ABSTRACT BOOK ASSOCIATION OF PSYCHOLOGY & PSYCHIATRY FOR ADULTS & CHILDREN (A.P.P.A.C.)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ABSTRACT BOOK ASSOCIATION OF PSYCHOLOGY & PSYCHIATRY FOR ADULTS & CHILDREN (A.P.P.A.C.)"

Transcript

1 ABSTRACT BOOK ASSOCIATION OF PSYCHOLOGY & PSYCHIATRY FOR ADULTS & CHILDREN (A.P.P.A.C.) 12 th International Conference Psychological Interventions and Neuropsychiatric Disorders in Children, Adults and the Elderly May 2 nd 4 th, 2007 The Athens Hilton Hotel Athens, Hellas

2 SYMPOSIA - ROUND TABLES ΚΕΝΤΡΟ ALZHEIMER ΤΗΣ ΨΥΧΟΓΗΡΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ «Ο ΝΕΣΤΩΡ» (1-7) 1. Κέντρο Alzheimer ΜΟΥΓΙΑΣ, Μ. Νευρολόγος, Ψυχίατρος Ψυχογηριατρική Εταιρεία «ο Νέστωρ» Το κέντρο Alzheimer ξεκίνησε την λειτουργία του τον Απρίλιο του Είναι η πρώτη εξειδικευμένη δομή για την άνοια που δημιουργήθηκε στη χώρα μας. Σκοπός του Κέντρου είναι η έγκαιρη διάγνωση της άνοιας, η θεραπεία, η στήριξη της οικογένειας, η βελτίωση της ποιότητας ζωής του ασθενούς με άνοια και των φροντιστών του καθώς και η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της κοινότητας. Οι υπηρεσίες του Κέντρου Alzheimer περιλαμβάνουν τα Εξωτερικά Ιατρεία, την Κλινική Βραχείας Νοσηλείας, το Κέντρο Ημέρας Εργοθεραπεία, τη Φυσικοθεραπεία, τη στήριξη και ενημέρωση των Φροντιστών, τη Νομική και Κοινωνική Υπηρεσία, το Πρόγραμμα Βοήθεια στο Σπίτι και την Ευαισθητοποίηση της Κοινότητας. 2. Περίληψη Νομικού Πλαισίου για την Άνοια ΛΕΚΚΑ - ΜΑΡΚΑΤΗ, Ε. Νομική Σύμβουλος Κέντρου Αlzheimer, Γεν. Γραμματέας Σωματείου Alzheimer Αθηνών Η Ανοια είναι μια ασθένεια η οποία μειώνει σταδιακά την πνευματική ικανότητα με αποτέλεσμα να ελαττώνεται και η δικαιοπρακτική ικανότητα του ατόμου, ακόμα και πριν από την επίσημη διάγνωση, η οποία συνήθως διενεργείται στα μέτρια στάδια. Αποτέλεσμα της μείωσης αυτής είναι ο ασθενής να έχεις πολλές φορές διαπράξει πράξει επιζήμιες για την εργασία, τα οικονομικά, τα περιουσιακά και τα ασφαλιστικά του. Επίσης μετά την επίσημη διάγνωση και καθ όλη τη διάρκεια της πολύχρονη ασθένειας ο πάσχων έχει ανάγκη από έναν φροντιστή, ο οποίος θα τον αντικαθιστά σε όλες του τις πράξεις και θα φροντίζει για την ευημερία του. Ολα αυτά είναι τηρουμένων των αναλογιών γνωστά στους νομοθέτες ψυχικής υγείας. Δυστυχώς όμως έως σήμερα δεν αναφέρεται πουθενά η Ανοια ως ασθένεια στην υπάρχουσα νομοθεσία κι έτσι αναγκαζόμαστε να προσαρμόζουμε την ήδη υπάρχουσα για άτομα με εκ γενετής πνευματική αναπηρία ή με βαριά εγκεφαλική βλάβη. Δυστυχώς όμως η ιδιαιτερότητα της νόσου μας αναγκάζει να διαπιστώνουμε σημαντικά και δυσαναπλήρωτα κενά και εξαιρέσεις κυρίως από τις κατηγορίες χορήγησης των εξωϊδρυματικών επιδομάτων, τα οποία κρίνονται απαραίτητα για τις καλύτερες συνθήκες καθημερινής διαβίωσης των ατόμων με άνοια. 3. Ομαδική θεραπεία των ατόμων με Άνοια ΚΑΤΣΟΥΡΗ, Γ. Ψυχογηριατρική Εταιρεία «ο Νέστωρ» Οι ασθενείς με άνοια, βιώνουν μια σταδιακή έκπτωση των δεξιοτήτων τους καθώς εξελίσσεται η νόσος τους. Η έκπτωση αυτή επηρεάζει ολοένα και περισσότερους τομείς της καθημερινής ζωής για να μετουσιωθεί τέλος σε πλήρη αδυναμία αυτόνομης διαβίωσης. Στα αρχικά στάδια της νόσου, όταν η κλινική εικόνα εμφανίζει μικρό αριθμό συμπτωμάτων, πιστεύεται ότι η χρήση Εργοθεραπευτικών δραστηριοτήτων μπορεί να λειτουργήσει επιβραδυντικά ως προς τον ρυθμό έκπτωσης της μνήμης, ενώ στα τελικά στάδια μπορεί να ωφελήσει άμεσα τον ασθενή αλλά και έμμεσα το οικογενειακό περιβάλλον, παρέχοντας του έναν τρόπο επικοινωνίας με τον πάσχοντα. Στο Κέντρο Alzheimer παρακολούθησαν από το έτος 2005 έως και σήμερα τις ομαδικές συνεδρίες Εργοθεραπείας 289 ασθενείς, από τους οποίους οι 118 συμμετείχαν στο Κέντρο Ημέρας και οι 171 στην Κλινική Βραχείας Νοσηλείας. Οι ασθενείς του Κέντρου Ημέρας επαναξιολογούντε κάθε 6 μήνες. Η αξιολόγηση των ασθενών γίνεται με τη χρήση των εξής δοκιμασιών: MMSE, BME, FAQ, IADL. Οι ασθενείς με βάση τη λειτουργικότητα τους χωρίζονται σε 2 ομάδες εργοθεραπείας. Απομονώσαμε τομείς λειτουργικών δραστηριοτήτων καθημερινής ζωής όπως τον έλεγχο χρηστικών αντικειμένων, την αναγνώριση αντικειμένων. Με την ενεργητική ή παθητική χρήση των Εργοθεραπευτικών δραστηριοτήτων, των μουσικοκινικών δραστηριοτήτων, του χορού, της γυμνασικής και των εικαστικών, στοχεύουμε στον ερεθισμό των αισθητηρίων οργάνων του σώματος, στη μεταφορά της πληροφορίας και στην επεξεργασία αυτής από τα κέντρα της όρασης, της αφής και της ακοής. Σκοπός μας είναι η άμεση ανταπόκριση του ασθενούς αλλά και η σύνδεση του πρόσφατου ερεθίσματος με παρελθοντικές εικόνες και μνήμες. Η εφαρμογή του ομαδικού εργοθεραπευτικού προγράμματος έχει ανταπόκριση και σε ασθενείς που

3 βρίσκονται σε προχωρημένα στάδια της άνοιας. Επιπλέον προσφέρει κοινωνική αλληλεπίδραση και οι ασθενείς στα αρχικά στάδια διατηρούν το χιούμορ τους. 4. Η Κατάθλιψη στην Άνοια ΣΤΑΘΑΚΟΣ, Π. Dipl. Psych. Dipl. Phil. Ψυχολόγος Κλινικός Ψυχολόγος Ψυχογηριατρική Εταιρεία «ο Νέστωρ» Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί μια στροφή του επιστημονικού ενδιαφέροντος στην τρίτη ηλικία και ειδικότερα στα προβλήματα που αντιμετωπίζει, στις δυνατότητες που έχει και στη γενικότερη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των ηλικιωμένων. Η στροφή αυτή σχετίζεται άμεσα με το γεγονός της αύξησης του μέσου προσδόκιμου ζωής στον δυτικό κόσμο και στην κατ επέκταση σημαντική αύξηση του αριθμού των ηλικιωμένων στην σημερινή εποχή. Η ενασχόληση της επιστημονικής κοινότητας με ευπαθείς κοινωνικές ομάδες (άτομα με σωματικές και ψυχικές αναπηρίες) με σκοπό την βελτίωση του επιπέδου ποιότητας της ζωής τους αφορά άμεσα τους ηλικιωμένους, οι οποίοι συχνά αντιμετωπίζουν σωματικά, ψυχικά και γνωσιακά προβλήματα. Ένα ποσοστό ηλικιωμένων νοσεί από άνοια και αντιμετωπίζει προβλήματα τόσο νευροψυχολογικής όσο και συμπεριφορικής φύσεως, τα οποία επιβαρύνουν σε μεγάλο βαθμό την καθημερινότητά του. Η ταυτόχρονη παρουσία κατάθλιψης στην άνοια είναι μία σημαντική επιβάρυνση που αντιμετωπίζουν πολλοί ανοϊκοί ασθενείς, η οποία δυσχεραίνει την ήδη βεβαρημένη καθημερινότητά τους. Στην ομιλία θα παρουσιαστούν η κλινική εικόνα, η συμπτωματολογία, συγκεκριμένοι τρόποι διάγνωσης καθώς και οι βασικές επιπτώσεις της κατάθλιψης στον ανοϊκό ασθενή. Περαιτέρω θα παρουσιαστούν οι βασικότεροι τρόποι αντιμετώπισης της συννοσηρότητας άνοιας κατάθλιψης προς όφελος του ασθενούς, με απώτερο σκοπό τη βελτίωση του επιπέδου λειτουργικότητάς του. Αποτελεί γεγονός, ότι η έγκαιρη διάγνωση και η αποτελεσματική αντιμετώπιση της κατάθλιψης δύνανται να συνεισφέρουν ουσιαστικά στην βελτίωση της ποιότητας ζωής του ασθενούς. 5. Νευροψυχολογικές Δοκιμασίες (Tests) στην Άνοια ΦΟΡΤΟΥ, Ε. Ψυχολόγος Ψυχογηριατρική Εταιρεία «ο Νέστωρ» Οι νευροψυχολογικές δοκιμασίες που εφαρμόζονται στην άνοια αποτελούν πολύτιμο εργαλείο για την διάγνωσή της και την παρακολούθηση της πορείας της. Με αυτές εξετάζονται διάφοροι παράμετροι της όλης ψυχοδιανοϊτικής κατάστασης του ατόμου όπως: α) Η Γνωσιακές Διαταραχές. (Μνήμη, προσανατολισμός, αφασία, απραξία, αγνωσία, εκτελεστική ικανότητα, αφαιρετική σκέψη κ.λ.π.), β) Μη Γνωσιακές Διαταραχές (Ψυχιατρική Συμπτωματολογία και Διαταραχές της Συμπεριφοράς) γ) Λειτουργικές Διαταραχές (Λειτουργικότητα στη καθημερινή ζωή). Με τη βοήθεια των νευροψυχολογικών δοκιμασιών επιτυγχάνονται τα ακόλουθα.1) Η διάγνωση του ανοϊκού συνδρόμου και της Ήπιας Γνωστικής Έκπτωσης (MCI), 2) )Η διάγνωση του είδους της άνοιας 3) Η διάκριση μεταξύ άνοιας και κατάθλιψης που παρουσιάζει ανοϊκόμορφη συμπτωματολογία(καταθλιπτική ψευδοάνοια), 4)Η παρακολούθηση της εκπτωτικής πορείας της.5)η εκτίμηση της ψυχιατρικής συμπτωματολογίας και των διαταραχών της συμπεριφοράς που εμφανίζονται στην άνοια, 6) Ο βαθμός και η πορεία της λειτουργικής έκπτωσης του ασθενούς συνεπεία της πάθησης του. Στο Κέντρο Alzheimer της Ψυχογηριατρικής Εταιρείας «Νέστωρ» χρησιμοποιούνται μία σειρά δοκιμασιών για την αξιολόγηση των γνωστικών λειτουργιών, της λειτουργικότητας και των «μη γνωστικών συμπτωμάτων» του ασθενούς. Α. ΓΝΩΣΤΙΚΈΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ 1) Σύντομη εξέταση της Νοητικής Κατάστασης (Μini Mental State Examination, MMSE).Θα πρέπει να τονιστεί ότι αποτελεί αυστηρά και μόνο διαδικασία διαλογής και ότι δεν μπορεί από μόνο του να παρέχει διάγνωση της γνωσιακής διαταραχής. 2)Δοκιμασία Ωρολογίου ( Clock Test). Δοκιμασία εκτίμησης της οπτικοχωρικής, της οπτικοκατασκευαστικής, της οπτικής αντίληψης και της αφαιρετικής ικανότητας του ατόμου. 3) Blessed Oriental-Memory-Concentration test (Bomc). 4) Δοκιμασία για τη διάκριση μεταξύ εκφυλιστικής και Αγγειακής Άνοιας (Κλίμακα Hachinski) 5) Trail Making Test- Δοκιμασία Ίχνους Α/Β. Δοκιμασία εκτίμησης της λειτουργίας της «διαιρεμένης προσοχής» 6) Δοκιμασία ανάκλησης της άμεσης μνήμης 7) Δοκιμασία γλωσσικής ροής 8) Cerad-Λίστα 10 λέξεων

4 9) Κλίμακα του Reiseberg, Global Deterioration Scale GDS) Κλίμακα εκτίμησης της βαρύτητας της ανοϊκής διεργασίας. B. MH ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ 1) Γηριατρική Κλίμακα Κατάθλιψης (GDS-15).Προσδιορίζει την ύπαρξη κατάθλιψης στα ηλικιωμένα άτομα. 2) Κλίμακα κατάθλιψης του Hamilton (Rating Scale for Depression) η οποία χρησιμοποιούνται ευρέως, ανεξαρτήτως ηλικίας. 3) Κλίμακα Νευροψυχιατρικής εκτίμησης (Neuropsychiatric Inventory-NPI). Για την εκτίμηση των διαταραχών συμπεριφοράς και της ψυχιατρικής συμπτωματολογίας στην άνοια. Γ. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ 1) Κλίμακα Καθημερινών Δραστηριοτήτων ( Instrumental Activity of Daily Living-I.A.D.L.) Εκτιμά τόσο τις βασικές όσο και τις οργανωτικές δραστηριότητες της καθημερινής ζωής. Ολοκληρώνοντας οι νευροψυχολογικές δοκιμασίες αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της διαγνωστικής διαδικασίας και σε συνδυασμό με την κλινική εκτίμηση, το ιστορικό και τις εργαστηριακές εξετάσεις διευκολύνουν το έργο του Ιατρού. 6. Βοήθεια στο Σπίτι του Κέντρου Alzheimer ΡΑΠΤΗ, Ν. Επισκέπτρια Υγείας Ψυχογηριατρική Εταιρεία «ο Νέστωρ» Το πρόγραμμα Βοήθεια στο σπίτι αποτελεί ένα τμήμα του Κέντρου Alzheimer που έχει σαν κύριο στόχο την παροχή βοήθειας τόσο στους ασθενείς, όσο και στους φροντιστές ατόμων με την νόσο Alheimer. Κύρια μέριμνα μας είναι η παραμονή των ατόμων αυτών στο φυσικό τους περιβάλλον και η καλύτερη ποιότητα ζωής τους. Προτεραιότητα δίνεται στους ασθενείς που δεν έχουν οικογενειακό περιβάλλον ή που τα συγγενικά τους πρόσωπα ζούνε μακριά και σε άτομα που δεν έχουν οικονομική ευχέρεια. Το προσωπικό του Κέντρου που ασχολείται με το πρόγραμμα αποτελείται από εξειδικευμένο προσωπικό, όπως : Κοινωνικοί λειτουργοί, Επισκέπτρια Υγείας. Το σύνολο των ατόμων που έχουν εξυπηρετηθεί από την έναρξη του προγράμματος ανέρχεται στο 138. Δραστηριότητες του προγράμματος - Λήψη νοσηλευτικού, οικογενειακού και κοινωνικού ιστορικού. - Διενέργεια απλών νοσηλευτικών πράξεων, π.χ. μέτρηση αρτηριακής πίεσης, μέτρηση σακχάρου, ενεσοθεραπεία, κ.λ.π. - Μέριμνα για την έγκαιρη συνταγογράφηση των φαρμάκων των ασθενών. - Συμβουλευτική- Ψυχολογική Υποστήριξη. - Συμβουλευτική σε θέματα καθημερινής φροντίδας των ασθενών. - Πρόληψη εκπαίδευση των κατακλίσεων. - Συνοδεία σε νοσηλευτικά ιδρύματα και υγειονομικές επιτροπές (όταν δεν υπάρχει συγγενής). - Συνεργασία με τις Υπηρεσίες Υγείας. - Ενημέρωση για τυχόν οικονομικές ενισχύσεις επιδόματα. - Διοργάνωση εκδρομών- περιπάτων. Το ενδιαφέρον των ανθρώπων για τις παροχές του προγράμματος υπήρξε πολύ μεγάλο. 7. Άνοια ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΥ, Χ. Ψυχολόγος Ψυχογηριατρική Εταιρεία «ο Νέστωρ» Ως άνοια ορίζεται ένα πολυπαραγοντικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από έκπτωση των νοητικών λειτουργιών, σε βαθμό που επιδρούν στην κοινωνική και επαγγελματική ζωή του ατόμου χωρίς να υπάρχουν διαταραχές της συνείδησης. Οι λειτουργίες που θίγονται περιλαμβάνουν τη γενική νοητική επάρκεια (νοημοσύνη), την ικανότητα μάθησης και μνήμης, το λόγο, τον προσανατολισμό, την αντίληψη, τη συγκέντρωση, την κρίση, την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων και τον κοινωνικό ρόλο. Δεν είναι ασύνηθες, διαταραχές του συναισθήματος και της προσωπικότητας να είναι το αρχικό ή και συνοδό σύμπτωμα. Η εξέλιξη της νόσου είναι προοδευτική, αλλά δύναται να αναστραφεί εάν διαγνωσθεί κάποια θεραπεύσιμη αιτία. Η διάγνωση βασίζεται σε κλινικά κριτήρια

5 ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΨΕ (1-5) 1. Ψυχοπαθολογικές Εκδηλώσεις Συνδεόμενες με την Κατάχρηση Εθιστικών Ουσιών ΛΙΑΠΠΑΣ, Ι. Α. Αναπλ. Καθηγητής Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ, Αιγινήτειο Νοσοκομείο, Επιστημονικός Υπεύθυνος προγράμματος «ΑΘΗΝΑ». Οι ψυχικές διαταραχές και η ουσιοεξάρτηση αποτελεί ένα πρόβλημα που απασχολεί σοβαρά την επιστημονική κοινότητα, όπως αυτό αντικατοπτρίζεται στη διεθνή βιβλιογραφία. Οι ψυχοπαθολογικές εκδηλώσεις που συνυπάρχουν με τη χρήση ουσιών επισημαίνονται σε υψηλά ποσοστά και φαίνεται να έχουν αυξητική τάση. Αναφέρεται ότι στα εξαρτημένα άτομα που συνήθως κάνουν και παράλληλη χρήση άλλων ψυχοδραστικών ουσιών σε μεγάλο βαθμό συνυπάρχουν διαταραχές προσωπικότητας (κυρίως η αντικοινωνική) σε ποσοστό 36 90%, οι καταθλιπτικές και οι αγχώδεις διαταραχές σε ποσοστό 20 65%, η διπολικού τύπου συναισθηματική διαταραχή σε ποσοστό 0 4%. Παράλληλα διαταραχές όπως διαταραχή μετατραυματικού άγχους και διαταραχές διατροφής δεν φαίνεται να λείπουν από το ψυχοπαθολογικό αυτό φάσμα. Σχετικά με την αιτιοπαθογένεια έχουν προταθεί διάφορα μοντέλα ερμηνείας χωρίς όμως κανένα να καλύπτει από μόνο του πλήρως την εξήγηση. Η αιτιολογία φαίνεται να είναι μάλλον πολυπαραγοντικής φύσης. Παράγοντες ατομικοί, κοινωνικοί και περιβαλλοντικοί φαίνεται να διαπλέκονται σχετικά με την αιτιοπαθογένεια της συννοσηρότητας. Οι θεραπευτικοί χειρισμοί πρέπει να αφορούν το σύνολο των προβλημάτων του ασθενούς σε όλα τα επίπεδα με κύριο στόχο τη σταθεροποίηση του ψυχιατρικού προβλήματος και τη διατήρηση της αποχής. 2. Κατάχρηση / Εξάρτηση Εθιστικών Ουσιών: Σύγχρονα Χαρακτηριστικά του Φαινομένου ΜΕΛΛΟΣ, Ε. Δ. Ψυχίατρος Ψυχοθεραπευτής πρόγραμμα «ΑΘΗΝΑ», Αιγινήτειο Νοσοκομείο ΟΚΑΝΑ. Η πρώτη επαφή του ανθρώπινου είδους με τις ψυχοδραστικές ουσίες χάνεται κυριολεκτικά στα βάθη της ιστορίας. Ο άνθρωπος μέσα από τις συμπεριφορές αυτές αναζητούσε από τη μία στήριξη και βοήθεια στις αντίξοες συνθήκες της ζωής του και από την άλλη καινούργιες εμπειρίες και διερεύνηση των ορίων του. Η ουσιοεξάρτηση αποτελεί ένα φαινόμενο που μεταβάλλεται συνεχώς επηρεαζόμενο από τις αλλαγές που συμβαίνουν σε κοινωνικό επίπεδο. Στη διάρκεια των τελευταίων 2-3 δεκαετιών η σκηνή των ναρκωτικών διακρίνεται από νέα χαρακτηριστικά τα οποία ασφαλώς απαιτούν νέες προσεγγίσεις πρόληψης και θεραπείας. Θα μπορούσε να πει κανείς σχηματικά ότι η δεκαετία του 1960 υπήρξε η περίοδος των υπναγωγών, η δεκαετία του 1970 η περίοδος των ψυχεδελικών και των διεγερτικών, η δεκαετία του 1980 η περίοδος της ηρωίνης, η δεκαετία του 1990 η περίοδος της κοκαΐνης και η εποχή που διανύουμε τώρα αυτή της διακίνησης των συνθετικών ναρκωτικών. Ορισμένα από τα σύγχρονα χαρακτηριστικά του φαινομένου που θα συζητηθούν είναι η διακίνηση ουσιών μέσω του διαδικτύου, η διόγκωση του προβλήματος της συννοσηρότητας, η χρήση των νέων συνθετικών ουσιών και οι ειδικοί πληθυσμοί χρηστών όπως γυναίκες, μειονότητες, φυλακισμένοι, κ.α. Η διαρκής παρακολούθηση των αλλαγών που σχετίζονται με το φαινόμενο της ουσιοεξάρτησης και η ανάπτυξη σύγχρονων και απαρτιωμένων θεραπευτικών στρατηγικών αποτελεί μια δύσκολη αλλά και αναγκαία διαδικασία για μια πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος. 3. Οικογένεια και Αλκοολισμός ΠΟΜΙΝΙ, Β. Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια ΕΚΠΑ, Αιγινήτειο Νοσοκομείο. Η εξάρτηση από το αλκοόλ είναι ένα φαινόμενο σύνθετο, πολυ-παραγοντικό. Από οποιαδήποτε πλευρά να το αντιμετωπίσει κανείς θεραπευτικά δεν θα μπορέσει να αγνοήσει την αλληλοεπίδραση ατομικών βιολογικών και ψυχολογικών στοιχείων, με τα χαρακτηριστικά του περιβάλλοντος, των σημαντικών σχέσεων και του ευρύτερου κοινωνικού πλαισίου. Οι οικογενειακοί παράγοντες και οι δυσλειτουργικές αλληλεπιδράσεις των μελών της οικογένειας που σχετίζονται με το πρόβλημα, είτε προκαλούνται από αυτό, είτε το συντηρούν, αποτέλεσαν αντικείμενα μελέτης εδώ και δεκαετίες. Οι άμεσοι συγγενείς του αλκοολικού, σύζυγοι, γονείς, παιδιά, αναλαμβάνουν, συχνά μη συνειδητά, συν-πρωταγωνιστικό ρόλο στη σχέση με την ουσία. Η κάθε οικογένεια με μέλος εξαρτημένο από το αλκοόλ αντιμετωπίζει μια κατάσταση, η οποία: 1) είναι χρόνια, 2) είναι κυκλική, 3) συνδέεται με συγκεκριμένες επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές, 4) επηρεάζεται από τη χρήση, 5) έχει συγκεκριμένη πορεία με σοβαρές συνέπειες για την βιολογική και ψυχολογική υγεία του εξαρτημένου, αλλά και των άλλων μελών της οικογένειας. Η θεραπεία οικογένειας στον χώρο της εξάρτησης από το αλκοόλ έχει αναπτυχθεί στην διάρκεια των τελευταίων 40 χρόνων,

6 επομένως έχει στην διάθεσή της ένα μεγάλο πλούτο εμπειριών, προσεγγίσεων, καθώς και μελετών που αξιολογούν την αποτελεσματικότητά της. Είναι σημαντικό η θεραπεία οικογένειας ή ζεύγους να αποτελέσει μέρος μιας συνολικότερης θεραπευτικής δράσης και όχι απομονωμένη προσέγγιση. Π.χ. μπορεί να ακολουθήσει ή να προσφέρεται παράλληλα με μια ατομικού τύπου υποστηρικτική παρέμβαση. Ή μπορεί να οδηγήσει στην αποδοχή μιας νοσηλείας να αρχίσει παράλληλα με αυτήν ή αμέσως μετά. Επίσης, η θεραπεία οικογένειας συνδέεται με παρακολούθηση ομάδων αυτοβοήθειας καθώς και με την χορήγηση ανταγωνιστικών. 4. Γνωστικές Διαταραχές και Αλκοολισμός ΘΕΟΤΟΚΑ, Ι. Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια, πρόγραμμα «ΑΘΗΝΑ» Αιγινήτειο Νοσοκομείο ΟΚΑΝΑ. Οι γνωστικές διαταραχές που προκαλούνται από τη κατάχρηση οινοπνεύματος αποτελούν ένα θέμα που έχει συζητηθεί αρκετά αλλά δεν έχει ορισθεί με σαφήνεια μέχρι σήμερα. Κάποιες διαταραχές είναι αναστρέψιμες, κάποιες μη αναστρέψιμες και η αποχή μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο. Οι βασικές διαταραχές που εμφανίζονται είναι διαταραχές των εκτελεστικών λειτουργιών (διεργασία επίλυσης προβλημάτων, κ.α.), οπτικοχωρικές διαταραχές, διαταραχές προσοχής, συγκέντρωσης ή άμεσης ανάκλησης της μνήμης. Στη παρουσίαση αυτή θα συζητηθούν οι γνωστικές αυτές δυσλειτουργίες και η πιθανότητα εμφάνισης ανοΐκής διαταραχής λόγω χρήσης οινοπνεύματος μέσα από τη νευροψυχολογική διερεύνηση. 5. Ουσιοεξάρτηση: Θεραπευτικές προσεγγίσεις ΠΕΠΠΑΣ, Ε. Ψυχίατρος Ψυχοθεραπευτής πρόγραμμα «ΑΘΗΝΑ», Αιγινήτειο Νοσοκομείο ΟΚΑΝΑ. Πριν κάποιες δεκαετίες επικρατούσε η αντίληψη ότι οι χρήστες εξαρτησιογόνων ουσιών των διαφορετικών θεραπευτικών υπηρεσιών συνιστούσαν έναν ομοιογενή πληθυσμό, που χρειαζόταν την ίδια θεραπευτική αντιμετώπιση και η οποία στόχευε στην πλήρη αποχή από κάθε εξαρτησιογόνο ουσία. Σήμερα επικρατεί η αντίληψη ότι οι χρήστες εξαρτησιογόνων ουσιών είναι ένας ετερογενής πληθυσμός με διαφορετικές ανάγκες και οι θεραπευτικοί στόχοι μπορούν να είναι εξατομικευμένοι. Η δημιουργία διαφορετικών θεραπευτικών προσεγγίσεων καλύπτουν ένα ευρύτατο θεραπευτικό φάσμα που εκτείνεται από την άποψη ότι η ουσιοεξάρτηση αποτελεί προσωπική επιλογή ή επιβάλλεται στο άτομο ως υποκείμενο οικονομικών και κοινωνικών επιβολών μέχρι την άποψη ότι η ουσιοεξάρτηση αποτελεί το συμπεριφεριολογικό φαινότυπο μιας εγγενούς βιολογικής - βασικά γονιδιακής - ευαλωτότητας. Οι πιο σύγχρονες και οι πιο αξιόπιστες διαγνωστικές και ερευνητικές μέθοδοι που διαμορφώθηκαν τα τελευταία χρόνια βοήθησαν τους ερευνητές και τους θεραπευτές του χώρου της ουσιοεξάρτησης να μελετήσουν πιο εμπεριστατωμένα τη σχέση που υπάρχει μεταξύ της χρήσης κάποιας εξαρτησιογόνου ουσίας και της εξάρτησης, του στερητικού, της έντονης επιθυμίας για χρήση μετά από κάποια αποχή και μιας επαγώμενης ψυχιατρικής διαταραχής. Η ανάπτυξη, είτε παραπτωματικής συμπεριφοράς είτε ψυχιατρικής συννοσηρότητας, συνιστά ένα ιδιαίτερο αρνητικό παράγοντα σχετικό με τη θεραπευτική έκβαση της ουσιοεξάρτησης. Η ίδια η πολυπαραγοντική φύση της ουσιοεξάρτησης και η ετερογένεια των χρηστών επιβάλλουν την πολυπλευρικότητα των θεραπευτικών προσεγγίσεων σε αντιστοιχία με τις ειδικές συνθήκες (προσωπικές, οικογενειακές και κοινωνικές) κάθε ατόμου. Φαίνεται ότι ο πλέον σημαντικός παράγοντας για την επιτυχή έκβαση μιας θεραπείας της ουσιοεξάρτησης είναι η παροχή θεραπευτικής βοήθειας, η οποία θα είναι προσαρμοσμένη και εστιασμένη στις ιδιαίτερες ανάγκες και τα εξατομικευμένα προβλήματα του κάθε χρήστη. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΑΝΟΪΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΑΘΗΝΩΝ (1-5) 1. Εισαγωγή: Όραμα Δομή Υπηρεσίες ΠΡΟΥΣΚΑΣ, Κ. Ψυχολόγος Διδάκτωρ Γεροντολογίας Το Κέντρο Ημέρας της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών στεγάζεται στην οδό Μάρκου Μουσούρου 89 και ξεκίνησε τη λειτουργία του την 1 η Φεβρουαρίου Είναι μια μονάδα ημερήσιας παραμονής, απασχόλησης και θεραπευτικής φροντίδας ανοϊκών ασθενών. Άμεσα επωφελούμενοι εκτός των ασθενών είναι και οι φροντιστές τους, καθώς και το ευρύ κοινό.

7 Το Κέντρο εξυπηρετεί κατά μέσο όρο 30 ασθενείς ημερησίως. Σκοπός του Κέντρου είναι η οργάνωση και εφαρμογή ομαδικών και ατομικών θεραπευτικών προγραμμάτων για τους ανοϊκούς ασθενείς. Η χρονική διάρκεια των προγραμμάτων και οι δραστηριότητες που επιλέγονται είναι προσαρμοσμένες στις ιδιαίτερες ανάγκες του κάθε ασθενούς. Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πληροφόρηση, εκπαίδευση και ψυχολογική υποστήριξη των συγγενών των ανοϊκών ασθενών, καθώς και στην ευαισθητοποίηση της κοινότητας σε θέματα σχετικά με την άνοια. Το Κέντρο στελεχώνεται από Διεπιστημονική Ομάδα Επαγγελματιών Υγείας, η οποία σχεδιάζει, αναπτύσσει και παρακολουθεί το θεραπευτικό πρόγραμμα, ειδικά για κάθε χρήστη των υπηρεσιών του Κέντρου. 2. Προγράμματα Νοητικής Ενδυνάμωσης ΕΥΘΥΜΙΟΥ, Α. Ψυχολόγος Τα προγράμματα νοητικής ενδυνάμωσης είναι μία νέα, μη-φαρμακευτική θεραπευτική προσέγγιση για την άνοια, η οποία έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον των επαγγελματιών υγείας του χώρου. Βασικό στόχο των προγραμμάτων νοητικής ενδυνάμωσης αποτελεί η σταθεροποίηση των νοητικών λειτουργιών των ανοϊκών ασθενών. Η βιβλιογραφία αναφέρει ενθαρρυντικά αποτελέσματα με την εφαρμογή των προγραμμάτων αυτών σε ασθενείς με νόσο Alzheimer, ήπιου και μεσαίου σταδίου. Τα προγράμματα νοητικής ενδυνάμωσης αξιοποιούν το υπάρχον νοητικό δυναμικό των ασθενών μέσω ενός συνόλου ασκήσεων, όπως: προσανατολισμού στο χώρο και στο χρόνο, επανεκμάθησης υλικού μέσω κατάλληλων τεχνικών, ασκήσεων βελτίωσης της μνήμης, της προσοχής, του λόγου, της αφαιρετικής σκέψης κ.α. Το Κέντρο Ημέρας της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών προσφέρει προγράμματα νοητικής ενδυνάμωσης. Οι πρώτες 4 ομάδες των ασθενών διαχωρίστηκαν ανάλογα με το στάδιο της νόσου, τα ελλείμματα στις νοητικές λειτουργίες και το μορφωτικό τους επίπεδο. Σε κάθε ομάδα συμμετέχουν 5 έως 6 άτομα, με συχνότητα 2 ωρών ανά εβδομάδα για ένα διάστημα 4 μηνών. Στο τέλος των προγραμμάτων αναμένεται σταθεροποίηση ακόμη και βελτίωση ορισμένων νοητικών λειτουργιών. Σημαντική είναι η συνεισφορά των προγραμμάτων αυτών στην κινητοποίηση των ασθενών, στη βελτίωση της διάθεσης τους, καθώς και στην κοινωνικοποίησή τους. 3. Ομάδες Λόγου και Επικοινωνίας ΚΑΡΠΑΘΙΟΥ, Ν. Λογοθεραπεύτρια Τα τελευταία χρόνια, αυξάνει το ενδιαφέρον για τις μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις στο χώρο της Άνοιας. Η λογοθεραπευτική παρέμβαση εντάσσεται στα πλαίσια αυτά και περιλαμβάνει έμμεσες μορφές παρέμβασης, όπως ενημέρωση και εκπαίδευση των φροντιστών γύρω από θέματα επικοινωνίας, σίτισης και κατάποσης, καθώς και άμεσες μορφές παρεμβάσης για τα άτομα με Άνοια. Στο Κέντρο Ημέρας της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών λειτουργούν Ομάδες Λόγου για άτομα με ελαφρές γνωσιακές διαταραχές και Ομάδες Επικοινωνίας για άτομα με σοβαρότερες διαταραχές. Σε κάθε ομάδα εντάσσονται 5 με 6 άτομα. Οι Ομάδες Λόγου πραγματοποιούνται δύο φορές την εβδομάδα, ενώ η συχνότητα της Ομάδας Επικοινωνίας είναι μία φορά την εβδομάδα. Στόχος των Ομάδων Λόγου είναι η βελτίωση ή η διατήρηση συγκεκριμένων λειτουργιών, όπως η ακουστική επεξεργασία του λόγου, η ικανότητα εύρεσης λέξεων, η ικανότητα κατηγοριοποίησης, κ.α. Στόχος των Ομάδων Επικοινωνίας είναι η υποστήριξη των ατόμων με άνοια στην μεταξύ τους αλληλεπίδραση και επικοινωνία. 4. Σωματική Άσκηση ΔΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Ε. Καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής Η σωματική άσκηση έχει πολλαπλά θετικά αποτελέσματα σε ηλικιωμένους ανθρώπους χωρίς από αυτά να εξαιρούνται άτομα με κάποια μορφή αναπηρίας. H σχέση της σωματικής άσκησης με την άνοια είναι καλά τεκμηριωμένη από τη βιβλιογραφία. Έχει αποδειχθεί με έρευνες ότι η συστηματική άσκηση που επικεντρώνεται κυρίως στη διατήρηση και ενίσχυση της λειτουργικής ικανότητας των ατόμων με κάποια μορφή άνοιας, είναι ευεργετική και συμβάλλει στην όσο το δυνατόν λιγότερη εξάρτηση τους από τους φροντιστές. Επίσης μακροχρόνιες έρευνες έχουν αποδείξει οτι άνθρωποι κινητικά δραστήριοι κινδυνεύουν λιγότερο να αναπτύξουν Alzheimer συγκρινόμενοι με άτομα που έχουν ένα πιο καθιστικό τρόπο ζωής. Ιδιαίτερα δημοφιλείς μορφές άσκησης για ανοϊκούς είναι το περπάτημα, η αεροβική γυμναστική, ο χορός, η

8 ποδηλασία, και ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης. Στο Κέντρο Ημέρας για ανοϊκούς ασθενείς λειτουργεί πρόγραμμα φυσικής αγωγής. Εφαρμόζονται ασκήσεις φυσικής αγωγής που ενισχύουν τη λειτουργική ικανότητα των επισκεπτών, βελτιώνουν τη γενικότερη φυσική τους κατάσταση (αντοχή, μυϊκή ενδυνάμωση, ευκαμψία,), καλλιεργούν την ισορροπία, την αίσθηση προσανατολισμού, το ρυθμό, ενθαρρύνουν την πρωτοβουλία και τονώνουν την αυτοπεποίθηση τους. Οι ομάδες έχουν χωριστεί με βάσει τα ελλείμματά τους στις νοητικές λειτουργίες. Κάθε ομάδα αποτελείται από 5-6 άτομα, και παρακολουθεί το πρόγραμμα της γυμναστικής 2 φορές την εβδομάδα διάρκειας 45 λεπτών. Όλες οι ασκήσεις πραγματοποιούνται μέσα σε ένα χώρο προσαρμοσμένο στις ανάγκες των ανοϊκών επισκεπτών και πάντα με την επίβλεψη και καθοδήγηση του γυμναστή. 5. Φροντιστές: ενημέρωση, εκπαίδευση και ψυχολογική υποστήριξη ΛΥΚΟΥ, Ε. Κλινική Ψυχολόγος Η αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης και η είσοδος μας σε μία κοινωνία υπερηλίκων, οδήγησε πολλές πρόσφατες έρευνες σε προσπάθειες αποτίμησης του φορτίου των φροντιστών και εύρεσης τρόπων αντιμετώπισής του. Το ποσοστό των ατόμων που πάσχουν από κάποιας μορφής άνοια αυξάνεται συνεχώς, έχοντας ως αποτέλεσμα τη διόγκωση και του πληθυσμού των φροντιστών. Το φαινόμενο αυτό αρχίζει σταδιακά να κάνει αισθητές τις συνέπειές του και η ανάγκη να δοθεί απάντηση στα αιτήματα των ανθρώπων που φροντίζουν ασθενείς με άνοια είναι άμεση. Στα πλαίσια του Kέντρου Ημέρας Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών παρέχονται υπηρεσίες που περιλαμβάνουν ατομικά και ομαδικά προγράμματα ενημέρωσης, εκπαίδευσης, ψυχολογικής υποστήριξης και συμβουλευτικής παρέμβασης στους φροντιστές των ανοϊκών μας ασθενών. Τα ατομικά προγράμματα σχεδιάζονται με βάση τις ιδιαίτερες ανάγκες των ενδιαφερομένων, ενώ τα ομαδικά διεξάγονται σε εβδομαδιαία ή δεκαπενθήμερη βάση. Αντίστοιχα προγράμματα ενημέρωσης και εκπαίδευσης παρέχονται σε φροντιστές των οποίων οι ασθενείς δε συνδέονται άμεσα με το Κέντρο Ημέρας της Εταιρείας μας, κάθε τρίτη Τετάρτη του μήνα. ΟΛΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΑΝΟΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΠΡΑΞΗ (1-5) 1. Ο ρόλος του γενικού ιατρού στην διάγνωση και θεραπεία της άνοιας ΠΡΟΚΟΠΙΑΔΟΥ, Δ. Επιμελήτρια Β Γενικής Ιατρικής, ΠΙ Πεζών-Κέντρο Υγείας Ανάμεσα στους στόχους που συνθέτουν το ρόλο του Γενικού Ιατρού στη διαχείριση της άνοιας στην καθημερινή πράξη είναι: α)η πρόληψη των παραγόντων κινδύνου για την εμφάνιση άνοιας(πρόληψη και τροποποίηση των αγγειακών παραγόντων κινδύνου-πρωτογενώς και δευτερογενώς-και αντιμετώπισή τους),διάγνωση και παρέμβαση στην ήπια γνωστική διαταραχή καθώς και Γενετική Συμβουλευτική).β)Η ανίχνευση για ύπαρξη άνοιας στους ηλικιωμένους, ακολουθώντας τις Ευρωπαϊκές Οδηγίες, αλλά και ένα πακέτο ψυχομετρικών δοκιμασιών που θεωρείται κατάλληλο για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας. γ)η παρακολούθηση της προοδευτικής εξέλιξης της νοητικής λειτουργίας των ασθενών και οι δυνατότητες παρέμβασης σε ασθενείς και σε περιθάλποντες.δ)η θεραπευτική αντιμετώπιση των συνυπαρχόντων νοσημάτων με στόχο την αντιμετώπιση καταστάσεων που είναι δυνατό να οδηγήσουν ή να επηρεάσουν την πορεία των διαταραχών καθώς και θεραπεία των συμπεριφορικών και ψυχολογικών συμπτωμάτων αλλά και επανεξέταση της χρόνιας φαρμακευτικής αγωγής. ε)η υποστήριξη των ασθενών και των περιθαλπόντων τους, με θεραπευτικές στρατηγικές και προσωποποιημένη φροντίδα καθώς και ένταξη των ασθενών και περιθαλπόντων σε ομάδες υποστήριξης σε προχωρημένα στάδια. 2. Η προσέγγιση της άνοιας από την πλευρά του Νευρολόγου ΣΠΑΝΑΚΗΣ, Γ. Νευρολόγος Παρουσιάζονται οι τρείς συχνότερες μορφές άνοιας στον γενικό πληθυσμό: η άνοια τύπου Alzheimer,η αγγειακή άνοια και η άνοια με σωμάτια Lewy body.αναλύονται οι μορφές και οι διαφορετικοί τύποι που περιλαμβάνει κάθε μορφή άνοιας με βάση τόσο την υποκειμενική ανατομική θέση και ιστοπαθολογική βλάβη της προσβολής όσο και την παθοφυσιολογία. Γίνεται αναφορά στα νεότερα δεδομένα από την βασική

9 και κλινική έρευνα με την χρήση των νεότερων απεικονιστικών τεχνικών και των βιολογικών δεικτών. Κάθε κατηγορία παρουσιάζεται συνοπτικά με βάση την επιδημιολογία και τους παράγοντες κινδύνου, τα συμπτώματα και κλινικά σημεία, τη διερεύνηση, διάγνωση και πρόγνωση και την θεραπεία και διαχείριση από την πλευρά του Νευρολόγου όπως λειτουργεί στο πλαίσιο μιας ομάδας υγείας. 3. Φαρμακευτική θεραπεία της άνοιας-ο ρόλος των αναστολέων και της μεμαντίνης ΜΠΑΣΤΑΣ, Χ. Ψυχιάτρος, Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής Ν.Ηρακλείου Ακολουθεί παρουσίαση των τριών αναστολέων της ακετυλοχολινεστεράσης και της μεμαντίνης με ιδιαίτερη έμφαση στις συγκριτικές μελέτες μεταξύ αυτών. Πιο συγκεκριμένα διερευνώνται οι φαρμακοκινητικές και φαρμακοδυναμικές δράσεις τους και συγκρίνεται η αποτελεσματικότητά τους σε σχέση με τις νοητικές διαταραχές και τις διαταραχές λειτουργικότητας των ασθενών καθώς και με το φορτίο των περιθαλπόντων και το βαθμό ικανοποίησης ιατρών και φροντιστών. Έπειτα αναλύεται το προφίλ και η συχνότητα των παρενεργειών τους και ο βαθμός που αυτές επηρεάζουν τη συμμόρφωση στη θεραπεία. Στη συνέχεια εστιαζόμαστε σε θέματα αλληλεπιδράσεων, οδούς χορήγησης και τρόπους τιτλοποίησης σε αποτελεσματικές δοσολογίες. Ιδιαίτερες αναφορές γίνονται σε ειδικές ενδείξεις όπως η αγγειακή άνοια και η νόσος Parkinson καθώς και στη μετρίου και σοβαρού βαθμού άνοια ανεξαρτήτου αιτιολογίας. Τέλος, παρουσιάζονται μελέτες μακροχρόνιας χορήγησης και διακοπής, συνδυασμένης χορήγησης μεμαντίνης με αναστολείς, νευροπροστασίας και θα αναφερθούμε σύντομα στις νέες μορφές γκανταλαμίνης (δισκία παρατεταμένης δράσης) και ριβαστιγμίνης (διαδερμική μορφή). 4. Φαρμακευτική θεραπεία της άνοιας-αντιμετώπιση των ψυχολογικών και συμπεριφορικών συμπτωμάτων ΜΗΛΙΩΤΗΣ, Θ. Ειδικευόμενος Ψυχιατρικής στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ηρακλείου Παρόλο που οι διαταραχές της συμπεριφοράς, διάθεσης και αντίληψης συνυπάρχουν σε σημαντικότατα ποσοστά ανοϊκών ασθενών, η φαρμακευτική αντιμετώπισή τους με μεγάλες τεκμηριωμένες πολυκεντρικές μελέτες βρίσκεται ακόμα σε αρχικά στάδια. Το άγχος, η κατάθλιψη, οι διαταραχές ύπνου και αντίληψης,η ανησυχία, η επιθετικότητα και η απάθεια αποτελούν τις συχνότερες συμπεριφορικές και ψυχολογικές εκδηλώσεις της άνοιας. Επιχειρείται μια συνοπτική, συγκριτική και σύγχρονη παρουσίαση των φαρμακευτικών παραγόντων που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων. Πιο συγκεκριμένα γίνεται μνεία στις ακόλουθες κατηγορίες ουσιών: τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, SSRIS, και νεώτερα αντικαταθλιπτικά,τραζοδόνη,τυπικά και άτυπα αντιψυχωτικά, θυμοσταθεροποιητικά, με σύγκριση των πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων καθεμιάς κατηγορίας. Ειδική αναφορά γίνεται στο αντιχολινεργικό προφίλ ορισμένων εξ αυτών και στη συμβολή του στην επιβάρυνση του γνωστικού ελλείμματος του ανοικού ασθενούς. Τελειώνουμε με μια κριτική θεώρηση των βενζοδιαζεπινών στην αντιμετώπιση των συμπεριφορικών συμπτωμάτων. 5. Η μη φαρμακευτική θεραπεία της άνοιας ΠΡΙΝΙΩΤΑΚΗ, Ε. Κοινωνική Λειτουργός, Πρότυπος Ξενώνας Ηλικιωμένων ΜΦΗ Η παρουσίαση επικεντρώνεται αρχικά στην περιγραφή και το σχεδιασμό των μη φαρμακευτικών παρεμβάσεων οι οποίες αποτελούν μια από τις ενδεδειγμένες δυνητικές αποκρίσεις στα γνωστικά ελλείμματα, καθώς και στα ψυχολογικά και συμπεριφορικά συμπτώματα, που προκαλεί η νόσος. Πιο συγκεκριμένα θα γίνει αναφορά στα είδη των παρεμβάσεων που σχεδιαστήκαν ειδικά για τους ασθενείς με άνοια. Στη συνέχεια θα γίνει ειδική αναφορά στις θεραπευτικές δραστηριότητες ως την σημαντικότερη από τις μορφές των παρεμβάσεων.θα αναλυθεί ο σκοπός και οι στόχοι αυτών των παρεμβάσεων οι απαραίτητες προϋποθέσεις εφαρμογής τους. Επιπρόσθετα θα γίνει ειδική μνεία τόσο στις δομές που μπορούν να φιλοξενήσουν αυτά τα προγράμματα όσο και το επαγγελματικό προσωπικό που θα μπορούσε να εμπλακεί σε αυτές τόσο σε επίπεδο σχεδιασμού όσο και σε εκείνο της πραγμάτωσής τους. Τέλος θα παρουσιαστούν οι κυριότερες κατηγορίες μη φαρμακευτικών παρεμβάσεων (σχεδιασμός- επιδιώξειςεφαρμογή-αξιολόγηση) όπως αυτές διαμορφώνονται σε συνάρτηση με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε σταδίου της νόσου.

10 ΚΕΝΤΡΑ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ: ΝΕΕΣ ΔΟΜΕΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΝΕΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ (1-4) 1. Γενικές αρχές οργάνωσης και λειτουργίας Κέντρων Ημέρας ΠΑΛΛΗΣ, Ε. Παιδοψυχίατρος Σε μια εποχή συρρίκνωσης των οικονομικών πόρων, ειδικά αυτών για την ψυχική υγεία και απαίτησης για ανταποδοτικότητα, θεωρείται πολύτιμη η ανάπτυξη έστω και ελάχιστων ειδικών δομών, όπως είναι ένα Κέντρο Ημέρας, για παιδιά με ψυχοσυναισθηματικές μειονεξίες. Περιγράφεται η οργάνωση και λειτουργία μιας νέας κοινοτικής δομής για παιδιά με μειονεξίες που αναπτύχθηκε το τελευταίο τρίμηνο στον Δήμο Κρωπίας στην Α. Αττική. Πρόκειται για μια κοινοτική δομή που υλοποιείται με την συγχρηματοδότηση της Ε.Ε στα πλαίσια του Γ Κοινοτικού πλαισίου και απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 4-14 ετών, με Διάχυτες διαταραχές της εξέλιξης, ψυχοσυναισθηματικές και άλλες ειδικές αναπτυξιακές διαταραχές, που καλύπτει τις ανάγκες του 6 ου Παιδοψυχιατρικού Τομέα του Ν. Αττικής. Το πρώτο δίμηνο λειτουργίας εκτιμήθηκαν 29 περιστατικά και ξεκίνησαν 9 παιδιά τα θεραπευτικά προγράμματα του Κέντρου Ημέρας. Πρόκειται για παιδιά ηλικίας 4-9 ετών στα οποία έχουν τεθεί οι κάτωθι διαγνώσεις: Δ.Ε.Π.Υ., Διάχυτη Διαταραχή της Εξέλιξης, Νοητική Υστέρηση, Ειδική Εξελικτική Δ. Λόγου., Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες κ..ά. 2. Κέντρο Ημέρας «ΑΝΟΙΧΤΗ ΑΓΚΑΛΙΑ»: Ανάγκη και Πρόκληση στην Α. Αττική ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΟΥ, Σ. Κοινωνική Λειτουργός Το Κέντρο Ημέρας Ανοιχτή Αγκαλιά του δήμου Κρωπίας ιδρύθηκε τον Οκτώβριο του 2006, τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πρόνοιας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Απευθύνεται σε παιδιά, αγόρια και κορίτσια ηλικίας 4-14 ετών που παρουσιάζουν: α) διαταραχές της ανάπτυξης με καλή λειτουργικότητα, β) μαθησιακές δυσκολίες γ) διαταραχές λόγου δ) ήπιες διαταραχές της συμπεριφοράς και του συναισθήματος, με δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις, ε) ελαφριά νοητική υστέρηση και στ) ψυχώσεις σε ύφεση. Λειτουργεί καθημερινά Δευτέρα έως Παρασκευή από τις 8:00 π.μ έως τις 16:00 μ.μ προσφέροντας εξατομικευμένα και ομαδικά προγράμματα για παιδιά που κατά προτεραιότητα διαμένουν στο 6 ο Παιδοψυχιατρικό τομέα του Νομού Αττικής. Το πρώτο δίμηνο λειτουργίας του το Κέντρο Ημέρας έχει δεχτεί και έχει εκτιμήσει 30 παραπομπές από περιοχές της Ανατολικής Αττικής, από τις οποίες εννέα έχουν ξεκινήσει εξατομικευμένα προγράμματα. Τα στοιχεία από τους πρώτους μήνες λειτουργίας του Κέντρου Ημέρας αναδεικνύουν τόσο την πρόκληση που καλούμαστε να απαντήσουμε μέσα από τις θεραπευτικές μας παρεμβάσεις, όσο και την ανάγκη ανάπτυξης και λειτουργίας κοινοτικών δομών για την ψυχική υγεία του παιδιού. 3. Γονείς & διαδικασίες ένταξης τους σε Κοινοτικές υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΚΗ, Λ.¹, ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ, Ι.² ¹ Κλινική Ψυχολόγος ² Ψυχολόγος Ένας από τους κυριότερους στόχους της υποστηρικτικής συμβουλευτικής των γονέων αποτελεί η συμμετοχή και «ένταξή» τους στη θεραπεία του παιδιού. Ο ρόλος του ψυχολόγου επιδρά καθοριστικά σε αυτή τη διαδικασία, παρέχοντας στους γονείς το κατάλληλο πλαίσιο για την κατανόηση και αποδοχή του προβλήματος, αλλά και την ανάπτυξη δεξιοτήτων υποστήριξης της θεραπευτικής διαδικασίας. Οι δυσκολίες που προκύπτουν μέσα από αυτή την προσπάθεια είναι ποικίλες και συχνά αναμενόμενες, όμως υπάρχει η δυνατότητα να αναπλεσιωθούν, θέτοντας πάντα σε πρώτη προτεραιότητα τη θεραπευτική εξέλιξη του παιδιού. 4. Εξατομικευμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις στα πλαίσια λειτουργίας κοινοτικών δομών ΜΥΛΩΝΑ, Α. ¹, ΡΙΖΟΥ, Φ. ², ΤΣΙΜΠΛΟΥΛΗ, Ζ.³ ¹ Εργοθεραπεύτρια ² Ειδική Παιδαγωγός ³ Λογοπαιδικός Γιατί εξατομικευμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις; Γιατί η διάγνωση είναι η πυξίδα αλλά για να βρεις το δρόμο και τον προορισμό σου, πρέπει να διαβάσεις καλά τον χάρτη και κάθε παιδί είναι ένας μοναδικός χάρτης. Στα πλαίσια λειτουργίας μιας κοινοτικής δομής η θεραπευτική προσέγγιση θα πρέπει να καλύπτει τις προσωπικές ανάγκες κάθε παιδιού μέσα από ένα ευρύ φάσμα προσεγγίσεων που συνήθως περιλαμβάνει

11 προγράμματα Ψυχοπαιδαγωγικά, Ειδικής Αγωγής, Λογοθεραπείας, Εργοθεραπείας και Ψυχοθεραπείας. Η στοχοθέτηση θα πρέπει να γίνεται με εκείνα τα θεραπευτικά εργαλεία που εν συνεχεία θα δώσουν την δυνατότητα στην εκπαίδευση να αναπτύξει τις δεξιότητες, οι οποίες θα βοηθήσουν το παιδί να λειτουργήσει α) μέσα στο παιδαγωγικό του πλαίσιο (σχολείο, κέντρο ημέρας), β) μέσα στο οικογενειακό του περιβάλλον αλλά και γ) στην κοινότητα, με την μεγαλύτερη δυνατή αυτονομία. ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ALZHEIMER ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΜΠΕΡΕΔΗΜΑΣ, Π.¹, ΚΟΥΡΟΣ, Ι.², ΚΑΡΚΑΝΗ, Α.³, BELYAEVA, V.⁴ ¹ Νευρολόγος, Ψυχίατρος, Δ/ντής Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Πέτρας Ολύμπου ² Ψυχίατρος, Παιδοψυχολόγος, Νοσοκομείο Υγεία, Ε.Ψ.Ψ.Ε.Π. ³ Οικογ. Θεραπεύτρια EFTA, Ε.Ψ.Ψ.Ε.Π., Κέντρο Υποστήριξης Μητρότητας ⁴ Φροντίστρια Βασικές ιδιομορφίες της εργασίας στο γενικό νοσοκομείο είναι: 1) Ότι πρέπει να λαμβάνεται υπ όψη η σωματική ασθένεια και να γίνεται προσπάθεια να διαπιστωθεί τι ποσοστό ψυχιατρικού προβλήματος υπάρχει. 2) Ο ρυθμός εργασίας είναι φοβερά έντονος. Συχνά καλούμεθα για αστεία περιστατικά που όμως η γρήγορη επέμβασή μας είναι απαραίτητη για να μην δραματοποιηθούν και προκύπτει πανικός. 3) Νοιώθει κανείς ότι ο γενικός γιατρός είναι έτοιμος να κριτικάρει τον ψυχίατρο και αυτό έχει μια χρησιμότητα αν είναι καλοπροαίρετο. Αυτό το στερείται κανείς στο Ψυχιατρείο όπου είναι Απόλυτος Άρχων. 4) Η επέμβαση του ψυχίατρου επιτρέπει συχνά τη βράχυνση του ενδονοσοκομειακού χρόνου νοσηλείας που είναι γνωστό ότι πάντα αποτελεί ένα τραυματισμό, ειδικά για τα παιδιά. 5) Μία πρόσθετη δυσκολία στο γενικό νοσοκομείο είναι ότι οι ασθενείς συχνά δεν καταλαβαίνουν τι θα πεί ψυχιατρικό πρόβλημα και χρησιμοποιούν μια ιατρικοποιημένη διάλεκτο. 6) Η εξωνοσοκομειακή παρακολούθηση είναι απαραίτητη και μακρόχρονη συνήθως για αποφυγή υποτροπών. Αγγειακά Εγκεφαλικά Επεισόδια και Άνοια ΚΟΥΡΟΣ, Ι. Εταιρεία Ψυχολογικής Ψυχιατρικής Ενηλίκου και Παιδιού (Ε.Ψ.Ψ.Ε.Π.), Νοσοκομείο «ΥΓΕΙΑ», Αθήνα Αναφερόμαστε στην εμπειρία 20 χρόνων ( ) από ασθενείς με ΑΕΕ (που παρακολουθήθηκαν ως ασθενείς ταμείου) και τις περιπτώσεις εξ αυτών που παρουσίασαν εξελικτικά άνοια αγγειακού τύπου ή μικτού τύπου με Alzheimer. Συνολικά πρόκειται για 300 περιστατικά που παρακολουθήθηκαν άνω της 6ετίας από του 1 ου ΑΕΕ και εξ αυτών το 30% εμφάνισε στην πορεία άνοια αγγειακού ή μικτού τύπου. Η θεραπεία με αγγειοδραστικά φάρμακα (Nootrop, Loftyl κλπ) όταν ακολουθήθηκε συστηματικά φαίνεται να συντήρησε ικανοποιητικά τους ασθενείς, παράλληλα με τις κατά περίπτωση άλλες θεραπείες (αντικαταθλιπτικά, αναλγητικά, αντιυπερτασικά, γαστροπροστατευτικά, βιταμινούχα, αντιερπητικά, αντιπαρκινσονικά κλπ). Σε αρκετές περιπτώσεις (50%) που δεν ακολουθήθηκαν συστηματικά οι θεραπείες υπήρξαν υποτροπές και επιπρόσθετα ΑΕΕ με αποτέλεσμα να ανευρίσκεται στις C/T η γνωστή εικόνα των πολλαπλών εμφραγμάτων. Τα αίτια της μη συστηματικής θεραπείας συνήθως ήταν: α) δυσκολία αναγραφής από ταμειακούς γιατρούς β) αδιαθεσίες και ανυπαρξία οικογένειας ή συμπαράστασης όταν υπήρχε γ) ασυνεννοησία αλλοδαπών κυρίως οικιακών βοηθών δ) εμφάνιση δυστροπίας λόγω εγκαθιστάμενης άνοιας. Η αγγειακή άνοια εμφανιζόταν «κατά ώσεις» σε σχέση με επόμενα ΠΙΕ ή ΑΕΕ που συχνότατα είχαν σχέση με προβλήματα με την Αρτηριακή πίεση και αμέλεια ιατρικής παρακολούθησης. Οι αφασικές - απραξικές και κινητικές διαταραχές φαίνονταν να αποτελούν τα ουσιαστικά συμπτώματα της Ανοιας παράλληλα με την απώλεια μνήμης που συνήθως είναι το κύριο σύμπτωμα στη νόσο Alzheimer αλλά «κρύβεται» από τους αγγειακούς ασθενείς όταν διατηρούν τις συνήθειες της καθημερινότητας και διαφύγει της προσοχής του απροειδοποίητου επισκέπτη. Οι παρασιτικές δραστηριότητες ή παραπραξίες, προδίδουν τον Ανοϊκό ασθενή και βέβαια το μεγάλο διαγνωστικό πρόβλημα της κατάθλιψης (50%) πρέπει πάντα να αναζητείται επίμονα γιατί με ενίοτε ισχυρές δόσεις αντικαταθλιπτικών δραστηριοποιούνται οι καταθλιπτικοί ασθενείς παρ ότι εμφανίζουν και κάποιο βαθμό αρχόμενης Άνοιας (αγγειακού ή μικτού τύπου).

12 LECTURES Risperidone Treatment for Children with Developmental Disorders and ADHD EAPEN, V., GURURAJ, A.K. Faculty of Medicine, UAE University, Al Ain, United Arab Emirates Background: Risperidone is a novel antipsychotic drug that has been tried in the treatment of several child psychiatric disorders. In an open clinical experience, we evaluated the safety and efficacy of risperidone in children with developmental disorder and behavioral problems including Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD). Method: Twelve patients aged 4 to 14 years who had a developmental disorder and behavioral problems, in particular hyperactivity and aggression, were treated with risperidone for a period of six months to two years with the daily doses ranging from 1 to 3mg. Results: A positive clinical response was noted in nine out of the 12 patients as per the Clinical Global Impression Scale. Risperidone was well tolerated by all the 12 patients. The most commonly reported side effect was sedation necessitating dosage reduction in two patients, but not discontinuation. Conclusions: Our findings suggest that risperidone may be an effective and safe treatment for children and adolescents with developmental disorder and disruptive behaviors. A Moratorium on Silicofluoride Usage Will Save $Millions MASTERS, R.D. Prof. Emeritus and Research Prof. of Government Dartmouth College, Hanover, U.S. Scientific studies have shown that two unsuspected factors have a significant effect on rates of violent crime: first, pollution from lead and other heavy metals (due to effects on brain chemistry); second use of silicofluorides in water treatment (which epidemiological studies found are associated with higher absorption of lead from sources in the environment). As a concrete example of the costs to local taxpayers from these links between toxic chemicals and violent crime, this editorial contains statistics focused on a single county in Oregon. These figures, originally computed to show the error of mandatory state fluoridation, reveal the enormous benefits to taxpayers of a moratorium on the use of silicofluorides until they are proven to be safe. Lead, a toxin that lowers dopamine function, has been associated with violent behavior as well as learning deficits. Hydrofluosilicic acid and sodium silicofluoride, which were substituted for sodium fluoride without testing as chemicals for public water treatment, increase absorption of lead from the environment and are associated with violent behavior. Given the costs of incarcerating violent criminals, these side-effects justify a moratorium on using silicofluorides for water treatment until they are shown to be safe. Efforts at changing the Paradigm: Do Cognitive Factors matter for Racial Disparity of Obesity MYSLOBODSKY, M. M.D., D.Sc., Professor, Tel-Aviv University, Ramat Aviv, Israel The rapidly mounting rates of overweight in the Western World and enhanced rates of obesity in childhood reached the level defined as a pandemic. Its potential impact described by economists as externality is perceived through morbidity and the cost of health care that threatens to coalesce all overweight people into a permanent underclass of its own in terms of their self-esteem and health. An argument is made that individualized behavioral practices of handling obesity are inadequate to reverse its epidemic. The Bateson s notion of envirotype was expanded to demonstrate the difficulties in the framework for tracing the cognitive profiles governing the regulation of eating behaviors (e.g., mother-child interaction, experience of ownership, reward deficiency and discounting, environmental hypersensitivity, self-torturer paradox, impulsivity, restraint deficits and others). An alternative model proposed to tackle obesity before it develops, is based on a populational level of decision-making and management. Its focus is on the contribution of developmental programming, family profiling and reducing family stressors, combating low birthweight and praecox sexual maturity. This focus does not ignore the necessity of traditional lifestyle amendments. The presentation will use ethnic disparity of obesity as a paradigm examining the

13 epistemological predicament inherent in the environmental lifestyle doctrine and explore the benefits and shortcomings of the medical model. Age as a risk factor of Trauma in the Greek Female Population ANTONOPOULOU, Ch. Psychologist, Sociologist, Professor, University of Athens The purpose of this study was to examine the frequency of trauma among Greek women, ages Twenty six Greek females completed the TSI (John Briere), MDI (John Pierce), and DAPS (John Briere) questionnaires. A one way Analysis of Variance (ANOVA) was computed to determine whether age is a risk factor in the occurrence of trauma. Significant results were found for many items of each questionnaire, suggesting that the older a woman is the more likely she has experienced a traumatic event, and has been affected by it. For example, item #5 of the DAPS Someone threatening to injure you or to do something sexual to you against your will, although they didn't actually do anything to you, when you were afraid you would be hurt or killed? was found to be significant (F=4,82 p<0,026) indicating that women 40 and up responded yes more often than women under 40. However, on the MDI women ages 30 to 40 scored higher, depicting dissociative qualities which lead us to assume that traumatic events occurred more recently in these women. Furthermore, we can infer that women in their 40's and up continue to experience traumatic events, however have developed ways to cope learned helplessness (Seligman M., 1995) with these negative experiences. Perhaps this is why women 40 and up show symptoms of depression and anxiety more often, while women in their 30's display more often signs of acute traumatic dissociative qualities. Supporting our hypothesis are items on the MDI such as item #2 Your body feeling like it was somebody else's (F=3,36 p<0,05) which was responded to most often by women in their 30's. Study on Early Onset Schizophrenia SOURPI, Ζ.Α. Clinical Psychologist, Professor, Life Sciences Dpt, University of Surrey, London This study investigates patients who develop schizophrenia in childhood or adolescence. Individuals with Early Onset Schizophrenia ( EOS) have more severe symptoms and show a stronger family history than those who first develop the disease as adults. Studying these patients help us to understand the risk factors for psychosis and the mechanisms involved in disease onset particularly in relationship to brain development. So far the study has highlighted the importance of abnormal early development in language and personality as risk factors for early onset. Longitudinal follow-up has suggested that brain changes continue to occur in specific areas of the brain as these patients grow up and that their developmental trajectory is altered compared to healthy young people. The Attitudes of trainee Play & Drama Therapists Towards their Course of Supervisory Process at the Hellenic Institute for Play and Drama Therapy, Athens, Greece PARMENIDOU, A.V. BA (Hons) Psychology, MMedSci Psychiatry, Sheffield, UK The Hellenic Institute for Play and Dramatherapy AIM: In this study: a) we attempt a well-established review of clinical and empirical work examining the origins, correlates and consequences of clinical supervision, which has a number of implications for psychotherapeutic work and; b) we aim to get a reflective output of the training at the Institute around a specific set of principles and objectives. MATERIAL-METHOD: Invited participants of this study were 22- trainee play and drama therapists enrolled in the training program during the period The original version format for such an assessment was used as a blueprint of Peter Hawkins and Shohet Robin s (1989). We chose an innovative reflective action research (Meyer J., & Bridges J. 1998), discovery oriented or heuristic in nature (Moustakas, 1994). RESULTS: Since our findings were based in a social constructionist perspective on knowledge (Gergen, 1985); the findings are reflecting the current state of affairs at the particular population. Possible factor analytic elaboration could be made. If the findings are to be compared though they need to be matched as to their demographic characteristics as well as to their curriculum module with other Psychotherapy Training Institutes using the same modalities.

14 CONCLUSIONS: All trainee participants seem to have attained an adequate acquisition of knowledge, managerial and responsibility skills. The system currently seems to function to a great degree as a supportive container (Bion, 1961, 1962) to all sorts of growth and dependency needs to use Buber s (1970) term. The evolutionary background of schizophrenia: A view from evolutionary developmental biology PLOEGER, A. Prof. of Developmental Psychology, University of Amsterdam, the Netherlands Schizophrenia is common and heritable, but also harmful. This leads to an evolutionary puzzle: why did natural selection not eliminate this disorder? Several evolutionary hypotheses have been proposed to explain the origin of schizophrenia. I will present a short overview of these explanations, and present an alternative view: the view from evolutionary developmental biology. Evolutionary developmental biologists do not only study the genetic basis of phenotypes, but also how developmental processes influence the phenotype. It is proposed that schizophrenia is not only the result of genetic mutations, but is also due to developmental processes that are easily destabilized. Low robustness of developmental processes is expected when processes are highly interactive and possess low effective modularity. I will present research from an evolutionary developmental perspective that provides evidence for this proposal. The lesbian man: rehearsing sex LAMBRINIDIS, Ch. Director, Creative Writing Center, Athens, Greece I am scared of amputation. of having it cut and put to sleep! KL, Rehearsing Sex. How do you record yourself within an alphabet of cruelty to narrate shifting positions of masculinity practiced inside a patriarchal culture that enrobes itself with depression and/or melancholia every time it needs to understand, accept, implement those shifts? If raised by the spectre of a dead father encapsulated in the soma of a living mother, how do you then articulate unspeakable own perceptions of the phallus as your private and never admitted lesbian body? Is growing madness an interpretation of dreams dis-remembered at the moment the stage becomes the visible cruelty of the m[other] self? How are you a man/mother in and out of your pre-linguistic space? I would like to discuss the case of two different men, with openly different sexualities as the πάσχων soma undertakes the intricate relationships between the inscribed body and the voice heard by the actor of self. Psychotherapy in cross-cultural perspective KUMARASWAMY, Ν. Prof. of Clinical Psychology, School Of Medical Sciences, University Malaysia Sabah, Malaysia Center for Clinical Psychology and Human Development, Kyushu University, Fukuoka, Japan Psychotherapy is a form of treatments that uses psychological methods. A trained person deliberately establishing a professional relationship with the patient, in order to remove, modify or retarding the existing symptoms to promote positive personality and growth. In spite of developments in the medical sciences, mental illness has still remained a cause of stigma in most of the Asian countries. People still stick to their traditional views based on their cultural background. By and large, awareness of causes and consequences of mental illness is lacking to a considerable extent in comparison to that of the western world. Most of the Asian countries (specifically in India, Malaysia and Brunei where I worked) the teaching is western model. Psychiatrist and Psychologist trained in these countries followed the western model and when they enter into profession, the societies belief culture comes in the way of treatment. Unless the therapist is fully aware of the Belief system existed in society, s/he could not be a successful therapist. Here, I would like to report my experiences as a clinical psychologist in India, Malaysia and Brunei quoting examples of patients seen for psychotherapy and highlighting why psychotherapy is not so successful in Asian countries.

15 Σχέσεις Οικογενειακού, Σχολικού και Κοινωνικού Περιβάλλοντος όσον αφορά στη Σχολική Επίδοση του Παιδιού ΜΑΡΔΑΣ, Γ.Δ. Καθ. Κοινωνικής & Εκπαιδευτικής Πολιτικής, Εθν. Σχολή Δημόσιας Διοίκησης, Παν/μιο Μακεδονίας Το επίπεδο (από κακό έως άριστο) του χαρακτήρα, της συμπεριφοράς, του ήθους και της γνώσης (για ένα κοινωνικό άνθρωπο) προσδιορίζεται σημαντικά από τις ανεξάρτητες μεταβλητές: α) αγωγή- παιδείαεκπαίδευση, β) περιβάλλον (φυσικό ή/ και κοινωνικό), γ) ο ίδιος ο παιδαγωγούμενος (από άποψη κληρονομικών ιδιοτήτων ή γενετικών προσδιοριστικών παραγόντων). Οι παράγοντες του περιβάλλοντος (φυσικού- κοινωνικού- οικογενειακού- σχολικού) προσδιορίζουν, έως ένα βαθμό, την αποδοχή από τον παιδαγωγούμενο των προϊόντων της αγωγής και της παιδείας, αλλά, ταυτοχρόνως, επιδρούν πάνω στις βιολογικές καταβολές του ατόμου. Η κοινωνία (και ειδικότερα η οικογένεια), καθώς και η εποχή που ζει ένα άτομο (και ειδικότερα ένας παιδαγωγούμενος) προσδιορίζουν τις εκάστοτε δομές και μορφές του σχολικού συμπλέγματος και οι οποίες, με τη σειρά τους, καθορίζουν, περαιτέρω, τις αξίες και τα ιδεώδη της αγωγής, της παιδείας και της εκπαίδευσης. Έτσι, ο δείκτης συσχέτισης μεταξύ οικογενειακού και σχολικού περιβάλλοντος διαμορφώνει, τελικώς, το δείκτη σχολικής επίδοσης του εκπαιδευομένου. Επομένως, καθίσταται αναγκαίο να τονωθεί η βασική λειτουργία της οικογένειας στο πεδίο της κοινωνικοποίησης του νέου ατόμου, που βρίσκεται σε μία κρίσιμη περίοδο της εξέλιξής του, κατά την οποία διαμορφώνει τις βασικές πολιτικές και κοινωνικές στάσεις του, καθώς και τον προσανατολισμό του προς το περιβάλλον. Από την άλλη πλευρά, η εκπαίδευση βρίσκεται σε μία δυναμική αλληλεπίδραση και αλληλεξάρτηση με τη γενικότερη μορφή της κοινωνίας, τις οικονομικές σχέσεις, τον πολιτισμό και την ιστορία των μελών της συγκεκριμένης κοινωνίας. Παράλληλα με το σχολείο η οικογένεια συμμετέχει στην επίδραση της εκ μέρους του παιδιού ανταπόκρισης στο σχολείο καθώς και της καλής ή κακής σχολικής του επίδοσης. Στην αρχή του 21 ου αιώνα, εμφανίζεται παρακμή του παραδοσιακού οικογενειακού συστήματος (απομάκρυνση των γενεών, μείωση των αρμοδιοτήτων στο θέμα της κοινωνικοποίησης των παιδιών κ.λπ.). Το εμφανιζόμενο έλλειμμα της παρέμβασης της οικογένειας, όσον αφορά στο Σχολείο, εκδηλώνεται είτε στην πρωτογενή της μορφή (εκπαίδευση) είτε στη δευτερογενή της μορφή (διαδικασία μάθησης, επαφή με τους διδάσκοντες και τα άλλα παιδιά, σχολική επίδοση). Μητρότητα και Συναίσθημα από τη Σκοπιά της Θεωρίας της Κατασκευής ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.¹, ΜΠΟΥΡΧΑ, Δ.² ¹ Μ.Φ. Κοινωνικής Ανθρωπολογίας ² Βρεφονηπιοκόμος Η ταυτότητα της μητρότητας αποδίδεται στις γυναίκες λόγω της ιδιαίτερης «φύσης» τους που συνδέεται με την αναπαράσταση των αναπαραγωγικών τους ιδιοτήτων αλλά και της ιδιαίτερης συναισθηματικής τους υπόστασης. Η μητρότητα θεωρείται ότι συνοδεύεται από ένα ισχυρό συνεκτικό δεσμό με το παιδί, γνωστό ως «μητρικό συναίσθημα». Η θεωρία της κατασκευής επιτρέπει την ανάγνωση των «φυσικών» δεδομένων με όρους πολιτισμικής κατασκευής αναλύοντας πώς έννοιες, όπως αυτή του φύλου με πολιτισμικό περιεχόμενο φυσικοποιούνται μέσω πολιτισμικών πρακτικών και του λόγου. Η οπτική αυτή αντιτίθεται σε μια ουσιοκρατική θεώρηση που θεωρεί σταθερά τα νοήματα και προτάσσει τη βιολογία ως ερμηνεία. Στην ελληνική περίπτωση, η ταυτότητα της μητέρας και ο ρόλος που υποβάλλει αυτή η ταυτότητα και σχέση (μητέρα- παιδί) είναι πολύ ψηλά στη βαθμίδα των «αξιών» που αναγνωρίζονται στα πολιτισμικά συμφραζόμενά της τοπικής κοινωνίας. Οι ελληνίδες μοιάζουν να συνδιαλέγονται με παραδοσιακά μοντέλα θηλυκότητας άρρηκτα συνδεδεμένα με τη μητρότητα- και νέες ταυτότητες θηλυκότητας υιοθετώντας το μεταξύ τους διάστημα για στην πρόσληψη της μητρότητας. Με την οπτική της θεωρίας της κατασκευής θα διερευνηθεί ο τρόπος διαμόρφωσης της «μητρικής ταυτότητας» στα συγκεκριμένα πολιτισμικά συμφραζόμενα. Θα διερωτηθούμε για τις αντιλήψεις της τοπικής κοινωνίας σχετικά με το φύλο από τις οποίες απορρέουν άμεσα οι προσλήψεις της θηλυκότητας και της μητρότητας. Θα δούμε, επίσης, την σημαντική επίδραση του θρησκευτικού πλαισίου και των συμβολισμών του σε αυτές. Θα επιχειρήσουμε τον εντοπισμό πρακτικών και λόγων που κατασκευάζουν τη μητρότητα και το έμφυλο συναίσθημα που της επισυνάπτεται ώστε να απευθύνεται μια ορισμένη οπτική του φύλου.

16 Προσέγγιση Διερεύνησης της Επαγγελματικής Ταυτότητας του Παιδαγωγού Προσχολικής Ηλικίας ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟΥ, Τ.¹, ΖΕΡΒΑ, Μ.², ΝΑΝΟΥΡΗ, Μ.³ ¹ Dr Ψυχοπαιδαγωγικής, Επικ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Αθήνας ² Βρεφονηπιοκόμος, ΕΤΠ & Εργαστηριακός Συνεργάτης ΤΕΙ Αθήνας ³ Βρεφονηπιοκόμος Σε δίκτυο δέκα παιδικών σταθμών που συνεργάζονται με το Τμήμα Βρεφονηπιοκομίας του ΤΕΙ Α, δημιουργήθηκε με εθελοντική συμμετοχή, ομάδα πενήντα παιδαγωγών η οποία λειτούργησε σε ένα πλαίσιο ανταλλαγής εμπειριών και αλληλεπίδρασης μεταξύ του προσωπικού. Στόχος ήταν η δημιουργία μιας κοινωνικής μονάδας με προοπτική την ποιοτική ανανέωση της εκπαιδευτικής πραγματικότητας, την επαγγελματική ταυτότητα και ανάπτυξη, την αντιμετώπιση και πρόληψη καταστάσεων κρίσης. Ένα πρώτο στάδιο αναζήτησης γνωριμίας, ήταν και η διερεύνηση επιθυμιών μέσα από τις θετικές εμπειρίες των συμμετεχόντων ώστε να σχεδιαστεί η υλοποίησή τους. Οι θετικές εμπειρίες αφορούσαν τόσο την επαγγελματική όσο και την ιδιωτική ζωή των μελών της ομάδας. Η μέθοδος που χρησιμοποιήσαμε ήταν η βιογραφική προσέγγιση και ειδικότερα η τεχνική της αφήγησης ζωής. Όταν διηγείται κάποιος γεγονότα από τη ζωή του δεν σημαίνει μόνο ότι τα αναφέρει ή απλώς τα θυμάται. Αλλά βρίσκεται σε μια διαδικασία συνεχούς αναδόμησης αυτών των συμβάντων, τα οποία αποκτούν συγκεκριμένο νόημα στο πλαίσιο της δεδομένης κατάστασης. Πρόκειται δηλαδή, για μια συνάντηση με την πραγματικότητα. Η μορφή και το περιεχόμενο της αφήγησης, καθώς και το διυποκειμενικό πλαίσιο της αφηγηματικής περίστασης, υποδεικνύουν ότι η ίδια η βιογραφία εμπεριέχει μια σειρά στοιχείων ανασκευής της πραγματικότητας. Τα αποτελέσματα αφορούν τον τρόπο που οι παιδαγωγοί περιγράφουν - ορίζουν τον εαυτό τους όπως επίσης και τον τρόπο που δηλώνουν τα ενδιαφέροντα προσωπικής ευχαρίστησης και τη σχέση τους με τη θετική αντιμετώπιση του επαγγέλματός τους και τη προσωπική τους ευχαρίστηση που αντλούν από αυτό. Πρόγνωση Διάγνωση Δυσλεξίας και Διάσπαση Προσοχής Τεστ Παυλίδη: Από την Αντιφατική Υποκειμενικότητα στη Βιολογική Αντικειμενικότητα ΠΑΥΛΙΔΗΣ, Γ.Θ. Καθηγητής Μαθησιακών Δυσκολιών, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Θεσσαλονίκη Ισόβιο Μέλος της Διεθνούς Ακαδημίας Ερευνών Μαθησιακών Δυσκολιών Τα κύρια συμπτώματα της δυσλεξίας είναι η υπερβολική δυσκολία στην ανάγνωση, στην ορθογραφία, στον γραπτό λόγο και ιδιαιτέρως στην μεταφορά της σκέψης σε γραπτό. Τα αίτια της δυσλεξίας και της διάσπασης της προσοχής είναι κυρίως νευρολογικά-κληρονομικά και υπάρχουν από τη γέννα. Όμως η διάγνωση της δυσλεξίας διεθνώς πραγματοποιείται με ψυχο-εκπαιδευτικά τεστ δια της εις άτοπον απαγωγής, με υποκειμενικά κριτήρια και με καταστροφική καθυστέρηση, μετά τα μέσα της 2 ας δημοτικού. Η διάγνωση της διάσπασης προσοχής είναι ακόμη πιο αμφιλεγόμενη από αυτή της δυσλεξίας καθώς βασίζεται στις υποκειμενικές εκτιμήσεις γονέων ή εκπαιδευτικών, που καταγράφονται σε ερωτηματολόγια, καθώς και στην επίσης υποκειμενική κλινική εκτίμηση του ειδικού. Είναι επιτακτική η ανάγκη για αντικειμενική βιολογική διάγνωση ή πρόγνωσή τους. Η οφθαλμοκίνηση αντικατοπτρίζει τον τρόπο λειτουργίας ή δυσλειτουργίας του εγκεφάλου, και όχι της όρασης. Επειδή οι νευρολογικές διαταραχές αντικατοπτρίζεται στην οφθαλμοκίνηση, και επειδή και η δυσλεξία και η διάσπαση προσοχής είναι νευρολογικής-κληρονομικής αιτιολογίας, γι αυτό και απεικονίζονται στην οφθαλμοκίνηση, από προσχολικής ηλικίας. Το βιολογικό τεστ της οφθαλμοκίνησης (γνωστό ως Τεστ Παυλίδη) δεν βασίζεται στην ανάγνωση ή την γραφή, αλλά ο εξεταζόμενος σιωπηλά παρακολουθεί με το βλέμμα του έναν φωτεινό ερεθισμό στην οθόνη του Η/Υ, ενώ αυτομάτως καταγράφονται και αναλύονται οι οφθαλμοκινήσεις από το φωτο-ηλεκτρονικό μας σύστημα. Έρευνα στην Τσεχία κατέδειξε ότι το τεστ μας προγιγνώσκει με υψηλή ακρίβεια (91.5%) σε ηλικία 6 ετών ποια παιδιά θα αναπτύξουν μαθησιακά προβλήματα σε ηλικία 8 ετών και από έρευνα του πανεπιστημίου Brunel της Αγγλίας ευρέθη ότι η ακρίβεια του τεστ μας στην προσχολική ηλικία (4-6 ετών) για τη διάγνωση της διάσπασης προσοχής ήταν ακόμη πιο υψηλή (93,1%). Η πρόγνωση βελτιώνει σημαντικά την ακαδημαϊκή τους επίδοση και μειώνει ή απαλείφει τα απορρέοντα ψυχο-κοινωνικά τους προβλήματα. Τους οδηγεί από τη δυστυχία, στην ευτυχία. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Παυλίδης Γ.Θ. (2007) Δυσλεξία, Μαθησιακές Δυσκολίες -Τεστ & Μέθοδος Παυλίδη: Η Υπεροχή της Διαφορετικότητας. Αθήνα (υπό έκδοση)

17 Ο Ρόλος της Απόκτησης του Δευτερότοκου Παιδιού στην Αλλαγή της Συμπεριφοράς του Πρωτότοκου ΣΧΙΖΑ, Μ.¹, ΝΤΟΥΣΗ, Σ.², ΠΛΑΤΑΝΑ Β.³ ¹ MSc. στην Eκπαίδευση, Εργαστηριακός Συνεργάτης ΤΕΙ- Αθήνας ² Τελ. Βρεφονηπιοκόμος ³ Τελ. Βρεφονηπιοκόμος Η εργασία μας εξετάζει τις αλλαγές που επιφέρει στη συμπεριφορά του πρωτότοκου παιδιού η απόκτηση δεύτερου παιδιού από τους γονείς του. Επιπλέον εστιάζει στο αν η ποιότητα του δεσμού που το πρωτότοκο έχει ήδη συνάψει με τη μητέρα του επηρεάζει το βαθμό αυτών των αλλαγών. Όσον αφορά τη μεθοδολογία, προκειμένου να συλλεχθούν τα δεδομένα της έρευνας, χρησιμοποιήθηκε η συνέντευξη και η παρατήρηση. Το δείγμα αποτέλεσαν εννέα μητέρες που πρόσφατα είχαν αποκτήσει δεύτερο παιδί και τα πρωτότοκα παιδιά τους που φιλοξενούνταν σε τρεις Παιδικούς Σταθμούς στην Αττική. Οι μητέρες κλήθηκαν να απαντήσουν σε εννέα ερωτήσεις ανοικτού τύπου, ενώ παρατηρήθηκε η συμπεριφορά των νηπίων για πέντε συνεχείς ημέρες κατά την άφιξη και την αποχώρησή τους από τον Παιδικό Σταθμό. Οι συνηθέστερες αλλαγές που καταγράφηκαν στα πρωτότοκα σύμφωνα με τις συνεντεύξεις, ήταν η ζήλεια, η παλινδρόμηση σε συμπεριφορές που συναντώνται σε βρέφη, η εκδήλωση επιθετικότητας, κυρίως με αποδέκτες τους γονείς, η απόκτηση φοβιών που αφορούσαν ειδικότερα τη διαδικασία του ύπνου. Μέσω της παρατήρησης επίσης προέκυψε, ότι τα παιδιά που έχουν ένα καλό ποιοτικά δεσμό με τη μητέρα τους δέχονται με πιο θετικό τρόπο τον ερχομό του δευτερότοκου και παρουσιάζουν ελάχιστες αλλαγές στην συμπεριφορά τους. Αντίθετα τα παιδιά που δεν έχουν συνάψει ασφαλή δεσμό με τη μητέρα δυσκολεύονται να δεχτούν το γεγονός και παρουσιάζουν αρκετές αλλαγές. Συγκριτική Παρουσίαση Διαχρονικών μελετών Περίπτωσης Αλκοολικών ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΥ, Α.¹, ΚΙΟΜΟΥΡΤΖΗΣ, Κ.² ¹ Ε.Ρ.Ε.Θ.Α., Π.Τ.Ν. Παν/μιο Ιωαννίνων ² Υπουργείο Δικαιοσύνης, Θεσσαλονίκη Η παρούσα ανακοίνωση αποτελεί τμήμα έρευνας η οποία είναι σε εξέλιξη. Ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2005 και αφορά τη διαχρονική μελέτη περιπτώσεων χρόνιων αλκοολικών. Το δείγμα της αποτελούν ενήλικες άνδρες ηλικίας ετών, προερχόμενοι από όλα τα κοινωνικά στρώματα και από διαφορετικές περιοχές της χώρας. Κάποιοι από αυτούς είναι εργαζόμενοι, άλλοι άνεργοι, συνταξιούχοι, φυλακισμένοι. Σκοπός της έρευνας είναι μέσω της κλινικής παρατήρησης, των ατομικών συνεντεύξεων και της καταγραφής του ψυχοκοινωνικού προφίλ τους, να εντοπιστούν: Πρώτον, οι τεχνικές συμπεριφοράς που αναπτύσσουν ώστε να κάνουν ελεύθερα χρήση της ουσίας, χωρίς να παρεμποδίζεται η καθημερινότητά τους. Δεύτερον, να καταγραφούν οι συνέπειες που έχει μακροπρόθεσμα η κατάχρηση σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο. Και τρίτο, μελετώντας το αναπτυξιακό ιστορικό τους να αποκαλύψει αν υπήρχε προδιάθεση να γίνουν χρήστες(περιβαλλοντικής ή οργανικής αιτιολογίας). Η ομάδα των ερευνητών έρχεται σε επαφή μαζί τους μέσω τηλεφώνου και με συνεργατικό τρόπο εδραιώνει τη συμβουλευτική καθοδήγηση, τη συνεργασία, και τη σωστή ενημέρωση. Στην παρούσα ανακοίνωση θα περιγραφεί το ψυχολογικό προφίλ τριών αλκοολικών, η προσέγγιση και θα καταδειχτούν οι ομοιότητες και οι διαφορές τους ως προς τις συμπεριφορές που εμφανίζουν καθώς και το είδος της προσωπικότητάς τους. Τα αποτελέσματα είναι απογοητευτικά. Η χρήση του αλκοόλ συνθλίβει κάθε διαφορετικότητα. Όλοι οι χρήστες εμφανίζουν την ίδια εικόνα ψυχικής αποδιοργάνωσης και απομόνωσης. Attention Deficit Hyperactivity Disorder DEREKA, M. Special Education DipEd, MEd, PhD, University of Sheffield, U.K. Ποικίλοι όροι έχουν υιοθετηθεί για την περιγραφή του υπερκινητικού συνδρόμου όπως ελάχιστη εγκεφαλική δυσλειτουργία, υπερκινητική παρορμητική διαταραχή, υπερκινητικότητα, διαταραχή ελλειματικής προσοχής, διαταραχή ελλειματικής προσοχής με υπερκινητικότητα. Ο ορισμός που δίνεται για τη διαταραχή της ελλειματικής προσοχής/υπερκινητικότητας αφορά περιπτώσεις παιδιών των οποίων το επίπεδο της απροσεξίας, παρορμητικότητας και/ή υπερκινητικότητας είναι τέτοιο ώστε να παρεμβαίνει στη καθημερινή τους λειτουργία. Με περισσότερο απλούς όρους, τα συγκεκριμένα παιδιά έχουν δυσκολία διατήρησης προσοχής για ένα

18 ορισμένο χρονικό διάστημα, είναι παρορμητικά και με ευκολία στη διάσπαση προσοχής. Όμως πέρα από κάθε ορισμό, τρία είναι τα χαρακτηριστικά αυτής της διαταραχής: υπερκινητικότητα, απροσεξία και παρορμητικότητα. Τα αγόρια παρασιάζουν τη διαταραχή έξι ως δέκα φορές πιο συχνά συγκριτικά με τα κορίτσια. Πιο συγκεκριμένα, 2% - 6% του μαθητικού πληθυσμού μπορεί να παρουσιάσει υπερκινητικό σύνδρομο (1-2 μαθητές μέσα σε μία σχολική τάξη). H συγκεκριμένη παρουσίαση δίνει τον ορισμό του υπερκινητικού συνδρόμου, αναφέρει τα αίτια που το προκαλούν και προτείνει στρατηγικές αντιμετώπισής του μέσα στη σχολική τάξη. Οι στρατηγικές που προτείνονται στηρίζονται στις αρχές της τροποποίησης συμπεριφοράς. Τέλος, παρουσιάζονται μερικοί πρακτικοί τρόποι που μπορούν να βοηθήσουν το μαθητή με υπερκινητικό σύνδρομο και στο μαθησιακό τομέα (ανάγνωση, γραφή, προσανατολισμός). Ομαδική Θεραπεία και Χορός ΜΑΚΡΗΣ, Ι.¹, ΜΑΚΡΗ, Δ.² ¹Post-Dr., Dr. Ψυχολόγος Μουσικός ²Post-Dr., Dr. Ψυχολόγος Εκπαιδευτικός Μια χορευτική ομάδα είναι απαραίτητο να μελετηθεί και να χρησιμοποιηθεί ως θεραπευτικό μέσο λαμβάνοντας υπόψη τους εξής άξονες μελέτης και θεραπείας: 1) τα επικοινωνιακά σχήματα που αναπτύσσονται μεταξύ των μελών της ομάδας (χορευτών), μεταξύ των χορευτών και του χορογράφου, μεταξύ των χορευτών και των θεατών, 2) την άμβλυνση των γνωστικών λειτουργιών, όπως η προσοχή στην ρυθμό, η αντίληψη στο χώρο που πραγματοποιεί το χορευτικό σύνολο, η σκέψη για την αναπαραγωγή και την εκτέλεση των συγχρονισμένων κινήσεων, η όξυνση της μνημονικής ικανότητας, η βελτίωση της κατανόησης της «κινητικής γλώσσας», 3) την παιδαγωγική που χρησιμοποιεί ο χορογράφος στη διδασκαλία του χορού, και τέλος, 4) τη χαλάρωση εκτόνωση του σώματος που δημιουργείται με τη βοήθεια της χορευτική ερμηνείας. Για το σκοπό αυτό η παρούσα μελέτη εξετάζει αναλυτικά τους τρόπους και τους τομείς που οι παραπάνω άξονες χρησιμοποιούνται σε μια χορευτική ομάδα για τη θεραπεία ενός ασθενούς αξιοποιώντας τις επικοινωνιακές, παιδαγωγικές, γνωστικές αλλά και χαλαρωτικές ανάγκες του. Ικανότητα Μάθησης μιας δεξιότητας Ισορροπίας μέσω Οπτικής Ανατροφοδότησης σε Ασθενείς με Σκλήρυνση κατά Πλάκας ΧΑΤΖΑΤΑΚΗ, Β. ¹, ΚΟΥΔΟΥΝΗ, Ν. ¹, ΩΡΟΛΟΓΑΣ, Α. ² ¹ Καθηγήτρια Ειδικής Φυσικής Αγωγής ² Καθ. Νευρολογίας Αριστοτελείου Παν/μιου Θεσσαλονίκης Η παρούσα έρευνα εξέτασε την ικανότητα μάθησης μιας νέας δεξιότητας οπτικο-κινητικού συντονισμού σε ασθενείς που πάσχουν από Σκλήρυνση κατά Πλάκας (ΣκΠ). Στην πειραματική διαδικασία συμμετείχαν 10 ασθενείς με ΣκΠ (ΟΑ) ( ηλικία: χρόνια, μάζα: kg) και 10 υγιείς ενήλικες ίδιας ηλικίας ( ηλικία: χρόνια, μάζα: kg), οι οποίοι αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου (ΟΕ). Το πειραματικό πρωτόκολλο απαιτούσε από τους συμμετέχοντες να εκτελούν επιδέξιες μεταφορές του βάρους τους από το ένα πόδι στο άλλο διατηρώντας ταυτόχρονα το βάρος του κάθε ποδιού μέσα σε συγκεκριμένα όρια τα οποία καθορίζονταν μέσω οπτικής ανατροφοδότησης στην οθόνη ενός Η/Υ (ERBE BALANCE SYSTEM), χωριστά για το κάθε πόδι. Καταγράφηκαν ο χρόνος κίνησης για να ολοκληρωθεί η δεξιότητα, καθώς και ο αριθμός λαθών (λάθος καταγραφόταν κάθε φορά που το βάρος του ενός ή του άλλου ποδιού ξεπερνούσε τα προκαθορισμένα όρια). Το πρωτόκολλο περιελάμβανε 3 μπλοκ των 5 επαναλήψεων με 1 λεπτό διάλειμμα, και ακολουθούσαν άλλες 5 επαναλήψεις μετά από 24 ώρες. Η στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων έδειξε σημαντική μείωση του χρόνου κίνησης και του αριθμού λαθών κατά τη διάρκεια των μπλοκ εξάσκησης και στα δύο γκρουπ. Ωστόσο, η ομάδα ασθενών (ΟΑ) έδειξε μικρή βελτίωση στην εκτέλεση της οπτικο-κινητικής δεξιότητας σε σχέση με την ομάδα ελέγχου (ΟΕ). Πιο συγκεκριμένα, η ΟΑ έκανε, σημαντικά, περισσότερα λάθη στην δεξιά πλευρά στα τρία πρώτα μπλοκ εξάσκησης. Στην αριστερή πλευρά, υπήρξαν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις δύο ομάδες, στο 2 ο μπλοκ εξάσκησης, οι οποίες ελαττώθηκαν στα επόμενα μπλοκ εξάσκησης δείχνοντάς μας ότι η ΟΑ έμαθε την οπτικο-κινητική δεξιότητα αλλά με βραδύτερο ρυθμό σε σχέση με την ΟΕ. Συμπεραίνεται ότι, παρόμοια με τους παρεγκεφαλιδικούς ασθενείς, ασθενείς με ΣκΠ διατηρούν την ικανότητα μάθησης μίας νέας οπτικο-κινητικής δεξιότητας Ωστόσο, η εκτέλεση αυτής βελτιώνεται σε μικρότερο βαθμό και με βραδύτερο ρυθμό στους ασθενείς με σκλήρυνση σε σχέση με τα υγιή άτομα.

19 Οι Κοινωνικές Αναπαραστάσεις της Ελληνίδας Εγκύου για τη Μητρότητα και η Ψυχική της Υγεία ΡΗΓΑ, Α.Β.¹, ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, Β.², ΚΡΙΕΚΟΥΚΗ, Μ.² ¹ Τακτική Καθηγήτρια και Διευθύντρια Μεταπτυχιακού Προγράμματος Τμήματος Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης ² Ψυχολόγος Σε αυτή την μελέτη γίνεται μια προσπάθεια διερεύνησης των κοινωνικών αναπαραστάσεων της εγκύου σχετικά με το μελλογέννητο παιδί, την σχέση της εγκυμοσύνης με τα συναισθήματα της εγκύου κατά την προγεννητική περίοδο καθώς και την ψυχική υγεία της εγκύου αναλύοντας την ποιότητα των σχέσεων της με το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν με την βοήθεια ερωτηματολογίων που δόθηκε σε δείγμα 131 εγκύων. Η εύρεση του δείγματος έγινε με την συνεργασία του Πανεπιστημίου Κρήτης και του τμήματος Ψυχολογίας με δύο μεγάλα Μαιευτήρια της Αθήνας, την Γενική Μαιευτική /Γυναικολογική και Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ και την Μαιευτική Κλινική Έλενα Βενιζέλου. Ομάδα επιστημόνων διεξήγαγε έρευνα στο τμήμα Γυναικολογικών υπερήχων υπέρηχοι 4D όπου και εξήλθε το δείγμα. Όσον αφορά τα αποτελέσματα της έρευνας, αποδεικνύουν ότι οι σχέσεις της εγκύου με το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον φαίνεται να είναι καλές ωστόσο η ψυχική υγεία της εγκύου εμφαίνεται να επηρεάζεται από μια σειρά παραγόντων που αναφέρονται στο σύστημα υποστήριξης της. Στον εργασιακό χώρο πρέπει να γίνουν ακόμα περισσότερα βήματα στην υποστήριξη της σύγχρονης γυναίκας ενώ η μητρότητα αποτελεί μια «μεγάλη αλλαγή στην ζωή μιας γυναίκας» γεγονός που μπορεί να την επηρεάσει είτε αρνητικά, είτε θετικά οδηγώντας την στην ψυχική της ισορροπία και κατ επέκταση στην σωματική. Διαθεσμικές Λειτουργίες και Δυσλειτουργίες στα πλαίσια Ανάπτυξης Παιδοψυχιατρικών Δομών ΦΡΕΡΗΣ, Γ. Παιδοψυχίατρος, Οικογ. Θεραπευτής, M.Sc. Κοινωνικής Παιδοψυχιατρικής, Γενικό Νοσ/μείο Μυτιλήνης «Βοστάνειο», Επιστημονικά Υπεύθυνος Κέντρου Ημέρας «Ανοιχτή Αγκαλιά» Η παιδοψυχιατρική αποτελεί έναν κατ εξοχήν «ζωντανό οργανισμό», που ο ιστός της διακλαδίζεται, διαπλέκεται, οργανώνεται και αλληλοσυμπληρώνεται μέσα σε ένα κοινωνικό πλαίσιο που περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα πεδίων δράσεων (οικογενειακό, σχολικό, κ.ά.). Αντλώντας παραδείγματα: α) από την καθημερινή κλινική πράξη του Παιδοψυχιατρικού του Γ.Ν. Μυτιλήνης ( σχέσεις με θεσμικούς φορείς, όπως η Ψυχιατρική Κλινική και η Ψυχολογική Υπηρεσία του Νοσοκομείου, η Εισαγγελία ανηλίκων, το Κ.Δ.Α.Υ., το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, οι Σύλλογοι Γονέων και κηδεμόνων των σχολείων, η Δ.Ε.Η κ.ά.) και β) το Κέντρο Ημέρας για παιδιά με μειωμένες ικανότητες Κρωπίας (Α. Αττική), αναδύονται σημαντικές θετικές διαθεσμικές λειτουργίες, αλλά και σοβαρές διαθεσμικές δυσλειτουργίες. Οι θεσμικές σχέσεις βασίζονται ή/και αναπτύσσονται: α) στην βάση της αμοιβαιότητας και της ισότητας (Κ.Δ.Α.Υ., Κ.Ε.Κ.Υ.Κ.Α.Μ.Ε.Α., Ιατροπαιδαγωγικό Παλλήνης, Κέντρο Ημέρας «Λιθαράκι», Παν/μιο Αιγαίου) β) στη βάση «αναγκών» που δημιουργήθηκαν εξωγενώς ή ενδογενώς (Εισαγγελικές παραγγελίες για κακοποιημένα παιδιά, «παθολογικά» διαζύγια, κ.ά.) ή ανάγκες φορέων γονέων (Σύλλογοι σχολείων) και τέλος γ) στα πλαίσια σοβαρών ψυχοκοινωνικών προβλημάτων ( Κοινωνική Πρόνοια, Νομαρχίας Ν. Λέσβου ). δ) στα πλαίσια αυτοτελών, αυθαίρετων και ενίοτε «επικίνδυνων» θεσμικών αποφάσεων ( Δ.Ε.Η. κ.ά.). Διαπιστώνεται η ανάγκη ανάπτυξης «οργανικών» δικτύων, στα οποία να κυριαρχεί η επικοινωνία, ο αλληλοσεβασμός των ειδικοτήτων και των υπηρεσιών. Τυχόν δυσλειτουργία αυτών των υπηρεσιών αποτελεί συχνά αιτία ανάπτυξης επιπεπλεγμένης δευτεροπαθούς ψυχοπαθολογίας, με περαιτέρω συνέπεια την ψυχολογική κακοποίηση των «χρηστών». Παιδική Ηλικία και Μουσικοθεραπεία ΜΑΚΡΗ, Δ.¹, ΜΑΚΡΗΣ, Ι.² ¹Post-Dr., Dr. Ψυχολόγος Εκπαιδευτικός ²Post-Dr., Dr. Ψυχολόγος Μουσικός Η παρούσα εισήγηση έχει ως σκοπό να αναδείξει το θεωρητικό υπόβαθρο με βάση το οποίο η μουσικοθεραπεία μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο παρέμβασης σε διαταραχές της παιδικής ηλικίας σε συνδυασμό με το χορό και το θέατρο. Αναλύονται οι παράγοντες που επηρεάζουν το χαρακτήρα και τη συμπεριφοράς του παιδιού με διαταραχές. Εξετάζονται οι βιο-σωματικοί, γνωστικοί, κοινωνικοί, ψυχικο-κινητικοί και συμπεριφοριστικοί στόχοι που πρέπει να τεθούν για την καλή λειτουργία ενός

20 μουσικοθεραπευτικού προγράμματος. Στατιστικές αναλύσεις έγιναν σε δείγμα 100 μαθητών σχετικά με τις αντιλήψεις τους για το ρόλο της μουσικής. Μουσοθεραπευτικά Προγράμματα στο Πλαίσιο μιας Ολιστικής Προσέγγισης των Μεταναστών ΜΑΚΡΗΣ, Ι.¹, ΜΑΚΡΗ, Δ.² ¹Post-Dr., Dr. Ψυχολόγος Μουσικός ²Post-Dr., Dr. Ψυχολόγος Εκπαιδευτικός Σύμφωνα με τον Α. P. Merriam δεν υπάρχει πιθανόν άλλη ανθρώπινη πολιτισμική δραστηριότητα τόσο ολοκληρωτική, όπως η μουσική, που φτάνει μέχρι τα μύχια της ανθρώπινης ψυχής και συχνά ελέγχει μεγάλο μέτρο της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Συνεπώς, η παρούσα εισήγηση έχει ως σκοπό της να αποδείξει ότι κατάλληλα μουσικοθεραπευτικά προγράμματα μπορούν να βοηθήσουν μετανάστες να ενταχθούν στην τοπική κοινωνία δίνοντάς τους ένα κοινό υπαρξιακό αίσθημα. Αρχικά μελετήσαμε τη σύνθεση των μεταναστών στην Ελλάδα. Στη συνέχεια, βασιζόμενοι στην έρευνα Μακρής, Μullet (2003) χρησιμοποιήσαμε τους τέσσερις παράγοντες μελωδία, ρυθμός, τονικότητα και ηχόχρωμα που έχει αποδειχθεί ότι είναι ανεξάρτητοι μεταξύ τους, με σκοπό να στοχοθετηθούν μουσικοθεραπευτικά προγράμματα. Τα προγράμματα αυτά βασίζονται στην ανεύρεση των μουσικών διαπολιτισμικών παραγόντων που πληρώνουν καλύτερα την ολιστική προσέγγιση των μεταναστών. POSTER PRESENTATIONS Working Memory Disturbances in Schizophrenic Patients and Their first-degree Healthy Relatives HINTZE, B. University of Special Education, Warsaw The aim of the study was the assess working memory dysfunctions, related to prefrontal cortex activity in schizophrenic patients and their first-degree relatives in relation to their usefulness as an potential endophenotypic markers of vulnerability to schizophrenia. Patients: The experimental groups: 1. The patients group consisted with 45 schizophrenic subjects (28 male and 17 female), aged (mean 27 ± 7 SD) years. The diagnosis was done using ICD-10 and DSM IV criteria. The evaluation of psychopathological symptoms and neuropsychological assessment was performed in partial remission of psychopathological symptoms (PANSS<70 points). All patients were treated with typical (5 persons) or atypical (40 persons) antipsychotics. 2. The relatives group consisted with 25 healthy parents of schizophrenic patients (8 male and 17 female) aged (mean 53 ± 6 SD) years. No substance abuse, serious neurological and somatic diseases. Comparison groups: 1) 35 healthy person age, sex and education matched of schizophrenic patients were participated in the study. In this group 13 male and 22 female, aged (mean 30 ± 8,3) years were assessed. No substance abuse or serious somatic diseases or history of psychiatric illness in families were detected. 2) The control group for relatives consisted with 25 healthy persons, age, gender, educational level matched for parents of schizophrenic parents. In this group 10 male and 15 female aged lat (mean 54 ± 9,3 years were evaluated. Methods: The intensity of schizophrenic symptoms (positive, negative, general psychopathology) were evaluated using Positive and Negative Symptoms Scale (PANSS). Neuropsychological assessment of different kind of working memory were done using: 1) Wisconsin Card Sorting Test (WCST) Heatona 2 version 2) N-back test Coppola version, 3) Stroop test from Vienna Neuropsychological Battery. The results: The results obtained indicated significant disturbances on working memory and executive functions, connected with the activity of dorsolateral prefrontal cortex, in partial remitted schizophrenic patients and their healthy firsts degree relatives. Working memory dysfunction in schizophrenic patients show association with negative (not positive) schizophrenic symptoms. The following parameters of WCST: perseverative, nonperseverative errors and % of conceptual level responses, and also N-back (% of correct reactions) may be usefull as an endophenotypic markers of vulnerability to schizophrenia.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΡΙΣΟΚΚΑ Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Ονοματεπώνυμο : Φάραχ Βαλεντίνα Αρ. Φοιτητικής Ταυτότητας : 2008899422 ΚΥΠΡΟΣ- ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2012

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 το όραμα φιλοδοξούμε σε ένα κόσμο που η ανθρωπότητα πλήγεται καθημερινά από ασθένειες,

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ Νικόλας Χριστοδούλου Λευκωσία, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜIV ΜΗΛΙΩΝΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer Η Παγκόσμια Ημέρα Αlzheimer γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου. Σκοπόs: ευαισθητοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και Θρησκευτική Ετερότητα: εθνικές και θρησκευτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ - ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ - ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Διπλωματική εργασία στο μάθημα «ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: ΣΟΦΙΑ ΑΡΑΒΟΥ ΠΑΠΑΔΑΤΟΥ

Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: ΣΟΦΙΑ ΑΡΑΒΟΥ ΠΑΠΑΔΑΤΟΥ EΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση : Λεωφ. Αντ.Τρίτση, Αργοστόλι Κεφαλληνίας Τ.Κ. 28 100 τηλ. : 26710-27311 fax : 26710-27312

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ

ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ Ε ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ Κ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΖ ΔΗΡΑ ΣΜΖΜΑ : Σνπξηζηηθήο Οηθνλνκίαο θαη Αλάπηπμεο (ΣΟΑ) ΣΔΛΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ Θέκα: Σνπξηζκφο θαη Οηθνλνκηθή Κξίζε Δπηβιέπσλ : Νηνχβαο Λνπθάο πνπδάζηξηα : Σζαγθαξάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ε. Σαββίδου¹, Ε. Σπηλιώτη ¹, Ε. Κάττουλας², Λ. Μαντωνάκης ², Ε. Ανυφαντή ², Ν. Σμυρνής ¹ ² 1. Ερευνητικό Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας ΕΝΟΤΗΤΑ IV: ΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Κυριάκος Σουλιώτης

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ»

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ» I ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία "Η ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΣΤΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ" Ειρήνη Σωτηρίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΘΕΜΑ»

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΘΕΜΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Π.Μ.Σ. «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΘΕΜΑ» «Εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning.

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning. ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 info@v-learning.gr www.v-learning.gr Το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης ΙΙ ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η Διερεύνηση των Επιδράσεων που Επιφέρει ο Βελονισμός στους Καρκινοπαθείς Ευάγγελος Μπέρος Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές

Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές Δρ. Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος - Ψυχίατρος Πρόεδρος Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Διευθύντρια Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ. Πηπρηαθή εξγαζία

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ. Πηπρηαθή εξγαζία ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ Πηπρηαθή εξγαζία ΣΟ ΑΓΥΟ ΠΟΤ ΒΙΧΝΟΤΝ ΓΟΝΔΙ ΣΗΝ ΦΡΟΝΣΙΓΑ ΑΤΣΙΣΙΚΟΤ ΠΑΙΓΙΟΤ 2-18 ΔΣΧΝ Φξεηδεξίθε Νενθιένπο Λεκεζόο, 2014 ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Κατ/νση Τοπικής Αυτοδιοίκησης ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Μοντέλα στρατηγικής διοίκησης και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.: 09/061. Υπεύθυνος Καθηγητής: Σάββας Μακρίδης

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.: 09/061. Υπεύθυνος Καθηγητής: Σάββας Μακρίδης Α.Τ.Ε.Ι. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Η διαμόρφωση επικοινωνιακής στρατηγικής (και των τακτικών ενεργειών) για την ενδυνάμωση της εταιρικής

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επιστήμη και Τεχνολογία Τροφίμων και Διατροφή του Ανθρώπου» Κατεύθυνση: «Διατροφή, Δημόσια

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί άξονες του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Άνοια νόσο Alzheimer

Βασικοί άξονες του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Άνοια νόσο Alzheimer Βασικοί άξονες του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Άνοια νόσο Alzheimer Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος Ψυχίατρος Πρόεδρος Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Διευθύντρια Τμήματος Νευροεκφυλιστικών

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA 2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παρασκευή 22 Νοεμβρίου 2013 17:00-17:15 Προσέλευση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΑΔΑΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΔΡΙΑΝΗ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΑΚΗ ΑΡΙΣΤΕΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΑΔΑΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΔΡΙΑΝΗ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΑΚΗ ΑΡΙΣΤΕΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΑΔΑΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΔΡΙΑΝΗ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΑΚΗ ΑΡΙΣΤΕΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2013 ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Focus Group. Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012. Παρασκευή Σακκά

Focus Group. Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012. Παρασκευή Σακκά Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012 Focus Group Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος Ψυχίατρος Πρόεδρος της Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΑΝΔΡΕΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑ Λεμεσός 2012 i ii ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΠΙΚΤΗΤΗΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (AIDS) Αλέξης Δημήτρη Α.Φ.Τ: 20085675385 Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «ιερεύνηση της σχέσης µεταξύ φωνηµικής επίγνωσης και ορθογραφικής δεξιότητας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας»

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «ιερεύνηση της σχέσης µεταξύ φωνηµικής επίγνωσης και ορθογραφικής δεξιότητας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ «ΠΑΙ ΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΥΛΙΚΟ» ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που εκπονήθηκε για τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ HACCP ΣΕ ΜΙΚΡΕΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΡΧΙΑ ΛΕΜΕΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

3.4 Αζηίεξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ ζημ ζπμθείμ... 64 3.4.1 Πανάβμκηεξ πνμέθεοζδξ ηδξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ... 64 3.5 οιαμθή ηςκ εηπαζδεοηζηχκ ζηδκ

3.4 Αζηίεξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ ζημ ζπμθείμ... 64 3.4.1 Πανάβμκηεξ πνμέθεοζδξ ηδξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ... 64 3.5 οιαμθή ηςκ εηπαζδεοηζηχκ ζηδκ 2 Πεξηερόκελα Δονεηήνζμ πζκάηςκ... 4 Δονεηήνζμ δζαβναιιάηςκ... 5 Abstract... 6 Πενίθδρδ... 7 Δζζαβςβή... 8 ΘΔΩΡΗΣΙΚΟ ΜΔΡΟ... 12 Κεθάθαζμ 1: Θεςνδηζηέξ πνμζεββίζεζξ βζα ηδκ ακζζυηδηα ζηδκ εηπαίδεοζδ...

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία.

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. CLINICAL TRIALS ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ 25 Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. Τσάνταλη, Ε. 1,2,3, Οικονομίδης,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ»

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» Πολίνα Πολυδώρου Λεμεσός 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΑΣ ΣΕ ΦΟΡΜΑ!

ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΑΣ ΣΕ ΦΟΡΜΑ! > της Νεκταρίας Καρακώστα ΟΛΓΑ ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΑΣ ΣΕ ΦΟΡΜΑ! 16 Άνοια/Alzheimer: Γιατί λαμβάνουν επιδημικές διαστάσεις; Η άνοια και το Alzheimer είναι δύο όροι αλληλένδετοι, αλλά όχι ταυτόσημοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΩΣ Η ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Όνομα φοιτήτριας ΚΑΛΑΠΟΔΑ ΜΑΡΚΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Code Breaker. TEACHER s NOTES

Code Breaker. TEACHER s NOTES TEACHER s NOTES Time: 50 minutes Learning Outcomes: To relate the genetic code to the assembly of proteins To summarize factors that lead to different types of mutations To distinguish among positive,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΠΟΥ ΝΟΣΕΙ Ραφαέλλα Χαραλάμπους Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το Φορτίο των Φροντιστών Ανοϊκών Aσθενών

Το Φορτίο των Φροντιστών Ανοϊκών Aσθενών Το Φορτίο των Φροντιστών Ανοϊκών Aσθενών Δρ. Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος Ψυχίατρος Τμήμα Νευροεκφυλιστικών Παθήσεων Εγκεφάλου Ιατρείο Μνήμης Νοσοκομείο ΥΓΕΙΑ Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΠΑΙΔΙ ΜΕ ΑΥΤΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ Γαβριέλα Νικολάου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Σωτήρης Φοινίρης Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ- ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ BRAILLE ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΤΥΦΛΩΣΗ

ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ- ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ BRAILLE ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΤΥΦΛΩΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ- ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ BRAILLE

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Το franchising ( δικαιόχρηση ) ως µέθοδος ανάπτυξης των επιχειρήσεων λιανικού εµπορίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ. Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης²

Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ. Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης² Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης² Οικοτροφείο ΕΠΑΚΜΟΣ, Εταιρία Συστημικής Θεραπείας και Παρέμβασης

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Η ΣΥΝΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΑΛΚΟΟΛ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ, ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΣΤΕΦΑΝΗ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕΣΩ ΔΕΙΚΤΩΝ Επιβλέπων: Αθ.Δελαπάσχος

Διαβάστε περισσότερα

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Διεπιζηημονική Φρονηίδα Υγείας(2015) Τόμος 7,Τεύχος 1, 8-18 ISSN 1791-9649 Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Κνξδώζε Α 1, Σαξίδε Μ 2, Σνπιηώηεο Κ 3 1 Ννζειεύηξηα ΤΔ, MSc, Γεληθό Ννζνθνκείν Κνξίλζνπ.

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΠΕΔΙΟ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η επιστήμη που ασχολείται με τον προσδιορισμό της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα

Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου

Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου Περιεχόμενα Tηλε-ψυχιατρική Τηλε-ψυχογηριατρική Πρόγραμμα Τηλε-ψυχογηριατρικής Σκοπός, περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

The purpose of this study is to investigate the attitudes of adolescents toward internet

The purpose of this study is to investigate the attitudes of adolescents toward internet 2/2015 ΣΤΑΣΕΙΣ ΕΦΗΒΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟ ΕΘΙΣΜΟ Γιώργος Τσουβέλας Ψυχολόγος, Υποψήφιος Διδάκτορας ΕΚΠΑ Πολυξένη Παρασκευοπούλου Ψυχολόγος, Υποψήφια Διδάκτορας ΕΚΠΑ Ευαγγελία Κατέρη Έλενα Βιταλάκη Ορέστης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Φιλίππου Άντρη Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

þÿÿ ÁÌ» Â Ä Å ¹µÅ Å½Ä ÃÄ

þÿÿ ÁÌ» Â Ä Å ¹µÅ Å½Ä ÃÄ Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2015 þÿÿ ÁÌ» Â Ä Å ¹µÅ Å½Ä ÃÄ þÿ ¹±Çµ Á¹Ã ºÁ õɽ ÃÄ ÃÇ» Tokatzoglou,

Διαβάστε περισσότερα

"ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΤΗ 2011-2013"

ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΤΗ 2011-2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Επιμέλεια Κρανιωτάκη Δήμητρα Α.Μ. 8252 Κωστορρίζου Δήμητρα Α.Μ. 8206 Μελετίου Χαράλαμπος Α.Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πληροφορική»

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πληροφορική» Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πληροφορική» Μεταπτυχιακή Διατριβή Τίτλος Διατριβής Επίκαιρα Θέματα Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Ονοματεπώνυμο Φοιτητή Σταμάτιος

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA 2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παρασκευή 22 Νοεμβρίου 2013 17:00-17:15 Προσέλευση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Δ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ Σπουδάστρια: Διαούρτη Ειρήνη Δήμητρα Επιβλέπων καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα