ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ"

Transcript

1 Επικοινωνία για τη νόσο Alzheimer 3 ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΕΥΧΟΣ 60 ο ΕΤΟΣ 17 ο ΜΑΡΤΙΟΣ 15 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ Αγαπητές φίλες και φίλοι, Ε ίμαστε μόνο 2 μήνες πριν από την έναρξη του Συνεδρίου μας που θα γίνει Μαΐου στη Θεσσαλονίκη. Η χαρά μας είναι μεγάλη, διότι στο Συνέδριό μας θα είναι επιστήμονες από όλη την Ευρώπη, διότι θα γίνει τις προηγούμενες μέρες Τετάρτη και Πέμπτη- η συνάντηση του ευρωπαϊκού προγράμματος NILVAD και οι συμμετέχοντες θα δώσουν διαλέξεις με τα τελευταία ερευνητικά τους αποτελέσματα στο Πανεπιστήμιό τους, στη χώρα τους. Ιδιαίτερη ικανοποίηση μας δίνει επίσης η δυναμική παρουσία των επιστημόνων από τις περισσότερες Μεσογειακές χώρες. Η διάθεσή τους να συνεργαστούμε όλοι μαζί στον αγώνα κατά της άνοιας έχει εκφραστεί στις πολλές συναντήσεις που έχουν γίνει μέχρι σήμερα στο Μονακό, στο Μαρόκο, στην Λισσαβώνα και τώρα στη Θεσσαλονίκη. Οι επιστήμονες της πατρίδας μας, αλλά και οι περιθάλποντες της Θεσσαλονίκης θα έχουν επίσης μία ευκαιρία να μοιραστούν αποτελέσματα και εμπειρίες από τον Αγώνα τους κατά της Νόσου. Όλοι μαζί θα συναντηθούμε σε μια γιορτή συνεργασίας, νέων ιδεών, συναδελφικότητας και ανθρωπιάς. Ας μην λείψει κανείς αγωνιζόμενος από αυτή την μοναδική ευκαιρία, που έχουμε τη δυνατότητα να την χαιρόμαστε κάθε δυο χρόνια. Καλή αντάμωση! Μάγδα Τσολάκη :30 ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ : :30 000

2 2 Στόχοι Στόχοι της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Νόσου Alzheimer & Συναφών ιαταραχών και του περιοδικού Η Ομοσπονδία δημιουργήθηκε με στόχο: 1. Να προωθήσει την κατανόηση, την υποστήριξη καθώς και τη δράση όλων όσων έχουν οποιαδήποτε σχέση ή ενδιαφέρον που αφορά αυτή τη νόσο στα πλαίσια της ελληνικής επικράτειας 2. Να εγκαταστήσει επαφή με τις αντίστοιχες οργανώσεις άλλων χωρών 3. Να βοηθήσει στη δημιουργία Κέντρων Ημέρας και Οικοτροφείων (Ξενώνων) που θα ανακουφίζουν την οικογένεια από τη φροντίδα του ασθενούς 4. Να ενθαρρύνει τη συνεργασία, το συντονισμό των ενεργειών και των δραστηριοτήτων μεταξύ των συλλόγων σε όλη την Ελλάδα για την επίτευξη κοινών πρωτοβουλιών 5. Να ενθαρρύνει τη συγγραφική και εκπαιδευτική δραστηριότητα που θα απευθύνεται τόσο στους επαγγελματίες υγείας όσο και σε εκείνους που δεν έχουν καμία σχέση με το χώρο αυτό 6. Να βοηθήσει στη δημιουργία του κλίματος εκείνου, στην κοινωνία, που θα οδηγήσει στην όσο το δυνατόν μικρότερη περιθωριοποίηση των ασθενών και των οικογενειών τους, αλλά και στην πιο έγκαιρη αναζήτηση φροντίδας 7. Να προωθήσει την επιστημονική έρευνα καθώς και την ταχεία εισαγωγή στη χώρα μας νέων θεραπευτικών μεθόδων 8. Να οργανώσει παρεμβάσεις σε επίπεδο φορέων της Πολιτείας που διαμορφώνουν την οικονομική πολιτική και την πολιτική στο χώρο της υγείας 9. Σκοπός της έκδοσης του περιοδικού είναι να απαντάει στα συνήθη ερωτήματα των συγγενών με Νόσο Alzheimer και Συγγενών ιαταραχών, να ανακοινώνει και να σχολιάζει τα καινούρια επιτεύγματα στο χώρο και να αποτελέσει μέσο επικοινωνίας των ανθρώπων που φροντίζουν ασθενείς μέσω αλληλογραφίας Επιστημονική Ομάδα της Ελληνικής Ομοσπονδίας Νόσου Alzheimer Αγγελίδου Ε. Αδαλή Μ. Αλεξιάδου Σ. Αμερίδου Ι. Ανδριοπούλου Γ. Βασιλάκης Β. Βελεγράκη Θ. Βελημβασάκη Π. Βήτας Α. Βοσκοπούλου. Γάτος Κ. Γεώργιος Μ. Γεωργούση Μ. Γκλέτσος Α. Γκουλιόβα Α. ήμας Κ. Ελευθερίου Μ. Ευθυμίου Α. Ευσταθίου Κ. Ζαγανάς Ι. Ζαρκάδας Ν. Ζαφειρίου. Ζαχείλα Κ. Κάλφας. Καπτσιανού Γ. Καραγιώργος Α. Καρτσακλής Λ. Κασσιδιάρης Σ. Κουφογιάννη Κ. Κυριακουλάκη Ε. Κυριάκου Μ. Λυγερά Τ. Μαρκάτη Λ. Μάρκου Ν. Μαυρογιαννάκη Ε. Μελισσάρη Ι. Μερτζιάνη Ε. Μεταλληνός Ι. Μούγιας Α. Μπίσσας Κ. Μπουλγκούρα Β. Μπρουχάτσα Ε. Οικονομίδης. Παγίτσας Ι. Παναγιωτάκης Σ. Παπαλιάγκας Β. Παπαναστασίου Π. Παπαποστόλου Π. Παππά Α. Παρασκευαϊδης Ν. Παττακού Β. Πέτρου. Πετρούλιας Κ. Πλατής Α. Πόπτση Ε. Ρηγοπούλου Σ. Σκιάνης Ι. Σουμπάρα Μ. Σταματάκης Ν. Τζανακάκη Μ. Τζανουδάκη Α. Τζουράκης Π. Τσάνταλη Ε. Τσοκανάρη Ι. Τσολάκη Μ. Τσούνη Π. Φωτιάδου Α. Φωτόπουλος. Χατζηαδαμίδου Θ. Χατζηγεωργίου Γ. Ψαρουδάκη Κ. Επιμέλεια: Τσολάκη Μάγδα, Νικολαΐδου Ευδοκία Ηλεκτρονική επιμέλεια: Λυκάκης Ελευθέριος Ιδιοκτήτης: Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer & Συναφών ιαταραχών Εκδότης: Τσολάκη Μάγδα Επωνυμία: Έδρα: Πέτρου Συνδίκα 13, ΤΚ , Θεσσαλονίκη Τηλ: , Fax: (Αγ. Ελένη), (Αγ. Ιωάννης), (Κ.Η.Φ.Η.) Site: Facebook: https://www.facebook.com/alzheimerhellas Εκτύπωση: ΚΕΘΕΑ ΣΧΗΜΑ + ΧΡΩΜΑ Μήνας - Τεύχος: Μάρτιος - 60 ο Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer & Συγγενών ιαταραχών

3 Ενημερώσεις 3 Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών ιαταραχών Νομού Ηρακλείου «ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ» Καλή νέα Χρονιά! Με υγεία και Αλληλεγγύη Α νακοινώνουμε ότι μετά από αρχαιρεσίες το νέο ιοικητικό Συμβούλιο και η νέα Επιστημονική Επιτροπή της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και συναφών διαταραχών Νομού Ηρακλείου «ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ» είναι τα παρακάτω: ΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Πρόεδρος Ιωάννα Κορτσιδάκη Αντιπρόεδρος Συμεών Παναγιωτάκης Γραμματέας Εύα Ελευθεράκη Σακελλαρίου Ταμίας Ελένη Καστρινάκη Μέλη Μαρία ετοράκη Καίτη Σμπώκου-Βασιλάκη Γιάννης Θεοδωράκης Αναπλ. Μέλος Καλλιόπη Φρονιμάκη ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΜΕΡΙ ΟΥ ΙΩΑΝΝΑ, Ιατρός Νευρολόγος MD, PhD ΑΝ ΡΟΥΛΑΚΗ ΖΑΧΑΡΕΝΙΑ, Καθηγήτρια Τμήματος Νοσηλευτικής ΤΕΙ Κρήτης, Επισκέπτρια ημοσίας και κοινωνικής υγιεινής ΓΡΙΝΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ, Ιατρός Ψυχίατρος ΖΑΓΑΝΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, Ιατρός Νευρολόγος, Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας, Πανεπιστημίου Κρήτης ΖΑΧΑΡΕΝΑΚΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Ειδ. Παν/κός Ψυχοπαιδαγωγός και Μουσικοψυχοθεραπευτής ΙΑΤΡΑΚΗ ΕΛΙΖΑ, Ψυχολόγος/Κοινωνική Λειτουργός, MPH Πανεπιστήμιο Κρήτης ΠΕΡΥΣΙΝΑΚΗ ΓΑΡΥΦΑΛΙΑ, Ιατρός Νεφρολόγος ΣΙΜΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, Καθηγητής Νευροψυχολογίας, Πανεπιστημίου Κρήτης ελτίο Τύπου ην Τετάρτη 10 εκεμβρίου 2014 και ώρα 20:00 Τ στην ΑΙΘΟΥΣΑ ΤΕΛΕΤΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία η συναυλία από τη χορωδία του Σωματείου Οι φίλοι του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού με θεματικό τίτλο Με την Ελλάδα Καραβοκύρη. Όλοι μαζί μια παρέα φίλων της Ελληνικής Εταιρίας Νόσου Alzheimer και συγγενών διαταραχών ανεβήκαμε στο πλοίο και αφεθήκαμε στα χέρια της Καπετάνισσας κα. εμίρογλου, -Μαέστρου του Σωματείου- στη μελωδία των χορωδών και στο ευρονότο των μουσικών να μας ταξιδέψουν στις χρυσοπράσινες ακρογιαλιές του Θεοδωράκη στις δαντελωτές παραλίες του Χατζιδάκη, στα ηλιοβασιλέματα του Τόκα, του Ξαρχάκου και του Μούτση, στις βραχονησίδες του Ζαμπέτα, στα φλοισβολογήματα του Καλδάρα και στα ασπρονήσια του Λάγιου. Την εκδήλωση τίμησε με την παρουσία του ο Αντιπεριφερειάρχης Αλληλεγγύης και Κοινωνικής Πολιτικής κ. Αηδονόπουλος ΑΝΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ ΜΕΛΗ ΕΠΙΣΤ. ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ: ΚΑΤΣΑΝΤΩΝΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Ιατρός ΩΡΛ, Καθηγητής Πανεπιστημίου Ιλινόις ΜΗΛΙΩΤΗΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ, Ιατρός Ψυχίατρος Με φιλικούς χαιρετισμούς Για το νέο.σ. Η Πρόεδρος Ιωάννα Κορτσιδάκη Ο Αντιπρόεδρος Συμεών Παναγιωτάκης :30 ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ :30-07:30

4 4 Αναστοχασμοί Πέντε πράγματα που μετανιώνουν οι άνθρωποι λίγο πριν πεθάνουν... H Bronnie Ware εργαζόταν στην παρηγορητική φροντίδα ασθενών, κυρίως σε αυτούς που γυρνούσαν στα σπίτια τους για να πεθάνουν. Για χρόνια μιλούσε με ανθρώπους που δεν κατάφερναν να ξεπεράσουν τις ασθένειές τους και κρατούσε σημειώσεις από όσα έλεγαν. Έπειτα από καιρό έγραψε και κυκλοφόρησε το βιβλίο «The Top Five Regrets of the Dying», για όσα μετανιώνουν οι άνθρωποι όταν φτάνουν στο τέλος της ζωής τους. Η ίδια αναφέρει στο blog της: Οι άνθρωποι ωριμάζουν πολύ όταν έρχονται πρόσωπο με πρόσωπο με το θάνατο. Οι ασθενείς, περνώντας από πολλά και διαφορετικά συναισθήματα (άρνηση, φόβο, θυμό, στεναχώρια, περισσότερη άρνηση), στο τέλος αποδέχονταν το τέλος τους. Κάθε ασθενής έβρισκε την εσωτερική του γαλήνη. Όταν τους ρωτούσα αν μετάνιωναν για κάτι ή αν θα έκαναν κάτι διαφορετικά, παρατήρησα πως πολλές απαντήσεις ήταν κοινές. Παρακάτω σας δίνω αυτά που άκουσα πιο συχνά: 1. Εύχομαι να είχα το κουράγιο να ζήσω τη ζωή μου όπως την ήθελα στ' αλήθεια, κι όχι όπως ήθελαν οι άλλοι. Αυτή ήταν η πιο συνηθισμένη απάντηση. Όταν συνειδητοποιείς πως η ζωή σου τελειώνει και κοιτάς πίσω σου, βλέπεις πόσα όνειρα έμειναν απραγματοποίητα. Οι περισσότεροι δεν είχαν κάνει ούτε τα μισά και θα πέθαιναν γνωρίζοντας πως γι' αυτό έφταιγαν οι επιλογές που είχαν κάνει, ή δεν είχαν κάνει. Είναι σημαντικό να προσπαθήσεις να πραγματοποιήσεις κάποια όνειρά σου όταν χάσεις την υγεία σου θα ναι αργά. 2. Εύχομαι να μην δούλευα τόσο σκληρά. Αυτό ειπώθηκε από όλους τους άντρες. Έχασαν τα παιδικά χρόνια του γιου ή της κόρης τους, δεν έζησαν όσο έπρεπε τη συντροφικότητα. Οι γυναίκες επίσης εξέφρασαν μετάνοια για τον καιρό που έχαναν δουλεύοντας. Κάνοντας πιο απλή τη ζωή σας και κάνοντας πιο συνειδητοποιημένες επιλογές, είναι πιθανό να μην χρειαστείτε το εισόδημα που πιστεύετε πως πρέπει να αποκτήσετε. Και κάνοντας περισσότερο χώρο στη ζωή σας, γίνεστε πιο χαρούμενοι και ανοιχτοί σε νέες ευκαιρίες, που ταιριάζουν περισσότερο στο νέο τρόπο ζωής σας. μας. Όμως, ακόμη και αν πολλοί άνθρωποι αντιδράσουν άσχημα όταν αρχίσετε να μιλάτε με ειλικρίνεια, στο τέλος αυτό περνά τις σχέσεις σε άλλο επίπεδο, πιο υγιές, ή καταργεί τις λάθος σχέσεις από τη ζωή σας. Όπως και να έχει βγαίνετε κερδισμένοι. 4. Εύχομαι να είχα κρατήσει επαφή με τους φίλους μου. Συχνά οι ασθενείς δεν είχαν πλήρως αντιληφθεί όλα τα οφέλη μιας παλιάς φιλίας, μέχρι τη στιγμή που έμαθαν πως πέθαιναν. Και τότε δεν ήταν εύκολο να εντοπίσουν τα άτομα αυτά. Πολλοί είχαν απορροφηθεί τόσο πολύ από τις ζωές τους που άφησαν «χρυσές φιλίες» να χαθούν μέσα στα χρόνια. Συχνά οι ετοιμοθάνατοι μετάνιωναν βαθιά που δεν είχαν «ξοδέψει» περισσότερα σε μια φιλία. Όλοι ανεξαιρέτως νοσταλγούν τους φίλους τους όταν πεθαίνουν. Είναι σύνηθες όταν έχεις πλήρες καθημερινό πρόγραμμα στη ζωή σου να ξεχνάς τους φίλους σου, όμως όταν αντιμετωπίζεις τον θάνατο, οι φυσικές λεπτομέρειες της ζωής δεν μετρούν πια. Οι άνθρωποι θέλουν να τακτοποιήσουν τις οικονομικές τους υποχρεώσεις, όμως ούτε τα λεφτά, ούτε η κοινωνική θέση απασχολούν τους ανθρώπους τις τελευταίες τους στιγμές. Αυτό που μένει τότε σε όλους είναι η αγάπη και οι σχέσεις τους με άλλους ανθρώπους. 5. Εύχομαι να είχα αφήσει τον εαυτό μου να νιώσει ευτυχισμένος. Αυτό ήταν, παραδόξως, πολύ σύνηθες. Πολλοί δεν αντιλαμβάνονταν πως η ευτυχία είναι επιλογή, παρά μόνο στο τέλος της ζωής τους. Είχαν κολλήσει σε παλιές συνήθειες και συμπεριφορές. Αυτό που λέγεται «βόλεμα» ή «οικείο» γέμιζε τα συναισθήματά τους και τις ζωές τους. Ο φόβος της αλλαγής τούς έκανε να υποκρίνονται στους άλλους, και στους εαυτούς τους, πως είναι πλήρεις. Όταν είσαι στο νεκροκρέβατο, αυτό που νομίζουν οι άλλοι δεν σε αφορά. Θέλεις να σηκωθείς και να χαμογελάσεις και να απελευθερωθείς από όλα αυτά. Η ζωή είναι επιλογή. Είναι Η ΖΩΗ ΣΟΥ. Πρέπει να επιλέγεις συνειδητά, σοφά και με ειλικρίνεια. Επέλεξε την ευτυχία. Αριστείδης Λιάπης 3. Εύχομαι να είχα το κουράγιο να εκφράσω τα συναισθήματά μου. Πολλοί άνθρωποι καταπίεζαν τα συναισθήματά τους για να κρατήσουν ήρεμο περιβάλλον γύρω τους και να αποφύγουν καβγάδες. Έτσι ζούσαν μια μέτρια ζωή. Πολλές ανίατες ασθένειές τους σχετίζονταν, εν μέρει, με την πικρία και την αναπόφευκτη μνησικακία που κουβαλούσαν σ' ολόκληρη τη ζωή τους. εν μπορούμε να ελέγξουμε πώς θα αντιδράσουν οι γύρω Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer & Συγγενών ιαταραχών

5 Ημερίδα :30 ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ : :30 000

6 64 Παγκόσμια Το άγγιγμα Ημέρα της Alzheimer τέχνης... Περί Ποιήσεως... Π ολλές φορές ακούγεται ή διατυπώνεται το ερώτημα, τι είναι η ποίηση. Προσωπικά, εάν κάποιος μου έθετε το ίδιο ερώτημα, θα απαντούσα ότι η ποίηση δεν έχει ξεκάθαρο ή τυποποιημένο ορισμό. Ο κάθε ασχολούμενος με την τέχνη της ποίησης θα μπορούσε να δώσει το δικό του ορισμό ή τη δική του άποψη περί του πώς ο ίδιος αισθάνεται και τοποθετεί την ποίηση στη συνειδησιακή του υπόσταση και στον υποσυνειδησιακό του ανεξόρυκτο πλούτο. Η ποίηση δεν είναι μόνο μια τέχνη τοποθέτησης λέξεων, αλλά είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα ωραιοποιημένο συγκινησιακό λόγο. Όταν η πηγή του υποσυνείδητου αναβρύζει συνεχώς και φέρει στην επιφάνεια όσα βρίσκονται καταχωνιασμένα στο βάθος του και δουν το φως του νου του ποιητή και τη λευκή προκλητικότητα του χαρτιού, τότε ο ίδιος ο ποιητής και η πένα του τρέχουν μπροστά σε θέματα και ερωτήσεις, σε όσα ίσως αργότερα βρεθούν οι απαντήσεις, ή ποτέ. Εδώ μπαίνουμε πλέον στην ανοιχτή πόρτα της έμπνευσης, είτε ασχολούμαστε με την ποίηση, είτε με τον πεζό λόγο και αρχίζει ένα μαγικό ταξίδι του νου, που στο τέλος αποτυπώνεται στο χαρτί και στο όνειρο. Η ποιητική διεργασία, είναι μια πολύ σύνθετη λειτουργία. Η πιο σύνθετη που υπάρχει. Γιατί κάθε ποιητική φράση πρέπει να συγκρατεί το απόσταγμα πολλών ταυτόχρονα υλικών.- της ευαισθησίας, της αισθαντικότητας, αλλά και της γνώσης και της νόησης. Της ισχυρής συγκίνησης, του θυμού, του φόβου, του πάθους και της ενέργειας, που ο γνήσιος ποιητής παίρνει από τις εμπειρίες της ζωής του, ακόμη και τις φαντασιακές και τις εκπέμπει μέσα από το έργο του. Άρα η ποίηση δεν μπορεί παρά να είναι βιωματική. Επομένως αυτοβιογραφική. Όχι μόνο το κάθε ποίημα ως σύνολο, αλλά και κάθε μεμονωμένη ποιητική φράση ή και κάθε λέξη μέσα στο ποίημα, οφείλει να προϋποθέτει μια ισχυρή συγκίνηση. ιαφορετικά θα είναι σαν υλικό στοιχείο του κειμένου ανενεργό. Χρειάζονται αργοί ρυθμοί για την επεξεργασία αυτών των εσωτερικών και κειμενικών εργασιών μέχρι την απόδοσή τους στο λευκό χαρτί, που θα είναι μια αντανάκλαση του εαυτού μας και του δικού μας ψυχισμού. Έτσι σιγά σιγά δημιουργείται ένας νέος δεσμός μεταξύ του ποιητή και του αναγνώστη, χωρίς χρονικό όριο, και συνέχει τους ανθρώπους που αντιλαμβάνονται την υπαρξιακή τους υπόσταση. Η ποίηση είναι δύναμη. Είναι ισχυρότερη από οποιοδήποτε ορισμό. Γιατί ο ορισμός αυτός θα είχε κάποια όρια ή κάποια θέση οριστικοποιημένη. Η ποίηση τρέχει μπροστά από κάθε όριο και ψάχνει να βρει απαντήσεις, γιατί στην ποίηση δεν υπάρχουν όρια. Απελευθερώνει τους ανθρώπους, όταν καταφέρνει να βγάζει έξω όσα υπάρχουν μέσα τους και τους καταπιέζουν, αρκεί να ξεκλειδώσουν την κλειδαριά του υποσυνείδητού τους. ιατυπώνω κάποιες προσωπικές απόψεις πάνω στη συγκεκριμένη ερώτηση περί του '' Τι είναι η ποίηση '', με την αγωνία του καταθέτοντος την άποψή του στο ερώτημα αυτό, που μόνο η επανάληψή του δηλώνει το μέγεθός, το μεγαλείο και την αίγλη του. Οι εποχές μας είναι δύσκολες όσο ποτέ άλλοτε. Γίνεται προσπάθεια να μας σφραγίσουν οριστικά τις πόρτες κάθε προσπάθειας απόδρασης από ένα επιβεβλημένο κατεστημένο νοητικό φρούριο. Εμείς όμως είμαστε οι μόνοι που μπορούμε να πετάξουμε πάνω από αυτό. Έχουμε τη δύναμη της ποίησης και τα αιώνια φτερά της. Η μελωδία των βράχων Οι βράχοι ήταν παράξενοι και σκυθρωποί, περίεργα στημένοι όρθιοι, σχήματα σα θεριά. Με επικίνδυνες αιχμές, αγκαθωτοί να ξεπροβάλλουν με το βλέμμα τους το βλοσυρό να μ' αγκαλιάζουν, με δύναμη περήφανη, τραχιά, να με συντρίψουν. Μήπως εδώ αρχίζει ο δρόμος για το θάνατο ; Μήπως εδώ τελειώνει; Με τη βοή τ' ανέμου να περνά ανάμεσά τους, μια μελωδία ανατριχιαστική, απόκοσμη ακούγεται. Κι ο μέγας βράχος κει ψηλά στον κατακόρυφο γκρεμό, διαφέντευε τους πέτρινους υπηκόους του, μ' ακίνητα τα μάτια. Πρώτος μαέστρος στην εκτέλεση της συμφωνίας της νίκης, της νίκης ενάντια στο χρόνο, τη φθορά, τη σιωπή. Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer & Συγγενών ιαταραχών

7 Η κίνηση στην άνοια 7 Φυσιοθεραπεία Θριαμβευτής στο μεγαλείο του, του τραγουδούσε ο άνεμος, χαϊδεύοντας τις πέτρινες παρειές, τα πέτρινα δοξάρια τα επινίκια, σ' ένα κρεσέντο της βοής των βράχων. Είσαι εδώ, το φως της ελπίδας χρυσίζει και λάμπεις, το χρώμα σκορπάς Παραμονή ζωής και καμπάνες χτυπάς στην καρδιά μου! Είσαι εκεί, το δάκρυ αδειάζει το φως όταν φεύγεις, τα μάτια στο κενό ξανά θα χαθούν. Είσαι μακρυά, δες η ψυχή την μοναξιά πως κρατά κάτω απ το δέντρο! Ο ταχύτερος λόγος να χάσω Εσένα είν' το σκοτάδι, όταν χαμηλώνεις φως μου χάνω την Παραμονή της Ζωής :30 Ζαχαρίας Προδρόμου Ελένη Αντωνιάδου (μελοποίηση: Καλλίτσης Συνθέτης) Έ χοντας να αντιμετωπίσουμε την άνοια, το πρώτο που μας απασχολεί είναι ο περιθάλποντας και στη συνέχεα ο ασθενής και ο χώρος μέσα στον οποίο αυτός ζει. Καταρχήν ο περιθάλποντας πρέπει να είναι υγιής σωματικά, νοητικά και ψυχικά έτσι ώστε να "δίνει" το 100% της φροντίδας που χρειάζεται ο ασθενής του. Στη συνέχεια, ο ίδιος ο ασθενής θα πρέπει να είναι ήρεμος, να ακολουθεί σωστά τις οδηγίες του γιατρού του (πάντα με την βοήθεια του περιθάλποντος), να ζει μέσα σε έναν οικείο χώρο, στον οποίο θα μπορεί να κινηθεί όσο το δυνατόν ασφαλέστερα και ευκολότερα. Ο χώρος αυτός, καλό θα ήταν, να είναι διαμορφωμένος με τέτοιο τρόπο έτσι ώστε να αποφεύγονται τα ατυχήματα. Η φυσικοθεραπεία στην άνοια είναι χρήσιμη σε όλα τα στάδιά της. Στην αρχή με τη συνεργασία ενός γυμναστή, διατηρούμε τη φυσική κατάσταση του ασθενή σε ένα καλό επίπεδο και καθυστερούμε λίγο την εξέλιξη της ασθένειας. Στη συνέχεια και κατά την πορεία της ασθένειας, η φυσικοθεραπεία είναι σχεδόν απαραίτητη βοηθώντας τον ασθενή, που αρχίζει να έχει κινητικά προβλήματα ή δυσκολεύεται να περπατήσει. Βοηθά όμως και τον περιθάλποντα δείχνοντάς του εύκολους τρόπους - χειρισμούς του ασθενούς ώστε να μπορεί να τον μετακινεί προστατεύοντας έτσι και τον ίδιο τον εαυτό του από τραυματισμούς στην μέση στα χέρια και πόδια. Σε περίπτωση πτώσης του ασθενούς ή κάποιας μορφής έντονης αδυναμίας κ.λ.π. ΕΝΕΡΓΟΥΜΕ ΨΥΧΡΑΙΜΑ. Τον βοηθάμε, με όποιον τρόπο μπορούμε, μόνοι μας ή καλώντας σε βοήθεια κάποιον φίλο, συγγενή, γείτονα, τηλεφωνώντας στην άμεση βοήθεια στο τηλ. 166, ή ακόμα και στην εταιρεία Alzheimer στο τηλ για κάποια συμβουλή ή επιπλέον πληροφορία. Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε είναι: Υγιείς περιθάλποντες = καλοφροντισμένοι ασθενείς!!! Σκουλούδη Ιωάννα, Β. Φυσιοθεραπεύτρια ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ : : Ε λ έ ν η Α ν τ ω ν ι ά δ ο υ Α ν τ ι π ρ ό ε δ ρ ο ς φ ί λ ω ν τ η ς Ε λ λ η ν ι κ ή ς Ε τ α ι ρ ί α

8 8 Βυζαντινή Θεσσαλονίκη Ανατέμνοντας τη Βυζαντινή Θεσσαλονίκη. Περίληψη μιας μεγάλης ιστορίας ιάλεξη της 14ης Νοεμβρίου 2014 στο Βαφοπούλειο με θέμα «Ανατέμνοντας τη Βυζαντινή Θεσσαλονίκη. Περίληψη μιας μεγάλης ιστορίας» Σ την ανασκαφική έρευνα της γης, που καλείται σωστική ανασκαφή, οδήγησε συστηματικά ο πρώτος Οργανισμός του αρμόδιου για τις αρχαιότητες Υπουργείου Πολιτισμού και Επιστημών το Ο ισχύων αρχαιολογικός νόμος (Ν. 3028/2002) ορίζει ότι σωστική ανασκαφή είναι η ανασκαφή για τη διάσωση μνημείου που αποκαλύπτεται κατά την εκτέλεση τεχνικού έργου, δημοσίου ή ιδιωτικού ή εξαιτίας φυσικού φαινομένου ή τυχαίου γεγονότος ή παράνομης ανασκαφικής ενέργειας. Οι περισσότερες σωστικές ανασκαφές στη Θεσσαλονίκη έγιναν σε προς ανοικοδόμησιν οικόπεδα ιδιωτών και με αφορμή τη διάνοιξη δρόμων, την εγκατάσταση δικτύων κοινής ωφέλειας, των αγωγών φυσικού αερίου, του αγωγού ύδρευσης, και την κατασκευή των σταθμών του μετρό. Τα ευρήματα των ανασκαφών στους σταθμούς του μετρό «Βενιζέλου» και «Αγία Σοφία» συνδύασαν μεταξύ τους τα συμπεράσματα των σωστικών ανασκαφών που έγιναν τα τελευταία πενήντα περίπου χρόνια εκατέρωθεν της Εγνατίας. Έτσι γνωρίζουμε ότι οι χρήσεις γης στον κομβικό αυτόν άξονα παρέμειναν ίδιες για δεκαεπτά αιώνες, ότι ο κύριος δρόμος μετατοπιζόταν κάτι λίγο βόρεια ή νότια είτε έχοντας τη μορφή ενός μαρμαρόστρωτου φαρδύ δρόμου είτε ενός χαλικόστρωτου στενότερου. Τα κτίρια από τις δυο πλευρές του δρόμου, καθώς σταδιακά αυξανόταν ο πληθυσμός της πόλης, διαιρούνταν ολοένα σε μικρότερους χώρους και το ένα διαδεχόταν το άλλο, ξαναχρησιμοποιώντας παλιότερους τοίχους και θεμέλια. Οι λειτουργίες και χρήσεις των «γειτονιών» παρέμειναν και έφτασαν ως τις μέρες μας οι ίδιες. Μάθαμε όλοι πολύ καλά τα δύο τελευταία χρόνια στην Ελλάδα και το εξωτερικό, από τη δημοσιότητα που πήρε το θέμα της ατυχούς προσπάθειας του υπουργείου να μεταφέρει τα αρχαία μακριά από τη θέση που βρέθηκαν (στο στρατόπεδο Παύλου Μελά στη Σταυρούπολη) και να τα επανασυνθέσει εκεί αργότερα -ενέργεια πρωτοφανή για τα ελληνικά δεδομένα και τελείως λανθασμένη-, ότι στη θέση, όπου σήμερα βρίσκεται το σταυροδρόμι των δύο εμπορικών δρόμων Εγνατίας και Βενιζέλου, πάντα βρισκόταν ένα εμπορικό σταυροδρόμι. Κάτω από κτίριο που στέγαζε το σταυροδρόμι αυτό στον 4 ο αιώνα μ.χ., έξι μέτρα βαθιά, και μέσα από τα τοξωτά του ανοίγματα περνούσαν οι δύο διασταυρούμενοι δρόμοι και τα στεγασμένα πεζοδρόμιά τους. Η κύρια οδός, κάτω από τη σημερινή Εγνατία, ήταν ο decumanus maximus της πόλης με πλάτος 4,90μ., που διέσχιζε την τειχισμένη πόλη ενώνοντας τη Χρυσή Πύλη δυτικά με την Κασσανδρεωτική Πύλη ανατολικά. Στον 6 ο αιώνα ο decumanus επισκευάστηκε και στις αρχές του 7 ου αιώνα θάφτηκε κάτω από τα ερείπια που προκάλεσαν οι σεισμοί. Αργότερα ονομαζόταν Λεωφόρος και ήταν 5,5 μέτρα πλατύς, με κεραμικά εργαστήρια γύρω του (11 ος αι.) και μικρά καταστήματα, όπου κατασκευάζονταν κοσμήματα, όπως και σήμερα. Γύρω από το σταυροδρόμι πάντα υπήρχαν σημαντικά δημόσια κτίρια, που διαδέχονταν μέσα στο χρόνο το ένα το άλλο (σώζονται τα τελευταία Μπεζεστένι ( ) και Hamza Bey Camii (Αλκαζάρ, 1467/8). Και στη διασταύρωση Εγνατίας και Αγίας Σοφίας, στα - 5,50 μ. περίπου από το σημερινό κατάστρωμα της Εγνατίας, βρέθηκε η συνέχεια του ίδιου κύριου δρόμου με τη μορφή μίας via colonnata. Στη ιακλάδωση των τροχιογραμμών και στο Σταθμό της Πλατείας ημοκρατίας βρέθηκε ο δρόμος ύστερων ρωμαϊκών χρόνων στη θέση της σημερινής Μοναστηρίου, που οδηγούσε στην πόλη, και μέρος από τη δυτική νεκρόπολη, μέσα στην οποία υπήρχαν μεγάλες οργανωμένες αποθήκες κρασιού, που χρησιμοποιήθηκαν σε όλον τον 4 ο αιώνα και έδωσαν τη θέση τους μετά το 450 μ.χ. σε χριστιανικό ναό, που λειτούργησε για ενάμιση τουλάχιστον αιώνα. Από τον 8 ο αιώνα και ως τον 18 ο ο τόπος έμεινε αλάνα, φιλοξένησε την εμποροπανήγυρη των ημητρίων και κατόπιν ο δρόμος δημιουργήθηκε ξανά με χάνια, εργαστήρια και καταστήματα γύρω του. Ένας αρχαιολογικός χώρος μεγάλης αρχαιολογικής και ιστορικής σημασία υπάρχει ανάμεσα στις οδούς ουμπιώτη, Ηφαιστίωνος και Αγίου ημητρίου. Τον συνιστούν μία μνημειώδης πλατεία και ένα κλιμακοστάσιο με κατεύθυνση από τη δύση προς την ανατολή και χρήση στα παλαιοχριστιανικά χρόνια. Τα ευρήματα αυτά σε συνάρτηση με άλλα ευρήματα από την εγκατάσταση του αγωγού φυσικού αερίου στην περιοχή της παλιάς Λαχαναγοράς πρέπει να απασχολήσουν την πόλη στα επόμενα χρόνια. Στην Πάνω Πόλη στα παλαιοχριστιανικά χρόνια υπήρχαν επαύλεις πλουσίων και κατόπιν κατοικήθηκε ήπια και σταδιακά. Στις σωστικές ανασκαφές προέκυψαν στοιχεία για μοναστήρια και εκκλησάκια με νεκροταφεία των ανθρώπων της γειτονιάς γύρω τους, με κορύφωση στην πυκνότητά τους μετά το 13 ο αιώνα. Λίγοι ναοί της Πάνω Πόλης, που υπήρξαν καθολικά μοναστηριών, λειτουργούν ως σήμερα: το καθολικό της μονής Βλατάδων, ο Όσιος αβίδ, οι Ταξιάρχες. Από τις επαύλεις παρουσιάζονται δύο, με θαυμάσια ψηφιδωτά δάπεδα, εκείνη στην οδό Αιόλου 21 και δεύτερη στις οδούς Χείρωνος, Aντιόχου και Xαβρίου. Κάτω από την οδό Ολυμπιάδος, ανάμεσα Κασσάνδρου και Αγίου ημητρίου, πολλά ιδιωτικά σπίτια έχουν επίσης ανασκαφεί. Πέρα από τα ορατά τείχη, στις σωστικές ανασκαφές ήρθαν στο φως και άλλα ενδιαφέροντα μέρη της οχύρωσης, όπως το ανατολικό προτείχισμα, που φάνηκε κατά την καταστροφική για το εκεί σωζόμενο υψηλό τείχος διάνοιξη της οδού Κασσάνδρου το 1980, και σε οικόπεδα στην οδό Φιλικής Εταιρείας, ή τα λείψανα του συγκροτήματος της Ληταίας Πύλης, στην οποία κατέληγε δυτικά η προκάτοχος της σημερινής Αγίου ημητρίου. Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer & Συγγενών ιαταραχών

9 Αναδρομή στο χρόνο 9 Ναοί υπήρχαν έξω από τις πύλες της οχύρωσης, όπου αναπτύσσονταν τα αρχαία νεκροταφεία: ο μικρός ναός έξω από τη Χρυσή Πύλη στο σταθμό μετρό της πλατείας ημοκρατίας, μία τρίκλιτη βασιλική του 5 ου αιώνα έξω από την Κασσανδρεωτική Πύλη στο σταθμό μετρό «Σιντριβάνι», που διαδέχθηκε μικρό λατρευτικό κτίριο του 4 ου αιώνα αφιερωμένο σε άγνωστο μάρτυρα, ένας τρίτος ναός του πρώτου μισού του 5 ου αιώνα έξω από τη Ληταία Πύλη με βαπτιστήριο που δεν σώθηκε ως τις μέρες μας και με δυνατότητα απόδοσής του στο ναό των αγίων μαρτύρων Xιόνης, Aγάπης και Eιρήνης των πηγών. Ο ναός έξω από τη Νέα Χρυσή Πύλη, την ανατολική δηλαδή πύλη του τείχους στη διαδρομή της αρχαίας Αγίου ημητρίου, μάλλον βρισκόταν όπου ο δημοτικός βρεφονηπιακός σταθμός βόρεια της Ευαγγελίστριας. Οι εκτός των πυλών ναοί εξυπηρετούσαν τις ανάγκες των νεκροταφείων και αποτελούσαν χώρους προσευχής ταξιδιωτών, αγροτών και στρατιωτών. ύο βασιλικές μέσα στα νεκροταφεία, αλλά κάπως μακρύτερα από την οχύρωση, βρέθηκαν στην οδό Mαργαροπούλου 20, του 5 ου - 6 ου αιώνα, και στην οδό 3 ης Σεπτεμβρίου, του τέλους του 4 ου αιώνα, που είναι και ο αρχαιότερος χριστιανικός ναός της Θεσσαλονίκης. Άλλοι ναοί από την εσωτερική πλευρά των τειχών είναι ο ναός παλαιολόγειων χρόνων κάτω από τον πύργο του Τριγωνίου, ο οκταγωνικός ναός 5 ου - 6 ου αι. στις οδούς Ζεφύρων, Κάλβου, Παπαρρηγοπούλου, Καρατζά, Πηνειού και Μαβίλη, η βασιλική 7 ου αιώνα κ.ε. στην οδό Καλαποθάκη 5, η βασιλική του Επταπυργίου. Άλλοι ναοί βρέθηκαν στο Επταπύργιο, στην περιοχή του ιοικητηρίου, μεταξύ Αγίου ημητρίου και Κασσάνδρου, στην Πρίγκηπος Νικολάου 1, στη θέση του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, στη θέση του Αγίου Νικολάου Τρανού, εκεί όπου η Αγία Θεοδώρα στην Ερμού, και εικάζονται και άλλοι μεταγενέστεροι, πιθανώς απωλεσθέντες κατά την ανοικοδόμηση, από τα νεκροταφεία τους που έχουν βρεθεί, γιατί από τον 9 ο αιώνα και εξής ο ενταφιασμός των κατοίκων γινόταν μέσα στην πόλη στο περιβάλλον ενοριακών ναών και καθολικών μοναστηριών (βρέθηκαν τα κοιμητήρια των μονών Λατόμου, Βλατάδων, Αγίου Νικολάου των Ορφανών, Αγίας Αικατερίνης, Προφήτη Ηλία, Παναγίας Λαοδηγήτριας, βόρεια του Αγίου ημητρίου, μέσα στο ναό των Αγίων Αποστόλων, γύρω από την Παναγία Χαλκέων, μέσα στους ναούς της Αγίας Σοφίας, Αχειροποιήτου, Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, Αγίου Παντελεήμονος και γύρω από το ναό της Αγίας Θεοδώρας). Η γνώση της καθημερινής ζωής των αρχαίων προέρχεται κυρίως από την ανασκαφή των τάφων, όπου εκτός από τα δημογραφικά στοιχεία που μπορεί να αντλήσει κανείς, και τη γνώση των ταφικών πρακτικών, έχουν διατηρηθεί τα περισσότερα αντικείμενα και μάλιστα συνήθως άφθαρτα. Τα αρχαιότερα νεκροταφεία της Θεσσαλονίκης, από τα ύστερα ελληνιστικά χρόνια έως και τον 9 ο αιώνα, αναπτύχθηκαν έξω από τα τείχη της, στις περιοχές ανατολικά και δυτικά, όπου υπήρχε ομαλό έδαφος και δρόμοι που επέτρεπαν την εύκολη πρόσβαση. Το όψιμο δυτικό νεκροταφείο εκτεινόταν ως περίπου το ύψος του Αγίου Παντελεήμονα στους Αμπελοκήπους και το ανατολικό έως περίπου το πεδίο του Άρεως. Γίνεται ειδική μνεία στα ταφικά κτίσματα του «Αξιού» στην οδό Λαγκαδά, του περίπου, με εννέα ταφικούς θαλάμους και πενήντα νεκρούς όλων των φύλων και ηλικιών, και των δύο θρησκειών, και θαμμένα ζώα, και στο 5όροφο υπόγειο cubiculum του 4 ου αιώνα στην οδό Φρυζή 31, στο ταφικό παρεκκλήσι στην οδό Κασσάνδρου 90 με την εικονομαχική τοιχογραφία του περίπου, στο νεκροταφείο της μονής Βλατάδων από τον 13 ο αιώνα και εξής, στην τυπολογία των τάφων, παλαιοχριστιανικών και βυζαντινών, στα κοσμήματα, τα κτερίσματα και στα νεκρόδειπνα, με ειδική αναφορά στο μαγειρείο έξω από τάφο του 4ου αι. στους Αμπελόκηπους. Στη Θεσσαλονίκη το νερό ερχόταν από το Χορτιάτη με τη βοήθεια υδραγωγείου που λειτουργούσε από τον 1 ο αιώνα μ.χ. και εξής, και στα μεταβυζαντινά χρόνια από το υδραγωγείο του Λεμπέτ στα δυτικά. Σε όλα σχεδόν τα ανασκαπτόμενα οικόπεδα βρίσκουμε υδραγωγούς. Οι πρώτες συγκεντρώσεις του νερού γίνονταν στις δεξαμενές (κινστέρνες) της Πάνω Πόλης και κατόπιν το νερό διανέμονταν με τη βοήθεια πλήθους υδραγωγών στην κάτω πόλη και γέμιζε εκεί και άλλες δεξαμενές. Τα πλουσιόσπιτα μάζευαν το νερό σε δικές τους δεξαμενές και τα άλλα σπίτια υδρεύονταν από δημόσιες κρήνες. Γίνεται ειδική μνεία στην οκτάτρουλλη κινστέρνα της οδού Ολυμπιάδος 90, στις δίδυμες παλαιοχριστιανικές κινστέρνες στην οδό Αμφιλοχίας, στις τρεις κινστέρνες της Μονής Βλατάδων. Τα λουτρά ήταν δημόσια και πολλά ιδιωτικά, όπως το μεσοβυζαντινό λουτρό της οδού Θεοτοκοπούλου και το μεταβυζαντινό της οδού Ιοκάστης 7. ρ έσποινα Μακροπούλου, αρχαιολόγος, τέως διευθύντρια της Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Θράκης (15 η Ε.Β.Α.) και της Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Θεσσαλονίκης (9 η Ε.Β.Α.) :30 ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ : :30 000

10 10 14 Μαθήματα ζωής Στην Ρόουζ των 97 Μαΐων Πανελλήνια Ομοσπονδία Τ ην πρώτη μέρα του σχολικού έτους ο Καθηγητής μας, μας αυτοσυστήθηκε και μας προσκάλεσε να γνωρίσουμε κάποια συμφοιτήτρια μας, που όπως είπε, δεν την είχαμε συναντήσει καθόλου από την αρχή των σπουδών μας. Πετάχτηκα επάνω για να κοιτάξω γύρω μου, όταν ακριβώς δίπλα μου, είδα μια ρυτιδιασμένη γηραιά κυρία να μου χαμογελάει. Αμέσως μου αυτοσυστήθηκε. Με λένε Ρόουζ, είμαι 97 χρόνων. Είμαι εδώ για να κάνω μια καινούργια αρχή στη ζωή μου. Πάντοτε ονειρευόμουνα να πάρω πανεπιστημιακή μόρφωση και τώρα ήρθε η ώρα. Όταν τελείωσε το μάθημα, περπατήσαμε μαζί ως το κτήριο της Φοιτητικής Εστίας όπου ήπιαμε από μια σοκολάτα με γάλα και παγωτό. Γίναμε αμέσως φίλοι. Κάθε μέρα τους τρεις επόμενους μήνες φεύγαμε μαζί και συζητούσαμε ασταμάτητα. Με γοήτευε ν ακούω αυτή τη «μηχανή του χρόνου» καθώς μοιραζόταν τη σοφία και τις εμπειρίες της μαζί μου. Μέχρι το τέλος του σχολικού έτους, η Ρόουζ από τη λάμψη που εξέπεμπε, είχε γίνει το σπουδαιότερο πρόσωπο του Αμφιθεάτρου και πολύ εύκολα έκανε φίλους, οπουδήποτε βρισκόταν. Πρόσεχε την εμφάνισή της και ενθουσιαζόταν όταν την πρόσεχαν οι άλλοι φοιτητές και φοιτήτριες. Ζούσε την κάθε στιγμή με ζωντάνια κι ενδιαφέρον. Στο τέλος του εξαμήνου προσκαλέσαμε τη Ρόουζ να μιλήσει στο συμπόσιο που οργάνωσε η ομάδα μας του ποδοσφαίρου. Την παρουσιάσαμε στο ακροατήριο και την καλέσαμε να ανεβεί στο βήμα. Καθώς άρχισε να διαβάζει τον γραμμένο της λόγο είδε αίφνης τα χαρτιά της να πέφτουν στο πάτωμα. Κάπως ντροπιασμένη και λίγο έκπληκτη έγειρε προς το μικρόφωνο και απλά είπε: Λυπάμαι πολύ μα είμαι λίγο τρομοκρατημένη. Και σε λίγο πρόσθεσε. - εν μπορώ να ξαναβρώ την σειρά των χαρτιών μου για να σας διαβάσω τον λόγο μου, γι αυτό επιτρέψτε μου, να σας μιλήσω χωρίς επισημότητα, από αυτά που ξέρω. Την ενθαρρύναμε με ένα ζεστό χειροκρότημα που την γέμισε ευχαρίστηση. - Ακούστε φίλοι μου, είπε. εν σταματάμε με καμία δύναμη να παίζουμε επειδή γεράσαμε. Αντίθετα γερνάμε επειδή ακριβώς σταματάμε να παίζουμε! Υπάρχουν τέσσερα μυστικά για να μείνουμε νέοι, ευτυχισμένοι, κερδισμένοι και επιτυχημένοι. Πρώτον: Θα πρέπει να γελάμε και να δημιουργούμε τους λόγους για χαρά και χιούμορ κάθε μέρα. εύτερον: Να μη σταματάμε να ονειρευόμαστε το μέλλον, γιατί όταν χάνεις τα όνειρά σου πεθαίνεις. Τρίτον: Βλέπεις τόσους πολλούς ανθρώπους να περπατάνε γύρω σου που είναι ζωντανοί-νεκροί. Και ποτέ δεν το έχουν συνειδητοποιήσει. Και τέταρτον: Υπάρχει τεράστια διαφορά μεταξύ του να αποδέχεσαι ότι γίνεσαι γέρος και του ότι απλώς μεγαλώνεις. Εάν είσαι δεκαεννιά χρονών και μένεις ξαπλωμένος στο κρεβάτι για έναν ολόκληρο χρόνο χωρίς να κάνεις ένα δημιουργικό πράγμα, γρήγορα θα γίνεις 20 χρόνια πιο γέρος. Όλοι μεγαλώνουμε. Αυτό δεν είναι αποτέλεσμα κάποιου μας ταλέντου ή ιδιαίτερης ικανότητας. Η καλή ιδέα είναι να μεγαλώνεις βρίσκοντας πάντοτε την ευκαιρία της αλλαγής. Να μην αισθάνεσαι λύπηση. Βέβαια συνήθως εμείς οι μεγάλοι άνθρωποι δεν αισθανόμαστε λύπη για πράγματα που κάναμε αλλά μάλλον για πράγματα που δεν προλάβαμε να κάνουμε. Γιατί ξεχνάμε τα παλιά. Η μετάνοιά μας μπροστά στο Θεό, με την εξομολόγηση στον Πνευματικό, μας ρυθμίζει τα συναισθήματα μας, ισορροπεί την ψυχή μας στο σωστό προσανατολισμό μας έτσι ώστε να μην φοβόμαστε να περιμένουμε το πιο βέβαιο πράγμα στη ζωή που είναι. η τελική μετακόμισή μας κοντά στο Θεό. Αυτό είναι το πιο υπέροχο, μοναδικό και ανεπανάληπτο ταξίδι. Η βίζα μας είναι η αγάπη μας στον Κύριο και η αγάπη μας στα πλάσματά του, τους συνανθρώπους μας και τους εχθρούς μας, αν θέλετε. Τέλειωσε την ομιλία της τραγουδώντας μας «το τριανταφυλλάκι» και μας συνέστησε να τραγουδάμε τα ωραία λυρικά τραγούδια για να ομορφαίνουμε την καθημερινότητά μας. Ολοκληρώνοντας τον κύκλο σπουδών που είχε διαλέξει η Ρόουζ, πράγμα που κράτησε μερικά χρόνια, έφθασε στην ευτυχισμένη ώρα να πάρει το πτυχίο της. (Πρέπει εδώ να πούμε ότι το κολλέγιο το είχε αρχίσει πριν πολλά χρόνια, χωρίς να πετύχει να το τελειώσει, πράγμα που έκανε τώρα). Μία βδομάδα μετά την αποφοίτησή της, κοιμήθηκε ειρηνικά κατά τη διάρκεια του ύπνου της. Πάνω από 2000 φοιτητές του κολλεγίου τη συνόδεψαν στην κηδεία της ως τιμητική προσφορά σ αυτήν την θαυμάσια γυναίκα που μας δίδαξε με το παράδειγμά της ότι ποτέ δεν είναι αργά να γίνεις αυτό για το οποίο σου έχει δώσει τη δυνατότητα ο Πλάστης σου. Οι παρακάτω φράσεις έχουν μείνει διαχρονικές πια, ως ιερή ανάμνηση της Ρόουζ. Να θυμάσαι ότι το να μεγαλώνεις είναι υποχρεωτικό, το να μεγαλώνεις όμως ωριμάζοντας ανήκει στη δική σου προσπάθεια. Η ζωή μας έχει διαμορφωθεί από ότι έχουμε δεχθεί κι έχουμε εισπράξει από τους άλλους. Όμως φτιάχνουμε και ομορφαίνουμε τη ζωή τη δική μας και των άλλων από αυτό που εμείς προσφέρουμε. Ο Θεός μας υποσχέθηκε ένα ασφαλές λιμάνι, όχι ένα ήρεμο πέρασμα. Εάν επιτρέψει ο Θεός την δυσκολία, ο ίδιος θα σε βοηθήσει να περάσεις μέσα από αυτήν. Οι καλοί μας φίλοι είναι σαν τα αστέρια. εν τα βλέπεις πάντοτε, αλλά ξέρεις ότι πάντοτε υπάρχουν και βρίσκονται εκεί.» Απόδοση: ΕΥΑΓ. ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΥ ΓΕΩΡΓΟΥΛΕΑ Από το Bulletin, New York. Νόσου Alzheimer & Συγγενών ιαταραχών

11 14 Νέες Τεχνολογίες 11 Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γραφείο Τύπου ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΞΕΤΑΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΣΕ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΣΟΥΠΕΡ ΜΑΡΚΕΤ ΓΙΑ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟ ΗΠΙΩΝ ΝΟΗΤΙΚΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ Σ ε ένα εικονικό σούπερ μάρκετ μπορεί να γίνεται πλέον η εξέταση ηλικιωμένων ατόμων για τον εντοπισμό ήπιας νοητικής διαταραχής. Το εικονικό σούπερ μάρκετ αποτελεί, διεθνώς, την πρώτη επιτυχημένη προσπάθεια εντοπισμού της ήπιας νοητικής διαταραχής (ΗΝ ) μέσα από ένα ευχάριστο παιχνίδι εικονικής πραγματικότητας, βασισμένο σε μια καθημερινή δραστηριότητα. Η σχεδίαση και η πειραματική αξιολόγηση του εικονικού σούπερ μάρκετ έγινε στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος Εν-ΝΟΗΣΗΣ «Σύστημα ιάχυτης Νοημοσύνης για την Πρόγνωση, ιάγνωση, Παρακολούθηση και Ενδυνάμωση ασθενών με Νοητικές ιαταραχές», με επιστημονικά υπεύθυνη την Καθηγήτρια του Τμήματος Ιατρικής του Α.Π.Θ., Μάγδα Τσολάκη. Ο στόχος του προγράμματος είναι να αξιολογηθούν τα οφέλη που μπορούν να προσφέρουν οι νέες τεχνολογίες σε άτομα που πάσχουν από νοητικές διαταραχές και κυρίως σε ασθενείς με ΗΝ που αποτελεί συχνά προπομπό της νόσου Alzheimer. Στην έρευνα συμμετείχαν 55 άτομα, 21 υγιείς ηλικιωμένοι και 34 ασθενείς με ΗΝ, ηλικίας ετών, με μέσο όρο ηλικίας τα 69 έτη. Όλοι οι συμμετέχοντες ήταν άτομα που επισκέπτονταν τα κέντρα ημέρας της Ελληνικής Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών ιαταραχών. Στο πλαίσιο της έρευνας οι ηλικιωμένοι, με τη στήριξη ψυχολόγου, χειρίστηκαν την εφαρμογή. Χρησιμοποιήθηκαν tablet pc με οθόνη αφής ώστε ο χειρισμός να είναι εύκολος ακόμα και για άτομα χωρίς γνώσεις υπολογιστών. Η ανταπόκριση των συμμετεχόντων ήταν πολύ θετική. Όλοι μπόρεσαν να χειριστούν την εφαρμογή ανεξαρτήτως ηλικίας, μορφωτικού επιπέδου και έλλειψης γνώσης υπολογιστών. Οι περισσότεροι συμμετέχοντες χαρακτήρισαν τη διαδικασία ευχάριστη και δήλωσαν ότι προτιμούν την εξέταση με το εικονικό σούπερ μάρκετ από την εξέταση με κλασικές νευροψυχολογικές δοκιμασίες/τεστ μνήμης. Από την έρευνα προέκυψε ότι η επίδοση στο εικονικό σούπερ μάρκετ μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο εντοπισμού της ΗΝ. Η διακριτική ικανότητα του εικονικού σούπερ μάρκετ κυμαίνεται στο 87,30% (ευαισθησία 82,35% & ειδικότητα 95,24%), δηλαδή στα ίδια επίπεδα με τη διακριτική ικανότητα καταξιωμένων νευροψυχολογικών δοκιμασιών εντοπισμού της ΗΝ. Η συγκεκριμένη έρευνα είναι η πρώτη έρευνα παγκοσμίως όπου μία εφαρμογή εικονικής πραγματικότητας μπορεί επιτυχώς να χρησιμοποιηθεί από μόνη της για τον εντοπισμό της ΗΝ. Μία τέτοια εξέλιξη είναι πολύ σημαντική καθώς πλέον δίνεται η δυνατότητα στους ηλικιωμένους να εξετάζονται προληπτικά μέσα από ένα ευχάριστο παιχνίδι αποφεύγοντας την κόπωση που μπορεί να προκαλέσει μία κλασική νευροψυχολογική εξέταση. Ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη νέα έρευνα με σκοπό τον εντοπισμό της ΗΝ σε άτομα που χρησιμοποιούν το εικονικό σούπερ μάρκετ στο σπίτι τους. Ο στόχος είναι να γίνει η προληπτική εξέταση ακόμα ποιο εύκολη. Επιθυμία των ερευνητών είναι οι ηλικιωμένοι να μπορούν να έχουν μια πρώτη ένδειξη για πιθανά σημάδια νοητικής διαταραχής χωρίς να χρειάζεται να βγουν από το σπίτι τους και να πάνε σε κάποιο νοσοκομείο ή κέντρο μνήμης. Το μόνο που θα χρειάζεται να κάνουν θα είναι να παίζουν ένα ευχάριστο παιχνίδι εικονικής πραγματικότητας, όπως το εικονικό σούπερ μάρκετ. Με αυτό τον τρόπο το όποιο πρόβλημα θα εντοπίζεται σε πολύ αρχικό στάδιο και ο ηλικιωμένος θα παραπέμπεται να επισκεφθεί μια υπηρεσία υγείας όπου θα μπορεί να εξεταστεί ενδελεχώς και να λάβει την κατάλληλη βοήθεια. Το εικονικό σούπερ μάρκετ διατίθεται δωρεάν για χρήση σε όσα άτομα επιθυμούν να το χρησιμοποιήσουν για εξάσκηση της μνήμης του στην έκδοση η οποία είναι προσβάσιμη μέσω διαδικτύου. εν είναι δυνατό αυτή τη στιγμή να γίνει διάγνωση μέσα από αυτή την έκδοση καθώς η μελέτη έγινε στην έκδοση για tablet που έχει διαφορετικό χειρισμό (οθόνη αφής αντί για mouse) και επίσης γιατί στη μελέτη η χρήση της δοκιμασίας έγινε με συγκεκριμένες οδηγίες και ερευνητικό πρωτόκολλο παρουσία ψυχολόγου. Το λογισμικό σχεδιάστηκε από το Ινστιτούτο Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΙΠΤΗΛ) σε συνεργασία με τον Τομέα Νευροεπιστημών του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και την Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών ιαταραχών. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να δουν το εικονικό σούπερ μάρκετ και άλλες εφαρμογές που σχεδιάστηκαν στα πλαίσια του Εν-ΝΟΗΣΗΣ στο σύνδεσμο Στέλιος Ζυγούρης, Συνεργάτης Τμ. Ιατρικής ΑΠΘ :30 ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ : :30 000

12 12 Βαδίζοντας μαζί... Βαδίζοντας μαζί Η οπτική της Θεραπείας Gestalt στην άνοια (βιβλίο) Τ ο βιβλίο αυτό είναι το απόσταγμα της κλινικής εμπειρίας πάνω στην ψυχοθεραπεία Gestalt και την άνοια με την οποία η συγγραφέας Κατερίνα Σιαμπάνη ασχολείται από το Την επιστημονική επιμέλεια του βιβλίου έχει η Νευρολόγος Ψυχίατρος - καθηγήτρια του ΑΠΘ Μάγδα Τσολάκη και την έκδοση έκανε η Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συγγενών ιαταραχών. Το βιβλίο εστιάζει στην οπτική της ψυχοθεραπείας Gestalt και αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο για επαγγελματίες ψυχικής υγείας που εργάζονται ή θα εργαστούν με άτομα που πάσχουν από άνοια. Παράλληλα, περιέχει προτάσεις ενσωμάτωσης και άλλων προσεγγίσεων, πρακτικές εφαρμογές τους και σημαντική βιβλιογραφία. Το βιβλίο στοχεύει στην ψυχολογική στήριξη που είναι δυνατόν να προσφέρει ένας ψυχοθεραπευτής Gestalt σε άτομα που πάσχουν από άνοια και στα τρία στάδια της νόσου, μέσα από τις προτάσεις και τις πρακτικές εφαρμογές που δίνονται. Συχνά όσοι ασχολούνται με την ψυχοθεραπεία τείνουν να αμφιβάλλουν ότι είναι δυνατή και ωφέλιμη η εφαρμογή ψυχοθεραπευτικών παρεμβάσεων σε άτομα που αντιμετωπίζουν απώλειες σημαντικών νοητικών λειτουργιών, όπως η μνήμη, η προσοχή και η συγκέντρωση. Πιστεύουν ότι για να συμμετέχει ένα άτομο σε μια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση είναι απαραίτητη η καλή νοητική του κατάσταση, όπως και η ικανότητα του να επικοινωνήσει και να επεξεργαστεί πληροφορίες. Στο βιβλίο καταγράφεται η κλινική εμπειρία με τη διαπίστωση ότι όταν η ψυχοθεραπευτική παρέμβαση λαμβάνει υπόψη τις νοητικές απώλειες του ατόμου και προσαρμόζεται σε αυτές, μπορεί να το ωφελήσει βοηθώντας το να διαχειριστεί τους φόβους, τη θλίψη και το άγχος που βιώνει. Το βιβλίο απαρτίζεται από δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος αναφέρονται θέματα που αφορούν τα άτομα που πάσχουν από άνοια. Πιο συγκεκριμένα. στο πρώτο κεφάλαιο του πρώτου μέρους, περιγράφεται η άνοια και τα συμπτώματά της, ακριβώς για να μπορεί ο αναγνώστης να σχηματίσει μια εικόνα της άνοιας. Μπορείτε να φανταστείτε την άνοια σαν μια ομπρέλα που καλύπτει τις διάφορες μορφές της νόσου. Η πιο διαδεδομένη μορφή άνοιας κάτω από αυτή την ομπρέλα, είναι η γνωστή σε όλους μας νόσος Alzheimer. Έτσι, στο κεφάλαιο αυτό, περιγράφεται πρώτα η κλινική εικόνα της Νόσου Alzheimer και στη συνέχεια τα στάδια εξέλιξής της ΝΑ. Στο ίδιο κεφάλαιο αναφέρονται, σε γενικότερο πλαίσιο, ορισμένες από τις άλλες μορφές άνοιας, αυτές που εμφανίζονται συχνότερα σε άτομα της τρίτης ηλικίας, όχι όμως, σε τόσο μεγάλο ποσοστό όπως η νόσος του Alzheimer. Αυτές οι μορφές άνοιας είναι: Άνοια με σωμάτια Lewy, Άνοια στη νόσο του Parkinson, Μετωποκροταφική άνοια, Αγγειακή άνοια και η κρανιοεγκεφαλική κάκωση. Στο δεύτερο κεφάλαιο αναφέρονται οι βασικές αρχές και όροι της ψυχοθεραπείας Gestalt που είναι: α) ο διάλογος, β) η επικέντρωση στο «Εδώ και Τώρα», γ) οι «μισοτελειωμένες υποθέσεις», δ) οι όροι: Μορφή και Φόντο, ε) η έννοια της Οργανικής Αυτορρύθμισης και στ) η Επαφή και τα εμπόδια της επαφής οι γνωστοί σε όλους μας ως Αμυντικοί μηχανισμοί ή Στυλ επαφής. Ακολουθεί η περιγραφή περιστατικών ατόμων που βιώνουν το πρώτο στάδιο της άνοιας και απαντούν σ αυτήν την κρίση με το δικό τους στυλ επαφής. Το κεφάλαιο 3 με τίτλο: Ψυχοθεραπεία Gestalt και Άνοια περιλαμβάνει το θεωρητικό υπόβαθρο στο οποίο βασίζεται ένα μεγάλο μέρος της ψυχοθεραπευτικής παρέμβασης σε ομάδες ατόμων που πάσχουν από άνοια. Σε αυτό το κεφάλαιο, αναλύονται η σημασία της «δουλειάς» με τη σωματική εμπειρία: Gestalt και σώμα, και ακολουθεί η περιγραφή θεραπευτικών προσεγγίσεων οι οποίες ενσωματώθηκαν στη θεραπεία Gestalt και χρησιμοποιούνται με θετικά αποτελέσματα στην άνοια, όπως: Η Θεραπεία Gestalt Reminiscence, η προσέγγιση Sandplay therapy (Αμμοθεραπεία), η Art Therapy (Εικαστική θεραπεία) και η χρήση των παραμυθιών. Το κεφάλαιο 4 περιλαμβάνει την περιγραφή των σταδίων της άνοιας και τις επιπτώσεις που αυτή έχει στα άτομα που πάσχουν σύμφωνα με τη θεώρηση της ψυχοθεραπείας Gestalt. Ακολουθεί η μελέτη τριών περιπτώσεων ατόμων που πάσχουν από άνοια. Κάθε περίπτωση αφορά και ένα στάδιο της νόσου, έτσι: 1) Η περίπτωση της κας Χριστίνας αφορά το 1 ο στάδιο, 2) η περίπτωση της κας Σοφίας το 2 ο στάδιο και 3) η περίπτωση του κ. Αλέξανδρου το 3 ο στάδιο. Στο πέμπτο κεφάλαιο του πρώτου μέρους παρουσιάζονται οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να στηρίξουμε τα άτομα που πάσχουν από άνοια σε καθένα από τα τρία στάδια της νόσου, σύμφωνα με την οπτική της θεραπείας Gestalt και την κλινική εμπειρία. Στο δεύτερο μέρος εντάσσονται θέματα που αφορούν τους περιθάλποντες, δηλαδή τα άτομα της οικογένειας αλλά και τους επαγγελματίες που είναι επιφορτισμένα με την φροντίδα των ατόμων που πάσχουν από άνοια. Αυτό γιατί στις χρόνιες ασθένειες όπως είναι η άνοια και η νόσος Alzheimer, τα άτομα που πάσχουν δεν είναι τα μόνα που πλήττονται. Παράλληλα, πλήττονται και οι άνθρωποι που βρίσκονται κοντά τους και αναλαμβάνουν την φροντίδα τους. Στην πραγματικότητα οι περιθάλποντες αποτελούν το δεύτερο θύμα της άνοιας. Έτσι, στο πρώτο κεφάλαιο του δεύτερου μέρους, αναφέρονται τα συναισθήματα που βιώνουν τα οικεία πρόσωπα τα οποία αναλαμβάνουν να φροντίσουν ένα αγαπημένο πρόσωπο που πάσχει από άνοια, αλλά και οι ανάγκες στήριξης που έχουν οι περιθάλποντες αυτοί. Στο δεύτερο κεφάλαιο συμπεριλαμβάνεται μια σύντομη αναφορά των αποτελεσμάτων που έδειξε έρευνα για τις ψυχολογικές και κοινωνικές αλλαγές που βιώνουν οι περιθάλποντες στην Ελλάδα. Θεωρήσαμε σημαντικό να συμπεριλάβουμε στο τρίτο κεφάλαιο την έννοια της επιθετικότητας από την πλευρά της ψυχοθεραπείας Gestalt, Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer & Συγγενών ιαταραχών

13 Η οπτική της Gestalt 13 καθώς η επιθετικότητα αποτελεί συχνά τρόπο έκφρασης των ατόμων που πάσχουν από άνοια. Πιστεύουμε ότι όσο το δυνατόν περισσότερα γνωρίζουν οι περιθάλποντες για τη διαχείρισή της επιθετικότητας, τόσο καλύτερα και αποτελεσματικότερα θα την αντιμετωπίσουν. Το τέταρτο κεφάλαιο του δευτέρου μέρους πραγματεύεται την έννοια της χρόνιας θλίψης. Οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας καλούμαστε να βοηθήσουμε και να στηρίξουμε ψυχολογικά τους περιθάλποντες των ατόμων που πάσχουν από άνοια, οι οποίοι συχνά φαίνεται να εμφανίζουν συμπτώματα κατάθλιψης. Ωστόσο, όταν αντιμετωπίζουμε μια χρόνια ασθένεια όπως η άνοια, φαίνεται να αντιμετωπίζουμε κάτι που μοιάζει με κατάθλιψη αλλά δεν είναι ακριβώς κατάθλιψη, αλλά χρόνια θλίψη. Η χρόνια θλίψη κάνει αισθητή την παρουσία της ως «ανοιχτός λογαριασμός» του περιθάλποντα μέσα από την οπτική της ψυχοθεραπείας Gestalt. Ενδιαφέρον επίσης παρουσιάζει η έννοια του άγχους ως μια από τις πιο συχνά εμφανιζόμενες συναισθηματικές καταστάσεις που βιώνουν οι περιθάλποντες. Στο κεφάλαιο 5 δίνεται ο ορισμός του άγχους, η διάκρισή του από το στρες και προτάσεις που θα βοηθήσουν τους περιθάλποντες να μάθουν να διαχειρίζονται το άγχος τους. Μια πολύ βασική έννοια της ψυχοθεραπείας Gestalt αφορά την έννοια της πόλωσης. Στο έκτο κεφάλαιο του δευτέρου μέρους, περιγράφεται και διερευνάται ο όρος «πόλωση» για την ψυχοθεραπεία Gestalt και, παράλληλα, η διαχείριση των πολώσεων κατά την θεραπευτική διαδικασία των περιθαλπόντων. Στο έβδομο κεφάλαιο περιλαμβάνονται αυτούσιοι διάλογοι από τις ομάδες περιθαλπόντων και μέσα από την κλινική εμπειρία περιγράφονται διεξοδικότερα οι πολώσεις και πως αυτές «δουλεύονται» από την πλευρά του θεραπευτή Gestalt. Στο ίδιο πλαίσιο των πολώσεων κινείται και το όγδοο κεφάλαιο στο οποίο εξερευνάται η πιο γνωστή πόλωση για τη θεραπεία Gestalt, η πόλωση «δούλος αφέντης», ως χαρακτηριστικό της μεταμόρφωσης των Ελλήνων ανδρών, όπως παρατηρήθηκε και καταγράφηκε σε μια μικτή (ανδρών - γυναικών) ομάδα περιθαλπόντων. Το δεύτερο μέρος κλείνει με το ένατο κεφάλαιο, στο οποίο γίνεται μια σημαντική διαπίστωση που αυτή τη φορά αφορά τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας οι οποίοι απασχολούνται με άτομα που πάσχουν από άνοια. Η διαπίστωση αφορά την αναγκαιότητα της εποπτείας ως «αντίδοτο» στην «επαγγελματική εξουθένωση» (burnout) που πλήττει τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας και μάς υπενθυμίζει ότι δεν είμαστε παντοδύναμοι, αλλά άνθρωποι σαν όλους αυτούς που φροντίζουμε και προσπαθούμε να στηρίξουμε. Το βιβλίο κλείνει με ένα ποίημα μια εικόνα από την κλινική εμπειρία και την διαπίστωση ότι η ευελιξία ενός θεραπευτή Gestalt, η φαντασία, η δημιουργικότητα και η εφευρετικότητά του αποτελούν σημαντικά πλεονεκτήματα που είναι δυνατό να ενσωματωθούν στη Θεωρία της θεραπείας Gestalt ώστε να βοηθήσουμε τα άτομα που πάσχουν από άνοια να μένουν σε επαφή με την πραγματικότητα: Βλέμμα απλανές Κοιτάζει προς το παράθυρο Φαίνεται όμως σαν να μη βλέπει Πλησιάζω: Τι κάνεις γιαγιά; -Ξέρω γω; -Πως σε λένε; -Εεεεεε Κάθομαι δίπλα της. Απλά αναπνέω Και κοιτάζω προς το παράθυρο. Ξαφνικά ένας ήχος Σιωπή και αφουγκράζομαι Κτυπάει ρυθμικά τα πόδια της στο ξύλινο πάτωμα Τακ-Τακ Τακ-Τακ Τακ-Τακ Τα πόδια μου ανταποκρίνονται στο ρυθμό Τακ-Τακ Τακ-Τακ Τακ-Τακ Γυρνάει το κεφάλι της προς τα μένα Με κοιτάζει Κουνάει το κεφάλι της Και μου χαμογελάει Με βλέπει Απλώνω το χέρι μου Σαν να το περιμένει Απλώνει και τα δυο της χέρια Και μου κρατά τρυφερά το χέρι Μου το χαϊδεύει Σιωπή Αφουγκράζομαι ένα αδιόρατο μουρμουρητό Ένα τραγούδι «σ αγαπώ γιατί είσαι ωραία» Ακολουθώ σιγομουρμουρίζοντας, επίσης, «σ αγαπώ γιατί είσαι εσύ». Κατερίνα Σιαμπάνη Ψυχοθεραπεύτρια Gestalt :30 ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ : :30 000

14 14 Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Η ιακήρυξη της Γλασκώβης για την Άνοια Ω ς υπογράφοντες, δεσμευόμαστε πλήρως για την προώθηση των δικαιωμάτων, της αξιοπρέπειας και της αυτονομίας των ανθρώπων που ζουν με άνοια. Τα δικαιώματα αυτά είναι καθολικά και κατοχυρώνονται στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση των ικαιωμάτων του Ανθρώπου, την Οικουμενική ιακήρυξη των ικαιωμάτων του Ανθρώπου, τις ιεθνείς Συμβάσεις για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά ικαιώματα και τα Α- τομικά και Πολιτικά ικαιώματα, και τη Σύμβαση για τα ικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες. Επιβεβαιώνουμε ότι κάθε άτομο που ζει με άνοια έχει: Το δικαίωμα στην έγκαιρη διάγνωση Το δικαίωμα πρόσβασης σε ποιοτική μετά τη διάγνωση φροντίδα Το δικαίωμα στην προσωποκεντρική, συντονισμένη, ποιοτική φροντίδα καθ όλη τη διάρκεια της νόσου Το δικαίωμα ισότιμης πρόσβασης στις θεραπείες και τις θεραπευτικές παρεμβάσεις Το δικαίωμα οι ασθενείς να είναι σεβαστοί ως άτομα στην κοινότητά τους. Χαιρετίζουμε την ολοένα μεγαλύτερη αναγνώριση της άνοιας ως προτεραιότητα της δημόσιας υγείας σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο και ζητούμε από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και τα θεσμικά όργανα να αναγνωρίσουν το ρόλο που μπορούν να έχουν στη διασφάλιση ότι τα δικαιώματα των ανθρώπων που ζουν με άνοια γίνονται σεβαστά και υποστηρίζονται. Πιο συγκεκριμένα, ζητούμε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή: 1. Να αναπτύξει ευρωπαϊκή στρατηγική για την άνοια, 2. να ορίσει έναν υψηλού επιπέδου αξιωματούχο της Ε.Ε. ο οποίος θα συντονίζει την έρευνα στον τομέα της άνοιας και τις δραστηριότητες των υφιστάμενων προγραμμάτων, όπως το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 (Horizon 2020), το πρόγραμμα βοηθού διαβίωσης (Ambient Assistant Living Programme), την Ευρωπαϊκή σύμπραξη καινοτομίας για την ενεργό και υγιή γήρανση (European Innovation Partnership on Active and Healthy Ageing), το Κοινό πρόγραμμα για την έρευνα των Νευροεκφυλιστικών ασθενειών (Joint Programme on Neurodegenerative diseases research) και την Πρωτοβουλία για τα Καινοτόμα Φάρμακα (Innovative Medicines Initiative), 3. να δημιουργήσει μια ευρωπαϊκή ομάδα εμπειρογνωμόνων για την άνοια που θα αποτελείται από υπαλλήλους της Επιτροπής, εκπροσώπους των κρατών μελών και της κοινωνίας των πολιτών για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, 4. να στηρίξει οικονομικά τις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Alzheimer (Alzheimer Europe), του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Άνοιας και του Ευρωπαϊκού ικτύου εοντολογίας για την άνοια μέσω του προγράμματός της για τη δημόσια υγεία. Προσκαλούμε τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να: 1. Γίνουν μέλη της Ευρωπαϊκής Συμμαχίας Alzheimer, 2. υποστηρίξουν την εκστρατεία της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Alzheimer και των οργανώσεων-μελών της να κάνουν την άνοια προτεραιότητα για την Ευρώπη και να δημιουργήσουν μια Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Άνοια, 3. να είναι διαθέσιμοι για τους ανθρώπους με άνοια, τους περιθάλποντες και τους εκπροσώπους Εταιρειών Alzheimer της χώρας τους. Καλούμε τις εθνικές κυβερνήσεις να: 1. Αναπτύξουν κατανοητές εθνικές στρατηγικές για την άνοια με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και με μια σαφή διαδικασία παρακολούθησης και αξιολόγησης, 2. συμπεριλάβουν τους ανθρώπους που ζουν με άνοια και τους περιθάλποντές τους στην ανάπτυξη και την παρακολούθηση των εν λόγω εθνικών στρατηγικών, 3. στηρίξουν τις εθνικές εταιρείες Alzheimer. Χαιρετίζουμε τη διεθνή αναγνώριση της άνοιας ως παγκόσμια προτεραιότητα και αναγνωρίζουμε το έργο της ιεθνούς Εταιρείας Νόσου Alzheimer (Alzheimer Disease International) και της ομάδας των χωρών G7 στην προώθηση της παγκόσμιας δράσης για την άνοια και καλούμε τη διεθνή κοινότητα να: 1. Βασιστεί στην επιτυχία της ευρωπαϊκής συνεργασίας για την άνοια και να εμπλέξει τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη ενός παγκόσμιου σχεδίου δράσης για την άνοια, 2. συμπεριλάβει και να συμβουλευτεί τις οργανώσεις Alzheimer και τα άτομα με άνοια στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και τον καθορισμό μιας παγκόσμιας ατζέντας για την έρευνα, 3. υιοθετήσει μια ολιστική προσέγγιση ώστε στις ερευνητικές προτεραιότητες να συμπεριλαμβάνονται η έρευνα του ψυχο-κοινωνικού περιβάλλοντος, της φροντίδας, του κοινωνικο-οικονομικού περιβάλλοντος και των συστημάτων υγείας ώστε να εξασφαλιστεί ότι η έρευνα αποσκοπεί στο να ωφελήσει τους ανθρώπους που ζουν με άνοια τώρα καθώς και τα άτομα που θα νοσήσουν τα επόμενα χρόνια, 4. αυξήσει ουσιαστικά τη χρηματοδότηση που αφορά όλους τους τομείς της έρευνας για την άνοια, 5. προωθήσει την άνοια ως προτεραιότητα σε άλλους διεθνείς οργανισμούς, όπως μεταξύ της ομάδας των χωρών G20, τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (OECD), την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (WHO) και τον Οργανισμό Ηνωμένων Ε- θνών (UN). Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer & Συγγενών ιαταραχών

15 Παγκόσμια ράση 15 Υπουργική ιάσκεψη Κορυφής της Παγκόσμιας ράσης κατά της άνοιας Μ ε χαρά σας ενημερώνουμε για την πρώτη Υ- πουργική ιάσκεψη Κορυφής της Παγκόσμιας ράσης κατά της άνοιας που πραγματοποιήθηκε στα κεντρικά γραφεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας στις 16 και 17 Μαρτίου Η σύνοδος κορυφής είχε ως στόχο την αύξηση της ευαισθητοποίησης απέναντι στην πρόκληση που δημιουργεί για τη δημόσια υγεία η νόσος Alzheimer και η άνοια καθώς και την καλύτερη κατανόηση του ρόλου των κυβερνήσεων και της ευθύνης που έχουν να ανταποκριθούν στην πρόκληση αυτή. Σκοπός της διάσκεψης είναι η αύξηση της ευαισθητοποίησης και η παραδοχή ότι ένας κόσμος χωρίς την επιβάρυνση που επιφέρει η άνοια είναι εφικτός. Αυτό θα επιτευχθεί μόνο αν οι κυβερνήσεις στις πλούσιες και τις φτωχές χώρες ακολουθήσουν μια κοινή δέσμευση να θέσουν σε εφαρμογή τις απαραίτητες πολιτικές και να διαθέσουν τους αναγκαίους πόρους για τη φροντίδα των ασθενών και την εξεύρεση μιας θεραπείας για την άνοια. Η δράση κατά της άνοιας πρέπει να τοποθετηθεί σε υψηλότερη θέση στην εθνική και παγκόσμια πολιτική ατζέντα. Οι στόχοι της διάσκεψης έχουν οριστεί ως εξής: Επισήμανση των στοιχείων σχετικά με την παγκόσμια επιβάρυνση και τις επιπτώσεις της άνοιας. Ενθάρρυνση των κυβερνήσεων να αναλάβουν δράση για την πρόληψη της άνοιας και τη βελτίωση των υπηρεσιών φροντίδας, με βάση τις τρέχουσες επιστημονικές γνώσεις, τα διαθέσιμα στοιχεία και την παγκόσμια εμπειρία σε όλο τον κόσμο. Συζήτηση για την ανάγκη αξιολόγησης της περίθαλψης των ασθενών και της παρακολούθησης της προόδου τους. Συζήτηση των θεραπευτικών πρωτοκόλλων για την άνοια. Υπογράμμιση της ανάγκης για αύξηση των επενδύσεων στην έρευνα. Επανεξέταση των δράσεων που έχουν αναληφθεί από το 2011 και το 2014 και διερεύνηση των δυνατοτήτων ενίσχυσης της παγκόσμιας συνεργασίας. Πέρασμα από τη δέσμευση στη δράση σε συντονισμό με όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς. Το συνέδριο προσδοκάται να έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της ευαισθητοποίησης του κοινού για την υγεία και τις κοινωνικο-οικονομικές προκλήσεις που θέτει η άνοια, την καλύτερη κατανόηση των κυβερνήσεων και των άλλων εμπλεκόμενων φορέων για τον ρόλο τους και την ευθύνη που έχουν να ανταποκριθούν στην πρόκληση της άνοιας, καθώς και την ανάγκη για συντονισμένη παγκόσμια και εθνική δράση. Ευχαριστίες ον προηγούμενο Νοέμβριο πραγματοποιήθηκε στον Τ Ι.Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου στις Σαράντα Εκκλησιές ομιλία της κ. Τσολάκη. Επίσης την Κυριακή 15 Φεβρουαρίου τελέστηκε μνημόσυνη δέηση για όλους τους ανθρώπους που έφυγαν από τη ζωή έπειτα από σκληρό αγώνα με την άνοια. Ευχαριστούμε πολύ τον κ. ημητριάδη Ανδρέα για την οργάνωση και τη εθελοντική του συνεισφορά προς την εταιρεία. Εκ μέρους του.σ. ευχαριστούμε θερμά πολύ τους ακόλουθους συνανθρώπους μας για την ευγενική τους δωρεά προς την εταιρεία εις μνήμην των ανθρώπων που έφυγαν από κοντά μας: Τσολάκη Μ., Τσαπικίδου Γ., Τσιρίδης Β., Τσαπικίδου Ε., Παπαλιάγκα Σ., Μωραΐτου., Κοϊκοπούλου Λ., Μεγγίρη Φ., Μεϊχανετσίδου Μ., Παπαθανασίου Β., Καρατζόγλου Ν., Ευτυχίδης Ν. και Θεοδοσιάδου Π :30 ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ : :30 000

16 16 Συμπεριφορικά Συμπτώματα Παραισθήσεις και Ψευδαισθήσεις στα πλαίσια της Άνοιας Α ρκετοί είναι οι ασθενείς με άνοια που κάποια στιγμή παρουσιάζουν συμπτώματα παραισθήσεων ή/και ψευδαισθήσεων. Πρόκειται για δύο συμπτώματα αρκετά δύσκολα στη διαχείρισή τους, καθώς πολλές φορές αναστατώνουν την ψυχική ηρεμία του ασθενή και επιβαρύνουν συναισθηματικά τον περιθάλποντα. Τι είναι όμως οι παραισθήσεις και οι ψευδαισθήσεις; Πως μπορεί να τις διαχειριστεί το περιβάλλον του ασθενούς; Οι παραισθήσεις αφορούν τη διαστρεβλωμένη αντίληψη υπαρκτών αντικειμένων. Αυτό που μπορεί να τις πυροδοτεί είναι η συναισθηματική κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο ασθενής, καθώς και οι εξωτερικές συνθήκες του περιβάλλοντός του πχ. κακός φωτισμός που μπορεί να δημιουργεί σκιές ή αντανακλάσεις στο χώρο, διάφοροι θόρυβοι κτλ. Οι ψευδαισθήσεις αφορούν αυτά που βιώνει ένας ασθενής, χωρίς ωστόσο να υπάρχει αντικειμενική πηγή εκπομπής ερεθισμάτων. Οι άνθρωποι που παρουσιάζουν ψευδαισθήσεις είναι απολύτως πεπεισμένοι για αυτό που βιώνουν εκείνη τη στιγμή. Υπάρχουν έξι κατηγορίες ψευδαισθήσεων ανάλογα με τη μορφή αισθητηριακής αντίληψης που έχουν. Επομένως διακρίνονται σε οπτικές, ακουστικές, απτικές, οσφρητικές, γευστικές και κιναισθητικές. Οι αιτίες που μπορεί να προκαλέσουν τα συμπτώματα αυτά είναι ποικίλες. Μπορεί να έχουν προκληθεί από φάρμακα, από τοξικές ουσίες, από τη χρήση αλκοόλ, χασίς ή άλλων παραισθησιογόνων ουσιών, από αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, από υποξία, από καρδιακή ανεπάρκεια κ.ά. Επίσης μπορεί να διαγνωστούν σε έναν άνθρωπο χωρίς ωστόσο να υπάρχουν παθολογικά αίτια. Είναι απαραίτητο να ελεγχθεί ο παράγοντας που μπορεί να προκάλεσε τα συμπτώματα αυτά, ώστε να υπάρξει και η αντίστοιχη αντιμετώπισή τους. Για την περίοδο όμως που επικρατούν τα συμπτώματα αυτά στον άνθρωπό μας, ποια είναι η κατάλληλη διαχείριση από το οικείο περιβάλλον; Η θέση του περιθάλποντα ή των οικείων ανθρώπων του ασθενή είναι αρκετά δύσκολη, αλλά συνάμα και σημαντική. Ουσιαστικά έρχεται αντιμέτωπος με δύο κόσμους. Αυτόν που αντιλαμβάνεται ο περιθάλποντας και αυτόν που βιώνει ο ασθενής. Στο σημείο αυτό προκύπτει διχασμός. Η συνήθης αντίδραση του περιθάλποντα τη στιγμή εκείνη είναι να υποστηρίξει την αντικειμενική αντίληψη των πραγμάτων θεωρώντας ότι με αυτόν τον τρόπο θα συνεφέρει τον άνθρωπό του στην πραγματικότητα και ότι θα τον βοηθήσει. Ακριβώς εδώ είναι όμως η παγίδα που κρύβεται στον χειρισμό αυτών των καταστάσεων. Η πραγματικότητα ενός ανθρώπου που έχει παραισθήσεις ή/και ψευδαισθήσεις είναι αυτό που βιώνει, όπως αντίστοιχα βιώνει ο καθένας μας την πραγματικότητά του. Σκεφτείτε να σας έλεγαν ότι ο άνθρωπος που μένετε μαζί στο σπίτι δεν υπάρχει και ότι είναι αποκύημα της φαντασίας σας. Πως θα αισθανόσασταν; Πόση ματαίωση, στεναχώρια, θυμό, απογοήτευση μπορεί να νιώθει εκείνη την ώρα ένας ασθενής όταν δεν μπορούμε να τον καταλάβουμε ή να τον πιστέψουμε σε αυτό που μας αφηγείται. Κάθε φορά που μας εμπιστεύεται αυτό που μας εξιστορεί, αν εμείς συνεχίζουμε να μην τον πιστεύουμε και μάλιστα να του αλλάζουμε την πραγματικότητά του ποιο πιστεύετε ότι θα είναι το αποτέλεσμα; Συνήθως έπειτα από μια τέτοια διαχείριση, οι περιθάλποντές μας αναφέρουν ότι ο ασθενής τους γίνεται επιθετικός και ανήσυχος είτε μαζί τους είτε προς το περιβάλλον. Αυτή την διαχείριση θα μπορούσα να την ονομάσω αυθαίρετα ως «διαχείριση της λογικής». Ωστόσο η λογική ως πνευματική δραστηριότητα, απαιτεί μια σύνθετη αλληλεπίδραση ανώτερων νοητικών λειτουργιών, που στην περίπτωση της άνοιας έχουν μειωθεί ή/και διαταραχθεί. Αυτός ο τρόπος διαχείρισης είναι ο πιο οικείος για τους περιθάλποντες, ώστε να προσπαθήσουν να αλλάξουν και να επαναφέρουν τη σκέψη του ανθρώπου τους σε μια πραγματική διάσταση. Στο σημείο αυτό χρειάζεται να δείτε αν μπαίνοντας σε αυτή τη θέση όντως ο ασθενής επανέρχεται στο ίδιο αντιληπτικό επίπεδο με εσάς και ηρεμεί. Αν η απάντησή σας όμως είναι όχι, τότε χρειάζεται εσείς να αλλάξετε τρόπο αντιμετώπισης. Ίσως η κατάλληλη διαχείριση ή αυτή που βλέπουμε ότι εμπειρικά αποδίδει είναι μια πιο «συναισθηματική διαχείριση». Αυτό μπορεί να επιτευχθεί, αν για μερικά δευτερόλεπτα μπει ο καθένας από εμάς στη θέση ενός ασθενή με άνοια προκειμένου να κατανοήσει το πώς να βιώνει την πραγματικότητα. Για να γίνει αυτό χρειάζεται πρώτα να ακούσουμε καθαρά τι έχει να μας πει για το βίωμά του και να το Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer & Συγγενών ιαταραχών

17 Μέσα από τα μάτια της άνοιας 17 δεχτούμε όσο δύσκολο κι αν είναι- ως δική του αλήθεια, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι η δική μας αλήθεια είναι διαφορετική. Κάποιες φορές αρκεί και μόνο να ακούμε, αφήνοντας στην άκρη τον ρόλο του να βρούμε λύσεις ή δώσουμε κάποια απάντηση. Με αυτόν τον τρόπο αφηνόμαστε στο να νιώσουμε το συναίσθημα που έχει ο άνθρωπός μας, ώστε να μπορέσουμε να του δώσουμε αυτό που έχει ανάγκη να αισθανθεί από εμάς. Αν είναι φοβισμένος, να γίνουμε μια αγκαλιά για αυτόν. Αν είναι θυμωμένος, να του συμπαρασταθούμε. Αν είναι χαρούμενος, να χαρούμε και εμείς μαζί του. Κατανοώντας τον δικό του κόσμο και όχι απορρίπτοντάς τον, αυτό που καταφέρνουμε είναι να γίνουμε σύμμαχοι. Μας αισθάνεται δίπλα του και όχι απέναντί του. Άλλωστε αυτό είναι που έχει πραγματικά ανάγκη καθ όλη τη διάρκεια της φροντίδας του στη δύσκολη πορεία της νόσου. Συνοψίζοντας επιγραμματικά ο ασθενής με άνοια χρειάζεται να λάβει υποστήριξη από εσάς, να αποδεχτείτε αυτό που βιώνει τη στιγμή εκείνη, να εισπράξει συναισθηματική κατανόηση, να συζητήσετε μαζί του προκειμένου να βρει έδαφος να μοιραστεί την εμπειρία του μαζί σας και να ανακουφιστεί. Να αποφύγετε τις αντιπαραθέσεις και τις επιχειρηματολογίες κατά των βιωμάτων αυτών. Θυμηθείτε ότι για εσάς δεν είναι αληθινά, αλλά για εκείνον είναι! Το να δείξετε κατανόηση στον άνθρωπό σας δεν σημαίνει ότι υιοθετείτε την εμπειρία αυτού που βιώνει. Απλώς του δείχνετε ότι τον καταλαβαίνετε. Για παράδειγμα αν αναφέρει ότι βλέπει ανθρώπους ή ζώα που δεν υπάρχουν στον χώρο, δεν του λέτε ότι τα βλέπετε και εσείς. Γιατί με αυτόν τον τρόπο μπορεί να του ενισχύσουμε το βίωμά του. Ωστόσο συζητάμε μαζί του να μας πει τι βλέπει και απλώς τον ακούμε. Αν ωστόσο το βίωμα που έχει εκείνη τη στιγμή τον αναστατώνει, τότε παίρνετε ένα ρόλο προστατευτικό -ως σύμμαχος, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως- και χρησιμοποιείτε φράσεις όπως «Μην ανησυχείς, εγώ είμαι εδώ για σένα Θα τους διώξω εν θα τους αφήσω να σου κάνουν κακό» κ.ά. Με αυτόν τον τρόπο ο άνθρωπός σας δεν θα νιώθει μόνος, μειώνεται το άγχος του, ανακουφίζεται και φαίνεται ότι υπάρχει βελτίωση των συμπτωμάτων αυτών με το να του δίνουμε χώρο να μιλάει για τα βιώματά του χωρίς να τον διακόπτουμε ή να του τα απορρίπτουμε. Ωστόσο για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο διαχείρισης τέτοιων συμπεριφορών, αλλά και για τη φροντίδα της δικής σας συναισθηματικής φόρτισης μη διστάζετε να απευθυνθείτε στους ειδικούς που εμπιστεύεστε ή σε άτομα που γνωρίζετε ότι μπορεί να σας βοηθήσουν. Άλλωστε μη λησμονείτε ότι για να είναι καλά ο ασθενής με άνοια και να μπορείτε να του παρέχετε απλόχερα την φροντίδα και την αγάπη σας, χρειάζεται πάνω απ όλα να είστε εσείς καλά. ιαφορετικά το συναίσθημα διαχέεται και ο ασθενής με άνοια μπορεί να το εισπράξει, ακόμη κι αν δεν ειπωθεί με λόγια. Παρακάτω ακολουθεί ένα απόσπασμα από την καθημερινή πρακτική δουλεύοντας με τους ασθενείς με άνοια, που ενδεχομένως φανεί χρήσιμο και λειτουργήσει ως παράδειγμα των όσων αναφέρθηκαν παραπάνω. -Πάντα είναι εδώ μαζί σου αυτοί οι άνθρωποι; -Όχι τώρα δεν είναι. -Πότε έρχονται συνήθως; Όταν είναι εδώ ο γιος ή η κυρία ή όταν είσαι μόνη σου; -Όταν είμαι μόνη μου. -Σε ενοχλεί αυτό; -Εεε.. Μου αρέσει η παρέα.. Την θέλω.. -Αυτοί όταν είναι εδώ σε πειράζουν; Σε ενοχλούν; -Όχι.. Κάθονται και δεν μου μιλάνε.. Και νευριάζω. -Μήπως λοιπόν έρχονται όλοι αυτοί για να σου κάνουν παρέα σε στιγμές που όπως αναφέρεις είσαι μόνη σου; -Λες; Χμμμ Μπορεί -Από τη στιγμή τότε που δεν σε ενοχλούν, μπορείς να τους αφήνεις και να μην αναστατώνεσαι. Μάλλον και αυτοί θέλουν την παρέα σου. Και έχεις και εσύ τη δική τους, δεν είσαι μόνη. Ευδοκία Νικολαΐδου Ψυχολόγος, ΑΠΘ MSc ιοίκηση Μονάδων υγείας Ειδίκευση στη Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία :30 ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ : :30 000

18 18 ράσεις Σ τις 2 Νοεμβρίου 2014 πραγματοποιήθηκε ομιλία στην ενορία του Αγίου Φώτιου από την πρόεδρο της Ομοσπονδίας Alzheimer, Νευρολόγο Ψυχίατρο κ. Μάγδα Τσολάκη. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με την ευλογία και την επιμέλεια του πατέρα Θεοδόσιου. Ενημερωτική ομιλία Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer & Συγγενών ιαταραχών

19 Εγγραφή 19 ελτίο εγγραφής μέλους ΑΙΤΗΣΗ Επιθυμώ να γίνω μέλος / να ανανεώσω την ετήσια συνδρομή μου στην Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συγγενών ιαταραχών και να έχω όλα τα προνόμια καθώς και τη συμμετοχή στις διάφορες δραστηριότητες της Εταιρείας. Το ποσό της ετήσιας συνδρομής είναι 30. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ... ΙΕΥΘΥΝΣΗ... ΑΡΙΘΜ....Τ.Κ.... ΠΟΛΗ...ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ......ΤΗΛ... Ηλεκτρονική ιεύθυνση ( ) Η διεύθυνση αποστολής της ταχυδρομικής επιταγής είναι: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER & ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΠΕΤΡΟΥ ΣΥΝ ΙΚΑ 13, ΤΚ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΤΗΛ: , FAX: :30 ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ : :30 000

20 20 Εταιρείες Alzheimer ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER & ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ (Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ.) ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ. Ν. Λασιθίου Επιμενίδου 39γ, TK , Άγιος Νικόλαος, , : , ΑΘΗΝΑ Σωματείο Αλληλοβοήθειας Φροντιστών Ασθενών με Nόσο Alzheimer Κάνιγγος 23, ΤΚ , Αθήνα , : , Γρ. Βοήθειας: 210 Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Κέντρο Ημέρας Ασθενών με Άνοια Μάρκου Μουσούρου 89 & Στίλπωνος 33, Παγκράτι, ΤΚ , Αθήνα , : 210 ΑΡΓΑΛΑΣΤΗ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ Σωματείο Nόσου Alzheimer Αργαλαστής Πηλίου Δημαρχείο Αργαλαστής, Τ. Κ , Νομός Μαγνησίας / : ΑΧΑΪΑ Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ. Μνημοσύνη Πάτρας Σωσικράτους 12, ΤΚ , Πάτρα, : , ΒΟΛΟΣ Ινστιτούτο Alzheimer Βόλου Η Αγία Σοφία Ρόζου 135, ΤΚ , Βόλος , : , Γρ. Βοήθειας: ΕΥΒΟΙΑ Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ. Κονιστρών Ευβοίας Κονίστρες Εύβοιας, ΤΚ , : , ΗΡΑΚΛΕΙΟ Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ Αλληλεγγύη Ηρακλείου Νταλιάνη 22, , Ηράκλειο, , 2810 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ. Μονάδα Αντιμετώπισης Προβλημάτων Νόσου Alzheimer Αγία Ελένη, Πέτρου Συνδίκα 13, , Θεσσαλονίκη , : Μονάδα Αντιμετώπισης Προβλημάτων Νόσου Alzheimer Άγιος Ιωάννης, Κωνσταντίνου Καραμανλή 164, ΤΚ , : , Γρ. Βοήθειας: Σύλλογος φίλων Ελληνικής Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συγγενών Διαταραχών Κ. Καραμανλή 164, Τ.Κ , Θεσσαλονίκη, Πανελλήνια Βιοτράπεζα Νευρολογικών Νοσημάτων Πέτρου Συνδίκα 13, Τ.Κ , Θεσσαλονίκη , Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ. Εύοσμου - Κορδελιού και Καλαμαριάς Καραβαγγέλη 12 και Κατσαντώνη γωνία ΤΚ Πανελλήνιο Ινστιτούτο Νευροεκφυλιστικών Νοσημάτων Κατακόμβη Αγ. Νεκταρίου, ΤΚ , , ΚΑΡΥΩΤΙΣΣΑ - Ν. ΠΕΛΛΑΣ Σωματείο στήριξης ασθενών νόσου Alzheimer - Συναφών Διαταραχών & υπερηλίκων Νομού Πέλλας Κ.Η. Καρυώτισσας, ΤΚ , ΚΟΜΟΤΗΝΗ Σύλλογος οικογενειών & φίλων πασχόντων από νόσο Alzheimer & συναφείς διαταραχές, «Ο Λόγος» Πολυλειτουργικό Κέντρο Δήμου Κομοτηνής, Γρ. Μαρασλή 1, TK , , ΛΑΡΙΣΑ Κέντρο Ημέρας Ε.Ε.Ν.Α.Λ. Β ΚΑΠΗ Λάρισας, Τέρμα Λαγού, TK , Λάρισα, , , ΛΕΣΒΟΣ Λεσβιακός Σύλλογος Νόσου Alzheimer & Συγγενών Διαταραχών Μυτιλήνης Ερμού 104, ΤΚ 81100, Μυτιλήνη , : , ΝΕΑ ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΕΙΑ Ν. ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ. N. Καλλικράτειας Χατζηαργύρου 68, ΤΚ , ΞΑΝΘΗ Σωματείο Alzheimer Ξάνθης 28η Οκτωβρίου 252, ΤΚ Ξάνθη, , ΠΕΙΡΑΙΑΣ Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ. Β Πειραιά Κλεισόβης 93,ΤΚ , Πειραιάς, , ΡΕΘΥΜΝΟ Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ. Νομού Ρεθύμνης «Συμπαράσταση», Μάχης Ποταμών 9, Καλλιθέα, ΤΚ , Ρέθυμνο ΡΟΔΟΣ Εταιρεία Αντιμετώπισης Νόσου Alzheimer και άλλων μορφών άνοιας Στ. Καζούλη 18, ΤΚ , Ρόδος, ΧΑΛΚΙΔΑ Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ. Χαλκίδας Κ. Η. «Αγία Ειρήνη» Μεσσαπίων 4, Τ. Κ , Χαλκίδα , ΧΑΝΙΑ Ε.Ε.Ν.Α.Σ.Δ. Χανίων Ινστιτούτο έρευνας -εκπαίδευσης ψυχιατρικών ανοϊκών ασθενών Alzheimer Χρυσοπηγής 58, ΤΚ , Χανιά, ΧΙΟΣ Ελληνική Εταιρεία Αγωγής Υγείας Παράρτημα Χίου Αλ. Παχνού 11, ΤΚ , Χίος , : , Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer & Συγγενών ιαταραχών

ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Το Πανελλήνιο Ινστιστούτο Νευροεκφυλιστικών Νοσημάτων (P.I.N.Dis) σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία Νόσου

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΕ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΦΟΙΣΗΣΕ. Νοσημάτων ( P.I.N.Dis ) σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία

ΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΕ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΦΟΙΣΗΣΕ. Νοσημάτων ( P.I.N.Dis ) σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία ΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΕ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΦΟΙΣΗΣΕ Το Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης του Πανελλήνιου Ινστιστούτου Νευροεκφυλιστικών Νοσημάτων ( P.I.N.Dis ) σε συνεργασία με την Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -www.manolisischakis.gr για περισσότερη εκπαίδευση

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -www.manolisischakis.gr για περισσότερη εκπαίδευση 1 Τέταρτο Μάθημα Οδηγός Δραστηριότητας Επισκόπηση... 3 Περίληψη... 3-5 Ώρα για δράση... 6-14 Σημειώσεις... 15 2 Μάθημα Πέμπτο- Επισκόπηση Σε αυτό το μάθημα θα μάθεις πώς να διαχειριστείς την λεπτή γραμμή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Άνοια στην Τρίτη ηλικία:

Άνοια στην Τρίτη ηλικία: Άνοια στην Τρίτη ηλικία: οι επιπτώσεις της νόσουστηνκαθημερινότητα της οικογένειας και οι τρόποι παρέμβασης για μια λειτουργική επικοινωνία Γκαρίπη Χριστιάνα / Κλινική ψυχολόγος Τι είναι άνοια; Μία ετερογενής

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη!

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! «Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! Οι καταπληκτικοί γονείς κάνουν καταπληκτικά πράγματα! Και δεν εννοώ περίπλοκα, δύσκολα, ή κάτι τέτοιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός. Αγαπητοί /ες συνάδελφοι,

Χαιρετισμός. Αγαπητοί /ες συνάδελφοι, Χαιρετισμός Αγαπητοί /ες συνάδελφοι, Η Ελληνική Εταιρεία Άνοιας σας ανακοινώνει την οργάνωση του 4ου Συνεδρίου Master Classes in Dementia 2016, το οποίο θα διεξαχθεί από τις 5 έως τις 7 Φεβρουαρίου 2016

Διαβάστε περισσότερα

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα σαν κι αυτή μια νύχτα σαν κι αυτή θέλω να σου πω πόσο σ

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Β - Γ Δημοτικού

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος Ασφαλώς Κυκλοφορώ (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Β - Γ Δημοτικού Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Β - Γ Δημοτικού Tάξη & Τμήμα:... Σχολείο:... Ημερομηνία:.../.../200... Όνομα:... Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ KEK ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ KEK ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ KEK ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ (PINDis) (15 ατόμων) (580 ωρών) (80 ώρες θεωρία-500 ώρες πρακτική άσκηση) Επιστημονικά Υπεύθυνες: Τσολάκη

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος Ασφαλώς Κυκλοφορώ (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Tάξη & Τμήμα:... Σχολείο:... Ημερομηνία:.../.../200... Όνομα:... Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπωσιακά περιστατικά στην οδήγηση σε άτομα με Ήπια Νοητική Διαταραχή και Άνοια

Εντυπωσιακά περιστατικά στην οδήγηση σε άτομα με Ήπια Νοητική Διαταραχή και Άνοια Εντυπωσιακά περιστατικά στην οδήγηση σε άτομα με Ήπια Νοητική Διαταραχή και Άνοια Ιωάννα Κατσούρη, Τμήμα Εργοθεραπείας, ΤΕΙ Αθήνας Λουκάς Αθανασιάδης, 1η Ψυχιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παπαγεωργίου, ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

Διαδραστικά Εργαστήρια για την Πρόληψη, Διάγνωση & Θεραπεία της νόσου Alzheimer και άλλων μορφών Άνοιας με συμμετοχή καταξιωμένων Ομιλητών

Διαδραστικά Εργαστήρια για την Πρόληψη, Διάγνωση & Θεραπεία της νόσου Alzheimer και άλλων μορφών Άνοιας με συμμετοχή καταξιωμένων Ομιλητών Διαδραστικά Εργαστήρια για την Πρόληψη, Διάγνωση & Θεραπεία της νόσου Alzheimer και άλλων μορφών Άνοιας με συμμετοχή καταξιωμένων Ομιλητών Εγγραφείτε Έγκαιρα Χαιρετισμός Αγαπητοί /ες συνάδελφοι, Η Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β Ερώτηση 1 α Το βιβλίο με τίτλο «Χάρτινη Αγκαλιά», της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη, περιγράφει την ιστορία ενός κοριτσιού, της Θάλειας, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Φεύγει

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Τζιρίτα: Να μην παύουμε ποτέ να παλεύουμε για τον καλύτερο εαυτό μας

Μαρία Τζιρίτα: Να μην παύουμε ποτέ να παλεύουμε για τον καλύτερο εαυτό μας Τετάρτη, 13 Ιανουαρίου 2016 Μαρία Τζιρίτα: Να μην παύουμε ποτέ να παλεύουμε για τον καλύτερο εαυτό μας Η συγγραφέας Μαρία Τζιρίτα Η Μαρία Τζιρίτα μιλά για το τελευταίο της βιβλίο «Ιόλη», στο Πινάκιο, μέσω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA 2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παρασκευή 22 Νοεμβρίου 2013 17:00-17:15 Προσέλευση

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει

Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει < Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει Συγγραφή παραμυθιού: Εύα Στεφανάτου, εκπ/κός, υπεύθυνη Αγωγής Υγείας της Π.Ε. Ν. Ηρακλείου Επιμέλεια εικονογράφησης & ηλεκτρονική επεξεργασία: Εύα Στεφανάτου

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Διάλογος 4: Συνομιλία ανάμεσα σε φροντιστές

Διάλογος 4: Συνομιλία ανάμεσα σε φροντιστές Ενότητα 1 Σελίδα 1 Διάλογος 1: Αρχική επικοινωνία με την οικογένεια για πρόσληψη Διάλογος 2: Προετοιμασία υποδοχής ασθενούς Διάλογος 3: Η επικοινωνία με τον ασθενή Διάλογος 4: Συνομιλία ανάμεσα σε φροντιστές

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA 2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παρασκευή 22 Νοεμβρίου 2013 17:00-17:15 Προσέλευση

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα 21/04/2015 Το φως της λάμπας πάνω στο τραπέζι αχνοφέγγει για να βρίσκουν οι λέξεις πιο εύκολα το δρόμο τους μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο 4 Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο Σεβάχ. Για να δει τον κόσμο και να ζήσει περιπέτειες.

Διαβάστε περισσότερα

Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση

Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση - Με την βοήθεια της τεχνολογίας αρχαιολόγοι κατάφεραν να απεικονίσουν την Θεσσαλονίκη της αρχαιότητας - Μια ζηλευτή πόλη με Ιππόδρομο,

Διαβάστε περισσότερα

H νόσος Αλτσχάιμερ. Για να τη θεραπεύσουμε, δεν υπάρχει φάρμακο. Μόνο πολλή αγάπη... Κοινωνική Οργάνωση

H νόσος Αλτσχάιμερ. Για να τη θεραπεύσουμε, δεν υπάρχει φάρμακο. Μόνο πολλή αγάπη... Κοινωνική Οργάνωση H νόσος Αλτσχάιμερ Για να τη θεραπεύσουμε, δεν υπάρχει φάρμακο. Μόνο πολλή αγάπη... Κοινωνική Οργάνωση Τι είναι η νόσος του Αλτσχάιμερ; Η νόσος του Αλτσχάιμερ είναι μια εκφυλιστική νόσος, η οποία αργά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Εντοπισμός νοητικών ελλειμμάτων από απόσταση μέσω του εικονικού σούπερ μάρκετ

Εντοπισμός νοητικών ελλειμμάτων από απόσταση μέσω του εικονικού σούπερ μάρκετ Εντοπισμός νοητικών ελλειμμάτων από απόσταση μέσω του εικονικού σούπερ μάρκετ Virtual Super Market Remote Assessment Routine (VSM-RAR) Στέλιος Ζυγούρης MSc Ψυχολόγος Μάγδα Τσολάκη, MD, PhD Νευρολόγος Εικονική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Παρεμβάσεις στην ΣΤ τάξη» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΘΕΜΑ: «Παρεμβάσεις στην ΣΤ τάξη» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΘΕΜΑ: «Παρεμβάσεις στην ΣΤ τάξη» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ Το Κέντρο Πρόληψης του Δήμου Γλυφάδας σε συνεργασία με το διευθυντή του 1 ου δημοτικού κο Κασσέρη, υλοποίησε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. "Είμαι ο ίδιος μέσα και έξω από την τάξη; Γιατί;" Υπεύθυνη καθηγήτρια: Τζωρτζάτου Μάρια

ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Είμαι ο ίδιος μέσα και έξω από την τάξη; Γιατί; Υπεύθυνη καθηγήτρια: Τζωρτζάτου Μάρια ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ "Είμαι ο ίδιος μέσα και έξω από την τάξη; Γιατί;" Υπεύθυνη καθηγήτρια: Τζωρτζάτου Μάρια Εισαγωγική Παρουσίαση από την υπεύθυνη καθηγήτρια. Με το παραπάνω θέμα ασχολήθηκαν κατά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

Πένυ Παπαδάκη : «Με οδηγούν και οι ίδιοι οι ήρωες στο τέλος που θα ήθελαν» Τετάρτη, 29 Μάρτιος :13

Πένυ Παπαδάκη : «Με οδηγούν και οι ίδιοι οι ήρωες στο τέλος που θα ήθελαν» Τετάρτη, 29 Μάρτιος :13 Πένυ Παπαδάκη : «Με οδηγούν και οι ίδιοι οι ήρωες στο τέλος που θα ήθελαν» Τετάρτη, 29 Μάρτιος 2017-11:13 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη καταπιάνεται με ένα ακόμα κοινωνικό θέμα στο νέο

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

O Νικηφόρος ανακαλύπτει τα συναισθήματα

O Νικηφόρος ανακαλύπτει τα συναισθήματα Ελένη Γερουλάνου O Νικηφόρος ανακαλύπτει τα συναισθήματα Με οδηγό τα κυκλαδικά ειδώλια εικονογράφηση Φίλιππος Φωτιάδης Τα συναισθήματα, όπως η χαρά, ο θαυμασμός, ο φόβος, η αμηχανία, είναι έννοιες που

Διαβάστε περισσότερα

Τα Ψυχολογικά Χαρακτηριστικά και η Αντιμετώπιση της Κρίσης

Τα Ψυχολογικά Χαρακτηριστικά και η Αντιμετώπιση της Κρίσης Τα Ψυχολογικά Χαρακτηριστικά και η Αντιμετώπιση της Κρίσης Μαρία Βακόλα (PhD) Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών 3 rd Marketing and Field Force Excellence Aθήνα, 2013 Δεν επιλέγουμε την κρίση που θα αντιμετωπίσουμε.

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Εργασία για το σπίτι Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Απαντά η Μαρίνα Βαμβακίδου Ερώτηση 1. Μπορείς να φανταστείς τη ζωή μας χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ (10.11.2010) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς Κεφάλαιο 3: Κυκλοφορούμε με ασφάλεια) ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος Alzheimer είναι μια εκφυλιστική νόσος που αργά και προοδευτικά καταστρέφει τα εγκεφαλικά κύτταρα. Δεν είναι λοιμώδη και μεταδοτική, αλλά

Η νόσος Alzheimer είναι μια εκφυλιστική νόσος που αργά και προοδευτικά καταστρέφει τα εγκεφαλικά κύτταρα. Δεν είναι λοιμώδη και μεταδοτική, αλλά Η νόσος Alzheimer είναι μια εκφυλιστική νόσος που αργά και προοδευτικά καταστρέφει τα εγκεφαλικά κύτταρα. Δεν είναι λοιμώδη και μεταδοτική, αλλά είναι η πιο κοινή αιτία άνοιας μια κατάσταση που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 1 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ Στο 1 ο Δημοτικό Σχολείο Γλυφάδας εφαρμόστηκε για πρώτη φορά πρόγραμμα προαγωγής ψυχικής υγείας, το οποίο σχεδιάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ''

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 1 2 Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 3 Τα λουλούδια χωρίς όνομα, τα έχει ο καθένας από μας, αλλά δεν το ξέρουμε. Δεν μας μαθαίνουν τίποτα και ψάχνουμε μόνοι μας άσκοπα να βρούμε κάτι, για να

Διαβάστε περισσότερα

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας;

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας; Σχιζοφρένεια Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Η σχιζοφρένεια, μια πνευματική ασθένεια που προκαλεί διαταραχή στον τρόπο που σκέφτεται το άτομο, επηρεάζει περίπου το 1% του πληθυσμού. Συνήθως ξεκινά από τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

20 άτομα ΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ. Φαρμακευτική αντιμετώπιση στις άνοιες. θα έχουν μέγιστο αριθμό συμμετεχόντων. Γι αυτό, παρακαλείστε με την εγγραφή σας

20 άτομα ΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ. Φαρμακευτική αντιμετώπιση στις άνοιες. θα έχουν μέγιστο αριθμό συμμετεχόντων. Γι αυτό, παρακαλείστε με την εγγραφή σας ΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ θα έχουν μέγιστο αριθμό συμμετεχόντων 20 άτομα Γι αυτό, παρακαλείστε με την εγγραφή σας να δηλώσετε τα εργαστήρια στα οποία θα συμμετάσχετε στο m.mantala@zita-management.com Δείτε αναλυτικά

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης Το Βυζαντινό Κάστρο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία του Θοδωρή Μάρκου Α 3 Γυμνασίου. στο λογοτεχνικό ανάγνωσμα. «ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ ΜΕ ΦΤΕΡΑ» της Μαρίας Παπαγιάννη

Εργασία του Θοδωρή Μάρκου Α 3 Γυμνασίου. στο λογοτεχνικό ανάγνωσμα. «ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ ΜΕ ΦΤΕΡΑ» της Μαρίας Παπαγιάννη Εργασία του Θοδωρή Μάρκου Α 3 Γυμνασίου στο λογοτεχνικό ανάγνωσμα «ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ ΜΕ ΦΤΕΡΑ» της Μαρίας Παπαγιάννη Α ομάδα 1. Στο βιβλίο παρουσιάζονται δύο διαφορετικοί κόσμοι. Ο πραγματικός κόσμος της Ρόζας,

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ξεχωριστός κόσμος των διδύμων», η Εύη Σταθάτου μιλά στο Mothersblog, για το πρώτο της συγγραφικό εγχείρημα!

«Ο ξεχωριστός κόσμος των διδύμων», η Εύη Σταθάτου μιλά στο Mothersblog, για το πρώτο της συγγραφικό εγχείρημα! Ημερομηνία 14/02/2017 Μέσο Συντάκτης Link www.mothersblog.gr Κατερίνα Ηλιάκη http://www.mothersblog.gr/synenteyxeis/item/43377-o-ksexoristos-kosmos-tondidymon--i-eyi-stathatou-mila-sto-mothersblog--gia-to-proto-tis-syggrafikoegxeirima

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας...

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Διαβάστε αποσπασματικά το παραμύθι: Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Το παραμύθι είναι και για αγοράκι αλλά, για της ανάγκες του δείγματος σας παρουσιάζουμε πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ. Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ

ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ. Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ Μέσα μας υπάρχουν περισσότερα πλούτη απ ό,τι μπορούμε ποτέ να συσσωρεύσουμε σ αυτήν τη γη.

Διαβάστε περισσότερα

"Να είσαι ΕΣΥ! Όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πιασμένοι." Oscar Wilde

Να είσαι ΕΣΥ! Όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πιασμένοι. Oscar Wilde 1 Αγαπημένε μου φίλε/η, "Να είσαι ΕΣΥ! Όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πιασμένοι." Oscar Wilde Θα ήθελα να σε καλωσορίσω σε αυτό το σεμινάριο. Είναι πολύ σημαντικό για εμένα να ξέρεις πώς δεσμεύομαι με το πέρας

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε ΔΙΑΘΕΣΙΜΟ ΣΤΗ: http //blgs.sch.gr/anianiuris ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Νιανιούρης Αντώνης (email: anianiuris@sch.gr) Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε Διηγούμαστε ή αφηγούμαστε ένα γεγονότος, πραγματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Κύριε Πρόεδρε, εκλεκτά μέλη της ακαδημαϊκής και της επιχειρηματικής κοινότητας, αγαπητοί απόφοιτοι, κυρίες και κύριοι. Βρίσκομαι απόψε

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ. του Ρατζίντερ Σινγκ Απόσπασμα από το βιβλίο: «Διαλογισμός για την Ενδυνάμωση της Ψυχής σας»

Η ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ. του Ρατζίντερ Σινγκ Απόσπασμα από το βιβλίο: «Διαλογισμός για την Ενδυνάμωση της Ψυχής σας» Η ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ του Ρατζίντερ Σινγκ Απόσπασμα από το βιβλίο: «Διαλογισμός για την Ενδυνάμωση της Ψυχής σας» Μέσα μας υπάρχουν περισσότερα πλούτη απ ό,τι μπορούμε ποτέ να συσσωρεύσουμε σ αυτή τη Γη.

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΔΙΟΥ- «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;»

ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΔΙΟΥ- «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;» ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΔΙΟΥ- «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η έρευνα «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;» πραγματοποιήθηκε τους μήνες Φεβρουάριο-Μάρτιο 2014 σε πέντε σχολεία της Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Ζούσε στην άκρη ενός χωριού που το έλεγαν Κεφαλοχώρι. Το Κεφαλοχώρι βρισκόταν στην κορυφή ενός βουνού και είχε λογής λογής κατοίκους.

Ζούσε στην άκρη ενός χωριού που το έλεγαν Κεφαλοχώρι. Το Κεφαλοχώρι βρισκόταν στην κορυφή ενός βουνού και είχε λογής λογής κατοίκους. Μέρος Α: Μια φορά και ένα καιρό ζούσε στην εξοχή, ένας κύριος κοντός, με μικρά χέρια και πόδια, ο κύριος Λαιμός. Είμαι ο Κύριος Λαιμός Ζούσε στην άκρη ενός χωριού που το έλεγαν Κεφαλοχώρι. Το Κεφαλοχώρι

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Η αγάπη άργησε μια μέρα. Εργασία της μαθήτριας Ισμήνης-Σωτηρίας Βαλμά

Τίτλος Η αγάπη άργησε μια μέρα. Εργασία της μαθήτριας Ισμήνης-Σωτηρίας Βαλμά Τίτλος Η αγάπη άργησε μια μέρα Εργασία της μαθήτριας Ισμήνης-Σωτηρίας Βαλμά Χώρος: Νεοχώρι Κρήτης Χρόνος: 1925-1930 (περίοδος Β Παγκοσμίου πολέμου) Πρόσωπα Οικογένεια Φτενούδου Πατέρας: Μιχαήλος Μητέρα:

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος Δάσκαλος ΔΣ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

«Ηθικά Διλήμματα και Νέες Τεχνολογίες στην Άνοια»

«Ηθικά Διλήμματα και Νέες Τεχνολογίες στην Άνοια» Πρόγραμμα Διημερίδας με θέμα: «Ηθικά Διλήμματα και Νέες Τεχνολογίες στην Άνοια» 19-20 Σεπτεμβρίου 2014 Κέντρο Διάδοσης Ερευνητικών Αποτελεσμάτων, Αριστοτέλειο Παν/μιο Θεσ/νίκης ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Μάγδα

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

"Μυστική Οδύσσεια" της Ιουλίας Πιτσούλη, στον ΙΑΝΟ

Μυστική Οδύσσεια της Ιουλίας Πιτσούλη, στον ΙΑΝΟ Ημερομηνία 03/02/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://www.bookia.gr/ Παναγιώτη Σιδηρόπουλος http://goo.gl/sb30sq "Μυστική Οδύσσεια" της Ιουλίας Πιτσούλη, στον ΙΑΝΟ Ολόκληρο το φωτορεπορτάζ σε άλμπουμ τού Facebook.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού

ΦΙΛΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΦΙΛΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΕΣ: 3.2. Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και σχέσεων 3.3 Διαπολιτισμικότητα - Αποδοχή και Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση H Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας ευχαριστεί την PH EUROPE για την συνδρομή της στην δημιουργία αυτού του εργαλείου Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας - HPH Δερβενακίων 11β

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία «Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία 1 Ο NEWSLETTER ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 Ο Σύνδεσμος Μελών Γυναικείων Σωματείων Ηρακλείου & Νομού Ηρακλείου ξεκινά μια σειρά ενημερώσεων της κοινής γνώμης

Διαβάστε περισσότερα

Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η

Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η Victoria is back! Με αφορμή την επίσκεψη της Βικτώριας Χίσλοπ στο Ρέθυμνο της Κρήτης για την παρουσίαση του καινούριου της βιβλίου Ανατολή, άρπαξα την ευκαιρία να

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ

ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ Σε όλο τον κόσμο υπάρχουν διάφορα και σημαντικά προβλήματα. Ένα από αυτά είναι ο πόλεμος που έχει ως αποτέλεσμα την έλλειψη νερού, φαγητού και ιατρικής περίθαλψης και το χειρότερο

Διαβάστε περισσότερα

Γεια σας, παιδιά. Είμαι η Μαρία, το κοριτσάκι της φωτογραφίας, η εγγονή

Γεια σας, παιδιά. Είμαι η Μαρία, το κοριτσάκι της φωτογραφίας, η εγγονή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΕΚΔΟΣΗ Γεια σας, παιδιά. Είμαι η Μαρία, το κοριτσάκι της φωτογραφίας, η εγγονή της Θείας Λένας. Η γιαγιά μου εξέδωσε αυτό το βιβλίο το 1964. Είναι ένα βιβλίο για μικρά παιδιά, με

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση ιεθνούς Συνάντησης AGE/inc, Κολόνια, Γερµανία 16-17 Μαΐου 2006 Στα πλαίσια ενός υπερεθνικού προγράµµατος ανταλλαγής µε χρηµατοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συναντήθηκαν εκπρόσωποι συνδέσµων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!»

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» Υπεύθυνες Προγράμματος: Κιοσκερίδου Αικατερίνη Σχολική Νοσηλεύτρια. Παπαγερίδου Φωτεινή Κοινωνική Λειτουργός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: Διαφυλικές

Διαβάστε περισσότερα

Λόγια αποχαιρετισμού ενός τελειόφοιτου μαθητή

Λόγια αποχαιρετισμού ενός τελειόφοιτου μαθητή Λόγια αποχαιρετισμού ενός τελειόφοιτου μαθητή Εργασία από τα παιδιά της Στ 1 2014-2015 Να που φτάσαμε πάλι στο τέλος μιας ακόμα χρονιάς. Μιας χρονιάς που καθορίζει πολλές στιγμές που θα γίνουν στο μέλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα