ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΦΩΝΟΤΑΚΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΥΛΛΑΒΙΚΑ ΟΡΙOΘΕΤΗΜΕΝΕΣ; Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΙΑΛΕΚΤΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΦΩΝΟΤΑΚΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΥΛΛΑΒΙΚΑ ΟΡΙOΘΕΤΗΜΕΝΕΣ; Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΙΑΛΕΚΤΟΥ"

Transcript

1 Φωνοτακτικές ιατάξεις στην Κυπριακή ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΦΩΝΟΤΑΚΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΥΛΛΑΒΙΚΑ ΟΡΙOΘΕΤΗΜΕΝΕΣ; Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΙΑΛΕΚΤΟΥ Ευάνθη Παπανικόλα Department of Phonetics and Linguistics, University College London ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η συγκεκριµένη εργασία στοχεύει να παρουσιάσει δύο βασικές προσεγγίσεις στις συµφωνικές φωνοτακτικές διατάξεις (consonantal phonotactics) τη συλλαβική προσέγγιση (syllable-based approach) και την προσέγγιση των ακουστικών ενδείξεων (cue-based approach). Επιπλέον, επιχειρείται εφαρµογή της δεύτερης προσέγγισης σε δεδοµένα της κυπριακής διαλέκτου. Στο τελευταίο µέρος της συζήτησης αυτής αµφισβητείται η παραδοσιακή αντίληψη της σύµπτωσης των συλλαβικών και λεκτικών ορίων ώστε να δοθεί µια ερµηνεία των φωνοτακτικών διατάξεων στα κυπριακά, µε βάση την αναθεωρηµένη πια συλλαβική προσέγγιση. Γενική εισαγωγή Ο όρος φωνοτακτικά συµπλέγµατα (cluster phonotactics) αναφέρεται στους περιορισµούς που υπάρχουν στη δυνατότητα ενός συµφώνου ν ακολουθεί κάποιο άλλο. Έχουν γίνει διάφορες προσπάθειες ερµηνείας των συνθηκών καθορισµού των συγκεκριµένων περιορισµών. Μια από τις προτάσεις εισηγείται πως τα φωνοτακτικά συµπλέγµατα καθορίζονται συλλαβικά (Beckman 1998, Lombardi 1999). Αυτό σηµαίνει πως η δυνατότητα διαφορετικών φωνητικών στοιχείων (segments) να παρίστανται σε συγκεκριµένες ακολουθίες εξαρτάται από τη θέση που αυτά τα στοιχεία (segments) κατέχουν στα πλαίσια της συλλαβής. Ο,τιδήποτε εκτός αυτού του πλαισίου δεν επηρεάζει τα φωνοτακτικά συµπλέγµατα. Στην πρόσφατη φωνολογική θεωρία, µια καινούργια προσέγγιση έκανε την εµφάνισή της, εµπνευσµένη από τους Steriade (1997) και Blevins (2003). Σύµφωνα µε την Steriade (1997), οι περιορισµοί µπορούν να ερµηνευθούν µε βάση διαφορές στην ευκολία µε την οποία ακουστικές ενδείξεις (acoustic cues) εντοπίζονται σε διαφορετικές φωνολογικές θέσεις. Έτσι για παράδειγµα, η παρουσία ενός ηχηρού στοιχείου (sonorant) βελτιώνει την ποιότητα των ακουστικών ενδείξεων κι εποµένως δηµιουργεί καλύτερο περιβάλλον για την πραγµάτωση συγκεκριµένων φωνολογικών διακρίσεων (distinctions). Η προσέγγιση αυτή είναι γνωστή µε την ονοµασία προσέγγιση βασισµένη στις ακουστικές ενδείξεις. Στη συνέχεια ακολουθεί µια πιο εκτεταµένη αναφορά στη συλλαβική προσέγγιση. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 613

2 Ε. Παπανικόλα 1. Η συλλαβική προσέγγιση στις συµφωνικές φωνοτακτικές διατάξεις 1.1. Εισαγωγή στη συλλαβική προσέγγιση Σύµφωνα µε τη συλλαβική προσέγγιση, που αναπτύχθηκε από τους Beckman (1998) και Lombardi (1999,), µια καθολική διαφορά χαρακτηρίζει τις αρχικές συλλαβικές θέσεις (ONSETS) και τις τερµατικές συλλαβικές θέσεις (CODAS) όταν έχουµε να κάνουµε µε την πραγµάτωση συµφωνικών αντιθέσεων (consonantal contrasts). Αντιθέσεις οι οποίες πραγµατώνονται στις αρχικές συλλαβικές θέσεις ουδετεροποιούνται στις τερµατικές συλλαβικές θέσεις. Συγκεκριµένα, σε πολλές γλώσσες, οι λαρυγγικές διακρίσεις (laryngeal distinctions) δε λαµβάνουν χώρα σε τερµατικές συλλαβικές θέσεις, και αυτό είναι ευρέως γνωστό ως Λαρυγγική Ουδετέρωση»(Laryngeal Neutralization) (Lombardi, 1995) Λαρυγγική διακρίση και ορθός συλλαβικός σχηµατισµός (syllable wellformedness) Σύµφωνα τη Lombardi (1995), η λαρυγγική ουδετέρωση είναι το αποτέλεσµα της αποσύνδεσης του λαρυγγικού κόµβου, o οποίος περιλαµβάνει όλα τα λαρυγγικά χαρακτηριστικά (Clements, 1985). Το προϊόν της ουδετέρωσης είναι πάντοτε είτε επίπεδα άηχα προφορικά (plain voiceless obstruents) ή επίπεδα ηχηρά (έρρινα/ πλευρικά) (plain voiced sonorants) διαγλωσσικά. Η αποσύνδεση του λαρυγγικού κόµβου συµβαίνει όταν δεν υπάρχει κάποιο [+sonorant] να ακολουθεί το σύµφωνο, και το οποίο να είναι ταυτοσυλλαβικό. Από την άλλη πλευρά, οι λαρυγγικές διακρίσεις πραγµατώνονται όταν ένας [+sonorant] ήχος ακολουθεί το σύµφωνο. Είναι επίσης σηµαντικό πως το ηχηρό στοιχείο (sonorant), που ακολουθεί θα πρέπει να είναι και αυτό ταυτοσυλλαβικό µε το σύµφωνο: (1) σ [Ρίζα] [+ ηχηρό] ([+sonorant]). Λαρυγγικός κόµβος (Laryngeal node) Βασισµένη στα πιο πάνω η Lombardi (1995) επιχειρεί να θέσει σε εφαρµογή τη συλλαβική προσέγγιση στις φωνοτακτικές διατάξεις διαφόρων γλωσσών. 2. Η προσέγγιση βάσει ακουστικών ενδείξεων Η προσέγγιση βάσει ακουστικών ενδείξεων (Steriade 1997, 1999,και Blevins 2003) βασίζει τους περιορισµούς για τη νοµιµοποίηση συγκεκριµένων χαρακτηριστικών σε διαφορές οι 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 614

3 Φωνοτακτικές ιατάξεις στην Κυπριακή οποίες ενδέχεται να βρεθούν σε διαφορετικά φωνητικά περιβάλλοντα αναφορικά µε τις αντιληπτικές ενδείξεις. Εποµένως, η συγκεκριµένη προσέγγιση ερµηνεύει τη διαφορετική κατανοµή φωνητικών ιδιοτήτων (π.χ. ηχηρότητα) µε όρους αρθρωτικών και αντιληπτικών χαρακτηριστικών των διαφορετικών φωνητικών περιβάλλοντων. Η Steriade αξιοποιεί δυο µοτίβα τη δάσυνση και την ουδετέρωση στον τόπο άρθρωσης- για να αποδείξει πως συγκεκριµένες θέσεις κάποιων χαρακτηριστικών αντιθέσεων είναι πιο διακριτές απ ότι είναι σε κάποιες άλλες θέσεις, όπου παρουσιάζουν µειωµένη διακριτικότητα. Όταν αναφέρεται στη νοµιµοποίηση βάσει ακουστικών ενδείξεων, εννοεί ότι οι αντιθέσεις νοµιµοποιούνται σε περιβάλλοντα όπου τα αντιθετικά χαρακτηριστικά επιτρέπεται να παρουσιάζονται (Ito 1986, Goldsmith 1990). Αυτά τα ιδιαίτερα περιβάλλοντα επιβάλλεται να είναι όσο πιο διακριτά γίνεται, γιατί έτσι θα είναι και πιο περιεκτικά σε πληροφορία. Κατά συνέπεια, θα είναι σε θέση να νοµιµοποιούν συγκεκριµένες αντιθέσεις (Steriade, 1997). Οι λαρυγγικές αντιθέσεις και οι αντιθέσεις του τόπου άρθρωσης υποστηρίζουν τη νοµιµοποίηση βάσει ακουστικών ενδείξεων, αφού σε θέσεις µειωµένης διακριτότητας/αντιληπτικότητας παρατηρείται ουδετέρωση. Μια σηµαντική παρατήρηση σε όλα αυτά είναι πως και τα δυο είδη αντιθέσεων πραγµατώνονται κατά προτίµηση στην παρουσία ενός φωνήεντος (Φ) ή ηχηρού στοιχείου (R). Εν κατακλείδι, η Steriade (1997, 1999,) θεωρεί ότι συγκεκριµένες φωνολογικές διακρίσεις πραγµατώνονται στην παρουσία διακριτών ακουστικών ενδείξεων αλλιώς η ουδετέρωση λαµβάνει χώρα.. Για παράδειγµα, όσο πιο ηχηρό είναι το στοιχείο που προηγείται ή ακολουθεί, τόσο µεγαλύτερη είναι η πιθανότητα για το προφορικό, που προηγείται ή ακολουθεί αντίστοιχα να δασυνθεί. Θεωρεί πως η συλλαβική δοµή δεν επηρεάζει την πραγµάτωση συγκεκριµένων φωνολογικών διαδικασιών.εποµένως, δε διαδραµατίζει ουσιαστικό ρόλο αν το προφορικό κατέχει τερµατική ή αρχική συλλαβική θέση. Αυτό, το οποίο µετράει είναι η διακριτότητα των φωνολογικών περιβαλλοντικών του ενδείξεων, η οποία εξαρτάται από το περιβάλλον που προηγείται ή ακολουθεί. 3. Η προσέγγιση βάσει ακουστικών ενδείξεων και η ελληνοκυπριακή διάλεκτος Στα κυπριακά παρατηρούµε αποσυλλαβισµό του /i/ αν ακολουθεί ένα προφορικό. Αυτό συµβαίνει συχνότερα, αν προηγείται ένα έρρινο ή πλάγιο. Στα δεδοµένα στο (3) παρουσιάζονται τα αλλόµορφα /i/ και /y/ σε ονοµαστική και γενική πτώση (όλα τα δεδοµένα από Newton 1972, Kaisse 1992 και από παρατήρηση του δικού µου προσωπικού λόγου): (3) Ονοµαστική/Γενική mantili-n/mantily-u µαντήλι τηγάνι stamni-n/stamny-u στάµνα tiani-n/tiany-u Από την άλλη, αν το σύµφωνο, που προηγείται δεν είναι έρρινο ή πλάγιο, τότε το ηµίφωνο 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 615

4 Ε. Παπανικόλα ουρανώνεται πλήρως. Ως αποτέλεσµα, το ηµίφωνο τρέπεται σε κλειστό. Στην περίπτωση που το σύµφωνο το οποίο προηγείται είναι το /r/, όπως στο (4), τότε τρέπεται σε υπερωϊκό, ενώ αν το σύµφωνο που προηγείται είναι προφορικό, τότε παίρνουµε ένα ουρανικό στοιχείο, όπως στο (5): (4) α. teri-azo > terk-azo ταιριάζω (5) α. vaθis (αρσ.) > vaθca (θηλ.) βαθύς vari-ume > vark-ume βαριέµαι β. po(δ)in (εν.) > poθca (πλ.) πόδια γ. tra(γ)uδin (εν.) > trauθca (πλ.) τραγούδι δ. e-pia-s-en > efcasen πήρε Επιπλέον, στο (5β) µπορούµε να παρατηρήσουµε την πραγµάτωση µιας ακόµη φωνολογικής διαδικασίας, της παράτασης, η οποία συµβαίνει στο κλειστό, που προηγείται της πλευράς όπου λαµβάνει χώρα η πλήρης ουράνωση(papanicola 2005). Η παράταση παρουσιάζεται και στα ακόλουθα δεδοµένα στο (6): (6) plati-s > plaθca πλατύς/-ιά ammati-a > ammaθca µάτια na pio > na fco να πιω noti-a > noθca νότια kapio-s > kafcos κάποιος aγapi-ete > aγafcete αγαπιέται ptino > ftio φτύνω ktizo > xtizo κτίζω δikti-ο > δixti-ο δίχτυο Σύµφωνα µε την προσέγγιση βάσει ακουστικών ενδείξεων, η πλήρης ουράνωση πραγµατώνεται όταν το προφορικό ακολουθείται από ένα φωνήεν. Έτσι για παράδειγµα στο (7α) και (7β) λαµβάνει χώρα πλήρης ουράνωση. (7) α. vios >vjos >fcos ζωή β. pia > pja>pca ποια (ονοµ. θηλ. εν.) Αυτό επιβεβαιώνεται και από περιπτώσεις όπου δεν ακολουθεί φωνήεν, αν και το /i/ παρίσταται. Κατά συνέπεια, η πλήρης ουράνωση δε λαµβάνει χώρα, αφού οι ακουστικές ενδείξεις δεν είναι αρκετά διακριτές ώστε να δηµιουργήσουν το κατάλληλο περιβάλλον πραγµάτωσης της. Aυτό επιβεβαιώνεται και από τα ακόλουθα δεδοµένα στο (8): (8) α. minima >*mjnjma >*mknkma µήνυµα β. dinume>*djnume>*dknume ντύνοµαι γ. avlin >*avljn >*avlkn αυλή Όσον αφορά την παράταση, το κατά πόσον η συγκεκριµένη διαδικασία θα λάβει χώρα ή όχι εξαρτάται από το φωνολογικό περιβάλλον που προηγείται. Συγκεκριµένα, η παρουσία ενός φωνήεντος πριν τα προφορικά επιτρέπει τη δηµιουργία των κατάλληλων και απαραίτητων περιβαλλοντικών ενδείξεων για την πραγµάτωση της παράτασης, όπως φαίνεται και στα ακόλουθα δεδοµένα στο (9α) και (9β): (9) α. xaraktiras>xaraxtiras χαρακτήρας β. akti>axti ακτή 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 616

5 Φωνοτακτικές ιατάξεις στην Κυπριακή Αυτό επιβεβαιώνεται και από περιπτώσεις όπου το φωνήεν που προηγείται απουσιάζει. Σ αυτές τις περιπτώσεις άλλες φωνολογικές διεργασίες λαµβάνουν χώρα, ώστε να δηµιουργηθεί το κατάλληλο περιβάλλον για την πραγµάτωση της παράτασης. Έτσι, ενδέχεται να έχουµε φωνηεντική επένθεση, όπως στο (10α), ή αποβολή του προηγούµενου συµφώνου, όπως στο (10β), η οποία ακολουθείται από διπλασιασµό του προφορικού, όπως στο (11), στο οποίο η παράταση λαµβάνει χώρα (Papanicola 2005): (10) α. en vjeni >en vceni>eni fceni δε βγαίνει β. en ktizo>en xtizo >eni xtizo δεν χτίζω (11) α. en vjeni>en vceni>en fceni>ef fceni δε βγαίνει β. en ktizo>en xtizo>ex xtizo δεν χτίζω Παρόλα αυτά, υπάρχουν περιπτώσεις για τις οποίες η συγκεκριµένη προσέγγιση αδυνατεί να δώσει µια ικανοποιητική ερµηνεία. Για παράδειγµα στο (12) έχουµε ικανοποιηµένους όλους τους απαραίτητους όρους για την πραγµάτωση της πλήρους ουράνωσης. Συγκεκριµένα το /i/ ακολουθείται από φωνήεν. Αλλά αυτό δεν είναι αρκετό για να εξασφαλίσει το γεγονός πως η πλήρης ουράνωση θα λάβει χώρα. Αν επιχειρήσουµε κάτι τέτοιο, τότε θα πάρουµε ένα όχι ορθά σχηµατισµένο αποτέλεσµα, όπως µπορούµε να παρατηρήσουµε και από τα δεδοµένα στο (12) (Papanicola 2005): (12) krias>*krkas κρέας (ον. ουδ. εν.) Συν τοις άλλοις, η συγκεκριµένη προσέγγιση δεν είναι σε θέση να ερµηνεύσει περιπτώσεις όπως το (13) όπου του προφορικού προηγείται ένα φωνήεν, αλλά αυτό δεν είναι αρκετό για την πραγµάτωση της παράτασης.(papanicola 2005): (13) eci>*eχi εκεί H Kaisse (1992), η οποία επίσης απορρίπτει τη συλλαβική προσέγγιση, επιχειρεί να δώσει τη δική της ερµηνεία για τις φωνοτακτικές διατάξεις των κυπριακών. 4. Είναι τα κυπριακά συλλαβικά οριοθετηµένα (syllabic conditioning); Σύµφωνα µε την Kaisse (1992), το συµφωνικό [consonantal] χαρακτηριστικό είναι µια ανεξάρτητη κατηγορία. Αυτό σηµαίνει πως το συγκεκριµένο χαρακτηριστικό µπορεί να «οµαδοποιεί» µια οµάδα στοιχείων, που συγκροτούν µια φυσική τάξη. Μια φυσική τάξη χαρακτηρίζεται από τη δυνατότητα συµµετοχής σε διάφορες διαδικασίες. Η Kaisse (1992) αναφέρεται σε ένα αριθµό περιπτώσεων όπου το συγκεκριµένο χαρακτηριστικό εξαπλώνεται. Μια από αυτές τις περιπτώσεις είναι και η κυπριακή διάλεκτος. Η παράταση µπορεί να µας βοηθήσει να καταλάβουµε γιατί η πλήρης ουράνωση λαµβάνει χώρα στα προαναφερόµενα φωνολογικά περιβάλλοντα. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 617

6 Ε. Παπανικόλα Η Kaisse (1992) ισχυρίζεται πως η πλήρης ουράνωση στα κυπριακά είναι η εξάπλωση του συµφωνικού από ένα σύµφωνο σε ένα ηµίφωνο που ακολουθεί: (14) Συµφωνοποίηση:<[+ηχηρό]> Ρίζα Ρίζα <[+διαρ]> [+συµφ] [-συµφ] Υπάρχει µια εξαίρεση κι αυτή συµβαίνει όταν ένα µη διαρκές ηχηρό στοιχείο (non-continuant sonorant) προηγείται του ηµιφώνου. Σε αυτή την περίπτωση η πλήρης ουράνωση δεν πραγµατοποιείται. Η συγκεκριµένη εξαίρεση φαίνεται στο (3). Η Kaisse (1992) ισχυρίζεται πως αυτό συµβαίνει εξαιτίας ενός ανεξάρτητου περιορισµού, που απαιτεί τα συµπλέγµατα συµφωνικών στοιχείων στοιχείων στα κυπριακά να ακολουθούν το µοτίβο στο (15): (15) Το µοτίβο του συµφωνικού συµπλέγµατος στα κυπριακά Αν..[+σύµφωνο] [+σύµφωνο].. A B Tότε [+διαρκές] [-διαρκές] A B Επιπλέον, το µοτίβο ερµηνεύει το γεγονός πως τα έρρινα και πλάγια, που είναι και τα δύο [- διαρκή] αποτυγχάνουν να διαδώσουν τη συµφωνικότητά τους (consonantility). Τέλος, θεωρεί πως η µετατροπή του /i/ σε σύµφωνο στα κυπριακά δεν καθορίζεται συλλαβικά αν και αναγνωρίζει πως η πλήρης ουράνωση στοχεύει αρχικές συλλαβικές θέσεις συστηµατικά. Παρόλα αυτά, ισχυρίζεται πως το γεγονός αυτό από µόνο του δεν είναι επαρκής όρος για την πραγµάτωση της συγκεκριµένης διαδικασίας εξαιτίας του γεγονότος πως όταν δεν προηγείται κάποιο σύµφωνο τα ηµίφωνα δεν περνούν από τη διαδικασία της πλήρους ουράνωσης: (16) yerakos γεράκος loyazo δίνω προσοχή yi γη yaya γιαγιά ayazmos αγιασµός yatros γιατρός ayazin αγιάζι 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 618

7 Φωνοτακτικές ιατάξεις στην Κυπριακή 5. Η πλήρης ουράνωση ορίζεται συλλαβικά Ο Harris (1996) αµφισβητεί την πρόταση της Κaisse (1992) για εξάπλωση του συµφωνικού χαρακτηριστικού στα κυπριακά. Συγκεκριµένα εντοπίζει πρόβληµα στη διαδικασία που εκτυλίσσεται στο (14). Θεωρεί πως η εξάπλωση της συµφωνικότητας δεν είναι αρκετή για να µετατρέψει το στοιχείο σε κλειστό. Εξαιτίας αυτού του γεγονότος, χρειάζεται αυθαίρετος συµπληρωµατικός µηχανισµός (complementary redundant machine) που θα προσαρµόσει τις αξίες του [voice] (ήχος) [sonorant] (ηχηρότητα) και [continuant] (διάρκεια). Χωρίς την προσθήκη του συγκεκριµένου µηχανισµού, θα είχαµε µια άµεση µετατροπή του y σε σύµφωνο, το οποίο θα κατέληγε σε ένα ηχηρό διαρκές µε αξία [+continuant] (+διάρκεια), που συνηθίζει να χαρακτηρίζει και το αυθεντικό ηµίφωνο. Επιπλέον, ο περιορισµός που αφορά τα συµπλέγµατα από µόνος του δεν αρκεί για να ενισχύσει το επιχείρηµα αναφορικά µε την εξάπλωση της συµφωνικότητας. Επιβάλλεται να γίνει µια τροποποίηση η οποία, σύµφωνα µε τον Harris (1996), θα πρέπει να αφορά στο γεγονός πως τα συµπλέγµατα είναι αναγκαίο να µην είναι πυρηνικά. Εποµένως, το στοιχείοστόχος της συγκεκριµένης φωνολογικής διαδικασίας πλήρης ουράνωση- δε θα πρέπει να είναι πυρηνικό, ώστε ν αποφευχθεί η υπεργενίκευση της διαδικασίας στα φωνήεντα, όπως φαίνεται και από τα δεδοµένα στο (17): (17) kati > *kaθi κάτι ammati > *ammaθi µάτι Ο Ηarris (1996) ισχυρίζεται πως η πλήρης ουράνωση στα κυπριακά ορίζεται συλλαβικά. και ότι η αρχική συλλαβική θέση είναι αναγκαίος αλλά όχι και επαρκής όρος για τη συγκεκριµένη διαδικασία. Το σχετικό συλλαβικό περιβάλλον που είναι είτε ένα διακλαδιζόµενο αρχικό συλλαβικό στοιχείο (complex onset) είτε ένα coda-onset σύµπλεγµα, διαδραµατίζει σπουδαίο ρόλο. Ο Ηarris (1996), που υποστηρίζει το τελευταίο περιβάλλον, επιχειρεί να υποστηρίξει τους δυο αναγκαίους όρους για την πλήρη ουράνωση και την παράταση, εκµεταλλευόµενος γλωσσικά δεδοµένα από τα κυπριακά. Αρχικά, παρατηρεί πως ο αποσυλλαβισµός του /i/ πριν από ένα φωνήεν αποτυγχάνει σε περίπτωση που έχουµε δύο σύµφωνα, τα οποία προηγούνται και σχηµατίζουν ένα σύµπλεγµα αρχικής συλλαβικής θέσης (τα δεδοµένα στο 18 προέρχονται από τον Ηarris, 1996): (18) krias κρέας tria τρία kopria κοπριά krios κρύος krioti κρύο Υποστηρίζει πως η αποτυχία είναι εξαιτίας του γεγονότος πως στα κυπριακά υπάρχει όριο µέχρι δύο στοιχεία για τη συγκρότηση της αρχικής συλλαβικής θέσης. Εξαιτίας αυτού του γεγονότος, η αρχική συλλαβική θέση στο (18) είναι ήδη κατειληµµένη από το σύµπλεγµα αρχικής συλλαβικής θέσης. Κατά συνέπεια το /i/ στο (18) δεν µπορεί να κατέχει αρχική συλλαβική θέση, αλλά πυρηνική συλλαβική θέση. Ως αποτέλεσµα, η πλήρης ουράνωση δε συµβαίνει. Τα δεδοµένα στο (19) επιβεβαιώνουν την ύπαρξη του ορίου δύο στοιχείων για τη 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 619

8 Ε. Παπανικόλα συγκρότηση της αρχικής συλλαβικής θέσης στα κυπριακά, αφού στο (19β), όπου έχουµε αρχική συλλαβική θέση αποτελούµενη από τρία στοιχεία, το αποτέλεσµα δεν είναι ορθά σχηµατισµένο: (19) α. kopria β. *koprka O N O N N O N O N X X X X X X X X X X X X k o p r ι a k o p r k a Συµπερασµατικά, ο αποσυλλαβισµός του /i/ πραγµατοποιείται µονάχα όταν ένα και µόνο σύµφωνο προηγείται του /i/, εξαιτίας του ορίου συγκρότησης της αρχικής συλλαβικής θέσης στα δύο στοιχεία το οποίο υπάρχει στα κυπριακά. Οι ορθά σχηµατισµένες αρχικές συλλαβικές θέσεις στα κυπριακά χαρακτηρίζονται από ανοδική καµπύλη ηχηρότητας. Παραδείγµατα ορθά σχηµατισµένων διακλαδιζόµενων αρχικών συλλαβικών θέσεων δίνονται στο (20) (δεδοµένα από Newton 1972, Harris 1996 και από παρατήρηση του δικού µου προσωπικού λόγου): (20) myalos µεγάλος psumya ψωµιά nyata νιάτα enya εννιά lyonni λιώνει rialya χρήµατα Ο Harris (1996) υποστηρίζει πως η πλήρης ουράνωση και η παράταση ενός κλειστού που προηγείται ενός ηµιφώνου δηµιουργεί ένα περιβάλλον αντιστραµµένης ακολουθίας της ηχηρότητας (sonority sequencing) σε σχέση µε την κατεύθυνση που χαρακτηρίζει την καµπύλη ηχηρότητας των διακλαδιζόµενων αρχικών συλλαβικών θέσεων. Γι αυτό ακριβώς το λόγο δεν παρατηρούµε πλήρη ουράνωση και παράταση στο (20). Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν ισχυρά τεκµήρια, που υποστηρίζουν πως το σύµπλεγµα τελικής αρχικής- θέσης είναι το κατάλληλο περιβάλλον για την πραγµάτωση της πλήρους ουράνωσης και της παράτασης. Αρχικά, ο Harris (1996) αναφέρει την περίπτωση της απλούστευσης δυνατών συµφωνικών συµπλεγµάτων πριν από ένα ηµίφωνο, που να είναι πλήρως ουρανωµένο: (21) aδerfi-a > aδefca αδέλφια δondia > οϑχα δόντια kumpi-a > kumca κουµπιά kkasti-a > kasca ανησυχίες vasti-ete > vascete διατηρείται omorfia > omorca οµορφιά 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 620

9 Φωνοτακτικές ιατάξεις στην Κυπριακή Η ρίµα (rime) στα κυπριακά χαρακτηρίζεται από µονάχα µια τερµατική συλλαβική θέση. Έτσι στην πρώτη λέξη των δεδοµένων στο (21) aδerfi- το /r/ κατέχει τερµατική συλλαβική θέση, ενώ το /f/ είναι ένα στοιχείο αρχικής συλλαβικής θέσης, που ακολουθεί. Όµως, όταν η πλήρης ουράνωση πραγµατώνεται, το /r/ εξαφανίζεται. Αυτό συµβαίνει, γιατί στην περίπτωση που είχαµε aδerfca, η τερµατική συλλαβική θέση θα ήταν κατειληµµένη από το /r/. Κατά συνέπεια, θα είχαµε να ακολουθεί ένα σύµπλεγµα αρχικής συλλαβικής θέσης (cluster onset) αποτελούµενο από τα [f] και [c]. Κάτι τέτοιο θα ήταν δυνατό, επειδή η πλήρης ουράνωση συµβαίνει µόνο όταν το στοιχείο που προηγείται είναι coda και όχι onset. Γι αυτό ακριβώς το λόγο, όπως παρατηρούµε και στο (22α) και (22β), µία θέση για το onset και τα δύο ριζικά σύµφωνα ανταγωνίζονται για τη µία και µοναδική θέση coda. Σε αυτή την περίπτωση, το /r/ αποτυγχάνει να συλλαβιστεί. (22) α. aδerfi αδερφή β. aδerfca αδέρφια R R N O N O N N O N O N X X X X X X X X X X X X α δ e r f i a δ e r f c a Επιπλέον, η απλοποίηση συµπλέγµατος σε ένα διπλό σύµφωνο αποτελεί ακόµη ένα σηµαντικό στοιχείο που δείχνει πως η πλήρης ουράνωση συµβαίνει σε συλλαβική θέση codaonset. Αν και ένα διπλό σύµφωνο είναι µελωδικά απλό, εντούτοις κατέχει δύο χρονικές θέσεις, συνδεδεµένες σε ακολουθία τερµατικής και αρχικής συλλαβικής θέσης (coda-onset sequence). Στο (23) ο αποδιπλασιασµός ακολουθείται από παράταση. Όσον αφορά τον αποδιπλασιασµό, αυτός είναι αποτέλεσµα του γεγονότος πως η αρχική συλλαβική θέση κατέχεται από το πλήρως ουρανωµένο σύµφωνο, ενώ η παράταση, που ακολουθεί τον αποδιπλασιασµό, είναι αναγκαίο ώστε να επιτευχθεί αντιστροφή της καµπύλης της ηχηρότητας σε καθοδική από ανοδική. Ακόµη µε αυτό τον τρόπο επιτυγχάνεται «κατασκευή» του κατάλληλου συλλαβικού περιβάλλοντος για την πλήρη ουράνωση του ηµιφώνου,το οποίο είναι φωνολογικό περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από το σύµπλεγµα coda-onset. (23) xappia > xafca χάπια ankaθθia>ankaθia αγκάθια puttia>puθca µπούτια 6. Αρχικά συµπλέγµατα (initial clusters) της κυπριακής διαλέκτου Τα κυπριακά χαρακτηρίζονται από φωνοτακτικές αντιστοιχίες σε αρχικά και ενδιάµεσα συµφωνικά συµπλέγµατα. Αυτό σηµαίνει πως µπορούµε να εντοπίσουµε τις ίδιες συµφωνικές ακολουθίες στην αρχή και στο τέλος της λέξης. Το συγκεκριµένο γεγονός φαίνεται από τα 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 621

10 Ε. Παπανικόλα ακόλουθα δεδοµένα στο (24): (24) α. Ενδιάµεσα: skafto σκάβω, vastano κρατώ, afka αβγά, spiθcia σπίτια, maskali µασχάλη, fraxti φράχτης β. Αρχικά: ftanos λεπτός, stasidi το να στέκεσαι, fkallo βγάζω, xtizo χτίζω,θco δυο, scapsimo σκάψιµο Το βασικό επιχείρηµα κατά του φωνολογικού περιβάλλοντος coda-onset είναι πως οι ίδιες φωνολογικές διαδικασίες συµβαίνουν στην αρχή της λέξης, που παραδοσιακά θεωρείται θέση αρχικού συλλαβικού συµπλέγµατος όπως φαίνεται και στα δεδοµένα στο (25): (25) Κ Κοινή α. Πλήρης ουράνωση ftinos fτini φθηνός/ η/ο ή φτηνός/ή/ό skolano sxolao σχολάω β. Παράταση xtiniatros ktiniatros κτηνίατρος ftoma ptoma πτώµα γ. Απλοποίηση fcaxno ftiaxno φτιάχνω Η παραδοσιακή άποψη για τα αρχικά συµφωνικά συµπλέγµατα είναι προϊόν της ανάλυσης µε βάση τη λέξη, η οποία υποστηρίζει τη σύµπτωση των ορίων της των λέξεων µε τα όρια των συλλαβών. Έτσι, για παράδειγµα, στην περίπτωση της λέξης [fti],«αυτί» τα πρώτα δύο στοιχεία συγκροτούν ένα σύµπλεγµα αρχικής συλλαβικής θέσης. Όµως, µε αυτό τον τρόπο έχουµε παραβίαση της ακολουθίας βάσει ηχηρότητας, αφού η καµπύλη ηχηρότητας είναι καθοδική εξαιτίας του γεγονότος, πως το [f] είναι διαρκές και το [t] είναι στιγµιαίο. Σύµφωνα µε την παραδοσιακή ανάλυση, ο ανασυλλαβισµός είναι αναγκαίος για την ερµηνεία των αρχικών φωνοτακτικών διατάξεων στα κυπριακά. Για παράδειγµα, στη λέξη [fti], η οποία είναι προϊόν αποβολής αρχικού φωνήεντος, έχουµε ανασυλλαβισµό. R=rime(rima) (26) α. (26) β. N O N O N X X X X X X X V f t i f t I 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 622

11 Φωνοτακτικές ιατάξεις στην Κυπριακή Όπως παρατηρείται στο (26 α ), το [f] κατέχει συλλαβικά τερµατική θέση, πριν την αποβολή του φωνήεντος, ενώ µετά την αποβολή, το [f] κατέχει συλλαβικά αρχική θέση. Από την άλλη, σύµφωνα µε την ανάλυση που βασίζεται στη συλλαβή, τα όρια των συλλαβών καθορίζονται ανεξάρτητα από τα όρια των λέξεων και γι αυτό δε συµπίπτουν. Η ανάλυση που βασίζεται στη συλλαβή προσφέρει ερµηνεία των συµφωνικών συµπλεγµάτων. Στην περίπτωση της λέξης [fti] και [Vfti], έχουµε ακριβώς τον ίδιο συλλαβισµό. R R (27)(α)N O N 27(β)N O N X X X X X X X X V f t V [ f t V Στα (27α) και (27β) το [f] θεωρείται ότι κατέχει συλλαβικά τερµατική θέση ανεξάρτητα από την παρουσία ή όχι του πυρήνα στη συλλαβή. Επιπλέον στα κυπριακά υπάρχουν κι άλλες περιπτώσεις που υποστηρίζουν την ανάλυση βάσει της συλλαβής. Αρχικά, αλλοµορφίες στο βοηθητικό ρήµα «είµαι» επιβεβαιώνουν πως τα όρια των συλλαβών δεν περιορίζονται στα όρια των λέξεων: (28) Αλλοµορφίες στο βοηθητικό είµαι α. Βασική µορφή του βοηθητικού: en anetos είναι άνετος, en efkolo είναι εύκολο β. Απλή αρχική συλλαβική θέση: ef fatsimeni είναι ερωτευµένη, ec celle είναι κεφάλι, ep pammeni είναι σπαµένη, em mallomenos είναι θυµωµένος γ. Σύµπλεγµα αρχικής συλλαβικής θέσης: eγ γrammeni είναι γραµµένη, ek klameni είναι κλαµένη, ef frammeni είναι περιφραγµένη, eδ δrakomeni είναι θυµωµένη Στο (28β) λαµβάνει χώρα διαγραφή του τελευταίου στοιχείου του βοηθητικού ρήµατος [n]-, που ακολουθείται από αναπληρωτική µήκυνση(compensatory lengthening) του αρχικού συµφώνου της ρίζας. Το ίδιο συµβαίνει και στην περίπτωση που έχουµε συλλαβικά διακλαδιζόµενη αρχική θέση να ακολουθεί ως µέρος της ρίζας. Η αναπληρωτική µήκυνση στο (28β) είναι αναγκαία, για να καλύψει την κενή θέση που δηµιουργήθηκε µετά τη διαγραφή του τελευταίου στοιχείου του βοηθητικού, που κατείχε συλλαβικά τερµατική θέση. Στο (28γ) η αναπληρωτική µήκυνση δεν είναι αναγκαία γιατί η ρίζα χαρακτηρίζεται από συλλαβικά διακλαδιζόµενη αρχική θέση. Το πρώτο στοιχείο της ρίζας λειτουργεί ως συλλαβικά τερµατικό για την προηγούµενη συλλαβή. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 623

12 Ε. Παπανικόλα 7. Συµπερασµατικά σχόλια Η συγκεκριµένη εργασία επιχείρησε να παρουσιάσει ένα από τα πιο ενδιαφέροντα θέµατα της πρόσφατης φωνολογικής θεωρίας, αυτό των φωνοτακτικών διατάξεων και το κατά πόσον ορίζονται συλλαβικά ή όχι. Αν και η συζήτηση αυτή δε στοχεύει στην επίλυση του συγκεκριµένου θέµατος, η κυπριακή διάλεκτος µπορεί να λειτουργήσει ως πηγή δεδοµένων για τον τρόπο µε τον οποίο ορίζονται οι φωνοτακτικοί περιορισµοί. Βασιζόµενοι στην παραδοσιακή υπόθεση για τη συλλαβική δοµή, ότι δηλαδή υπάρχει σύµπτωση συλλαβικών και λεκτικών ορίων, τότε θα πρέπει να δεχτούµε πως τα κυπριακά χαρακτηρίζονται από καθοδική ηχηρότητα. Αν όµως δεχτούµε πως δεν υπάρχει σύµπτωση λεκτικών και συλλαβικών ορίων, θα είµαστε σε θέση να συµπεράνουµε πως η πλήρης ουράνωση και η παράταση ορίζονται συλλαβικά στην κυπριακή διάλεκτο. Τέλος, µε αυτό τον τρόπο είναι κατανοητό γιατί τα αρχικά και τα ενδιάµεσα συµπλέγµατα χαρακτηρίζονται από τις ίδιες φωνοτακτικές διατάξεις, αφού και τα δύο είδη συµπλεγµάτων µοιράζονται τον ίδιο συλλαβισµό. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Beckman, J. N. (1998) Positional Faithfulness. (Ph.D. Dissertation, University of Massachusetts, Amherst). ROA, Blevins, J. (2003) The independent nature of phonotactic constraints. Fery, C. & van de Vijver, R. (eds). The syllable in Optimality Theory. Cambridge: Cambridge University Press, Clements, G. N. (1985) The geometry of phonological features. Phonology Yearbook 2, Goldsmith, J. (1990) Autosegmental and Metrical Phonology. Oxford: Blackwell. Harris, J. (1996) Phonological output in redundancy-free and fully interpretable. Durand, J. & Laks, B. (eds). Current Τrends in Phonology: Models and Methods, vol. 1. Manchester: European Studies Research Institute, Ito, J. (1986) Syllable Theory in Prosodic Phonology. Ph.D. Dissertation, University of Massachusetts, Amherst. Kaisse, E. M. (1992) Can (consonantal) spread? Language 68, Lombardi, L. (1995) Laryngeal Neutralization and Syllable Wellformedness. Natural Language and Linguistic Theory 13, Lombardi, L. (1999) Positional faithfulness and voicing assimilation in Optimality Theory. Natural Language and Linguistic Theory 17, ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 624

13 Φωνοτακτικές ιατάξεις στην Κυπριακή Newton, B. (1972) Cypriot Greek: its Phonology and Inflections. The Hague: Mouton. Papanicola, E. (2005) Are phonotactics syllabically conditioned? The case of the Cypriot Greek dialect. Μ.Α. Thesis,. Department of Linguistics, University College London. Steriade, D. (1997) Phonetics in phonology: the case of laryngeal neutralization. Ms, Dept. of Linguistics, UCLA. Steriade, D. (1999) Alternatives to the syllabic interpretation of consonantal phonotactics. Fujimuru, O., Joseph, B. & Palek, B. (eds). Proceedings of the 1998 Linguistics and Phonetics Conference. Prague: The Karolinum Press, ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 625

14 Ε. Παπανικόλα 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 626

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 8: Διακριτικά χαρακτηριστικά (distinctive features) Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογλωσσολογία. Ενότητα 3 : Αντίληψη προφορικού λόγου. Χριστίνα Μανουηλίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Φιλολογίας

Ψυχογλωσσολογία. Ενότητα 3 : Αντίληψη προφορικού λόγου. Χριστίνα Μανουηλίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Φιλολογίας Ψυχογλωσσολογία Ενότητα 3 : Αντίληψη προφορικού λόγου Χριστίνα Μανουηλίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Αντίληψη λόγου Προσωδία Θεωρίες για την αντίληψη του λόγου Ακουστική Κινητική

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιοσυγκρασιακά Φωνολογικά Χαρακτηριστικά της Κρητικής Διαλέκτου. Ιωάννα Κάππα Πανεπιστήμιο Κρήτης

Ιδιοσυγκρασιακά Φωνολογικά Χαρακτηριστικά της Κρητικής Διαλέκτου. Ιωάννα Κάππα Πανεπιστήμιο Κρήτης Ιδιοσυγκρασιακά Φωνολογικά Χαρακτηριστικά της Κρητικής Διαλέκτου Ιωάννα Κάππα Πανεπιστήμιο Κρήτης Σημερινή χρήση της Κρητικής διαλέκτου Ø Ø στην Κρήτη από ελληνόφωνους μουσουλμανικούς πληθυσμούς: Τουρκία:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΦΩΝΟΤΑΚΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΩΝ: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΟ

Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΦΩΝΟΤΑΚΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΩΝ: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΦΩΝΟΤΑΚΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΩΝ: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΟ Σταυρούλα Τσιπλάκου & Ευάνθη Παπανικόλα Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου stav@ucy.ac.cy papanicola.evanthi@ucy.ac.cy

Διαβάστε περισσότερα

«Κατάκτηση της προσωδιακής δομής στη νέα ελληνική»

«Κατάκτηση της προσωδιακής δομής στη νέα ελληνική» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΚΥΚΛΟΥ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ Διπλωματική εργασία μεταπτυχιακού προγράμματος α κύκλου Συντάκτρια: Μαρίνα Τζακώστα Επόπτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD)

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) 1 APPENDIX I Εισαγωγικό Επίπεδο ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΟΝΙΣΜΟΣ Η επιτυχία της επικοινωνίας εξαρτάται από την ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς τον

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΦΩΝΗ. Ευχαριστώ την κα Αρχόντω Τερζή, Ηαθηγήτρια 5/15/15. Γλωσσολογίας του ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας για τις διαφάνειες της Γλωσσολογίας

ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΦΩΝΗ. Ευχαριστώ την κα Αρχόντω Τερζή, Ηαθηγήτρια 5/15/15. Γλωσσολογίας του ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας για τις διαφάνειες της Γλωσσολογίας ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΦΩΝΗ Ηλίας Παπαθανασίου Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήμα Λογοθεραπείας, ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας Επιστημονικός Συνεργάτης Α Πανεπιστημιακής ΩΡΛ Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών Ευχαριστώ την κα Αρχόντω Τερζή,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ Ενότητα 4: Χαρακτηριστικά της Ομιλίας Φωνητική και Φωνολογία (2ο Μέρος) Οκαλίδου Αρετή Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 1: Εισαγωγικές Επισημάνσεις Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι Φωνολογία Διδάσκοντες: Επίκ. Καθ. Μαρία Λεκάκου, Λέκτορας Μαρία Μαστροπαύλου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία της σειράς «ΕΤΣΙ ΓΡΑΦΩ ΚΑΙ ΙΑΒΑΖΩ µε µικρά βήµατα µέσα από συγκεκριµένους στόχους» πρώτο, δεύτερο και τρίτο µέρος, αποτελούν πολύ καλό βοήθηµα για την πρώτη ανάγνωση και γραφή. Οι µαθητές της

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Τ. Ε. Ι. ΠΑΤΡΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ιδάσκουσα : ρ. Αγγελική Κωτσοπούλου ΠΑΤΡΑ 2007-0 - ΕΝΟΤΗΤΑ 1 η Φωνολογία και φωνητική Στη γλωσσολογία

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ Ενότητα 11: Γλωσσική Ανάπτυξη Οκαλίδου Αρετή Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/

Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/ Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/ Φοιτήτρια : Τεκτονίδου Βαρβάρα (12871) Καθηγήτρια: Παίλα Νικολέτα T.E.I Ηπείρου, 2014 Ταξινόμηση φωνολογικών/αρθρωτικών διαταραχών Αναπτυξιαξή

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 13: Φωνολογικές διαταραχές / Συμπτωματολογία Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο

Διαβάστε περισσότερα

Φωνητική-Φωνολογία της Ιταλικής Γλώσσας

Φωνητική-Φωνολογία της Ιταλικής Γλώσσας Φωνητική-Φωνολογία της Ιταλικής Γλώσσας Γεώργιος Κ. Μικρός Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Φωνήεντα Η διάκριση των γλωσσικών ήχων σε φωνήεντα και σύμφωνα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες

Διαβάστε περισσότερα

4 η Ενότητα. Φωνολογική αντίληψη και παραγωγή

4 η Ενότητα. Φωνολογική αντίληψη και παραγωγή 4 η Ενότητα Φωνολογική αντίληψη και παραγωγή 1. Η φωνολογική αντίληψη του παιδιού Κατά την μελέτη της φωνητικής αντίληψης παρατηρήθηκε ότι το βρέφος είναι σε θέση από πολύ νωρίς να διακρίνει τη γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι. Φωνολογία

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι. Φωνολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι Διδάσκοντες: Επίκ. Καθ. Μαρία Λεκάκου, Λέκτορας Μαρία Μαστροπαύλου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Η προερρινοποίηση στα ηχηρά κλειστά της Νέας Ελληνικής. Ποσοτική διερεύνηση της επίδρασης του φωνητικού περιβάλλοντος στην παρατηρούμενη ποικιλία

Η προερρινοποίηση στα ηχηρά κλειστά της Νέας Ελληνικής. Ποσοτική διερεύνηση της επίδρασης του φωνητικού περιβάλλοντος στην παρατηρούμενη ποικιλία Η προερρινοποίηση στα ηχηρά κλειστά της Νέας Ελληνικής. Ποσοτική διερεύνηση της επίδρασης του φωνητικού περιβάλλοντος στην παρατηρούμενη ποικιλία Γεώργιος Κ. Μικρός Τμήμα Ιταλικής και Ισπανικής Γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

http://glossologia.phil.uoa.gr

http://glossologia.phil.uoa.gr ιαλεκτική παρείσφρηση στον προφορικό και γραπτό λόγο µαθητών τυπικής ανάπτυξης στο Πυργί Χίου και στο Λιτόχωρο Πιερίας: Προς µια τυπολογία της γλωσσικής συµπεριφοράς των διαλεκτόφωνων µαθητών Μαρία Πλαδή,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 2: Φωνολογικός παράγοντας Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Αντώνης Μποτίνης 1. 3 International Phonetic Association. Η Διεθνής Φωνητική Εταιρία διατηρεί ιστοσελίδα στη

Αντώνης Μποτίνης 1. 3 International Phonetic Association. Η Διεθνής Φωνητική Εταιρία διατηρεί ιστοσελίδα στη Αντώνης Μποτίνης 1 Εισαγωγή Η γλώσσα αποτελεί το πρώτιστο μέσον επικοινωνίας του ανθρώπου διαχρονικά, είτε πρόκειται για την προφορική είτε για τη γραπτή μορφή της. Θα πρέπει όμως να επισημάνουμε αφενός

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιστορίας της Ελληνικής Γλώσσας I. Κώστας Δ. Ντίνας Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας

Θέµατα ιστορίας της Ελληνικής Γλώσσας I. Κώστας Δ. Ντίνας Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας Θέµατα ιστορίας της Ελληνικής Γλώσσας I Κώστας Δ. Ντίνας Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας 1 Η παρουσίαση επιλογή σηµαντικών θεµάτων της ιστορίας της ελληνικής γλώσσας κριτήριο: η επίδρασή τους και στις

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

- Q T 2 T 1 + Q T 1 T T

- Q T 2 T 1 + Q T 1 T T oς ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ. oς Θερµοδυναµικός νόµος σχετίζεται ιστορικά µε τις προσπάθειες για τη βελτίωση των θερµικών µηχανών. Ποιοτικά: ιατυπώνεται µε τι προτάσεις Kelvin-Plank και Clausius Ποσοτικά: ιατυπώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 6: Φώνημα Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

Η Χρήση Μέσων Οπτικής Ανατροφοδότησης στην Εξάσκηση Μεταγλωσσικών Φωνολογικών Δεξιοτήτων σε Παιδιά με Δυσκολίες στον Γραπτό Λόγο.

Η Χρήση Μέσων Οπτικής Ανατροφοδότησης στην Εξάσκηση Μεταγλωσσικών Φωνολογικών Δεξιοτήτων σε Παιδιά με Δυσκολίες στον Γραπτό Λόγο. Η Χρήση Μέσων Οπτικής Ανατροφοδότησης στην Εξάσκηση Μεταγλωσσικών Φωνολογικών Δεξιοτήτων σε Παιδιά με Δυσκολίες στον Γραπτό Λόγο. (*) Γιώργος Φούρλας, Λογοπεδικός, Μ.Εd., M.Sc.CCC, MRCSLT. λόγος, Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Το καλύτερο δεν είναι πάντα αρκετά καλό : θεωρητικές προσεγγίσεις εξαιρετικών εμπειρικών δεδομένων

Το καλύτερο δεν είναι πάντα αρκετά καλό : θεωρητικές προσεγγίσεις εξαιρετικών εμπειρικών δεδομένων Το καλύτερο δεν είναι πάντα αρκετά καλό : θεωρητικές προσεγγίσεις εξαιρετικών εμπειρικών δεδομένων The best is not always good enough : theoretical approaches of exceptional data 1. Εισαγωγή Η κατάκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Οι Νεοελληνικές Διάλεκτοι

Οι Νεοελληνικές Διάλεκτοι [Μελέτες] Οι Νεοελληνικές Διάλεκτοι Εισαγωγικά και ειδικά θεωρητικά ζητήματα Μαλικούτη-Drachman, Α. 2000. Συρρίκνωση διαλεκτικών συστημάτων. Στο Η ελληνική γλώσσα και οι διάλεκτοί της, επιμ. Α.-Φ. Χριστίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ Ενότητα 7: Αντίληψη της Ομιλίας Οκαλίδου Αρετή Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της αντίληψης της ομιλίας. Περιεχόμενα. Αθανάσιος Χρ. Πρωτόπαπας. Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου. Πέμπτο δοκίμιο, Μάιος 2007

Η ανάπτυξη της αντίληψης της ομιλίας. Περιεχόμενα. Αθανάσιος Χρ. Πρωτόπαπας. Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου. Πέμπτο δοκίμιο, Μάιος 2007 Η ανάπτυξη της αντίληψης της ομιλίας Αθανάσιος Χρ. Πρωτόπαπας Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου Πέμπτο δοκίμιο, Μάιος 2007 Περιεχόμενα Η ομιλία μέσα στο ακουστικό περιβάλλον... 2 Δομή και χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 7: Συλλαβικό και φθογγικό περιβάλλον Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Μορφολογίας της Νέας Ελληνικής Ι. Κώστας Δ. Ντίνας Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας

Θέµατα Μορφολογίας της Νέας Ελληνικής Ι. Κώστας Δ. Ντίνας Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας Θέµατα Μορφολογίας της Νέας Ελληνικής Ι Κώστας Δ. Ντίνας Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας Η παρουσίαση επιλεγµένα θέµατα µορφολογίας της νέας ελληνικής µορφολογικά χαρακτηριστικά της ΝΕ, η λέξη στη νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΛΕΤΗ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΚΑΙ Ι ΙΩΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΛΕΤΗ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΚΑΙ Ι ΙΩΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΛΕΤΗ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΚΑΙ Ι ΙΩΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο κεφάλαιο αυτό θα εξετάσουµε την απόδοση και την επιτυχία των υποψηφίων η µερησίων δηµοσίων και ιδιωτικών λυκείων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ Η πλέον διαδεδοµένη και αποδεκτή θεωρία είναι η τριµερής θεωρία της γνώσης που ορίζει τη γνώση ως δικαιολογηµένη αληθή πεποίθηση (justified true belief). Ανάλυση της τριµερούς

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές;

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Τεχνικές για την καλλιέργεια δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής Ευγενία Νιάκα Σχολική Σύμβουλος Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Οι μαθητές δεν απορροφούν «σαν σφουγγάρια», ούτε αποδέχονται άκριτα κάθε νέα πληροφορία.

Διαβάστε περισσότερα

Ευχαριστίες 4. 0. Εισαγωγή 5-6

Ευχαριστίες 4. 0. Εισαγωγή 5-6 «Εκμάθηση των διμελών συμφωνικών συμπλεγμάτων της Ισπανικής από φυσικούς ομιλητές της Ελληνικής» επιμέλεια: Τσιαμάκη Δήμητρα επιβλέπουσα: Τζακώστα Μαρίνα 2 Περιεχόμενα Ευχαριστίες 4 0. Εισαγωγή 5-6 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ: ΦΩΝΗΤΙΚΗ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ: ΦΩΝΗΤΙΚΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ: ΦΩΝΗΤΙΚΗ Κώστας Δ. Ντίνας ΦΛΩΡΙΝΑ Σκοπός του µαθήµατος Γνωριµία µε βαθύτερες πτυχές της δοµής και της λειτουργίας των γλωσσών και ιδιαίτερα της νέας ελληνικής. Κατανόηση της φωνητικής,

Διαβάστε περισσότερα

Το φώνημα /x/: υπερωϊκή ή ουρανική πραγμάτωση;

Το φώνημα /x/: υπερωϊκή ή ουρανική πραγμάτωση; Το φώνημα /x/: υπερωϊκή ή ουρανική πραγμάτωση; Διπλωματική Εργασία Καθηγητής: Δρ. J. Vis Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ Τμήμα Νεοελληνικών Σπουδών Συγγραφέας/Φοιτητής: P.J. Metsemakers Φοιτητικό Αρ.: 0109533

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙ ιαφορικός Λογισµός πολλών µεταβλητών. ιαφόριση συναρτήσεων πολλών µεταβλητών

ΙΙ ιαφορικός Λογισµός πολλών µεταβλητών. ιαφόριση συναρτήσεων πολλών µεταβλητών 54 ΙΙ ιαφορικός Λογισµός πολλών µεταβλητών ιαφόριση συναρτήσεων πολλών µεταβλητών Ένας στέρεος ορισµός της παραγώγισης για συναρτήσεις πολλών µεταβλητών ανάλογος µε τον ορισµό για συναρτήσεις µιας µεταβλητής

Διαβάστε περισσότερα

K15 Ψηφιακή Λογική Σχεδίαση 6: Λογικές πύλες και λογικά κυκλώματα

K15 Ψηφιακή Λογική Σχεδίαση 6: Λογικές πύλες και λογικά κυκλώματα K15 Ψηφιακή Λογική Σχεδίαση 6: Λογικές πύλες και λογικά κυκλώματα Γιάννης Λιαπέρδος TEI Πελοποννήσου Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕ Λογικές πύλες Περιεχόμενα 1 Λογικές πύλες

Διαβάστε περισσότερα

HY Λογική Διδάσκων: Δ. Πλεξουσάκης Εαρινό Εξάμηνο. Φροντιστήριο 6

HY Λογική Διδάσκων: Δ. Πλεξουσάκης Εαρινό Εξάμηνο. Φροντιστήριο 6 HY-180 - Λογική Διδάσκων: Δ. Πλεξουσάκης Εαρινό Εξάμηνο 2015-2016 Φροντιστήριο 6 Α) ΘΕΩΡΙΑ Μέθοδος Επίλυσης (Resolution) Στη μέθοδο της επίλυσης αποδεικνύουμε την ικανοποιησιμότητα ενός συνόλου προτάσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία. σε παιδιά με Φωνολογική Διαταραχή». «Ενισχυτικές πολυμεσικές ασκήσεις Η/Υ

Πτυχιακή Εργασία. σε παιδιά με Φωνολογική Διαταραχή». «Ενισχυτικές πολυμεσικές ασκήσεις Η/Υ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία «Ενισχυτικές πολυμεσικές ασκήσεις Η/Υ σε παιδιά με Φωνολογική Διαταραχή». Συντάκης: Φραγκούλη Ελένη Α.Μ.: 12550 Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Created by : Market Research Team. Market Research Team

Created by : Market Research Team. Market Research Team Υπηρεσίες Έρευνας Αγοράς 2 0 0 9 Created by : Έρευνα Αγοράς Σήµερα που οι συνθήκες ανταγωνισµού στην αγορά γίνονται όλο και πιο απαιτητικές, οι επιχειρήσεις έχουν ολοένα και µεγαλύτερη ανάγκη για αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα.

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα. ΟΙ ΝΕΥΡΩΝΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΟΥΝ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΑΨΗΣ Άντα Μητσάκου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήµιο Πατρών Γνωρίζουµε ότι είµαστε ικανοί να εκτελούµε σύνθετες νοητικές διεργασίες εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Επιτονισμού. Μαρία Μπαλτατζάνη

Στοιχεία Επιτονισμού. Μαρία Μπαλτατζάνη Στοιχεία Επιτονισμού Μαρία Μπαλτατζάνη Α. Εμπειρικά Φαινόμενα Ο επιτονισμός κάνει τη διαφορά Σε ποια περικείμενα ταιριάζει κάθε μελωδία Α: Δεν πίνει γιατί είναι δυστυχισμένος. Β: Δεν πίνει γιατί είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ: ΦΩΝΟΛΟΓΙΑ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ: ΦΩΝΟΛΟΓΙΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ: ΦΩΝΟΛΟΓΙΑ 1 Κώστας Δ. Ντίνας ΦΛΩΡΙΝΑ Η Φωνολογία ο τοµέας της Γλωσσολογίας που µελετά, περιγράφει και αναλύει τις µονάδες του προφορικού λόγου που έχουν λειτουργική αξία τις αφηρηµένες

Διαβάστε περισσότερα

Ακρότατα υπό συνθήκη και οι πολλαπλασιαστές του Lagrange

Ακρότατα υπό συνθήκη και οι πολλαπλασιαστές του Lagrange 64 Ακρότατα υπό συνθήκη και οι πολλαπλασιαστές του Lagrage Ας υποθέσουµε ότι ένας δεδοµένος χώρος θερµαίνεται και η θερµοκρασία στο σηµείο,, Τ, y, z Ας υποθέσουµε ότι ( y z ) αυτού του χώρου δίδεται από

Διαβάστε περισσότερα

4 Συνέχεια συνάρτησης

4 Συνέχεια συνάρτησης 4 Συνέχεια συνάρτησης Σε αυτή την ενότητα ϑα µελετήσουµε την έννοια της συνέχειας συνάρτησης. Πιο συγκεκριµένα πότε ϑα λέγεται µια συνάρτηση συνεχής σε ένα σηµείο το οποίο ανήκει στο πεδίο ορισµού της

Διαβάστε περισσότερα

Οι πραγµατώσεις της φωνολογικής µονάδας /l/ τηs Πατρινήs διαλέκτου. ηµήτρης Παπαζαχαρίου Πανεπιστήµιο Πατρών

Οι πραγµατώσεις της φωνολογικής µονάδας /l/ τηs Πατρινήs διαλέκτου. ηµήτρης Παπαζαχαρίου Πανεπιστήµιο Πατρών Οι πραγµατώσεις της φωνολογικής µονάδας /l/ τηs Πατρινήs διαλέκτου ηµήτρης Παπαζαχαρίου Πανεπιστήµιο Πατρών Abstract In the present paper I will present the different realizations of the phonological lateral

Διαβάστε περισσότερα

Οι διαταραχές του λόγου και τις οµιλίας στην παιδική ηλικία. Αναστασία Λαµπρινού Δεκέµβριος 2001

Οι διαταραχές του λόγου και τις οµιλίας στην παιδική ηλικία. Αναστασία Λαµπρινού Δεκέµβριος 2001 Οι διαταραχές του λόγου και τις οµιλίας στην παιδική ηλικία Αναστασία Λαµπρινού Δεκέµβριος 2001 Γλώσσα- είναι µία ταξινοµική αρχή, ένας κώδικας επικοινωνίας, ένα κοινωνικό φαινόµενο έξω από το άτοµο. Οµιλία-

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία γραμμάτων-συλλαβών

Διδασκαλία γραμμάτων-συλλαβών Διδασκαλία γραμμάτων-συλλαβών Ο μαθητής αξιοποιεί τον Η/Υ και ακούει κάθε φορά την εκφώνηση της άσκησης αλλά και την εργασία που έχει να κάνει. Μπορεί να διακρίνει ακουστικά και οπτικά την πρώτη συλλαβή-γράμμα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ 1. ΕΙ Η Ε ΟΜΕΝΩΝ, ΣΥΛΛΟΓΗ, ΚΩ ΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΑΝΑΛΥΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ 1. ΕΙ Η Ε ΟΜΕΝΩΝ, ΣΥΛΛΟΓΗ, ΚΩ ΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ 1. ΕΙ Η Ε ΟΜΕΝΩΝ, ΣΥΛΛΟΓΗ, ΚΩ ΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Βασικές µορφές Ερωτήσεων - απαντήσεων Ανοιχτές Κλειστές Κλίµακας ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΑΓΓΕΛΗΣ - ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΠΘ 2 Ανοιχτές ερωτήσεις Ανοιχτές

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηµατική. Μοντελοποίηση

Μαθηµατική. Μοντελοποίηση Μαθηµατική Μοντελοποίηση Μοντελοποίηση Απαιτητική οικονοµία και αγορά εργασίας Σύνθετες και περίπλοκες προβληµατικές καταστάσεις Μαθηµατικές και τεχνολογικές δεξιότητες Επίλυση σύνθετων προβληµάτων Μαθηµατικοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Εμφάνιση νέων διφθόγγων σε Αθηναϊκή ποικιλία των νέων: Αλλαγή κάτωθεν

Εμφάνιση νέων διφθόγγων σε Αθηναϊκή ποικιλία των νέων: Αλλαγή κάτωθεν K. Fragkopoulou, F. Kalamida, T. Kardamas, K. Kordouli, M. Marinis, Ch. Panagiotou & N. Vassalou (eds.). Theoretical and Applied Linguistics, 3 (2015) Εμφάνιση νέων διφθόγγων σε Αθηναϊκή ποικιλία των νέων:

Διαβάστε περισσότερα

«Φωνολογική διαταραχή» Υλικό παρέμβασης για το ζεύγος θ φ.

«Φωνολογική διαταραχή» Υλικό παρέμβασης για το ζεύγος θ φ. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Φωνολογική διαταραχή» Υλικό παρέμβασης για το ζεύγος θ φ. ΕΚΠΟΝΗΣΗ : Αυγουστίνου

Διαβάστε περισσότερα

Όρια συναρτήσεων. ε > υπάρχει ( ) { } = ± ορίζονται αναλόγως. Η διατύπωση αυτών των ορισµών αφήνεται ως άσκηση. x y = +. = και για κάθε (, ) ( 0,0)

Όρια συναρτήσεων. ε > υπάρχει ( ) { } = ± ορίζονται αναλόγως. Η διατύπωση αυτών των ορισµών αφήνεται ως άσκηση. x y = +. = και για κάθε (, ) ( 0,0) Όρια συναρτήσεων 5 Ορισµός Έστω, : Α συνάρτηση συσσώρευσης του Α και b σηµείο Λέµε ότι η έχει ως όριο το διάνυσµα b καθώς το τείνει προς το και συµβολίζουµε li ή b b αν και µόνο αν, για κάθε ε > υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΙΣΩΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ

ΕΞΙΣΩΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ ΕΞΙΣΩΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ Κάθε εξίσωση της µορφής α + β = γ όπου α + β 0 ( α, β όχι συγχρόνως 0) παριστάνει ευθεία. (Η εξίσωση λέγεται : ΓΡΑΜΜΙΚΗ) ΕΙ ΙΚΑ γ Αν α = 0 και β 0έχουµε =. ηλαδή µορφή = c.

Διαβάστε περισσότερα

403 3. Μορφολογία ουσιαστικών στη γενική ενικού 3.1 134 3.2 135 3.3 136 3.4 137 3.5 138 3.6 139 3.7 140 3.8 141 3.9 142 4. Μορφολογία ουσιαστικών στη γενική ενικού 4.1 143 4.2 144 4.3 145 4.4 146 4.5 147

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος εργασίας Στάσεις νηπιαγωγών απέναντι σε προβλήματα γλωσσικών διαταραχών παιδιών προσχολικής ηλικίας

Τίτλος εργασίας Στάσεις νηπιαγωγών απέναντι σε προβλήματα γλωσσικών διαταραχών παιδιών προσχολικής ηλικίας Τίτλος εργασίας Στάσεις νηπιαγωγών απέναντι σε προβλήματα γλωσσικών διαταραχών παιδιών προσχολικής ηλικίας Θεματική ενότητα συνεδρίου που εντάσσεται κατά την κρίση του συγγραφέα Παιδαγωγική Ψυχολογία:

Διαβάστε περισσότερα

Αµοιβαίοςαποκλεισµός. Κατανεµηµένα Συστήµατα 03-1

Αµοιβαίοςαποκλεισµός. Κατανεµηµένα Συστήµατα 03-1 Αµοιβαίοςαποκλεισµός Εισαγωγή Συγκεντρωτική προσέγγιση Κατανεµηµένη προσέγγιση Αλγόριθµος Lamport Αλγόριθµος Ricart-Agrawala Προσέγγιση µεταβίβασης σκυτάλης Αλγόριθµος LeLann Αλγόριθµος Raymond Αλγόριθµος

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ.

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ. ΕΝΟΤΗΤΑ 8 η Ι ΑΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗΣ Κατά την Φλωράτου (2002) για τη διδαχή της πρώτης ανάγνωσης βάζουµε τους εξής στόχους : Στόχος 1 ος Αναγνωρίζει και γράφει κάθε γράµµα της αλφαβήτας χωρίς δισταγµούς.

Διαβάστε περισσότερα

Γραµµατικές για Κανονικές Γλώσσες

Γραµµατικές για Κανονικές Γλώσσες Κανονικές Γραµµατικές Γραµµατικές για Κανονικές Γλώσσες Ταξινόµηση Γραµµατικών εξιά Παραγωγικές Γραµµατικές εξιά Παραγωγικές Γραµµατικές και NFA Αριστερά Παραγωγικές Γραµµατικές Κανονικές Γραµµατικές Γραµµατικές

Διαβάστε περισσότερα

APPENDIX I ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΟΝΙΣΜΟΣ

APPENDIX I ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΟΝΙΣΜΟΣ 1 APPENDIX I ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΟΝΙΣΜΟΣ Η επιτυχία της επικοινωνίας εξαρτάται από την ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς τον συνομιλητή του και να γίνεται με τη σειρά του αντιληπτός από αυτόν. Είναι συνεπώς

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 επίκτητη και ειδική ή εξελικτική δυσλεξία Η δυσλεξία ως πρόβλημα της ανάγνωσης, διακρίνεται σε δύο μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΡΒΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ IV. Ενότητα 4: Τα Φθογγικά πάθη (Glasovne Promene) Μπορόβας Γεώργιος Τµήµα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών

ΣΕΡΒΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ IV. Ενότητα 4: Τα Φθογγικά πάθη (Glasovne Promene) Μπορόβας Γεώργιος Τµήµα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών Ενότητα 4: Τα Φθογγικά πάθη (Glasovne Promene) Μπορόβας Γεώργιος Τµήµα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Σύµφωνα µε την Υ.Α /Γ2/ Εξισώσεις 2 ου Βαθµού. 3.2 Η Εξίσωση x = α. Κεφ.4 ο : Ανισώσεις 4.2 Ανισώσεις 2 ου Βαθµού

Σύµφωνα µε την Υ.Α /Γ2/ Εξισώσεις 2 ου Βαθµού. 3.2 Η Εξίσωση x = α. Κεφ.4 ο : Ανισώσεις 4.2 Ανισώσεις 2 ου Βαθµού Σύµφωνα µε την Υ.Α. 139606/Γ2/01-10-2013 Άλγεβρα Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΛ Ι. ιδακτέα ύλη Από το βιβλίο «Άλγεβρα και Στοιχεία Πιθανοτήτων Α Γενικού Λυκείου» (έκδοση 2013) Εισαγωγικό κεφάλαιο E.2. Σύνολα Κεφ.1

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ιευθυντής: Κωνσταντίνος Σπυράκος ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΕΡΙ Α 5ης Νοεµβρίου 2009 Απόστολος Κωνσταντινίδης Πολιτικός

Διαβάστε περισσότερα

Συγχρονισµός πολυµέσων

Συγχρονισµός πολυµέσων Συγχρονισµός πολυµέσων Έννοια του συγχρονισµού Απαιτήσεις παρουσίασης Ποιότητα υπηρεσίας συγχρονισµού Πλαίσιο αναφοράς συγχρονισµού Κατανεµηµένος συγχρονισµός Προδιαγραφές συγχρονισµού Τεχνολογία Πολυµέσων

Διαβάστε περισσότερα

(GNU-Linux, FreeBSD, MacOsX, QNX

(GNU-Linux, FreeBSD, MacOsX, QNX 1.7 διαταξεις (σελ. 17) Παράδειγµα 1 Θα πρέπει να κάνουµε σαφές ότι η επιλογή των λέξεων «προηγείται» και «έπεται» δεν έγινε απλώς για λόγους αφαίρεσης. Μπορούµε δηλαδή να ϐρούµε διάφορα παραδείγµατα στα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΕ728 Προχωρηµένα Θέµατα Θεωρίας Πληροφορίας 11η διάλεξη

ΕΕ728 Προχωρηµένα Θέµατα Θεωρίας Πληροφορίας 11η διάλεξη ΕΕ728 Προχωρηµένα Θέµατα Θεωρίας Πληροφορίας 11η διάλεξη ηµήτρης-αλέξανδρος Τουµπακάρης Τµήµα ΗΜ&ΤΥ, Πανεπιστήµιο Πατρών 17 Μαΐου 2011 (2η έκδοση, 21/5/2011) ηµήτρης-αλέξανδρος Τουµπακάρης Προχωρηµένα

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 9: Επίπεδα ανοίγματος Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 3: Φωνολογικό σύστημα Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων

Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων Νίκος Μαµάσης Τοµέας Υδατικών Πόρων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Αθήνα 2003 ΙΑΡΘΡΩΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΜΟΡΦΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ( ΟΜΗ, ΙΑΦΑΝΕΙΕΣ) ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η Λογοθεραπεία. Φωνής Ομιλίας. Εξελικτική. Ο ρόλος του. λογοθεραπευτή, αξιολόγησης, του. αντιμετώπισης

Τι είναι η Λογοθεραπεία. Φωνής Ομιλίας. Εξελικτική. Ο ρόλος του. λογοθεραπευτή, αξιολόγησης, του. αντιμετώπισης ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Τι είναι η Λογοθεραπεία Λογοθεραπείαα είναι ο επιστημονικός κλάδος που ασχολείται με τιςς διαταραχές: Λόγου (τη γενικότερη λεκτική επικοινωνία) Φωνής (το επίπεδο του λάρυγγα και των φωνητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ Η ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πυρηνική Φυσική και τα Στοιχειώδη Σωµάτια

Εισαγωγή στην Πυρηνική Φυσική και τα Στοιχειώδη Σωµάτια στην Πυρηνική Φυσική και τα Στοιχειώδη Σωµάτια Περιεχόµενα Διαγράµµατα Feynman Δυνητικά σωµάτια Οι τρείς αλληλεπιδράσεις Ηλεκτροµαγνητισµός Ισχυρή Ασθενής Περίληψη Κ. Παπανικόλας, Ε. Στυλιάρης, Π. Σφήκας

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται: 4.4 Ερωτήσεις διάταξης Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:! µία σειρά από διάφορα στοιχεία και! µία πρόταση / κανόνας ή οδηγία και ζητείται να διαταχθούν τα στοιχεία µε βάση την πρόταση αυτή. Οι ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδίαση Σ.Α.Ε: Σχεδίαση µε το Γεωµετρικό Τόπο Ριζών

Σχεδίαση Σ.Α.Ε: Σχεδίαση µε το Γεωµετρικό Τόπο Ριζών ΚΕΣ : Αυτόµατος Έλεγχος ΚΕΣ Αυτόµατος Έλεγχος Σχεδίαση Σ.Α.Ε: Σχεδίαση µε το Γεωµετρικό Τόπο Ριζών ΚΕΣ : Αυτόµατος Έλεγχος Βιβλιογραφία Ενότητας Παρασκευόπουλος []: Εφαρµογές, Κεφάλαιο 9: Ενότητες 9.-9.4

Διαβάστε περισσότερα

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο 13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο «Δυσλεξία: Μια λέξη δύσκολη και μόνο να την πεις φαντάσου το μαρτύριο όμως να τη ζεις» Μαρία Χριστοπούλου, Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΗΛΙΚΙΑ γέννηση ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αναγνωρίζει και προτιμά τη φωνή της μητέρας καθώς και ήχους της γλώσσας. Μιμείται ήχους της γλώσσας. 2 μηνών Συνδυάζει

Διαβάστε περισσότερα

Γ. Κορίλη Αλγόριθµοι ροµολόγησης

Γ. Κορίλη Αλγόριθµοι ροµολόγησης - Γ. Κορίλη Αλγόριθµοι ροµολόγησης http://www.seas.upenn.edu/~tcom50/lectures/lecture.pdf ροµολόγηση σε ίκτυα εδοµένων Αναπαράσταση ικτύου µε Γράφο Μη Κατευθυνόµενοι Γράφοι Εκτεταµένα έντρα Κατευθυνόµενοι

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Εισαγωγή στην Ιστορική Γλωσσολογία Γεώργιος Μικρός Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Ιστορικοσυγκριτική μέθοδος (1) Η ιστορικοσυγκριτική μέθοδος (ΙΣ) είναι

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό:

Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό: Θεωρία: Η διδακτική πρόταση που ακολουθεί επικεντρώνεται στους ήχους /i/ και /e/, οι οποίοι δυσκολεύουν ιδιαίτερα τους αραβόφωνους μαθητές. Ο καθηγητής διδάσκει την προφορά ακολουθώντας τη μέθοδο της Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Βιβέτα Λυμπεράκη Ξένια Κωνσταντινοπούλου Καθηγήτριες αγγλικών ειδικής αγωγής Ποιοί μαθητές αναμένεται να αντιμετωπίσουν δυσκολία στις ξένες γλώσσες Μαθητές που: παρουσιάζουν δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

Έργο µιας χρονικά µεταβαλλόµενης δύναµης

Έργο µιας χρονικά µεταβαλλόµενης δύναµης Έργο µιας χρονικά µεταβαλλόµενης δύναµης Κ. Ι. Παπαχρήστου Τοµέας Φυσικών Επιστηµών, Σχολή Ναυτικών οκίµων papachristou@snd.edu.gr Θα συζητήσουµε µερικά λεπτά σηµεία που αφορούν το έργο ενός χρονικά µεταβαλλόµενου

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ Ο Οργανισμός Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας (Ο.Β.Ι.) ιδρύθηκε το 1987 (Ν.1733/1987), είναι νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, οικονομικά ανεξάρτητο και διοικητικά αυτοτελές.

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Γραφημάτων 6η Διάλεξη

Θεωρία Γραφημάτων 6η Διάλεξη Θεωρία Γραφημάτων 6η Διάλεξη Α. Συμβώνης Εθνικο Μετσοβειο Πολυτεχνειο Σχολη Εφαρμοσμενων Μαθηματικων και Φυσικων Επιστημων Τομεασ Μαθηματικων Φεβρουάριος 2016 Α. Συμβώνης (ΕΜΠ) Θεωρία Γραφημάτων 6η Διάλεξη

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Γ Λυκείου Θετικής Κατεύθυνσης

Χημεία Γ Λυκείου Θετικής Κατεύθυνσης Χημεία Γ Λυκείου Θετικής Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1 Ηλεκτρονιακή δομή των ατόμων 1 Εισαγωγή Δομή του ατόμου Δημόκριτος Αριστοτέλης Dalton Thomson 400 π.χ. 350π.χ. 1808 1897 Απειροελάχιστα τεμάχια ύλης (τα

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α

Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. Έστω µια συνάρτηση f παραγωγίσιµη σ ένα διάστηµα (α, β), µε εξαίρεση ίσως ένα σηµείο του, στο

Διαβάστε περισσότερα

ιατµηµατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

ιατµηµατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ιατµηµατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Τελική Εργασία στο µάθηµα Αλγόριθµοι Εξόρυξης

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστικός έλεγχος υποθέσεων (Μέρος 1 ο )

Στατιστικός έλεγχος υποθέσεων (Μέρος 1 ο ) Στατιστικός έλεγχος υποθέσεων (Μέρος 1 ο ) 2 Η γενική ιδέα της διαδικασίας στατιστικού ελέγχου υποθέσεων Πρόκειται για μια διαδικασία απόφασης μεταξύ δύο υποθέσεων Η μια υπόθεση ονομάζεται μηδενική (Η

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Συνήθεις Διαφορικές Εξισώσεις Ι

Τίτλος Μαθήματος: Συνήθεις Διαφορικές Εξισώσεις Ι Τίτλος Μαθήματος: Συνήθεις Διαφορικές Εξισώσεις Ι Ενότητα: Θεώρημα ύπαρξης και μοναδικότητας της λύσης του Π.Α.Τ.: y = f ( x, y), y( x ) (Θεώρημα Picard) ' Όνομα Καθηγητή: Χρυσή Κοκολογιαννάκη Τμήμα: Μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΕΣΗ ΣΥΝΟΛΟΥ ΤΙΜΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ. της f : A. Rούτε εύκολη είναι ούτε πάντοτε δυνατή. Για τις συναρτήσεις f (x) = x ηµ x και ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ

ΕΥΡΕΣΗ ΣΥΝΟΛΟΥ ΤΙΜΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ. της f : A. Rούτε εύκολη είναι ούτε πάντοτε δυνατή. Για τις συναρτήσεις f (x) = x ηµ x και ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΕΥΡΕΣΗ ΣΥΝΟΛΟΥ ΤΙΜΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ Έστω fµια συνάρτηση µε πεδίο ορισµού το Α. Το σύνολο των τιµών της είναι f( A) { R = υπάρχει (τουλάχιστον) ένα A : f () = }. Ο προσδιορισµός του συνόλου τιµών f( A) της

Διαβάστε περισσότερα