Η έννοια του Άλλου στο έργο της Μιμίκας Κρανάκη Φιλέλληνες: 24 γράμματα μιας Οδύσσειας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η έννοια του Άλλου στο έργο της Μιμίκας Κρανάκη Φιλέλληνες: 24 γράμματα μιας Οδύσσειας"

Transcript

1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ Η έννοια του Άλλου στο έργο της Μιμίκας Κρανάκη Φιλέλληνες: 24 γράμματα μιας Οδύσσειας Παναγιώτα Νάζου In this paper we analyse the notion of the Other and Otherness within networks of power relations, as depicted in Mimika Kranaki s novel Philhellenes: 24 letters of an Odyssey. We focus on the representational strategies of conscious and unconscious conflicts, as manifested in situations of cultural overlapping and existential osmosis. In a revealing manner, Kranaki s novel illustrates the ambivalent relations between the Same and the Other and, simultaneously, their very complementarity. Beyond it s painful process, according to Kranaki, the encounter with the Other is an ascesis of Self-transcendence, and expansion of the borders of the essential human being. Ultimately the encounter with the Other not only expands the limits of the Self but also establishes it s specific topos in history. 1. Εισαγωγή Η παρούσα ανακοίνωση αποτελεί μέρος μιας πιο εκτενούς μελέτης με τον τίτλο Ελληνίδες συγγραφείς στην εξορία και η έννοια του Άλλου. Οι συγγραφείς και τα έργα που εξετάζονται στη γενικότερη αυτή μελέτη είναι: Μέλπω Αξιώτη, Το σπίτι μου, Άλκη Ζέη, Η αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα και Μιμίκα Κρανάκη, Φιλέλληνες: 24 γράμματα μιας Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 661 University April 2003", Flinders University Department

2 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ Οδύσσειας. Όσον αφορά τις δύο πρώτες συγγραφείς, θα μπορούσαμε να αναφέρουμε, εντελώς περιληπτικά, πως ο τρόπος με τον οποίο διαπραγματεύονται το θέμα του Άλλου στα προαναφερθέντα έργα τους σχετίζεται άμεσα με τις προσωπικές τους εμπειρίες στην εξορία, με τους ιδεολογικούς τους προβληματισμούς αλλά και με το χρόνο που επιχειρούν να καταγράψουν αυτά τα βιώματά τους. Για την Αξιώτη, συγκεκριμένα, που καθόσον γράφει το έργο της βιώνει ταυτόχρονα την εξορία, το Άλλο καταλήγει να αποτελεί μέσο πλήρωσης βαθύτερου υπαρξιακού κενού και μέγιστης ψυχολογικής ανάγκης. Αντίθετα για τη Ζέη, η αποστασιοποίηση από τα ίδια τα γεγονότα της παρέχει τη δύναμη αλλά και την ωριμότητα να διαπραγματευτεί το θέμα του Άλλου μέσα από το πλαίσιο ενός γενικότερου ιδεολογικού και κοινωνικού προβληματισμού. Για την Κρανάκη, από την άλλη μεριά, όπως θα δούμε στη συνέχεια, η επαφή με το Άλλο, παρά την επώδυνη διαδικασία της, είναι μια άσκηση αυθυπέρβασης, μια επέκταση των ορίων του ουσιώδους Είναι του ανθρώπου. Η επαφή με το έτερο επεκτείνει τα όρια του εαυτού. Πριν, όμως, προχωρήσουμε στην ειδικότερη ανάλυση του θέματος του Άλλου στο βιβλίο της Κρανάκη Φιλέλληνες, θα αναφέρουμε, εν συντομία, το γενικότερο θεωρητικό πλαίσιο πάνω στο οποίο στηρίζεται η ευρύτερη αυτή μελέτη για την έννοια του Άλλου. 2. Η έννοια του Άλλου στη λογοτεχνία Η συστηματική έρευνα του τρόπου παρουσίασης του Άλλου στη λογοτεχνία αποτελεί ένα χώρο αρκετά καινούργιο, με την σχετική του, όμως, προϊστορία. Συγγενεύει έμμεσα με τους χώρους άλλων επιστημών, όπως εκείνων της κοινωνικής ανθρωπολογίας, της εθνοψυ χολογίας, της ιστορίας των ιδεών. Η μελέτη της εικόνας του Άλλου αποτελεί πια σήμερα ξεχωριστό κλάδο της συγκριτικής γραμμα τολογίας που φέρνει το όνομα εικονολογία. Τον κλάδο αυτό, όπως δίκαια 1 υποστηρίζει και η Φραγκίσκη Αμπατζoπούλου, εισή- 1 Η (τουρκικής καταγωγής) Dalma Demirözü, στην εκτενή εισαγωγή που προτάσσει Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 662 University April 2003", Flinders University Department

3 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ γαγε περίπου πριν από μισό αιώνα ο Γάλλος Jean-Marie Carre και αναδιαμόρφωσαν γόνιμα στη δεκαετία τού 80 Γερμανοί και Γάλλοι συγκριτολόγοι, όπως ο Hugo Dyserink, ο Daniel-Henri Pageaux, ο Jean-Mare Moura κ.ά. (Αμπατζοπούλου: 93). Η εικονολογία, λοιπόν, ως κλάδος της συγκριτικής γραμματολογίας, ασχολείται με τη μελέτη των στερεοτυπικών εικόνων που έχει σχηματίσει μια κοινωνική ομάδα για τα άτομα μιας άλλης ομάδας (εθνικής-εθνοτικής, θρησκευτικής, φυλετικής, ιδεολογικής κ.λπ.), τον τρόπο με τον οποίο αυτές οι εικόνες διαμορφώνονται, υιοθετούνται και χρησιμοποιούνται από την κοινωνική αυτή ομάδα και, στην περίπτωσή μας, από τους συγγραφείς λογοτεχνικών κειμένων. Θεωρίες της ψυχολογίας υποστηρίζουν ότι τα στερεότυπα δημιουργούνται κατά την παιδική ηλικία και μάλιστα στο στάδιο εκείνο που το άτομο διαχωρίζει τον εαυτό του (στάδιο της δημιουργίας του Εγώ) από τον υπόλοιπο κόσμο (το Άλλο). Σταδιακά το Άλλο γίνεται ένας κώδικας για τον προσδιορισμό του Εγώ, αποτελεί το κοινό στοιχείο της ταυτότητάς μας, και η ταυτότητά μας δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την αντίπαλη ετερότητα (Αμπατζοπούλου: 93). Ταυτόχρονα, όμως, όπως υποστηρίζει ο Γάλλος θεωρητικός D. H. Pageaux, το Άλλο αποτελεί έναν κώδικα που μας επηρεάζει στον τρόπο που οργανώνουμε τη ζωή μας, που συμπεριφερόμαστε και γενικά διαμορφωνόμαστε ως κοινωνικά όντα. Μας βοηθάει να σκεφτούμε, να γράψουμε και να ονειρευτούμε διαφορετικά. στην πολύ ενδιαφέρουσα αλλά αδημοσίευτη ακόμη διδακτορική διατριβή της, με τίτλο Η εικόνα του Τούρκου στη Γενιά του 30 (Πανεπιστήμιο Αθηνών, 1999), και που στο μεγαλύτερο μέρος αυτής της εισαγωγής ασχολείται με την ιστορία και το περιεχόμενο του πεδίου της εικονολογίας, υποστηρίζει ότι, μόλις το 1962 δανείστηκε ο Oliver Brachfeld τον όρο εικονολογία από τη γαλλική εθνοψυχολογία, στο άρθρο του Note Sur I Imagologie Ethnique, και πέντε χρόνια αργότερα, το 1967, υιοθέτησε αυτό τον όρο στη συγκριτική λογοτεχνία ο H. Dyserink. Όμως ο Jean Marie Carre είναι εκείνος που, με το κείμενό του Avant Propos, προτείνει την ανάλυση των αμοιβαίων σχέσεων στη λογοτεχνία και εισάγει τους όρους image και mirage. Οι απόψεις του αυτές παρουσιάστηκαν μέσα από τον πρόλογο του έργου του M. F. Guyard, La Littérature Comparée, το Βλ. σσ της αδημοσίευτης διατριβής της Demirözü. Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 663 University April 2003", Flinders University Department

4 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ Τα στερεότυπα, από την άλλη πλευρά, στην κάθε τους μορφή, συμβάλλουν ώστε να προβάλλονται και να συντηρούνται εικόνες διαφορετικές ανάμεσα στο Εγώ και το Άλλο, στο ημεδαπό και το ξένο, που είναι απόλυτες και συνήθως αρνητικές. Οι εικόνες αυτές γίνονται αιτία απόρριψης και εχθρικής στάσης προς το Άλλο και, το χειρότερο, αιτίες παρεμποδισμού ανακάλυψης και αποδοχής πλευρών του, οι οποίες μπορεί να μην είναι και τόσο πολύ διαφορετικές, ή να είναι διαφορετικές αλλά εξίσου σημαντικές ή και πολύ ανώτερες από τις δικές μας. Τα λογοτεχνικά στερεότυπα, παρατηρεί η Φρ. Αμπατζοπούλου, συνιστούν μονόπλευρες και συνήθως προκατειλημμένες εικόνες που αντλούνται από το κοινωνικό φαντασιακό και συνδέονται με τα φαινόμενα του ρατσισμού και του φανατισμού (Αμπατζοπούλου: 93). Ο Sander L. Gilman, στο βιβλίο του Difference and Pathology: Stereotypes of sexuality, race, and madness, ενώ αναγνωρίζει τις καταστροφικές δυνατότητες των στερεότυπων, υποστηρίζει πως η μελέτη αυτών, μέσω των κλάδων της ψυχολογίας και της κριτικής της λογοτεχνίας, αποτελεί θετική προσπάθεια του ανθρώπου να περιορίσει τις αρνητικές τους διαστάσεις. Συγκεκριμένα, ο Gilman παρατηρεί ότι τα στερεότυπα τα συναντούμε σε κάθε κοινωνία και κάθε πολιτισμό, δεν βασίζονται στην πραγματικότητα αλλά στις μυθοποιητικές ικανότητες του ανθρώπου και αποτελούν μέσον για να αντιμετωπίζει τα άγχη και τις αγωνίες του, εξαιτίας της αδυναμίας του να κυριαρχήσει στον κόσμο. Επιπλέον, ενώ ο Gilman δεν διαβλέπει ότι θα μπορούσαν ποτέ τα στερεότυπα να αποτελέσουν έναν εντελώς ακίνδυνο τρόπο έκφρασης, εντούτοις πιστεύει πως η μελέτη αυτών καθιστά φανερές τις ιδεολογίες πάνω στις οποίες δομείται ο κόσμος μας και βοηθάει στην αυτοανάλυση και αυτοκριτική μας (Gilman: 11 23). Η μελέτη της εικόνας του Άλλου και των λογοτεχνικών στερεότυπων σχετίζεται άμεσα με ερωτήματα που αφορούν στο ρόλο της γραφής ως διαδικασίας και του συγγραφέα μέσα σε μια κοινωνία, αλλά και του ίδιου του κειμένου και της λογοτεχνικότητάς του. Έτσι, θα μπορούσαμε να παρατηρήσουμε πως, για τον μελετητή της λογοτεχνίας, ενδιαφέρον παρουσιάζει όχι βέβαια η απλή καταγραφή αυτών των Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 664 University April 2003", Flinders University Department

5 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ εικόνων και στερεοτύπων, αλλά ο τρόπος με τον οποίο ο συγγραφέας τα εκμεταλλεύεται και οι τεχνικές ποιητικής που εφαρμόζει, ώστε να προβάλλει μέσα από το έργο του συγκεκριμένα ιδεολογήματα, τα οποία συμβάλλουν στη συντήρηση ή στην ανατροπή των στερεότυπων, στην αλλαγή ή μη των αξιών μιας κοινωνίας και της στάσης της προς το Άλλο και ταυτόχρονα, από αισθητικής πλευράς, να παράγει ένα έργο με σημαντική ή μη ποιητική αξία. Στην περίπτωση των τριών συγγραφέων (Αξιώτη, Ζέη και Κρανάκη), με τις οποίες ασχολείται η ευρύτερη μελέτη μας (στην οποία αναφερθήκαμε στην αρχή του κειμένου), που βιώνουν ιδιαίτερες καταστάσεις στη ζωή τους (δηλ. βρίσκονται σε εξορία αναγκαστική ή έστω και εθελοντική), και μάλιστα τα βιώματά τους αυτά αποτελούν το βασικό θεματικό πυρήνα των συγκεκριμένων βιβλίων, ενδιαφέρον παρουσιάζει να δούμε κατά πόσο α) η προσωπική τους εμπειρία και β) η ιδεολογία τους επηρεάζουν τον τρόπο που επιλέγουν για να διαπραγματευτούν το θέμα του Άλλου και των στερεότυπων. Ειδικότερα, για την περίπτωση της Κρανάκη, με την οποία ασχολούμαστε εδώ, πρέπει επιπλέον να λάβουμε υπόψη μας ότι η συγγραφέας, κατά την παραμονή της στο εξωτερικό, πέρα από την ενασχόλησή της με τη συγγραφή λογοτεχνικών κειμένων, έχει εντρυφήσει και στους χώρους της ψυχανάλυσης, της φιλοσοφίας και της μελέτης των ιδεών και ιδεολογιών γενικότερα. Έτσι, ο τρόπος με τον οποίο διαπραγματεύεται το θέμα του Άλλου, στο έργο της Φιλέλληνες, ξεπερνά τα όρια του λογοτεχνικού είδους και αγγίζει εκείνα της φιλοσοφικής, ψυχαναλυτικής και κοινωνιολογικής πραγματείας. 3. Οι Φιλέλληνες της Κρανάκη και η έννοια του Άλλου Υπενθυμίζουμε περιληπτικά ότι το βιβλίο Φιλέλληνες: 24 γράμματα μιας Οδύσσειας δομείται από 24 επιστολές, η καθεμία από τις οποίες τιτλοφορείται με ένα από τα 24 γράμματα του αλφάβητου, κατ αντιστοιχία της ομηρικής Οδύσσειας. Τις επιστολές αποστέλλουν ή λαβαίνουν ορισμένοι από τους 140 Έλληνες, αριστερούς στην ιδεολογία Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 665 University April 2003", Flinders University Department

6 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ υποτρόφους που δέχτηκε η Γαλλία το Οι υπότροφοι αυτοί, στην πλειοψηφία τους, σταδιακά, όχι μόνο αποκόπτονται από τον τόπο που τους γέννησε και ανάθρεψε, αλλά και μέσα στην υποτιθέμενη αυτή χώρα της επαγγελίας και του δικαίου, τη Γαλλία, καταλήγουν να μετατραπούν, από επίλεκτους, αρχικά, νεαρούς, διανοούμενους, σε ξένους, καθάρματα, σιχαμερούς μέτοικους, δηλαδή, κατά την Κρανάκη, σε φιλέλληνες (Νάζου, 2003:371). Αν και ο τρόπος με τον οποίο δομεί η Κρανάκη το έργο της Φιλέλληνες παραβαίνει κάθε κανόνα χωροχρονικής συνοχής, εντούτοις θα τολμούσαμε να πούμε πως διακρίνουμε ένα κάποιο σχήμα, με βάση το οποίο διαπραγματεύεται το θέμα του Άλλου μέσα σ αυτό. Έτσι, οι καθόλα αρνητικές/στερεοτυπικές εικόνες του Άλλου που συναντούμε στις επιστολές που αφορούν το ταξίδι και τα πρώτα χρόνια εγκατάστασης των υποτρόφων στη Γαλλία, μετατρέπονται, συν των χρόνω, σε προβληματισμό και επανεξέταση τόσο της προσωπικής και ιδεολογικής τους ταυτότητας όσο και της σχέσης τους με το Άλλο, που στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν το αποτελούν μόνο οι Γάλλοι αλλά και οι Έλληνες της μητροπολιτικής Ελλάδας. Επιπλέον, μια άλλη κατηγορία επι στολών οι οποίες συνιστούν, επί το πλείστον, το τελευταίο μέρος του βιβλίου, και χρονικά τοποθετούνται μετά τη μεταπολίτευση, όπου οι εναπομείναντες στο εξωτερικό Οδυσσείς του 45 είναι ελάχιστοι μας δίνουν εικόνες του Άλλου που φανερώνουν είτε τη συμφιλίωση με το ξένο περιβάλλον, είτε το συμβιβασμό με τα δεδομένα, είτε ακόμη και μια πιο φιλοσοφημένη και χωρίς ανώριμο εγωτισμό στάση προς το Άλλο. Ωστόσο, το ειρωνικό ύφος της συγγραφέως, το οποίο αποτελεί το κύριο στίγμα της γραφής της, αποτελεί και για μας 2 ένα βασικό προβληματισμό, ιδιαίτερα όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο η Κρανάκη διαπραγματεύεται το θέμα τόσο του Άλλου όσο και του Εγώ. 2 Στο ειρωνικό ύφος της συγγραφέως αναφέρεται και ο Βρασίδας Καραλής στη βιβλιοπαρουσίαση της Β έκδοσης. Συγκεκριμένα, μιλάει για μια αφήγηση που χαρακτηρίζεται από ειρωνικές ανατροπές και σαρκασμούς αβυθομέτρητης περιφρόνησης, σε βαθμό που μπορούμε να κατανοήσουμε το βιβλίο ή σαν μια τεράστια και πανούργα παρωδία ή [...] σαν το μυθιστόρημα που αποτυπώνει τις τελετές ενηλικίωσης και ωρίμανσης μιας γενιάς ανθρώπων, [...]. Διαβάζω, 404 (Φεβρ. 2002), σ. 66. Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 666 University April 2003", Flinders University Department

7 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ Στη συνέχεια θα ασχοληθούμε μόνο με ορισμένες από τις 24 επιστολές των Φιλελλήνων, οι οποίες πιστεύουμε ότι αποτελούν αντιπροσωπευτικά παραδείγματα του γενικότερου πλαισίου διαπραγμάτευσης, από τη συγγραφέα, του περίπλοκου θέματος της σχέσης του Εγώ με το Άλλο, μέσα στο έργο της αυτό. Χαρακτηριστικά, θα ασχοληθούμε με επιστολές που αναφέρονται στις εμπειρίες της επαφής του Εγώ με το Άλλο κατά τη διάρκεια του ταξιδιού των υποτρόφων προς τη Γαλλία, και κατά την παραμονή τους στη χώρα αυτή. Επίσης θα ασχοληθούμε με απαντητικές επιστολές που λαβαίνουν υπότροφοι, από την Ελλάδα, και οι οποίες σχολιάζουν τις εμπειρίες τους, όπως εκείνοι τις καταγράφουν στα γράμματά τους. Και τέλος, με μία επιστολή που αποστέλλεται από ένα άλλον Οδυσσέα, ο οποίος ξεκίνησε το ταξίδι ταυτόχρονα με τους υπόλοιπους του μυθιστορήματος, αλλά προς άλλη κατεύθυνση την Αμερική. Έτσι, καθίσταται φανερό πως όχι μόνο ο χώρος και ο χρόνος, αλλά και οι ιδεολογικές, πολιτισμικές και βιολογικές καταβολές του ατόμου, όπως και η ψυχολογική του διάπλαση, αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες της σχέσης του με το Άλλο. 3.1 Το κίβδηλο Άλλο ή το ανώριμο/αφελές ή και ανασφαλές Εγώ; Ξεκινώντας, με βάση τις πρώτες εντυπώσεις των υποτρόφων, κατά τη διάρκεια του ταξιδιού τους, οι οποίες μας δίνονται με μια δόση ειρωνείας (από την άποψη της ώριμης πια συγγραφέως) αλλά και έκπληξης εκ μέρους των άπειρων (εξαιτίας, ίσως, του νεαρού της ηλικίας των) τότε υποτρόφων, θα λέγαμε πως έχουμε μια ανατροπή των στερεότυπων θετικών εικόνων που επικρατούσαν την εποχή εκείνη στην Ελλάδα για το αλλοδαπό στοιχείο. Όπως πληροφορούμαστε από ένα από τα πρώτα γράμματα, το πλέον ισχυρό, για την εποχή εκείνη, πολεμικό ναυτικό του κόσμου το αγγλικό αποκαλύπτεται ότι το συνιστούν ναύτες με ψόφια βλέμματα, αφού τους πιάνει η θάλασσα, και είναι να απορεί κανείς πώς φτιάχτηκε μια θαλασσοκρατορία με τη δραμαμίνη, ενώ οι κατά τα άλλα μακάριοι και Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 667 University April 2003", Flinders University Department

8 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ ανίδεοι από πόλεμο, κατοχή και κόλαση Ελβετοί, δεν είναι καθόλου ανυποψίαστοι: Απόδειξη, μόλις βγούμε απ τον σταθμό της Μπαζέλ, ο-πιο-φιλόξενος-λαός-του-κόσμου-μετά-τους-έλληνες, οι Ελβετοί, μας τραβάνε κατευθείαν καραντίνα για το καλώς όρισες, μας πάνε καχύποπτοι σ ένα νοσηλευτικό ίδρυμα και μας ψεκάζουν οι αγαθοί σου Φαίακες, έναν έναν, με ντι-ντι-τι, γιατί πού ξέρεις, κουρελήδες και βρώμικοι καθώς είμαστε, μπορεί να κουβαλάμε τίποτα ζωύφια αντιελβετικά, ψείρες, μικρόβια και άλλα παράσιτα... (σ. 50). Βέβαια, όσο και αν αυτές οι αποκαλύψεις/ανατροπές ενισχύουν το σχήμα δόμησης του βιβλίου της Κρανάκη, που προτείναμε παραπάνω, σε σχέση με τον τρόπο που διαπραγματεύεται το θέμα του Άλλου, το ειρωνικό της ύφος γεννάει υποψίες και ερωτήματα. Ακόμη και σ αυτό το πρόωρο στάδιο της εξιστόρησης, θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι, πέρα από την πρώτη εντύπωση της αρνητικής παρουσίασης του Άλλου, μας αποκαλύπτεται μάλλον και ένα αυτο/ετερο-υπονομευόμενο Εγώ του Έλληνα, με αισθήματα κατωτερότητας απέναντι στους κατά φαντασίαν, ή ακόμη και συνθήκη, ανώτερους συμμάχους των, στα μέσα της δεκαετίας του 40, όπως επίσης και με ένα πρόβλημα αυτο/ετερο-αξιολόγησης, όσον αφορά τις πολιτισμικές αρετές τόσο των ιδίων των Ελλήνων όσο και άλλων λαών. 3 Αν το Άλλο μας αποκαλύπτεται κίβδηλο, κατά πόσο δεν θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι η συγγραφέας μας προτείνει, έμμεσα προς το παρόν, και ένα ανώριμο, αφελές, ή και πολύ περισσότερο ένα ανασφαλές Εγώ; Διότι, αν λάβουμε υπόψη μας την απόσταση που υπάρχει στο χρόνο που το αφηγηματικό υποκείμενο βιώνει τις εμπειρίες και στο χρόνο που τις καταγράφει, το ειρωνικό ύφος της συγγραφέως, θα μπορούσε ακόμη να ερμηνευτεί και ως αυτοσαρκασμός. Γνωρίζουμε, επιπλέον, πως η ίδια η συγγραφέας, στα 1945, αποτελούσε έναν από τους 140 Οδυσσείς 3 Το κατά πόσο οι Έλληνες είναι ο πιο φιλόξενος λαός του κόσμου, ίσως σήμερα, που η Ελλάδα μετατράπηκε από χώρα αποστολής σε χώρα υποδοχής μεταναστών, να είμαστε σε θέση να το κρίνουμε καλύτερα. Ήδη, μέσα από διάφορες εκδοχές της τέχνης (κινηματογράφο, λογοτεχνία), η απάντηση μάς έχει δοθεί. Πρβλ. το αρκετά πρώιμο για το θέμα αυτό κινηματογραφικό έργο του Σωτήρη Γκορίτσα, Απ το χιόνι, Hyperion S.A. Greek Film Centre, Sotiris Goritsas, Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 668 University April 2003", Flinders University Department

9 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ που αναφέρονται στο έργο της, ότι οι εμπειρίες της, με τη μορφή αυτοβιογραφικού κειμένου έκαναν την πρώτη τους εμφάνιση πέντε χρόνια αργότερα (1950), και στην ολοκληρωμένη τους μορφή, μετά από σαράντα περίπου χρόνια (1992). 4 Ακόμη και στην μυθοποιημένη τους μορφή, οι συγκεκριμένες εμπειρίες του ταξιδιού αναφέρονται σε μια επιστολή που αποστέλλεται το 1962, δηλαδή 17 ολόκληρα χρόνια αργότερα, οπότε αποτελούν ανάκληση μνήμης, και η αποστασιοποίηση από τα γεγονότα θα μπορούσε να δικαιολογήσει ακόμη και τον αυτοσαρκασμό. Τώρα, η εσωδιηγηματική αφηγήτρια, και πολύ περισσότερο η ώριμη πια συγγραφέας, δεν είναι μόνο σε θέση να διακρίνει την απόσταση μεταξύ του φαίνεσθαι και είναι, αλλά και να παρωδήσει την τοτεινή κατάσταση και τον τρόπο που αντιλαμβανόταν τόσο τον ίδιο της τον εαυτό όσο και τους άλλους. Προς το παρόν, βέβαια, όλα αυτά υποδηλώνονται εμμέσως δια του τεχνάσματος της ειρωνείας στην οποιαδήποτε μορφή της. Όπως θα δούμε όμως στη συνέχεια, οι υποθέσεις μας αυτές θα επαληθευτούν, μέσω της απάντησης του πνευματικού και ιδεολογικού μέντορα καθηγητή Κυριάκου και της κριτικής που κάνει στα γράμματα των πρώην μαθητών του, τα οποία βρίθουν αρνητικών σχολίων για το Άλλο (δηλ. για τους Γάλλους στην προκειμένη περίπτωση). 3.2 Η κόλασή μου είναι... οι άλλοι; Με το τέλος του ταξιδιού των υποτρόφων, προς τη Γαλλία, τελειώνει και το εμείς της υποτροφιάδας και αρχίζει η δοκιμασία του κάθε Εγώ χωριστά, αφού είναι αναγκασμένο να βρίσκεται σε συνεχή επαφή με το Άλλο, που αυτή τη φορά το συνιστούν οι Γάλλοι. 4 Το έργο της Κρανάκη Φιλέλληνες, αν και πρωτοκυκλοφόρησε με τη μορφή ενός αυτοβιογραφικού κειμένου, σε πρώτο πρόσωπο, το 1950 στο περιοδικό Temps Modèrnes, και αργότερα, σε μια δεύτερη μορφή, στα ελληνικά, με τίτλο Σελίδες από την ξενητειά, στον τόμο Ελληνικά Χρονικά, που εξέδωσε ο Γαλλικός Σύλλογος των Φίλων της Ελλάδας, στην ολοκληρωμένη του μορφή κυκλοφόρησε μόλις το 1992, από τις εκδόσεις Ίκαρος, και μια Β έκδοσή του κυκλοφόρησε το 1998, από το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης. Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 669 University April 2003", Flinders University Department

10 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ Η κόλαση είναι... οι άλλοι άνθρωποι, παραδέχεται με κάποια έκπληξη ένας από τους ήρωες, ο Γκαρσέν, στην τελευταία σελίδα του Κεκλεισμένων των θυρών του Σαρτρ 5 και για τους περισσότερους νεαρούς Οδυσσείς, η επαφή τους με το Άλλο/τους Γάλλους, τα πρώτα τουλάχιστον χρόνια, αποτελεί σοβαρή δοκιμασία του Εγώ ορισμένες φορές μάλιστα είναι τόσο οδυνηρή που καταλήγει να είναι θανατηφόρα (π.χ. έχουμε αυτοκτονίες ή και θανάτους εξαιτίας των κακουχιών, της κακομεταχείρισης, ή και της τέλειας αδιαφορίας των άλλων Γάλλων αλλά και Ελλήνων.) Γενικά, μέσα από τα γράμματα οι Γάλλοι απεικονίζονται ως καχύποπτοι, αφιλόξενοι, αδιάφοροι, ψυχροί, υπερόπτες, υποκριτές, τσιγγούνηδες ( ο Φράγκος από το φράγκο λέγεται, σ. 110), ακόμη και απάνθρωποι. Μεταφέρουμε μερικά ενδεικτικά αποσπάσματα: Άσε τις φάτσες τους στο δρόμο άψυχες κι εγκάρδιες σαν τον τηλεφωνικό κατάλογο ή την Πολιτική Δικονομία. Πού το πάθος, η ένταση, το δράμα που διαβάζεις στην κάθε ελληνική φάτσα! [...] ποτέ δε θ αγαπήσω τη ζωή μου εδώ πέρα. [...] Ένα εγώ χωρίς εμείς, εκτεθειμένο σ αυτούς (σ. 68). Θα γυρίσω πίσω, γράφει ένας άλλος υπότροφος, η περιφρόνηση, εδώ, μπορεί τελικά να είναι πιο ψυχοφθόρα κι απ το ξύλο, κι απ τη φυλακή κι από την εξορία. Εκεί, τουλάχιστον, στον τόπο μου, είμαι εχθρός, ενώ εδώ δεν είμαι τίποτα, δεν υπάρχω σαν άνθρωπος, είμαι εκτόπλασμα (σ. 74). Ο φυλετικός ρατσισμός που διακρίνει ακόμη και τους αριστερούς στην ιδεολογία Γάλλους, φαίνεται πως υπερνικά τον ιδεολογικό τους διεθνισμό. Ποιος Έλληνας κομουνιστής, διαβάζουμε σε ένα από τα γράμματα, δρασκέλισε το κατώφλι Γάλλου συντρόφου; Και ξάμωσε ποτέ να του ζητήσει ένα φράγκο δανεικά; Για ρώτα τον. Πάντα δικούς μας τρακάρουνε. Φαίνεται ο διεθνισμός δε θα ναι ρούχο καθημερινό, 5 Το μονόπρακτο Huis Clos του Σαρτρ παίχτηκε για πρώτη φορά στο Παρίσι το 1944, οπότε εύκολα θα μπορούσε να συνδυάσει κανείς τις ιστορικές συγκυρίες της εποχής με τις πνευματικές αναζητήσεις του Σαρτρ. Η παραπομπή εδώ δίνεται από τη μετάφραση στα ελληνικά: Ζαν-Πωλ Σαρτρ, Κεκλεισμένων των θυρών, μτφρ. Μάριου Λαέρτη, εκδ. Μέντωρ, χ.χ. Συγκεκριμένα, βλ. σ. 59. Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 670 University April 2003", Flinders University Department

11 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ τον φυλάνε λοιπόν στη ναφθαλίνη για τις μεγάλες εορτές (σ. 66). Σε ένα από τα γράμματα που ποτέ δεν τόλμησε να αποστείλει ένας από τους υποτρόφους στη μητέρα του, που το τιτλοφορεί Το γράμμα που ήθελα να γράψω... με την υποσημείωση Α πόσο άλλαξε το πρόσωπο του βασιλιά Αλκίνοου, αφήνεται να ξεχυθεί όλη η πικρία του και μας αποκαλύπτεται γυμνός ο εξευτελισμένος εαυτός του, ως αποτέλεσμα της επαφής του με τους Γάλλους. Οι Γάλλοι δεν είναι ξενόφοβοι, θα διευκρινίσει, αλλά μισόξενοι, όπως είσαι μισάνθρωπος ή μισογύνης [...] Ξενόφοβος είμαι εγώ και τους φοβάμαι όπως ο ραγιάς τ αφεντικό.... Και με το παράπονο, την αβουλία και αδυναμία του μικρού παιδιού, επικαλείται τη βοήθεια της μάνας του: μάνα με βαρέσανε, [...], μάνα με ξεφτελίσανε, [...] μάνα με ορφανέψανε (σ ). Πιο κάτω θα χαρακτηρίσει τη Γαλλία ως χώρα των κουλών, όπου το φιλότιμο του Έλληνα μεταφράζεται ως ανατολίτικη περηφάνεια (σ. 114). 3.3 Η πολλαπλότητα του Εγώ και της σχέσης του με το Άλλο Όπως γίνεται φανερό μέχρι εδώ, από αυτό το πρώτο μέρος του βιβλίου της Κρανάκη, όπου καταγράφονται οι εμπειρίες των πρώτων χρόνων των υποτρόφων Ελλήνων στη Γαλλία, θα μπορούσε να περισυλλέξει κανείς μια πληθώρα αποκαλυπτικών παραδειγμάτων όπου οι Γάλλοι απεικονίζονται μόνο με αρνητικά χαρακτηριστικά. Αλλά, όπως θα δούμε στη συνέχεια, σκοπός της συγγραφέως δεν είναι να προβάλλει και ενδυναμώσει στερεότυπες εικόνες του Άλλου, αλλά να εισδύσει, να ψηλαφίσει και να ερμηνεύσει πλευρές του εσώτερου εαυτού τού ανθρώπου αλλά και βαθύτερες κοινωνικές δομές και αξίες του Δυτικού μας Πολιτισμού, τον οποίο δεν φαίνεται να εκτιμά και πολύ. Έτσι, ακολουθούν επιστολές που έχουν τη μορφή ιδεολογικής, κοινωνιολογικής αλλά και ψυχαναλυτικής πραγματείας. Σ αυτές τις επιστολές γίνεται προσπάθεια να αναλυθούν και διευκρινισθούν έννοιες όπως: ξένος, ξενοφοβία, άλλος αλλά και Εγώ, των οποίων το περιεχόμενο, όπως αποδεικνύεται, δεν είναι καθόλου μονοσήμαντο. Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 671 University April 2003", Flinders University Department

12 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ Μια διεθνιστική/μαρξιστική απάντηση: Η σχέση του Εγώ με το Άλλο είναι σχέση αμοιβαία, αλλά πάντα άνιση Μια απάντηση, που έχει περισσότερο ιδεολογική/διεθνιστική βάση, έρχεται από τον Κυριάκο, τον πρώην δάσκαλο και πνευματικό/ιδεολογικό μέντορα για ορισμένους από τους υποτρόφους, που ζει στην Ελλάδα. Γι αυτόν, τα γράμματά τους τα γεμάτα αρνητικές περιγραφές των Γάλλων, δεν αποτελούν παρά μικροαστική γκρίνια και μελόδραμα. Μέσω αυτών γίνεται φανερός ο δικός τους εγωκεντρισμός και η δική τους αφιλοτιμία. Διότι, τελικά, όπως εξηγεί, για έναν τροτσκιστή, δηλ. διεθνιστή, η έννοια του όρου ξένος είναι αντιφατική, δηλαδή ανύπαρχτη. Αυτο-αναιρείται. Μήπως, θα παρατηρήσει, κι ο ντόπιος Μενιδιάτης δεν αποκαλεί τον χωριανό του από το Λιόπεσι ξένο; (σσ. 177, 179 και 181). Κατά τον μαρξιστή Κυριάκο, η φαινομενική αντιφατικότητα του όρου ξένος έχει τις ρίζες της στη σχέση που δημιούργησε η αστική τάξη μεταξύ ατομικής ιδιοκτησίας και εθνικού εδάφους. Όταν ο καθείς μας συνειδητοποιήσει ότι η γη δεν είναι τσιφλίκι κανενός, τότε θα εκλείψουν και οι πόλεμοι και ο ρατσισμός και η ξενοφοβία (σ. 179). Με βάση την ίδια λογική, επιχειρεί να ορίσει και την έννοια του Άλλου: η σχέση μου με τον άλλον, θα τονίσει, είναι πάντα αμοιβαία και αντιστρεπτή, και σχολιάζοντας την άποψη του Σαρτρ Η κόλασή μου είναι οι άλλοι, θα προσθέσει:... κι εγώ ο Σαρτρ, είμαι Άλλος για τον συνάνθρωπό μου, άλλη κόλαση [...] για τον ξένο (σ. 182). Αλλά, το πρόβλημα, όπως θα διευκρινίσει παρακάτω, είναι ότι ο αληθινός, ο κατ εξοχήν άλλος ορίζεται πάντα σε σχέση ανισότητας: ο δυνατότερος κρίνει πάντα ποιος είναι ο ΑΛΛΟΣ, άρα και κατώτερος: ο ξένος, ο μαύρος, ο διαφορετικός, η γυναίκα. Πάντα ο φορέας της εξουσίας, οικονομικής, στρατιωτικής, πολιτιστικής, σεξουαλικής, ορίζει και επιβάλλει τη Διαφορά μέσα από το συσχετισμό δυνάμεων. Στη Γαλλία, οι Άλλοι, οι Ξένοι είσαστε εσείς. [...] Όμως γι αυτό δεν φταίνε οι Γάλλοι, φταίει ο καπιταλισμός κι η λογική του (σ. 182). Εξάλλου, όπως ο ίδιος θα παραδεχτεί παρακάτω, αυτή η λογική του καπιταλισμού δεν Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 672 University April 2003", Flinders University Department

13 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ σχετίζεται μόνο με τους Γάλλους, ούτε είναι και τόσο καινούργια. Σε όλους μας είναι γνωστό το αρχαίο ελληνικό ρηθέν ΠΑΣ ΜΗ ΕΛΛΗΝ ΒΑΡΒΑΡΟΣ, το οποίο καταλάμβανε μέχρι πρόσφατα, ανάλογα με την ιστορική στιγμή, την πρέπουσα θέση στους τοίχους των περισσοτέρων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της χώρας μας. Το πρόβλημα, βέβαια, για τον ιδεολόγο καθηγητή Κυριάκο, στην προκειμένη περίπτωση, δεν είναι το ότι οι αρχαίοι ημών πρόγονοι έδωσαν, έστω και έμμεσα, στον όρο ξένος, λίγο ως πολύ, το νόημα που φέρνει και σήμερα, αλλά κατά πόσο ο σημερινός Έλληνας είναι σε θέση να ξεχωρίσει το νόημα που είχε αυτό το ρητό για τον Έλληνα του τότε και πώς πρέπει να το ερμηνεύει, σε σχέση με τον εαυτό του, σήμερα. Γιατί, όπως υποστηρίζει, ο Έλληνας του τότε μιλούσε ως αφέντης κοσμοκράτορας, πανίσχυρος φορέας κι υποκείμενο της ιστορίας, κι είχε την υλική δύναμη ν αποδείξει την αλήθεια, να την επιβάλει στην πράξη με τα όπλα, με τη βία [...], να ορίσει, να κρίνει σαν δικαστής, αφ υψηλού κι από καθέδρας, τον Άλλο, τον ξένο, τον βάρβαρο, τον διαφορετικό, να τον κρίνει κατώτερο (σ. 183). Το βασικό, λοιπόν, ερώτημα, για τον ιδεολόγο καθηγητή Κυριάκο είναι: Γνωρίζει ο σημερινός Έλληνας ποιος είναι; Και κατά πόσο αυτό δεν σημαίνει: Γνωρίζει ποιος σήμερα θεωρείται/βλέπεται ως Έλλην και ποιος ως Βάρβαρος ; (Κρανάκη, 2004:75) Τα μάτια του Άλλου καθρέφτης του Εγώ ή ο κανιβαλισμός του διαλεκτικού λόγου 6 του Σαρτρ Για το διεθνιστή δάσκαλο Κυριάκο, όπως στην αρχαιότητα έτσι και σε κάθε άλλη εποχή, οι ισχυροί είναι εκείνοι που ορίζουν ποιος είναι 6 Πρβλ. Παλμιέ, σσ. 22 και Levi-Strauss, Ιστορία και διαλεκτική, στο Άγρια σκέψη, σσ , όπου ο Levi-Strauss απαντάει στον Σαρτρ για την κριτική που του έκανε στο έργο του Κριτική του διαλεκτικού λόγου (1960). Βλ. συγκεκριμένα σημ. 85, σ. 385, όπου ο Levi-Strauss υποστηρίζει ότι ο ιστορικός λόγος [π.χ. ο λόγος του Σαρτρ] επιδίδεται σ ένα είδος διανοητικού κανιβαλισμού. Πρβλ. επίσης πρόλογο στην ελληνική μετάφραση του βιβλίου του Levi-Strauss, σσ , όπου και εξήγηση της διαμάχης του Σαρτρ και Levi-Strauss, οι οποίοι εκπροσωπούν αντιστοίχως τα δύο κύρια φιλοσοφικά ρεύματα της μεταπολεμικής Γαλλίας, τον υπαρξισμό και τον στρουκτουραλισμό. Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 673 University April 2003", Flinders University Department

14 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ ο Βάρβαρος και ποιος ο Έλλην. Έτσι, θα πει: Εσείς, οι βάρβαροι, πάτε ικέτες και οικέτες στους Έλληνες του σήμερα (σ. 184). Δυστυχώς, θα παρατηρήσει παρακάτω, ο Έλληνας, μέσα στην ιστορία, ζει κατά καιρούς κρίσεις παλινδρομικής ουτοπίας και ουχρονίας (σ. 185) και αρνείται να αναγνωρίσει και παραδεχτεί την κατάστασή του, που σημαίνει: η βαριά του παράδοση καταλήγει να γίνεται εμπόδιο του γνώθι σαυτόν ή καλύτερα εμπόδιο για να μπορέσει να δει το διαθλασμένο ή μη είδωλο του εαυτού του, όπως του επιβάλλεται μέσα από τον καθρέφτη του εκάστοτε ισχυρού. Τι έχει να προτείνει, λοιπόν, ο διεθνιστής και πρώην ιδεολογικός μέντορας στους μαθητές του; α) Να παραδεχτούν ότι αυτοί είναι για τους Γάλλους οι βάρβαροι του σήμερα, οπότε και θα πρέπει να επανερμηνεύσουν τη δική τους παρουσία και σχέση τους με τους Γάλλους διαφορετικά, όπως και τη συμπεριφορά των Γάλλων απέναντί τους. β) Να επιδιώξουν να επωφεληθούν όλων των ευκαιριών που τους προσφέρει αυτή η περιπέτεια της μετανάστευσης, για Γνώση (με την πληθυντική σημασία του όρου), γιατί, όπως θα πει: Η διαδρομή της όποιας Οδύσσειας [...] δεν είναι μόνο τουριστική, μέσα στο χώρο, είναι μαζί ταξίδι στο χρόνο, στην ιστορία, στο βάθος του ανθρώπου (άστεα και νόον έγνω), είναι παιδεία πολιτική, επιστημονική και άλλη (σ. 187), και γ) το πιο σημαντικό, να συνειδητοποιήσουν πως τελικός σκοπός της όποιας Οδύσσειας δεν είναι η σοφία αλλά η ορθή πράξη, και στην προκειμένη περίπτωση, η επιστροφή στην πατρίδα του: Ελάτε εδώ σαν πολίτες, να βοηθήσετε στον εκσυγχρονισμό του τόπου, στην αναζήτηση του χαμένου καιρού [πρβλ. Proust], αφού κατέχετε τον κρίκο της σπασμένης αλυσίδας (σ. 187 και 363 4). 7 Η λύση, λοιπόν, ενός διεθνιστή μαρξιστή είναι η επιστροφή του ατόμου/πολίτη στον τόπο του, συμφωνώντας έτσι, 7 Την άποψη αυτή για επιστροφή στον τόπο τους, ώστε να μπορούν να λειτουργήσουν ως πραγματικά άτομα/πολίτες την εκφράζει ο διεθνιστής καθηγητής σε δύο γράμματά Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 674 University April 2003", Flinders University Department

15 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ ίσως, με την αποφθεγματική πρόταση του Ζαν Ζορές Λίγος διεθνισμός σε απομακρύνει απ την πατρίδα, πολύς σε ξαναφέρνει σ αυτήν (πρβλ. Αξιώτη, 1983:182), αλλά και με την βασική άποψη του Μαρξ ότι, ένας φιλόσοφος δεν αρκεί απλώς να ερμηνεύει τον κόσμο, αλλά πολύ περισσότερο πρέπει να προσπαθεί να τον μεταβάλλει 8 (Marx, 1845, πρβλ. Tucker, 1978:145). Όμως, όπως είπαμε και παραπάνω, η ίδια η γραφή της Κρανάκη αποτελεί παιχνίδι ουτοπίας επιχειρημάτων λογικής της Δυτικής Σκέψης που τίθενται με σκοπό να απορριφθούν. Και στην προκειμένη περίπτωση, στο συγκεκριμένο παιχνίδι ορισμού της σχέσης του Εγώ με το Άλλο αντιπαραθέτονται ο υπαρξισμός του Σαρτρ με τον μαρξιστικό διεθνισμό της εποχής εκείνης, μέσα από το προσωπείο του ιδεολόγου δάσκαλου Κυριάκου. Το ερώτημα που τίθεται στον αναγνώστη του συγκεκριμένου θεατρικού έργου του Σαρτρ, αλλά και των βασικών σχετικών θεωρητικών του κειμένων (Σαρτρ, 1943, 1946) είναι: Λησμόνησε πράγματι ο Σαρτρ, όπως υποστηρίζει ο Κυριάκος, τη διαλεκτική του στο καφενείο (σ. 182), του ένα που έστειλε το 1949 (κεφάλαιο Κ της Οδύσσειας των Φιλελλήνων, σσ ) και ένα άλλο το 1979 (κεφάλαιο Υ, σσ ), το οποίο είναι και το τελευταίο του πριν πεθάνει. Δηλαδή η θέση του περί του θέματος παραμένει σταθερή, όπως και οι ιδεολογικές του απόψεις γενικότερα. 8 Η άποψη αυτή του Μαρξ αποτελεί την ΧΙ Θέση του για τον Feuerbach. Οι Θέσεις για τον Feuerbach του Μαρξ γράφτηκαν το 1845 (εποχή που ο Μαρξ ξεκίνησε την συνεργασία του με τον Engels για το έργο Η Γερμανική Ιδεολογία), είδαν όμως το φως της δημοσιότητας 40 χρόνια αργότερα (μετά το θάνατο του Μαρξ, δηλ. το 1888), όταν ο Engels τις συμπεριέλαβε, με τη μορφή παραρτήματος, στο τέλος της μελέτης του Ludwing Feuerbach and the End of Classical German Philosophy. Στην προμετωπίδα αυτής της μελέτης, ο Engels χαρακτηρίζει τις θέσεις αυτές του Μαρξ ως το υπέροχο σπέρμα της προοπτικής του νέου κόσμου. Πρβλ. επεξηγηματικά σχόλια για το Theses on Feuerbach του Μαρξ, στο Roberd C. Tucker (επιμ.), 1978: Βλ. και ανάλογη άποψη του Λένιν για τη Φιλοσοφία, όπου επίσης παραπέμπει στον Μαρξ, λέγοντας: Not only I do not philosophize with their philosophy, I do not philosophize like them at all. Their way of philosophizing is to extend fortunes of intelligence and subtlety for no other purpose than to ruminate in philosophy. Whereas I treat philosophy differently, I practise it, as Marx intended, in obedience to what it is. That is why I believe I am a dialectical materialist (Στο Louis Althusser, 1977:36). Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 675 University April 2003", Flinders University Department

16 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ και αυτοαναιρεί τη γενικότερη θεωρητική του θέση, ότι δηλ. το Εγώ προσδιορίζεται μόνο στη σχέση του με το Άλλο, ή μέσω αυτού του έργου προβάλλονται από τη μια διάφορες πλευρές του ανθρώπινου Εγώ, όπως και η πολυπλοκότητα των διανθρώπινων σχέσεων, και από την άλλη τονίζεται η αναγκαιότητα του Άλλου για να πετύχω Εγώ οποιαδήποτε αλήθεια γύρω από τον εαυτό μου; 9 Διότι, στο Κεκλεισμένων των θυρών, και οι τρεις χαρακτήρες του που, αν και νεκροί, αρχικά πιστεύουν ότι είναι σε θέση να υπάρξουν και να αυτοπροσδιοριστούν, ο καθένας με τον τρόπο του, χωρίς την ανάγκη του Άλλου ανατρέπουν τις απόψεις τους και οδηγούνται σε μια αυτοϊχνηλάτηση, μέσα όμως από μια τυραννική και σχεδόν πάντα αναγκαστική επαφή με το Άλλο. Οπωσδήποτε, εκείνο που δεν προτείνεται μέσω του έργου αυτού είναι μια ελπιδοφόρα και αρμονική συμβίωση του ανθρώπινου είδους, στην οποιαδήποτε διάστασή του, παρόλο που ο ίδιος ο Σαρτρ διακηρύττει ότι ο Υπαρξισμός είναι μια αισιόδοξη κοσμοθεωρία [...], αφού το πεπρωμένο του ανθρώπου το τοποθετεί στα ίδια του τα χέρια (Σαρτρ, [χ.χ.]: 57, [ο αριθμός των σελίδων στην ελληνική μετάφραση]). Αν λάβουμε μάλιστα υπόψη μας το χρόνο που γράφτηκε αυτό το θεατρικό έργο (1945) και την κατάσταση που επικρατούσε εκείνη την εποχή στην Ευρώπη αλλά και σε όλο τον κόσμο, τότε η αισιόδοξη κοσμοθεωρία του Σαρτρ, όπως και το θεατρικό του έργο μάς αποκαλύπτουν ταυτόχρονα και την τραγικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Γιατί, πώς αλλιώς θα μπορούσε να ερμηνέψει κανείς το μέγεθος της αυτοκαταστροφής, κατά την περίοδο των δύο παγκοσμίων πολέμων, ως το αποτέλεσμα των κανιβαλιστικών τάσεων του πολιτισμένου 9 Στο Ο Υπαρξισμός είν ένας Ανθρωπισμός (το οποίο πρωτοκυκλοφόρησε στα γαλλικά το 1946, δηλ. ένα χρόνο μετά το Κεκλεισμένων των θυρών [1945]) διαβάζουμε σχετικά: Έτσι, ο άνθρωπος [...] Καταλαβαίνει πως δεν μπορεί να είναι τίποτε (με την έννοια που λέμε για κάποιον πως είναι έξυπνος ή πως είναι κακός ή πως είναι ζηλιάρης) παρά μόνο αν οι άλλοι τον αναγνωρίζουν σαν έξυπνο, κακό ή ζηλιάρη. Για να πετύχω μιαν οποιαδήποτε αλήθεια γύρω απ τον εαυτό μου, πρέπει να περάσω μέσα απ τον άλλο. Ο άλλος είναι απαραίτητος για την ύπαρξή μου καθώς επίσης και για την γνώση του εαυτού μου (σσ. 62 3). Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 676 University April 2003", Flinders University Department

17 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ ανθρώπου; Ίσως, και αυτή τη διαλεκτική του θεατρικού έργου του Σαρτρ να μπορούσε, συμφωνώντας κανείς με την άποψη του Levi- Strauss, να τη χαρακτηρίσει ακόμα και κανιβαλιστική. Στην προκειμένη περίπτωση, πιστεύουμε πως η Κρανάκη η οποία, ως γνωστό (Κοτζιά, 1992:10, Κρανάκη, 1993, 1997 και 2004:69 70), υπήρξε μέλος του κομμουνιστικού κόμματος της Ελλάδας, διαγράφηκε (1947), για να καταλήξει αργότερα στην άποψη ότι δεν υπάρχει πια κόμμα ούτε και σχολή που να την αντιπροσωπεύει επιδιώκει να αμφισβητήσει την αισιοδοξία τόσο του Σαρτρικού Υπαρξισμού όσο και του τροτσκιστή/διεθνιστή δασκάλου, όπως και τη διαλεκτική τους για τη φύση του ανθρώπου και τη θέση του πάνω στον πλανήτη μας, για τη σχέση του με το συνάνθρωπό του και για την αιτία όλων των κακών. Διότι, περίπου όπως ο Σαρτρ έτσι και ο διεθνιστής Κυριάκος δηλώνει ότι και η δική του ανάλυση περί του θέματος πηγάζει από δύο βασικές θέσεις όχι όλοι οι άνθρωποι είμαστε φιλέλληνες 10 αλλά κανένας άνθρωπος δεν είναι ξένος, χωρίς, όπως μάλιστα διευκρινίζει, ετούτο να αποτελεί κάποιο σόφισμα, αλλά γιατί Ο μαρξισμός δεν είναι ρομαντική κοσμοθεωρία, είναι ευαγγέλιο αισιοδοξίας (σ. 182). Το ότι βέβαια, σκοπός της συγγραφέως είναι να αμφισβητήσει και τον μαρξιστικό διεθνισμό και να αποδείξει ότι παραμένει ένα ευαγγέλιο αισιοδοξίας μόνο στο επίπεδο της θεωρίας, το διαπιστώνουμε στη ροή των γεγονότων του βιβλίου της όταν επιτέλους οι διάφοροι Οδυσσείς αποφασίζουν να επιστρέψουν στον τόπο τους, ανακαλύπτουν ότι εκεί αισθάνονται, αλλά και θεωρούνται τηλέλληνες στον ίδιο τον τόπο τους (σ. 329) και ότι αποτελούν ένα τέταρτο πρόσωπο του πληθυντικού, ένα μείγμα πρώτου και τρίτου, 1+3, εμείς/αυτοί, Λέω συγχρόνως εμείς οι Έλληνες και αυτοί, γιατί ταυτίζομαι απόλυτα. Το ίδιο και στην Αλλολάνδη, λέω εμείς/αυτοί οι Γάλλοι (σ ). Για την Κρανάκη, όλοι οι άνθρωποι, σήμερα, αισθάνονται με τον ένα ή άλλο τρόπο, φιλέλληνες πάνω στον πλανήτη Γη. 10 Η κύρια θέση της Κρανάκη στους Φιλέλληνες είναι ακριβώς αυτή, ότι δηλ. όλοι οι άνθρωποι σήμερα είμαστε φιλέλληνες πάνω στον πλανήτη Γη. Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 677 University April 2003", Flinders University Department

18 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ H ψυχανάλυση μια ακόμη προσπάθεια ερμηνείας της σχέσης του Εγώ με το Άλλο Ως μέσω γνωριμίας και καλύτερης κατανόησης του εαυτού αλλά και του Άλλου προτείνεται επίσης και η ψυχαναλυτική μέθοδος. Κατά πώς το ορίζουν η τάξη αλλά και οι καιροί (Αξιώτη, 1983:151), εκείνος που εφαρμόζει την ψυχαναλυτική μέθοδο για την ψηλάφηση και ανακάλυψη του εαυτού του αλλά και την καλύτερη κατανόηση του Άλλου είναι ο πιο αριστοκράτης στην καταγωγή του, αλλά τώρα φτωχός και εξίσου ταλαιπωρημένος και ίσως περισσότερο ψυχικά τραυματισμένος από τους πιο πολλούς υποτρόφους, ο Μάρκος. 11 Με τις δύο εξομολογήσεις του ΣΤΑΒΡΟΓΚΙΝ (κεφάλαια Ξ και Ο της Οδύσσειας των Φιλελλήνων) 12 έχουμε μια άλλη οπτική γωνία εξέτασης της εξέλιξης του Εγώ και της σχέσης που αναπτύσσει σταδιακά με το Άλλο. Σύμφωνα λοιπόν με τον ψυχαναλυτή του Μάρκου, για να είναι σε θέση κάποιος να αγαπήσει τον άλλο, θα πρέπει να έχει τουλάχιστον ένα στοιχειώδη ναρκισσισμό, δηλαδή να αγαπάει πρώτα τον εαυτό του (πρβλ. Freud, 1914, στο Sandler, Person & Fonacy, 1991). Για τον Μάρκο, όμως, η άποψη αυτή αποτελεί μόνο μια θεωρητική επιφανειακή θέαση του Εγώ, η οποία αδυνατεί να αγγίξει το απύθμενο βάθος του. Έτσι η αυτοανάλυση που επιχειρεί ο ίδιος μας πάει πιο πέρα. Αρχικά, ο Μάρκος υποστηρίζει πως δεν ξενιτεύεται ο καθένας με την κυριολεκτική και μεταφορική σημασία της λέξης. Υπάρχει μια σχετική προδιάθεση. Την ξενιτιά την φέρνουμε μέσα μας, με το δικό 11 Για την Κρανάκη, Και στη ζωή και στην ιστορία ο ρόλος του αρχοντοξεπεσμένου, όπως και του νεόπλουτου, είναι κωμικοτραγικός (σ. 185). 12 Οι διακειμενικές διαστάσεις αυτού του έργου της Κρανάκη είναι τεράστιες και αποτελούν ξεχωριστό και πολύ ενδιαφέρον θέμα έρευνας. Στην προκειμένη περίπτωση, ο διακειμενικός διάλογος ανοίγεται, έμμεσα βέβαια, ανάμεσα στον Ντοστογιέβσκι και την Κρανάκη, για την έννοια της πνευματικής και υλιστικής αριστοκρατορίας και για τη σύγκρουση και λειτουργία του Εγώ (ή καλύτερα του Φροϋδικού Υπερ-Εγώ/της συνείδησης, για τον Ντοστογιέβσκι) ως αποτέλεσμα των βαθύτερων σχέσεων του εσωτερικού κόσμου του ατόμου με τον περίκοσμό του, στις πρωταρχικές στιγμές της ζωής του. Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 678 University April 2003", Flinders University Department

19 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ μας, όμως, τρόπο, πριν ακόμη εγκαταλείψουμε τον τόπο μας, εφόσον αρχίζει από τη στιγμή που ερχόμαστε στον κόσμο. Κατά πώς έζησες αρχή στην πατρίδα, από κει εξαρτάται η περαιτέρω σχέση με το αλλού, θα διευκρινίσει. Πατρίδα θα προσθέσει κάπου αλλού, λέμε τη γη του πατέρα, όμως τη γλώσσα μας την έδωκαν μητρική, 13 κι ο καθένας μας ένα πατέρα και μία μητέρα έχει και μια μοναδική σχέση μαζί τους, πιθανόν δύσκολη μα αποκλειστική, η οποία όμως ορίζει τις προδιαγραφές για τις μελλοντικές μας σχέσεις με το Άλλο. Για την περίπτωση, λοιπόν, του Μάρκου, η ξενιτιά τον πληγώνει τόσο έντονα γιατί, όπως λέει, αναζωογονεί μια αρχαιότερη ορφάνια, ένα χωρισμό βαθύ, πιο σκοτεινό (σσ ). Έχοντας υπόψη του ο αναγνώστης ότι η Κρανάκη μαθήτευσε και στα στενά σοκάκια αλλά και στις λεωφόρους της Ψυχανάλυσης (και της Φιλοσοφίας) (Κρανάκη, 1984 και 1988), μπορεί να διακρίνει ότι το υπο-κείμενο(subtext) για τις δύο εξομολογήσεις του ΣΤΑΒΡΟΓΚΙΝ το συνιστούν βασικές θέσεις των θεωριών του Φρόυντ και Λακάν για τη διαμόρφωση του Εγώ και τη σχέση του με τον εαυτό του και τους άλλους, χωρίς όμως αυτές να τις αποδέχεται άκριτα (π.χ., φαλλοκεντρική προσέγγιση Φρόυντ), ή και να τις αναμασάει (όπως συμβαίνει συχνά με την λακανική ρήση Το ασυνείδητο είναι δομημένο σα γλώσσα ή Το ασυνείδητο είναι ο λόγος του Άλλου ) 14 (Λακάν, 1977 και συγκεκριμένα τα κεφάλαια ΙΣΤ και ΙΖ με τίτλο: Το Υποκείμενο και ο Άλλος, σσ , πρβλ. και Παλμιέ, 1983: 9, 87 94). 13 Στη ραψωδία Υ, με τίτλο Ιντερμέτζο ΙΙ: Και πάλι ο μέντορας (σ. 366) προσθέτει πάνω στο ίδιο θέμα:... όμως τη γλώσσα μας την έδωκαν μητρικήν, τη θηλάσαμε μωρά μαζί με το γάλα, με κείνο το δεύτερο στόμα, το αυτί, κι έγινε δεύτερη μάνα μας. Πώς μπορέσατε να την αρνηθείτε; Η μήτρα της γλώσσας σου σε γέννησε δεύτερη φορά. Όσες μάνες έχουμε, τόσες γλώσσες: ΜΙΑ. Τις άλλες τις αγαπάμε, τις γράφουμε, ξεγελάμε τους αναγνώστες, αλλά... καταντάει η διγλωσσία να γίνει ημιμάθεια Πρβλ. σχετική άποψη του Ζαν-Πωλ Παλμιέ (1983), στην εισαγωγή του βιβλίου του για τον Λακάν: Κανείς δε θα μπορούσε να αρνηθεί λογικά ότι ο λακανισμός έγινε μια νέα μορφή ιδεολογίας στα χέρια εκείνων που ψάλλουν μονότονα τις ρήσεις του δασκάλου: το ασυνείδητο είναι δομημένο σα γλώσσα, το ασυνείδητο είναι ο λόγος του Άλλου. Για πολλούς, αυτές οι φόρμουλες κατάντησαν το υποκατάστατο κάθε άλλης μορφής σκέψης η οποία κρίνεται άχρηστη (σ. 9). Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 679 University April 2003", Flinders University Department

20 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ Ο Φρόυντ έπαιξε σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση και διαμόρφωση των νέων θεωριών για το Υποκείμενο, μέσα στον 20ο αι., αμφισβητώντας όλες εκείνες που μέχρι τότε το παρουσίαζαν ως ένα όλο και αδιαίρετο. Υποστήριξε πως το Υποκείμενο είναι κατακερματισμένο, διηρεμένο (Ichspaltung) και πολλές φορές σε διαμάχη με τον εαυτό του και το περιβάλλον (Βλ. επίσης Fuery & Mansfield, 2001:160, Καστοριάδης, 1992: , και Πρόλογος στο Κρανάκη, 1986:7 13). Ο Λακάν επανερμηνεύει το Φροϋδικό μοντέλο για το διηρεμένο Υποκείμενο και το προεκτείνει προς νέες κατευθύνσεις με τη βοήθεια της δομικής Γλωσσολογίας και της Σημειολογίας. Ακρογωνιαίο λίθο του θεωρητικού του οικοδομήματος αποτελούν οι απόψεις του για το Στάδιο του Καθρέφτη, ως μορφοποιού στοιχείου της λειτουργίας του Εγώ (Λακάν: 1936 και 1949, πρβλ. και Παλμιέ, σ. 19). Το παιδί, κατά τον Λακάν, αρχικά δεν βιώνει το σώμα του σαν ενοποιημένη ολότητα αλλά σαν διασπορά μελών. Έτσι, το Στάδιο του Καθρέφτη (το οποίο ολοκληρώνεται στην ηλικία των 18 μηνών) μπο ρούμε να το κατανοήσουμε σαν μια ταύτιση, δηλαδή σαν μια μετα μόρφωση που υφίσταται ένα υποκείμενο όταν δέχεται μια εικόνα εκείνη ολοκλήρου του σώματος που δομεί το Εγώ, πριν αυτό εισαχθεί στη διαλεκτική τής ταύτισης με τον άλλον διαμέσου της γλώσσας. Η ενότητα αυτή του σώματος έρχεται βέβαια σαν κατάληξη μιας μακράς κατάστασης (με τρεις φάσεις), 15 που θα δώσει όμως τέλος στην αγωνία που προκαλεί το τεμαχισμένο σώμα και θα εισάγει το παιδί σε μια διαλεκτική που θα το συγκροτήσει ως υποκείμενο. Η σπουδαιότητα που αποδίδει ο Λακάν στο Στάδιο του Καθρέφτη, για τη συγκρότηση του Εγώ, έγκειται στο ότι η πρωταρχική αυτή ταύτιση καταλήγει να αποτελεί και την 15 Συνοπτικά οι τρεις φάσεις κατά τις οποίες το παιδί αποκτά την αίσθηση της ενοποιημένης εικόνας του σώματός του είναι: α) Η εικόνα η δική του μέσα στον καθρέφτη αρχικά αντιμετωπίζεται σαν να είναι η εικόνα του άλλου και αντίθετα η εικόνα του άλλου γίνεται αντιληπτή σαν εικόνα του ίδιου του σώματός του. β) Καταλαβαίνει ότι ο άλλος του καθρέφτη δεν είναι πραγματικό ον αλλά εικόνα, και γ) διαπιστώνει ότι όχι μόνο ο άλλος είναι εικόνα, αλλά ότι ο άλλος είναι η εικόνα του. Μέσα από αυτή τη διαλεκτική [παρατηρεί ο Παλμιέ] τού είναι και του φαίνεσθαι επιτελείται η κατάκτηση της ταυτότητας του υποκειμένου (πρβλ. Παλμιέ, σσ ). Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 680 University April 2003", Flinders University Department

21 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ πηγή όλων των κατοπινών ταυτίσεων του υποκειμένου, όπως και την πηγή πολλών ψυχωτικών διαταραχών (π.χ., ευνουχισμού, ναρκισσισμού, οιδιποδείου συμπλέγματος κ.λπ.). Γι αυτό και η αποδόμηση που επιτελεί η ψυχαναλυτική διαδικασία, τις πιο πολλές φορές συνδέεται με την αποδόμηση της εικόνας με την οποία πρωταρχικά ταυτίζεται το Εγώ του υποκειμένου (Παλμιέ, σσ ). Στο μυθιστόρημα της Κρανάκη, και πιο συγκεκριμένα στις δύο εξομολογήσεις του ΣΤΑΒΡΟΓΚΙΝ, καθίσταται φανερό ότι ο Μάρκος, από την πρώτη στιγμή, αντιλαμβάνεται τον εαυτό του μέσω της εικόνας του άλλου, που δεν καταλήγει όμως ποτέ να γίνει η δική του εικόνα, αλλά αντικαθίσταται από την εικόνα του πατέρα του. Με αυτή την εικόνα θα ταυτιστεί και αυτή θα στιγματίσει την υπόλοιπη ζωή του. Έτσι, ο πατέρας δεν θα αποτελέσει ποτέ γι αυτόν τον ερωτικό αντίζηλο στη σχέση του με τη μητέρα (το φροϋδικό οιδιπόδειο σύμπλεγμα ), αλλά την πηγή της ταπεινής του καταγωγής. Τα αισθήματα και η θέση του πατέρα του μέσα στη μητρική οικεία, γίνονται και δική του κληρονομιά. Και όπως ο πατέρας του που ήταν σώγαμπρος στο αρχοντικό σπίτι της μητέρας του, το ίδιο κι εκείνος αισθανόταν εκεί μέσα παρείσακτος και υποδεέστερος: Αισθανόμαστε οι δυο μας, εκείνος κι γω, παραπανίσιοι κει-μέσα, περισσευούμενοι και παρακατιανοί. Δεν ήμαστε σπίτι μας. Ζούσαμε σε ορφανοτροφείο... περπατούσαμε στις μύτες των ποδιών, μη σπάσουμε τ αυγά. Να, έτσι περπατάω κι εδώ τώρα, στο Παρίσι, με μισή πατούσα, μην ενοχλήσω τ αφεντικά. Καταλαβαίνετε; (σ. 252). Αυτή η αρχική του ταύτιση με το ταπεινό της καταγωγής τού πατέρα του στιγμάτισε τις σχέσεις του με το Άλλο στη μετέπειτα ζωή, όπως ο ίδιος καταλήγει: Ταυτιζόμουν πιο εύκολα με τους αδύναμους, γέρους, φτωχούς, ανάπηρους, γυναίκες... πάντα είχα μια κρυφή, σιωπηρή συνεννόηση με τους υπηρέτες... (σ. 259). Οι τραυματικές βέβαια εμπειρίες του Μάρκου, στην παιδική του ηλικία, επαυξάνονται με τη συνεχή απουσία του πατέρα του (λόγω του επαγγέλματός του ήταν καπετάνιος στα πλοία της οικογένειας της συζύγου του) και τον τελικό χαμό του (αφού πεθαίνει), και την αντικατάστασή του με έναν πατριό, που ήταν μάλιστα της σειράς της μητέρας του. Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 681 University April 2003", Flinders University Department

22 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ Όλα αυτά σίγουρα έχουν να κάνουν με το αίσθημα της αρχαιότερης ορφάνιας και του πιο βαθιού χωρισμού που του ανακαλεί η κάθε στιγμή που ζει στην ξενιτιά, και που καθιστούν αδύνατη την οποιαδήποτε επαφή/ταύτιση με το Άλλο. Αλλά, αν αυτή που περιγράφτηκε παραπάνω ήταν η πρώτη επαφή του Μάρκου με την πάτρια γη, που του εξασφάλισε από τη νηπιακή του ηλικία το αίσθημα του ξένου πάνω στη Γη γενικότερα, και οι εμπειρίες από την είσοδό του στην Συμβολική Τάξη (Παλμιέ, 53 65), 16 μέσω της μητρικής γλώσσας αρχικά και των άλλων κοινωνικών συμβάσεων αργότερα, δεν ήταν θετικότερες: Τραυματική ήταν η εμπειρία του Μάρκου όταν τόλμησε να αρθρώσει τις πρώτες του λέξεις, που αντί θαυμασμού, προκάλεσαν το γέλωτα του οικογενειακού περιβάλλοντος της μητέρας του τραυματική και όταν ανακάλυψε ότι η διανομή των κοινωνικών ρόλων ήταν προκαθορισμένη ενώ η σχέση σημαίνοντοςσημαινομένου στο επίπεδο της διανθρώπινης επικοινωνίας προσαρμοζόταν αναλόγως. Π.χ., η αριστοκρατική καταγωγή του Μάρκου του εξασφάλιζε το δικαίωμα συμπεριφοράς απαγορευμένης για τον απλό λαό, ενώ η ιδεολογική του τοποθέτηση τον υποχρέωνε να αποποιηθεί την πατρική του περιουσία (σύμφωνα με τη λογική του φιλελεύθερου πατριώτη μητριού του [σσ ]), ή να γίνει κατάσκοπος της αριστοκρατικής τάξης στην οποία ανήκε (σύμφωνα με τη λογική του τομεάρχη του κόμματός του). Πέρα από τις παραπάνω, πολύ περισσότερες είναι οι συσχετίσεις τις οποίες θα μπορούσε να κάνει ο αναγνώστης ανάμεσα στην ψυχαναλυτική θεωρία του Λακάν και τις εξομολογήσεις του ΣΤΑΒΡΟΝΓΚΙΝ. Παρόλα αυτά, όπως ο Λακάν έτσι και ο ψυχοθεραπευτης του Μάρκου, 16 Για τον Λακάν, αυτό που συνήθως θεωρείται πραγματικό και πραγματικότητα δεν είναι παρά ένα κοινωνικό κατασκεύασμα. Έτσι, αυτό που εκείνος αποκαλεί συμβολικό ή συμβολική τάξη δεν είναι παρά η κοινωνική τάξη, ενώ το φανταστικό είναι η συναίσθηση του Εγώ από το Υποκείμενο, σε σχέση με την συμβολική τάξη. Αντίθετα, το πραγματικό, για την ψυχή, θα είναι πάντοτε οι απαιτήσεις, οι επιθυμίες και οι ορμές του ασυνειδήτου. Αυτές πάντοτε θα τις έχουμε, θα μας επηρεάζουν και θα καθορίζουν τις πράξεις και τις αντιδράσεις μας (πρβλ. Fuery & Mansfield, σσ ). Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 682 University April 2003", Flinders University Department

23 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ δεν αντιλαμβάνεται την ψυχανάλυση ως μια μέθοδο ψυχοθεραπείας, αλλά ως ένα μέσο καλύτερης κατανόησης του Εγώ και του κόσμου που το περιβάλλει. Συγκεκριμένα ο Λακάν θεωρούσε την ψυχανάλυση περισσότερο συναφή προς τη φιλοσοφία, την ανθρωπολογία και τους επιστημονικούς κλάδους που ασχολούνται με την κατανόηση της ανθρώπινης κατάστασης παρά ως ιατρική ειδικότητα. Κατανοώντας τον εαυτό μας με τη βοήθεια της ψυχανάλυσης, ανακαλύπτουμε παγκόσμιους νόμους για την ανθρωπότητα και την κοινωνία (πρβλ. Stevens, 1987:115). Από την άλλη πλευρά, όμως, ο Μάρκος, μέσω του δικού του δράματος θα συνοψίσει και το δράμα της ανθρώπινης ύπαρξης γενικότερα, με την ακόλουθη συμπερασματική του παρατήρηση: Δυστυχώς την οικογένειά μας δεν την επιλέγουμε, είμαστε όμως απόρροια αυτής, οπότε και δι αυτής προκαθορίζεται σε μεγάλο βαθμό η σχέση μας με τον εαυτό μας και του άλλους Όταν η Φιλοξενία γίνεται Ξενοφαγία Πριν κλείσουμε το κείμενο, θα αναφερθούμε, επιγραμματικά, σε ένα ακόμη από τα γράμματα που ανήκουν στην τελευταία κατηγορία από αυτές που διακρίναμε και αναφερθήκαμε παραπάνω (βλ. παραπάνω, σ. 665), το οποίο γράφτηκε το 1981 και αποστέλλεται από έναν άλλο Οδυσσέα, που ξενιτεύτηκε ταυτόχρονα με τους υπόλοιπους του βιβλίου, αλλά σε ένα άλλο μέρος της γης, την Αμερική. Μέσα από αυτό το γράμμα η Κρανάκη επιχειρεί μια συγκριτική αντιπαράθεση των κοινωνικών συστημάτων του Παλαιού Κόσμου, της Γηραιάς Ευρώ πης με εκείνο του Νέου Κόσμου, της Αμερικής, σε σχέση πάντα 17 Ένα προδρομικό κείμενο της μετέπειτα ψυχαναλυτικής θεωρίας του Λακάν αποτελεί ένα άρθρο του, με τίτλο Η οικογένεια, που δημοσιεύτηκε, για πρώτη φορά, σε τόμο εγκυκλοπαίδειας, το Επανεκδόθηκε το 1984 από τον J. A. Miller. Στην ελληνική μετάφραση: Ζακ Λακάν, Η Οικογένεια: Τα οικογενειακά συμπλέγματα στη διαμόρφωση του ατόμου, μτφρ. Δ. Βερβέρη, Καστανιώτης, Αθήνα, Θα πρέπει να ομολογήσουμε ότι η ελληνική μετάφραση αποτελεί ένα ιδιαίτερα δυσανάγνωστο κείμενο, χωρίς να είμαστε σίγουροι αν αυτό οφείλεται αποκλειστικά στον ερμητικό λόγο του Λακάν. Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 683 University April 2003", Flinders University Department

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» Α ομάδα «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Οι πρωταγωνιστές του βιβλίου!!

Οι πρωταγωνιστές του βιβλίου!! JOSTEIN GAARDER «Αφότου γεννήθηκες, ανυπομονώ να σου διηγηθώ την ιστορία του κοριτσιού με τα πορτοκάλια. Σήμερα - δηλαδή τώρα που σου γράφω- είσαι ακόμα πολύ μικρός για να την καταλάβεις. Γι αυτό θα στην

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Ο τάφος του Βίτγκεντάιν στο Κέιμπριτζ κοσμείται από το ομοίωμα μιας ανεμόσκαλας: «Οι προτάσεις μου αποτελούν διευκρινίσεις, όταν αυτός που με καταλαβαίνει, τελικά τις αναγνωρίσει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ»

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» Αν είναι αλήθεια ότι ο άνθρωπος γεννιέται καλός και γίνεται μοχθηρός μόνο μέσα από την κακή επιρροή της κοινωνίας στην οποία ζει, η μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Η μοναδικότητά σου! Της Jill Douka MBA, ACC Coach, Εισηγήτρια, Συγγραφέας. Η μοναδικότητά σου!

Η μοναδικότητά σου! Της Jill Douka MBA, ACC Coach, Εισηγήτρια, Συγγραφέας. Η μοναδικότητά σου! Η μοναδικότητά σου! Της Jill Douka MBA, ACC Coach, Εισηγήτρια, Συγγραφέας Ε- book Της Jill Douka MBA, ACC Coach, Εισηγήτρια, Συγγραφέας Η μοναδικότητά σου! 2 Συνήθης ή μοναδικός; Είναι ο καθένας μας ξεχωριστός

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Συμπεριφορά

Οργανωσιακή Συμπεριφορά ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Οργανωσιακή Συμπεριφορά Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Οργανώσεις Ιωάννης Σαλμόν Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΤΑΝ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ

ΟΤΑΝ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ Εμείς οι άνθρωποι χρειαζόμαστε να υπάρχει σε όλα τα πράγματα μια αρχή, μια συνέχεια και ένα τέλος. Χρειαζόμαστε ακόμα να έχουμε ένα μέτρο για να μετράμε τα πάντα, έτσι ώστε να φέρνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία Γιώργος Θεοτοκάς Κωνσταντινούπολη 1905- Αθήνα 1966 Αργώ (Θέλω γράμματα) 1 Γραμματολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud.

Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud. Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud. Ο Freud πίστευε ότι είχε ανακαλύψει την πραγµατική «φύση» του ανθρώπου όχι µόνο στο επίπεδο των διαπροσωπικών σχέσεων αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α )

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α ) (Οι απαντήσεις είναι ενδεικτικές και προσαρμοσμένες στις δυνατότητες γραφής των μαθητών της Γ Λυκείου.) (Πλαγιότιτλοι - κύρια σημεία του κειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ Οι οίκοι είναι ένα από τα κυριότερα ερμηνευτικά μέσα που χρησιμοποιεί η αστρολογία. Μαζί με τους πλανήτες, τα ζώδια και τις όψεις αποτελούν τις βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Μια Καραμανλή στη γαλλική Βουλή

Μια Καραμανλή στη γαλλική Βουλή Το ΒΗΜΑ, 24/06/2007, Σελ.: A42 Μια Καραμανλή στη γαλλική Βουλή Η νεοεκλεγείσα βουλευτής του Σοσιαλιστικού Κόμματος της Γαλλίας Μαριέττα Καραμανλή μιλάει για το όνομά της, την ελληνική κυβέρνηση, το ΠαΣοΚ,

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ψυχοκοινωνική προσέγγιση) συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ Στο βιβλίο με τίτλο ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, η συγγραφέας Γιάννα Φιλάου καταγράφει και αναλύει τις ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που''

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Ο άνθρωπος δεν αρκείται πια στις μέχρι τώρα θεωρήσεις φιλοσοφικές και μη και νιώθει την ανάγκη δημιουργίας μιας δικής του

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο. Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985)

Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο. Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985) Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985) Επιρροές και βασική θέση της «ενεργητικής θεωρίας» του Kurth O μουσικολόγος E. Kurth διαμόρφωσε την «ενεργητική»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Δημοσιογράφος: -Μπορούν να συνυπάρξουν η θρησκεία και η επιστήμη; Ν.Λυγερός: -Πρώτα απ όλα συνυπάρχουν εδώ και αιώνες, και κάτι

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής.

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Τρεις κατηγορίες κοινωνικών καταστάσεων είναι για τον Tajfel

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 5 ο. Κριτικός Εγγραµµατισµός

Μάθηµα 5 ο. Κριτικός Εγγραµµατισµός Μάθηµα 5 ο Κριτικός Εγγραµµατισµός Παραδοχή: Όση σχέση έχει ο γραπτός λόγος µε σύµβολα και κώδικες, άλλη τόση έχει µε αξίες, ιδεολογίες, υποκειµενικότητες, ερµηνείες, κρίσεις, ενδιαφέροντα, συµφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΡΑΠΤΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΓΙΑ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΛΥ ΚΑΛΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Θέμα: ΕΛΛΗΝΙΚΑ Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα