ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΦΩΝΟΤΑΚΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΥΛΛΑΒΙΚΑ ΟΡΙOΘΕΤΗΜΕΝΕΣ; Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΙΑΛΕΚΤΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΦΩΝΟΤΑΚΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΥΛΛΑΒΙΚΑ ΟΡΙOΘΕΤΗΜΕΝΕΣ; Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΙΑΛΕΚΤΟΥ"

Transcript

1 Φωνοτακτικές ιατάξεις στην Κυπριακή ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΦΩΝΟΤΑΚΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΥΛΛΑΒΙΚΑ ΟΡΙOΘΕΤΗΜΕΝΕΣ; Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΙΑΛΕΚΤΟΥ Ευάνθη Παπανικόλα Department of Phonetics and Linguistics, University College London ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η συγκεκριµένη εργασία στοχεύει να παρουσιάσει δύο βασικές προσεγγίσεις στις συµφωνικές φωνοτακτικές διατάξεις (consonantal phonotactics) τη συλλαβική προσέγγιση (syllable-based approach) και την προσέγγιση των ακουστικών ενδείξεων (cue-based approach). Επιπλέον, επιχειρείται εφαρµογή της δεύτερης προσέγγισης σε δεδοµένα της κυπριακής διαλέκτου. Στο τελευταίο µέρος της συζήτησης αυτής αµφισβητείται η παραδοσιακή αντίληψη της σύµπτωσης των συλλαβικών και λεκτικών ορίων ώστε να δοθεί µια ερµηνεία των φωνοτακτικών διατάξεων στα κυπριακά, µε βάση την αναθεωρηµένη πια συλλαβική προσέγγιση. Γενική εισαγωγή Ο όρος φωνοτακτικά συµπλέγµατα (cluster phonotactics) αναφέρεται στους περιορισµούς που υπάρχουν στη δυνατότητα ενός συµφώνου ν ακολουθεί κάποιο άλλο. Έχουν γίνει διάφορες προσπάθειες ερµηνείας των συνθηκών καθορισµού των συγκεκριµένων περιορισµών. Μια από τις προτάσεις εισηγείται πως τα φωνοτακτικά συµπλέγµατα καθορίζονται συλλαβικά (Beckman 1998, Lombardi 1999). Αυτό σηµαίνει πως η δυνατότητα διαφορετικών φωνητικών στοιχείων (segments) να παρίστανται σε συγκεκριµένες ακολουθίες εξαρτάται από τη θέση που αυτά τα στοιχεία (segments) κατέχουν στα πλαίσια της συλλαβής. Ο,τιδήποτε εκτός αυτού του πλαισίου δεν επηρεάζει τα φωνοτακτικά συµπλέγµατα. Στην πρόσφατη φωνολογική θεωρία, µια καινούργια προσέγγιση έκανε την εµφάνισή της, εµπνευσµένη από τους Steriade (1997) και Blevins (2003). Σύµφωνα µε την Steriade (1997), οι περιορισµοί µπορούν να ερµηνευθούν µε βάση διαφορές στην ευκολία µε την οποία ακουστικές ενδείξεις (acoustic cues) εντοπίζονται σε διαφορετικές φωνολογικές θέσεις. Έτσι για παράδειγµα, η παρουσία ενός ηχηρού στοιχείου (sonorant) βελτιώνει την ποιότητα των ακουστικών ενδείξεων κι εποµένως δηµιουργεί καλύτερο περιβάλλον για την πραγµάτωση συγκεκριµένων φωνολογικών διακρίσεων (distinctions). Η προσέγγιση αυτή είναι γνωστή µε την ονοµασία προσέγγιση βασισµένη στις ακουστικές ενδείξεις. Στη συνέχεια ακολουθεί µια πιο εκτεταµένη αναφορά στη συλλαβική προσέγγιση. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 613

2 Ε. Παπανικόλα 1. Η συλλαβική προσέγγιση στις συµφωνικές φωνοτακτικές διατάξεις 1.1. Εισαγωγή στη συλλαβική προσέγγιση Σύµφωνα µε τη συλλαβική προσέγγιση, που αναπτύχθηκε από τους Beckman (1998) και Lombardi (1999,), µια καθολική διαφορά χαρακτηρίζει τις αρχικές συλλαβικές θέσεις (ONSETS) και τις τερµατικές συλλαβικές θέσεις (CODAS) όταν έχουµε να κάνουµε µε την πραγµάτωση συµφωνικών αντιθέσεων (consonantal contrasts). Αντιθέσεις οι οποίες πραγµατώνονται στις αρχικές συλλαβικές θέσεις ουδετεροποιούνται στις τερµατικές συλλαβικές θέσεις. Συγκεκριµένα, σε πολλές γλώσσες, οι λαρυγγικές διακρίσεις (laryngeal distinctions) δε λαµβάνουν χώρα σε τερµατικές συλλαβικές θέσεις, και αυτό είναι ευρέως γνωστό ως Λαρυγγική Ουδετέρωση»(Laryngeal Neutralization) (Lombardi, 1995) Λαρυγγική διακρίση και ορθός συλλαβικός σχηµατισµός (syllable wellformedness) Σύµφωνα τη Lombardi (1995), η λαρυγγική ουδετέρωση είναι το αποτέλεσµα της αποσύνδεσης του λαρυγγικού κόµβου, o οποίος περιλαµβάνει όλα τα λαρυγγικά χαρακτηριστικά (Clements, 1985). Το προϊόν της ουδετέρωσης είναι πάντοτε είτε επίπεδα άηχα προφορικά (plain voiceless obstruents) ή επίπεδα ηχηρά (έρρινα/ πλευρικά) (plain voiced sonorants) διαγλωσσικά. Η αποσύνδεση του λαρυγγικού κόµβου συµβαίνει όταν δεν υπάρχει κάποιο [+sonorant] να ακολουθεί το σύµφωνο, και το οποίο να είναι ταυτοσυλλαβικό. Από την άλλη πλευρά, οι λαρυγγικές διακρίσεις πραγµατώνονται όταν ένας [+sonorant] ήχος ακολουθεί το σύµφωνο. Είναι επίσης σηµαντικό πως το ηχηρό στοιχείο (sonorant), που ακολουθεί θα πρέπει να είναι και αυτό ταυτοσυλλαβικό µε το σύµφωνο: (1) σ [Ρίζα] [+ ηχηρό] ([+sonorant]). Λαρυγγικός κόµβος (Laryngeal node) Βασισµένη στα πιο πάνω η Lombardi (1995) επιχειρεί να θέσει σε εφαρµογή τη συλλαβική προσέγγιση στις φωνοτακτικές διατάξεις διαφόρων γλωσσών. 2. Η προσέγγιση βάσει ακουστικών ενδείξεων Η προσέγγιση βάσει ακουστικών ενδείξεων (Steriade 1997, 1999,και Blevins 2003) βασίζει τους περιορισµούς για τη νοµιµοποίηση συγκεκριµένων χαρακτηριστικών σε διαφορές οι 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 614

3 Φωνοτακτικές ιατάξεις στην Κυπριακή οποίες ενδέχεται να βρεθούν σε διαφορετικά φωνητικά περιβάλλοντα αναφορικά µε τις αντιληπτικές ενδείξεις. Εποµένως, η συγκεκριµένη προσέγγιση ερµηνεύει τη διαφορετική κατανοµή φωνητικών ιδιοτήτων (π.χ. ηχηρότητα) µε όρους αρθρωτικών και αντιληπτικών χαρακτηριστικών των διαφορετικών φωνητικών περιβάλλοντων. Η Steriade αξιοποιεί δυο µοτίβα τη δάσυνση και την ουδετέρωση στον τόπο άρθρωσης- για να αποδείξει πως συγκεκριµένες θέσεις κάποιων χαρακτηριστικών αντιθέσεων είναι πιο διακριτές απ ότι είναι σε κάποιες άλλες θέσεις, όπου παρουσιάζουν µειωµένη διακριτικότητα. Όταν αναφέρεται στη νοµιµοποίηση βάσει ακουστικών ενδείξεων, εννοεί ότι οι αντιθέσεις νοµιµοποιούνται σε περιβάλλοντα όπου τα αντιθετικά χαρακτηριστικά επιτρέπεται να παρουσιάζονται (Ito 1986, Goldsmith 1990). Αυτά τα ιδιαίτερα περιβάλλοντα επιβάλλεται να είναι όσο πιο διακριτά γίνεται, γιατί έτσι θα είναι και πιο περιεκτικά σε πληροφορία. Κατά συνέπεια, θα είναι σε θέση να νοµιµοποιούν συγκεκριµένες αντιθέσεις (Steriade, 1997). Οι λαρυγγικές αντιθέσεις και οι αντιθέσεις του τόπου άρθρωσης υποστηρίζουν τη νοµιµοποίηση βάσει ακουστικών ενδείξεων, αφού σε θέσεις µειωµένης διακριτότητας/αντιληπτικότητας παρατηρείται ουδετέρωση. Μια σηµαντική παρατήρηση σε όλα αυτά είναι πως και τα δυο είδη αντιθέσεων πραγµατώνονται κατά προτίµηση στην παρουσία ενός φωνήεντος (Φ) ή ηχηρού στοιχείου (R). Εν κατακλείδι, η Steriade (1997, 1999,) θεωρεί ότι συγκεκριµένες φωνολογικές διακρίσεις πραγµατώνονται στην παρουσία διακριτών ακουστικών ενδείξεων αλλιώς η ουδετέρωση λαµβάνει χώρα.. Για παράδειγµα, όσο πιο ηχηρό είναι το στοιχείο που προηγείται ή ακολουθεί, τόσο µεγαλύτερη είναι η πιθανότητα για το προφορικό, που προηγείται ή ακολουθεί αντίστοιχα να δασυνθεί. Θεωρεί πως η συλλαβική δοµή δεν επηρεάζει την πραγµάτωση συγκεκριµένων φωνολογικών διαδικασιών.εποµένως, δε διαδραµατίζει ουσιαστικό ρόλο αν το προφορικό κατέχει τερµατική ή αρχική συλλαβική θέση. Αυτό, το οποίο µετράει είναι η διακριτότητα των φωνολογικών περιβαλλοντικών του ενδείξεων, η οποία εξαρτάται από το περιβάλλον που προηγείται ή ακολουθεί. 3. Η προσέγγιση βάσει ακουστικών ενδείξεων και η ελληνοκυπριακή διάλεκτος Στα κυπριακά παρατηρούµε αποσυλλαβισµό του /i/ αν ακολουθεί ένα προφορικό. Αυτό συµβαίνει συχνότερα, αν προηγείται ένα έρρινο ή πλάγιο. Στα δεδοµένα στο (3) παρουσιάζονται τα αλλόµορφα /i/ και /y/ σε ονοµαστική και γενική πτώση (όλα τα δεδοµένα από Newton 1972, Kaisse 1992 και από παρατήρηση του δικού µου προσωπικού λόγου): (3) Ονοµαστική/Γενική mantili-n/mantily-u µαντήλι τηγάνι stamni-n/stamny-u στάµνα tiani-n/tiany-u Από την άλλη, αν το σύµφωνο, που προηγείται δεν είναι έρρινο ή πλάγιο, τότε το ηµίφωνο 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 615

4 Ε. Παπανικόλα ουρανώνεται πλήρως. Ως αποτέλεσµα, το ηµίφωνο τρέπεται σε κλειστό. Στην περίπτωση που το σύµφωνο το οποίο προηγείται είναι το /r/, όπως στο (4), τότε τρέπεται σε υπερωϊκό, ενώ αν το σύµφωνο που προηγείται είναι προφορικό, τότε παίρνουµε ένα ουρανικό στοιχείο, όπως στο (5): (4) α. teri-azo > terk-azo ταιριάζω (5) α. vaθis (αρσ.) > vaθca (θηλ.) βαθύς vari-ume > vark-ume βαριέµαι β. po(δ)in (εν.) > poθca (πλ.) πόδια γ. tra(γ)uδin (εν.) > trauθca (πλ.) τραγούδι δ. e-pia-s-en > efcasen πήρε Επιπλέον, στο (5β) µπορούµε να παρατηρήσουµε την πραγµάτωση µιας ακόµη φωνολογικής διαδικασίας, της παράτασης, η οποία συµβαίνει στο κλειστό, που προηγείται της πλευράς όπου λαµβάνει χώρα η πλήρης ουράνωση(papanicola 2005). Η παράταση παρουσιάζεται και στα ακόλουθα δεδοµένα στο (6): (6) plati-s > plaθca πλατύς/-ιά ammati-a > ammaθca µάτια na pio > na fco να πιω noti-a > noθca νότια kapio-s > kafcos κάποιος aγapi-ete > aγafcete αγαπιέται ptino > ftio φτύνω ktizo > xtizo κτίζω δikti-ο > δixti-ο δίχτυο Σύµφωνα µε την προσέγγιση βάσει ακουστικών ενδείξεων, η πλήρης ουράνωση πραγµατώνεται όταν το προφορικό ακολουθείται από ένα φωνήεν. Έτσι για παράδειγµα στο (7α) και (7β) λαµβάνει χώρα πλήρης ουράνωση. (7) α. vios >vjos >fcos ζωή β. pia > pja>pca ποια (ονοµ. θηλ. εν.) Αυτό επιβεβαιώνεται και από περιπτώσεις όπου δεν ακολουθεί φωνήεν, αν και το /i/ παρίσταται. Κατά συνέπεια, η πλήρης ουράνωση δε λαµβάνει χώρα, αφού οι ακουστικές ενδείξεις δεν είναι αρκετά διακριτές ώστε να δηµιουργήσουν το κατάλληλο περιβάλλον πραγµάτωσης της. Aυτό επιβεβαιώνεται και από τα ακόλουθα δεδοµένα στο (8): (8) α. minima >*mjnjma >*mknkma µήνυµα β. dinume>*djnume>*dknume ντύνοµαι γ. avlin >*avljn >*avlkn αυλή Όσον αφορά την παράταση, το κατά πόσον η συγκεκριµένη διαδικασία θα λάβει χώρα ή όχι εξαρτάται από το φωνολογικό περιβάλλον που προηγείται. Συγκεκριµένα, η παρουσία ενός φωνήεντος πριν τα προφορικά επιτρέπει τη δηµιουργία των κατάλληλων και απαραίτητων περιβαλλοντικών ενδείξεων για την πραγµάτωση της παράτασης, όπως φαίνεται και στα ακόλουθα δεδοµένα στο (9α) και (9β): (9) α. xaraktiras>xaraxtiras χαρακτήρας β. akti>axti ακτή 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 616

5 Φωνοτακτικές ιατάξεις στην Κυπριακή Αυτό επιβεβαιώνεται και από περιπτώσεις όπου το φωνήεν που προηγείται απουσιάζει. Σ αυτές τις περιπτώσεις άλλες φωνολογικές διεργασίες λαµβάνουν χώρα, ώστε να δηµιουργηθεί το κατάλληλο περιβάλλον για την πραγµάτωση της παράτασης. Έτσι, ενδέχεται να έχουµε φωνηεντική επένθεση, όπως στο (10α), ή αποβολή του προηγούµενου συµφώνου, όπως στο (10β), η οποία ακολουθείται από διπλασιασµό του προφορικού, όπως στο (11), στο οποίο η παράταση λαµβάνει χώρα (Papanicola 2005): (10) α. en vjeni >en vceni>eni fceni δε βγαίνει β. en ktizo>en xtizo >eni xtizo δεν χτίζω (11) α. en vjeni>en vceni>en fceni>ef fceni δε βγαίνει β. en ktizo>en xtizo>ex xtizo δεν χτίζω Παρόλα αυτά, υπάρχουν περιπτώσεις για τις οποίες η συγκεκριµένη προσέγγιση αδυνατεί να δώσει µια ικανοποιητική ερµηνεία. Για παράδειγµα στο (12) έχουµε ικανοποιηµένους όλους τους απαραίτητους όρους για την πραγµάτωση της πλήρους ουράνωσης. Συγκεκριµένα το /i/ ακολουθείται από φωνήεν. Αλλά αυτό δεν είναι αρκετό για να εξασφαλίσει το γεγονός πως η πλήρης ουράνωση θα λάβει χώρα. Αν επιχειρήσουµε κάτι τέτοιο, τότε θα πάρουµε ένα όχι ορθά σχηµατισµένο αποτέλεσµα, όπως µπορούµε να παρατηρήσουµε και από τα δεδοµένα στο (12) (Papanicola 2005): (12) krias>*krkas κρέας (ον. ουδ. εν.) Συν τοις άλλοις, η συγκεκριµένη προσέγγιση δεν είναι σε θέση να ερµηνεύσει περιπτώσεις όπως το (13) όπου του προφορικού προηγείται ένα φωνήεν, αλλά αυτό δεν είναι αρκετό για την πραγµάτωση της παράτασης.(papanicola 2005): (13) eci>*eχi εκεί H Kaisse (1992), η οποία επίσης απορρίπτει τη συλλαβική προσέγγιση, επιχειρεί να δώσει τη δική της ερµηνεία για τις φωνοτακτικές διατάξεις των κυπριακών. 4. Είναι τα κυπριακά συλλαβικά οριοθετηµένα (syllabic conditioning); Σύµφωνα µε την Kaisse (1992), το συµφωνικό [consonantal] χαρακτηριστικό είναι µια ανεξάρτητη κατηγορία. Αυτό σηµαίνει πως το συγκεκριµένο χαρακτηριστικό µπορεί να «οµαδοποιεί» µια οµάδα στοιχείων, που συγκροτούν µια φυσική τάξη. Μια φυσική τάξη χαρακτηρίζεται από τη δυνατότητα συµµετοχής σε διάφορες διαδικασίες. Η Kaisse (1992) αναφέρεται σε ένα αριθµό περιπτώσεων όπου το συγκεκριµένο χαρακτηριστικό εξαπλώνεται. Μια από αυτές τις περιπτώσεις είναι και η κυπριακή διάλεκτος. Η παράταση µπορεί να µας βοηθήσει να καταλάβουµε γιατί η πλήρης ουράνωση λαµβάνει χώρα στα προαναφερόµενα φωνολογικά περιβάλλοντα. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 617

6 Ε. Παπανικόλα Η Kaisse (1992) ισχυρίζεται πως η πλήρης ουράνωση στα κυπριακά είναι η εξάπλωση του συµφωνικού από ένα σύµφωνο σε ένα ηµίφωνο που ακολουθεί: (14) Συµφωνοποίηση:<[+ηχηρό]> Ρίζα Ρίζα <[+διαρ]> [+συµφ] [-συµφ] Υπάρχει µια εξαίρεση κι αυτή συµβαίνει όταν ένα µη διαρκές ηχηρό στοιχείο (non-continuant sonorant) προηγείται του ηµιφώνου. Σε αυτή την περίπτωση η πλήρης ουράνωση δεν πραγµατοποιείται. Η συγκεκριµένη εξαίρεση φαίνεται στο (3). Η Kaisse (1992) ισχυρίζεται πως αυτό συµβαίνει εξαιτίας ενός ανεξάρτητου περιορισµού, που απαιτεί τα συµπλέγµατα συµφωνικών στοιχείων στοιχείων στα κυπριακά να ακολουθούν το µοτίβο στο (15): (15) Το µοτίβο του συµφωνικού συµπλέγµατος στα κυπριακά Αν..[+σύµφωνο] [+σύµφωνο].. A B Tότε [+διαρκές] [-διαρκές] A B Επιπλέον, το µοτίβο ερµηνεύει το γεγονός πως τα έρρινα και πλάγια, που είναι και τα δύο [- διαρκή] αποτυγχάνουν να διαδώσουν τη συµφωνικότητά τους (consonantility). Τέλος, θεωρεί πως η µετατροπή του /i/ σε σύµφωνο στα κυπριακά δεν καθορίζεται συλλαβικά αν και αναγνωρίζει πως η πλήρης ουράνωση στοχεύει αρχικές συλλαβικές θέσεις συστηµατικά. Παρόλα αυτά, ισχυρίζεται πως το γεγονός αυτό από µόνο του δεν είναι επαρκής όρος για την πραγµάτωση της συγκεκριµένης διαδικασίας εξαιτίας του γεγονότος πως όταν δεν προηγείται κάποιο σύµφωνο τα ηµίφωνα δεν περνούν από τη διαδικασία της πλήρους ουράνωσης: (16) yerakos γεράκος loyazo δίνω προσοχή yi γη yaya γιαγιά ayazmos αγιασµός yatros γιατρός ayazin αγιάζι 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 618

7 Φωνοτακτικές ιατάξεις στην Κυπριακή 5. Η πλήρης ουράνωση ορίζεται συλλαβικά Ο Harris (1996) αµφισβητεί την πρόταση της Κaisse (1992) για εξάπλωση του συµφωνικού χαρακτηριστικού στα κυπριακά. Συγκεκριµένα εντοπίζει πρόβληµα στη διαδικασία που εκτυλίσσεται στο (14). Θεωρεί πως η εξάπλωση της συµφωνικότητας δεν είναι αρκετή για να µετατρέψει το στοιχείο σε κλειστό. Εξαιτίας αυτού του γεγονότος, χρειάζεται αυθαίρετος συµπληρωµατικός µηχανισµός (complementary redundant machine) που θα προσαρµόσει τις αξίες του [voice] (ήχος) [sonorant] (ηχηρότητα) και [continuant] (διάρκεια). Χωρίς την προσθήκη του συγκεκριµένου µηχανισµού, θα είχαµε µια άµεση µετατροπή του y σε σύµφωνο, το οποίο θα κατέληγε σε ένα ηχηρό διαρκές µε αξία [+continuant] (+διάρκεια), που συνηθίζει να χαρακτηρίζει και το αυθεντικό ηµίφωνο. Επιπλέον, ο περιορισµός που αφορά τα συµπλέγµατα από µόνος του δεν αρκεί για να ενισχύσει το επιχείρηµα αναφορικά µε την εξάπλωση της συµφωνικότητας. Επιβάλλεται να γίνει µια τροποποίηση η οποία, σύµφωνα µε τον Harris (1996), θα πρέπει να αφορά στο γεγονός πως τα συµπλέγµατα είναι αναγκαίο να µην είναι πυρηνικά. Εποµένως, το στοιχείοστόχος της συγκεκριµένης φωνολογικής διαδικασίας πλήρης ουράνωση- δε θα πρέπει να είναι πυρηνικό, ώστε ν αποφευχθεί η υπεργενίκευση της διαδικασίας στα φωνήεντα, όπως φαίνεται και από τα δεδοµένα στο (17): (17) kati > *kaθi κάτι ammati > *ammaθi µάτι Ο Ηarris (1996) ισχυρίζεται πως η πλήρης ουράνωση στα κυπριακά ορίζεται συλλαβικά. και ότι η αρχική συλλαβική θέση είναι αναγκαίος αλλά όχι και επαρκής όρος για τη συγκεκριµένη διαδικασία. Το σχετικό συλλαβικό περιβάλλον που είναι είτε ένα διακλαδιζόµενο αρχικό συλλαβικό στοιχείο (complex onset) είτε ένα coda-onset σύµπλεγµα, διαδραµατίζει σπουδαίο ρόλο. Ο Ηarris (1996), που υποστηρίζει το τελευταίο περιβάλλον, επιχειρεί να υποστηρίξει τους δυο αναγκαίους όρους για την πλήρη ουράνωση και την παράταση, εκµεταλλευόµενος γλωσσικά δεδοµένα από τα κυπριακά. Αρχικά, παρατηρεί πως ο αποσυλλαβισµός του /i/ πριν από ένα φωνήεν αποτυγχάνει σε περίπτωση που έχουµε δύο σύµφωνα, τα οποία προηγούνται και σχηµατίζουν ένα σύµπλεγµα αρχικής συλλαβικής θέσης (τα δεδοµένα στο 18 προέρχονται από τον Ηarris, 1996): (18) krias κρέας tria τρία kopria κοπριά krios κρύος krioti κρύο Υποστηρίζει πως η αποτυχία είναι εξαιτίας του γεγονότος πως στα κυπριακά υπάρχει όριο µέχρι δύο στοιχεία για τη συγκρότηση της αρχικής συλλαβικής θέσης. Εξαιτίας αυτού του γεγονότος, η αρχική συλλαβική θέση στο (18) είναι ήδη κατειληµµένη από το σύµπλεγµα αρχικής συλλαβικής θέσης. Κατά συνέπεια το /i/ στο (18) δεν µπορεί να κατέχει αρχική συλλαβική θέση, αλλά πυρηνική συλλαβική θέση. Ως αποτέλεσµα, η πλήρης ουράνωση δε συµβαίνει. Τα δεδοµένα στο (19) επιβεβαιώνουν την ύπαρξη του ορίου δύο στοιχείων για τη 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 619

8 Ε. Παπανικόλα συγκρότηση της αρχικής συλλαβικής θέσης στα κυπριακά, αφού στο (19β), όπου έχουµε αρχική συλλαβική θέση αποτελούµενη από τρία στοιχεία, το αποτέλεσµα δεν είναι ορθά σχηµατισµένο: (19) α. kopria β. *koprka O N O N N O N O N X X X X X X X X X X X X k o p r ι a k o p r k a Συµπερασµατικά, ο αποσυλλαβισµός του /i/ πραγµατοποιείται µονάχα όταν ένα και µόνο σύµφωνο προηγείται του /i/, εξαιτίας του ορίου συγκρότησης της αρχικής συλλαβικής θέσης στα δύο στοιχεία το οποίο υπάρχει στα κυπριακά. Οι ορθά σχηµατισµένες αρχικές συλλαβικές θέσεις στα κυπριακά χαρακτηρίζονται από ανοδική καµπύλη ηχηρότητας. Παραδείγµατα ορθά σχηµατισµένων διακλαδιζόµενων αρχικών συλλαβικών θέσεων δίνονται στο (20) (δεδοµένα από Newton 1972, Harris 1996 και από παρατήρηση του δικού µου προσωπικού λόγου): (20) myalos µεγάλος psumya ψωµιά nyata νιάτα enya εννιά lyonni λιώνει rialya χρήµατα Ο Harris (1996) υποστηρίζει πως η πλήρης ουράνωση και η παράταση ενός κλειστού που προηγείται ενός ηµιφώνου δηµιουργεί ένα περιβάλλον αντιστραµµένης ακολουθίας της ηχηρότητας (sonority sequencing) σε σχέση µε την κατεύθυνση που χαρακτηρίζει την καµπύλη ηχηρότητας των διακλαδιζόµενων αρχικών συλλαβικών θέσεων. Γι αυτό ακριβώς το λόγο δεν παρατηρούµε πλήρη ουράνωση και παράταση στο (20). Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν ισχυρά τεκµήρια, που υποστηρίζουν πως το σύµπλεγµα τελικής αρχικής- θέσης είναι το κατάλληλο περιβάλλον για την πραγµάτωση της πλήρους ουράνωσης και της παράτασης. Αρχικά, ο Harris (1996) αναφέρει την περίπτωση της απλούστευσης δυνατών συµφωνικών συµπλεγµάτων πριν από ένα ηµίφωνο, που να είναι πλήρως ουρανωµένο: (21) aδerfi-a > aδefca αδέλφια δondia > οϑχα δόντια kumpi-a > kumca κουµπιά kkasti-a > kasca ανησυχίες vasti-ete > vascete διατηρείται omorfia > omorca οµορφιά 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 620

9 Φωνοτακτικές ιατάξεις στην Κυπριακή Η ρίµα (rime) στα κυπριακά χαρακτηρίζεται από µονάχα µια τερµατική συλλαβική θέση. Έτσι στην πρώτη λέξη των δεδοµένων στο (21) aδerfi- το /r/ κατέχει τερµατική συλλαβική θέση, ενώ το /f/ είναι ένα στοιχείο αρχικής συλλαβικής θέσης, που ακολουθεί. Όµως, όταν η πλήρης ουράνωση πραγµατώνεται, το /r/ εξαφανίζεται. Αυτό συµβαίνει, γιατί στην περίπτωση που είχαµε aδerfca, η τερµατική συλλαβική θέση θα ήταν κατειληµµένη από το /r/. Κατά συνέπεια, θα είχαµε να ακολουθεί ένα σύµπλεγµα αρχικής συλλαβικής θέσης (cluster onset) αποτελούµενο από τα [f] και [c]. Κάτι τέτοιο θα ήταν δυνατό, επειδή η πλήρης ουράνωση συµβαίνει µόνο όταν το στοιχείο που προηγείται είναι coda και όχι onset. Γι αυτό ακριβώς το λόγο, όπως παρατηρούµε και στο (22α) και (22β), µία θέση για το onset και τα δύο ριζικά σύµφωνα ανταγωνίζονται για τη µία και µοναδική θέση coda. Σε αυτή την περίπτωση, το /r/ αποτυγχάνει να συλλαβιστεί. (22) α. aδerfi αδερφή β. aδerfca αδέρφια R R N O N O N N O N O N X X X X X X X X X X X X α δ e r f i a δ e r f c a Επιπλέον, η απλοποίηση συµπλέγµατος σε ένα διπλό σύµφωνο αποτελεί ακόµη ένα σηµαντικό στοιχείο που δείχνει πως η πλήρης ουράνωση συµβαίνει σε συλλαβική θέση codaonset. Αν και ένα διπλό σύµφωνο είναι µελωδικά απλό, εντούτοις κατέχει δύο χρονικές θέσεις, συνδεδεµένες σε ακολουθία τερµατικής και αρχικής συλλαβικής θέσης (coda-onset sequence). Στο (23) ο αποδιπλασιασµός ακολουθείται από παράταση. Όσον αφορά τον αποδιπλασιασµό, αυτός είναι αποτέλεσµα του γεγονότος πως η αρχική συλλαβική θέση κατέχεται από το πλήρως ουρανωµένο σύµφωνο, ενώ η παράταση, που ακολουθεί τον αποδιπλασιασµό, είναι αναγκαίο ώστε να επιτευχθεί αντιστροφή της καµπύλης της ηχηρότητας σε καθοδική από ανοδική. Ακόµη µε αυτό τον τρόπο επιτυγχάνεται «κατασκευή» του κατάλληλου συλλαβικού περιβάλλοντος για την πλήρη ουράνωση του ηµιφώνου,το οποίο είναι φωνολογικό περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από το σύµπλεγµα coda-onset. (23) xappia > xafca χάπια ankaθθia>ankaθia αγκάθια puttia>puθca µπούτια 6. Αρχικά συµπλέγµατα (initial clusters) της κυπριακής διαλέκτου Τα κυπριακά χαρακτηρίζονται από φωνοτακτικές αντιστοιχίες σε αρχικά και ενδιάµεσα συµφωνικά συµπλέγµατα. Αυτό σηµαίνει πως µπορούµε να εντοπίσουµε τις ίδιες συµφωνικές ακολουθίες στην αρχή και στο τέλος της λέξης. Το συγκεκριµένο γεγονός φαίνεται από τα 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 621

10 Ε. Παπανικόλα ακόλουθα δεδοµένα στο (24): (24) α. Ενδιάµεσα: skafto σκάβω, vastano κρατώ, afka αβγά, spiθcia σπίτια, maskali µασχάλη, fraxti φράχτης β. Αρχικά: ftanos λεπτός, stasidi το να στέκεσαι, fkallo βγάζω, xtizo χτίζω,θco δυο, scapsimo σκάψιµο Το βασικό επιχείρηµα κατά του φωνολογικού περιβάλλοντος coda-onset είναι πως οι ίδιες φωνολογικές διαδικασίες συµβαίνουν στην αρχή της λέξης, που παραδοσιακά θεωρείται θέση αρχικού συλλαβικού συµπλέγµατος όπως φαίνεται και στα δεδοµένα στο (25): (25) Κ Κοινή α. Πλήρης ουράνωση ftinos fτini φθηνός/ η/ο ή φτηνός/ή/ό skolano sxolao σχολάω β. Παράταση xtiniatros ktiniatros κτηνίατρος ftoma ptoma πτώµα γ. Απλοποίηση fcaxno ftiaxno φτιάχνω Η παραδοσιακή άποψη για τα αρχικά συµφωνικά συµπλέγµατα είναι προϊόν της ανάλυσης µε βάση τη λέξη, η οποία υποστηρίζει τη σύµπτωση των ορίων της των λέξεων µε τα όρια των συλλαβών. Έτσι, για παράδειγµα, στην περίπτωση της λέξης [fti],«αυτί» τα πρώτα δύο στοιχεία συγκροτούν ένα σύµπλεγµα αρχικής συλλαβικής θέσης. Όµως, µε αυτό τον τρόπο έχουµε παραβίαση της ακολουθίας βάσει ηχηρότητας, αφού η καµπύλη ηχηρότητας είναι καθοδική εξαιτίας του γεγονότος, πως το [f] είναι διαρκές και το [t] είναι στιγµιαίο. Σύµφωνα µε την παραδοσιακή ανάλυση, ο ανασυλλαβισµός είναι αναγκαίος για την ερµηνεία των αρχικών φωνοτακτικών διατάξεων στα κυπριακά. Για παράδειγµα, στη λέξη [fti], η οποία είναι προϊόν αποβολής αρχικού φωνήεντος, έχουµε ανασυλλαβισµό. R=rime(rima) (26) α. (26) β. N O N O N X X X X X X X V f t i f t I 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 622

11 Φωνοτακτικές ιατάξεις στην Κυπριακή Όπως παρατηρείται στο (26 α ), το [f] κατέχει συλλαβικά τερµατική θέση, πριν την αποβολή του φωνήεντος, ενώ µετά την αποβολή, το [f] κατέχει συλλαβικά αρχική θέση. Από την άλλη, σύµφωνα µε την ανάλυση που βασίζεται στη συλλαβή, τα όρια των συλλαβών καθορίζονται ανεξάρτητα από τα όρια των λέξεων και γι αυτό δε συµπίπτουν. Η ανάλυση που βασίζεται στη συλλαβή προσφέρει ερµηνεία των συµφωνικών συµπλεγµάτων. Στην περίπτωση της λέξης [fti] και [Vfti], έχουµε ακριβώς τον ίδιο συλλαβισµό. R R (27)(α)N O N 27(β)N O N X X X X X X X X V f t V [ f t V Στα (27α) και (27β) το [f] θεωρείται ότι κατέχει συλλαβικά τερµατική θέση ανεξάρτητα από την παρουσία ή όχι του πυρήνα στη συλλαβή. Επιπλέον στα κυπριακά υπάρχουν κι άλλες περιπτώσεις που υποστηρίζουν την ανάλυση βάσει της συλλαβής. Αρχικά, αλλοµορφίες στο βοηθητικό ρήµα «είµαι» επιβεβαιώνουν πως τα όρια των συλλαβών δεν περιορίζονται στα όρια των λέξεων: (28) Αλλοµορφίες στο βοηθητικό είµαι α. Βασική µορφή του βοηθητικού: en anetos είναι άνετος, en efkolo είναι εύκολο β. Απλή αρχική συλλαβική θέση: ef fatsimeni είναι ερωτευµένη, ec celle είναι κεφάλι, ep pammeni είναι σπαµένη, em mallomenos είναι θυµωµένος γ. Σύµπλεγµα αρχικής συλλαβικής θέσης: eγ γrammeni είναι γραµµένη, ek klameni είναι κλαµένη, ef frammeni είναι περιφραγµένη, eδ δrakomeni είναι θυµωµένη Στο (28β) λαµβάνει χώρα διαγραφή του τελευταίου στοιχείου του βοηθητικού ρήµατος [n]-, που ακολουθείται από αναπληρωτική µήκυνση(compensatory lengthening) του αρχικού συµφώνου της ρίζας. Το ίδιο συµβαίνει και στην περίπτωση που έχουµε συλλαβικά διακλαδιζόµενη αρχική θέση να ακολουθεί ως µέρος της ρίζας. Η αναπληρωτική µήκυνση στο (28β) είναι αναγκαία, για να καλύψει την κενή θέση που δηµιουργήθηκε µετά τη διαγραφή του τελευταίου στοιχείου του βοηθητικού, που κατείχε συλλαβικά τερµατική θέση. Στο (28γ) η αναπληρωτική µήκυνση δεν είναι αναγκαία γιατί η ρίζα χαρακτηρίζεται από συλλαβικά διακλαδιζόµενη αρχική θέση. Το πρώτο στοιχείο της ρίζας λειτουργεί ως συλλαβικά τερµατικό για την προηγούµενη συλλαβή. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 623

12 Ε. Παπανικόλα 7. Συµπερασµατικά σχόλια Η συγκεκριµένη εργασία επιχείρησε να παρουσιάσει ένα από τα πιο ενδιαφέροντα θέµατα της πρόσφατης φωνολογικής θεωρίας, αυτό των φωνοτακτικών διατάξεων και το κατά πόσον ορίζονται συλλαβικά ή όχι. Αν και η συζήτηση αυτή δε στοχεύει στην επίλυση του συγκεκριµένου θέµατος, η κυπριακή διάλεκτος µπορεί να λειτουργήσει ως πηγή δεδοµένων για τον τρόπο µε τον οποίο ορίζονται οι φωνοτακτικοί περιορισµοί. Βασιζόµενοι στην παραδοσιακή υπόθεση για τη συλλαβική δοµή, ότι δηλαδή υπάρχει σύµπτωση συλλαβικών και λεκτικών ορίων, τότε θα πρέπει να δεχτούµε πως τα κυπριακά χαρακτηρίζονται από καθοδική ηχηρότητα. Αν όµως δεχτούµε πως δεν υπάρχει σύµπτωση λεκτικών και συλλαβικών ορίων, θα είµαστε σε θέση να συµπεράνουµε πως η πλήρης ουράνωση και η παράταση ορίζονται συλλαβικά στην κυπριακή διάλεκτο. Τέλος, µε αυτό τον τρόπο είναι κατανοητό γιατί τα αρχικά και τα ενδιάµεσα συµπλέγµατα χαρακτηρίζονται από τις ίδιες φωνοτακτικές διατάξεις, αφού και τα δύο είδη συµπλεγµάτων µοιράζονται τον ίδιο συλλαβισµό. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Beckman, J. N. (1998) Positional Faithfulness. (Ph.D. Dissertation, University of Massachusetts, Amherst). ROA, Blevins, J. (2003) The independent nature of phonotactic constraints. Fery, C. & van de Vijver, R. (eds). The syllable in Optimality Theory. Cambridge: Cambridge University Press, Clements, G. N. (1985) The geometry of phonological features. Phonology Yearbook 2, Goldsmith, J. (1990) Autosegmental and Metrical Phonology. Oxford: Blackwell. Harris, J. (1996) Phonological output in redundancy-free and fully interpretable. Durand, J. & Laks, B. (eds). Current Τrends in Phonology: Models and Methods, vol. 1. Manchester: European Studies Research Institute, Ito, J. (1986) Syllable Theory in Prosodic Phonology. Ph.D. Dissertation, University of Massachusetts, Amherst. Kaisse, E. M. (1992) Can (consonantal) spread? Language 68, Lombardi, L. (1995) Laryngeal Neutralization and Syllable Wellformedness. Natural Language and Linguistic Theory 13, Lombardi, L. (1999) Positional faithfulness and voicing assimilation in Optimality Theory. Natural Language and Linguistic Theory 17, ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 624

13 Φωνοτακτικές ιατάξεις στην Κυπριακή Newton, B. (1972) Cypriot Greek: its Phonology and Inflections. The Hague: Mouton. Papanicola, E. (2005) Are phonotactics syllabically conditioned? The case of the Cypriot Greek dialect. Μ.Α. Thesis,. Department of Linguistics, University College London. Steriade, D. (1997) Phonetics in phonology: the case of laryngeal neutralization. Ms, Dept. of Linguistics, UCLA. Steriade, D. (1999) Alternatives to the syllabic interpretation of consonantal phonotactics. Fujimuru, O., Joseph, B. & Palek, B. (eds). Proceedings of the 1998 Linguistics and Phonetics Conference. Prague: The Karolinum Press, ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 625

14 Ε. Παπανικόλα 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 626

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD)

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) 1 APPENDIX I Εισαγωγικό Επίπεδο ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΟΝΙΣΜΟΣ Η επιτυχία της επικοινωνίας εξαρτάται από την ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς τον

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της αντίληψης της ομιλίας. Περιεχόμενα. Αθανάσιος Χρ. Πρωτόπαπας. Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου. Πέμπτο δοκίμιο, Μάιος 2007

Η ανάπτυξη της αντίληψης της ομιλίας. Περιεχόμενα. Αθανάσιος Χρ. Πρωτόπαπας. Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου. Πέμπτο δοκίμιο, Μάιος 2007 Η ανάπτυξη της αντίληψης της ομιλίας Αθανάσιος Χρ. Πρωτόπαπας Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου Πέμπτο δοκίμιο, Μάιος 2007 Περιεχόμενα Η ομιλία μέσα στο ακουστικό περιβάλλον... 2 Δομή και χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Η Χρήση Μέσων Οπτικής Ανατροφοδότησης στην Εξάσκηση Μεταγλωσσικών Φωνολογικών Δεξιοτήτων σε Παιδιά με Δυσκολίες στον Γραπτό Λόγο.

Η Χρήση Μέσων Οπτικής Ανατροφοδότησης στην Εξάσκηση Μεταγλωσσικών Φωνολογικών Δεξιοτήτων σε Παιδιά με Δυσκολίες στον Γραπτό Λόγο. Η Χρήση Μέσων Οπτικής Ανατροφοδότησης στην Εξάσκηση Μεταγλωσσικών Φωνολογικών Δεξιοτήτων σε Παιδιά με Δυσκολίες στον Γραπτό Λόγο. (*) Γιώργος Φούρλας, Λογοπεδικός, Μ.Εd., M.Sc.CCC, MRCSLT. λόγος, Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ.

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ. ΕΝΟΤΗΤΑ 8 η Ι ΑΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗΣ Κατά την Φλωράτου (2002) για τη διδαχή της πρώτης ανάγνωσης βάζουµε τους εξής στόχους : Στόχος 1 ος Αναγνωρίζει και γράφει κάθε γράµµα της αλφαβήτας χωρίς δισταγµούς.

Διαβάστε περισσότερα

Οι πραγµατώσεις της φωνολογικής µονάδας /l/ τηs Πατρινήs διαλέκτου. ηµήτρης Παπαζαχαρίου Πανεπιστήµιο Πατρών

Οι πραγµατώσεις της φωνολογικής µονάδας /l/ τηs Πατρινήs διαλέκτου. ηµήτρης Παπαζαχαρίου Πανεπιστήµιο Πατρών Οι πραγµατώσεις της φωνολογικής µονάδας /l/ τηs Πατρινήs διαλέκτου ηµήτρης Παπαζαχαρίου Πανεπιστήµιο Πατρών Abstract In the present paper I will present the different realizations of the phonological lateral

Διαβάστε περισσότερα

APPENDIX I ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΟΝΙΣΜΟΣ

APPENDIX I ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΟΝΙΣΜΟΣ 1 APPENDIX I ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΟΝΙΣΜΟΣ Η επιτυχία της επικοινωνίας εξαρτάται από την ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς τον συνομιλητή του και να γίνεται με τη σειρά του αντιληπτός από αυτόν. Είναι συνεπώς

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό:

Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό: Θεωρία: Η διδακτική πρόταση που ακολουθεί επικεντρώνεται στους ήχους /i/ και /e/, οι οποίοι δυσκολεύουν ιδιαίτερα τους αραβόφωνους μαθητές. Ο καθηγητής διδάσκει την προφορά ακολουθώντας τη μέθοδο της Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα.

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα. ΟΙ ΝΕΥΡΩΝΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΟΥΝ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΑΨΗΣ Άντα Μητσάκου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήµιο Πατρών Γνωρίζουµε ότι είµαστε ικανοί να εκτελούµε σύνθετες νοητικές διεργασίες εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 επίκτητη και ειδική ή εξελικτική δυσλεξία Η δυσλεξία ως πρόβλημα της ανάγνωσης, διακρίνεται σε δύο μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

2 Χωρίς φυσικά να παραγνωρίζεται η σημασία των

2 Χωρίς φυσικά να παραγνωρίζεται η σημασία των Κεφάλαιο 1 Φωνητική Άγγελος Λέγγερης 1.1. Εισαγωγή Η φωνητική είναι ο κλάδος της γλωσσολογίας που ασχολείται με τη μελέτη των ήχων που παράγει ο άνθρωπος, κάθε άνθρωπος ανεξαρτήτως της γλώσσας που ομιλεί,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

Κολλιόπουλος ηµήτρης- Σελίδα 1 από 12. Παρουσίαση εκπαιδευτικού λογισµικού

Κολλιόπουλος ηµήτρης- Σελίδα 1 από 12. Παρουσίαση εκπαιδευτικού λογισµικού Κολλιόπουλος ηµήτρης- Σελίδα 1 από 12 Παρουσίαση εκπαιδευτικού λογισµικού Πίνακας Περιεχοµένων Παρουσίαση εκπαιδευτικού λογισµικού 1. Εισαγωγή...3 2. Περιεχόµενο του Λογισµικού...5 1 ο Στάδιο. Στη γέφυρα....6

Διαβάστε περισσότερα

3 η Ενότητα. Φωνητική παραγωγή

3 η Ενότητα. Φωνητική παραγωγή 3 η Ενότητα Φωνητική παραγωγή 1. Εισαγωγή Η φωνητική παραγωγή αρχίζει με τη γέννηση του βρέφους. Η φωνητική οδός του παιδιού κατά τη γέννησή του ομοιάζει πολύ περισσότερο με αυτή ενός πιθήκου παρά ενός

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο 13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο «Δυσλεξία: Μια λέξη δύσκολη και μόνο να την πεις φαντάσου το μαρτύριο όμως να τη ζεις» Μαρία Χριστοπούλου, Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ. Ράπτη Ειρήνη ΑΜ 10420

Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ. Ράπτη Ειρήνη ΑΜ 10420 Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ Ράπτη Ειρήνη ΑΜ 10420 Ορισμός μαθησιακών διαταραχών - δυσλεξίας Οι μαθησιακές δυσκολίες ορίζονται ως ειδικές αναπτυξιακές διαταραχές των σχολικών ικανοτήτων,

Διαβάστε περισσότερα

Created by : Market Research Team. Market Research Team

Created by : Market Research Team. Market Research Team Υπηρεσίες Έρευνας Αγοράς 2 0 0 9 Created by : Έρευνα Αγοράς Σήµερα που οι συνθήκες ανταγωνισµού στην αγορά γίνονται όλο και πιο απαιτητικές, οι επιχειρήσεις έχουν ολοένα και µεγαλύτερη ανάγκη για αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση σε φθηνότερη διαδροµή µε µη γραµµικό κόστος

Κίνηση σε φθηνότερη διαδροµή µε µη γραµµικό κόστος υποδο?ών?εταφράζεταισε?ίαγενικότερηεξοικονό?ησηπαραγωγικώνπόρωνγιατηκοινωνία. τεχνικέςυποδο?ές,όπωςείναιαυτοκινητόδρο?οι,γέφυρεςκ.λ.π.ηκατασκευήτέτοιων Μιααπ τιςβασικέςλειτουργίεςτουκράτουςείναιοεφοδιασ?όςτηςκοινωνίας?εβασικές

Διαβάστε περισσότερα

Στο εξώφυλλο: Elliptische lettervormen 1997 της Alexandra Zoi, Alexandra Zoi, www.alexzoi.com

Στο εξώφυλλο: Elliptische lettervormen 1997 της Alexandra Zoi, Alexandra Zoi, www.alexzoi.com Ζητήµατα από τη Φωνολογία της Μυκηναϊκής Ελληνικής ii Copyright Jeroen Vis. All rights reserved. Στο εξώφυλλο: Elliptische lettervormen 1997 της Alexandra Zoi, Alexandra Zoi, www.alexzoi.com Ζητήµατα από

Διαβάστε περισσότερα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Ιωάννης Π. Γεροθανάσης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Πρώην Πρύτανης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μέλος της Α ΙΠ Η ανώτατη εκπαίδευση, η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΕΣΗ ΣΥΝΟΛΟΥ ΤΙΜΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ. της f : A. Rούτε εύκολη είναι ούτε πάντοτε δυνατή. Για τις συναρτήσεις f (x) = x ηµ x και ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ

ΕΥΡΕΣΗ ΣΥΝΟΛΟΥ ΤΙΜΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ. της f : A. Rούτε εύκολη είναι ούτε πάντοτε δυνατή. Για τις συναρτήσεις f (x) = x ηµ x και ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΕΥΡΕΣΗ ΣΥΝΟΛΟΥ ΤΙΜΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ Έστω fµια συνάρτηση µε πεδίο ορισµού το Α. Το σύνολο των τιµών της είναι f( A) { R = υπάρχει (τουλάχιστον) ένα A : f () = }. Ο προσδιορισµός του συνόλου τιµών f( A) της

Διαβάστε περισσότερα

Το τελικό -ν- Γραφή και προφορά

Το τελικό -ν- Γραφή και προφορά 1 Το τελικό -ν- Γραφή και προφορά Σύμφωνα με την επίσημη Νεοελληνική Γραμματική, σελίδα 38, 47, το τελικό -ν- άλλοτε φυλάγεται και άλλοτε χάνεται σε μερικές λέξεις. Οι λέξεις αυτές είναι: Το άρθρο : τον,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ με θέμα:

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ με θέμα: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ με θέμα: ΝΤΟΥΡΑΝΙΔΟΥ ΜΑΡΙΝΑ ΣΟΦΙΑ Α.Μ 13135 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Παΐλα Νικολέτα -Ιωάννινα 2013- ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Ευχαριστώ θερμά

Διαβάστε περισσότερα

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 Curriculum Vitae Dr Marios Vryonides I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION.... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 IV. PRESENTATIONS IN CONFERENCES AND SEMINARS... 5 V. PUBLICATIONS.... 6-1 - I. PERSONAL DETAILS

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ιαχείριση διδακτέας - εξεταστέας ύλης των Μαθηµατικών Γ τάξης Ηµερήσιου και τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου, για το σχολικό έτος 2010 2011.

ΘΕΜΑ: ιαχείριση διδακτέας - εξεταστέας ύλης των Μαθηµατικών Γ τάξης Ηµερήσιου και τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου, για το σχολικό έτος 2010 2011. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ /ΥΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί µέχρι... Βαθµός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

Edward de Bono s. Six Thinking Hats. Εργαλείο Αξιολόγησης Ποιότητας & Αποτελεσµατικότητας (λήψης αποφάσεων και επίλυσης προβληµάτων)

Edward de Bono s. Six Thinking Hats. Εργαλείο Αξιολόγησης Ποιότητας & Αποτελεσµατικότητας (λήψης αποφάσεων και επίλυσης προβληµάτων) Edward de Bono s Six Thinking Hats Εργαλείο Αξιολόγησης Ποιότητας & Αποτελεσµατικότητας (λήψης αποφάσεων και επίλυσης προβληµάτων) ρ. Αικατερίνη Πουστουρλή, για το ΛΑΪΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΕΡΡΩΝ 19-01- Dr.

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ενημερότητα. Δημιουργία Δραστηριοτήτων σε Η/Υ για παιδιά με Φωνολογικές Διαταραχές.

Φωνολογική Ενημερότητα. Δημιουργία Δραστηριοτήτων σε Η/Υ για παιδιά με Φωνολογικές Διαταραχές. ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία με Θέμα: Φωνολογική Ενημερότητα. Δημιουργία Δραστηριοτήτων σε Η/Υ για παιδιά με Φωνολογικές Διαταραχές. Σπουδάστριες:

Διαβάστε περισσότερα

«Θεωρία και πράξη: Ο ρόλος της φιλοσοφίας στην κατανόηση και ερμηνεία της αρχιτεκτονικής γλώσσας»

«Θεωρία και πράξη: Ο ρόλος της φιλοσοφίας στην κατανόηση και ερμηνεία της αρχιτεκτονικής γλώσσας» Theory and praxis: The role of philosophy in the understanding of the architectural language Maria Vidali Conference proceedings by: The significance of Philosophy in Architectural Education, 2009, Panayotis

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές. Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές. Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης 1 Βασικά σημεία παρουσίασης Αλλαγές στα εκπαιδευτικά συστήματα χωρών

Διαβάστε περισσότερα

Λύση α) Μετά από την σχετική διαλογή ο πίνακας των συχνοτήτων και σχετικών συχνοτήτων είναι ο παρακάτω. Aθρ. Συχν N. συχν

Λύση α) Μετά από την σχετική διαλογή ο πίνακας των συχνοτήτων και σχετικών συχνοτήτων είναι ο παρακάτω. Aθρ. Συχν N. συχν 1 2.2 Ασκήσεις σχ. βιβλίου σελίδας 78 83 Α ΟΜΑ ΑΣ 1. Η βαθµολογία 5 φοιτητών στις εξετάσεις ενός µαθήµατος είναι: 3 4 5 8 9 7 6 8 7 1 8 7 6 5 9 3 8 5 6 6 6 3 5 6 4 2 9 8 7 7 1 6 3 1 5 8 1 2 3 4 5 6 7 9

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Προπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών (ΠΠΣ) «Διοίκηση Επιχειρήσεων και Οργανισμών» (ΔΕΟ)

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Προπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών (ΠΠΣ) «Διοίκηση Επιχειρήσεων και Οργανισμών» (ΔΕΟ) Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Προπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών (ΠΠΣ) «Διοίκηση Επιχειρήσεων και Οργανισμών» (ΔΕΟ) ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΜΕ ΤΟ HARVARD REFERENCING

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας

ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας 1. Μια διαδεδομένη αντίληψη περί επιστήμης Γνώση / Κατανόηση των φαινομένων του φυσικού κόσμου

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση ιακύµανσης Μονής Κατεύθυνσης

Ανάλυση ιακύµανσης Μονής Κατεύθυνσης 24 Μεθοδολογία Επιστηµονικής Έρευνας & Στατιστική Ανάλυση ιακύµανσης Μονής Κατεύθυνσης Όπως ακριβώς συνέβη και στο κριτήριο t, τα δεδοµένα µας θα πρέπει να έχουν οµαδοποιηθεί χρησιµοποιώντας µια αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο Κεφάλαιο τρίτο Αυτό που ξέρουµε σαν αρρώστια είναι το τελικό στάδιο µιας βαθύτερης ανωµαλίας και είναι φανερό ότι για να εξασφαλίσουµε πλήρη επιτυχία στη θεραπεία, το ν' αντιµετωπίσουµε µόνο το τελικό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 7 η ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ Η δυσλεξία ορίζεται συνοπτικά ως σοβαρή καθυστέρηση στην κατάκτηση του γραπτού λόγου ενώ δεν υπάρχει νοητικό ή αισθητηριακό έλλειµµα ή ψυχιατρική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

University of Crete Department of Philology Linguistics Division GR-74100 Rethymno, Crete, GREECE. E-mail: kappa@uoc.gr kappa@otenet.

University of Crete Department of Philology Linguistics Division GR-74100 Rethymno, Crete, GREECE. E-mail: kappa@uoc.gr kappa@otenet. C URRICULUM V ITAE Name: Address: Ioanna Kappa Ph.D. University of Crete Department of Philology Linguistics Division GR-74100 Rethymno, Crete, GREECE E-mail: kappa@uoc.gr kappa@otenet.gr Homepage: Tel:

Διαβάστε περισσότερα

ΔIAΛΕΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΤΥΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΤΟ ΠΥΡΓΙ ΤΗΣ ΧΙΟΥ ΚΑΙ ΣΤΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟ ΠΙΕΡΙΑΣ

ΔIAΛΕΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΤΥΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΤΟ ΠΥΡΓΙ ΤΗΣ ΧΙΟΥ ΚΑΙ ΣΤΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟ ΠΙΕΡΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΤΜΗΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ : ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΔIAΛΕΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΤΥΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΤΟ ΠΥΡΓΙ ΤΗΣ ΧΙΟΥ ΚΑΙ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

1 http://didefth.gr/mathimata

1 http://didefth.gr/mathimata Πυρηνική Ενέργεια Οι ακτινοβολίες που προέρχονται από τα ραδιενεργά στοιχεία, όπως είναι το ουράνιο, έχουν µεγάλο ενεργειακό περιεχόµενο, µ' άλλα λόγια είναι ακτινοβολίες υψηλής ενέργειας. Για παράδειγµα,

Διαβάστε περισσότερα

«Εισαγωγή στη Ψηφιακή Φωτογραφία» Σηµειώσεις για το Μάθηµα «Οπτική Επικοινωνία» Χειµερινού Εξαµήνου. Ειρήνη Γιανναρά

«Εισαγωγή στη Ψηφιακή Φωτογραφία» Σηµειώσεις για το Μάθηµα «Οπτική Επικοινωνία» Χειµερινού Εξαµήνου. Ειρήνη Γιανναρά «Εισαγωγή στη Ψηφιακή Φωτογραφία» Σηµειώσεις για το Μάθηµα «Οπτική Επικοινωνία» Χειµερινού Εξαµήνου Ειρήνη Γιανναρά ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΨΗΦΙΑΚΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ Η ψηφιακή φωτογραφία είναι το αποτέλεσµα της καταγραφής εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη του Κωνσταντίνου Θώδη * Η εικόνα που προβάλλεται και έχει επικρατήσει για το παιδί με «μαθησιακές δυσκολίες» είναι η εικόνα ενός έξυπνου παιδιού, το

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΣΜΑ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ: Η ΣΩΡΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

ΧΑΣΜΑ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ: Η ΣΩΡΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 4ο διεθνές επιστημονικό συνέδριο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΗΜΕΡΑ: ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ Αθήνα, 10-11 Νοεμβρίου 2011 ΧΑΣΜΑ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ Χαλάνδρι 12/05/2010 Αριστοτέλους 42 Χαλάνδρι Τ.Κ. 15234 Τηλ./210-6800823 e-mail: papdimit@yahoo.gr Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ Η οµιλία είναι η ηχητική έκφραση του εσωτερικού µας λόγου και είναι

Διαβάστε περισσότερα

British Middlesex University

British Middlesex University Καρακολτζίδης Ιωάννης Υποψήφιος ιδάκτωρ British Middlesex University Ερευνητικό πεδίο: Αποκωδικοποίηση της µεταβλητότητας και της διακύµανσης των χρηµατοπιστωτικών αγορών, ως εργαλείο ανάλυσης, για την

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. Greek Innovation Expo 2013. Έξυπνη Εξειδίκευση. και Kαινοτομία. Athens 19 May 2013

ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. Greek Innovation Expo 2013. Έξυπνη Εξειδίκευση. και Kαινοτομία. Athens 19 May 2013 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Greek Innovation Expo 2013 Athens 19 May 2013 Έξυπνη Εξειδίκευση και Kαινοτομία Το έργο IKTIMED Γενικός στόχος Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των μικρομεσαίων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β )

ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β ) ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β ) ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της άσκησης είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση συστήματος διόρθωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΠΜ 477 ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ

ΠΠΜ 477 ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΠΜ 477 ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ - ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΝΕΡΟΥ ΟΜΑΔΑ:. ΗΜΕΡ. ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ: 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ... ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 1.0 ΕΙΣΑΓΩΓH... 2.0 ΑΣΚΗΣΕΙΣ 2.1. ΝΕΡΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΤΟ ΠΕ ΙΟ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ...

Διαβάστε περισσότερα

«Λογοθεραπευτική παρέμβαση σε

«Λογοθεραπευτική παρέμβαση σε «Λογοθεραπευτική παρέμβαση σε παιδιά με βαρηκοΐα-κώφωση» Σπουδαστής: Σιώμος Χρήστος Α.Μ. : 12728 ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ AYTIOY Το αυτί περιλαμβάνει το αισθητήριο όργανο της ακοής και της ισορροπίας του σώματος και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ 5.1 Εισαγωγή Στην ενότητα αυτήν θα παρουσιάσουµε µία αναλυτική περιγραφή της γνώµης των Ευρωπαίων πολιτών σχετικά µε τα ναρκωτικά. Καθώς είναι γνωστό, στις µέρες

Διαβάστε περισσότερα

[ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΝΙΑ]

[ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΝΙΑ] 2013 Μουσικό Γυμνάσιο / Λύκειο Ιλίου Ευαγγελία Λουκάκη [ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΝΙΑ] Σημειώσεις για τις ανάγκες διδασκαλίας του μαθήματος της Αρμονίας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΝΙΑ Στην Αρµονία συναντώνται συνηχήσεις-συγχορδίες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ

ΙΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ ιαισθητικές Αντιλήψεις στην Έννοια της Πιθανότητας ΙΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ Κώστας Κωνσταντίνου, Γεωργία Τάνου, Ιλιάδα Ηλία, Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

2. Στοιχεία Πολυδιάστατων Κατανοµών

2. Στοιχεία Πολυδιάστατων Κατανοµών Στοιχεία Πολυδιάστατων Κατανοµών Είναι φανερό ότι έως τώρα η µελέτη µας επικεντρώνεται κάθε φορά σε πιθανότητες που αφορούν µία τυχαία µεταβλητή Σε αρκετές όµως περιπτώσεις ενδιαφερόµαστε να εξετάσουµε

Διαβάστε περισσότερα

(GNU-Linux, FreeBSD, MacOsX, QNX

(GNU-Linux, FreeBSD, MacOsX, QNX 1.7 διαταξεις (σελ. 17) Παράδειγµα 1 Θα πρέπει να κάνουµε σαφές ότι η επιλογή των λέξεων «προηγείται» και «έπεται» δεν έγινε απλώς για λόγους αφαίρεσης. Μπορούµε δηλαδή να ϐρούµε διάφορα παραδείγµατα στα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη. Φωνητική. Αθανάσιος Χρ. Πρωτόπαπας

Εισαγωγή στη. Φωνητική. Αθανάσιος Χρ. Πρωτόπαπας Εισαγωγή στη Φωνητική Αθανάσιος Χρ. Πρωτόπαπας Ιανουάριος 2003 Περιεχόµενα 1 Εισαγωγή 1 1.1 Φθόγγοι..................................... 2 1.2 Ορθογραφία.................................. 3 1.3 Φωνήµατα....................................

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Οι χάρτες των 850 Hpa είναι ένα από τα βασικά προγνωστικά επίπεδα για τη παράµετρο της θερµοκρασίας. Την πίεση των 850 Hpa τη συναντάµε στην ατµόσφαιρα σε ένα µέσο ύψος περί

Διαβάστε περισσότερα

Άννα Κατερίνα Μαρία Μ.

Άννα Κατερίνα Μαρία Μ. Άννα Κατερίνα Μαρία Μ. Η Ιαπωνία είναι µια από τις ισχυρότερες βιοµηχανικές χώρες και µαζί µε άλλες αποτελούν σήµερα µια ισχυρή βιοµηχανική και εµπορική ζώνη που ανταγωνίζονται τις Η.Π.Α και την Ευρώπη.

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό Σύνοψη Μελέτης Η παρούσα µελέτη των Πινάκων Εισροών-Εκροών µε επίκεντρο τους τοµείς τουρισµού του έτους 1992 εκπονήθηκε µε χρηµατοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

η αποδοτική κατανοµή των πόρων αποδοτική κατανοµή των πόρων Οικονοµική αποδοτικότητα Οικονοµία των µεταφορών Η ανεπάρκεια των πόρων &

η αποδοτική κατανοµή των πόρων αποδοτική κατανοµή των πόρων Οικονοµική αποδοτικότητα Οικονοµία των µεταφορών Η ανεπάρκεια των πόρων & 5 η αποδοτική κατανοµή των πόρων Οικονοµική αποδοτικότητα: Η αποτελεί θεµελιώδες πρόβληµα σε κάθε σύγχρονη οικονοµία. Το πρόβληµα της αποδοτικής κατανοµής των πόρων µπορεί να εκφρασθεί µε 4 βασικά ερωτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

FDA 2 Frenchay Dysarthria Assessment (FDA 2)

FDA 2 Frenchay Dysarthria Assessment (FDA 2) FDA 2 Frenchay Dysarthria Assessment (FDA 2) Η Εφαρμογή του στην Ελληνική Γλώσσα σε Φυσιολογικό Νεαρό Ενήλικο Πληθυσμό με Σκοπό την Δημιουργία Φυσιολογικών Τιμών Αναστασία Βογιατζή Ναταλία Γρίβα 1.Εισαγωγικά

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Θέµα: Εναλλακτικές Τεχνικές Εντοπισµού Θέσης Όνοµα: Κατερίνα Σπόντου Επιβλέπων: Ιωάννης Βασιλείου Συν-επιβλέπων: Σπύρος Αθανασίου 1. Αντικείµενο της διπλωµατικής Ο εντοπισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Zoltán Kodály (Ζόλταν Κοντάυ) Ούγγρος συνθέτης, 1882 1967

Zoltán Kodály (Ζόλταν Κοντάυ) Ούγγρος συνθέτης, 1882 1967 Zoltán Kodály (Ζόλταν Κοντάυ) Ούγγρος συνθέτης, 1882 1967 Ο Kodály γεννήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 1886 στο Kecskemet της Ουγγαρίας. Ο πατέρας του ήταν σταθμάρχης σιδηροδρομικής γραμμής και έπαιζε ερασιτεχνικά

Διαβάστε περισσότερα

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Έκθεση της ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (Photovoltaic Technology Research Advisory Council, PV-TRAC). ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση. Αποκρυπτογράφηση

Χρήση. Αποκρυπτογράφηση Εύρεση Ανακαλύφθηκε στις αρχές του εικοστού αιώνα στην Κνωσό από τον Άρθουρ Έβανς, που την ονόμασε έτσι επειδή χρησιμοποιούσε γραμμικούς χαρακτήρες (και όχι εικονιστικούς, όπως η μινωική ιερογλυφική γραφή)

Διαβάστε περισσότερα

Παράλληλη κυκλοφορία του ευρώ: Εμπειρίες και αντιλήψεις

Παράλληλη κυκλοφορία του ευρώ: Εμπειρίες και αντιλήψεις Παράλληλη κυκλοφορία του ευρώ: Εμπειρίες και αντιλήψεις Τα κυριότερα ευρήµατα της έρευνας Η έρευνα αυτή έγινε την τρίτη βδοµάδα της παράλληλης εισαγωγής του ευρώ στην Κύπρο. Τα κυριότερα ευρήµατά της ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR. Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων. Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής:

ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR. Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων. Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής: ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής: p( ) = a + a + a + a + + a, όπου οι συντελεστές α i θα θεωρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Η ενότητα: «Μη ρηματικώς εξαρτώμενοι ή λεξιλογικοί δείκτες» (20.3 κ.ε.) αναφέρεται τόσο σε μορφολογικά όσο και συντακτικά φαινόμενα.

Η ενότητα: «Μη ρηματικώς εξαρτώμενοι ή λεξιλογικοί δείκτες» (20.3 κ.ε.) αναφέρεται τόσο σε μορφολογικά όσο και συντακτικά φαινόμενα. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διατριβή έχει ως στόχο τη μελέτη ορισμένων δεικτών (γλωσσολογικών χαρακτηριστικών με κανονική κοινωνική κατανομή) της σημερινής κυπριακής διαλέκτου, όπως χρησιμοποιούνται από μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονοµική Θεωρία

Μικροοικονοµική Θεωρία Μικροοικονοµική Θεωρία Ειδικά Θέµατα της Θεωρίας της Συµπεριφοράς του Καταναλωτή Το Συνολικό Αποτέλεσµα. Το Αποτέλεσµα Υποκατάστασης. Το Εισοδηµατικό Αποτέλεσµα. Κανονικά Αγαθά. Κατώτερα Αγαθά. Παράδοξο

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Παγκύ πριο Σύνέ δριο

2 ο Παγκύ πριο Σύνέ δριο 2 ο Παγκύ πριο Σύνέ δριο Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη/ξένη γλώσσα σε ενήλικες: ζητήματα και ζητούμενα στο κυπριακό συγκείμενο Σάββατο, 29 Νοεμβρίου 2014, Ξενοδοχείο Mediterranean, Λεμεσός Περιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητήστε τις ευκαιρίες. Του ρα Κώστα Γ. Κονή*

Αναζητήστε τις ευκαιρίες. Του ρα Κώστα Γ. Κονή* Αναζητήστε τις ευκαιρίες Του ρα Κώστα Γ. Κονή* Ένα απο τα κύρια χαρακτηριστικά της επιχειρηµατικότητας και των επιτυχεµµένων επιχειρηµατιών είναι η ικανότητα τους να εντοπίζουν και να αξιοποιούν ευκαιρίες.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΗΛΙΚΙΑΚΩΝ ΣΤΡΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1963-1999)

Η ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΗΛΙΚΙΑΚΩΝ ΣΤΡΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1963-1999) Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.357-364 Η ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΗΛΙΚΙΑΚΩΝ ΣΤΡΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1963-1999) Σωτηρόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Εξελίξεις στην αγορά Εσπεριδοειδών. Εξέλιξη της Αγοράς Εσπεριδοειδών στην Ελλάδα. Παραγωγή Εσπεριδοειδών (σε 1.000Τον.)

