Η ΙΓΛΩΣΣΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ: ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΙΓΛΩΣΣΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ: ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ"

Transcript

1 Σκούρτου, Ε. (υπό έκδοση) Η ιγλωσσία στη Σχολική Τάξη: Παρεµβάσεις Εκπαιδευτικών. Πρακτικά Συνεδρίου «ιγλωσσία και Εκπαίδευση», Αλεξανδρούπολη: ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Η ΙΓΛΩΣΣΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ: ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ Ελένη Σκούρτου Επίκ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τµήµατος ηµοτικής Εκπαίδευσης Πανεπιστήµιο Αιγαίου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρουσία δίγλωσσων µαθητών στο ελληνικό σχολείο υπήρξε η αιτία για την ανάπτυξη στη Ελλάδα ενός επιστηµονικού λόγου, όπου επιδιώκεται η περιγραφή και η ανάλυση του φαινοµένου της διγλωσσίας και της πολιτισµικής ετερότητας στην εκπαίδευση (π.χ. αµανάκης 2002, Γκόβαρης 2000, Γκότοβος 2002, Αθανασίου & Γκότοβος υπό έκδοση). Ένας χώρος όπου αναπτύσσεται ιδιαίτερη δραστηριότητα είναι αυτός της διδασκαλίας της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας (π.χ. Κοιλιάρη κ. ά. 2001, Σακελλαρίου 2000, Χατζηδάκη 2000). Εδώ θα παρουσιάσουµε µια σειρά θεµάτων που αφορούν, από τη µια πλευρά, τη διαδικασία της µάθησης εκ µέρους των δίγλωσσων µαθητών και, από την άλλη πλευρά, την οργάνωση 1

2 της διδασκαλίας µε βάση το γεγονός ότι οι τάξεις είναι γλωσσικά ανοµοιογενείς. Θα προσεγγίσουµε το θέµα της γλώσσας ενσωµατωµένο στη διαδικασία µάθησης µέσα στο σχολείο και όχι ως ανεξάρτητο γλωσσικό µάθηµα. Αυτό ανταποκρίνεται στη σχολική πραγµατικότητα, όπου η γλώσσα του σχολείου δεν διδάσκεται απλά, αλλά χρησιµοποιείται για να διδαχθούν άλλα αντικείµενα. Τέλος, θα εστιάσουµε την προσοχή µας στην προσέγγιση του νοήµατος, της κατανόησης του και της παραγωγής νέου νοήµατος. Θα βασιστούµε κυρίως στα θεωρητικά εργαλεία των Krashen (1985), Wells (1999), Cummins (2000). 1. ΙΓΛΩΣΣΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Όταν µιλάµε για διγλωσσία στο σχολείο, αναφερόµαστε κυρίως σε δύο θέµατα: (α) πώς µαθαίνουν τα παιδιά µέσω µιας δεύτερης (και όχι της µητρικής τους) γλώσσας και (β) πώς οργανώνεται η διδασκαλία όλων ή κάποιων µαθηµάτων µέσω δύο (ή και περισσότερων) γλωσσών. Το σηµείο (α) αφορά συνήθως µαθητές, παιδιά µεταναστών ή µέλη µειονοτικών και εθνοτικών οµάδων που έχουν πρώτη γλώσσα άλλη από αυτή του σχολείου. Στους µαθητές αυτούς επιβάλλεται από το σχολείο η µάθηση µέσω µιας γλώσσας που 2

3 είναι άλλη από τη γλώσσα της οικογένειας. Στην περίπτωση αυτή, η εµπειρία της διγλωσσίας επιβάλλεται παρά επιλέγεται. Το σηµείο (β) αφορά συνήθως µαθητές, µέλη της κυρίαρχης πλειονότητας. Σ αυτή την περίπτωση προσφέρεται η δυνατότητα συµµετοχής σε δίγλωσσα εκπαιδευτικά προγράµµατα, όπου µέρος ή το σύνολο των µαθηµάτων διδάσκονται µέσω µιας δεύτερης γλώσσας. Στην περίπτωση αυτή, η διγλωσσία αποτελεί µια επιλογή. Στην Ελλάδα, αυτό που µας απασχολεί άµεσα είναι το σηµείο (α), λόγω του αυξανόµενου αριθµού δίγλωσσων µαθητών στο ελληνικό σχολείο. Για τον ίδιο λόγο, δεν θα αναφερθώ σε προγράµµατα δίγλωσσης εκπαίδευσης, αλλά θα χρησιµοποιήσω την περίφραση εκπαίδευση δίγλωσσων µαθητών που θεωρώ ότι ανταποκρίνεται µε µεγαλύτερη ακρίβεια στην ελληνική πραγµατικότητα Οι δίγλωσσοι µαθητές µας Η εικόνα που µας δίνουν οι δίγλωσσοι ή αλλόγλωσσοι µαθητές δεν είναι µονοδιάστατη, αφού δεν προέρχονται όλοι από την ίδια γλωσσική κοινότητα ούτε γνωρίζουν την Ελληνική στον ίδιο βαθµό ούτε έχουν τις ίδιες σχολικές εµπειρίες, καθώς άλλοι αρχίζουν τη σχολική τους ζωή στην Ελλάδα, ενώ άλλοι έρχονται αφού έχουν ήδη βιώσει τη σχολική τους ζωή στη χώρα προέλευσης. Από τη στιγµή όµως που βρίσκονται σε γλωσσικό περιβάλλον διαφορετικό από αυτό της χώρας καταγωγής, όλοι οι δίγλωσσοι µαθητές έχουν να εκπληρώσουν µια βασική επικοινωνιακή υποχρέωση: να αναπτύξουν την ικανότητα να χρησιµοποιούν εναλλακτικά τις 3

4 γλώσσες τους, ανάλογα µε το πού βρίσκονται, µε ποιον επικοινωνούν, για ποιο θέµα συζητούν (Fishman 1965). Όποιος µαθητής, υπακούοντας στις απαιτήσεις του εκάστοτε χώρου χρήσης γλώσσας, χρησιµοποιεί µε ευχέρεια την πρέπουσα ποικιλία ή το ανάλογο κειµενικό είδος, αυτός θεωρείται από τους εκάστοτε µονόγλωσσους ως επαρκώς δίγλωσσος. Για την ελληνική πλευρά, το σηµαντικό και αυτονόητο είναι να βοηθηθούν οι δίγλωσσοι µαθητές να µάθουν το συντοµότερο δυνατόν την Ελληνική, ώστε να ενταχθούν οµαλά στο σχολικό σύστηµα, να ωφεληθούν ακαδηµαϊκά µέσα απ αυτό και να ενσωµατωθούν έτσι κοινωνικά. Θεωρείται δε αναµενόµενο ότι εκείνος ο δίγλωσσος µαθητής που θα εκτεθεί το περισσότερο δυνατόν στη γλώσσα στόχο (δηλαδή στην Ελληνική) θα αναπτύξει γρηγορότερα και καλύτερα τη γνώση της γλώσσας (υπόθεση της µέγιστης δυνατής έκθεσης στη γλώσσα maximum exposure), (Cummins 1999). Το µη αυτονόητο είναι ότι η όποια πρώτη γλώσσα αυτών των παιδιών έχει να παίξει ένα σηµαντικό ρόλο για την εκµάθηση της Ελληνικής, και η περαιτέρω ανάπτυξή της όχι µόνο δεν παρεµβάλλεται αρνητικά στη γλώσσα, αλλά λειτουργεί ενισχυτικά ως προς αυτή Ο εκπαιδευτικός και η διγλωσσία των µαθητών του Όταν ένας ή περισσότεροι µαθητές σε µια σχολική τάξη δεν έχουν ως πρώτη (µητρική) γλώσσα τη γλώσσα του σχολείου, τότε αυτονόητα τίθεται το ζήτηµα πώς οι δίγλωσσοι αυτοί µαθητές µαθαίνουν τη γλώσσα του σχολείου και πώς µαθαίνουν αυτά που 4

5 διδάσκονται µέσω αυτής της γλώσσας. Βέβαια, υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι δίγλωσσοι µαθητές είναι περίπου «αόρατοι», άρα ο εκπαιδευτικός δεν θεωρεί ότι τον αφορά το θέµα της διγλωσσίας ως «πρόβληµα» των δίγλωσσων µαθητών και πολύ λιγότερο ως ευκαιρία διεύρυνσης του πολιτισµικού και γλωσσικού ορίζοντα των µονόγλωσσων µαθητών. Αυτό παρατηρείται όταν το όνοµα, η φυσιογνωµία, η προφορά των δίγλωσσων µαθητών δεν προδίδει κάτι το «ξένο», ενώ η επίδόση τους δεν προκαλεί ιδιαίτερα την προσοχή του εκπαιδευτικού. Περιπτώσεις εκπαιδευτικών που δεν γνώριζαν το πλήρες γλωσσικό δυναµικό της τάξης τους έχει παρατηρηθεί στη Ρόδο, σε τάξεις µε παιδιά από πολιτισµικά µικτές οικογένειες µε πατέρα Έλληνα και µητέρα αλλοδαπή (Βρατσάλης & Σκούρτου 2000). Όταν συµβαίνει αυτό, τότε µπορούµε να υποθέσουµε ότι οι δίγλωσσοι µαθητές περνούν µέσα από το σχολικό σύστηµα και µαθαίνουν αυτά που τους διδάσκει το σχολείο σχεδόν ερήµην των δασκάλων τους, ενώ ο Βρατσάλης (υπό έκδοση) υποστηρίζει ότι «από την κατασκευή του µέσου µαθητή µοιάζει να απουσιάζει τις περισσότερες φορές ο ξένος µαθητής». Σίγουρα «ορατοί» γίνονται οι δίγλωσσοι µαθητές στα αντίθετα άκρα ενός άξονα που ορίζεται από τη σχολική «επιτυχία / αποτυχία», είτε ως «άριστοι» είτε ως ιδιαίτερα «αδύναµοι» µαθητές (Σκούρτου 2000, Φιλιππάρδου 1997). Πολλοί εκπαιδευτικοί αναζητούν τους λόγους της σχολικής επιτυχίας ή αντίστοιχα της αποτυχίας των δίγλωσσων µαθητών τους: I. σε ατοµικές διαφορές (π.χ. ταλέντο για τις γλώσσες), II. στη συγγένεια ή όχι των γλωσσών του δίγλωσσου µαθητή (π.χ. αν οι γλώσσες του έχουν πολλά κοινά σηµεία, τότε ο µαθητής τις µαθαίνει εύκολα), 5

6 III. στο χρόνο παραµονής τους στην Ελλάδα (π.χ. νεοφερµένοι αλλοδαποί), IV. στην υποστήριξη από το σπίτι (π.χ. προτίµηση στη χρήση της Ελληνικής και όχι µητρικής γλώσσας) που µεγιστοποιεί την έκθεση του µαθητή στη γλώσσα στόχο, και, αντίστροφα, V. στην µη υποστήριξη από το σπίτι (π.χ. προτίµηση στη χρήση της µητρικής γλώσσας και όχι της Ελληνικής στο σπίτι) που ελαχιστοποιεί την έκθεση του µαθητή στη γλώσσα στόχο, και, συχνά VI. στο ίδιο το γεγονός ότι είναι δίγλωσσοι. Ειδικά, οι υψηλές επιδόσεις πολλές φορές αποδίδονταν σε ατοµικά χαρακτηριστικά των µαθητών αυτών (π.χ. ο µαθητής είναι ιδιαίτερα έξυπνος ή θαρραλέος κτλ.) και όχι στην εµπειρία της διγλωσσίας. Τα ατοµικά χαρακτηριστικά παίζουν αυτονόητα κάποιο ρόλο, αλλά όχι το βασικό. Όµως τα πράγµατα δεν µένουν στάσιµα: Οι αλλαγές που συντελούνται λόγω του αυξανόµενου αριθµού οικονοµικών µεταναστών και άλλων αλλοδαπών στην Ελλάδα, επέφεραν και µια βαθµιαία αλλαγή στη στάση των εκπαιδευτικών απέναντι στους δίγλωσσους µαθητές τους. Όπως καταγράφεται στην έκθεση αξιολόγησης του προγράµµατος «Ακαδηµαϊκή και Εκπαιδευτική Αναβάθµιση» (γνωστό ως Πρόγραµµα Εξοµοίωσης ) του Πανεπιστηµίου Αιγαίου που πραγµατοποιήθηκε στη ωδεκάνησο και στις Κυκλάδες στο διάστηµα (ΥΠΠΕΘ 2002), οι εκπαιδευτικοί που υπηρετούν στις περιοχές αυτές, κατονόµασαν την παρουσία δίγλωσσων µαθητών στις τάξεις τους ως ένα βασικό ζήτηµα για το οποίο δεν ένιωθαν 6

7 προετοιµασµένοι και για το οποίο ζήτησαν επιπλέον ενηµέρωση και βοήθεια. Στη διάρκεια των επιµορφωτικών µαθηµάτων παρατηρήσαµε επίσης ότι οι εκπαιδευτικοί δεν είχαν όλοι τις ίδιες απόψεις για τη διγλωσσία των µαθητών τους, αλλά σχεδόν όλοι ήταν ενήµεροι του γεγονότος ότι οι τάξεις τους ήταν γλωσσικά και πολιτισµικά ανοµοιογενείς, ενώ αρκετοί εκπαιδευτικοί έκαναν προσπάθειες να ενεργοποιήσουν την πρώτη γλώσσα των µαθητών στην προσπάθεια να τους διδάξουν την Ελληνική (Σκούρτου 2002). 2. ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΕΥΤΕΡΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Θα προσπαθήσουµε εδώ να προσεγγίσουµε το ζήτηµα της µάθησης µέσω µιας δεύτερης γλώσσας εστιάζοντας στα εξής σηµεία: A. στη διαφοροποίηση µεταξύ καθηµερινής και ακαδηµαϊκής γλώσσας, B. στη σηµασία της αξιοποίησης της προηγούµενης γνώσης. Το σηµείο (Α) παραπέµπει στη διαφοροποίηση µεταξύ «επικοινωνιακής ευχέρειας», διακριτών γλωσσικών δεξιοτήτων και «ακαδηµαϊκής γλωσσικής ικανότητας» (Cummins 1999, υπό έκδοση). Το σηµείο (Β) παραπέµπει στο πλαίσιο «γλώσσα διδασκαλίας, γνωστική δραστηριότητα και πλαισιακή στήριξη» (Cummins 1999), στο πλαίσιο «εστίαση στο νόηµα εστίαση στη µορφή της γλώσσας εστίαση στη χρήση της γλώσσας» (Cummins 2000), στο πλαίσιο «γλώσσες έννοιες - περιεχόµενο» 7

8 (Σκούρτου 2002) και στη δηµιουργία µιας «κοινότητας διαλογικής διερεύνησης» (Wells 1999). Ειδικότερα, ως προς το σηµείο (Α), πρέπει να τονίσουµε ότι καµία γλώσσα δεν είναι τόσο οµοιογενής ώστε η κατάκτηση ή η γνώση της να ταυτίζεται µε τη γνώση και την ικανότητα χρήσης µιας και µοναδικής µορφής, ποικιλίας ή ενός κειµενικού είδους της. Η ικανότητα χρήσης µιας γλώσσας ταυτίζεται µε την ικανότητα επιλογής της πρέπουσας ποικιλίας σύµφωνα µε συγκεκριµένες απαιτήσεις χώρων χρήσης της γλώσσας. Από αυτή την άποψη, το σχολείο, ως ευκρινώς οροθετηµένος χώρος χρήσης της κυρίαρχης γλώσσας (στην περίπτωσή µας, της Ελληνικής) απαιτεί από τους χρήστες ικανότητα κατανόησης και χρήσης µιας συγκεκριµένης µορφής της γλώσσας, που ονοµάζουµε «ακαδηµαϊκή», η διδασκαλία της οποίας συνδυάζεται µε την κατάκτηση δεξιοτήτων για την ολοένα και πιο αφαιρετική και εξειδικευµένη χρήση της. Οι µαθητές, µε την εισαγωγή τους στο σχολείο, κατέχουν ήδη τη γλώσσα τους στο επικοινωνιακό επίπεδο, αλλά χρειάζεται να περάσουν άλλα δώδεκα χρόνια σχολικής φοίτησης στη διάρκεια της οποίας ένα κύριο µάθηµα κορµού αποτελεί η διδασκαλία της γλώσσας στην ακαδηµαϊκή µορφή της. Το πρόβληµα µε τους δίγλωσσους µαθητές τίθεται µε φαινοµενικά αντιφατικό τρόπο κατά τη στιγµή της εισόδου τους στο σχολείο και στην περαιτέρω πορεία τους. Συγκεκριµένα, πολλές φορές, οι µαθητές έρχονται στο σχολείο µη γνωρίζοντας ακόµα την Ελληνική, είναι δηλαδή αλλόγλωσσοι ή µονόγλωσσοι στην πρώτη τους γλώσσα. Η σαφής εικόνα µονογλωσσίας που µας δίνουν τότε αυτοί οι µαθητές µας επιτρέπει να ισχυριστούµε 8

9 ότι το ελληνικό σχολείο θα τους κάνει δίγλωσσους διδάσκοντάς τους την Ελληνική. Από αυτή την άποψη, οι αλλόγλωσσοι (κατά την είσοδο τους στο σχολείο) µαθητές αναµένεται να εξελιχθούν στην πορεία σε δίγλωσσους. Η διγλωσσία τους, όµως, φαίνεται να αφορά το σχολείο µόνο ως προς το ένα της σκέλος, αυτό της Ελληνικής. Υπάρχουν όµως και εκείνοι οι µαθητές που έρχονται ήδη δίγλωσσοι στο ελληνικό σχολείο, παρουσιάζοντας µια σηµαντική ευχέρεια στη χρήση της Ελληνικής. Το ελληνικό σχολείο (δια των εκπαιδευτικών) αναµένει από τους µαθητές αυτούς εξέλιξη ανάλογη µε την αρχική τους ευχέρεια. Αυτό, όµως, πολλές φορές δεν συµβαίνει. Αντίθετα, οι ίδιοι µαθητές, που αρχικά εµφανίζονται ως ικανοί χρήστες της Ελληνικής, στη συνέχεια, παρότι εκτίθενται για µεγάλο χρονικό διάστηµα της ηµέρας στην Ελληνική, παρουσιάζουν αδυναµίες στα γλωσσικά µαθήµατα. Στη βιβλιογραφία υπάρχει εκτενής τεκµηρίωση για τη σχέση ανάµεσα στην έκθεση σε µια γλώσσα και στη µάθηση µέσω αυτής ή άλλης γλώσσας (Cummins 1999). Ως προς το σηµείο (Β), το ίδιο θέµα τίθεται διαφορετικά: Ένας µαθητής µε πρώτη γλώσσα άλλη από την Ελληνική έρχεται στο ελληνικό σχολείο. Η δεύτερη γλώσσα του, η Ελληνική, την οποία εµείς, ως εκπαιδευτικοί, θέλουµε να ενισχύσουµε, διδάσκεται ερήµην της πρώτης, αλλά µαθαίνεται αναπόφευκτα σε αλληλεξάρτηση µ αυτήν. Τι σηµαίνει αυτό: Ο µαθητής, για να µάθει το οποιοδήποτε περιεχόµενο µαθήµατος που του διδάσκεται στη γλώσσα που γνωρίζει λιγότερο, ενεργοποιεί έννοιες που γνωρίζει ήδη από την πρώτη του γλώσσα. Αξιοποιεί, δηλαδή, ο 9

10 µαθητής το ήδη γνωστό ή κάτι ανάλογο από την πρώτη του γλώσσα για να κατανοήσει το άγνωστο. Αυτό για τον εκπαιδευτικό συχνά γίνεται ορατό στο επίπεδο µεταφοράς γλωσσικών στοιχείων από τη µια γλώσσα στην άλλη και κυρίως εκλαµβάνεται ως γλωσσικό λάθος (Σκούρτου 2000). Ο εκπαιδευτικός διορθώνει το λάθος και η ιστορία σταµατάει εδώ ή επαναλαµβάνεται µε µικρές διαφοροποιήσεις. Αυτό όµως είναι η κορυφή του παγόβουνου. Η αθέατη βάση του παγόβουνου µας παραπέµπει σε βαθύτερες έννοιες που είναι απαραίτητο να δοµήσει ο κάθε οµιλητής της οποιασδήποτε γλώσσας, ώστε να µπορεί να χρησιµοποιεί τη γλώσσα ή τις γλώσσες του ως εργαλείο για µάθηση άλλων πραγµάτων και άλλων γλωσσών. Μπορούµε να χρησιµοποιήσουµε πολλά παραδείγµατα για να το κατανοήσουµε αυτό. Ας το κοιτάξουµε στο επίπεδο του λεξιλογίου: ο δίγλωσσος µαθητής που στη δεύτερή του γλώσσα, την Ελληνική, µαθαίνει τη λέξη διαβάζω δεν χρειάζεται να µάθει εξαρχής το εννοιολογικό περιεχόµενό της. Μάλιστα, όσο περισσότερο είναι εξοικειωµένος από το σπίτι του µε πρακτικές ανάγνωσης τόσο πιο εύκολα µαθαίνει τη νέα λέξη. Οι λέξεις που µαθαίνουµε κτίζονται πάνω σε έννοιες που ήδη γνωρίζουµε: οι µονόγλωσσοι στα πλαίσια της ίδιας γλώσσας, οι δίγλωσσοι στα πλαίσια της πιο ισχυρής γλώσσας. Το ίδιο πράγµα από την αντίστροφη πλευρά: Αν δεν έχουν οικοδοµηθεί (στα πλαίσια µιας ή περισσοτέρων γλωσσών) βασικές έννοιες, είναι πολύ δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να αναπτύξουµε τη γλώσσα ή τις γλώσσες µας και να µάθουµε νέες. ύο αλληλοσυµπληρούµενα πλαίσια ενεργοποιούνται εδώ: 10

11 (α) το πλαίσιο της αλληλεξάρτησης των γλωσσών, που παραπέµπει στη διγλωσσική ικανότητα και στην κοινή υποκείµενη γλωσσική ικανότητα (σχήµα 1) των γλωσσών που συγκροτούν το γλωσσικό ρεπερτόριο του δίγλωσσου ατόµου και (β) το πλαίσιο της σχέσης γλωσσών εννοιών - γνωστικού περιεχοµένου (σχήµα 2). Σχήµα 1 Στο κλασικό αυτό σχήµα του Cummins, οι διακριτές κορυφές του παγόβουνου παραπέµπουν στους ξεχωριστούς κώδικες, ενώ η αθέατη, υποκείµενη πλευρά υποδηλώνει την εννοιολογική υποδοµή του δίγλωσσου οµιλητή. Η ανάπτυξη της γλώσσας του µαθητή τον εµπλουτίζει µε έννοιες που µπορεί να αξιοποιήσει στη διαδικασία εκµάθησης των ίδιων ή ανάλογων ή νέων εννοιών µέσω µιας δεύτερης γλώσσας. Σχήµα 2 Όπως αναφέρουµε πιο πάνω, οι λέξεις που µαθαίνουµε κτίζονται πάνω στις έννοιες που ήδη γνωρίζουµε. Το πλαίσιο της αλληλεξάρτησης των γλωσσών µας δείχνει πόσο σηµαντική είναι η διεύρυνση του εννοιολογικού υπόβαθρου. Στο σχήµα 2, το πλαίσιο της σχέσης γλώσσες έννοιες - γνωστικό περιεχόµενο (Σκούρτου 2002), παρουσιάζει την κεντρική θέση των εννοιών που µεταφέρονται από γλώσσα σε γλώσσα και αξιοποιούνται στη µάθηση. Το σχήµα αυτό µπορεί να διαβαστεί αµφίδροµα και να 11

12 καταδείξει µια µαθησιακή πορεία που καλούνται να κάνουν τόσο οι µαθητές όσο και οι δάσκαλοί τους και που δεν ταυτίζεται οπωσδήποτε µε τα όποια αποτελέσµατά της. Ο Wells (1999) ονοµάζει αυτή την πορεία knowing σε αντιπαράθεση µε την έννοια knowledge που παραπέµπει σε κάποιο τελικό µαθησιακό αποτέλεσµα και όχι στη διαδικασία προς αυτό. Οι µαθητές που έχουν πρώτη γλώσσα διαφορετική από αυτή του σχολείου, (Γ1 Γ2), όταν έρχονται σ επαφή µε µια άγνωστη έννοια στη γλώσσα του σχολείου, για να την κατανοήσουν, ενεργοποιούν την ανάλογη έννοια που γνωρίζουν ήδη µέσω της πρώτης τους γλώσσας (Ε1 Ε2) και µαθαίνουν έτσι ένα γνωστικό περιεχόµενο που είναι κοινό (Π1=Π2) για όλους τους µαθητές, δίγλωσσους και µη. Ο δάσκαλος, για να διδάξει ένα γνωστικό περιεχόµενο κοινό για όλους τους µαθητές του (Π1=Π2), ενθαρρύνει τους δίγλωσσους µαθητές να ανακαλέσουν έννοιες που ήδη γνωρίζουν από την πρώτη τους γλώσσα (Ε1 Ε2) και που τους φαίνονται ότι αναλογούν στις έννοιες που διδάσκονται στο σχολείο. Μπορεί έτσι ο εκπαιδευτικός να φτάσει στην όποια πρώτη γλώσσα των δίγλωσσων µαθητών και να τους ενθαρρύνει να εντοπίσουν οµοιότητες, αναλογίες και διαφορές σε σχέση µε τη γλώσσα του σχολείου (Γ1 Γ2) σε διάφορα επίπεδα: λεξιλόγιο, σύνταξη, γραµµατικοί κανόνες, ιδιωµατισµοί. Αυτό βοηθά όχι µόνο το δίγλωσσο µαθητή στην κατάκτηση της γλώσσας-στόχου και στην ενεργοποίηση του εννοιολογικού του δυναµικού, αλλά και τον µονόγλωσσο µαθητή στην κατανόηση της δικής του γλώσσας, που ταυτίζεται µ αυτή του σχολείου (Αζέζ 1999), και τελικά τον ίδιο το δάσκαλο, επειδή τον βοηθά να κατανοήσει βαθύτερα τι βοηθά και τι εµποδίζει τους δίγλωσσους µαθητές στη µάθηση. Πρόκειται για µια πρακτική ανάπτυξης της γλωσσικής εγρήγορσης ή 12

13 συνειδητοποίησης (Tulasiewicz & Adams 1998) που ενσωµατώνεται στη διδασκαλία της όποιας γλωσσικής δοµής και του γνωστικού περιεχοµένου (βλ. πιο κάτω Εστίαση στη Γλώσσα). 3. ΙΓΛΩΣΣΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΑΠΟ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Πολλοί γονείς δίγλωσσων παιδιών έρχονται στους δασκάλους των παιδιών τους µε τη συχνή ερώτηση ποια πρέπει να είναι η γλώσσα επικοινωνίας στο σπίτι, ώστε το παιδί να βοηθηθεί στο σχολείο. Η απάντηση δεν πρέπει ν αφορά τη γλώσσα, αλλά την επικοινωνία: στη γλώσσα που ο γονέας γνωρίζει καλύτερα και νιώθει πιο άνετα στην επικοινωνία. Το ενδιαφέρον εδώ είναι ότι µετατοπίζεται το κέντρο βάρους από την επιλογή ανάµεσα στην µία ή στην άλλη γλώσσα στην επιλογή ανάµεσα σε γλώσσα που διευκολύνει την επικοινωνία και σε γλώσσα που τη δυσχεραίνει. Είναι η επικοινωνία (και όχι µια συγκεκριµένη γλώσσα σε σύγκριση µε µια άλλη) που επιτρέπει την ανάπτυξη βασικών εννοιών. Άνθρωποι που επικοινωνούν κτίζουν έννοιες, άνθρωποι που δεν επικοινωνούν εµποδίζονται σ αυτό. Στο σχήµα 1 σχηµατοποιείται η σηµασία της κοινής υποκείµενης γλωσσικής ικανότητας ως ικανότητας του δίγλωσσου ατόµου να αντλεί από µια δεξαµενή εννοιών, τις έννοιες εκείνες που θα το βοηθήσουν να µάθει νέες έννοιες στη γλώσσα στόχο. Με αυτό τον τρόπο το δίγλωσσο άτοµο διευρύνει όχι µόνο τις γλωσσικές του ικανότητες αλλά και γενικότερα την ικανότητα του για µάθηση. Στο σχήµα 2 παραστατικοποιείται η κεντρική θέση 13

14 των εννοιών στη διαδικασία της µάθησης, όταν οι γλώσσες των µαθητών είναι διαφορετικές (άλλη η γλώσσα του σχολείου, άλλη της οικογένειας), ενώ το γνωστικό περιεχόµενο είναι κοινό για όλους τους µαθητές, δίγλωσσους και µονόγλωσσους Παρεµβάσεις εκπαιδευτικών Στο πρόγραµµα «Ακαδηµαϊκής και Εκπαιδευτικής Αναβάθµισης» του Πανεπιστηµίου Αιγαίου, ένας εκπαιδευτικός παρουσίασε την περίπτωση ξένης µητέρας που του ζήτησε συµβουλή για το ποια γλώσσα να χρησιµοποιεί στο σπίτι µε το παιδί της. Η µητέρα εκείνη τελικά αποφάσισε να µην ακολουθήσει τη συµβουλή του δασκάλου. Όπως ανάφερε ο δάσκαλος: «µέχρι σήµερα δεν είχα καταλάβει πώς ο µαθητής τα πήγε καλά στο σχολείο, αφού η µητέρα του δεν ακολούθησε τη συµβουλή µου να του µιλάει Ελληνικά στο σπίτι»! Αυτό το παράδειγµα, που είναι αυθεντικό και όχι υποθετικό, συµπυκνώνει κατά τη γνώµη µου ένα φαινοµενικά οξύµωρο σχήµα: την πρωτεύουσα θέση της επικοινωνίας απέναντι στη γλώσσα, αλλά και την εξάρτηση της επικοινωνίας από µια γλώσσα που έχει νόηµα για τους οµιλητές της και προσφέρεται για την οικοδόµηση εννοιών. Το ίδιο παράδειγµα δείχνει και κάτι άλλο: Οι εκπαιδευτικοί που δίνουν στους γονείς τη συµβουλή να µιλούν την Ελληνική και όχι τη γλώσσα τους στο σπίτι, δεν θεωρούν ότι η άλλη γλώσσα έχει κάποια σηµασία για την Ελληνική, αφού την εκλαµβάνουν µάλλον ως εµπόδιο. Ή ακόµα και αν δεν θεωρούν τη διγλωσσία κάτι το αρνητικό, θεωρούν τις γλώσσες των δίγλωσσων µαθητών τους ως ανεξάρτητες µονάδες µεταξύ τους. Χωρίς να το αντιλαµβάνονται, 14

15 οι εκπαιδευτικοί που συµβουλεύουν τους γονείς δίγλωσσων µαθητών να λειτουργούν µονογλωσσικά, λειτουργούν µε θεωρητικό εργαλείο την υπόθεση της χωριστής υποκείµενης γλωσσικής ικανότητας. Πρόκειται για την θεώρηση εκείνη που θέλει τις γλώσσες ν αντιπροσωπεύουν ξεχωριστά αυτόνοµα συστήµατα και µεγέθη, χωρίς εννοιολογικές ή γλωσσικές επικαλύψεις. Ό, τι µαθαίνεται µέσω της µιας γλώσσας δεν έχει σχέση µε αυτό που µαθαίνεται µέσω της άλλης. Κατ επέκταση, η ανάπτυξη µιας γλώσσας περνά αποκλειστικά µέσα από κανάλια αυτής της ίδιας της γλώσσας. Στην περίπτωση των αλλόγλωσσων και δίγλωσσων µαθητών στην Ελλάδα, αυτό θα σήµαινε ότι η οποιαδήποτε γνώση που έχει δοµηθεί µέσω της πρώτης γλώσσας είναι ουσιαστικά άχρηστη για την εκµάθηση και κατάκτηση της δεύτερης γλώσσας. Αν θέλουµε να µάθουν την Ελληνική, θα πρέπει οι µαθητές αυτοί να διδάσκονται µόνο την Ελληνική. Η συχνή προτροπή των δασκάλων προς τους γονείς δίγλωσσων µαθητών να προτιµούν στην επικοινωνία τους µε τα παιδιά τους στο σπίτι τη γλώσσα του σχολείου αντί την µητρική αποτελεί µια ισχυρή παρέµβαση στην επικοινωνία ανάµεσα στις γενεές των µελών γλωσσικών κοινοτήτων. εν πρέπει να συγχέουµε το εξής: η βαθµιαία γλωσσική µετατόπιση σε βάθος χρόνου (Fishman 1991) είναι κάτι διαφορετικό από την προσπάθεια άµεσης αντικατάστασης µιας γλώσσας από µια άλλη. Θεωρώντας τις γλώσσες ως ανεξάρτητες µονάδες, είναι σαν να λέµε στους δίγλωσσους µαθητές µας ότι για να µάθουν την Ελληνική και για να τα πάνε καλά στο σχολείο πρέπει να θυσιάσουν την επικοινωνία µε τους γονείς και το ευρύτερο 15

16 συγγενικό περιβάλλον. Είναι σαν να θέτουµε γλώσσα και επικοινωνία σε αντίθετους πόλους. 4. ΕΣΤΙΑΣΗ ΣΤΟ ΝΟΗΜΑ, ΤΗ ΜΟΡΦΗ ΚΑΙ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Ας επαναθέσουµε εδώ το ερώτηµα διδακτικής που αφορά το πώς µαθαίνουν οι δίγλωσσοι µαθητές µέσω της δεύτερης γλώσσας και ας προσπαθήσουµε να σχεδιάσουµε εκείνο το µαθησιακό περιβάλλον που βελτιστοποιεί τη δυνατότητα αυτών των µαθητών να µάθουν αξιοποιώντας τη διγλωσσία τους. ύο σηµεία έχουν ήδη τεθεί: αυτό της κατάκτησης / εκµάθησης των γλωσσών ως σχέση (αλληλεξάρτηση των γλωσσών) και εκείνο της κεντρικής θέσης των εννοιών (γλώσσες - έννοιες - γνωστικό περιεχόµενο). Το ζητούµενο στη µάθηση µέσω δεύτερης γλώσσας είναι να διαφυλάττουµε και να αποκαθιστούµε τη συνέχεια και συνοχή στη µάθηση εκεί όπου υπάρχει κίνδυνος να δηµιουργηθούν χάσµατα. Χάσµατα µπορούν να δηµιουργηθούν στη µετάβαση από τη γλώσσα και τον πολιτισµό της οικογένειας στη γλώσσα και τον πολιτισµό του σχολείου. Αν κατανοήσουµε το θέµα της αλληλεξάρτησης, µπορούµε να σχεδιάσουµε διδακτικά εργαλεία, ώστε στη βάση αυτής της αλληλεξάρτησης να αξιοποιούνται όσα ήδη ο δίγλωσσος µαθητής γνωρίζει και να διατηρείται, στο µέτρο του δυνατού, η συνέχεια στη µαθησιακή του εµπειρία. 16

17 Σ αυτό µας βοηθάει ιδιαίτερα το πλαίσιο για την ανάπτυξη της ακαδηµαϊκής δεξιότητας (Cummins 2000). Στη βάση αυτού του πλαισίου, η µάθηση οργανώνεται ως τριπλή εστίαση: καταρχήν στο νόηµα, στη συνέχεια στη µορφή της γλώσσας και, τέλος, στη χρήση αυτής της γλώσσας για δηµιουργία κειµένων (σχήµα 3). Πρέπει να σηµειώσουµε εδώ ότι η αναφορά µας στο σχήµα 3 δεν καλύπτει όλα τα στοιχεία που αναφέρονται σ αυτό, αλλά εστιάζουµε την προσοχή µας στο σηµείο που αναλογεί στο νόηµα, θεωρώντας ότι αυτό είναι ένα ιδιαίτερα κοµβικό σηµείο. Σχήµα 3 Σε κάθε έναν από τους πόλους εστίασης στο πιο πάνω πλαίσιο, ενσωµατώνονται επιµέρους θεωρητικά πλαίσια που λειτουργούν συµπληρωµατικά µε στόχο την παράλληλη µάθηση της γλώσσας και του γνωστικού περιεχοµένου Εστίαση στο νόηµα Αφετηρία αποτελεί η προσπάθεια να ξεπεραστεί το όποιο γλωσσικό εµπόδιο που θέτει η γλώσσα του σχολείου στους µαθητές. Έτσι, ως πρώτο µέληµα παρουσιάζεται η εστίαση στην κατανόηση του τι λέγεται στην ώρα του µαθήµατος. Έχουµε εδώ την υπόθεση της «κατανοητής εισερχόµενης πληροφορίας» ή «κατανοητού εισερχόµενου ερεθίσµατος» του Krashen (1981), σύµφωνα µε την οποία, οι γλωσσικοί τύποι µαθαίνονται όταν γίνεται κατανοητό το περιεχόµενο του διδασκόµενου κειµένου. Ο 17

18 Krashen είναι κατηγορηµατικός σ αυτό: Μαθαίνουµε / κατακτούµε τη γλώσσα µόνο στο βαθµό που έχουµε πρόσβαση σε πολλές κατανοητές εισερχόµενες πληροφορίες στη γλώσσα στόχο. Η υπόθεση αυτή έτυχε ιδιαίτερης προσοχής από τη στιγµή της διατύπωσής της και συνεχίζει να γίνεται αντικείµενο περαιτέρω επεξεργασίας, γιατί ενώνει δύο πράγµατα που συχνά λειτουργούν ασύνδετα: τη διδασκαλία κειµένων µε νόηµα για τους µαθητές και τη διδασκαλία της ίδιας της γλώσσας. Ένα παραδοσιακό µάθηµα γλώσσας µπορεί να είναι έτσι οργανωµένο, ώστε τα κείµενα στη γλώσσα στόχο να έχουν περιεχόµενα άσχετα µε τα ενδιαφέροντα των µαθητών. Αυτό λειτουργεί ανασταλτικά ως προς το σκοπό του ίδιου του µαθήµατος, γιατί οι µαθητές διδάσκονται γλωσσικούς κανόνες µε αφορµή κείµενα που τους είναι αδιάφορα. Αν αυτό ισχύει για το µάθηµα γλώσσας σε µονόγλωσσους µαθητές, ισχύει πολλαπλάσια για το µάθηµα µέσω γλώσσας σε δίγλωσσους µαθητές που προέρχονται από διαφορετικά πολιτισµικά περιβάλλοντα, αφού είναι πολύ πιθανόν ότι για κάποιους, τουλάχιστον, δίγλωσσους µαθητές τα διδασκόµενα κείµενα έχουν περιεχόµενα άσχετα µε τις δικές τους εµπειρίες (Κούρτη-Καζούλλη 2000). Στο σηµείο αυτό, τίθεται το ζήτηµα πώς γίνεται κατανοητό ένα νόηµα που είναι διατυπωµένο σε γλώσσα που δεν γνωρίζουν οι µαθητές. Κεντρική θέση και εδώ κατέχουν οι έννοιες: ένα νόηµα γίνεται κατανοητό καταρχήν στο επίπεδο των εννοιών, στη συνέχεια στο επίπεδου του λεξιλογίου και, τελικά, στο επίπεδο του κριτικού αλφαβητισµού ή γραµµατισµού (Cope & Kalantzis 2000, Cummins 2000). Ο προσανατολισµός αυτός υποδηλώνει ότι η εστίαση στο νόηµα ξεπερνά την επιφανειακή, κυριολεκτική 18

19 κατανόηση ενός κειµένου και φτάνει σε βαθύτερα επίπεδα γλωσσικών και γνωστικών διαδικασιών. Θα λέγαµε ότι το νόηµα, για να γίνει κατανοητό, πρέπει πρώτα να γίνει ορατό, ώστε να υπάρξει σύνδεση µε προηγούµενες εµπειρίες του δίγλωσσου µαθητή. Ο Cummins (2000) βλέπει την εστίαση στο νόηµα να εξελίσσεται σε πέντε φάσεις που αρχίζουν µε τη σύνδεση µε την ήδη υπάρχουσα εµπειρία του µαθητή (ενεργοποίηση της προηγούµενης γνώσης / εµπειρική φάση) και οδηγούν βαθµιαία µέσα από την κυριολεκτική / περιγραφική, την ερµηνευτική και τη φάση της κριτικής ανάλυσης, στη φάση της δηµιουργικής φάσης εκ µέρους του δίγλωσσου µαθητή. Σε ένα παραδοσιακό µάθηµα, συχνά η κυριολεκτική / περιγραφική φάση υπερέχει σε τέτοια βαθµό, που οι υπόλοιπες φάσεις µένουν τελείως αδρανείς και οι εισερχόµενες πληροφορίες γίνονται κατανοητές µε µια περιορισµένη έννοια. Στο προτεινόµενο πλαίσιο, η εστίαση στο νόηµα και όχι στην ίδια τη γλώσσα, αφήνει µεγάλα περιθώρια τόσο για τη χρήση διαφορετικών γλωσσών, διαφορετικών ποικιλιών και κειµενικών ειδών της ίδιας γλώσσας όσο και για τη χρήση πολλαπλών τρόπων έκφρασης του νοήµατος, πέρα από τη γλώσσα. Το σχήµα 2, όπου παρουσιάζεται η ενεργοποίηση των γνωστών εννοιών από την πρώτη γλώσσα, αποκτά εδώ µια ιδιαίτερη βαρύτητα. Ένα πολύ σηµαντικό ρόλο στην κατανόηση του νοήµατος µέσα από την ενεργοποίηση γνωστών εννοιών και νοητικών σχηµάτων, παίζει η χρήση εικόνας και κινούµενης εικόνας καθώς και η δραµατοποίηση, που παραστατικοποιούν ένα κείµενο κάνοντας το νόηµα του ορατό. Θα λέγαµε ότι σε αυτό ακριβώς το σηµείο σπάνε τα δεσµά της γλώσσας που λειτουργούν ανασταλτικά, 19

20 ιδιαίτερα για τους νεοφερµένους µαθητές, και προσφέρεται πρακτικά η δυνατότητα για τη διατύπωση και κατανόηση νοηµάτων µε διάφορους τρόπους όχι αναγκαστικά γλωσσικούς (δηµιουργική φάση). Ο Wells (1999), βασιζόµενος στον Halliday (1978) αποδίδει τη διαδικασία κατανόησης και διατύπωσης νοηµάτων µε την περίφραση φτιάξιµο νοήµατος (meaning making), έτσι ώστε να δίδεται έµφαση στη δυνατότητα των υποκειµένων που επικοινωνούν να κατανοούν και να δηµιουργούν νοήµατα. Ο Kress (2000) τονίζει µε ιδιαίτερη έµφαση τη σηµασία που έχει η δυνατότητα έκφρασης νοήµατος µέσα από διάφορους σηµειωτικούς τρόπους (εικόνα, µη λεκτική επικοινωνία, µουσική, πολυµέσα / κινούµενη εικόνα) και όχι µόνο µέσω της γλώσσας, όπως συνηθίζεται στο σχολείο Εστίαση στη γλώσσα Είναι το σηµείο όπου τα κλασικά µέρη του γλωσσικού µαθήµατος (π.χ. διδασκαλία της γραµµατικής, της ανάγνωσης, του λεξιλογίου κτλ.) τοποθετούνται κάτω από την οµπρέλα της γλωσσικής συνειδητοποίησης και γίνονται έτσι αναπόσπαστα µέρη µιας συνειδητής ενεργοποίησης ήδη γνωστών εννοιών από την πρώτη γλώσσα, µε την προσθήκη ότι εδώ οι έννοιες συνδέονται άµεσα µε τη ρηµατοποίηση στη γλώσσα του σχολείου σε σχέση µε τη ρηµατοποίησή τους στην πρώτη γλώσσα. Στο σηµείο αυτό γίνεται κατανοητή και η διάκριση που προτείνει ο Cummins (υπό έκδοση) ανάµεσα στην επικοινωνιακή ευχέρεια, στις συγκεκριµένες γλωσσικές δεξιότητες και την ακαδηµαϊκή γλωσσική ικανότητα. Στο προτεινόµενο πλαίσιο η εστίαση στη γλώσσα είναι 20

21 κεντρικό κοµµάτι επειδή αποκτά νόηµα (εστίαση στο νόηµα) και επειδή εφαρµόζεται για να παραχθούν νέα κείµενα (εστίαση στη χρήση). Η αναφορά στη διδασκαλία συγκεκριµένων γλωσσικών δεξιοτήτων είναι βασική, γιατί παραπέµπει στο γεγονός ότι υπάρχουν δραστηριότητες που διδάσκονται στα αρχικά στάδια του γλωσσικού µαθήµατος και στη συνέχεια αυτοµατοποιούνται (π.χ. γλωσσική συνειδητοποίηση) ενώ υπάρχουν άλλες δραστηριότητες που συνεχίζουν να αναπτύσσονται και να διαφοροποιούνται (π.χ. εξοικείωση µε ειδικές συντακτικές δοµές και διαφορετικά είδη λόγου) παράλληλα µε την ανάπτυξη της ακαδηµαϊκής γλώσσας Εστίαση στη χρήση της γλώσσας Η εστίαση στη χρήση της γλώσσας λειτουργεί ως κατάληξη των προηγούµενων, αφού εδώ αυτό που έχει γίνει κατανοητό χρησιµοποιείται για τη δηµιουργία νέων κειµένων από τους µαθητές, τα οποία στη συνέχεια µπορούν να γίνουν αυτά το υλικό για πρακτικές γλωσσικής συνειδητοποίησης. ΕΠΙΛΟΓΟΣ Από τα πιο πάνω προκύπτει ότι για τους δίγλωσσους µαθητές η διδασκαλία της Ελληνικής είναι άρρηκτα συνδεδεµένη µε τη διδασκαλία όλων των άλλων γνωστικών αντικειµένων στο σχολείο. Για καλύτερα αποτελέσµατα, πρέπει να οικοδοµηθεί µια τέτοια µαθησιακή συνθήκη που να επιτρέπει, να ενθαρρύνει και να µεγιστοποιεί την αξιοποίηση της προηγούµενης γλωσσικής και 21

22 πολιτισµικής γνώσης στη διαδικασία κατανόησης και δηµιουργίας νοήµατος στη γλώσσα στόχο. Τα θεωρητικά πλαίσια που παρουσιάσαµε δεν λειτουργούν στο κενό. Ιδιαίτερα το πλαίσιο της σχέσης γλωσσών εννοιών γνωστικού περιεχοµένου και το πλαίσιο της εστίασης σε νόηµα γλώσσα χρήση της γλώσσας ενεργοποιούνται µέσα σε πραγµατικές επικοινωνιακές σχέσεις ανάµεσα στους µαθητές και στους εκπαιδευτικούς. Μέσα σ αυτήν ακριβώς την ανθρώπινη σχέση τα υποκείµενα επικοινωνούν, δηµιουργούν κείµενα και διαπραγµατεύονται νοήµατα. Αν οι γλώσσες των µαθητών και η επικοινωνία µε τους συµµαθητές και τους δασκάλους παγιωθούν σε διαµετρικά αντίθετα σηµεία, τότε δηµιουργούνται χάσµατα και είναι δύσκολο να επιτευχθεί µάθηση. Το αντίδοτο δεν είναι η αντικατάσταση των άλλων γλωσσών από την κοινή γλώσσα του σχολείου, αλλά η αξιοποίηση αυτών των άλλων γλωσσών για τη µάθηση τόσο της γλώσσας του σχολείου όσο και όλων των άλλων γνωστικών αντικειµένων που προσφέρει το σχολείο. Αν αυτή η αξιοποίηση λειτουργήσει µακροχρόνια ως µεταβατικό στάδιο από µια διγλωσσία σε µια νέα µονογλωσσία, δηλ. στη γλώσσα του σχολείου, ή ως εµπλουτισµός του γλωσσικού ρεπερτορίου του οµιλητή και κατ επέκταση της γλωσσικής πολυµορφίας της κοινωνίας, αυτό είναι κάτι που δεν µπορεί να προδικασθεί. Το µόνο το οποίο µπορούµε να ισχυριστούµε µε κάποια βεβαιότητα είναι η αλληλεξάρτηση των γλωσσών µεταξύ τους και µε τη µάθηση γενικότερα. Βιβλιογραφία 22

23 Ελληνόγλωσση Αθανασίου, Λ. & Γκότοβος, Αθ. (υπό έκδοση): Η ιγλωσσία των διαφορετικών Αντιλήψεις και Στάσεις των Εκπαιδευτικών Προσχολικής Αγωγής απέναντι στη διγλωσσία των Μεταναστών και Παλιννοστούντων Μαθητών, στο: Επιστήµες Αγωγής, Θεµατικό Τεύχος Αζέζ, Κλ. (1999): Το Παιδί ανάµεσα σε δύο Γλώσσες, Αθήνα: Πόλις. Βρατσάλης, Κ. (υπό έκδοση): Το Παιδαγωγικό Εµπόδιο στην Επιµόρφωση των Εκπαιδευτικών Η περίπτωση της επιµόρφωσης των Εκπαιδευτικών στα νησιά του Νοτίου Αιγαίου. Βρατσάλης, Κ. & Σκούρτου, Ε. (2000): άσκαλοι και Μαθητές σε Τάξεις Πολιτισµικής Ετερότητας Ζητήµατα Μάθησης, στο: Εκπαιδευτική Κοινότητα, 54, (26-33). Γκόβαρης, Χρ. (2000): Εισαγωγή στη ιαπολιτισµική Εκπαίδευση, Αθήνα: Ατραπός. Γκότοβος, Αθ. (2002): Εκπαίδευση και Ετερότητα Ζητήµατα ιαπολιτισµικής Παιδαγωγικής, Αθήνα: Μεταίχµιο. αµανάκης, Μ. (2001): Εισαγωγή, στο: Baker, C. Εισαγωγή στη ιγλωσσία και στη ίγλωσση Εκπαίδευση, Αθήνα: Gutenberg, (επιµ. µετφρ. αµανάκης, Μ.) 23

24 Κούρτη - Καζούλλη, Β. (2000): «Το Μοντέλο της Γλωσσικής ικανότητας όπως το βλέπει ένας άσκαλος: Ταξιδεύοντας στο Πλαίσιο του Jim Cummins», στο: Τετράδια Εργασίας Ρόδου: ιγλωσσία και Μάθηση στο ιαδίκτυο, (Επιµ. Σκούρτου, Ε.), Ρόδος: Πανεπιστήµιο Αιγαίου : Κοιλιάρη. Αγγ., Αγοραστός, Γ. & Ζάγκα, Ε. (2001): «Αναζητώντας µια Αποτελεσµατική Πρόταση για τη ιδασκαλία της Νέας Ελληνικής ως εύτερης Γλώσσας (ΝΕΓ2) σε Παλιννοστούντες και Αλλοδαπούς Μαθητές», στο: Παιδαγωγική Επιθεώρηση, 32/2001, (38-56). Σακελλαρίου, Αγγ. (2000): ιδακτική της Ελληνικής ως εύτερης / Ξένης Γλώσσας, Αθήνα: Γρηγόρης. Σκούρτου (2002): «ιγλωσσία και ιδασκαλία εύτερης Γλώσσας», Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο, Υλικά για τη Θεµατική Ενότητα: ιαπολιτισµική εκπαίδευση, Τόµος Ι. Σκούρτου (2000): «Ο Καλός και ο Κακός ίγλωσσος Μαθητής», στο: Τετράδια Εργασίας Νάξου: ιγλωσσία, (επιµ. Σκούρτου, Ε.), Ρόδος: Πανεπιστήµιο Αιγαίου: Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευµάτων (2002): Αξιολόγηση του Ακαδηµαϊκού Μέρους του Προγράµµατος ΕΠΕΑΕΚ «Ακαδηµαϊκή και Επαγγελµατική Αναβάθµιση 24

25 Εκπαιδευτικών Α βάθµιας Εκπαίδευσης», Ρόδος , ωδεκάνησα Κυκλάδες, Ρόδος: ΥΠΕΠΘ / Πανεπιστήµιο Αιγαίου. Φιλιππάρδου, Χρ. (1997): «Απόψεις εκπαιδευτικών για τη διγλωσσία στα δηµοτικά Σχολεία της Πόλης της Ρόδου», στο: Σκούρτου, Ε. (επιµ.): Θέµατα ιγλωσσίας και Εκπαίδευσης, Αθήνα: νήσος. Χατζιδάκη, Α (2000): «Η ιδασκαλία της Ελληνικής ως εύτερης Γλώσσας στις Κανονικές Τάξεις», στο: Τετράδια Εργασίας Νάξου: ιγλωσσία, (επιµ. Σκούρτου, Ε.), Ρόδος: Πανεπιστήµιο Αιγαίου, Ξενόγλωσση Cope, B. & Kalantzis, M. (eds), (2000): Multiliteracies Literacy Learning and the Design of Social Futures, London & New York: Routledge. Cummins, J. (υπό έκδοση): Reading and the ESL Student Cummins, J. (2000): «A Pedagogical Framework for Second Language Learning in the Context of Computer-Supported Sister Class Networks», στο: Τετράδια Εργασίας Ρόδου: ιγλωσσία και Μάθηση στο ιαδίκτυο, (επιµ. Σκούρτου, Ε.), Ρόδος: Πανεπιστήµιο Αιγαίου, 25

26 Cummins, J. (1999): Ταυτότητες υπό ιαπραγµάτευση Εκπαίδευση µε σκοπό την Ενδυνάµωση σε µια Κοινωνία της Ετερότητας, (επιµ. Σκούρτου, Ε., µετφρ. Αργύρη, Σ.), Αθήνα: Gutenberg. Fishman, J.A. (1991): Reversing Language Shift, Clevedon: Multilingual Matters. Fishman, J.A. (1965): «Who speaks, what language to whom and when?» La Linguistique, 2, (67-88). Halliday, M.A.K. (1978): Language as Social Semiotic The social Inerpretation of Language and Meaning, London: Arnold. Krashen, St. (1981): Second Language Acquisition and second language Learning, London: Pergamon Press. Kress, G. (2000): Design and Transformation New Theories of Meaning, στο: Cope, B. & Kalantzis, M. (eds), (2000): Multiliteracies Literacy Learning and the Design of Social Futures, London & New York: Routledge. Tulaciewicz, W. & Adams, A. (1998): Teaching the Mother Tongue in a Multilingual Europe, London / New York: Cassell. Wells, G. (1999): Dialogic Inquiry Towards a Sociocultural Practice and Theory of Education, Cambridge: Cambridge University Press. 26

Σκούρτου, Ε. (2002) ίγλωσσοι Μαθητές στο ελληνικό Σχολείο, στο: Επιστήµες Αγωγής, Θεµατικό Τεύχος 2002, (11-20) ίγλωσσοι µαθητές στο ελληνικό σχολείο

Σκούρτου, Ε. (2002) ίγλωσσοι Μαθητές στο ελληνικό Σχολείο, στο: Επιστήµες Αγωγής, Θεµατικό Τεύχος 2002, (11-20) ίγλωσσοι µαθητές στο ελληνικό σχολείο Σκούρτου, Ε. (2002) ίγλωσσοι Μαθητές στο ελληνικό Σχολείο, στο: Επιστήµες Αγωγής, Θεµατικό Τεύχος 2002, (11-20) ίγλωσσοι µαθητές στο ελληνικό σχολείο Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήµιο Αιγαίου Εισαγωγική σηµείωση

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία γλώσσας σε συνθήκες γλωσσικής ετερότητας: Αξιοποίηση των γλωσσών των μαθητών μας στη διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας

Διδασκαλία γλώσσας σε συνθήκες γλωσσικής ετερότητας: Αξιοποίηση των γλωσσών των μαθητών μας στη διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας Διδασκαλία γλώσσας σε συνθήκες γλωσσικής ετερότητας: Αξιοποίηση των γλωσσών των μαθητών μας στη διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας Σκούρτου Ελένη Πανεπιστήμιο Αιγαίου Περίληψη Οι σχολικές τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Εταιρεία Κύπρου. Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου. Κυπριακός Όμιλος Ενιαίας Εκπαίδευσης (ΚΟΕΕ) 10ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

Παιδαγωγική Εταιρεία Κύπρου. Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου. Κυπριακός Όμιλος Ενιαίας Εκπαίδευσης (ΚΟΕΕ) 10ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Παιδαγωγική Εταιρεία Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου Κυπριακός Όμιλος Ενιαίας Εκπαίδευσης (ΚΟΕΕ) 10ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΚΥΠΡΟΥ "ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΕΡΕΥΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ . Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στρατηγικές για την ενίσχυση των μαθητών 2 & 3 Οκτωβρίου 2008 2ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εισαγωγή Το θέμα της σχολικής επίδοσης σχετίζεται άμεσα με την ικανότητα των μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Ο καλός και ο κακός δίγλωσσος μαθητής Ελένη Σκούρτου* Εισαγωγική παρατήρηση Στο κείμενο που ακολουθεί βασίζομαι στα θεωρητικά μοντέλα του Cummins για το θέμα της αλληλεξάρτησης των γλωσσών, της μέγιστης

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη θεματική:

Εισαγωγή στη θεματική: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Έργο «Εκπαίδευση αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών» Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Υποδράση: Ενδοσχολική Επιμόρφωση, Επιστ.υπεύθυνη:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α)

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Ποιους καλούμαι να διδάξω και ποιες παραδοχές θα πρέπει να λάβω υπόψη σε σχέση με αυτό; ποιες οι ομάδες-στόχοι ως προς την προέλευση και τα επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Μικρές γλώσσες σ ένα µεγάλο δίκτυο Το παράδειγµα της διδασκαλίας της Ελληνικής ως δεύτερης / ξένης γλώσσας µέσω διαδικτύου

Μικρές γλώσσες σ ένα µεγάλο δίκτυο Το παράδειγµα της διδασκαλίας της Ελληνικής ως δεύτερης / ξένης γλώσσας µέσω διαδικτύου Σκούρτου, Ε. (2003) Μικρές Γλώσσες σ ένα Μεγάλο ίκτυο. Το Παράδειγµα της ιδασκαλίας της Ελληνικής ως εύτερης / Ξένης Γλώσσας µέσω ιαδικτύου. Πρακτικά Συνεδρίου: «Η Αξιοποίηση των Νέων Τεχνολογιών στη ιδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΩΝ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΩΝ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗ ΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Κυριακή 28-1-2007 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΑ - ΓΕΝΙΚΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ (συντελεστής βαρύτητας 40%) 1. Στο δηµόσιο σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση»

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Σωφρ. Χατζησαββίδης ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1. Από το γραμματισμό στους πολυγραμματισμούς Σήμερα τα άτομα που βρίσκονται σε μία διαδικασία μάθησης και προετοιμασίας για την

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο. Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές εφαρμογές ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Επιμορφωτικό σεμινάριο. Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές εφαρμογές ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Έργο: Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο) Επιμορφωτικό σεμινάριο Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

«Διδάσκω και διερευνώ τη διδασκαλία μου σε μια πολυπολιτισμική τάξη»

«Διδάσκω και διερευνώ τη διδασκαλία μου σε μια πολυπολιτισμική τάξη» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Διδάσκω και διερευνώ τη διδασκαλία μου σε μια πολυπολιτισμική τάξη»

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο»

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο» Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Αδελφοποίηση σχολικών τάξεων στο διαδίκτυο: Μάθηση µέσω ηλεκτρονικής σύνδεσης

Αδελφοποίηση σχολικών τάξεων στο διαδίκτυο: Μάθηση µέσω ηλεκτρονικής σύνδεσης 1 Σκούρτου, Ε. (2001) Αδελφοποίηση σχολικών τάξεων στο διαδίκτυο - Μάθηση µέσω ηλεκτρονικής σύνδεσης, στο: Γλωσσικός Υπολογιστής, τεύχος 2/2001 (www.komvos.edu.gr) Ελένη Σκούρτου Αδελφοποίηση σχολικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ)

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ) Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί Α) Στην ιστορία. Α) Β) Γ) ) Απλή Β) Στη µελέτη περιβάλλοντος. Γ) Στις φυσικές επιστήµες. ) Σε όλα τα παραπάνω. Είστε

Διαβάστε περισσότερα

Η στοχοθεσία της Ελληνικής ως δεύτερης και ως ξένης γλώσσας. Α. Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μίου Κρήτης

Η στοχοθεσία της Ελληνικής ως δεύτερης και ως ξένης γλώσσας. Α. Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μίου Κρήτης Η στοχοθεσία της Ελληνικής ως δεύτερης και ως ξένης γλώσσας Α. Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μίου Κρήτης Δεύτερη γλώσσα (1/2) Όταν ένας ομιλητής μαθαίνει ή/και χρησιμοποιεί μια Χ γλώσσα ως δεύτερη,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ Κριτήρια αξιολόγησης θέµατος ελεύθερης ανάπτυξης & Οδηγίες Βαθµολόγησης Κλάδος ΠΕ60-70 Εισαγωγή Στη διεθνή ερευνητική πρακτική χρησιµοποιούνται, συνήθως, δύο µέθοδοι αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Εισαγωγικά Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. Προβληματιζόμαστε... Τι εννοούμε με τον όρο Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) και τι

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Ε. Κολέζα, Γ. Βρέταρος, θ. Δρίγκας, Κ. Σκορδούλης Εισαγωγή Ο εκπαιδευτικός κατά τη διάρκεια της σχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ -----

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α ΣΠΟΥΔΩΝ & ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 757 Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική αγωγή δε συνηθίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία. Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19

ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία. Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19 ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19 Παρουσίαση ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράµµατος Σπουδών Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών, ΕΠΠΣ-ΑΠΣ Υλικό Επιµόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020 Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση Οι Άξονες Προτεραιότητας 6,7,8,και 9 περιλαµβάνουν τις παρεµβάσεις του τοµέα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Ανανέωση του αντικειµένου Η καλύτερη προσέγγιση θα πρέπει να επιτρέπει τον πειραµατισµό.

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο

Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο 1: Εισαγωγικά στο μάθημα Αρβανίτη Ευγενία ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών Άδειες Χρήσης Το παρόν υλικό διατίθεται με τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου Πληθυσµιακή και Γλωσσική Ποικιλότητα «ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου στη Ρόδο: Το Παράδειγµα του Κατερίνα Καλογεροπούλου, Φώτης Κοτζαµάνης, Λιάνα Κουµνάκη, Αγάπη Μπίτσκη, Βασιλική Πίνδη, Πάνος Σιώρος, Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής

Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής 21-22 Μαρτίου 2014, Λευκωσία 16-17 Μαΐου 2014, Λεμεσός Η αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ IV ΕΠΟΠΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Κ. ΧΡΗΣΤΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Μ. ΣΤΡΙΛΙΓΚΑ ΘΕΜΑ: Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Δημοτικού Oδηγίες αξιοποίησης των σχολικών εγχειριδίων Σχολική χρονιά: 2011-2012 ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Η Γλώσσα της ιασποράς και η ιασπορά της Γλώσσας. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήµιο Αιγαίου

Η Γλώσσα της ιασποράς και η ιασπορά της Γλώσσας. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήµιο Αιγαίου Σκούρτου, Ε. (2005): Η Γλώσσα της ιασποράς και η ιασπορά της Γλώσσας, στο: Τσοκαλίδου, Ρ. & Παπαρούση, Μ. (επιµέλεια): Γλώσσα και Ταυτότητα στη ιασπορά, Αθήνα: Μεταίχµιο Η Γλώσσα της ιασποράς και η ιασπορά

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Αυτό το έργο έχει χρηµατοδοτηθεί µε την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών για Κωφούς και

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

ιαπολιτισµική επάρκεια και ετοιµότητα των εκπαιδευτικών

ιαπολιτισµική επάρκεια και ετοιµότητα των εκπαιδευτικών ιαπολιτισµική επάρκεια και ετοιµότητα των εκπαιδευτικών Παντελής Γεωργογιάννης, Καθηγητής Π.Τ..Ε. Παν/µίου Πατρών Για να γίνει κατανοητό τι εννοούµε µε τον όρο διαπολιτισµική επάρκεια και ετοιµότητα του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ος κύκλος (Μαθήματα 1-3): Περιεχόμενο και βασικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) 1. 9 Εκπαιδευτική χρήση βασικών εργαλείων πληροφορικής, πολυµεσικών εργαλείων και του διαδικτύου

Διαβάστε περισσότερα

Μετανάστευση στην Ελλάδα και Εκπαίδευση: Αποτίµηση της υπάρχουσας κατάστασης Προκλήσεις και Προοπτικές βελτίωσης. Εµπειρογνωµοσύνη.

Μετανάστευση στην Ελλάδα και Εκπαίδευση: Αποτίµηση της υπάρχουσας κατάστασης Προκλήσεις και Προοπτικές βελτίωσης. Εµπειρογνωµοσύνη. Μετανάστευση στην Ελλάδα και Εκπαίδευση: Αποτίµηση της υπάρχουσας κατάστασης Προκλήσεις και Προοπτικές βελτίωσης Πρόγραµµα 5 Εµπειρογνωµοσύνη Ελένη Σκούρτου Κωνσταντίνος Βρατσάλης Χρήστος Γκόβαρης Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ. ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ (συντελεστής βαρύτητας 60%)

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ. ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ (συντελεστής βαρύτητας 60%) ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2006 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος: ΠΕ 70 ΔΑΣΚΑΛΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (Ειδική Διδακτική και Παιδαγωγικά Γενική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Στο τομέα της εκπαίδευσης η αξιολόγηση μπορεί να αναφέρεται στην επίδοση των μαθητών, στην αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας ή της μαθησιακής διαδικασίας, στο αναλυτικό πρόγραμμα, στα διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΘΕΜΑ: Αξιολόγηση και Εκπαίδευση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες. Προσαρμογές αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα σύνταξης Συντονιστής: Γεώργιος Κιούσης,

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Θέµατα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 1) Τίτλος διδακτικού σεναρίου: «Παιχνίδι με τα γράμματα και τα ζώα» 2) Θέμα : Διαθεματική δραστηριότητα για επανάληψη και τον διαχωρισμό των γραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ «ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ»

ΣΥΝΕΔΡΙΟ «ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» ΣΥΝΕΔΡΙΟ «ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» του Διεθνούς Ερευνητικού Προγράμματος: Ανάπτυξη θεωρητικού σχήματος κατανόησης της ποιότητας στην εκπαίδευση: Εγκυροποίηση του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Αντιμετώπιση των ΜΔ δια των ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ Σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ Γιάννης Ιωάννου Β.Δ. MSc, MA 1 Θεωρητικό Υπόβαθρο Φιλοσοφία & Γνωστική Ψυχολογία Το Μεταμοντέρνο κίνημα Αποδοχή της διαφορετικότητας Αντίσταση στις συγκεντρωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ: ΝΕΕΣ ΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ: ΝΕΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ: ΝΕΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ Ενημέρωση προβληματισμός για τις νέες τάσεις αξιολόγησης του μαθητή στην εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Άλιμος, 2015 Η Μέθοδος CLIL Ολιστική Εκμάθηση Περιεχομένου και Ξένης Γλώσσας EMILE: L Enseignement d une Matière par

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Λεωνίδας Κυριακίδης Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου ΕΙΣΑΓΩΓΗ H δημιουργία εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα