η νόσος είναι η δυσαρμονία μεταξύ αυτών των αρχών. «Στην αρχή αναρριχάσαι στον ουρανό και μετά βυθίζεσαι στη γη» (μύθος με τον Ίκαρο). Η αρχή του δυαδικού συστήματος μέτρησης στα Μαθηματικά που τέθηκε στη βάση των ηλεκτρονικών υπολογιστών. Η διαλεκτική των δυο ημισφαιρίων του εγκεφάλου. Οι εν λόγω αρχές είναι τα πρωταρχικά στοιχεία, εκ των οποίων προήλθαν τα πάντα. Από τα παραπάνω προκύπτουν τα 5 στοιχεία: νερό, φωτιά, ξύλο, μέταλλο, γη. Κομφουκιανισμός Κονφούκιος ( πχ.) Confucian Analects. Ηθική φιλοσοφία σχετικά με τις ανθρώπινες σχέσεις και όχι θρησκεία. Κάθε άτομο ασκεί ένα συγκεκριμένο ρόλο σε ένα ιεραρχημένο σύστημα. -ιδεολογία σχετικά με τις μορφές και τις τεχνικές διοίκησης των μαζών, που στηρίζεται στο ηθικό παράδειγμα και όχι στη βία. «να διοικείς το λαό με την αρετή και να εισάγεις στο λαό τάξη με τους κανόνες συμπεριφοράς». Η εν λόγω ιδεολογία αποβλέπει στην εκούσια υποταγή του ατόμου, στην συμμόρφωσή του σ ένα ιεραρχικό σύστημα κοινωνικής οργάνωσης. -Li: η εθιμοτυπία, η τήρηση των Τελετών, των εθιμοτυπικών κανόνων και ο αυτοπεριορισμός του ατόμου. Τελετές είναι οι λεπτομερείς επιταγές που ρυθμίζουν τη συμπεριφορά του ατόμου σ όλες τις εκδηλώσεις της ζωής, κώδικας σωστής συμπεριφοράς. -Xiao («Υιικό σέβας»): υπακοή στους γονείς και στα μεγαλύτερα αδέρφια. Η ίδια η κοινωνική διάρθρωση εξετάζεται σε αντιστοιχία με το πρότυπο οργάνωσης της οικογένειας. Έτσι, μια από τις διαστάσεις της εν λόγω αρχής είναι η υποταγή στους ιεραρχικά ανωτέρους, όπως επίσης ο σεβασμός των πνευμάτων των νεκρών προγόνων, λατρεία του παρελθόντος (των πεθαμένων). «Μεταδίδω δεν δημιουργώ. Πιστεύω και αγαπώ τους παλιούς» (Κονφούκιος, Ανάλεκτα, 7.1). -Ren (τέλεια ανθρωπιά): «Να καθυποτάσεις τον εαυτό σου και να επανέρχεσαι στις Τελετές, αυτό είναι η τέλεια ανθρωπιά» (Κονφούκιος). Η τέλεια ανθρωπιά προϋποθέτει σεμνότητα, δικαιοσύνη, εγκράτεια,

14 κλπ. Το ιδεατό πρότυπο ανθρώπου αντίστοιχο με τον αρχαιοελληνικό πρότυπο της καλοκαγαθίας είναι ο άριστος (jun zi). Ο Ιδανικός τύπος ανθρώπου δεν ξεκινάει από ιδιοτελή συμφέροντα, αλλά αναλαμβάνει να πραγματώσει το δίκαιο. Η τριπλή οδός του άριστου: «Τέλειος άνθρωπος, δεν ξέρει τι είναι η ανησυχία. Σοφός δεν ξέρει τι είναι σύγχυση. Γενναίος δεν ξέρει τι είναι φόβος» (Κονφούκιος). Έμφαση δίνεται στην παρουσίαση των ψυχολογικών χαρακτηριστικών των ατόμων που συμμορφώνονται με το τελετουργικό της κοινωνικής ζωής. -«Ο άνθρωπος για ότι δεν ξέρει μένει σιωπηλός. Αν τα ονόματα δεν είναι ορθά, η γλώσσα δεν ταιριάζει με τα πράγματα, οι πράξεις μας δεν πετυχαίνουν Ο άριστος λοιπόν χρησιμοποιεί τα ονόματα μόνο αν μπορεί μ αυτά τα μιλήσει για τα πράγματα. Επίσης μιλάει μόνο για πράγματα που μπορεί να πράξει. Στα ζητήματα της γλώσσας ο άριστος δεν αφήνει τίποτα στην τύχη». (Κονοφύκιος, Αναλεκτα, 13.3.) Ταοϊσμός Ντάο: η Οδός, ο Νόμος που διοικεί τον κόσμο, η «μητέρα όλων των πραγμάτων». Η μια αιώνια, άφατη Φύση. Αντίληψη περί μη ύπαρξης (μη ον), απόλυτη κενότητα. Αποφατικός ορισμός ως «μη ύπαρξης»: ασώματο, κενό, ομιχλώδες, απροσδιόριστο. Άφατος χαρακτήρας του ντάο-σιωπή: «Αυτός, που ξέρει δεν μιλά, αυτός, που μιλά δεν ξέρει» Λάο Τσε: Ντάο-τε Τσίνγκ Τσουάνγκ Τζου ( πχ.): Τσουάνγκ Τζου. -Βου-βουέι: αρχή της μη δράσης. Εγκατάλειψη του ατόμου στην φυσική κίνηση του κόσμου. «η διοίκηση της χώρας με τη βοήθεια των νόμων είναι δυστυχία για τη χώρα. Η διοίκηση της χώρας χωρίς γνώση είναι ευτυχία για την χώρα» - Μετατροπή των πραγμάτων στο αντίθετο: «το αδύνατο νικά το ισχυρό, το μαλακό νικά το σκληρό» «όλα τα αντικείμενα, το χορτάρι και τα δέντρα στη γέννηση τους είναι ευαίσθητα και αδύνατα» «Ο άνθρωπος όταν γεννιέται είναι ευαίσθητος και αδύνατος, ενώ όταν πεθαίνει είναι σκληρός και δυνατός. Όλα τα όντα και τα φυτά όταν γεννιούνται είναι ευαίσθητα και αδύνατα, ενώ όταν καταστρέφονται είναι ξηρά και σάπια. Το σκληρό και το δυνατό

15 είναι αυτό που πεθαίνει, ενώ το ευαίσθητο και το αδύνατο είναι αυτό που αρχίζει να ζει» (Lao tse) «Αλήθεια υπάρχουν πράγματα Που ενώ προχωρούν μπροστά Τα βλέπουμε πίσω Και πράγματα που φαίνονται κρύα Και μετά είναι ζεστά. Ακόμη υπάρχουν πράγματα Που φαίνονται ισχυρά, Και μετά είναι αδύναμα Και πράγματα που φαίνονται νέα Κι όμως φθείρονται γρήγορα. Να γιατί πρέπει να αποφεύγεις τα άκρα» (Lao tse) ΙΝΔΙΚΗ ΠΡΩΤΟΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Βέδες: ύμνοι στους θεούς Ουπανισάδες: πχ. γνώση της απόλυτης, μη φαινομενικής πραγματικότητας (κάθομαι δίπλα στα πόδια του δασκάλου) (έμφαση από τις ιερατικές τελετουργίες στην εσωτερική ζωή του ανθρώπου) -«όλα είναι βράχμαν» - όλα είναι Άτμαν ταύτιση του ανθρώπου με τον βράχμαν άτμαν, το άτομο εξαφανίζεται «Ο βράχμαν είναι αθάνατος, βραχμάν μπροστά, βραχμάν, πίσω, βραχμάν, δεξιά, βραχμάν, κάτω» Άτμαν άνθρωπος ως ατομικότητα, ως παγκόσμια αρχή, «ο βασιλιάς όλων των όντων», πνευματική αρχή που ταυτίζεται με την αναπνοή και με την ίδια τη ζωή. Το αντικείμενο ταυτίζεται με το υποκείμενο. Ινδουισμός -Αντίληψη περί διάσπασης του πρωταρχικού κοσμικού ανθρώπου σε επιμέρους κομμάτια, μέλη

16 -κάρμα: αρχή σε αντιστοιχία με την οποία κάθε ζωή αποτελεί ένα κρίκο μιας αλυσίδας, που προκαθορίζεται από την προηγούμενη ζωή. Απόπειρα απελευθέρωσης μέσω του ασκητισμού και του διαλογισμού. Καταπολέμηση των επιθυμιών και του εγωισμού. Βουδισμός Βούδας ( ). Αρχή της «μη ύπαρξης», αφανισμός, μηδενισμός. Τέσσερις ευγενείς αλήθειες: 1) η ζωή είναι βάσανο (η γέννηση βάσανο, τα γηρατειά βάσανο, ο θάνατος βάσανο, ο χωρισμός με το ευχάριστο βάσανο, η μη απόκτηση του επιθυμητού βάσανο), 2)η ρίζα των βασάνων είναι η δίψα για ζωή, η δίψα για ύπαρξη, η δίψα για καταστροφή, 3)είναι δυνατή απελευθέρωση από τα βάσανα, η άρνηση της δίψας για ζωή, 4)ο δρόμος για την απελευθέρωση Νιρβάνα (από το ρήμα «νιρβα»- σβήνω τη φωτιά) εξαφάνιση, τέλος, αιώνια ηρεμία, λύτρωση από τις μετεμψυχώσεις Αρχάτ ο σεβαστός, φωτισμένος, αυτός που έφτασε σ αυτή την κατάσταση, Μετατρέπεται σε θρησκεία τον 3 ο αιώνα πχ. Βουδιστική ψυχοθεραπεία: απόπειρα αφύπνισης, αυτουπέρβασης, φώτισης συνειδητοποίησης ότι τίποτα δεν υπάρχει εκτός από το νου, που δεν είναι ατομικός αλλά ήρεμος, κενός, απόλυτα ήρεμος. Διαλογισμός: παρατήρηση, καθολική προσοχή, ησυχασμόςενόραση για την επίτευξη της φώτισης. Χαρακτηριστικά των ανατολικών πρωτοφιλοσοσοφικών αντιλήψεων 1.η αρχή του μη Είναι κυριαρχεί. 2. έμφαση στην ολότητα, ανεπαρκής διαφοροποίηση των επιμέρους στοιχείων σε σχέση με το όλο, ελλιπής διαφοροποίηση ανθρώπου φύσης (το άτομο είναι πλήρως εξαρτημένο, μη διαφοροποιημένο από την κοινότητα), υποκειμένου αντικειμένου. 3. κυριαρχία μυθολογικών και αισθητηριακών απεικασμάτων, απουσία επεξεργασμένου εννοιολογικού μηχανισμού.

17 4.αφοριστικός, δογματικός, μη αποδεικτικός χαρακτήρας των συλλογισμών. 5. πρακτικός, ηθικολογικός, προσανατολισμός των εν λόγω αντιλήψεων, η γνωσιολογία, οντολογία και η λογική δεν αναπτύχθηκαν με επάρκεια και εξετάζονταν ως γνώσεις «κατώτερου» επιπέδου. Η «σοφία της ζωής» ως χρήσιμο εργαλείο για την διοίκηση της χώρας (πολιτικός πραγματισμός).

18 Ιστορικές προϋποθέσεις για την εμφάνιση της Φιλοσοφίας 1. Η προεκβολή των εμπορικών χρηματικών σχέσεων και κυρίως της ανταλλακτικής αξίας στη σφαίρα της συνείδησης (G.Tomson) 2. Η εμφάνιση της πόλης - κράτους και του πολίτη. Η αναζήτηση της σταθερότητας και της ισορροπίας που ζητούσε η πόλη και εκφράζεται στην αναζήτηση της αρχής του κόσμου (πχ. του Είναι του Παρμενίδη) (J.Vernant) 3. α. Ανάπτυξη του κοινωνικού καταμερισμού εργασίας: διαχωρισμός πνευματικής χειρωνακτικής εργασίας, εμφάνιση ομάδας ατόμων αποσπασμένων από τη σφαίρα της υλικής παραγωγής, β. Η κοινότητα αρχίζει να αποσυντίθεται ως αποτέλεσμα της ανάπτυξης των εμπορικών - χρηματικών σχέσεων, αλλά συνεχίζει ως ένα βαθμό να διατηρεί την ισχύ της. προϋποθέσεις της Φιλοσοφίας στο επίπεδο της συνείδησης Η εμφάνιση της Φιλοσοφίας ως μετάβαση από τον Μύθο στο Λόγο: στο μύθο το φαντασιακό ταυτίζεται με το πραγματικό, το υποκειμενικό με το αντικειμενικό, ενώ ο λόγος εδράζεται στη διάκριση της αντίληψης από την πραγματικότητα α)μυθογενετική (Hegel, G.Tomson). Ο μύθος ως ανθρωπομορφική ερμηνεία του Είναι η βάση της Φιλοσοφίας (Losev). Η κοσμοθεωρία των Ιώνων φιλοσόφων προσεγγίσει περισσότερο στο μύθο παρά στην επιστήμη πχ. Θεογονία του Ησίοδου και η Φυσική των Ιώνων (Cornford)

19 β)γνωσιογενετική (Spenser, Bogdanov) η φιλοσοφία ως αποτέλεσμα της γενίκευσης και συστηματοποίησης της θετικής γνώσης γ)γνωσιομυθογενετική (Vernan, Tsanishev) δ) Χειραφέτηση της Φιλοσοφίας από την χαοτική πρόσληψη της πραγματικότητας από την ελλιπώς διαφοροποιημένη πρωτόγονη κοινωνική συνείδηση.

20 Χαρακτηριστικά της Αρχαίας ελληνικής Φιλοσοφίας 1.Συνολική, αισθητηριακή, σύλληψη της καθολικής κίνησης του κόσμου, αυθόρμητη διαλεκτική 2. Φιλοσοφία του Είναι. Αναζήτηση της πρωταρχικής αρχής (αναγωγή της πολυμορφίας του κόσμου σε κάποια πρωταρχικά στοιχεία) 3. Η εσωτερική συνάφεια του αληθινού, του ωραίου και του ηθικού 4.Ενατενιστικός χαρακτήρας της Φιλοσοφίας (θαυμασμός), υποτίμηση του επιστημονικού πειραματισμού και της χειρωνακτικής εργασίας 5.Ανάπτυξη του εννοιολογικού εξοπλισμού και του αποδεικτικού λόγου 6.Βασικά στάδια Α. Δημιουργία των προϋποθέσεων: («Θεογονία» του Ησιόδου, συσσώρευση εμπειρικών γνώσεων) Β. Εμφάνιση και διαμόρφωση: Προσωκρατική Φιλοσοφία (Φυσική Φιλοσοφία) Γ. Ωριμότητα: τα δυο μεγάλα συστήματα της αρχαιότητας (Πλάτωνας Αριστοτέλης) Δ. Αποσύνθεση: στροφή προς την πρακτική φιλοσοφία, ατομοκεντρική στροφή (σκεπτικισμός, επικουρική φιλοσοφία, στωικισμός) Η μετάβαση από το μύθο στο λόγο α)ανάπτυξη της ρεαλιστικής σκέψης, της απόπειρα ερμηνείας των φυσικών αιτιών των φαινομένων στη θέση της υπερφυσικής σκέψης και της παραπομπής σε θεϊκούς παράγοντες, όπως στο μύθο. β)ανάπτυξη της εννοιολογικής, αφηρημένης σκέψης στη θέση της σκέψης μέσω παραστάσεων και αισθητηριακών απεικασμάτων. γ)αναζήτηση της σταθερότητας, της εσωτερικής, ενδότερης συνοχής, της ουσίας των πραγμάτων και όχι της επιφάνειάς τους.

21 Προσωκρατικοί Θαλής( ) -η ζωή προέρχεται από το νερό. -η ψυχή είναι γνώρισμα όλων εκείνων των όντων που βρίσκονται σε κινητική κατάσταση (μαγνίτιδα λίθος). Υλοζωισμός: πολλά μέρη του κόσμου που θεωρούνται άψυχα στην πραγματικότητα είναι έμψυχα. Αναξιμένης ( ) -θεμελιώδης ουσία από την οποία προήλθε ο κόσμος είναι ο αέρας. Το πνεύμα εξετάζονταν ως η ζωτική αρχή και η κινητήρια δύναμη του ανθρώπου. Αναξαγόρας ( ) Ο νους ως μέσο ρύθμισης και οργάνωσης της τάξης του κόσμου. Ο νους είναι ένα λεπτότατο, ελαφρό υλικό που μοιάζει με τον αέρα. Ο καθοριστικός ρόλος του χεριού στο γίγνεσθαι του ανθρώπου. Ηράκλειτος ( ) - Το πυρ η αφετηριακή αρχή του κόσμου. «Ο πόλεμος είναι ο πατέρας όλων των πραγμάτων, και όλα τα εξουσιάζει» (απ.53) -Η ψυχή είναι φωτιά και συγγενεύει με την παγκόσμια φωτιά (υλική φύση της ψυχής). Η ψυχή είναι κατάσταση της φωτιάς στον οργανισμό που χαρακτηρίζεται από ξηρότητα. Η καταστροφή της ψυχής είναι να γίνει νερό (αλκοόλ). -«ψυχής πείρατα ιών ουκ αν εξεύροιο, πάσαν επιπορευόμενος οδόν. Ούτω βαθύν λόγον έχει». -«Η πολυμάθεια δεν διδάσκει να σκέφτεσαι». Πυθαγόρας ( ) -Οι ορφικοί και οι Πυθαγόριοι εξέταζαν το σώμα ως φυλακή της ψυχής, όπου προσωρινά η ψυχή εκτίει την ποινή της. Το σώμα είναι φθαρτό, παροδικό, ενώ η ψυχή είναι αθάνατη, άφθαρτη. Υιοθέτηση της αντίληψης περί μετεμψύχωσης. -Η ψυχή είναι αρμονία που προέρχεται από την σχέση των υλικών στοιχείων.

22 -Κατανόηση και έλεγχος των ηδονών μέσω της σωματικής αποχής, της πνευματικής άσκησης και των πάσης φύσεως καθαρτικών τελετών. -Η ενασχόληση με τα Μαθηματικά και με την μουσική τέχνη θεωρείται ότι μπορεί να συμβάλει στην «κάθαρση» της ψυχής. Η μουσική μπορεί να αξιοποιηθεί για την θεραπεία των παθών της ψυχής. -συνεχής εξάσκηση της μνήμης και ανάπτυξη της ικανότητας απομνημόνευσης. Εμπεδοκλής ( ): - τέσσερα βασικά στοιχεία (γη, νερό, φωτιά και αέρας) και δυο παγκόσμιες δυνάμεις: η Φιλότητα και το Νείκος. - η ψυχή παρουσιάζεται ως αρμονική, αναλογική ανάπτυξη του σώματος που έχει ως βάση την κυκλοφορία του αίματος. Το αίμα θεωρείται φορέας των ψυχικών λειτουργιών και κέντρο τους η καρδιά. - η ψυχή παρουσιάζεται ως σαρκωμένος δαίμων. Κύκλος μετενσαρκώσεων για την απόκτηση τέλειου σώματος. -η όραση ερμηνεύεται ως αποτέλεσμα συνάντησης εκκρίσεων από τα εξωτερικά αντικείμενα και μικροσκοπικών σωματιδίων από τα μάτια («απόρροιες»). Δημόκριτος ( ): - Τα πάντα αποτελούνται από τα άτομα και κενό. -η ψυχή αποτελείται από μικροσκοπικά άφθαρτα, στρογγυλά, λεία σωματίδια που κινούνται και δίνουν ζωή στο σώμα. -δυο βασικές μορφές γνώσης: αισθητηριακή γνώση (σκοτεινή) και γνώση μέσω της νόησης. Τα δεδομένα της αφής θεωρούνται πιο αξιόπιστα (βάρος, ελαφρότητα, σκληρότητα, κλπ.), διότι υπάρχει άμεση σχέση του υποκειμένου με το αντικείμενο (διαφοροποίηση πρωτογενών- δευτερογενών ιδιοτήτων). -Η ανάγκη έγινε καθ ολοκληρία σε όλα δάσκαλος των ανθρώπων, είχε το προβάδισμα στη μάθηση κάθε οργανισμού με καλή φύση και είχε για όλα ως βοηθό τα χέρια, τη λογική και την ετοιμότητα της ψυχής. -«ευθυμία», «ευεστώ» (καλή κατάσταση, ευστάθεια) «αρμονία», «συμμετρία» «αταραξία» της ψυχής. Ευθυμία είναι η κατάσταση της ψυχής σε ηρεμία, ισορροπία που δεν

23 αναταράσσεται ούτε από φόβο, ούτε προκατάληψη, ούτε από άλλο πάθος. -«πολυνοίην ου πολυμαθίην χρη. Πολλοί πολυμαθέες νουν ουκ έχουσι». Σοφιστές - από την μελέτη του φυσικού κόσμου στην κατανόηση του τρόπου που τα υποκείμενα αντιλαμβάνονται τον κόσμο. -«ο άνθρωπος είναι το μέτρο όλων των πραγμάτων» (Πρωταγόρας) -αντίληψη περί «περίθαλψης των ψυχών» από τους σοφιστές. Οι σοφιστές ως «ιατροί της ψυχής». -Ο διάλογος στους σοφιστές απόκτησε την μορφή «λόγων αγώνας», που ήταν μια εριστική δημόσια συζήτηση, η μέθοδος της ερωταπόκρισης, η σύγκρουση αντίθετων επιχειρημάτων και γενικότερα η ανακάλυψη του αντιθετικού χαρακτήρας της ανθρώπινης σκέψης σχετικότητα της ανθρώπινης γνώσης: Πρωταγόρας ( ): όλα τα πράγματα είναι εξίσου αληθινά Γοργίας ( ): όλα τα πράγματα είναι εξίσου ψευδή (το άτομο μπορεί να γνωρίσει μόνο τις ατομικές του εντυπώσεις, δεν υπάρχει αντικειμενική βάση για την γνώση της αλήθειας)

24 Σωκράτης ( ) -«Ο ανεξέταστος τρόπος ζωής δεν είναι άξιος να τον ζήσει κανείς» -Ο ελεγκτικός λόγος εξετάζεται από τον Σωκράτη ως η κυριότερη μορφή «κάθαρσης» της ψυχής από την αλαζονεία, την πλάνη, την κενοδοξία. -Η απορία, η εμφάνιση αναπάντητων ερωτημάτων δημιουργεί ψυχική ένταση και παρώθηση της έρευνας και της αναζήτησης της γνώσης. -Δυο στιγμές της σωκρατικής μεθόδου πραγματοποίησης των διαλόγων: η ειρωνεία και η μαιευτική. -Η μαιευτική τέχνη «ξεγεννά άνδρες και όχι γυναίκες και εποπτεύει τις ψυχές τους που γεννούν και όχι τα σώματα». - Αρνησιγνωσία («εν οίδα ότι ουδέν οίδα»). -Αναγνώριση της ενδότερης συνάφειας μεταξύ της σκέψης, της νοητικής δραστηριότητας και του διαλόγου μεταξύ των υποκειμένων.

25 Κυνικοί 4ο π.χ. αιώνα Αντισθένης ( ή ), Διογένης της Σινώπης «Αρέσκει τούτοις κυνών µεταµφιένυσθαι βίον». - Σύµβολο της έλλειψης ντροπής Ωµή ειλικρίνεια, αδιαφορία, απόρριψη των αξιών της επίσημης κοινωνίας, υπομονή απέναντι στις όποιες συμφορές. Περιγελούσαν τους Ολυμπιακούς αγώνες, τους πολιτικούς, τους ιερείς, τους φιλοσόφους, κλπ. Σύγκρουση φύσης πολιτισμού, υπονόμευση της συμβατικότητας της δημόσιας ζωής και του πλούτου. Φιλοσοφία ως τρόπος ζωής καθημερινής ζωής αυτάρκεια, ανεξαρτησία. Κυνική παρρησία ελευθερία του λόγου και ειλικρίνεια σκανδαλώδη συμπεριφορά. Ο Αντισθένης «προτιµώ να τρελαθώ παρά να νιώσω απόλαυση» -αρετή ως σκοπός ζωής «Είµαι ο Διογένης ο Κύων. Πλησιάζω τους καλούς, γαβγίζω τους άπληστους, και δαγκώνω τους παλιανθρώπους.» «Άνθρωπον Ζητώ». Αλέξανδρος-Διογένης «κάνε πιο πέρα γιατί µου κρύβεις τον ήλιο.! «Αν δεν ήµουν ο Αλέξανδρος, θα ήθελα να είµαι ο Διογένης». Ποιανού ζώου το δάγκωµα είναι το χειρότερο: «Ανάµεσα στα άγρια, του συκοφάντη, και ανάµεσα στα ήµερα του κόλακα.» Διογένης Είµαι πολίτης του κόσµου Κοσµοπολιτισµός

26 ΠΛΑΤΩΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ 1.Θεωρία των ιδεών. Ιδέες: αιτίες, πρότυπα, ουσίες των πραγμάτων, έννοιες. 2. Η ψυχή - αιώνια, άφθαρτη, αθάνατη οντότητα που έχει ενδιάμεσο χαρακτήρα μεταξύ του κόσμου των ιδεών και του κόσμου των υλικών αντικειμένων. Υιοθέτηση της ορφικής αντίληψης περί μετενσάρκωσής της. Η ψυχή του ανθρώπου παρομοιάζεται με μια φτερωτή άμαξα με ένα οδηγό και δυο άλογα, το ένα είναι ευγενικό, το άλλο δύστροπο και άγριο. Διάκριση των τριών μερών της ψυχής: λογικό (αναβάτης), θυμικό(«καλό άλογο»), επιθυμητικό(«κακό άλογο»), ανάγκη ισορροπίας μεταξύ τους. Μέρη της ψυχής και διάρθρωση της κοινωνίας Μέρη της Φυσιολογικό Αρετές Κοινωνική ψυχής υπόβαθρο ομάδα λογιστικό Νους Σοφία φιλόσοφοι Θυμοειδές Καρδιά Ανδρεία Φύλακες επιθυμητικό Συκώτι Σωφροσύνη Καλλιεργητές, τεχνίτες Δικαιοσύνη 3.Βαθμίδες της γνώσης. Η γνώση ως ανάμνηση του κόσμου των αιώνιων αμετάβλητων ιδεών (μη αναγωγιμότητα της γνώσης στην ατομική εμπειρία του ξεχωριστού ατόμου, αδυναμία εξήγησης της προέλευσης του πολιτισμικού κεκτημένου). Σαφής διαφοροποίηση της γνώμης («δόξας») από την «επιστήμην». Βαθμίδες της Γνώσης Ψυχικές λειτουργίες Γνωστικά αντικείμενα Εικασία Δόξα Εικόνες αισθητών Αντικειμένων Πίστη Γνώση αισθητών Αντικειμένων Διάνοια Επιστήμη Γνώση Μαθηματικών Αντικειμένων Νόηση Ενορατική σύλληψη ιδεών (διαλεκτική) Κόσμος Ορατών Κόσμος Νοητών των των

27 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ 1. Κριτική της πλατωνικής θεωρίας των ιδεών (απόσπαση της ουσίας από τα αισθητηριακά αντικείμενα, κλπ.). 2.Αρχή της ενότητας Μορφής-Ύλης. Θεωρία περί 4 αιτιών (ύλη, μορφή, κίνηση, σκοπός). 3. Σώμα και ψυχή αποτελούν μια ενιαία ουσία, ψυχοσωματική ενότητα. Η ψυχή είναι η πρώτη εντελέχεια του οργανικού σώματος, η πραγμάτωση των δυνατοτήτων και ικανοτήτων του. Η σχέση σώματος ψυχής αποτελεί σχέση ύλης- μορφής. Η ψυχή είναι η ενέργεια, το δυναμικό του οργανισμού και όχι απλώς η κίνηση. 4. Συστηματοποίηση της γνώσης. Ομάδες επιστημών: α)θεωρητικές επιστήμες (φιλοσοφία, μαθηματικά, φυσική), β) πρακτικές επιστήμες (ηθική, πολιτική), γ) ποιητικές (Ποιητική, τέχνες). 5.Oι ανθρώπινες δυστυχίες δεν οφείλονται στις τυφλές δυνάμεις της μοίρας ή στην επέμβαση των θεών. Ο άνθρωπος έχει ευθύνη για τις πράξεις του. Ενάρετες θεωρούνται οι πράξεις, οι οποίες πραγματοποιούνται εκούσια και κατά προαίρεση για χάριν των ίδιων των πράξεων. Προαίρεση είναι η κατά προτίμηση επιλογή, που εδράζεται στην κρίση, στην έλλογη βούληση του ανθρώπου. 6. Μεσότητα ως ορθολογικός έλεγχος των ορέξεων, αποφυγή έλλειψης και υπερβολής. «δεν πρέπει κανείς να οργίζεται με όλους και με όλα, σε κάθε περίπτωση και πάντα, ούτε όμως να βρίσκεται σε τέτοια κατάσταση, ώστε να μη οργίζεται ποτέ με κανέναν. γιατί κι αυτός είναι αξιόμεμπτος, αφού είναι αναίσθητος» Συναίσθημα Υπερβολή Μεσότητα Έλλειψη Φόβος Δειλία Ανδρεία Αφοβία Σωματική Ακολασία Σωφροσύνη Αναισθησία ηδονή Οργή Οργιλότης Πραότητα Αοργησία (απάθεια) Αιδώς Αναισθυντία Αιδώς Κατάπληξις 7. Ευδαιμονία ο σκοπός της ανθρώπινης ζωής

28 8.Η μίμηση ως έμφυτη ικανότητα, που χαρακτηρίζει τους ανθρώπους ήδη από την παιδική ηλικία και τους κάνει να διαφέρουν από τα ζώα. Η μίμηση ως μηχανισμός μάθησης 9.Η «κάθαρση» ως μηχανισμός αναδιάταξης και εξαγνισμού των ανθρώπινων παθών που συμβάλλει στην συναισθηματική γαλήνη του ανθρώπου.

29 Αναγέννηση (Renaissunce) 1.Ανθρωποκεντρισμός στη θέση του θεοκεντρισμού, η «εγκόσμια Πολιτεία» στη θέση της «Πολιτείας των Ουρανών». Ο άνθρωπος - δημιουργός και όχι ο θεός, όπως στο Μεσαίωνα. 2.τεχνικές ανακαλύψεις (τυπογραφία, μεταλλουργία, μηχανικό ρολόι) στη βάση της χειρωνακτικής εργασίας ή της μικρής βιοτεχνικής παραγωγής, ανάπτυξη της χειροτεχνία και οικοτεχνίας, της μικρής εμπορευματικής παραγωγής, έμφαση στην εμπειρική, τεχνική γνώση. 3.ανάπτυξη των πόλεων, άνοδος της εμπορικής αστικής τάξης, γεωγραφικές ανακαλύψεις, ανάπτυξη του εμπορίου, συσσώρευση του πλούτου, ο αγώνας των πόλεων εναντίον των φεουδαρχών, εμφάνιση των πανεπιστημίων. 4.αισθητισμός στη θέση της θρησκευτικής σεμνότητας, ύμνος στη φυσική ομορφιά του σώματος, απελευθέρωση των αισθήσεων, η σωματική υγεία και ευεξία ως καλλιτεχνικό ιδεώδες, η κλίση προς την ηδονή παρουσιάζεται ως έμφυτη τάση ανδρών και γυναικών 5. τιτανισμός, αντίληψη περί πολυδιάστατου, καθολικού ανθρώπου. Λεονάρντο: καλλιτέχνης, μαθηματικός, μηχανικός, Μακιαβέλι: ποιητής, πολιτικός, ιστορικός 6.έμφαση στην κίνηση του χρόνου τη συγκεκριμένη ιστορική στιγμή: χρησιμοποιήστε το χρόνο όσο γίνεται περισσότερο, «αδράξτε το παρόν», αλλαγή δυναμικής του χρόνου. 7. κοπερνίκεια επανάσταση, ανατροπή του γεωκεντρικού μοντέλου. Κοπέρνικος ( ): α)η γη κινείται γύρω από τον εαυτό της, β)η γη γυρίζει γύρω από τον ήλιο, γ)το σύμπαν είναι άπειρο, απεριόριστο (ανατροπή της αρχαίας ελληνικής αντίληψης περί πεπερασμένου, πλήρους υπέροχου κόσμου) Bruno: Το σύμπαν είναι άπειρο και ταυτίζεται με το θεό (πανθεισμός) Α)ανατροπή του ανθρωποκεντρισμού Β)τα πράγματα δεν είναι όπως φαίνονται στην επιφάνεια.

30 7. Η θρησκευτική μεταρρύθμιση, προτεσταντισμός Λούθηρος ( ) θρησκευτικός ανορθολογισμός (η σωτηρία μόνο μέσω της πίστης, όχι από τις πράξεις) 8. Διαχωρισμός της πολιτικής από την θρησκευτική ηθικολογία ο Ηγεμόνας του Μακιαβέλι ( )

31 ΝΕΟΙ ΧΡΟΝΟΙ 1) F.Bacon: «η γνώση είναι δύναμη» (υπέρβαση της ενατενιστικής αντίληψης της γνώσης), εκκοσμίκευση της γνώσης 2) κριτική της σχολαστικής γνώσης, έμφαση στην εμπειρική και πειραματική γνώση και στη χρήση της επαγωγικής μεθόδου, «Novum Organum» Κριτική των ειδώλων: α)φυλής (κριτική του ανθρωπομορφισμού, σύγχυση φυσικών ψυχικών φαινόμενων), β)σπηλιάς (ιδιοτυπία του ατόμου, αδυναμία αποστασιοποίησης από τον υποκειμενισμό, άκριτος εμπειρισμός). Γ)αγοράς οι αγοραίες αντιλήψεις των ανθρώπων, δ)θεάτρου [ψευδείς σκηνές στην ποίηση και στο θέατρο μη διαφοροποίηση της αναπαράστασης από την πραγματικότητα (εικονική πραγματικότητα), πίστη στην αυθεντία] 3) «θεωρία της διπλής αλήθειας» ως μορφή χειραφέτησης της Φιλοσοφίας και της Επιστήμης από τη Θεολογία, προτεσταντική διάκριση πίστης γνώσης ντεισμός: αντίληψη ότι ο θεός δημιούργησε τον κόσμο, αλλά δεν παρεμβαίνει στη λειτουργία και την εξέλιξή του 4) Χειραφέτηση των επιμέρους επιστημών από τη Φιλοσοφία. Μηχανικισμός ως ερμηνευτικό παράδειγμα. Η πραγματικότητα ερμηνεύεται στη βάση των νόμων της Μηχανικής (ως αποτέλεσμα αμοιβαίας δράσης σωματιδίων που βρίσκονται σε κίνηση ή αδράνεια). 5) η διαμάχη σχετικά με την οντολογική υπόσταση. α)καρτεσιανός δυϊσμός -Descartes ( ): στον άνθρωπο υπάρχουν δυο βασικές υποστάσεις: το σώμα (res extensa) και το πνεύμα (res cogitans). Βασικό γνώρισμα του σώματος είναι έκταση, ενώ βασικό γνώρισμα του πνεύματος είναι η νόηση. Σε αντιδιαστολή με την αριστοτελική θεώρηση της ψυχής σε συνάρτηση με το έμβιο σώμα, ο Descartes επιχείρησε την πραγμάτευση της ψυχής αποκλειστικά και μόνο υπό το πρίσμα της νόησης. (το σώμα ως αυτορυθμιζόμενο

32 μηχανικό σύστημα η ψυχή ως νοούσα ουσία, ανεξάρτητη από το σώμα), Η ριζική αμφιβολία σχετικά με τις γνώσεις μας οδηγεί τον Καρτέσιο στην πρώτη ακλόνητη βεβαιότητα: «σκέφτομαι άρα υπάρχω» (Cogito ergo sum). β)σπινοζικός μονισμός Spinoza( ) Η ύπαρξη μίας ενιαίας και αδιαίρετης υπόστασης(substantia): το εκτατό σώμα και η νοούσα ψυχή (πνεύμα) είναι κατηγορήματά της. Η έκταση βασικό γνώρισμα του σώματος (res extensa), ενώ η νόηση βασικό γνώρισμα του πνεύματος (res cogitans). Όμως, το πνεύμα και το σώμα δεν παρουσιάζονται ως αυτόνομες, ανεξάρτητες μεταξύ τους ουσίες, αλλά κατηγορήματα της μίας, ενιαίας και αδιαίρετης υπόστασης. - Κανένας δεν έχει προσδιορίσει ως τώρα τι μπορεί να κάνει το σώμα στη βάση μόνο των νόμων της φύσης, χωρίς την παρέμβαση της ψυχής. Σώμα και πνεύμα στον Σπινόζα αποτελούν το δίπτυχο του ανθρώπου ως ψυχοσωματικής ενότητας. Ο άνθρωπος εξετάζεται ως σκεπτόμενο σώμα. Το ανθρώπινο σώμα δίχως την νόηση είναι εξίσου αδιανόητο, όπως και η νόηση δίχως το ανθρώπινο σώμα. γ)η πλουραλιστική μοναδολογία του Leibniz ( )(ο κόσμος αποτελείται από άπειρο αριθμό μονάδων) 6)το δίπολο αισθησιοκρατίας ορθολογισμού (αισθητηριακής γνώσης και διάνοιας) Νέα μέθοδος στη θέση της παραδοσιακής αριστοτελικής λογικής. Τα Μαθηματικά ως καθολική, οδηγήτρια επιστήμη στη βάση της οποίας μπορεί να επιτευχθεί η επαναθεμεμελίωση των άλλων επιστημών. Αξιώματα της μεθόδου: -δεν δέχομαι τίποτα ως αληθινό για το οποίο δεν έχω προφανή γνώση (σαφήνεια, ευκρίνεια) διαιρώ καθεμιά από τις δυσκολίες σε μέρη για να τις επιλύσω με τον καλύτερο τρόπο. σειρά της σκέψης: από τα πιο απλά πηγαίνω στα πιο σύνθετα εξαντλητικές απαριθμήσεις και επανεξετάσεις («Λόγος περί της μεθόδου»).

33 -Βασικές μορφές της γνώσης: α)αισθητηριακή γνώση (επαγωγή) β)λογική γνώση (παραγωγή), γ) διανοητική ενόραση. Ανάπτυξη της διάνοιας, αναλυτικός διαχωρισμός του γνωστικού αντικειμένου στα επιμέρους στοιχεία του και η σχετικά ανεξάρτητη μελέτη καθενός από αυτά. Η νόηση αναπτύσσεται κατεξοχήν αποφατικά, αρνητικά μέσω της αφαίρεσης από τα αισθητηριακά δεδομένα. J. Lock ( ): «δεν υπάρχει τίποτα στο νου που να μην υπήρχε προηγουμένως στις αισθήσεις». Ο ανθρώπινος νους είναι tabula rasa. Διάκριση πρωτογενών ιδιοτήτων (σχήμα, βάρος, κλπ.), οι οποίες υπάρχουν ανεξάρτητα από την αντίληψή μας και των δευτερογενών ιδιοτήτων (χρώμα, ήχος, γεύση, μυρωδιά) των πραγμάτων που εξαρτώνται από την αντίληψή μας. Αντιδιαστολή αντικειμενικής και υποκειμενικής σφαίρας της συνείδησης. Berkley ( ): Υπάρχει μόνο ότι είναι αντιληπτό (esse est percipi). Ταύτιση του «είναι» και του «αντιλαμβάνεσθαι». Τα αντικείμενα δεν είναι τίποτα περισσότερο από συνδυασμούς αισθήσεων. Όλες οι ιδιότητες των πραγμάτων (δευτερογενείς, πρωτογενείς) είναι υποκειμενικές. Leibniz: «δεν υπάρχει τίποτα στο νου που να μην υπήρχε προηγουμένως στις αισθήσεις, εκτός από το λόγο». Ορθολογισμός μέσω α)διανοητικής ενόρασης, β)μαθηματικής παραγωγής των κατηγοριών και των νόμων της επιστήμης από κάποιες αφετηριακές αρχές. 7) ανάπτυξη της μεταφυσικής μεθόδου. Σε πρώτο πλάνο προωθείται η διάνοια, η αναλυτική σκέψη, η διαδικασία της αποκοπής, του διαχωρισμού ξεχωριστών πλευρών και η σχετικά ανεξάρτητη μελέτη κάθε μιας απ' αυτές. Το αντικείμενο απεικονίζεται α) αποσπασμένο από τη σχέση του τα άλλα αντικείμενα, β) ως αιώνιο και αμετάβλητο. 1)αναπτύχθηκε όταν οι επιμέρους επιστήμες βρίσκονταν στο στάδιο της συλλογής, ταξινόμησης, ανάλυσης του υλικού τους (αποτελεί μονόπλευρη, μονοδιάστατη γενίκευση στη βάση επιμέρους αποσπασματικών χαρακτηριστικών των

34 φαινομένων), 2)είχε ορθολογικό πυρήνα την πραγματοποίηση ανακαλύψεων στις επιμέρους επιστήμες και στα μαθηματικά. 8. Κοινωνική Φιλοσοφία. Hobbes ( ): Leviathan ο άνθρωπος ιδιοτελές, εγωιστικό ον που ρέπει προς τη φυσική κατάσταση. «Πόλεμος όλων εναντίον όλων». Η ασφάλεια η ειρήνη μπορεί να επιτευχθεί μόνο αν τα άτομα εκχωρήσουν τα δικαιώματά τους μέσω κοινωνικού συμβολαίου στην Πολιτεία. Πρότεινε την απόλυτη κυριαρχία του κράτους (imperium absolutum).

35 Διαφωτισμός 1. Αντιφεουδαρχική, αντικληρικαλιστική ιδεολογία της ανερχόμενης αστικής τάξης που εμφανίστηκε κατά την περίοδο της μετάβασης από την φεουδαρχία στην κεφαλαιοκρατία. Σύμφωνα με τους εκπροσώπους αυτής της ιδεολογίας είναι δυνατή η δημιουργία μιας νέας κοινωνίας μέσω ειρηνικών μεταρρυθμίσεων και διαφώτισης. Ιδεολογική, πνευματική προετοιμασία της Γαλλικής επανάστασης δημοσίευση του πρώτου τόμου της «Εγκυκλοπαίδειας» (17 τόμοι κειμένου, 2 τόμοι γκραβούρες) (D'Alembert, Diderot). Βασικοί εκπρόσωποι: Montesquieu ( ), Voltaire ( ), Lametrie ( ), Helvetius ( ) Diderot ( ), Condillac ( ), Jean - Jacques Rousseau ( ). 3. «Διαφωτισμός είναι η έξοδος του ανθρώπου από την κατάσταση της ανωριμότητάς του, στην οποία βρίσκεται από δική του ευθύνη. Ανωριμότητα είναι η ανικανότητα να χρησιμοποιείς τη διάνοιά σου χωρίς την καθοδήγηση κάποιου άλλου. Η ανωριμότητα από δική σου ευθύνη έχει την αιτία της όχι στην ανεπάρκεια της διάνοιας, αλλά στην ανεπάρκεια θέλησης και τόλμης να τη χρησιμοποιείς χωρίς την καθοδήγηση κάποιου άλλου. Έχε την τόλμη να χρησιμοποιήσεις τη δική σου διάνοια. αυτό είναι το σύνθημα του Διαφωτισμού» (Kant). 4.Θεωρητικές πηγές του Διαφωτισμού: α)η Νευτώνεια προσέγγιση της επιστήμης. Β)η αισθησιοκρατική επιστημολογία του Locke.γ)η μηχανιστική φυσιολογία του Καρτέσιου 5. Ο άνθρωπος είναι τμήμα της Φύσης και υποτάσσεται στους νόμους της. Οι ανάγκες του ανθρώπου για τροφή,

36 υλικά αντικείμενα χρήσιμα και την διατήρηση του οργανισμού ασκούν ουσιαστική επίδραση στη συμπεριφορά του. Η ικανοποίηση των ατομικών αναγκών αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση της ανθρώπινης ευτυχίας. Κριτική της ηθικολογικής αντίληψης περί κατάπνιξης παθών και ενστίκτων. Jean - Jacques Rousseau: Η φύση κάνει τον άνθρωπο ευτυχισμένο και καλό, όμως η κοινωνία τον παραμορφώνει και τον κάνει δυστυχισμένο''. 'Επιστροφή στη Φύση. La Metrie ( ): ο άνθρωπος συνολικά εξετάζεται από ως αυτορρυθμιζόμενη μηχανή, που βρίσκεται σε διαρκή κίνηση Ο La Mettrie απέρριψε την Καρτεσιανή αντίληψη ότι τα ζώα είναι άψυχες μηχανές και θεωρούσε ότι τα ζώα όπως και ο άνθρωπος έχουν την ικανότητα να αισθάνονται. Η αισθαντικότητα υπάρχει μόνο στα όντα που έχουν όργανα αισθήσεων, νευρικό σύστημα και εγκέφαλο. Η ικανότητα να αισθάνεσαι αποτελεί γνώρισμα συγκεκριμένου επιπέδου οργάνωσης του εγκεφάλου. 6. Θεωρία του έλλογου εγωισμού το άτομο επιδιώκοντας να ικανοποιήσει το προσωπικό του συμφέρον και να είναι χρήσιμος στον εαυτό του προάγει ταυτόχρονα το κοινωνικό συμφέρον. 7. Οι άνθρωποι έχουν τις ίδιες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη των νοητικών ικανοτήτων και όλα εξαρτούνται από τις εξωτερικές συνθήκες, την τύχη, τα πάθη των ανθρώπων, κλπ. (Helvetius). Αντίληψη περί παντοδυναμία της εμπειρίας, της συνήθειας, της αγωγής, των εξωτερικών συνθηκών. 8.Η προηγούμενη ιστορία είναι ιστορία της αμάθειας, της απαιδευσιάς, των αυταπατών. Ο διαφωτισμός των μαζών και των ηγετών των κρατών μπορεί να συμβάλλει

37 στην υπέρβαση των ψευδών αντιλήψεων και στην έλευση της κοινωνίας του «Ορθού Λόγου». 9. Ιδέα της προόδου, της τελειοποίησης της ανθρωπότητας (Turgot, ). 10.Κριτική του κληρικαλισμού και της τυφλής πίστης από τις θέσεις του ορθού λόγου. Ιδέα του υπέρτατου όντος. 11.Αντιλήψεις περί φωτισμένης μοναρχίας.

38 Κλασσική αστική σκέψη 1.Το ξεχωριστό άτομο στην άμεση φυσικότητά του είναι η βάση της κοινωνίας (Ροβινσωνισμός) Αντίληψη περί αιώνιας, αμετάβλητης ανθρώπινης φύσης. Η «κοινωνία των πολιτών» είναι η μορφή οργάνωσης, στην οποία το κάθε άτομο είναι αυτοσκοπός και όλοι οι άλλοι είναι μέσα για την ικανοποίηση των ιδιωτικών του αναγκών. 2.Η κοινωνία είναι αποτέλεσμα συμφωνίας, συμβολαίου των ξεχωριστών ατόμων. Η ουσία της κοινωνίας εντοπίζεται στο επίπεδο της πολιτικής και του δικαίου (νομικός, πολιτικός ιδεαλισμός) α)τυπική, νομική ισότητα των ατόμων μπροστά στο νόμο («κράτος δικαίου») β) η ελευθερία του ατόμου ως δυνατότητα να κάνει οτιδήποτε περιορίζει την ελευθερία των άλλων ατόμων (αρνητική ελευθερία, ελευθερία από ) γ)η ιδιωτική ιδιοκτησία ως ιερό και απαραβίαστο δικαίωμα του ατόμου. 4. Το δίπολο αντικειμενισμού υποκειμενισμού, νατουραλισμού βουλησιαρχίας. Νατουραλισμός: ερμηνεία των κοινωνικών φαινόμενων ως προϊόν μιας αιώνιας και αμετάβλητης φύσης (της «ανθρώπινης φύσης», κλπ.) Ροβινσωνισμός. Οι φυσικές επιστήμες παρουσιάζονται ως το πρότυπο για την ερμηνεία της κοινωνίας. Βουλησιαρχία: Παρουσίαση των πράξεων των ανθρώπων αποκλειστικά και μόνο ως αποτέλεσμα της βούλησής τους. Η κοινωνία και η εξουσία ερμηνεύεται ως αποτέλεσμα συμφωνίας που απορρέει από την βούληση των ξεχωριστών ατόμων.

39 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΚΛΑΣΣΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Καντ Α)Προκριτική περίοδος Κοσμολογική θεωρία της προέλευσης των ουράνιων σωμάτων - εξήγηση της φύσης στη βάση φυσικών δυνάμεων, χωρίς την παρέμβασης του θεού Β)κριτική περίοδος κριτική κάθε μεταφυσικής «Κριτική του καθαρού λόγου» ΤΙ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΩ; Κριτική του δογματισμού Ερωτήματα: Πως είναι δυνατά τα καθαρά μαθηματικά; Πως είναι δυνατή η καθαρή φυσική; Πως είναι δυνατή η μεταφυσική ως επιστήμη; κλιμάκωση της γνώσης αισθήσεις (αισθητική) διάνοια (αναλυτική) λόγος (διαλεκτική) Αντινομίες του λόγου Ορθολογική ψυχολογία-ορθολογική κοσμολογία ορθολογική θεολογία Γνωστική διαδικασία -Πράγματα στον εαυτό τους -Εμπειρία -Apriori σχήματα (καθολικότητα, αναγκαιότητα)

40 a priori θεωρία της γνώσης Καθαρός λόγος Γνώση των νόμων του αισθητηριακού κόσμου Κυριαρχία της τυφλής φυσικής αναγκαιότητας, των αιτιωδών σχέσεων, ετεροκαθορισμός του ανθρώπου Άρνηση της ύπαρξης θεού και της αθανασίας ψυχής Ανθρωπολογική (εμπειρική) προσέγγιση του ανθρώπου ως μέρους της φύσης Πρακτική, εμπειρική Ψυχ. Πρακτικός λόγος Πίστη στον ηθικό νόμο Ελευθερία και αυτονομία αυτοκαθορισμός, της ανθρώπινης βούλησης, «οφείλειν» Αναγνώριση της ύπαρξης θεού και της αθανασίας της ψυχής νοητική σύλληψη του ανθρώπου ως πολίτη του κόσμου «δυο πράγματα γεμίζουν την ψυχή μου ολοένα με νέο και αυξανόμενο θαυμασμό και σεβασμό Ο έναστρος ουρανός από πάνω μου και ο ηθικός νόμος μέσα μου». Κριτική του πρακτικού λόγου ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΝΩ; -Το καθήκον ως βάση της ηθικής πράξης, άρνηση της αισθησιοκρατικής, χρησιμοθηρικής ηθικής. -η καλή βούληση, η αθανασία της ψυχής και η αθανασία του θεού ως θεμελιώδεις αρχές στις οποίες βασίζεται η ηθική πράξη

41 -Κατηγορική προσταγή ΟΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΣΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΙΕΠΟΝΤΑΙ ΠΑΝΤΟΤΕ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΘΕΛΗΣΕΩΣ ΠΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΩΣ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΙΣΧΥΟΥΝ ΩΣ ΑΡΧΕΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ.

42 HEGEL ( ) «Φαινομενολογία του πνεύματος» -Οδύσσεια της συνείδησης, οδηγός μετάβασης από την άγνοια στην επιστημονική γνώση με τη μορφή επιστημονικών εννοιών. -Πρόσβαση στην επιστημονική γνώση όλων των ανθρώπων και όχι κάποιων ολίγων εκλεκτών. -Ο άνθρωπος ως αποτέλεσμα της δικής του εργασίας, η αυτοδημιουργία του ανθρώπου ως μια διαδικασία αντικειμενοποίησης αλλοτρίωσης και άρσης της αλλοτρίωσης, επανιδιοποίηση του ανθρώπου -η ανάπτυξη της αυτοσυνείδησης μέσω της εργασίας «Εγκυκλοπαίδεια φιλοσοφικών επιστημών» Λογική Φιλοσοφία της φύσης Φιλοσοφία του πνεύματος -διαλεκτική μέθοδος διερεύνησης της αναπτυξιακής διαδικασίας ως έκφραση των εσωτερικών αντιθέσεων του αντικειμένου. -Η αλήθεια δεν είναι ένα έτοιμο αποτέλεσμα, αλλά είναι διαδικασία που θα πρέπει να διανύσει ορισμένες βαθμίδες (αισθητηριακή γνώση, διάνοια, λόγος).

43 Αρχιτεκτονική του συστήματος του Hegel. Επιστήμη της Λογικής Διδασκαλία για το Είναι Διδασκαλία για την ουσία Διδασκαλία για την έννοια Φιλοσοφία της Φύσης Μηχανική Φυσική Οργανική Ανθρωπολογία (ψυχή) Υποκειμενικό πνεύμα Φαινομενολογία(συνείδηση) Φιλοσοφία Αντικειμενικό πνεύμα Ψυχολογία (πνεύμα) του πνεύματος Απόλυτο πνεύμα

44 Η γνωσιακή διαδικασία στην Γερμανική Φιλοσοφία Αισθητηριακή γνώση Διάνοια (Verstand) Λόγος (Vernunft) Kant Πολυμορφία της ενατένισης (εποπτεία) Hegel Ικανότητα ανεύρεσης της ενότητας στην πολυμορφία των αισθήσεων μέσω κανόνων (μορφοποίηση, ταξινόμηση) Μεταφυσική Ικανότητα για ανεύρεση της ενότητας στους κανόνες της διάνοιας Τάση για υπέρβαση των ορίων εμπειρικής εφαρμογής των κατηγοριών της νόησης που οδηγεί στην εμφάνιση αντινομιών. Α)η ψυχή ως ενιαία αδιαίρετη υπόσταση (ορθολογική Ψυχολογία) Β)ο κόσμος (ορθολογική κοσμολογία) Γ)ο θεός (ορθολογική θεολογία) Διαλεκτική ως διδασκαλία για την αυτοανάπτυξη της έννοιας Marx Αισθητηριακή ενατένιση Ρήξη αντιφατικών εννοιών - Στατικές, αμετάβλητες έννοιες Κίνηση από το αισθητηριακά συγκεκριμένο στο αφηρημένο τυπική λογική ενότητα αναπτυσσόμενων αντιφατικών εννοιών Ανάβαση από το συγκεκριμένο στο αφηρημένο διαλεκτική λογική

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ.

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. 24 ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. Οι σκεπτικιστικές απόψεις υποχώρησαν στη συνέχεια και ως την εποχή της Αναγέννησης κυριάρχησε απόλυτα το αριστοτελικό μοντέλο. Η εκ νέου αμφιβολία για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

138 Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών Κρήτης (Ρέθυμνο)

138 Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών Κρήτης (Ρέθυμνο) 138 Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών Κρήτης (Ρέθυμνο) Σκοπός Το Τμήμα έχει σκοπό την ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύψουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε μαθήματα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής, Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Τα φιλοσοφικά ερωτήματα: Δε μοιάζουν με τα επιστημονικά, γιατί δε γνωρίζουμε: από πού να ξεκινήσουμε την ανάλυσή τους ποια μέθοδο να ακολουθήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΣ ΚΑΙ ΚΟΣΜΟΣ ΣΤΗ ΣΚΕΨΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ

ΘΕΟΣ ΚΑΙ ΚΟΣΜΟΣ ΣΤΗ ΣΚΕΨΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ ΘΕΟΣ ΚΑΙ ΚΟΣΜΟΣ ΣΤΗ ΣΚΕΨΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ Οι θεολογικοί στοχασμοί και η προσέγγισή τους σε σχέση με το θείο, σύμφωνα με τον Ηράκλειτο, τους Στωικούς φιλοσόφους, τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 1 Εισαγωγή, ορισμός και ιστορία της Γνωστικής Ψυχολογίας Πέτρος Ρούσσος Μερικά διαδικαστικά http://users.uoa.gr/~roussosp/gr/index.htm http://eclass.uoa.gr/courses/ppp146/

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12 ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2004-05-25 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) ΟΜΑ Α Α Α.1 Να µεταφέρετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης 120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης Σκοπός Σκοπός αυτού του Τμήματος είναι η ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύπτουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε προσωπικό για την διδασκαλία των μαθημάτων της

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Λογική. Μετά από αυτά, ορίζεται η Λογική: είναι η επιστήμη που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους καθολικούς κανόνες της νόησης.

Λογική. Μετά από αυτά, ορίζεται η Λογική: είναι η επιστήμη που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους καθολικούς κανόνες της νόησης. Λογική Εισαγωγικά, το ζήτημα της Λογικής δεν είναι παρά η άσκηση 3 δυνάμεων της νόησης: ο συλλογισμός, η έννοια και η κρίση. Ακόμη και να τεθεί θέμα υπερβατολογικό αναφορικά με το ότι πρέπει να αποδειχθεί

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑ Α Α Α.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων της Στήλης Α και δίπλα το γράµµα της θέσης που αποδίδεται στον καθένα από αυτούς από τη Στήλη Β.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΠΨ (ισχύει για τους εισαχθέντες φοιτητές από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΠΨ (ισχύει για τους εισαχθέντες φοιτητές από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΠΨ (ισχύει για τους εισαχθέντες φοιτητές από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011) A. Διάρθρωση Προγράμματος Μαθματα Φιλοσοφίας: 7 ( υποχρεωτικά + 2 επιλεγόμενα) Μαθματα Παιδαγωγικς: 8 ( υποχρεωτικά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Εισαγωγή στην Παιδαγωγική ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ Εαρινό εξάµηνο 2013-2014 ιδάσκουσα: Μαρία ασκολιά Επίκουρη καθηγήτρια Τµήµα Φ.Π.Ψ. Θεµατική του µαθήµατος Έννοια και εξέλιξη της Παιδαγωγικής ως επιστήµης

Διαβάστε περισσότερα

ἐπιθυμητικόνἐ θ ό Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή

ἐπιθυμητικόνἐ θ ό Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή Τριπουλά Ιωάννα 1 Εισαγωγικές παρατηρήσεις Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή μέλος μιας ομάδας πράττει το έργο που του αντιστοιχεί αναλόγως

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα

3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα 3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Σε ποια θεµελιακή θεωρία στηρίζει ο Αριστοτέλης την ηθική του φιλοσοφία; Να την αναπτύξετε σύντοµα. 2. Πώς προσδιορίζει ο

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η φιλοσοφία; Εισαγωγή στη Φιλοσοφία

Τι είναι η φιλοσοφία; Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Τι είναι η φιλοσοφία; Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Μια απόπειρα ορισµού Έντονη, εσωτερικήδιάθεσηγιαέρευνα, γνώση, µάθηση. ΗΦιλοσοφίαδεµένειστοεπίπεδοτης απλής εµπειρίας ή περιέργειας αλλά γίνεται σοβαρή, µεθοδική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΕΧΝΗ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΕΧΝΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΗ» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ Η σειρά σεμιναρίων με θέμα ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΕΧΝΗ διοργανώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Η Ι ΕΟΛΟΓΙΑ του Ραµακρίσνα Ματχ και Ραµακρίσνα Αποστολής

Η Ι ΕΟΛΟΓΙΑ του Ραµακρίσνα Ματχ και Ραµακρίσνα Αποστολής myvedanta.gr 13/08/2013 Η Ι ΕΟΛΟΓΙΑ του Ραµακρίσνα Ματχ και Ραµακρίσνα Αποστολής Πηγή: http://www.belurmath.org/ideology.htm Η ιδεολογία του Ραµακρίσνα Ματχ και Αποστολής αποτελείται από τις αιώνιες αρχές

Διαβάστε περισσότερα

H Θεωρία των Ιδεών του Πλάτωνα

H Θεωρία των Ιδεών του Πλάτωνα H Θεωρία των Ιδεών του Πλάτωνα Η θεωρία των ιδεών που εισήγαγε ο Πλάτωνας αποτελεί μια τομή στην ιστορία της φιλοσοφίας. Ταυτόχρονα αποτελεί και σημείο αναφοράς για όλη την κατοπινή φιλοσοφική αναζήτηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Ηθική & Τεχνολογία Μάθημα 3 ο Iron Man vs Αριστοτέλη

Ηθική & Τεχνολογία Μάθημα 3 ο Iron Man vs Αριστοτέλη Ηθική & Τεχνολογία Μάθημα 3 ο Iron Man vs Αριστοτέλη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Ηθική Φιλοσοφία Διδάσκων: Άλκης Γούναρης Οκτώβριος 2014 Μέρος Α Ξεπερνώντας

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Κάθε πολιτισμός αφήνει το στίγμα του στην ιστορία, όμως η αρχαία ελληνική τέχνη ξεπέρασε τα όρια του χρόνου με το πανανθρώπινο μήνυμά της, με τη δύναμη του πνεύματος και του συναισθήματος.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Τι είναι Μαθηματικά; Ποια είναι η αξία τους καθημερινή ζωή ανάπτυξη λογικής σκέψης αισθητική αξία και διανοητική απόλαυση ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1 ο Immanuel Kant. Η μουσική στη φιλοσοφία του κριτικού ιδεαλισμού

Μάθημα 1 ο Immanuel Kant. Η μουσική στη φιλοσοφία του κριτικού ιδεαλισμού Μάθημα 1 ο Immanuel Kant Η μουσική στη φιλοσοφία του κριτικού ιδεαλισμού Η απάντηση του Kant στο ερώτημα: «τι είναι διαφωτισμός;» «ιαφωτισμός είναι η έξοδος του ανθρώπου από την ανωριμότητά του για την

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΤΗΣ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΤΗΣ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΤΗΣ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ ΚΛΑΣΣΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΩΣ ΣΥΣΤΑΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΓΙΔΑΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΠΑΡΚΟΥΚΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Η ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΟΡΟΣ ΠΕΡΙΕΓΡΑΦΕ ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

1. Τι γνωρίζετε για τα τρία βασικά ερωτήµατα, στα οποία στηρίχτηκε ο Καντ για να αντιµετωπίσει τον ακραίο σκεπτικισµό του Χιουµ;

1. Τι γνωρίζετε για τα τρία βασικά ερωτήµατα, στα οποία στηρίχτηκε ο Καντ για να αντιµετωπίσει τον ακραίο σκεπτικισµό του Χιουµ; 8. Ο Ι ΜΑΝΟΥΕΛ Κ ΑΝΤ Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Τι γνωρίζετε για τα τρία βασικά ερωτήµατα, στα οποία στηρίχτηκε ο Καντ για να αντιµετωπίσει τον ακραίο σκεπτικισµό του Χιουµ; 2. Πώς ονοµάζει τη

Διαβάστε περισσότερα

Self-Realization Fellowship Κατάλογος του 2015 2016

Self-Realization Fellowship Κατάλογος του 2015 2016 Self-Realization Fellowship Κατάλογος του 2015 2016 Αυτοβιογραφία Ενός Γιόγκι Παραμαχάνσα Γιογκανάντα Επιλεγμένο ως ένα από τα 100 καλύτερα πνευματικά βιβλία του 20ου αιώνα, η αξιοθαύμαστη ιστορία της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Η κατηγοριοποίηση των θεμάτων της ΤΡΑΠΕΖΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο μάθημα της ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ έγινε με βάση την τρέχουσα πορεία της ύλης στο μάθημα, αλλά και με βάση τη ροή της ύλης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Pranayama Διαλογισμός. Μέρος 7ο

Pranayama Διαλογισμός. Μέρος 7ο Pranayama Διαλογισμός Μέρος 7ο Pranayama sheetkari _ sheetali Μειώνει τη ζέστη του σώματος Sheet: κρύο Sheetal: ηρεμία, γαλήνη Από το στόμα Διαλογισμός μια διαδικασία κατά την οποία αναπτύσσεται η αντίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας Αναπηρία: όροι και ορισμοί Η έννοια της διαφορετικότητας Η Αναπηρία στην Αρχαία Ελλάδα Ο Όμηρος στην Οδύσσεια αναφέρει τον τυφλό ποιητή, ο οποίος συχνά ήταν προσκεκλημένος στο παλάτι και είχε την εύνοια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Βιβλιογραφία... 23 Εισαγωγή... 27 ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΑ ΕΝΝΟΙΑ - ΠΗΓΕΣ 1. Έννοια κ.λ.π... 29 Α. Εισαγωγικά... 29 Β. Εξωτερική συμπεριφορά... 30 Γ. Διατάξεις... 31

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας

ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας 1. Μια διαδεδομένη αντίληψη περί επιστήμης Γνώση / Κατανόηση των φαινομένων του φυσικού κόσμου

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 8 η : Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα ενότητας Με τι ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ»

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» Αν είναι αλήθεια ότι ο άνθρωπος γεννιέται καλός και γίνεται μοχθηρός μόνο μέσα από την κακή επιρροή της κοινωνίας στην οποία ζει, η μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

3. Κριτική προσέγγιση

3. Κριτική προσέγγιση Επιστημολογική προσέγγιση της σχέσης θεωρίας και πράξη 3. Κριτική προσέγγιση Καθηγητής Κώστας Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail:kchrys@ecd.uoa.gr Θεωρία και Πράξη Κριτική Προσέγγιση Οι θετικιστικές

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί και στόχοι της διδασκαλίας στο Δημοτικό σχολείο. Βασίλης Μπαρκούκης

Σκοποί και στόχοι της διδασκαλίας στο Δημοτικό σχολείο. Βασίλης Μπαρκούκης Σκοποί και στόχοι της διδασκαλίας στο Δημοτικό σχολείο Βασίλης Μπαρκούκης Σκοποί και στόχοι της εκπαίδευσης Σκοπός του δημοτικού σχολείου είναι η πολύπλευρη πνευματική και σωματική ανάπτυξη των μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Δρ. Σερδάρης Παναγιώτης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ

ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΣΙΑΣ ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ Ιδρυτής του Ισλάμ είναι ο Μωάμεθ (ο οποίος θεωρείται απ τους μουσουλμάνους ο τελευταίος και μεγαλύτερος προφήτης) Το ιερό βιβλίο της θρησκείας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY»

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Οµιλία του Γενικού ιευθυντή, Μέλους του Σ του ΣΕΒ κ. Ιωάννη ραπανιώτη στο ιεθνές Συνέδριο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη «Εξασφαλίζοντας ένα µέλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ Negative feelings management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Διαχείριση Αρνητικών Συναισθημάτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΡΟΥΧ ΝΤΕ ΣΠΙΝΟΖΑ (1632-1677)

ΜΠΑΡΟΥΧ ΝΤΕ ΣΠΙΝΟΖΑ (1632-1677) ΜΠΑΡΟΥΧ ΝΤΕ ΣΠΙΝΟΖΑ (1632-1677) ΣΧΟΛΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ 1 ΜΠΑΡΟΥΧ ΝΤΕ ΣΠΙΝΟΖΑ (1632-1677) Από το βιβλίο Η Θεολογία της Επιστήμης 2000 Η ύπαρξη του Θεού, με την πιο αφηρημένη έννοιά του, αποδεικνύεται και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 9: ΕΓΩΚΕΝΤΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 9: ΕΓΩΚΕΝΤΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 9: ΕΓΩΚΕΝΤΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT MANAGEMENT ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΣΩΣΤΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΕΚΤΕΛΟΥΝΤΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΟΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT 1.ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΟ31 ΘΕΜΑ Η

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΟ31 ΘΕΜΑ Η ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΟ31 ΘΕΜΑ Η έννοια της «μεθόδου» βρίσκεται στο επίκεντρο τόσο της ρασιοναλιστικής όσο και της εμπειριστικής επιστημολογίας που απετέλεσαν τα στηρίγματα της επιστημονικής επανάστασης.

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΙ ΡΩΤΑΜΕ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΤΙ ΜΑΣ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΠΩΣ ΜΑΣ ΤΟ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΣΥΝΘΕΣΗ: Οργάνωση ενός συνόλου από επιμέρους στοιχεία σε μια ενιαία διάταξη Αρχική ιδέα σύνθεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία. Σωτήρης Χτούρης, Καθηγητής

Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία. Σωτήρης Χτούρης, Καθηγητής Σε τι αναφέρεται το μάθημα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία Σωτήρης Χτούρης,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Διαθεματικότητα -Ιδανικό της ολιστικής γνώσης -Διασυνδέσεις με νόημα μεταξύ γνωστικών περιοχών -Μελέτη σύνθετων ερωτημάτων

Διαβάστε περισσότερα