Εξελίξεις στην αγορά Εσπεριδοειδών. Εξέλιξη της Αγοράς Εσπεριδοειδών στην Ελλάδα. Παραγωγή Εσπεριδοειδών (σε 1.000Τον.) Εξελίξεις στην αγορά Εσπεριδοειδών. Εξέλιξη της Αγοράς Εσπεριδοειδών στην Ελλάδα Παραγωγή Εσπεριδοειδών Η παραγωγή εσπεριδοειδών στην χώρα µας όπως φαίνεται εξάλλου και στον πίνακα και το γράφηµα που ακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΗ ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΛΑΘΗ ΣΤΟΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΛΟΓΟ. `Ελενα Ξενή ΕΕΠ Διδακτική της Γλώσσας Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου

ΣΥΝΗΘΗ ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΛΑΘΗ ΣΤΟΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΛΟΓΟ. `Ελενα Ξενή ΕΕΠ Διδακτική της Γλώσσας Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου ΣΥΝΗΘΗ ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΛΑΘΗ ΣΤΟΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΛΟΓΟ `Ελενα Ξενή ΕΕΠ Διδακτική της Γλώσσας Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Το σεμινάριο στοχεύει στην εξέταση βασικών

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ Χ. Πολατίδης, Γ. Κυριάκου Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο, 54124 Θεσσαλονίκη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή µελετήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 10 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 10 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 10 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: α) να αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ροµολόγηση πακέτων σε δίκτυα υπολογιστών

ροµολόγηση πακέτων σε δίκτυα υπολογιστών ροµολόγηση πακέτων σε δίκτυα υπολογιστών Συµπληρωµατικές σηµειώσεις για το µάθηµα Αλγόριθµοι Επικοινωνιών Ακαδηµαϊκό έτος 2011-2012 1 Εισαγωγή Οι παρακάτω σηµειώσεις παρουσιάζουν την ανάλυση του άπληστου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ακαδ. Έτος: 2009 2010 Πρόγραµµα Σπουδών: ΕΟ Θεµατική Ενότητα ΕΟ33 (Μάρκετινγκ ΙΙ) Η κάθε ΓΕ, περιλαµβανοµένων των διαγραµµάτων, εισαγωγής-επιλόγου και των

Διαβάστε περισσότερα

Το υπό έκδοση διεθνές πρότυπο πιστοποίησης ISO 22000 «Συστήµατα διαχείρισης

Το υπό έκδοση διεθνές πρότυπο πιστοποίησης ISO 22000 «Συστήµατα διαχείρισης «Νέο διεθνές πρότυπο πιστοποίησης για τα συστήµατα διαχείρισης της ασφάλειας τροφίµων και ανταπόκριση στις σύγχρονες ανάγκες των επιχειρήσεων στην παγκόσµια αλυσίδα τροφίµων» Ιωάννης Χ. Σαριδάκης Συντονιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Οόρος TCP/IPχρησιµοποιείται ευρέως σήµερα για να περιγράψει ένα σύνολοαπό διαφορετικές έννοιες. Η περισσότερο διαδεδοµένηχρήση του όρου αναφέρεται σε ένα επικοινωνιακό πρωτόκολλογια τη µεταφορά δεδοµένων.

Διαβάστε περισσότερα

ικαιώµατα Και Υποχρεώσεις Β - Ε τάξη του ηµοτικού

ικαιώµατα Και Υποχρεώσεις Β - Ε τάξη του ηµοτικού ικαιώµατα Και Υποχρεώσεις Β - Ε τάξη του ηµοτικού Περιεχόµενο Παιχνίδι µε τις καθηµερινές δραστηριότητες και συζήτηση γύρω από τα πρέπει και τα θέλω της κοινωνικής µας ζωής. Σκοπιµότητα Οι µαθητές εντοπίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΑ WEBMAIL ΚΥΠΕΣ

ΥΠΗΡΕΣΙΑ WEBMAIL ΚΥΠΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ WEBMAIL ΚΥΠΕΣ Η υπηρεσία διαχείρισης αλληλογραφίας µέσω web (webmail) δίνει την δυνατότητα στους χρήστες να διαχειριστούν την αλληλογραφία τους απ οποιοδήποτε σηµείο βρίσκονται εφόσον υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Η ιαχείριση Απαιτήσεων στην Ενοποιηµένη ιαδικασία. ρ. Πάνος Φιτσιλής

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Η ιαχείριση Απαιτήσεων στην Ενοποιηµένη ιαδικασία. ρ. Πάνος Φιτσιλής 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Η ιαχείριση Απαιτήσεων στην Ενοποιηµένη ιαδικασία ρ. Πάνος Φιτσιλής Περιεχόµενα Τι είναι διαχείριση απαιτήσεων Ποια είναι η ροή των εργασιών στη φάση της καταγραφής των

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΤΕΒΑΣΜΑΤΟΣ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΑΠΟ YOUTUBE ΚΑΙ ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΕ CD-ROM. Στάδιο 1: Κατέβασμα τραγουδιών από το YouTube στον υπολογιστή μας σε μορφή mp3.

ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΤΕΒΑΣΜΑΤΟΣ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΑΠΟ YOUTUBE ΚΑΙ ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΕ CD-ROM. Στάδιο 1: Κατέβασμα τραγουδιών από το YouTube στον υπολογιστή μας σε μορφή mp3. Στάδιο 1: Κατέβασμα τραγουδιών από το YouTube στον υπολογιστή μας σε μορφή mp3. 1. Ανοίγουμε το πρόγραμμα του internet και στη σελίδα Google κάνουμε κλικ στα εικονίδια με τα τετραγωνάκια πάνω δεξιά και

Διαβάστε περισσότερα

ικτυωτά διαγράµµατα και οµάδες αυτοµορφισµών Παρουσίαση εργασίας φοιτητή (x,a) 1) (xy)a=x(ya) x,y G και a A 1) a(xy)=(ax)y 2) ae=a

ικτυωτά διαγράµµατα και οµάδες αυτοµορφισµών Παρουσίαση εργασίας φοιτητή (x,a) 1) (xy)a=x(ya) x,y G και a A 1) a(xy)=(ax)y 2) ae=a ικτυωτά διαγράµµατα και οµάδες αυτοµορφισµών Ν. Λυγερός Παρουσίαση εργασίας φοιτητή Θα µιλήσουµε για το θεώρηµα του Lagrange. Αλλά προτού φτάσουµε εκεί, θα ήθελα να εισάγω ορισµένες έννοιες που θα µας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1) Ο συγγραφέας αναφέρεται στην απαράµιλλη οµορφιά της Ελλάδας, καθώς επίσης και στον κίνδυνο καταστροφής της εξαιτίας του τουρισµού. Επισηµαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Η ασφάλεια στον LHC Ο Μεγάλος Επιταχυντής Συγκρουόµενων εσµών Αδρονίων (Large Hadron Collider, LHC) είναι ικανός να επιτύχει ενέργειες που κανένας άλλος επιταχυντής έως σήµερα δεν έχει προσεγγίσει. Ωστόσο,

Διαβάστε περισσότερα

e-mail@p-theodoropoulos.gr

e-mail@p-theodoropoulos.gr Ασκήσεις Μαθηµατικών Κατεύθυνσης Γ Λυκείου Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύµβουλος Μαθηµατικών e-mail@p-theodoropoulos.gr Στην εργασία αυτή ξεχωρίζουµε και µελετάµε µερικές περιπτώσεις ασκήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Δομή της παρουσίασης Δυσκολίες μαθητών γύρω από την έννοια της

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή 1 ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή Εισαγωγή Πηγές: Dovidio, J. F., & Gaertner, S. L. (2010). Intergroup bias. In S. T. Fiske, D. T. Gilbert,

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η

Διαβάστε περισσότερα

5η Δραστηριότητα. Λύσε το γρίφο Η Θεωρία της Πληροφορίας. Περίληψη. Λπν τ φνντ π τν πρτσ. Ικανότητες. Ηλικία. Υλικά

5η Δραστηριότητα. Λύσε το γρίφο Η Θεωρία της Πληροφορίας. Περίληψη. Λπν τ φνντ π τν πρτσ. Ικανότητες. Ηλικία. Υλικά 5η Δραστηριότητα Λύσε το γρίφο Η Θεωρία της Πληροφορίας Περίληψη Πόση πληροφορία περιέχεται σε ένα βιβλίο των 1000 σελίδων; Υπάρχει περισσότερη πληροφορία σε έναν τηλεφωνικό κατάλογο των 1000 σελίδων ή

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΩΣΤΕ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Του ρα Κώστα Γ. Κονή *

ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΩΣΤΕ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Του ρα Κώστα Γ. Κονή * ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΩΣΤΕ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Του ρα Κώστα Γ. Κονή * Το θέµα των πωλήσεων ήταν και θα παραµείνει πάντοτε πρώτο στις προτεραιότητες κάθε επιχείρησης. Μάλλον, θα έπρεπε να ήταν το πρώτο θέµα πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα