ΟΙ ΠΟΛΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΚΡΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΙ ΠΟΛΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΚΡΩΝ"

Transcript

1 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 1 ΟΙ ΠΟΛΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΚΡΩΝ ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΜΕΝΤΖΙΝΗ Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π., δρ Πολεοδόμος- Χωροτάκτης Ε.Μ.Π. Επιβλέπων Καθηγητής: ΙΩΣΗΦ ΣΤΕΦΑΝΟΥ Μέλη Τριμελούς Συμβουλευτικής Επιτροπής: ΙΩΣΗΦ ΣΤΕΦΑΝΟΥ, Καθηγητής Ε.Μ.Π. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΣΣΙΟΣ, Καθηγητής Ε.Μ.Π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΤΟΥΛΙΑΤΟΣ, Καθηγητής Ε.Μ.Π. Κεραμεικός

2 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 2 Buenos Aires, Pere Lachaise 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο αδιαμφισβήτητος σύνδεσμος, που ενώνει τις ανθρώπινες υπάρξεις σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, είναι η Γνώση της κοινής μοίρας, του αναπόφευκτου και φυσικού τέλους αυτού, που αποκαλούμε Ζωή. Όλοι μας έχουμε μνήμες από το θάνατο κάποιου, που κάποτε μοιράστηκε τη ζωή μας. Και όταν θέλουμε μια συνάντηση μαζί του, την επιδιώκουμε στον τόπο της τελευταίας και παντοτινής κατοικίας του, στη δική του πόλη, στο κοιμητήριο, την Πόλη των Νεκρών. Τα κοιμητήρια όντας ορατές εκδηλώσεις της ανθρώπινης θνητότητας επιδρούν σε ένα πολύ προσωπικό επίπεδο, θυμίζοντάς μας ότι εδώ είμαστε προσωρινοί. Αν και τόσο σημαντικά όμως, αποτελούν ένα συχνά αγνοημένο αρχιτεκτονικό τύπο. Κι αυτό, γιατί ο σχεδιασμός τους είναι απο τους πιο δύσκολους, καθώς προσπαθεί να συμπυκνώσει με σύμβολα μια αμετάκλητη και πρωταρχική ιδέα, όπως ο Θάνατος.

3 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 3 Σήμερα, ιδίως στο μοντέρνο κόσμο, τα κοιμητήρια ακόμα και των μόλις λίγων δεκαετιών, είναι κορεσμένα ή «ξεχασμένα», αφού οι επισκέψεις έχουν κατά πολύ αραιώσει. Απο ιεροί τόποι μετατράπηκαν σε «τόπους εμπορίου», όπου η εξασφάλιση μιας θέσης, της πρέπουσας μνημονευτικής διαδικασίας και των αντικειμένων στολισμού ή λατρείας,αποτελεί είδος εκμετάλλευσης απο μια αλυσίδα εμπορικών κυκλωμάτων. Όσο για τα νεοσύστατα λαμβάνεται μέριμνα να απομακρυνθούν, με την επιζήτηση κατ ουσία, της εξαφάνισής τους ως άχρηστα ή ενοχλητικά στοιχεία για το κοινωνικό γίγνεσθαι, εξασφαλίζοντας με την υπεκφυγή αυτή την απρόσκοπτη δίχως συναίσθημα ή στοχασμό ροή του. Το φαινόμενο αυτό αρχίζει να αποκτά πια διαστάσεις και στον Ελλαδικό χώρο. Ήδη πριν τριάντα περίπου χρόνια ο Αndré Malraux αναρωτήθηκε μέσα στο «Antimemoires»: Είμαστε ο πρώτος πολιτισμός ικανός να κατακτήσει όλη τη γη, αλλά όχι να δημιουργήσει κατάλληλους ναούς και τάφους ; Το κοιμητήριο σήμερα απεκδύθηκε από δύο στοιχεία μεγάλης πολιτισμικής αρμοδιότητας: Το εξωτερικό στοιχείο της αρμονίας με την πόλη και το εσωτερικό στοιχείο με την ιστορία. 2. ΓΝΩΣΙΟΛΟΓΙΑ, ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ Θα ακολουθήσει μια πρώτη προσπάθεια συσχέτισης της θέσης και της μορφής του κοιμητηρίου με το σύστημα αξιών που διέπει κάθε εποχή. Με τον τρόπο αυτό αναζητούνται η ανακάλυψη και ο καθορισμός ενός τρόπου ανάγνωσης /αναγνώρισης /ερμηνείας των αξιών μέσω του σχήματος του τόπου ταφής και το αντίστροφο. Σαν παραδείγματα εφαρμογής (case studies) χρησιμοποιούνται ο ελλαδικός χώρος και ο δυτικός κόσμος. 1 έως Ελλάδα προ του 3000 π.χ. έως και Μυκηναϊκή Εποχή (1200 περ. π.χ.) α) Μεμονωμένες ταφές απλοί λάκκοι

4 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 4 β) Τάφοι συγκεντρωμένοι χωρίς σήμα ή περίβολο. γ) Χώρος ταφής ανάμεσα σε οικισμό και Ακρόπολη. δ) Μυκήνες: Απαντάται αρχικά ανάμιξη ζωντανών και νεκρών και στη συνέχεια δημιουργία ειδικού χώρου για τους δεύτερους. Οριοθέτηση του τόπου ταφής με σήματα και κυκλικό τοίχωμα ανάμεσα σε οικισμό και Ακρόπολη (εικ. 2). ε) Ταφή δίπλα στην ακτή για τους θαλασσινούς λαούς. Παρατηρείται διαχωρισμός νεκρών ζωντανών από ποταμούς / ρέμα / ωκεανό. Στη μυθολογία εμφανίζεται έντονη η παρουσία του υγρού στοιχείου στον τόπο των νεκρών (Χάροντας Αχέροντας Νησιά Μακάρων). Παρατηρήσεις : Διαφαίνεται η ύπαρξη ενός αρχικού σταδίου, όπου εμφανίζονται οι μεμονωμένες ταφές και η ανάμιξη των ζωντανών με τους νεκρούς, γεγονός που χαρακτηρίζει μια μη καλά δομημένη κοινωνία. Η συγκρότηση κοινωνικής δομής οδηγεί σε συγκέντρωση τάφων - σχηματισμό του τόπου ταφής. Ως σχήμα χώρου ταφής επιλέγεται συνήθως ο κύκλος. Το κυκλικό σχήμα υποδεικνύει ένωση προσπάθεια δημιουργίας ισχυρών δεσμών. Η προστασία, που παρέχει η συγκεντρωτική εξουσία, δείχνεται με την τοποθέτηση του τόπου ταφής ανάμεσα στην ακρόπολη και στην πόλη. Η θάλασσα, στοιχείο που δίνει ζωή ως τροφός, είναι κοντά στον τόπο ταφής και ο νεκρός κοιτά προς αυτή. Εικόνα 2: Μυκήνες, Ταφικός κύκλος Α

5 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 5 Εικόνα 3: Κεραμεικός Υπομυκηναϊκή - Πρωτογεωμετρική - Γεωμετρική Εποχή ( περ. π.χ.) Οι τάφοι, συγκεντρωμένοι σε ένα μέρος, είναι απλοί λάκκοι, κιβωτιόσχημοι, που καλύπτονται από χωμάτινους λόφους (τους τύμβους) κι έτσι συμπεραίνονται η παρακμή, η φτώχεια αλλά και η ύπαρξη κοινότητας. Στην Πρωτογεωμετρική επικρατεί το έθιμο της καύσης, ενώ στη Μακεδονία δημιουργούνται σχηματισμοί συστάδων τύμβων (κοινωνική ομάδα με στενό δεσμό) και σιγά - σιγά ο τόπος ταφής πλησιάζει την πόλη, ενώ παρατηρείται διαχωρισμός από αυτή με νερό. Συνεχίζεται η ύπαρξη συγκεκριμένου τόπου ταφής και γίνεται σηματοδότηση. Η πόλη των νεκρών πλέον απαντάται και στις παρυφές της πόλης των ζώντων Αρχαϊκή Εποχή ( περ. π.χ.) Οι τύμβοι γίνονται όλο και μεγαλύτεροι (σαν επίδειξη πλούτου και υλικών αγαθών). Στην Αθήνα η αριστοκρατία και η τυραννίδα δείχνουν την επιβολή τους με το μέγεθος και την πολυτέλεια των τάφων. Μοναχικοί τύμβοι (εικ. 3) σηματοδοτούν την παρουσία των δύο αυτών πολιτευμάτων.

6 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 6 Η επερχόμενη δημοκρατία καταργεί τις διακρίσεις στον τρόπο ταφής. Θεσπίζονται νόμοι κατά της πολυτέλειας των τάφων. Η ισονομία μετατρέπει τους μοναχικούς τύμβους σε νεκρόπολη για απλούς πολίτες. Εικόνα 4: Κεραμεικός ος 4 ος αιώνας π.χ. Στην Αθήνα παρουσιάζεται παροδικά κίνδυνος καταπάτησης της πόλης των νεκρών από την επέκταση της πόλης των ζώντων. Δεν επιτρέπονται διά νόμου, ταφές μέσα στην περιοχή της πόλης. Επέρχεται αύξηση του μεγέθους των ταφικών περιβόλων. Γίνεται σηματοδότησή τους με επιτύμβιες στήλες και παρουσιάζεται έντονος πλαστικός διάκοσμος (εικ. 4). Η πόλη των νεκρών είναι προπομπός (υποδέχεται αλλά και ξεπροβοδίζει) της πόλης των ζωντανών και δραστηριότητες της κοινωνίας λαμβάνουν χώρα σε αυτή: Γίνονται επιτάφιες τελετές, με αγώνες προς τιμή των ατόμων που στήριξαν τη δομή της κοινωνίας με συμμετοχή των ζώντων (των συνεχιστών δηλαδή της δομής της) σε δρώμενα στο κοιμητήριο. Οι νεκροί των πολέμων καταλαμβάνουν ειδικό τιμητικό χώρο στον τόπο

7 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 7 ταφής (εικ. 5). Ισχυροποιείται η ενότητα της πόλης των ζωντανών μέσω της διαδρομής, πραγματικής και πνευματικής, από την πόλη των νεκρών.η θέση της πόλης των νεκρών καταλαμβάνει τις παρυφές της πόλης. Εικόνα 5: Κεραμεικός, ο Δρόμος Από αυτήν τη σύγκλιση, επιτυγχάνεται η υπενθύμιση του αδιάσπαστου της κοινωνίας, άρα και της αέναου συνέχειάς της. Το υγρό στοιχείο βρίσκεται παρόν (εικ. 6). Μακεδονία. Ύπαρξη τύμβων. Το μεγάλο μέγεθός τους υποδεικνύει την ταφή ηγεμόνα. Τα κτερίσματα αποτελούν τεκμήρια πραγματικής (και όχι ιδεατής ή επιθυμητής) ζωής. Κάθε τάφος παρουσιάζεται με διαφορετική πρόσοψη (εικ. 7). Όλα αυτά είναι αξιοσημείωτα γιατί δείχνουν μια κοινωνία που, αν και είναι πλήρως οργανωμένη, διατηρεί ακέραια τα ατομικά χαρακτηριστικά, την προσωπικότητα της μονάδας και δεν υφίσταται χειραγώγηση (χαρακτηριστικά που αληθεύουν για τους Μακεδόνες). Η μια ταφή με την άλλη μπορεί να είναι κοντά, αλλά δεν είναι δίπλα (ενισχύεται το προηγούμενο συμπέρασμα). Παρατηρείται γειτνίαση του τόπου ταφής με νερό και θέση κοντά στον οικισμό.

8 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 8 Εικόνα 6: Κεραμεικός Εικόνα 7: Ο τάφος του Φιλίππου

9 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ος 1 ος αιώνας π.χ. Οι τάφοι χάνουν την επιβλητικότητά τους στην ηπειρωτική Ελλάδα, γεγονός που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η κοινωνία είναι σε παρακμή. Στην ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας, όμως, η κοινωνία βρίσκεται σε άνοδο. Αυτό δηλώνεται με την εξέλιξη της μορφής της ταφής, λόγω δε των κατακτήσεων ο τύπος αυτός μεταδίδεται στο ανατολικό τμήμα της Μεσογείου έως τις μεσημβρινές ακτές της Ρωσίας. Η θέση των τάφων είναι πάλι δίπλα στην πόλη (ενωμένη, ισχυρή κοινωνία). Ο προσανατολισμός τους στις μεγάλες, οδικές αρτηρίες, που συνέδεαν την πόλη με τον υπόλοιπο κόσμο, υποδεικνύει επίσης την τάση αυτής της κοινωνίας για εξάπλωση κυριαρχία, αναζήτηση, εξερεύνηση ος π.χ. 6 ος μ.χ. αιώνας Αθήνα. Η άνθηση της πόλης με την εύνοια των Ρωμαίων προκαλεί την επαναφορά της διακόσμησης των τάφων (χαρακτηριστικό της ρωμαϊκής κοινωνίας η επίδειξη). Στον ελλαδικό χώρο εμφανίζεται η κατακόμβη (λόγοι θρησκευτικοί, πολιτικοί, θέση στα όρια της πόλης). Συνοψίζοντας: Η συγκρότηση της κοινωνικής δομής προκαλεί συγκέντρωση τάφων και οριοθέτηση της πόλης των νεκρών. Η εξέλιξη της κοινωνικής δομής και η ισχυροποίηση του ρόλου του πολίτη οδηγούν τη θέση ταφής να πλησιάσει την πόλη. Τελούνται υπόγειες ταφές αλλά με σηματοδότηση που δείχνει προς τα πάνω, όπως τύμβοι, επιτύμβιες στήλες, κιονίσκοι, τράπεζες (μίμηση μεταφορά του θαμμένου άνω, ώστε να γίνει διάμεσο γης και ουρανού ;). Το σχήμα του τύμβου, επίσης, παραπέμπει σε κύκλο που συμβολίζει την ομόνοια αλλά και την ατέρμονη επανάληψη Βυζαντινοί Μεσαιωνικοί Χρόνοι μέχρι το 19 ο αιώνα Χαρακτηρίζονται από την επιρροή τόσο των αρχαίων χρόνων, όσο και της «νέας» θρησκείας του χριστιανισμού, με αποτέλεσμα την ύπαρξη συνοθυλεύματος ή μεταποίησης χαρακτηριστικών που αφορούν στη διαδικασία ταφής και τους τόπους της. Πολλά από

10 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 10 Εικόνα 8: Στο Μετόχι του Αγ.Γεωργίου του Κρημνού υπάρχουν και τάφοι Πατριαρχών των Ιεροσολύμων τα στοιχεία αυτά μεταφέρθηκαν ώς τις μέρες μας. Οι πρώτοι χρόνοι υφίστανται καταφανώς την επίδραση συνηθειών των αρχαίων, με τη θέση του τόπου ταφής να βρίσκεται έξω από την πόλη δίπλα σε οδό. Ακολούθως η κοινωνία δεν παρουσιάζει σταθερό προφίλ, αφού επηρεάζεται από τις εθνικές συνήθειες αλλά και από τη νέα θρησκεία και δεν έχει βρει ακόμα την οριστική της ταυτότητα. Ως συνακόλουθο η θέση της πόλης των νεκρών απαντάται προ εκτός της πόλης των ζώντων αλλά και μέσα σε αγρό. Σιγά σιγά διαμορφώνεται μια πιο συγκροτημένη εικόνα, που χαρακτηρίζεται από ισχυρή νομοθεσία που καλύπτει πλήρως και τα σχετιζόμενα με τον τρόπο και τον τόπο ταφής. Στο Μεσαίωνα αρχικά με πολιτική απόφαση (για λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας) απαγορεύεται ρητώς η ταφή εντός της πόλης. Με την πάροδο των χρόνων τα μέτρα ατονούν, η αύξηση του πληθυσμού οδηγεί σε επέκταση των πόλεων, με αποτέλεσμα να περικλείονται οι προ των τειχών ταφές και έτσι, αυτές να επιτρέπονται εντός και εκτός της πόλης. Η ενδυνάμωση της κυριαρχίας του κλήρου επιφέρει τιμητικές ταφές μέσα στην εκκλησία (εικ. 8). Σημειώνεται η ύπαρξη χώρων ταφής κάτω από το δάπεδο των ναών ή δίπλα στην εκκλησία και η ύπαρξη διώροφων ναών των οποίων ο κάτω χώρος είναι νεκρικός ή ταφικός (εικ. 9). Πραγματοποιείται επέκταση του τύπου αυτού στη Δύση. Ο έντονος κοινωνικός - ταξικός ιστός προκαλεί διακριτοποίηση στη θέση μορφή του τάφου.

11 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 11 Εικόνα ος αιώνας Η επίδραση της Αναγέννησης και του Κλασικισμού δημιουργεί κοιμητήρια με τη μορφή του ειρηνικού τοπίου κήπου, του τόπου ανάπαυσης, του Ηλύσιου πεδίου (εικ. 10). Ο Θάνατος παρομοιάζεται με ύπνο. Οι τόποι ταφής συναντώνται στα όρια της πόλης και είναι φυτεμένοι ως άλση - μια καταφανής επιρροή από την Ευρώπη. Η εσωτερική τους διάταξη βασίζεται σε κάνναβο, όπως οι πόλεις, και παρουσιάζουν κεντρικό άξονα που οδηγεί εντός, από την είσοδο, με χαρακτηριστικά τονισμένο πρόπυλο - στο ναό (εικ. 11). Είναι σημαντική η συνδρομή της τέχνης στη διακόσμηση (εικ. 12). Η διάκριση των τάξεων γίνεται αντιληπτή τόσο από τη μορφή του τάφου όσο και από τη θέση του στο χώρο (γειτονιές πλουσίων, άξιων μελών της κοινωνίας, απλού λαού). Ο τάφος είναι οίκος, άρα έχει σαφή ιδιοκτησιακά χαρακτηριστικά το επάγγελμα και η ιστορία της ζωής του νεκρού προβάλλονται.

12 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 12 Εικόνα 10 α: Α Κοιμητήριο Αθηνών Εικόνα 10 β: Δημοτικό Κοιμητήριο Αιγίου

13 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 13 Εικόνα 11: Δημοτικό Κοιμητήριο Αιγίου Εικόνα 12: Κοιμητήριο Ερμούπολης

14 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ έως Μετασχηματισμός του Κοιμητηρίου στη Δύση Προϊστορικοί χρόνοι Η χαλαρή κοινωνική δομή έχει ως αποτέλεσμα την ανάμιξη ζωντανών και νεκρών. Με την πάροδο των αιώνων και την εξέλιξη του κοινωνικού συστήματος τα κοιμητήρια συγκροτούν ξεχωριστές πόλεις οριοθετημένες από τάφρους και τέλος καταλήγουν να καταλαμβάνουν συγκεκριμένο χώρο έξω από τα όρια (τείχη) της πόλης. Στο απόγειο της κυριαρχίας της Ρώμης εκτείνονται περίβλεπτα κατά μήκος των κυρίων οδών (εκτός του πυρήνα της πόλης αλλά σε πλήρη ανταπόκριση με αυτόν) (εικ. 13). Εικόνα 13: Ρώμη, η νεκρόπολη στη Via Ostiense Μεσαίωνας Τίθενται οι πρώτες πολεοδομικές ρυθμίσεις, πραγματοποιείται καθορισμός χρήσεων γης και το κοιμητήριο αποκτά το δικό του μερίδιο χώρου «εντός των τειχών». Η μεγάλη κυριαρχία της Εκκλησίας επιβάλλει μια συνεχή υπενθύμιση θνητότητας μέσα στην πόλη. Η «μωρία» της ανθρώπινης ματαιοδοξίας και η ατομικότητα πρέπει να παταχθούν, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται ομαδικοί τάφοι μέσα στην πόλη με επίδειξη των οστών σε κοινή θέα (εικ. 14).

15 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 15 Εικόνα 14: Παρίσι, το κοιμητήριο των St.Innocents ος 18 ος αιώνας Η ταφή γίνεται μέσα ή κοντά στην εκκλησία, για να επιτευχθεί καθαγίαση νεκρού. Οι πλούσιοι και ισχυροί καταλαμβάνουν τις καλλίτερες θέσεις ταφής. Υπάρχει ισχυρή διάκριση κοινωνικών τάξεων. Η ανεπάρκεια χώρου οδηγεί στη μετάθεση των τόπων ταφής σε γειτονικά εδάφη Γαλλία Η Εκκλησία χάνει τον κυρίαρχο ρόλο της, η Διαφώτιση οδηγεί στο να αναπτυχθεί το ενδιαφέρον για την αστική υγεία με συνέπεια το διαχωρισμό των δραστηριοτήτων των ζωντανών και αυτών που αφορούν στην ταφική διαδικασία. Για να εμποδιστούν οι ταφές μέσα στην πόλη, γίνεται επίκληση αρχαίων παραδόσεων. Ακολούθως, η εξέλιξη της πολεοδομίας (ορισμός ύψους κτιρίων και πλάτους δρόμων) προκαλεί τη μεταφορά των δημοτικών κοιμητηρίων στην περιφέρεια της πόλης. Δημιουργείται πεδίο αντιπαραθέσε-

16 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 16 ων ανάμεσα σε αρχιτέκτονες και επιχειρηματίες και έτσι δημιουργούνται δύο τάσεις που δίνουν κύρια προσοχή στην υγιεινή : Ακαδημαϊκοί: Συνδυάζουν τη συνύπαρξη δύο παραδόσεων, της χριστιανικής και της ουμανιστικής και καθιερώνουν βραβεία. Το κοιμητήριο συλλαμβάνεται ως ανυψούμενος χώρος αντί του βυθισμένου παλαιοτέρων εποχών και μέσω αυτού τιμάται η αρετή (εικ.15). Παρατηρείται μια ασυνείδητη επανάληψη του προτύπου του Κεραμεικού. Εικόνα 15: Κοιμητήριο, αρχιτέκτων Leon Dufourny(1778) Επιχειρηματίες: Ενδιαφέρονται για τη συνέχιση των κοινωνικών διαφορών στις ταφές για κερδοσκοπικούς λόγους. Το αντιπροσωπευτικό σχέδιο, που χαρακτηρίζει τις προτιμήσεις τους, είναι η υπόγεια στοά που περιλαμβάνει οικογενειακές περιοχές. Τα κοιμητήριά τους χαρακτηρίζονται από αυστηρότητα και εγκράτεια χωρίς, όμως, το μακάβριο στοιχείο του παρελθόντος (εικ. 16). Η επιστημονική ανακάλυψη ότι η βλάστηση αποδίδει οξυγόνο, οδηγεί στη χρήση της στους τόπους ταφής και συνακόλουθη είναι η υιοθέτηση χαρακτηριστικών του σχεδιασμού κήπων.

17 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 17 Η αρχιτεκτονική του νεκροταφείου αρχίζει να εναρμονίζεται με τη φύση. Η θνητότητα παρομοιάζεται με το θάνατο της φύσης και την αναγέννησή της κι έτσι γίνεται χρήση αρχαίων συμβόλων, όπως του τύμβου και της πυραμίδας (εικ. 17). Ο θάνατος αντιστοιχεί με το χειμώνα και την κάθοδο στη γη και αυτό μεταφράζεται με την επανεμφάνιση για λίγο της κατακόμβης και μάλιστα σε ανενεργά λατομεία. Εικόνα 16: Κοιμητήριο, αρχιτέκτων Pierre Patte (1769) Με την ανάδυση της αρχιτεκτονικής τοπίου στην Αγγλία και το κίνημα του ρομαντισμού εμφανίζονται λογοτεχνικές επιρροές στη σύλληψη των τόπων ταφής. Αρχικά γίνεται χρήση του χώρου του κήπου για να στεγάσει τους νεκρούς της οικογένειας. Επικρατεί η τάση του διαλογισμού πάνω στον τάφο. Γενικεύονται οι ταφές σε ιδιωτικά κτήματα και σε νησιά. Ακολουθεί πρόταση κατασκευής δημόσιου κοιμητηρίου διευθετημένου στο ίδιο μοντέλο στα περίχωρα της πόλης, στο οποίο θα ενταφιάζονται ανεξαιρέτως όλοι οι πολίτες.

18 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 18 Εικόνα 17: Αρχιτέκτων Etienne Louis Boullee, κοιμητήριο, είσοδος στο φεγγαρόφωτο (1785) Εικόνα 18

19 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 19 Pere Lachaise 19 ος αιώνας: Τα γενικά χαρακτηριστικά του κοιμητηρίου αυτού, που υπήρξε πρότυπο για μια ολόκληρη εποχή, είναι οι ατομικοί τάφοι περιορισμένης διάρκειας, οι οικογενειακοί τάφοι (παραχώρηση στην αιωνιότητα), οι τόποι για δωρεάν ταφή, ο προσανατολισμός γύρω από την κορυφή λόφου στην άκρη της πόλης, με σημαντική είσοδο και άξονες που συναντώνται σε μνημεία (εικ.18, 19, 20). Εμφανίζεται ένα ποικίλο τοπίο κήπου των νεκρών: περίβολοι με ξύλινο διαχωριστικό ή σιδερόφραχτοι, πλημμυρισμένοι με λουλούδια και θάμνους. Η επίσκεψη στο κοιμητήριο γίνεται τρόπος επικοινωνίας με τους επιφανείς νεκρούς και λαμβάνει το χαρακτήρα προσκυνήματος, με αποτέλεσμα την ύπαρξη ακόμα και χαρτών περιήγησης του τόπου ως αξιοθεάτου. (εικ. 21). Το κοιμητήριο αποτελεί πια αναπόσπαστο μέρος της πνευματικής και κοινωνικής ζωής της εποχής εκείνης. Με την πάροδο του χρόνου επέρχεται συνωστισμός από την πυκνή δόμηση. Η επερχόμενη παρακμή του συμπίπτει με την εγκόλπωσή του στον αστικό ιστό. Εντούτοις εξακολουθεί να παραμένει σημείο αναφοράς και αποτελεί τον πρόδρομο και το πρότυπο πολλών ευρωπαϊκών αλλά και αμερικάνικων ομολόγων του. Εικόνα 19 Α : κυρία είσοδος B : παρεκκλήσι σταθμός C : μεγάλο παρεκκλήσι για την τελετή D : παλιά είσοδος Ε : οικία θυρωρού F : εβραϊκό κοιμητήριο G : ομαδικές (δημόσιες) ταφές H : θέσεις ενταφιασμών για ορισμένο χρόνο J : θέσεις για μνημεία σήματα Κ : μικρά παρεκκλήσια

20 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 20 Εικόνα 20 Εικόνα 21

21 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ Αμερική Αγγλία Ακολουθούνται ίδια στάδια μεταρρύθμισης με τη Γαλλία με κάποια χρονική υστέρηση. Άλλωστε η Αγγλία έθεσε τη βάση για το μοντέλο του κοιμητηρίου κήπου, που εξέλιξε η Γαλλία. Στην αυγή του 19 ου αιώνα εμφανίζεται μια νέα τάξη πραγμάτων όσον αφορά στον τόπο ταφής με σαφείς αναφορές στον Pere Lachaise. Τα κοιμητήρια λόγω της ποικιλίας τους μπορούν να ομαδοποιηθούν συνοπτικά σε διάφορες κατηγορίες με κυριότερες τις ακόλουθες: Εικόνα 22: Spring Grove, Cincinnati Ohio α) Επιρροή από τον Pere Lachaise : Εδώ ανήκουν τα αγροτικά κοιμητήρια. Αυτά αποτελούν αρχικά είδος μετοχικών εταιρειών, που τελικά γίνονται και δημοτικά. Αφ ενός λειτουργούν εκλεκτικά στις ταφές με σαφή διαχωρισμό των τάξεων, αφ ετέρου υπάρχει έντονο λαϊκό προφίλ, αφού είναι επισκέψιμα από τα πλήθη για ψυχαγωγία, όπως οι πρώτοι μεγάλοι δημόσιοι χώροι για περιπάτους. Καταλαμβάνουν μεγάλη έκταση, τις πιο θεαματικές τοποθεσίες και περιλαμβάνουν ποικιλία δένδρων και θάμνων, που

22 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 22 φύονται με ανεμπόδιστη αγριότητα. Στην ίδια κατηγορία περιλαμβάνονται οι τόποι ταφής σε σχεδιασμό λειμώνα και τα Μνημονευτικά πάρκα, που αποτελούν την «εξελιγμένη» έκδοση των αγροτικών (εικ. 22). β) Κοιμητήρια με λεπτομερή σχεδιασμό και ιπποδάμειο σύστημα. Είναι ιδιωτικά και απαντώνται στο κέντρο της πόλης. Εισήγαγαν την ιδέα της εξαγοράς γης για ταφή. Διαθέτουν καθορισμένες θέσεις ταφής με σηματοδοτήσεις. Έχουν αφομοιωθεί σε τέτοιο βαθμό από τον αστικό ιστό που η εγκόλπωσή τους σε αυτόν έγινε μια ασφυκτική αγκαλιά με αποτέλεσμα να τα διασχίζουν ακόμα και βασικοί οδικοί άξονες (εικ.23)! Εικόνα 23: Calvary, Queens Manhattan γ) Αστικά και εξοχικά κοιμητήρια: Ιδρύονται στα περίχωρα των κωμοπόλεων και των χωριών. Συντηρούνται καλά και, όταν η γη για ταφή εξαντλείται, η διατήρησή τους εξασφαλίζεται από έσοδα που προκύπτουν από τη διοργάνωση διαγωνισμών φωτογραφίας με θέμα τα μνημεία, μαθήματα κηπουρικής και διεξαγωγή γαμήλιων τελετών στα εδάφη τους. Σήμερα οι επικρατούσες τάσεις μπορούν να συνοψιστούν ως εξής: Επιθυμία μετατροπής της γης όπου υπάρχουν -ή προορίζεται να γίνουν- κοιμητήρια, επειδή βρίσκονται σε

23 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 23 στρατηγικές τοποθεσίες με μεγάλη οικονομική αξία και αντίστοιχα χρησιμοποίηση υποβαθμισμένων περιοχών για τόπους ταφής. Επακόλουθη άνοδος της ταφής σε μαυσωλεία και κολουμπάρια, που ελαχιστοποιούν την κατάληψη χώρου. Κατασκευή κοινοτικών συγκροτημάτων με πολλά πατώματα ως διαμερίσματα πολυκατοικίας και δημοσίων κτιρίων που σχηματίζουν συμπλέγματα. Δημιουργία επιθετικών επιχειρήσεων που μιμούνται τη λογική των αλυσίδων καταστημάτων (εικ. 24). Εικόνα 24: Αριστερά Trinity Cemetery, Manhattan δεξιά Queen of Heaven Cemetery, Hillside Illinois 33 έως Σύγχρονη Ευρώπη Επικρατούν δύο κυριαρχούσες τάσεις: Βορράς (κοιμητήριο - κήπος: Αγγλία, Σκανδιναβία κ.λπ.) Νότος (κοιμητήριο - αρχιτεκτονική κατασκευή: Ιταλία, Ισπανία κ.λπ.) και η ενδιάμεση αυτών που, χωρίς να εντάσσεται σε κατηγορία, δανείζεται στοιχεία και από τις δύο: (Γαλλία ίσως και Ελλάδα). Η αναφορά σε κοιμητήριο - κήπο έχει γίνει ήδη, υπάρχει επιρροή από τους προηγούμενους αιώνες. Στην Ιταλία το κοιμητήριο αποτελεί άσκηση αρχιτεκτονικής και αντανάκλαση του προσωπικού στυλ του δημιουργού. Μπορεί κανείς να διαπιστώσει συνδυασμό φύσης με αρχιτεκτονική και έμπνευση από κατασκευές του τόπου, τις ανάγκες του οποίου προορίζεται να καλύψει (εικ. 25, 26).

24 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 24 Εικόνα 25: Επέκταση του κοιμητηρίου San Felice del Benaco στην Brescia (αρχιτέκτονας Fausto Bontempi) Γενική κάτοψη στο επίπεδο της Viale Italia 1. υπάρχον κοιμητήριο 2. νέα εδάφη ταφής 3. νέα περιοχή εισόδου 4. πλατεία πρόναος τελετών 5. εσωτερικός δρόμος προσέγγισης 6. ράμπα εισόδου από Via delle Gere 7. είσοδος υπηρεσίας κάτω επίπεδο 8. νεκροτομείο 9. νεκροφυλάκειο 10. παρεκκλήσι 11. οστεοφυλάκιο 12. νέος χώρος ταφών 14. δάσος 18. λειμώνας Εικόνα 26: Επέκταση του κοιμητηρίου Nomi, Trento (αρχιτέκτονας Francesco Cocco)

25 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 25 Στην Ισπανία το σχέδιο λειτουργεί σε αντίστιξη με την τοποθεσία. Διαπιστώνονται αναφορές σε πριμιτίβ φόρμες (εικ. 27). Στη Γαλλία σήμερα το σχέδιο του κοιμητηρίου προκύπτει στην πλειοψηφία από ένα καθαρά πολεοδομικό σχήμα. Αντιμετωπίζεται και εδώ το πρόβλημα του συνωστισμού με αποτέλεσμα, να ακολουθούνται παρόμοιες πολιτικές με αυτές του νέου κόσμου (ίδρυση νέων τόπων ταφής σε υποβαθμισμένες περιοχές). Εικόνα 27: Κοιμητήριο στην Igualada, Βαρκελώνη (αρχιτέκτονες Enric Miralles και Carme Pinos) Στην Ελλάδα το νομοθετικό πλαίσιο υπαγορεύει την ίδρυση των κοιμητηρίων σε απόσταση όχι μικρότερη από τα όρια της πόλης και σε περιοχές με συγκεκριμένη σύσταση εδάφους και θέση υδροφόρου ορίζοντα. Πριν από την καθιέρωση νομοθεσίας, η χωροθέτησή τους γινόταν στα όρια της πόλης, με προτίμηση τα υψώματα, όπου με την πάροδο του χρόνου και τη διεύρυνση του πολεοδομικού ιστού εγκλωβίζονταν σε αυτόν. Συνακόλουθη είναι η αδυναμία επέκτασης των νεκροταφείων που σχηματίζουν θύλακες, με όλο και πυκνότερη δόμηση ανάλογη με αυτήν της αντίστοιχης πόλης. Παρατηρείται έντονη εμπορευματοποίηση. Επιβάλλεται από την Πολιτεία σύνταξη σχεδίου. Προκύπτουν ανέμπνευστα σχέδια βασισμένα σε ιπποδάμειο, που περιλαμβάνουν απλώς τα απαραίτητα για τις ταφικές διαδικασίες κτίρια. Το μόνο στοιχείο, το οποίο προβάλλεται, είναι η είσοδος. Η μορφολογική έκφραση είναι φτωχή (εικ ).

26 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 26 Εικόνα 28: Α : Νεκροταφείο Αθηνών- άλιωτα Εικόνα 29: Α Νεκροταφείο Αθηνών κορεσμός Εικόνα 30: Κοιμητήριο Χολαργού

27 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 27 Εικόνα 31: Κοιμητήριο Σχιστού Συμπεράσματα : Υπάρχει μια αξιοσημείωτη αντιστοιχία του μετασχηματισμού του κοιμητηρίου στη Δύση με την πορεία του τόπου ταφής στην Ελλάδα. Η ασταθής κοινωνική δομή έχει ως αποτέλεσμα την ανάμιξη ζωντανών νεκρών. Η εξέλιξη του κοινωνικού συστήματος δημιουργεί συγκρότηση / οριοθέτηση της πόλης των νεκρών, η οποία πλησιάζει την πόλη των ζωντανών και καταλήγει να βρίσκεται σε πλήρη ανταπόκριση με αυτήν, όταν η κοινωνία αγγίξει το υψηλότερο σημείο της πολιτιστικής της διαδρομής. Στους ζοφερούς χρόνους της ιστορίας, είτε αυτοί προκύπτουν από πνευματική απαξίωση και ηθική αλλοτρίωση, είτε από άλογη υπερφυσική ανάπτυξη (που δημιουργεί υπόγεια ρήγματα στη συνοχή της εκάστοτε κοινωνίας), οι τόποι ταφής παρουσιάζονται να εγκλωβίζονται μέσα στον αστικό ιστό και το επόμενο πιθανό βήμα είναι ο εξορισμός τους και η περιθωριοποίησή τους.

28 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΤΩΝ ΝΕΚΡΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ, ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΔΙΩΚΟΜΕΝΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΩΝ ΝΕΚΡΩΝ Ας δούμε στη συνέχεια πως μια κοινωνία ανταποκρίνεται στο θάνατο, ώστε να γίνει κατανοητός ο συμβολισμός του κοιμητηρίου, άρα καθώς και η επιλογή του τόπου και του τρόπου σχεδιασμού του. Η μελέτη των πρωτόγονων θρησκειών έχει αποδείξει, ότι η εμφάνιση του θανάτου θεωρήθηκε συμπτωματική, ξένη από κάθε έννοια πεπρωμένου. 68 Ο Όμηρος, εν μέσω μιας μυθολογίας γεμάτης από το φως της ζωής, είναι ο πρώτος στη δυτική παράδοση που έθεσε το πρόβλημα του θανάτου με τη σημερινή μορφή. Ο άνθρωπος παραμένει αβοήθητος απέναντι στη θνητή μοίρα του. Μόνο εδώ, σε πλήρη αντίθεση με τη χριστιανική θρησκεία που ταυτίζει την έννοια του Θεού με την κατίσχυση του θανάτου, ακόμα και οι αθάνατοι είναι ανήμποροι απέναντί του. Τέσσερις αιώνες μετά ο Πλάτων δεν «επιτρέπει» στον άνθρωπο να πεθάνει. 69 Το ορφικό δόγμα της αθανασίας της ψυχής και της αναγέννησης -μια διαφωτισμένη θρησκεία και φιλοσοφία, που εξασκείτο στην Ελευσίνα αλλά και στην υπόλοιπη αρχαία Ελλάδα - υιοθετήθηκε απο τους Πυθαγορείους επηρεάζοντας τους Σωκρατικούς και Πλατωνιστές. Ένα μεγάλο τμήμα του απορροφήθηκε απο το Χριστιανισμό και είναι ακόμα εμφανέστατο στην εμποτισμένη απο το Βυζάντιο, σημερινή ελληνική κουλτούρα. Οι περισσότερες απο τις νεκρικές τελετουργίες της Ορθοδοξίας είναι αναμεμιγμένες με αρχαίες προχριστιανικές ιεροτελεστίες, οι οποίες αφομοιώθηκαν ή απλά μετονομάστηκαν. Πρέπει να σημειωθεί ότι η ευλάβεια απέναντι στους νεκρούς και ο σεβασμός των τάφων, όπως εμφανιζόταν στην αρχαιότητα, είχαν χαθεί και μόνο προς το τέλος του 18 ου αιώνα μια νέα ευαισθησία άρχισε να αντιδρά απέναντι σε αυτήν την αδιαφορία και εμφανίστηκε μια ευσέβεια τόσο λαϊκή, τόσο διαδεδομένη, που θεωρήθηκε προαιώνια. 32 Στο δυτικό κόσμο κατά τους Παλαιοχριστιανικούς χρόνους, ο καθένας είχε το πεπρωμένο του, που δεν μπορούσε ούτε επιθυμούσε να αλλάξει. Στη στάση αυτή, που διακρίνεται από μια ειλικρινή παραίτηση μπροστά στη μοίρα και τη φύση, αντιστοιχεί μια ανάλογη απέναντι στους νεκρούς, στην οποία διαφαίνεται η ίδια αδιάφορη οικειότητα με τους τάφους και τα επικήδεια πράγματα.

29 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 29 Η συμπεριφορά αυτή εμφανίζεται καθαρά περί τον 5 ο αιώνα και εξαφανίζεται ολοκληρωτικά στο τέλος του 18 ου αιώνα. Τα κύρια χαρακτηριστικά της, όπως μεταφράζονται στους τόπους ταφής, είναι η συσσώρευση των σωμάτων στο εσωτερικό της πόλης σε μικρούς χώρους, ιδίως στις εκκλησίες που λειτουργούν ως νεκροταφεία συγχρόνως με τα υπαίθρια, η μεταφορά των οστών από τη γη στα οστεοφυλάκια και η καθημερινή παρουσία των ζώντων εν μέσω των νεκρών. Το μεσαιωνικό νεκροταφείο δεν ήταν μόνο τόπος ταφής. Ήταν μαζί με την εκκλησία πυρήνας της κοινωνικής ζωής, επείχε θέση αγοράς - forum. * Χρησίμευε ως κεντρική πλατεία, χώρος περιπάτου και πανηγύρεων. Η ανυπαρξία άλλων τόπων συνάντησης κατέστησε το κοιμητήριο το κέντρο της συλλογικής ζωής. Μ αυτόν τον τρόπο, όμως, χάνει την ταυτότητά του, αφού αποτελεί τμήμα των ναών ή συγχέεται με το δημόσιο χώρο. Οι νεκροί είναι αγνοημένοι παρά την έντονη παρουσία τους. Ετσι μπορεί να ιδωθεί ότι ο πολιτισμός του Μεσαίωνα τουλάχιστον ως το 17 ο αιώνα είναι ένας πολιτισμός χωρίς νεκροταφείο. Από το 14 ο έως το 16 ο αιώνα, οι άνθρωποι της Εκκλησίας επεδίωξαν να γεννήσουν το φόβο και η επίκληση του τρόμου της σήψης του θανάτου ήταν ένα μέσο χειραγώγησης της λαϊκής μάζας και της αστικής τάξης. Το κοιμητήριο ήταν το πρόσφορο έδαφος γι αυτήν την τακτική. Το μακάβριο, που αναπτύχθηκε τότε, αποτελεί κατά μια άποψη 70,71 την έκφραση του φόβου του επέκεινα σε μια εποχή υψηλής θνησιμότητας και σοβαρής οικονομικής κρίσης. Κατ άλλους 32,72 οι μακάβριες εικόνες είναι σημάδι της επώδυνης συνειδητοποίησης ότι η ζωή κάθε ανθρώπου είναι καταδικασμένη σε αποτυχία, αφού ο θάνατος αλλοίωνε τη χαρά που έδιναν τα πράγματα, σε μια εποχή πλήρως υλιστική (εικ. 32). Αρχίζει τότε να διαφαίνεται ένα νέο πρότυπο : είναι ο θάνατος αυτού που σκέφτεται ελάχιστα το σωματικό θάνατο, όταν τον πλησιάζει, γιατί τον σκεφτόταν σε όλη του τη ζωή. Η γαλήνια αυτή αντιμετώπιση τόσο αντίθετη με την προηγούμενη- χρησιμοποιήθηκε εντέλει από τους ουμανιστές και τους μεταρρυθμιστές. Το αίσθημα του θανάτου, * Καθ όλον το Μεσαίωνα και ως το τέλος του 17 ου αιώνα, η λέξη cimeterium είχε διπλή σημασία. Κάλυπτε τόσο την ιδέα της αγοράς, όσο και την έννοια του κοιμητηρίου.

30 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 30 που συμπυκνωνόταν στην ώρα της πραγματικής επέλευσής του, διαχύθηκε σε ολόκληρη τη ζωή, χάνοντας έτσι την έντασή του. Το μακάβριο εισβάλλει στην καθημερινή ζωή και αποδυναμωμένο μετατρέπεται σε μελαγχολία. Είδαμε ότι αρχίζει μια αλλαγή στη σχέση του ανθρώπου με το κοιμητήριο (16 ος 17 ος αιώνας). Αφ ενός η μεταβολή του χώρου που οφειλόταν στη μεγέθυνση των ναών (με αποτέλεσμα την κατάργηση ή τη σμίκρυνση των τόπων ταφής) και αφ ετέρου το πλαίσιο μιας ευρύτερης πολιτικής για τη δημόσια υγεία προκαλούν το θέμα της μεταφοράς του νεκροταφείου στην περιφέρεια της πόλης. Ο χωρισμός αποσκοπεί στο να αποκαταστήσει την ευπρέπεια τόσο των χώρων λατρείας των ζώντων, όσο και του τόπου διαμονής των νεκρών. Έτσι επήλθε ο «χωρισμός» εκκλησίας και νεκροταφείου. Εικόνα 32: Bregel Ο θρίαμβος του θανάτου (περ. 1550) Η συνειδητοποίηση του ατόμου, η επιθυμία να είναι κανείς ο εαυτός του, η ανακάλυψη την ώρα του θανάτου ή τη στιγμή που τον σκέφτεται της προσωπικής του ταυτότητας και ιστορίας, οδηγούν στην εγκατάλειψη της ανωνυμίας των τάφων και τη μεταμόρφωσή τους σε μνημεία. 32 Στην αρχή του 18 ου αιώνα η μελαγχολία μετατρέπεται εν μέρει σε μηδενισμό. Η τάση αυτή πρέπει να παραλληλιστεί με την πρόοδο της δοξασίας για τη διπλή σύνθεση του «είναι» και των μικρών διαστάσεων του ανθρώπου μπροστά στην απεραντοσύνη

31 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 31 του χρόνου. Έτσι τέλη του 17 ου και κατά το 18 ο αιώνα εμφανίζεται ο «αποχριστιανισμός» και ανοίγουν οι πόρτες της φύσης και της ύλης. Τέλος και αρχή του ανθρώπου είναι η Φύση. Γι αυτό τα κοιμητήρια συλλαμβάνονται με τις δύο όψεις της, αφ ενός ως ένας πανθεϊστικός εορτασμός της, ως σκοτάδι, νύχτα, σκιά, γη, χειμώνας, πέτρα, αυστηρότητα, απογύμνωση, και σχεδόν αμέσως η φύση δεν αναπαρίσταται διά του τάφου, αλλά ο τάφος μεταφέρεται στη φύση, συναντώντας την άλλη μορφή της, το ειρηνικό τοπίο κήπου (εικ. 33). Εικόνα 33: Mereville, Hubert Robert, Κενοτάφιο για τον Captain Cook Τις εποχές αυτές είναι σχεδόν κοινώς αποδεκτό ότι η καταστροφική βία είναι ένα από τα χαρακτηριστικά της φύσης που διασφαλίζει την ίδια της τη συνέχεια. Η ύλη αλλάζει μορφή, επιστρέφοντας στη φύση, η οποία την αποδίδει πάλι και εντάσσεται στο αέναο έργο της καταστροφής και της αναδημιουργίας. Έτσι θα ιδωθεί η δυνατότητα να κυριαρχήσει ο άνθρωπος σ αυτήν και να τη μετατρέψει σε ευεργετική. Γι αυτό αντέταξε την κοινωνία. Το σύστημα άμυνας είχε δύο αδύναμα σημεία: τον έρωτα και το θάνατο, αφού η βία και η απρόβλεπτη δράση της φύσης παρουσιάζεται τόσο διά του θανάτου, όσο και διά του πάθους (εσώτερη φύση του ανθρώπου). 32

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ -17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: «Θανάτου εορτάζουμε νέκρωσιν...» (κεφ.12) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ «Πλάθω τις εικόνες μου χαράζοντας κατευθείαν πάνω στο υλικό μου, όπως ο ζωγράφος σχεδιάζει ή πλάθει τις εικόνες του πάνω στον καμβά.» Η Βίκυ Τσαλαματά γεννήθηκε στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Εκκλησία τελειότητα μακραίωνο Ναός

Εισαγωγή Εκκλησία τελειότητα  μακραίωνο  Ναός Εισαγωγή Η Εκκλησία κατά την Ορθόδοξη Χριστιανική θεώρηση είναι «Σώμα Χριστού» (Α Κορ. Κεφ.12), η εν Αγίω Πνεύματι ένωση και ενότητα των πιστών στη θεωμένη ανθρωπότητα του Χριστού. Κατά τον Άγιο Ιωάννη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής.

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Η Προκήρυξη Όπως αποκαλύφτηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 15 Φεβρουαρίου 2007 στο Μπόλντερ, Κολοράντο, ΗΠΑ Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΕΜΠ ΣΧΟΛΗΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΤΟΜΕΙΣ Ι,ΙΙ,ΙΙΙ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 07 9ο ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΙΤΕΚΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ 9: ΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΟΜΑ Α 2 ΠΕΡΙΟΧΗ Β

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Durkheim: Λειτουργισμός & Θετικισμός. Εισαγωγή στον Πολιτισμό και τις Πολιτισμικές Σπουδές

Durkheim: Λειτουργισμός & Θετικισμός. Εισαγωγή στον Πολιτισμό και τις Πολιτισμικές Σπουδές Durkheim: Λειτουργισμός & Θετικισμός Εισαγωγή στον Πολιτισμό και τις Πολιτισμικές Σπουδές Emile Durkheim(1858-1917) Γεννήθηκε στη Γαλλία. Γιός Ραβίνου, παράλληλα με τις σπουδές του εντρύφησε στην εβραϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ 1. Ιστορική εξέλιξη της Χωροταξίας Η Χωροταξία στην Ελλάδα αρχίζει να εμφανίζεται ως ιδιαίτερος κλάδος (discipline) μεταπολεμικά, στις αρχές του δεύτερου μισού

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΙ ΡΩΤΑΜΕ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΤΙ ΜΑΣ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΠΩΣ ΜΑΣ ΤΟ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΣΥΝΘΕΣΗ: Οργάνωση ενός συνόλου από επιμέρους στοιχεία σε μια ενιαία διάταξη Αρχική ιδέα σύνθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ανοιχτή προκήρυξη του διεθνούς φωτογραφικού διαγωνισμού με θέμα: «Καταστροφή των μνημείων της Χριστιανικής Ανατολής»

Ανοιχτή προκήρυξη του διεθνούς φωτογραφικού διαγωνισμού με θέμα: «Καταστροφή των μνημείων της Χριστιανικής Ανατολής» Ανοιχτή προκήρυξη του διεθνούς φωτογραφικού διαγωνισμού με θέμα: «Καταστροφή των μνημείων της Χριστιανικής Ανατολής» Οι γενικές πληροφορίες του διαγωνισμού. Η Διακοινοβουλευτική Συνέλευση Ορθοδοξίας, (Δ.Σ.Ο.)

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν 1 Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν Έλενα Κωνσταντινίδου, Επ. Καθηγήτρια ΕΜΠ Σας καλοσωρίζουμε στο μάθημα της «Αρχιτεκτονικής ανάλυσης παραδοσιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ Ηράκλειο, Οκτώβριος 2011 Σεπτέμβριος 2012 Μελέτη Νίκος Σκουτέλης & Φλάβιο Ζανόν Αρχιτέκτονες μηχανικοί Οδός Πατρός Αντωνίου

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1) Ο συγγραφέας αναφέρεται στην απαράµιλλη οµορφιά της Ελλάδας, καθώς επίσης και στον κίνδυνο καταστροφής της εξαιτίας του τουρισµού. Επισηµαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη πάνω - κάτω ένταξη κεντρικών αρχαιολογικών χώρων

Θεσσαλονίκη πάνω - κάτω ένταξη κεντρικών αρχαιολογικών χώρων Οµάδα εργασίας Ξενοφών Γιαννάκης Πρόδροµος Νικηφορίδης Κυριακή Πετρίδου Παρασκευή Ταράνη Το ιστορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης χαρακτηρίζεται απόέντονηοικιστικήπυκνότητα, η οποία καθιστά εξαιρετικά πολύτιµη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ 1 Η ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ 2 Τα εργαλεία ανάγνωσης της ταυτότητας της πόλης. Τα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Ηπόλη, όπως την αντιλαμβανόμαστε, είναι μια ιδέα του Διαφωτισμού Ο Ρομαντισμός την αμφισβήτησε Η Μετανεωτερικότητα την διαπραγματεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη έξω από τα Â Ë

Η Πόλη έξω από τα Â Ë Η Πόλη έξω από τα Â Ë Είναι τόσα πολλά αυτά που έχει να κάνει και να δει ο επισκέπτης της Πόλης της Ρόδου, τόσες πολλές οι επιλογές που σίγουρα δεν θα πλήξει. Μέρες ολόκληρες θα µπορούσε κανείς να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ Οι οίκοι είναι ένα από τα κυριότερα ερμηνευτικά μέσα που χρησιμοποιεί η αστρολογία. Μαζί με τους πλανήτες, τα ζώδια και τις όψεις αποτελούν τις βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ κεφάλαιο 1 ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Μ έχρι αρκετά πρόσφατα, η έννοια του μάρκετινγκ των υπηρεσιών αποτελούσε μια έννοια χωρίς ιδιαίτερη αξία αφού, πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Η Ρ Ι A ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ 21 & ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ, Π. ΦΑΛΗΡΟ ΤΗΛ-FAX: 210 9851164,, Ε-mail: info@neapaideia.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

PAN - HELLENIC OLYMPIC SPIRIT

PAN - HELLENIC OLYMPIC SPIRIT PAN - HELLENIC OLYMPIC SPIRIT 21 Ος ΑΙΩΝΑΣ. Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΑΠΑΞΙΩΝΕΤΑΙ. ΝΕΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΑΝΑΤΕΛΛΟΥΝ ΤΟ ΦΩΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΒΗΝΕΙ ΣΤΑ ΙΑΚΑ ΑΝΤΙΚΑΘΙΣΤΑΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Διαβάστε περισσότερα

Περισσότεραγιατοχρώµα σύµφωναµεµελέτεςπου πραγµατοποιήθηκανγιαανάγκες τουμάρκετινγκ

Περισσότεραγιατοχρώµα σύµφωναµεµελέτεςπου πραγµατοποιήθηκανγιαανάγκες τουμάρκετινγκ Περισσότεραγιατοχρώµα σύµφωναµεµελέτεςπου πραγµατοποιήθηκανγιαανάγκες τουμάρκετινγκ ΑποτηνΠηγή http://www.webresources.eu/archives/color-theorypart-1-the-meaning-of-color Υποκειµενικότηταστοχρώµα Το χρώµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ. www.zero-project.gr

ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ. www.zero-project.gr ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ www.zero-project.gr Πολύ πριν τη δική µας εποχή, όταν τον κόσµο κυβερνούσαν ακόµα οι Ολύµπιοι Θεοί, γεννήθηκε η Περσεφόνη, κόρη του θεού ία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Σε όλα τα φιλοξενούμενα παιδιά και έφηβους παρέχονται υπηρεσίες: o Στέγασης, σίτισης και ολοκληρωμένης καθημερινής φροντίδας o Φροντίδας της Υγείας o Κοινωνικής συμβουλευτικής, ψυχολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης ΒΑΣΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ τέχνη επικοινωνία προσωπική ανάπτυξη κοινωνική συνοχή Ο πολιτισμός

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ Του Στράτου Ιωακείμ Η Αρχιτεκτονική Χωρίς Σύνορα είναι Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση, μέλος του διεθνούς μη κυβερνητικού, μη κερδοσκοπικού οργανισμού ASF international (Architecture Sans Frontieres International).

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Ο εθελοντικός τομέας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής πολιτικής. Ιστορικά προηγείται του κράτους πρόνοιας, ενώ συνυπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Αστική "πλατφόρμα" Πλατεία Κοινόχρηστες λειτουργίες Δημοτικό Parking

Αστική πλατφόρμα Πλατεία Κοινόχρηστες λειτουργίες Δημοτικό Parking Αστική "πλατφόρμα" Πλατεία Κοινόχρηστες λειτουργίες Δημοτικό Parking ΠΤ-ΑΜ 2007 ΒΑΛ Institutional Repository - Library & Information Centre - University of Thessaly ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ : ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις ΜΑΘΗΜΑ 10 Ο ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΣΟΥ ΤΑ ΠΑΘΗ,ΧΡΙΣΤΕ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί μια λέξη. «Η Μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» 3 3 4 σαν πέτρες µε βυθίζουν! 4 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Θέµατα της Επτανησιακής Σχολής που απαντούν στα δοθέντα αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Θεματικοί τομείς- πολιτισμικό περιβάλλον 2.6. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ [100]

Θεματικοί τομείς- πολιτισμικό περιβάλλον 2.6. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ [100] 2.6. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ [100] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΟΣ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΗΘΙΚΟΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 1. Οικονομία - εργασία 2. Επιστήμη - τεχνολογία 3. Δομημένο περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό.

Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό. Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό. Οεαυτός στο χώρο: Σε ατοµοκεντρικούς πολιτισµούς θα περιµέναµε ότι οι άνθρωποι θα προσπαθούσαν να διατηρήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Έχετε δει ή έχετε ακούσει κάτι για τον πίνακα αυτό του Πικάσο;

Έχετε δει ή έχετε ακούσει κάτι για τον πίνακα αυτό του Πικάσο; Έχετε δει ή έχετε ακούσει κάτι για τον πίνακα αυτό του Πικάσο; Πάμπλο Πικάσο (25 Οκτωβρίου, 1881-8 Απριλίου, 1973) ήταν και είναι ένας από τους κυριότερους Ισπανούς εκπροσώπους της τέχνης του 20ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ Το φυλλάδιο «Ένας οδηγός για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας- πηγή βοήθειας για τους εργοδότες» απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ-Κεφάλαιο 34

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ-Κεφάλαιο 34 ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ-Κεφάλαιο 34 ΘΕΜΑ:Η περιγραφή του ενταφιασμού των Αθηναίων που σκοτώθηκαν τον πρώτο χρόνο του Πελοποννησιακού πολέμου Tα στάδια της διαδικασίας της επιτάφιας τελετής στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Κάθε πολιτισμός αφήνει το στίγμα του στην ιστορία, όμως η αρχαία ελληνική τέχνη ξεπέρασε τα όρια του χρόνου με το πανανθρώπινο μήνυμά της, με τη δύναμη του πνεύματος και του συναισθήματος.

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ»

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» Αν είναι αλήθεια ότι ο άνθρωπος γεννιέται καλός και γίνεται μοχθηρός μόνο μέσα από την κακή επιρροή της κοινωνίας στην οποία ζει, η μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΕΥΧΟΣ Γ ΠΡΟΣΚΟΠΙΚΟΙ ΚΛΑΔΟΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΛΑΔΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΕΥΧΟΣ Γ ΠΡΟΣΚΟΠΙΚΟΙ ΚΛΑΔΟΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΛΑΔΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΕΥΧΟΣ Γ ΠΡΟΣΚΟΠΙΚΟΙ ΚΛΑΔΟΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΛΑΔΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΛΑΔΟΙ ΠΡΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ... 3 2. ΠΡΟΣΚΟΠΙΚΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ... 3 3. ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΣΚΟΠΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9. "Χαλκίδα - Ιστορική Εξέλιξη και Σύγχρονα Ζητήματα Σχεδιασμού"

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9. Χαλκίδα - Ιστορική Εξέλιξη και Σύγχρονα Ζητήματα Σχεδιασμού ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9 "Χαλκίδα - Ιστορική Εξέλιξη και Σύγχρονα Ζητήματα Σχεδιασμού" Περιοχές αρχαιοτήτων κλασική περίοδος ελληνιστική ρωμαϊκή περιόδος μεσαιωνική περίοδος νεοκλασσική περίοδος Η θέση

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από:

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από: ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΛΕΠΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΓΙΑΡΙΚΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΚΙΚΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΦΗΡΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΖΕΡΒΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΥΛΗ ΑΚΗΣ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΑΝΤΥΠΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2006 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2006 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2006 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α. Ο Παπανούτσος, σε δοκίμιό του, υποστηρίζει ότι οι ξεχωριστοί πνευματικοί άνθρωποι έχουν αδιανόητη - για τα κοινά μέτρα - αντοχή στην επίπονη

Διαβάστε περισσότερα

Advanced Subsidiary. Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο. Κατανόηση

Advanced Subsidiary. Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο. Κατανόηση Advanced Subsidiary Advanced GCE Survival Δεξιότητες Α Β Γ Δ Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση κειμένων σε προεπιλεγμένα θέματα/κείμενα Functional Operational

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΠΑ.Λ.

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΠΑ.Λ. 52 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 2012 «Η προσφορά της Τέχνης και του μαθήματος της Εικαστικής

Διαβάστε περισσότερα