Μια πρόταση για τη διδασκαλία του λογοτεχνικού µύθου: «Ο Οδυσσέας στο ποτάµι» του Τάκη Σινόπουλου (Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ Γυµνασίου)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μια πρόταση για τη διδασκαλία του λογοτεχνικού µύθου: «Ο Οδυσσέας στο ποτάµι» του Τάκη Σινόπουλου (Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ Γυµνασίου)"

Transcript

1 Μια πρόταση για τη διδασκαλία του λογοτεχνικού µύθου: «Ο Οδυσσέας στο ποτάµι» του Τάκη Σινόπουλου (Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ Γυµνασίου) Ηλίας Γιούρης, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Περίληψη Εκκινώντας από την έννοια του «λογοτεχνικού µύθου» κεντρικού ερµηνευτικού εργαλείου της Συγκριτικής Γραµµατολογίας το παρόν κείµενο προτείνει µια ερµηνευτική προσέγγιση του ποιήµατος του Τάκη Σινόπουλου «Ο Οδυσσέας στο ποτάµι» µέσα από την περιγραφή της διακειµενικής σχέσης που το συνδέει µε την οµηρική Οδύσσεια. Ταυτόχρονα όµως προχωρά σε µια πιο γενική θεώρηση της σχέσης µύθου και λογοτεχνίας και διερευνά ορισµένους από τους περίπλοκους µετασχηµατισµούς που υφίσταται η µυθική αφήγηση κατά τη µεταφύτευσή της στο λογοτεχνικό κείµενο. Από αυτή την άποψη, η στόχευση του κειµένου είναι µεθοδολογική. Επιχειρεί να αναδείξει τη θεωρητική προβληµατική του λογοτεχνικού µύθου ως πλαισίου για τη διδακτική προσέγγιση όλων εκείνων των λογοτεχνικών κειµένων που, όπως και το ποίηµα του Σινόπουλου, συγχωνεύουν και µεταλλάσσουν στον ιστό τους παλαιότερο µυθικό υλικό. Είναι αρκετά σύνηθες στην ιστορία της λογοτεχνίας αυτό που αποκαλούµε λογοτεχνική πραγµατικότητα να προέρχεται από διαδικασίες µετασχηµατισµού παλαιότερων κειµένων και να διατηρεί περίπλοκη γενετική σχέση µε ένα σύµπαν µυθικών αρχετύπων. Οι σχέσεις ανάµεσα στο µύθο και τη λογοτεχνία δεν αποτελούν ένα απλό περιφερειακό φαινόµενο της λογοτεχνικής ιστορίας, αλλά πιστοποιούνται ως ένας από τους ζωτικότερους τρόπους ανανέωσης και εξέλιξης των λογοτεχνικών Ο κ..ηλίας Γιούρης, δ.φ., είναι Φιλόλογος αποσπασµένος στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο. 36

2 Μια πρόταση για τη διδασκαλία του λογοτεχνικού µύθου: «Ο Οδυσσέας στο ποτάµι» µορφών. Ο συγγραφέας µπορεί να επιστρέφει στο µυθικό σύνολο της παράδοσης, να το επεξεργάζεται, να το υποβάλλει σε δηµιουργική ανάπλαση, ή ακόµη και να προσθέτει σε αυτό νέες σηµασίες. Σε κάθε περίπτωση, ο µύθος αποτελεί ένα κεφαλαιώδες πολιτισµικό απόθεµα µε το οποίο οι συγγραφείς συνάπτουν συχνά ένα σύνθετο δίκτυο συναρτήσεων. Εγκαταλείποντας το αρχικό πλαίσιο συµφραζοµένων, ο µύθος παύει να είναι ένα ασταθές, αδρανές υλικό και γίνεται η γενεσιουργός ύλη της λογοτεχνικής διαδικασίας, επιβιώνοντας µε ποικίλους τρόπους υφολογικά ή σηµασιολογικά στο σύγχρονο λογοτεχνικό κείµενο. Η νεότερη συγκριτική φιλολογία έχει επινοήσει µάλιστα τον όρο «λογοτεχνικό µύθο», προκειµένου ακριβώς να διερευνήσει τη γόνιµη σχέση µύθου και λογοτεχνίας, καθώς και τους τρόπους επεξεργασίας, µετεξέλιξης και µετασχηµατισµού της µυθικής αφήγησης σε λογοτεχνική µορφή 1. Το πεδίο των σχέσεων αρχαίου µύθου και νεότερης γραµµατείας είναι πραγµατικά δαιδαλώδες. Αρκεί να σκεφτούµε την πληθώρα των τραγωδιών, των ποιηµάτων, των µυθιστορηµάτων ή των θεατρικών έργων που στηρίχτηκαν σε κάποια περίφηµα µυθικά πρόσωπα όπως ο Οιδίποδας, η Ιφιγένεια, η Ηλέκτρα, η Ελένη, για να καταλάβουµε ότι το φαινόµενο είναι ουσιαστικά συνεκτατό µε την ίδια την ιστορία της λογοτεχνίας. Σε αυτή την παράδοση της αξιοποίησης του µυθικού υλικού ανήκει και ο µύθος του Οδυσσέα, ο οποίος αποτέλεσε ένα από τα πιο δηµοφιλή αποθέµατα πολιτισµικών προτύπων και σηµασιών και αποκρυσταλλώθηκε σε µια σειρά συναφών θεµάτων: ο πόλεµος, η πολύτροπη νόηση, οι θαλασσινές περιπέτειες, η περιπλάνηση, ο νόστος συγκρότησαν έναν διαχρονικά συµπαγή λογοτεχνικό µύθο, ένα συµβολικό πεδίο µε το οποίο συνέδεσαν τις µορφικές αναζητήσεις τους πολυάριθµοι δηµιουργοί τόσο από την ελληνική όσο και από την ευρωπαϊκή λογοτεχνία. Ο µύθος του Οδυσσέα διαιωνίστηκε µέσα ακριβώς από αυτή τη µακρά αλυσίδα των αισθητικών µετασχηµατισµών του, γεγονός που καθορίζει πλέον εξ ολοκλήρου το διακειµενικό χαρακτήρα του. Όπως συµβαίνει µε τους περισσότερους ζωτικούς µύθους, η παρέκκλιση αυτή από τον αρχικό µυθικό πυρήνα όχι µόνο δεν αποτελεί ένα παράπτωµα «αθέτησης» του αρχετυπικού µοντέλου, αλλά µάλλον συνιστά ουσιώδη τρόπο της λειτουργίας του µύθου και δοµική προϋπόθεση της διαχρονικής επιβίωσής του. Αν κάτι αποδεικνύει η διαχρονική µετεξέλιξη του οδυσσειακού µύθου είναι ακριβώς ότι ο µύθος συνδέεται µε τις ιστορικές συνιστώσες της εποχής στην οποία προσλαµβάνεται, και αυτές είναι που διαµορφώνουν την αξία του. Έτσι, ο ελληνικός εικοστός αιώνας ενέταξε τον οµηρικό ήρωα σε µια σειρά ετερόκλητων και αντιφατικών συµφραζοµένων, τα οποία παρακολουθούν και αντικατοπτρίζουν αντίστοιχες ανακατατάξεις στα πολιτικά και κοινωνικά δρώµενα της χώρας. Άλλοτε φορτισµένος µε την πείρα του πολύπαθου και σοφού ναυτικού, όπως στην ποίηση της 37

3 Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεµάτων γενιάς του 30 2, άλλοτε αγέρωχα υπεράνθρωπος όπως στον Καζαντζάκη, άλλοτε συνειδητά πλάνητας που απορρίπτει κάθε έννοια επιστροφής, όπως στον Ξεφλούδα, ο Οδυσσέας χρησίµευσε ποικιλοτρόπως ως πολύσηµος καµβάς πάνω στον οποίο εξυφάνθηκαν ποικίλες θεωρήσεις της πραγµατικότητας 3. Μέσα σε αυτή την αλυσίδα των κειµενικών παραλλαγών του οδυσσειακού µύθου εντάσσεται και το ποίηµα του Σινόπουλου, του οποίου την ανάλυση θα επιχειρήσουµε παρακάτω. Η χρήση µυθικού υλικού στην ποίηση δεν είναι κάτι ασυνήθιστο για τον Σινόπουλο (όπως άλλωστε και για αρκετούς από τους ποιητές της µεταπολεµικής γενιάς). Η Ελένη της Τροίας και ο Ελπήνωρ αποτελούν επαναλαµβανόµενα θέµατα του ποιητή στις πρώτες του συλλογές, όπου καταφεύγει στη χρήση µυθικών αρχετύπων για να εκφράσει την επώδυνη ιστορική περιπέτεια της εποχής του 4. Με τη διαµεσολάβηση του µύθου είναι σαν να ξορκίζει τον εφιάλτη της Ιστορίας (τον πόλεµο και τους νεκρούς του πολέµου) κάτω από επιστρώµατα άλλων εποχών και να µυθοποιεί τη σύγχρονη εµπειρία. Από αυτή την άποψη, το έργο του Σινόπουλου αποτελεί ακριβές παράδειγµα της «µυθικής µεθόδου», όπως την περιέγραψε ο Τ. Σ. Έλιοτ: χρησιµοποιεί δηλαδή τον αρχαίο µύθο για να καθιερώσει έναν παραλληλισµό ανάµεσα στην αρχαιότητα και τη σύγχρονη εποχή, τον οποίο ο αναγνώστης καλείται να ανασυστήσει 5. Το µυθικό περιεχόµενο της ποίησης Ήδη από τον τίτλο του «Ο Οδυσσέας στο ποτάµι» 6 το ποίηµα παραπέµπει στη σχέση του µε τον οµηρικό ήρωα. Η αναφορά του ονόµατος του Οδυσσέα δεν αποτελεί απλή περίπτωση δανεισµού µιας µυθικής µονάδας αλλά µια ουσιαστική διακειµενική πράξη: το όνοµα του Οδυσσέα είναι πρωτίστως ένα σύµβολο και αρκεί η απλή µνεία του για να εισαχθεί στο ποίηµα µια ιστορία, ένα αναπαραστατικό πλαίσιο, ένα ολόκληρο σύστηµα σηµασιών το οποίο συναρθρώνεται στο ποίηµα χωρίς καν ο ποιητής να είναι ανάγκη να µιλήσει γι αυτό. Αυτή η πρόδηλη αναφορικότητα του ποιήµατος έναντι της οµηρικής Οδύσσειας τού προσδίδει εξαιρετική πυκνότητα και µαζί διαµορφώνει µια ιδιάζουσα αναγνωστική κατάσταση, την οποία θα πρέπει οπωσδήποτε να εκµεταλλευτούµε στην τάξη. Όπως θα δούµε, το ποίηµα που έχουµε µπροστά µας δεν είναι τόσο ένα κείµενο όσο ένα διακείµενο το οποίο περιλαµβάνει, εκτός από τη λεκτική αναφορά στο διάσηµο οµηρικό έπος, και την επιπλέον παράθεση σηµασιολογικών στοιχείων αντληµένων από τον πλούσιο ιστό της αφήγησής του. Πράγµατι, το ποίηµα επανεγγράφει τη γνωστή οµηρική σκηνή της συνάντησης του Οδυσσέα µε τη Ναυσικά στο νησί των Φαιάκων, η οποία αναπτύσσεται στη ραψωδία ζ. 38

4 Μια πρόταση για τη διδασκαλία του λογοτεχνικού µύθου: «Ο Οδυσσέας στο ποτάµι» Η διδασκαλία που προτείνουµε έχει ως στόχο να στρέψει την προσοχή των µαθητών σε αυτό ακριβώς το γεγονός, στο γεγονός δηλαδή ότι το ποίηµα χρησιµοποιεί ως προϋπάρχον υλικό έναν αρχαίο µύθο και να τους εισαγάγει σταδιακά στην έννοια του διαλόγου µε το αρχαίο κείµενο. Επιπλέον, ο συγκριτολογικός προσανατολισµός της διδασκαλίας µας θα έχει ορισµένα επιµέρους διδακτικά οφέλη: α) Θα δώσει ένα ικανοποιητικό παράδειγµα της ελευθερίας που µπορεί να πάρει ο σύγχρονος δηµιουργός απέναντι στην αρχαία κληρονοµιά, καθώς και της ικανότητάς του να την εµπλουτίζει µε νέες σηµασίες. β) Θα καταστήσει επίσης σαφές ότι ο σύγχρονος δηµιουργός έχει τη δυνατότητα να ενεργεί επιλεκτικά και, αντί να χρησιµοποιεί ολόκληρη τη µυθική αφήγηση, να την κατακερµατίζει και να αποµονώνει απλώς κάποια συγκεκριµένη σκηνή και γύρω από αυτήν να οργανώνει τον αισθητικό του στόχο. γ) Θα δείξει ότι το διακειµενικό µόσχευµα όχι µόνο δεν δηµιουργεί προβλήµατα επιβίωσης για το κείµενο στο οποίο εµφυτεύεται, αλλά µάλλον αποτελεί µια θετική προσθήκη και µάλιστα αποβαίνει καθοριστικός παράγοντας στη σηµασιοδότηση του κειµένου, αφού λειτουργεί ως δοµική αφετηρία γύρω από την οποία οργανώνεται ολόκληρη η ποιητική διήγηση 7. δ) Τέλος, θα εισαγάγει τους µαθητές σε µια πιο δυναµική αντίληψη περί ποιήσεως και θα τους βοηθήσει να κατανοήσουν ότι το ποιητικό κείµενο δεν λειτουργεί ως κλειστό σύστηµα ή ως στατικό µόρφωµα αλλά ότι αποτελεί πρωτίστως ένα µηχανισµό παραγωγής και µετασχηµατισµού της σηµασίας και ότι η λογοτεχνία δεν είναι ένα πεδίο όπου απλώς κάτι λέγεται αλλά πρωτίστως ένα πεδίο όπου κάτι συµβαίνει. Με άλλα λόγια, οι µαθητές θα µπορέσουν να κατανοήσουν ότι ο ποιητής είναι και αυτός αναγνώστης κειµένων πριν γίνει ο ίδιος δηµιουργός κειµένων και ότι, συνεπώς, το έργο του, χωρίς να χάνει το δηµιουργικό και πρωτότυπο χαρακτήρα του, µπορεί να αφοµοιώνει απρόσκοπτα παραποµπές, παραθέµατα και κάθε είδους επιδράσεις. Καταρχήν, αφού διαβάσουµε το ποίηµα στην τάξη, µπορούµε να ζητήσουµε από τους µαθητές να ανακαλέσουν ολόκληρη τη µυθική αφετηρία της ποιητικής εικόνας: την άφιξη της Ναυσικάς και της ακολουθίας της στην ακροποταµιά, το παιχνίδι µε τη σφαίρα, την αφύπνιση του κοιµισµένου Οδυσσέα, την εµφάνισή του ενώπιον των κοριτσιών, τον αιφνιδιασµό και τη φυγή όλων των παρθένων εκτός από τη Ναυσικά κ.τ.λ. Η ανάκληση της αρχετυπικής µυθικής αφήγησης είναι απαραίτητη, προκειµένου ακριβώς να πιστοποιήσουµε την ευλυγισία της, την ικανότητά της δηλαδή να εισχωρεί στους στίχους του ποιήµατός µας, να τους στελεχώνει µε το εικονοποιητικό δυναµικό της και έτσι να ανανεώνεται και η ίδια ριζικά. Αυτό που 39

5 Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεµάτων έχει σηµασία είναι να κατανοήσουν οι µαθητές ότι στο ποίηµα συντελείται πραγµατικά µια διαδικασία οικειοποίησης και µετασχηµατισµού, όπου αναπτύσσονται αµοιβαίες διαπλοκές ανάµεσα στο µύθο και την ποιητική γλώσσα. Η ανάλυσή µας λοιπόν θα πρέπει να έχει διπλή κατεύθυνση: αφενός να αναδείξει τον µυθικό ήρωα ως τη γενεσιουργό αρχή της λογοτεχνικής αναπαράστασης και αφετέρου να καταγράψει τις µεταβολές που υφίσταται αυτός ο ήρωας εξαιτίας της υποταγής του στις αναγκαιότητες του ποιητικού ιδιώµατος. Όπως συµβαίνει µε τα περισσότερα µυθικά πρόσωπα στην ποιητική τους µετάπλαση, η µυθική µορφή του Οδυσσέα χάνει ίσως το αρχικό ιστορικό βάρος της, αλλά σε αντιστάθµισµα κερδίζει µια έντονη ποιητική διάσταση: εφεξής, είναι αδιαχώριστη από την ποιητική γλώσσα µέσω της οποίας ενσαρκώνεται και µέσω της οποίας αποκτά αισθητική υπόσταση και αξία. Πράγµατι, το µυθικό επεισόδιο της συνάντησης µε τη Ναυσικά ο Σινόπουλος το αποδίδει µε µια σειρά από εικόνες. Το ποίηµα διακρίνεται από έντονο εικονισµό και η αισθητική αξία του είναι άµεσα συναρτηµένη µε τον τρόπο συσχέτισης, συνάρθρωσης και αλληλοδιείσδυσης των εικόνων. Οι πρώτοι στίχοι σκηνοθετούν ένα σχεδόν ονειρικό τοπίο µε µεγάλη υποβλητική δύναµη, η οποία ενισχύεται από µια πολύ προσεκτική επιλογή εικονιστικών στοιχείων: φεγγάρι, νύχτα, ασηµένια χορδή, ποτάµι, σιωπή όλα αυτά διαµορφώνουν µια αµφίσηµη εικόνα που κινείται µεταξύ ονείρου και πραγµατικότητας: Ένα φεγγάρι ολονυχτίς ταξίδευε πάνω στην ασηµένια σου χορδή ποτάµι σιγανό ποτάµι. Ωστόσο, αµέσως µετά ο ποιητής αναπροσαρµόζει τη σκηνοθετική µανιέρα του: το περιβάλλον γίνεται ειδυλλιακό, η φύση ζωντανεύει, και η µορφή του Οδυσσέα κάνει την εµφάνισή της µέσα σε ένα περιβάλλον φορτισµένο µε θετικές συνδηλώσεις: Ήσυχος ήλιος τώρα απλώνεται στη γη ζεσταίνει το αίµα σου µε φως. Ύστερα από µακροχρόνια περιπλάνηση, ο Οδυσσέας ελλιµενίζεται επιτέλους σε ένα παρόν που φωτίζεται από τις υποσχέσεις και τις δυνατότητες µιας ήσυχης και ειρηνικής ζωής. Είναι έντονη η αίσθηση της επιβίωσης µετά το ναυάγιο, της γαλήνης µετά την καταιγίδα. Ο Οδυσσέας του Σινόπουλου είναι ένας Οδυσσέας που, έχοντας µόλις διασωθεί «από την τρικυµία και τον πνιγµό», αναδύεται στην αυγή ενός καινούργιου κόσµου, για να παραδοθεί αµέσως στην προοπτική των ειρηνικών πράξεων οι οποίες του προσφέρονται αφειδώς ως το νέο του πεπρωµένο: 40

6 Μια πρόταση για τη διδασκαλία του λογοτεχνικού µύθου: «Ο Οδυσσέας στο ποτάµι» Ύστερα θάρθει το κορίτσι το αλαφρό θα κρούσει φωτεινές παλάµες η πέτρα του ύπνου θα κυλήσει από τα µάτια σου θα σηκωθείς µέσα στην πρασινόλευκη σιωπή κι οι νύµφες θα τροµάξουνε θα φύγουν στην κοιλάδα γοργοπόδαρες και το κορίτσι τ άσπρο θάναι δροσερό σα δέντρο κάτω από το φως πιο πέρα τ άλλα δέντρα κι η σιωπή θα στρίψουν θα κοιτάξουν το δέντρο µε το φόρεµα της άνοιξης να σκύβει ατάραχο ν αγγίζει το ποτάµι την ασηµένια σου χορδή ποτάµι σιγανό ποτάµι. Οι νέες προοπτικές εισβάλλουν λοιπόν µες στους αρµούς της ποιητικής αφήγησης µέσα από έναν καταιγισµό ρηµάτων (θάρθει, θα κρούσει, θα κυλήσει, θα σηκωθείς, θα τροµάξουνε, θα φύγουν κ.τ.λ.) µε την κοφτή, σχεδόν ασθµατική παράθεσή τους τα ρήµατα αυτά µεταδίδουν µιαν αίσθηση κατεπείγοντος, εικονογραφούν τη σπουδή του ποιητή να δείξει ότι ο κύκλος της ζωής είναι έτοιµος να αρχίσει ξανά. Εν τω µεταξύ, η ποιητική µετουσίωση του πρωτογενούς µυθικού υλικού έχει ήδη αρχίσει. Παρασυρµένες από την ποιητική δύναµη του µετασχηµατισµού, η Ναυσικά και οι φίλες της παρουσιάζονται µέσα στο ποίηµα σαν να έχουν µεταµορφωθεί σε δροσερά και τρυφερά δέντρα. Αξίζει να επιµείνουµε λίγο περισσότερο στη µεταµορφωτική δύναµη των εικόνων: οι µεταµορφώσεις προκαλούν ένα αίσθηµα ανοικειότητας και παραπέµπουν σε έναν κόσµο µε ρευστά περιγράµµατα 8. Αλλά ταυτόχρονα αποτελούν ένδειξη της ελευθερίας του ποιητή να υποτάσσει το µύθο σε ένα λειτουργικό σύστηµα µεταφορών και συµβόλων, το οποίο προσιδιάζει καίρια στην ποιητική γλώσσα. Ο ποιητής παρεµβαίνει έτσι στο µυθικό υλικό διασπώντας τον πρωτογενή πυρήνα του σε έναν αστερισµό ποιητικών µεταφορών. Η διακειµενική διεργασία του δεν δανείζεται απλώς, αλλά επιπλέον διασκευάζει µια ολόκληρη µυθική σκηνοθεσία. Από το ένα κείµενο στο άλλο, από την Οδύσσεια στον Σινόπουλο, αλλάζει ελαφρώς η οργάνωση, ο τόνος, η ίδια η κίνηση του επεισοδίου. Το οµηρικό κείµενο χρησίµευσε στον ποιητή ως ιδεώδες πλαίσιο για να δηµιουργήσει την αίσθηση του ξεκινήµατος µιας καινούργιας ζωής. Ωστόσο, για να επιτύχει το στόχο του αυτό ο ποιητής δεν διστάζει να αποµακρυνθεί από το πρότυπό του και να προσθέσει σε αυτό µια καινούργια σηµασία: ο αόριστος υπαινιγµός στην ερωτική έλξη Οδυσσέα και Ναυσικάς αυτή τη σκοπιµότητα εξυπηρετεί. 41

7 Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεµάτων Ωστόσο το ποίηµα δεν τελειώνει εδώ. Στο δεύτερο µέρος ο τόνος αλλάζει και το κλίµα που δηµιουργήθηκε αντιστρέφεται. ιότι, όπως θα δούµε αµέσως τώρα, ο Σινόπουλος δεν αρκείται σε µια απλή αναπαραγωγή του µύθου. Η δεύτερη στροφή αποτελεί το σχόλιό του, το οποίο ουσιαστικά αναλαµβάνει και το µεγαλύτερο βάρος στην παραγωγή του συµβολικού µηνύµατος. Ας τη διαβάσουµε: Μα εσύ µιλώντας τώρα εµπρός στο Βασιλιά και τ άσπρο δέντρο ακούγοντας στα δώµατα. Μιλώντας µε τον τρόπο που µιλούν οι ζωντανοί θυµήσου. Στη θάλασσα οι πνιγµένοι ταξιδεύοντας γυρεύουν την πατρίδα τους κι όλο κοιτάνε κάτω. Ενώ παραπάνω ο ποιητής σκιαγράφησε την προοπτική µιας καινούργιας ζωής, εδώ είναι σαν να υπαναχωρεί και να επαναφέρει τον Οδυσσέα στο πραγµατικό του χρέος, θυµίζοντάς του ότι δεν πρέπει να ξεχνά τους νεκρούς συντρόφους του. Ενώ παρουσίασε αρχικά τον πειρασµό του ήρωά του να ενδώσει στα θέλγητρα του έρωτα, στη συνέχεια ο ποιητής επανακάµπτει αυστηρότερος: χρησιµοποιώντας την απερίφραστη απεύθυνση «εσύ» και την κοφτή προστακτική «θυµήσου», ζητά από τον ήρωά του αν όχι να αποποιηθεί τον παραπάνω πειρασµό, πάντως να µετριάσει την παρόρµησή του και να αφοσιωθεί στο καθήκον της µνήµης. Πράγµατι, µε µια αποφασιστική χειρονοµία ρήξης, ο Σινόπουλος ξεπερνά και εγκαταλείπει το πλαίσιο της µυθικής αφήγησης που χειρίστηκε στην πρώτη στροφή, και ξαφνικά γειώνει το ποίηµά του στο τραγικό παρόν, επιτρέποντας να εισβάλουν στη σκηνή οι νεκροί της δεκαετίας του Ο ιστορικός χρόνος του παρόντος κατακλύζει πλέον το ποίηµα και, υπονοµεύοντας την προσήλωσή του στην αισιόδοξη προοπτική της µυθικής αφήγησης, του προσδίδει αναδροµικά µια καινούργια σηµασία. Το ποίηµα, πράγµατι, διαπερνάται από µια βασική αντίθεση, η οποία απεικονίζεται εναργώς στις δύο στροφικές µονάδες και οι οποίες αναλαµβάνουν τη διακίνηση δύο διαφορετικών συστηµάτων αξιών. Στην πρώτη έχουµε τις αξίες της γαλήνης, της κατάφασης στη ζωή, του καινούργιου ξεκινήµατος στη δεύτερη εγείρονται οι αξιώσεις του καθήκοντος, της διαρκούς επαγρύπνησης, της συνειδησιακής ανησυχίας, του χρέους, οι οποίες έρχονται να υπονοµεύσουν την εδραίωση των πρώτων. Από την αρχή µέχρι το τέλος του ποιήµατος η στάση του ποιητή απέναντι στο µυθικό επεισόδιο αλλάζει. Όσο κι αν ήταν δεσµευτική η αρχική εξάρτηση από το οµηρικό κείµενο, ωστόσο ο ποιητής δεν διστάζει να ανιχνεύσει τη δυνατότητα µιας απόκλισης από το αρχικό πρότυπο και να δώσει µια αναπάντεχη σηµασιολογική στροφή σε αυτό. Ενώ σε ένα πρώτο επίπεδο το επεισόδιο της 42

8 Μια πρόταση για τη διδασκαλία του λογοτεχνικού µύθου: «Ο Οδυσσέας στο ποτάµι» Ναυσικάς φορτίζεται µε θετικές συνδηλώσεις όπως και στο οµηρικό κείµενο, σε ένα δεύτερο επίπεδο ο ποιητής είναι σαν να παλινωδεί και, αποποιούµενος τη σύµπνοια µε το πρότυπό του, αφήνει να εισχωρήσουν στο ποίηµα οι αναγκαιότητες της δικής του εποχής. Μέσα στο νέο του ποιητικό περιβάλλον ο µύθος υφίσταται την πίεση από αντικρουόµενες και αντιφατικές προτεραιότητες, και αυτό είναι που του προσδίδει µια ριζική αµφισηµία, η οποία τον διαφοροποιεί από το αρχικό κείµενο της Οδύσσειας. Συνεπώς ο Σινόπουλος αναπτύσσει µια αµφίσηµη σχέση µε το µύθο, που εκδηλώνεται αφενός µε την οικειοποίηση του νοήµατός του και αφετέρου µε µια κριτική αποστασιοποίηση από αυτόν. Αυτή η επαµφοτερίζουσα στάση καθιερώνει τη µεταιχµιακή δοµή του ποιήµατος και προσδίδει εντέλει στην εµπειρία της συνάντησης µε τη Ναυσικά ένα βαθιά ενοχικό χαρακτήρα. Μπορούµε να ερµηνεύσουµε καλύτερα αυτή την αµφιθυµική στάση του ποιητή εστιάζοντας την προσοχή των µαθητών στο χρόνο συγγραφής του ποιήµατος. Το ποίηµα προέρχεται από τη συλλογή Μεταίχµιο Β, που περιλαµβάνει ποιήµατα γραµµένα στη διάρκεια της εξαετίας Όπως όλοι οι µεταπολεµικοί ποιητές, ο Σινόπουλος έχει πλήρη επίγνωση ότι βρίσκεται τοποθετηµένος στο µεταίχµιο δύο εποχών. Έχοντας µόλις γλιτώσει από τον ιστορικό εφιάλτη του πολέµου, βλέπει εντούτοις να διανοίγεται µπροστά του η τροµακτική προοπτική ενός άδηλου µέλλοντος. Ανάµεσα στο τώρα και το χθες, τη ζωή και το θάνατο, ο ποιητής διακατέχεται αναπόφευκτα από το αίσθηµα ενοχής του «επιζώντος», και αναζητά την ταυτότητά του 9. Η εποχή του έχει πάψει βέβαια να είναι εποχή πολέµου, ωστόσο δεν είναι ακόµη εντελώς ειρηνική, αφού αγωνίζεται να ξεπεράσει τα οδυνηρά βιώµατα του πρόσφατου παρελθόντος. Προκύπτει λοιπόν µια συνεχής αµφιταλάντευση η οποία αποτυπώνεται τόσο στον τίτλο της συλλογής Μεταίχµιο όσο και στα επιµέρους ποιήµατα που την αποτελούν. Είναι αυτονόητο ότι µέσα σε αυτό το πλαίσιο η χρήση του µυθικού υλικού εν προκειµένω η πρόσληψη του οµηρικού επεισοδίου της Ναυσικάς δεν θα µπορούσε παρά να αντανακλά και αυτή την ίδια αµφιθυµία: κατάφαση στην προοπτική της νέας ζωής και συγχρόνως ενοχή για τη συνέχισή της. Σε κάθε περίπτωση η µυθική αφήγηση παραµένει ένα µείζον ποιητικό στρατήγηµα, µε το οποίο ο ποιητής προάγει τις µορφικές του αναζητήσεις και ταυτόχρονα καταφέρνει να τοποθετηθεί απέναντι στο ερώτηµα της εποχής του. Και αυτό που απαιτείται από τον αναγνώστη είναι η αυξηµένη συµµετοχή από µέρους του, έτσι ώστε να έχει επίγνωση όχι µόνο του µυθικού υλικού αλλά και της αισθητικής και ιδεολογικής στόχευσης του δηµιουργού, δηλαδή του λόγου για τον οποίο ο δηµιουργός χρησιµοποιεί αυτό το υλικό. 43

9 Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεµάτων Η ποιητική διάσταση του µύθου Με την παραπάνω ανάλυση προσπαθήσαµε να δείξουµε ότι υπάρχει µια διαλεκτική σχέση ανάµεσα στο µύθο και τις απαιτήσεις του ποιητικού ιδιώµατος, την οποία, έστω και στοιχειωδώς, θα µπορούσαµε να ανιχνεύσουµε µέσα στην τάξη. Αφενός η ποιητική γλώσσα παραδίδεται στο µύθο προκειµένου να αντλήσει από αυτόν τη µορφοπλαστική δύναµη που της είναι αναγκαία για τη δηµιουργία της κυρίαρχης στο ποίηµα εικόνας 10. Αφετέρου ο µύθος ακολουθεί τα µορφολογικά χαρακτηριστικά της ποιητικής γλώσσας, εισέρχεται δηλαδή σε µια γλώσσα στην οποία βασικό ρόλο παίζουν η ελλειπτικότητα και η κρυπτικότητα στην έκφραση, και µε τον τρόπο αυτό ο µύθος εντάσσεται στο προσωπικό σύµπαν του ποιητή και αρχίζει την ποιητική σταδιοδροµία του. Με άλλα λόγια, η ιδιαιτερότητα της ποιητικής γλώσσας, η αποσπασµατικότητα φράσεων και εικόνων, καθώς και ο βαθµός απόκλισης από την κοινή γλώσσα επικοινωνίας αποτελούν τη συνθήκη µετάλλαξης του µυθικού υλικού σε ποιητικό µόρφωµα. Θα δούµε τώρα ένα χαρακτηριστικό δείγµα αυτής της αµφισηµίας που δηµιουργείται όταν ο µύθος υποτάσσεται στις αναγκαιότητες της νεοτερικής ποιητικής γλώσσας. Σε όλη την έκταση του ποιήµατος ο ποιητής-αφηγητής χρησιµοποιεί το δεύτερο ενικό πρόσωπο, για να απευθυνθεί άλλοτε στο ποτάµι, άλλοτε στον Οδυσσέα και άλλοτε στον εαυτό του, περνώντας αδιαφοροποίητα και συνεχώς από το ένα επίπεδο στο άλλο. Αξίζει να σχολιάσουµε την περιπέτεια αυτής της αντωνυµίας «εσύ» γιατί παίζει δοµικό ρόλο στη δηµιουργία του κρυπτικού χαρακτήρα του ποιήµατος. Ενώ στην αρχή ο ποιητής φαίνεται σαν να απευθύνεται κατεξοχήν στο ποτάµι, βαθµιαία και µε αδιόρατους χειρισµούς, µετατοπίζει ελαφρά το υποκείµενο και δηµιουργεί την εντύπωση της ταύτισης ποταµού και Οδυσσέα, χωρίς όµως να µας επιτρέπει ποτέ να αποφασίσουµε σε ποιον ακριβώς αναφέρεται και ποιον εννοεί όταν χρησιµοποιεί την αντωνυµία «εσύ». Η ταυτόχρονη όσο και αµφίσηµη χρήση της ίδιας αντωνυµίας για τον Οδυσσέα και για το ποτάµι παράγει διφορούµενες εννοιολογικές αποχρώσεις που εµπλουτίζουν τη νοηµατική περιεκτικότητα των στίχων επιτρέποντας περισσότερες από µία ερµηνευτικές εκδοχές. Πιστεύω ότι η διδασκαλία θα έπρεπε να αναδείξει αυτή την αµφισηµία, διότι έχει νευραλγικό ρόλο στη δοµή του ποιητικού λόγου. Παρά την έφεση της ερµηνείας να ανάγει την πολυσηµία του λόγου αυτού στην εξηγητική δύναµη κάποιου τελικού νοήµατος, έχω την αίσθηση ότι το νεοτερικό ποιητικό κείµενο αµφισβητεί αυτή την έφεση, ότι µάλλον η αµφισβήτηση αυτή είναι ίδιον του νεοτερικού λόγου. Ο ποιητής θέλει τον λόγο σκόπιµα κρυπτικό και ελλειπτικό περισσότερο υπαινίσσεται, και λιγότερο εκφράζει καθαρά. Γι αυτό, µία από τις στοχεύσεις της διδασκαλίας θα 44

10 Μια πρόταση για τη διδασκαλία του λογοτεχνικού µύθου: «Ο Οδυσσέας στο ποτάµι» µπορούσε να είναι όχι µόνο να αποκρυπτογραφεί το ποιητικό νόηµα, αλλά να εµµένει στα προβληµατικά του σηµεία, να αναδεικνύει τις εκκρεµότητές του, να κάνει αισθητή την ανοιχτή πολλαπλότητα των σηµασιών του. Το ποίηµα του Σινόπουλου εικονογραφεί εναργώς αυτή τη φυγόκεντρη ανάπτυξη του νοήµατος, και από αυτή την άποψη υπερτονίζει την αδυναµία του αναγνώστη να αποφασίσει, υπερτονίζει δηλαδή το µη-αποφασίσιµο της ποιητικής έκφρασης, την ιδιότητά της να συναρθρώνει συγχρόνως διαφορετικές σηµασιολογικές εκδοχές, γεγονός που τη διαφοροποιεί ριζικά από την καθηµερινή γλώσσα. Εν κατακλείδι: από τον έναν Οδυσσέα στον άλλο Για να κατανοήσουν οι µαθητές ακόµη καλύτερα τον διαφορετικό τρόπο µε τον οποίο οι νεότεροι ποιητές χειρίστηκαν το µύθο του Οδυσσέα, θα είχε ενδιαφέρον να επιχειρήσουµε µέσα στην τάξη µία σύγκριση του ποιήµατος του Σινόπουλου µε το απόσπασµα «Οδυσσέας» από την οµώνυµη έµµετρη τραγωδία του Καζαντζάκη, το οποίο ανθολογείται και αυτό στο εγχειρίδιο της Γ Γυµνασίου. Θα επισηµάνω απλώς δύο-τρία σηµεία, τα οποία στοιχειοθετούν ισάριθµες κοµβικές διαφορές ανάµεσα στους δύο Οδυσσείς. Σε αντίθεση µε τον Οδυσσέα του Σινόπουλου, ο ήρωας του Καζαντζάκη διακρίνεται από έναν αγέρωχο δυναµισµό και µία αµείλικτη προσκόλληση σε κάποιον στόχο, γεγονός που του αφαιρεί κάθε ανθρώπινη και εγκόσµια διάσταση και τον κάνει να µοιάζει περισσότερο µε το νιτσεϊκό πρότυπο του υπερανθρώπου 11. Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ ο Οδυσσέας του Σινόπουλου αναζητεί τη γαλήνη µετά την καταιγίδα και τη λύτρωση µέσα στα ανθρώπινα, ο Οδυσσέας του Καζαντζάκη παρουσιάζεται γαλήνιος στην καρδιά της θύελλας, να κατευθύνεται µετωπικά και ευθέως προς το σκοπό του, αδιαφορώντας πλήρως για τους άλλους ανθρώπους: Στο φως της αστραπής βιγλίζω απάντεχα στη µέση του πελάγου το υσσέα γαλήνιος να κρατάει σφιχτά το δοιάκι, κατάµατα στυλώνοντας τη µπόρα! «υσσέα!», του κράζω, «πας για την πατρίδα; Πια µες στης θεάς την κλίνη δε χωρούσες;» Μ αυτός, µε το τιµόνι στην παλάµη και τ αρµυρά δαγκώνοντας µουστάκια τήραε µπροστά, σκυφτός, και δεν εστράφη! Ο Καζαντζάκης και ο Σινόπουλος αποτελούν δύο µόνο περιπτώσεις νεότερων συγγραφέων που αναγνώρισαν την πολιτισµική δυναµική της οµηρικής Οδύσσειας και δέχτηκαν να διαµορφώσουν το έργο τους µέσα από µια διαδικασία διαλεκτικής 45

11 Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεµάτων σχέσης µε το πρότυπό της. Σε κάθε περίπτωση οι συγγραφείς ενσωµάτωσαν ένα παραδοσιακό υλικό και, υποβάλλοντάς το στη µετασχηµατιστική στρατηγική του ατοµικού ύφους τους, κατάφεραν να αποδεσµεύσουν από αυτό διαφορετικές σηµασίες και να το καταστήσουν όχηµα για την ερµηνεία της δικής τους εποχής. Η παράλληλη ανάγνωσή τους µπορεί να δείξει ότι η αφοµοίωση ενός παλαιότερου υλικού δεν είναι απλώς µια διαδικασία «διαστρέβλωσης» αυτού του υλικού αλλά συγχρόνως και ένας µηχανισµός επαναπροσδιορισµού του αρχικού νοήµατός του µέσα από τη διαδικασία ένταξής του σε άλλο πολιτισµικό περιβάλλον. Σηµειώσεις 1. Μια εξαιρετικά εµπεριστατωµένη θεώρηση των σχέσεων µυθικής αφήγησης και λογοτεχνικής αναπαράστασης από τη σκοπιά της µοντέρνας συγκριτολογίας παρέχει το βιβλίο του Ζ. Ι. Σιαφλέκη (1994). 2. Βλ. το διεξοδικό άρθρο της Ελπινίκης Νικολουδάκη-Σουρή (2000), το οποίο ανιχνεύει τη διακειµενική σχέση της ποίησης του Εγγονόπουλου µε την Οδύσσεια. 3. Μια πολύ ενδιαφέρουσα παρουσίαση των µεταµορφώσεων του Οδυσσέα επιχειρεί η Αγγέλα Καστρινάκη στο κείµενό της «Μορφές του Οδυσσέα στον 20ό αιώνα» (2003). 4. Βλ. σχετικά Κίµων Φράιερ (1978), σ Ο Έλιοτ εισηγήθηκε τον όρο «µυθική µέθοδος» στη βιβλιοκριτική του για τον Οδυσσέα του Τζόυς. Για τη µεθοδολογική χρήση του όρου στην προσέγγιση της νεότερης ελληνικής ποίησης βλ. Έντµουντ Κήλυ (1987), σ Το ποίηµα συµπεριλαµβάνεται στον τόµο Τάκης Σινόπουλος, Συλλογή Ι ( ) (1990). Ενδιαφέρουσες ερµηνευτικές προσεγγίσεις του ποιήµατος έχουν προτείνει, µεταξύ άλλων, ο Αναστάσιος Στέφος (1992), σ και η Μυρσίνη Παπαδοπούλου (1990), σ Για τα ζητήµατα που προκύπτουν κατά τη διαδικασία διακειµενικής ένταξης και αφοµοίωσης των παλαιότερων κειµένων στο νέο κειµενικό περιβάλλον τους βλ. Laurent Jenny (1982), σ Για τις µεταµορφώσεις στην ποίηση του Σινόπουλου βλ. το βιβλίο του ηµήτρη Πλατανίτη (1989), σ Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο ίδιος σε συνέντευξή του δηµοσιευµένη µεταθανατίως το Νοέµβριο του 1981: «Επιζών σηµαίνει αυτός που επέζησε, έτσι; Γλύτωσε από τον πόλεµο, γλύτωσε από την κατοχή, γλύτωσε από τον ανταρτοπόλεµο, κ.τ.λ. εν απουσίασε. Ήταν παρών κι απλώς γλύτωσε, επέζησε. 46

12 Μια πρόταση για τη διδασκαλία του λογοτεχνικού µύθου: «Ο Οδυσσέας στο ποτάµι» [ ] [Ε]ίναι το αντίθετο του ήρωα. εν είναι παρά ένας άνθρωπος που έτυχε να γλυτώσει και να επιζήσει. Τώρα προσπαθεί να µαρτυρήσει αντικειµενικά, δηλαδή χωρίς να µετέχει των δυνάµεων εκείνων που τον οδήγησαν να ζήσει αυτές τις εµπειρίες». Το απόσπασµα περιλαµβάνεται στο βιβλίο του Μιχάλη Πιερή (1988), σ Για µια θεώρηση των σχέσεων µυθικής αφήγησης και ποιητικής γλώσσας βλ. Ζ. Ι. Σιαφλέκης (1994), σ Για τη σύνδεση αυτή βλ. Αγγέλα Καστρινάκη (2003), σ Βιβλιογραφία Jenny, L. (1982). The Strategy of Form. Ιn Tzvetan Todorov (Ed.), French Literary Theory Today: A Reader (pp ). Cambridge and Paris: Cambridge University Press. Καστρινάκη, Α. (2003). Μορφές του Οδυσσέα στον 20ό αιώνα. Στον τόµο Η λογοτεχνία, µια σκανταλιά, µια διαφυγή ελευθερίας (αφηγήσεις και δοκίµια) (σ ). Αθήνα: Πόλις. Κήλυ, Ε. (1987). Μύθος και φωνή στη σύγχρονη ελληνική ποίηση, µτφ. Σ. Τσακνιάς. Αθήνα: Στιγµή, Νικολουδάκη-Σουρή, Ε. (2000). Η πρόσληψη του οδυσσειακού νόστου στην υπερρεαλιστική ποίηση της γενιάς του 30. Η περίπτωση του Νίκου Εγγονόπουλου. Θαλλώ, 11, Παπαδοπούλου, Μ. (1990). Τάκης Σινόπουλος, «Ο Οδυσσέας στο ποτάµι». Στον τόµο που εξέδωσε Οµάδα Φιλολόγων του Σ. Φ. Ρεθύµνου, Μεταπολεµική ποίηση (σ ). Ρέθυµνο: Τυποσπουδή. Πιρής Μ. (1988). Ο ποιητής-χρονικογράφος. Μεταµορφώσεις του αφηγητή στον Νεκρόδειπνο του Τάκη Σινόπουλου. Αθήνα: Ερµής, Πλατανίτης,. (1989). Τρία δοκίµια για τον Τάκη Σινόπουλο. Αθήνα: Σµίλη, Σιαφλέκης, Ζ. Ι. (1994). Η εύθραυστη αλήθεια. Εισαγωγή στη θεωρία του λογοτεχνικού µύθου, [«Το µυστικό και το παράδειγµα, 8»]. Αθήνα: Gutenberg. Σινόπουλος, Τ. (1990). Συλλογή Ι ( ). Αθήνα: Ερµής. Στέφος, Α. (1992). Για το ποίηµα «Ο Οδυσσέας στο ποτάµι». Στο Νέα Ελληνική Γραµµατεία (σ ). Αθήνα: Πορεία. Φράιερ, Κ. (1978). Τοπίο θανάτου. Εισαγωγή στην ποίηση του Τάκη Σινόπουλου, µτφ. Ν. Βαγενάς & Θ. Στραβέλης. Αθήνα: Κέδρος,

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών 1 ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας. Γενικοί άξονες όλων των αναλυτικών 2 Εισαγωγή του ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στα Σχολεία Η εισαγωγή του ΝΑΠ στα Αρχαία Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

AΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ AΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΑΨΩΔΙΑ ζ, 139 291 Ο Οδυσσέας στο νησί των Φαιάκων Συνομιλία Οδυσσέα Ναυσικάς Το λουτρό και ο εξωραϊσμός του Οδυσσέα Πρόγραμμα Συστηματικής

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Ομήρου Οδύσσεια Ραψωδία α 1-426. Διδακτικό σενάριο

Ομήρου Οδύσσεια Ραψωδία α 1-426. Διδακτικό σενάριο Ομήρου Οδύσσεια Ραψωδία α 1-426 Διδακτικό σενάριο Πόπη Χριστοφόρου-Πούγιουρου, Φιλόλογος Λειτουργός Γραφείου Αναλυτικών Προγραμμάτων Λευκωσία 2012 Δυο λόγια για το διδακτικό σενάριο Η ακόλουθη διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» 3 3 4 σαν πέτρες µε βυθίζουν! 4 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Θέµατα της Επτανησιακής Σχολής που απαντούν στα δοθέντα αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011

Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Προτεινόµενη διάρκεια: 5 διδακτικές ώρες Στην πορεία διαπραγµάτευσης

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61)

Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σας παρουσιάουμε μερικά βιβλία που έχουν σχέση με τη γραφή και την ψυχανάλυση. Γιατί τι άλλο είναι μια συνεδρία, από μία συν-γραφή σε διαρκή εξέλιξη; Ελπίζουμε να τα βρείτε ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

Παροράµατα βιβλίου Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυµνασίου

Παροράµατα βιβλίου Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυµνασίου Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυµνασίου 1 4 η αράδα 1 ης διαθεµατικής 2 75 4 η αράδα από το τέλος 157 11 η αράδα 4 194 19 η αράδα 5 149 4 η αράδα 1 ης διαθεµατικής 6 152 Τελευταία αράδα 7 240 ιαθεµατική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288)

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270)

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1. Η αναπόληση

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Μετασχηματίζοντας δημιουργικά την αμφισβήτηση Μέσα στην τάξη ο εκπαιδευτικός με τους μαθητές αλληλεπιδρούν και αλληλοεπηρεάζονται από τις μεταξύ τους στάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Ι. Εισαγωγή Το σενάριο είναι κατά βάση ένα σχέδιο μαθήματος, αυτό που πάντα έχει στο μυαλό του ο εκπαιδευτικός πριν μπει στην τάξη να διδάξει.

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015 Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση Παρασκευή 20/3/2015 ΕΠΠΣ-ΑΠΣ λογοτεχνίας Το Πρόγραμμα Σπουδών στη λογοτεχνία δομείται για όλη την υποχρεωτική

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Ελένη - Φαίη Σταµάτη ιευθύντρια Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης email: contact@childrensartmuseum.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15)

1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία: 1. Πώς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου) ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κείμενο: Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου) 1 2 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κείμενο: Χρόνος: Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Καβάφης: Η Σατραπεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 25-26)

Κωνσταντίνος Καβάφης: Η Σατραπεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 25-26) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντίνος Καβάφης: Η Σατραπεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 25-26) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΕΓΚΤΗΣ. Ο Συλλέκτης

Ο ΕΛΕΓΚΤΗΣ. Ο Συλλέκτης 3 ï Ä É Á Ã Ù Í É Ó Ì Á Ο ΕΛΕΓΚΤΗΣ Ένας μπαξές γεμάτος αίμα είν ο ουρανός και λίγο χιόνι έσφιξα τα σχοινιά μου πρέπει και πάλι να ελέγξω τ αστέρια εγώ κληρονόμος πουλιών πρέπει έστω και με σπασμένα φτερά

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Σ ένα συνοριακό σταθμό

Σ ένα συνοριακό σταθμό Σ ένα συνοριακό σταθμό - Αντώνη Σαμαράκη Σχεδιασμός πρότασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Δημιουργία κλίματος δεκτικότητας Προβάλλονται εικόνες σχετικές με σταθμούς και τρένα με μουσική υπόκρουση και

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Η κατηγοριοποίηση των θεμάτων της ΤΡΑΠΕΖΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο μάθημα της ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ έγινε με βάση την τρέχουσα πορεία της ύλης στο μάθημα, αλλά και με βάση τη ροή της ύλης,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249)

Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Ο ποιητής, αξιοποιώντας την ιστορική του µνήµη, κινείται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ «Πλάθω τις εικόνες μου χαράζοντας κατευθείαν πάνω στο υλικό μου, όπως ο ζωγράφος σχεδιάζει ή πλάθει τις εικόνες του πάνω στον καμβά.» Η Βίκυ Τσαλαματά γεννήθηκε στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής Ενότητα 8 Παρωδία Ι: Θεωρητική προσέγγιση Κατερίνα Κωστίου Τμήμα Φιλολογίας ενότητα 8 «Βατραχομυομαχία»: Σχέδιο του Γιώργου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ Εισαγωγικά: Τι είναι λογοτεχνικό αρχείο; Τι περιέχει το αρχείο ενός ποιητή; Ποιος είναι ο πονοκέφαλος ενός εκδότη; Τι ηθικά διλήμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ- Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ- Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ- Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

æ Y X A N A Y T I K H K E æ H 1 8 2 Y N A N T H E I M E T O M Y O, T H N T P A ø I A K A I T H N O I H H

æ Y X A N A Y T I K H K E æ H 1 8 2 Y N A N T H E I M E T O M Y O, T H N T P A ø I A K A I T H N O I H H E P I E X O M E N A Πρόλογος: Κώστας Σολδάτος........................... 9 1. ΘΑΝAΣΗΣ ΤΖΑΒΑΡΑΣ: Αρχαιογνωσία, αρχαιολατρία και αντιστάσεις στην ψυχανάλυση.. 13 2. ΠΈΤΡΟΣ ΧΑΡΤΟΚΌΛΛΗΣ: Η προέλευση και η

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΑΘΗΝΑ 1999 Υπεύθυνος Οµάδας Αλέξανδρος Καριώτογλου, ρ. Θεολογίας Οµάδα Σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ÖñïíôéóôÞñéï Ì.Å ÅÐÉËÏÃÇ ÊÁËÁÌÁÔÁ ΤΕΕ Β' ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ Α

ÖñïíôéóôÞñéï Ì.Å ÅÐÉËÏÃÇ ÊÁËÁÌÁÔÁ ΤΕΕ Β' ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ Α 1 ΕΝΟΤΗΤΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΕΕ Β' ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 1. Ο ποιητής ευχαριστεί το Θεό, γιατί του πρόσφερε το δώρο της ποίησης, αναγνωρίζοντας µάλιστα την ιδιαίτερη αξία που αυτή έχει στη ζωή του ( δεν

Διαβάστε περισσότερα