Η έννοια του Άλλου στο έργο της Μιμίκας Κρανάκη Φιλέλληνες: 24 γράμματα μιας Οδύσσειας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η έννοια του Άλλου στο έργο της Μιμίκας Κρανάκη Φιλέλληνες: 24 γράμματα μιας Οδύσσειας"

Transcript

1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ Η έννοια του Άλλου στο έργο της Μιμίκας Κρανάκη Φιλέλληνες: 24 γράμματα μιας Οδύσσειας Παναγιώτα Νάζου In this paper we analyse the notion of the Other and Otherness within networks of power relations, as depicted in Mimika Kranaki s novel Philhellenes: 24 letters of an Odyssey. We focus on the representational strategies of conscious and unconscious conflicts, as manifested in situations of cultural overlapping and existential osmosis. In a revealing manner, Kranaki s novel illustrates the ambivalent relations between the Same and the Other and, simultaneously, their very complementarity. Beyond it s painful process, according to Kranaki, the encounter with the Other is an ascesis of Self-transcendence, and expansion of the borders of the essential human being. Ultimately the encounter with the Other not only expands the limits of the Self but also establishes it s specific topos in history. 1. Εισαγωγή Η παρούσα ανακοίνωση αποτελεί μέρος μιας πιο εκτενούς μελέτης με τον τίτλο Ελληνίδες συγγραφείς στην εξορία και η έννοια του Άλλου. Οι συγγραφείς και τα έργα που εξετάζονται στη γενικότερη αυτή μελέτη είναι: Μέλπω Αξιώτη, Το σπίτι μου, Άλκη Ζέη, Η αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα και Μιμίκα Κρανάκη, Φιλέλληνες: 24 γράμματα μιας Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 661 University April 2003", Flinders University Department

2 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ Οδύσσειας. Όσον αφορά τις δύο πρώτες συγγραφείς, θα μπορούσαμε να αναφέρουμε, εντελώς περιληπτικά, πως ο τρόπος με τον οποίο διαπραγματεύονται το θέμα του Άλλου στα προαναφερθέντα έργα τους σχετίζεται άμεσα με τις προσωπικές τους εμπειρίες στην εξορία, με τους ιδεολογικούς τους προβληματισμούς αλλά και με το χρόνο που επιχειρούν να καταγράψουν αυτά τα βιώματά τους. Για την Αξιώτη, συγκεκριμένα, που καθόσον γράφει το έργο της βιώνει ταυτόχρονα την εξορία, το Άλλο καταλήγει να αποτελεί μέσο πλήρωσης βαθύτερου υπαρξιακού κενού και μέγιστης ψυχολογικής ανάγκης. Αντίθετα για τη Ζέη, η αποστασιοποίηση από τα ίδια τα γεγονότα της παρέχει τη δύναμη αλλά και την ωριμότητα να διαπραγματευτεί το θέμα του Άλλου μέσα από το πλαίσιο ενός γενικότερου ιδεολογικού και κοινωνικού προβληματισμού. Για την Κρανάκη, από την άλλη μεριά, όπως θα δούμε στη συνέχεια, η επαφή με το Άλλο, παρά την επώδυνη διαδικασία της, είναι μια άσκηση αυθυπέρβασης, μια επέκταση των ορίων του ουσιώδους Είναι του ανθρώπου. Η επαφή με το έτερο επεκτείνει τα όρια του εαυτού. Πριν, όμως, προχωρήσουμε στην ειδικότερη ανάλυση του θέματος του Άλλου στο βιβλίο της Κρανάκη Φιλέλληνες, θα αναφέρουμε, εν συντομία, το γενικότερο θεωρητικό πλαίσιο πάνω στο οποίο στηρίζεται η ευρύτερη αυτή μελέτη για την έννοια του Άλλου. 2. Η έννοια του Άλλου στη λογοτεχνία Η συστηματική έρευνα του τρόπου παρουσίασης του Άλλου στη λογοτεχνία αποτελεί ένα χώρο αρκετά καινούργιο, με την σχετική του, όμως, προϊστορία. Συγγενεύει έμμεσα με τους χώρους άλλων επιστημών, όπως εκείνων της κοινωνικής ανθρωπολογίας, της εθνοψυ χολογίας, της ιστορίας των ιδεών. Η μελέτη της εικόνας του Άλλου αποτελεί πια σήμερα ξεχωριστό κλάδο της συγκριτικής γραμμα τολογίας που φέρνει το όνομα εικονολογία. Τον κλάδο αυτό, όπως δίκαια 1 υποστηρίζει και η Φραγκίσκη Αμπατζoπούλου, εισή- 1 Η (τουρκικής καταγωγής) Dalma Demirözü, στην εκτενή εισαγωγή που προτάσσει Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 662 University April 2003", Flinders University Department

3 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ γαγε περίπου πριν από μισό αιώνα ο Γάλλος Jean-Marie Carre και αναδιαμόρφωσαν γόνιμα στη δεκαετία τού 80 Γερμανοί και Γάλλοι συγκριτολόγοι, όπως ο Hugo Dyserink, ο Daniel-Henri Pageaux, ο Jean-Mare Moura κ.ά. (Αμπατζοπούλου: 93). Η εικονολογία, λοιπόν, ως κλάδος της συγκριτικής γραμματολογίας, ασχολείται με τη μελέτη των στερεοτυπικών εικόνων που έχει σχηματίσει μια κοινωνική ομάδα για τα άτομα μιας άλλης ομάδας (εθνικής-εθνοτικής, θρησκευτικής, φυλετικής, ιδεολογικής κ.λπ.), τον τρόπο με τον οποίο αυτές οι εικόνες διαμορφώνονται, υιοθετούνται και χρησιμοποιούνται από την κοινωνική αυτή ομάδα και, στην περίπτωσή μας, από τους συγγραφείς λογοτεχνικών κειμένων. Θεωρίες της ψυχολογίας υποστηρίζουν ότι τα στερεότυπα δημιουργούνται κατά την παιδική ηλικία και μάλιστα στο στάδιο εκείνο που το άτομο διαχωρίζει τον εαυτό του (στάδιο της δημιουργίας του Εγώ) από τον υπόλοιπο κόσμο (το Άλλο). Σταδιακά το Άλλο γίνεται ένας κώδικας για τον προσδιορισμό του Εγώ, αποτελεί το κοινό στοιχείο της ταυτότητάς μας, και η ταυτότητά μας δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την αντίπαλη ετερότητα (Αμπατζοπούλου: 93). Ταυτόχρονα, όμως, όπως υποστηρίζει ο Γάλλος θεωρητικός D. H. Pageaux, το Άλλο αποτελεί έναν κώδικα που μας επηρεάζει στον τρόπο που οργανώνουμε τη ζωή μας, που συμπεριφερόμαστε και γενικά διαμορφωνόμαστε ως κοινωνικά όντα. Μας βοηθάει να σκεφτούμε, να γράψουμε και να ονειρευτούμε διαφορετικά. στην πολύ ενδιαφέρουσα αλλά αδημοσίευτη ακόμη διδακτορική διατριβή της, με τίτλο Η εικόνα του Τούρκου στη Γενιά του 30 (Πανεπιστήμιο Αθηνών, 1999), και που στο μεγαλύτερο μέρος αυτής της εισαγωγής ασχολείται με την ιστορία και το περιεχόμενο του πεδίου της εικονολογίας, υποστηρίζει ότι, μόλις το 1962 δανείστηκε ο Oliver Brachfeld τον όρο εικονολογία από τη γαλλική εθνοψυχολογία, στο άρθρο του Note Sur I Imagologie Ethnique, και πέντε χρόνια αργότερα, το 1967, υιοθέτησε αυτό τον όρο στη συγκριτική λογοτεχνία ο H. Dyserink. Όμως ο Jean Marie Carre είναι εκείνος που, με το κείμενό του Avant Propos, προτείνει την ανάλυση των αμοιβαίων σχέσεων στη λογοτεχνία και εισάγει τους όρους image και mirage. Οι απόψεις του αυτές παρουσιάστηκαν μέσα από τον πρόλογο του έργου του M. F. Guyard, La Littérature Comparée, το Βλ. σσ της αδημοσίευτης διατριβής της Demirözü. Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 663 University April 2003", Flinders University Department

4 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ Τα στερεότυπα, από την άλλη πλευρά, στην κάθε τους μορφή, συμβάλλουν ώστε να προβάλλονται και να συντηρούνται εικόνες διαφορετικές ανάμεσα στο Εγώ και το Άλλο, στο ημεδαπό και το ξένο, που είναι απόλυτες και συνήθως αρνητικές. Οι εικόνες αυτές γίνονται αιτία απόρριψης και εχθρικής στάσης προς το Άλλο και, το χειρότερο, αιτίες παρεμποδισμού ανακάλυψης και αποδοχής πλευρών του, οι οποίες μπορεί να μην είναι και τόσο πολύ διαφορετικές, ή να είναι διαφορετικές αλλά εξίσου σημαντικές ή και πολύ ανώτερες από τις δικές μας. Τα λογοτεχνικά στερεότυπα, παρατηρεί η Φρ. Αμπατζοπούλου, συνιστούν μονόπλευρες και συνήθως προκατειλημμένες εικόνες που αντλούνται από το κοινωνικό φαντασιακό και συνδέονται με τα φαινόμενα του ρατσισμού και του φανατισμού (Αμπατζοπούλου: 93). Ο Sander L. Gilman, στο βιβλίο του Difference and Pathology: Stereotypes of sexuality, race, and madness, ενώ αναγνωρίζει τις καταστροφικές δυνατότητες των στερεότυπων, υποστηρίζει πως η μελέτη αυτών, μέσω των κλάδων της ψυχολογίας και της κριτικής της λογοτεχνίας, αποτελεί θετική προσπάθεια του ανθρώπου να περιορίσει τις αρνητικές τους διαστάσεις. Συγκεκριμένα, ο Gilman παρατηρεί ότι τα στερεότυπα τα συναντούμε σε κάθε κοινωνία και κάθε πολιτισμό, δεν βασίζονται στην πραγματικότητα αλλά στις μυθοποιητικές ικανότητες του ανθρώπου και αποτελούν μέσον για να αντιμετωπίζει τα άγχη και τις αγωνίες του, εξαιτίας της αδυναμίας του να κυριαρχήσει στον κόσμο. Επιπλέον, ενώ ο Gilman δεν διαβλέπει ότι θα μπορούσαν ποτέ τα στερεότυπα να αποτελέσουν έναν εντελώς ακίνδυνο τρόπο έκφρασης, εντούτοις πιστεύει πως η μελέτη αυτών καθιστά φανερές τις ιδεολογίες πάνω στις οποίες δομείται ο κόσμος μας και βοηθάει στην αυτοανάλυση και αυτοκριτική μας (Gilman: 11 23). Η μελέτη της εικόνας του Άλλου και των λογοτεχνικών στερεότυπων σχετίζεται άμεσα με ερωτήματα που αφορούν στο ρόλο της γραφής ως διαδικασίας και του συγγραφέα μέσα σε μια κοινωνία, αλλά και του ίδιου του κειμένου και της λογοτεχνικότητάς του. Έτσι, θα μπορούσαμε να παρατηρήσουμε πως, για τον μελετητή της λογοτεχνίας, ενδιαφέρον παρουσιάζει όχι βέβαια η απλή καταγραφή αυτών των Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 664 University April 2003", Flinders University Department

5 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ εικόνων και στερεοτύπων, αλλά ο τρόπος με τον οποίο ο συγγραφέας τα εκμεταλλεύεται και οι τεχνικές ποιητικής που εφαρμόζει, ώστε να προβάλλει μέσα από το έργο του συγκεκριμένα ιδεολογήματα, τα οποία συμβάλλουν στη συντήρηση ή στην ανατροπή των στερεότυπων, στην αλλαγή ή μη των αξιών μιας κοινωνίας και της στάσης της προς το Άλλο και ταυτόχρονα, από αισθητικής πλευράς, να παράγει ένα έργο με σημαντική ή μη ποιητική αξία. Στην περίπτωση των τριών συγγραφέων (Αξιώτη, Ζέη και Κρανάκη), με τις οποίες ασχολείται η ευρύτερη μελέτη μας (στην οποία αναφερθήκαμε στην αρχή του κειμένου), που βιώνουν ιδιαίτερες καταστάσεις στη ζωή τους (δηλ. βρίσκονται σε εξορία αναγκαστική ή έστω και εθελοντική), και μάλιστα τα βιώματά τους αυτά αποτελούν το βασικό θεματικό πυρήνα των συγκεκριμένων βιβλίων, ενδιαφέρον παρουσιάζει να δούμε κατά πόσο α) η προσωπική τους εμπειρία και β) η ιδεολογία τους επηρεάζουν τον τρόπο που επιλέγουν για να διαπραγματευτούν το θέμα του Άλλου και των στερεότυπων. Ειδικότερα, για την περίπτωση της Κρανάκη, με την οποία ασχολούμαστε εδώ, πρέπει επιπλέον να λάβουμε υπόψη μας ότι η συγγραφέας, κατά την παραμονή της στο εξωτερικό, πέρα από την ενασχόλησή της με τη συγγραφή λογοτεχνικών κειμένων, έχει εντρυφήσει και στους χώρους της ψυχανάλυσης, της φιλοσοφίας και της μελέτης των ιδεών και ιδεολογιών γενικότερα. Έτσι, ο τρόπος με τον οποίο διαπραγματεύεται το θέμα του Άλλου, στο έργο της Φιλέλληνες, ξεπερνά τα όρια του λογοτεχνικού είδους και αγγίζει εκείνα της φιλοσοφικής, ψυχαναλυτικής και κοινωνιολογικής πραγματείας. 3. Οι Φιλέλληνες της Κρανάκη και η έννοια του Άλλου Υπενθυμίζουμε περιληπτικά ότι το βιβλίο Φιλέλληνες: 24 γράμματα μιας Οδύσσειας δομείται από 24 επιστολές, η καθεμία από τις οποίες τιτλοφορείται με ένα από τα 24 γράμματα του αλφάβητου, κατ αντιστοιχία της ομηρικής Οδύσσειας. Τις επιστολές αποστέλλουν ή λαβαίνουν ορισμένοι από τους 140 Έλληνες, αριστερούς στην ιδεολογία Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 665 University April 2003", Flinders University Department

6 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ υποτρόφους που δέχτηκε η Γαλλία το Οι υπότροφοι αυτοί, στην πλειοψηφία τους, σταδιακά, όχι μόνο αποκόπτονται από τον τόπο που τους γέννησε και ανάθρεψε, αλλά και μέσα στην υποτιθέμενη αυτή χώρα της επαγγελίας και του δικαίου, τη Γαλλία, καταλήγουν να μετατραπούν, από επίλεκτους, αρχικά, νεαρούς, διανοούμενους, σε ξένους, καθάρματα, σιχαμερούς μέτοικους, δηλαδή, κατά την Κρανάκη, σε φιλέλληνες (Νάζου, 2003:371). Αν και ο τρόπος με τον οποίο δομεί η Κρανάκη το έργο της Φιλέλληνες παραβαίνει κάθε κανόνα χωροχρονικής συνοχής, εντούτοις θα τολμούσαμε να πούμε πως διακρίνουμε ένα κάποιο σχήμα, με βάση το οποίο διαπραγματεύεται το θέμα του Άλλου μέσα σ αυτό. Έτσι, οι καθόλα αρνητικές/στερεοτυπικές εικόνες του Άλλου που συναντούμε στις επιστολές που αφορούν το ταξίδι και τα πρώτα χρόνια εγκατάστασης των υποτρόφων στη Γαλλία, μετατρέπονται, συν των χρόνω, σε προβληματισμό και επανεξέταση τόσο της προσωπικής και ιδεολογικής τους ταυτότητας όσο και της σχέσης τους με το Άλλο, που στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν το αποτελούν μόνο οι Γάλλοι αλλά και οι Έλληνες της μητροπολιτικής Ελλάδας. Επιπλέον, μια άλλη κατηγορία επι στολών οι οποίες συνιστούν, επί το πλείστον, το τελευταίο μέρος του βιβλίου, και χρονικά τοποθετούνται μετά τη μεταπολίτευση, όπου οι εναπομείναντες στο εξωτερικό Οδυσσείς του 45 είναι ελάχιστοι μας δίνουν εικόνες του Άλλου που φανερώνουν είτε τη συμφιλίωση με το ξένο περιβάλλον, είτε το συμβιβασμό με τα δεδομένα, είτε ακόμη και μια πιο φιλοσοφημένη και χωρίς ανώριμο εγωτισμό στάση προς το Άλλο. Ωστόσο, το ειρωνικό ύφος της συγγραφέως, το οποίο αποτελεί το κύριο στίγμα της γραφής της, αποτελεί και για μας 2 ένα βασικό προβληματισμό, ιδιαίτερα όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο η Κρανάκη διαπραγματεύεται το θέμα τόσο του Άλλου όσο και του Εγώ. 2 Στο ειρωνικό ύφος της συγγραφέως αναφέρεται και ο Βρασίδας Καραλής στη βιβλιοπαρουσίαση της Β έκδοσης. Συγκεκριμένα, μιλάει για μια αφήγηση που χαρακτηρίζεται από ειρωνικές ανατροπές και σαρκασμούς αβυθομέτρητης περιφρόνησης, σε βαθμό που μπορούμε να κατανοήσουμε το βιβλίο ή σαν μια τεράστια και πανούργα παρωδία ή [...] σαν το μυθιστόρημα που αποτυπώνει τις τελετές ενηλικίωσης και ωρίμανσης μιας γενιάς ανθρώπων, [...]. Διαβάζω, 404 (Φεβρ. 2002), σ. 66. Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 666 University April 2003", Flinders University Department

7 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ Στη συνέχεια θα ασχοληθούμε μόνο με ορισμένες από τις 24 επιστολές των Φιλελλήνων, οι οποίες πιστεύουμε ότι αποτελούν αντιπροσωπευτικά παραδείγματα του γενικότερου πλαισίου διαπραγμάτευσης, από τη συγγραφέα, του περίπλοκου θέματος της σχέσης του Εγώ με το Άλλο, μέσα στο έργο της αυτό. Χαρακτηριστικά, θα ασχοληθούμε με επιστολές που αναφέρονται στις εμπειρίες της επαφής του Εγώ με το Άλλο κατά τη διάρκεια του ταξιδιού των υποτρόφων προς τη Γαλλία, και κατά την παραμονή τους στη χώρα αυτή. Επίσης θα ασχοληθούμε με απαντητικές επιστολές που λαβαίνουν υπότροφοι, από την Ελλάδα, και οι οποίες σχολιάζουν τις εμπειρίες τους, όπως εκείνοι τις καταγράφουν στα γράμματά τους. Και τέλος, με μία επιστολή που αποστέλλεται από ένα άλλον Οδυσσέα, ο οποίος ξεκίνησε το ταξίδι ταυτόχρονα με τους υπόλοιπους του μυθιστορήματος, αλλά προς άλλη κατεύθυνση την Αμερική. Έτσι, καθίσταται φανερό πως όχι μόνο ο χώρος και ο χρόνος, αλλά και οι ιδεολογικές, πολιτισμικές και βιολογικές καταβολές του ατόμου, όπως και η ψυχολογική του διάπλαση, αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες της σχέσης του με το Άλλο. 3.1 Το κίβδηλο Άλλο ή το ανώριμο/αφελές ή και ανασφαλές Εγώ; Ξεκινώντας, με βάση τις πρώτες εντυπώσεις των υποτρόφων, κατά τη διάρκεια του ταξιδιού τους, οι οποίες μας δίνονται με μια δόση ειρωνείας (από την άποψη της ώριμης πια συγγραφέως) αλλά και έκπληξης εκ μέρους των άπειρων (εξαιτίας, ίσως, του νεαρού της ηλικίας των) τότε υποτρόφων, θα λέγαμε πως έχουμε μια ανατροπή των στερεότυπων θετικών εικόνων που επικρατούσαν την εποχή εκείνη στην Ελλάδα για το αλλοδαπό στοιχείο. Όπως πληροφορούμαστε από ένα από τα πρώτα γράμματα, το πλέον ισχυρό, για την εποχή εκείνη, πολεμικό ναυτικό του κόσμου το αγγλικό αποκαλύπτεται ότι το συνιστούν ναύτες με ψόφια βλέμματα, αφού τους πιάνει η θάλασσα, και είναι να απορεί κανείς πώς φτιάχτηκε μια θαλασσοκρατορία με τη δραμαμίνη, ενώ οι κατά τα άλλα μακάριοι και Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 667 University April 2003", Flinders University Department

8 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ ανίδεοι από πόλεμο, κατοχή και κόλαση Ελβετοί, δεν είναι καθόλου ανυποψίαστοι: Απόδειξη, μόλις βγούμε απ τον σταθμό της Μπαζέλ, ο-πιο-φιλόξενος-λαός-του-κόσμου-μετά-τους-έλληνες, οι Ελβετοί, μας τραβάνε κατευθείαν καραντίνα για το καλώς όρισες, μας πάνε καχύποπτοι σ ένα νοσηλευτικό ίδρυμα και μας ψεκάζουν οι αγαθοί σου Φαίακες, έναν έναν, με ντι-ντι-τι, γιατί πού ξέρεις, κουρελήδες και βρώμικοι καθώς είμαστε, μπορεί να κουβαλάμε τίποτα ζωύφια αντιελβετικά, ψείρες, μικρόβια και άλλα παράσιτα... (σ. 50). Βέβαια, όσο και αν αυτές οι αποκαλύψεις/ανατροπές ενισχύουν το σχήμα δόμησης του βιβλίου της Κρανάκη, που προτείναμε παραπάνω, σε σχέση με τον τρόπο που διαπραγματεύεται το θέμα του Άλλου, το ειρωνικό της ύφος γεννάει υποψίες και ερωτήματα. Ακόμη και σ αυτό το πρόωρο στάδιο της εξιστόρησης, θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι, πέρα από την πρώτη εντύπωση της αρνητικής παρουσίασης του Άλλου, μας αποκαλύπτεται μάλλον και ένα αυτο/ετερο-υπονομευόμενο Εγώ του Έλληνα, με αισθήματα κατωτερότητας απέναντι στους κατά φαντασίαν, ή ακόμη και συνθήκη, ανώτερους συμμάχους των, στα μέσα της δεκαετίας του 40, όπως επίσης και με ένα πρόβλημα αυτο/ετερο-αξιολόγησης, όσον αφορά τις πολιτισμικές αρετές τόσο των ιδίων των Ελλήνων όσο και άλλων λαών. 3 Αν το Άλλο μας αποκαλύπτεται κίβδηλο, κατά πόσο δεν θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι η συγγραφέας μας προτείνει, έμμεσα προς το παρόν, και ένα ανώριμο, αφελές, ή και πολύ περισσότερο ένα ανασφαλές Εγώ; Διότι, αν λάβουμε υπόψη μας την απόσταση που υπάρχει στο χρόνο που το αφηγηματικό υποκείμενο βιώνει τις εμπειρίες και στο χρόνο που τις καταγράφει, το ειρωνικό ύφος της συγγραφέως, θα μπορούσε ακόμη να ερμηνευτεί και ως αυτοσαρκασμός. Γνωρίζουμε, επιπλέον, πως η ίδια η συγγραφέας, στα 1945, αποτελούσε έναν από τους 140 Οδυσσείς 3 Το κατά πόσο οι Έλληνες είναι ο πιο φιλόξενος λαός του κόσμου, ίσως σήμερα, που η Ελλάδα μετατράπηκε από χώρα αποστολής σε χώρα υποδοχής μεταναστών, να είμαστε σε θέση να το κρίνουμε καλύτερα. Ήδη, μέσα από διάφορες εκδοχές της τέχνης (κινηματογράφο, λογοτεχνία), η απάντηση μάς έχει δοθεί. Πρβλ. το αρκετά πρώιμο για το θέμα αυτό κινηματογραφικό έργο του Σωτήρη Γκορίτσα, Απ το χιόνι, Hyperion S.A. Greek Film Centre, Sotiris Goritsas, Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 668 University April 2003", Flinders University Department

9 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ που αναφέρονται στο έργο της, ότι οι εμπειρίες της, με τη μορφή αυτοβιογραφικού κειμένου έκαναν την πρώτη τους εμφάνιση πέντε χρόνια αργότερα (1950), και στην ολοκληρωμένη τους μορφή, μετά από σαράντα περίπου χρόνια (1992). 4 Ακόμη και στην μυθοποιημένη τους μορφή, οι συγκεκριμένες εμπειρίες του ταξιδιού αναφέρονται σε μια επιστολή που αποστέλλεται το 1962, δηλαδή 17 ολόκληρα χρόνια αργότερα, οπότε αποτελούν ανάκληση μνήμης, και η αποστασιοποίηση από τα γεγονότα θα μπορούσε να δικαιολογήσει ακόμη και τον αυτοσαρκασμό. Τώρα, η εσωδιηγηματική αφηγήτρια, και πολύ περισσότερο η ώριμη πια συγγραφέας, δεν είναι μόνο σε θέση να διακρίνει την απόσταση μεταξύ του φαίνεσθαι και είναι, αλλά και να παρωδήσει την τοτεινή κατάσταση και τον τρόπο που αντιλαμβανόταν τόσο τον ίδιο της τον εαυτό όσο και τους άλλους. Προς το παρόν, βέβαια, όλα αυτά υποδηλώνονται εμμέσως δια του τεχνάσματος της ειρωνείας στην οποιαδήποτε μορφή της. Όπως θα δούμε όμως στη συνέχεια, οι υποθέσεις μας αυτές θα επαληθευτούν, μέσω της απάντησης του πνευματικού και ιδεολογικού μέντορα καθηγητή Κυριάκου και της κριτικής που κάνει στα γράμματα των πρώην μαθητών του, τα οποία βρίθουν αρνητικών σχολίων για το Άλλο (δηλ. για τους Γάλλους στην προκειμένη περίπτωση). 3.2 Η κόλασή μου είναι... οι άλλοι; Με το τέλος του ταξιδιού των υποτρόφων, προς τη Γαλλία, τελειώνει και το εμείς της υποτροφιάδας και αρχίζει η δοκιμασία του κάθε Εγώ χωριστά, αφού είναι αναγκασμένο να βρίσκεται σε συνεχή επαφή με το Άλλο, που αυτή τη φορά το συνιστούν οι Γάλλοι. 4 Το έργο της Κρανάκη Φιλέλληνες, αν και πρωτοκυκλοφόρησε με τη μορφή ενός αυτοβιογραφικού κειμένου, σε πρώτο πρόσωπο, το 1950 στο περιοδικό Temps Modèrnes, και αργότερα, σε μια δεύτερη μορφή, στα ελληνικά, με τίτλο Σελίδες από την ξενητειά, στον τόμο Ελληνικά Χρονικά, που εξέδωσε ο Γαλλικός Σύλλογος των Φίλων της Ελλάδας, στην ολοκληρωμένη του μορφή κυκλοφόρησε μόλις το 1992, από τις εκδόσεις Ίκαρος, και μια Β έκδοσή του κυκλοφόρησε το 1998, από το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης. Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 669 University April 2003", Flinders University Department

10 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ Η κόλαση είναι... οι άλλοι άνθρωποι, παραδέχεται με κάποια έκπληξη ένας από τους ήρωες, ο Γκαρσέν, στην τελευταία σελίδα του Κεκλεισμένων των θυρών του Σαρτρ 5 και για τους περισσότερους νεαρούς Οδυσσείς, η επαφή τους με το Άλλο/τους Γάλλους, τα πρώτα τουλάχιστον χρόνια, αποτελεί σοβαρή δοκιμασία του Εγώ ορισμένες φορές μάλιστα είναι τόσο οδυνηρή που καταλήγει να είναι θανατηφόρα (π.χ. έχουμε αυτοκτονίες ή και θανάτους εξαιτίας των κακουχιών, της κακομεταχείρισης, ή και της τέλειας αδιαφορίας των άλλων Γάλλων αλλά και Ελλήνων.) Γενικά, μέσα από τα γράμματα οι Γάλλοι απεικονίζονται ως καχύποπτοι, αφιλόξενοι, αδιάφοροι, ψυχροί, υπερόπτες, υποκριτές, τσιγγούνηδες ( ο Φράγκος από το φράγκο λέγεται, σ. 110), ακόμη και απάνθρωποι. Μεταφέρουμε μερικά ενδεικτικά αποσπάσματα: Άσε τις φάτσες τους στο δρόμο άψυχες κι εγκάρδιες σαν τον τηλεφωνικό κατάλογο ή την Πολιτική Δικονομία. Πού το πάθος, η ένταση, το δράμα που διαβάζεις στην κάθε ελληνική φάτσα! [...] ποτέ δε θ αγαπήσω τη ζωή μου εδώ πέρα. [...] Ένα εγώ χωρίς εμείς, εκτεθειμένο σ αυτούς (σ. 68). Θα γυρίσω πίσω, γράφει ένας άλλος υπότροφος, η περιφρόνηση, εδώ, μπορεί τελικά να είναι πιο ψυχοφθόρα κι απ το ξύλο, κι απ τη φυλακή κι από την εξορία. Εκεί, τουλάχιστον, στον τόπο μου, είμαι εχθρός, ενώ εδώ δεν είμαι τίποτα, δεν υπάρχω σαν άνθρωπος, είμαι εκτόπλασμα (σ. 74). Ο φυλετικός ρατσισμός που διακρίνει ακόμη και τους αριστερούς στην ιδεολογία Γάλλους, φαίνεται πως υπερνικά τον ιδεολογικό τους διεθνισμό. Ποιος Έλληνας κομουνιστής, διαβάζουμε σε ένα από τα γράμματα, δρασκέλισε το κατώφλι Γάλλου συντρόφου; Και ξάμωσε ποτέ να του ζητήσει ένα φράγκο δανεικά; Για ρώτα τον. Πάντα δικούς μας τρακάρουνε. Φαίνεται ο διεθνισμός δε θα ναι ρούχο καθημερινό, 5 Το μονόπρακτο Huis Clos του Σαρτρ παίχτηκε για πρώτη φορά στο Παρίσι το 1944, οπότε εύκολα θα μπορούσε να συνδυάσει κανείς τις ιστορικές συγκυρίες της εποχής με τις πνευματικές αναζητήσεις του Σαρτρ. Η παραπομπή εδώ δίνεται από τη μετάφραση στα ελληνικά: Ζαν-Πωλ Σαρτρ, Κεκλεισμένων των θυρών, μτφρ. Μάριου Λαέρτη, εκδ. Μέντωρ, χ.χ. Συγκεκριμένα, βλ. σ. 59. Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 670 University April 2003", Flinders University Department

11 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ τον φυλάνε λοιπόν στη ναφθαλίνη για τις μεγάλες εορτές (σ. 66). Σε ένα από τα γράμματα που ποτέ δεν τόλμησε να αποστείλει ένας από τους υποτρόφους στη μητέρα του, που το τιτλοφορεί Το γράμμα που ήθελα να γράψω... με την υποσημείωση Α πόσο άλλαξε το πρόσωπο του βασιλιά Αλκίνοου, αφήνεται να ξεχυθεί όλη η πικρία του και μας αποκαλύπτεται γυμνός ο εξευτελισμένος εαυτός του, ως αποτέλεσμα της επαφής του με τους Γάλλους. Οι Γάλλοι δεν είναι ξενόφοβοι, θα διευκρινίσει, αλλά μισόξενοι, όπως είσαι μισάνθρωπος ή μισογύνης [...] Ξενόφοβος είμαι εγώ και τους φοβάμαι όπως ο ραγιάς τ αφεντικό.... Και με το παράπονο, την αβουλία και αδυναμία του μικρού παιδιού, επικαλείται τη βοήθεια της μάνας του: μάνα με βαρέσανε, [...], μάνα με ξεφτελίσανε, [...] μάνα με ορφανέψανε (σ ). Πιο κάτω θα χαρακτηρίσει τη Γαλλία ως χώρα των κουλών, όπου το φιλότιμο του Έλληνα μεταφράζεται ως ανατολίτικη περηφάνεια (σ. 114). 3.3 Η πολλαπλότητα του Εγώ και της σχέσης του με το Άλλο Όπως γίνεται φανερό μέχρι εδώ, από αυτό το πρώτο μέρος του βιβλίου της Κρανάκη, όπου καταγράφονται οι εμπειρίες των πρώτων χρόνων των υποτρόφων Ελλήνων στη Γαλλία, θα μπορούσε να περισυλλέξει κανείς μια πληθώρα αποκαλυπτικών παραδειγμάτων όπου οι Γάλλοι απεικονίζονται μόνο με αρνητικά χαρακτηριστικά. Αλλά, όπως θα δούμε στη συνέχεια, σκοπός της συγγραφέως δεν είναι να προβάλλει και ενδυναμώσει στερεότυπες εικόνες του Άλλου, αλλά να εισδύσει, να ψηλαφίσει και να ερμηνεύσει πλευρές του εσώτερου εαυτού τού ανθρώπου αλλά και βαθύτερες κοινωνικές δομές και αξίες του Δυτικού μας Πολιτισμού, τον οποίο δεν φαίνεται να εκτιμά και πολύ. Έτσι, ακολουθούν επιστολές που έχουν τη μορφή ιδεολογικής, κοινωνιολογικής αλλά και ψυχαναλυτικής πραγματείας. Σ αυτές τις επιστολές γίνεται προσπάθεια να αναλυθούν και διευκρινισθούν έννοιες όπως: ξένος, ξενοφοβία, άλλος αλλά και Εγώ, των οποίων το περιεχόμενο, όπως αποδεικνύεται, δεν είναι καθόλου μονοσήμαντο. Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 671 University April 2003", Flinders University Department

12 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ Μια διεθνιστική/μαρξιστική απάντηση: Η σχέση του Εγώ με το Άλλο είναι σχέση αμοιβαία, αλλά πάντα άνιση Μια απάντηση, που έχει περισσότερο ιδεολογική/διεθνιστική βάση, έρχεται από τον Κυριάκο, τον πρώην δάσκαλο και πνευματικό/ιδεολογικό μέντορα για ορισμένους από τους υποτρόφους, που ζει στην Ελλάδα. Γι αυτόν, τα γράμματά τους τα γεμάτα αρνητικές περιγραφές των Γάλλων, δεν αποτελούν παρά μικροαστική γκρίνια και μελόδραμα. Μέσω αυτών γίνεται φανερός ο δικός τους εγωκεντρισμός και η δική τους αφιλοτιμία. Διότι, τελικά, όπως εξηγεί, για έναν τροτσκιστή, δηλ. διεθνιστή, η έννοια του όρου ξένος είναι αντιφατική, δηλαδή ανύπαρχτη. Αυτο-αναιρείται. Μήπως, θα παρατηρήσει, κι ο ντόπιος Μενιδιάτης δεν αποκαλεί τον χωριανό του από το Λιόπεσι ξένο; (σσ. 177, 179 και 181). Κατά τον μαρξιστή Κυριάκο, η φαινομενική αντιφατικότητα του όρου ξένος έχει τις ρίζες της στη σχέση που δημιούργησε η αστική τάξη μεταξύ ατομικής ιδιοκτησίας και εθνικού εδάφους. Όταν ο καθείς μας συνειδητοποιήσει ότι η γη δεν είναι τσιφλίκι κανενός, τότε θα εκλείψουν και οι πόλεμοι και ο ρατσισμός και η ξενοφοβία (σ. 179). Με βάση την ίδια λογική, επιχειρεί να ορίσει και την έννοια του Άλλου: η σχέση μου με τον άλλον, θα τονίσει, είναι πάντα αμοιβαία και αντιστρεπτή, και σχολιάζοντας την άποψη του Σαρτρ Η κόλασή μου είναι οι άλλοι, θα προσθέσει:... κι εγώ ο Σαρτρ, είμαι Άλλος για τον συνάνθρωπό μου, άλλη κόλαση [...] για τον ξένο (σ. 182). Αλλά, το πρόβλημα, όπως θα διευκρινίσει παρακάτω, είναι ότι ο αληθινός, ο κατ εξοχήν άλλος ορίζεται πάντα σε σχέση ανισότητας: ο δυνατότερος κρίνει πάντα ποιος είναι ο ΑΛΛΟΣ, άρα και κατώτερος: ο ξένος, ο μαύρος, ο διαφορετικός, η γυναίκα. Πάντα ο φορέας της εξουσίας, οικονομικής, στρατιωτικής, πολιτιστικής, σεξουαλικής, ορίζει και επιβάλλει τη Διαφορά μέσα από το συσχετισμό δυνάμεων. Στη Γαλλία, οι Άλλοι, οι Ξένοι είσαστε εσείς. [...] Όμως γι αυτό δεν φταίνε οι Γάλλοι, φταίει ο καπιταλισμός κι η λογική του (σ. 182). Εξάλλου, όπως ο ίδιος θα παραδεχτεί παρακάτω, αυτή η λογική του καπιταλισμού δεν Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 672 University April 2003", Flinders University Department

13 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ σχετίζεται μόνο με τους Γάλλους, ούτε είναι και τόσο καινούργια. Σε όλους μας είναι γνωστό το αρχαίο ελληνικό ρηθέν ΠΑΣ ΜΗ ΕΛΛΗΝ ΒΑΡΒΑΡΟΣ, το οποίο καταλάμβανε μέχρι πρόσφατα, ανάλογα με την ιστορική στιγμή, την πρέπουσα θέση στους τοίχους των περισσοτέρων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της χώρας μας. Το πρόβλημα, βέβαια, για τον ιδεολόγο καθηγητή Κυριάκο, στην προκειμένη περίπτωση, δεν είναι το ότι οι αρχαίοι ημών πρόγονοι έδωσαν, έστω και έμμεσα, στον όρο ξένος, λίγο ως πολύ, το νόημα που φέρνει και σήμερα, αλλά κατά πόσο ο σημερινός Έλληνας είναι σε θέση να ξεχωρίσει το νόημα που είχε αυτό το ρητό για τον Έλληνα του τότε και πώς πρέπει να το ερμηνεύει, σε σχέση με τον εαυτό του, σήμερα. Γιατί, όπως υποστηρίζει, ο Έλληνας του τότε μιλούσε ως αφέντης κοσμοκράτορας, πανίσχυρος φορέας κι υποκείμενο της ιστορίας, κι είχε την υλική δύναμη ν αποδείξει την αλήθεια, να την επιβάλει στην πράξη με τα όπλα, με τη βία [...], να ορίσει, να κρίνει σαν δικαστής, αφ υψηλού κι από καθέδρας, τον Άλλο, τον ξένο, τον βάρβαρο, τον διαφορετικό, να τον κρίνει κατώτερο (σ. 183). Το βασικό, λοιπόν, ερώτημα, για τον ιδεολόγο καθηγητή Κυριάκο είναι: Γνωρίζει ο σημερινός Έλληνας ποιος είναι; Και κατά πόσο αυτό δεν σημαίνει: Γνωρίζει ποιος σήμερα θεωρείται/βλέπεται ως Έλλην και ποιος ως Βάρβαρος ; (Κρανάκη, 2004:75) Τα μάτια του Άλλου καθρέφτης του Εγώ ή ο κανιβαλισμός του διαλεκτικού λόγου 6 του Σαρτρ Για το διεθνιστή δάσκαλο Κυριάκο, όπως στην αρχαιότητα έτσι και σε κάθε άλλη εποχή, οι ισχυροί είναι εκείνοι που ορίζουν ποιος είναι 6 Πρβλ. Παλμιέ, σσ. 22 και Levi-Strauss, Ιστορία και διαλεκτική, στο Άγρια σκέψη, σσ , όπου ο Levi-Strauss απαντάει στον Σαρτρ για την κριτική που του έκανε στο έργο του Κριτική του διαλεκτικού λόγου (1960). Βλ. συγκεκριμένα σημ. 85, σ. 385, όπου ο Levi-Strauss υποστηρίζει ότι ο ιστορικός λόγος [π.χ. ο λόγος του Σαρτρ] επιδίδεται σ ένα είδος διανοητικού κανιβαλισμού. Πρβλ. επίσης πρόλογο στην ελληνική μετάφραση του βιβλίου του Levi-Strauss, σσ , όπου και εξήγηση της διαμάχης του Σαρτρ και Levi-Strauss, οι οποίοι εκπροσωπούν αντιστοίχως τα δύο κύρια φιλοσοφικά ρεύματα της μεταπολεμικής Γαλλίας, τον υπαρξισμό και τον στρουκτουραλισμό. Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 673 University April 2003", Flinders University Department

14 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ ο Βάρβαρος και ποιος ο Έλλην. Έτσι, θα πει: Εσείς, οι βάρβαροι, πάτε ικέτες και οικέτες στους Έλληνες του σήμερα (σ. 184). Δυστυχώς, θα παρατηρήσει παρακάτω, ο Έλληνας, μέσα στην ιστορία, ζει κατά καιρούς κρίσεις παλινδρομικής ουτοπίας και ουχρονίας (σ. 185) και αρνείται να αναγνωρίσει και παραδεχτεί την κατάστασή του, που σημαίνει: η βαριά του παράδοση καταλήγει να γίνεται εμπόδιο του γνώθι σαυτόν ή καλύτερα εμπόδιο για να μπορέσει να δει το διαθλασμένο ή μη είδωλο του εαυτού του, όπως του επιβάλλεται μέσα από τον καθρέφτη του εκάστοτε ισχυρού. Τι έχει να προτείνει, λοιπόν, ο διεθνιστής και πρώην ιδεολογικός μέντορας στους μαθητές του; α) Να παραδεχτούν ότι αυτοί είναι για τους Γάλλους οι βάρβαροι του σήμερα, οπότε και θα πρέπει να επανερμηνεύσουν τη δική τους παρουσία και σχέση τους με τους Γάλλους διαφορετικά, όπως και τη συμπεριφορά των Γάλλων απέναντί τους. β) Να επιδιώξουν να επωφεληθούν όλων των ευκαιριών που τους προσφέρει αυτή η περιπέτεια της μετανάστευσης, για Γνώση (με την πληθυντική σημασία του όρου), γιατί, όπως θα πει: Η διαδρομή της όποιας Οδύσσειας [...] δεν είναι μόνο τουριστική, μέσα στο χώρο, είναι μαζί ταξίδι στο χρόνο, στην ιστορία, στο βάθος του ανθρώπου (άστεα και νόον έγνω), είναι παιδεία πολιτική, επιστημονική και άλλη (σ. 187), και γ) το πιο σημαντικό, να συνειδητοποιήσουν πως τελικός σκοπός της όποιας Οδύσσειας δεν είναι η σοφία αλλά η ορθή πράξη, και στην προκειμένη περίπτωση, η επιστροφή στην πατρίδα του: Ελάτε εδώ σαν πολίτες, να βοηθήσετε στον εκσυγχρονισμό του τόπου, στην αναζήτηση του χαμένου καιρού [πρβλ. Proust], αφού κατέχετε τον κρίκο της σπασμένης αλυσίδας (σ. 187 και 363 4). 7 Η λύση, λοιπόν, ενός διεθνιστή μαρξιστή είναι η επιστροφή του ατόμου/πολίτη στον τόπο του, συμφωνώντας έτσι, 7 Την άποψη αυτή για επιστροφή στον τόπο τους, ώστε να μπορούν να λειτουργήσουν ως πραγματικά άτομα/πολίτες την εκφράζει ο διεθνιστής καθηγητής σε δύο γράμματά Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 674 University April 2003", Flinders University Department

15 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ ίσως, με την αποφθεγματική πρόταση του Ζαν Ζορές Λίγος διεθνισμός σε απομακρύνει απ την πατρίδα, πολύς σε ξαναφέρνει σ αυτήν (πρβλ. Αξιώτη, 1983:182), αλλά και με την βασική άποψη του Μαρξ ότι, ένας φιλόσοφος δεν αρκεί απλώς να ερμηνεύει τον κόσμο, αλλά πολύ περισσότερο πρέπει να προσπαθεί να τον μεταβάλλει 8 (Marx, 1845, πρβλ. Tucker, 1978:145). Όμως, όπως είπαμε και παραπάνω, η ίδια η γραφή της Κρανάκη αποτελεί παιχνίδι ουτοπίας επιχειρημάτων λογικής της Δυτικής Σκέψης που τίθενται με σκοπό να απορριφθούν. Και στην προκειμένη περίπτωση, στο συγκεκριμένο παιχνίδι ορισμού της σχέσης του Εγώ με το Άλλο αντιπαραθέτονται ο υπαρξισμός του Σαρτρ με τον μαρξιστικό διεθνισμό της εποχής εκείνης, μέσα από το προσωπείο του ιδεολόγου δάσκαλου Κυριάκου. Το ερώτημα που τίθεται στον αναγνώστη του συγκεκριμένου θεατρικού έργου του Σαρτρ, αλλά και των βασικών σχετικών θεωρητικών του κειμένων (Σαρτρ, 1943, 1946) είναι: Λησμόνησε πράγματι ο Σαρτρ, όπως υποστηρίζει ο Κυριάκος, τη διαλεκτική του στο καφενείο (σ. 182), του ένα που έστειλε το 1949 (κεφάλαιο Κ της Οδύσσειας των Φιλελλήνων, σσ ) και ένα άλλο το 1979 (κεφάλαιο Υ, σσ ), το οποίο είναι και το τελευταίο του πριν πεθάνει. Δηλαδή η θέση του περί του θέματος παραμένει σταθερή, όπως και οι ιδεολογικές του απόψεις γενικότερα. 8 Η άποψη αυτή του Μαρξ αποτελεί την ΧΙ Θέση του για τον Feuerbach. Οι Θέσεις για τον Feuerbach του Μαρξ γράφτηκαν το 1845 (εποχή που ο Μαρξ ξεκίνησε την συνεργασία του με τον Engels για το έργο Η Γερμανική Ιδεολογία), είδαν όμως το φως της δημοσιότητας 40 χρόνια αργότερα (μετά το θάνατο του Μαρξ, δηλ. το 1888), όταν ο Engels τις συμπεριέλαβε, με τη μορφή παραρτήματος, στο τέλος της μελέτης του Ludwing Feuerbach and the End of Classical German Philosophy. Στην προμετωπίδα αυτής της μελέτης, ο Engels χαρακτηρίζει τις θέσεις αυτές του Μαρξ ως το υπέροχο σπέρμα της προοπτικής του νέου κόσμου. Πρβλ. επεξηγηματικά σχόλια για το Theses on Feuerbach του Μαρξ, στο Roberd C. Tucker (επιμ.), 1978: Βλ. και ανάλογη άποψη του Λένιν για τη Φιλοσοφία, όπου επίσης παραπέμπει στον Μαρξ, λέγοντας: Not only I do not philosophize with their philosophy, I do not philosophize like them at all. Their way of philosophizing is to extend fortunes of intelligence and subtlety for no other purpose than to ruminate in philosophy. Whereas I treat philosophy differently, I practise it, as Marx intended, in obedience to what it is. That is why I believe I am a dialectical materialist (Στο Louis Althusser, 1977:36). Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 675 University April 2003", Flinders University Department

16 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ και αυτοαναιρεί τη γενικότερη θεωρητική του θέση, ότι δηλ. το Εγώ προσδιορίζεται μόνο στη σχέση του με το Άλλο, ή μέσω αυτού του έργου προβάλλονται από τη μια διάφορες πλευρές του ανθρώπινου Εγώ, όπως και η πολυπλοκότητα των διανθρώπινων σχέσεων, και από την άλλη τονίζεται η αναγκαιότητα του Άλλου για να πετύχω Εγώ οποιαδήποτε αλήθεια γύρω από τον εαυτό μου; 9 Διότι, στο Κεκλεισμένων των θυρών, και οι τρεις χαρακτήρες του που, αν και νεκροί, αρχικά πιστεύουν ότι είναι σε θέση να υπάρξουν και να αυτοπροσδιοριστούν, ο καθένας με τον τρόπο του, χωρίς την ανάγκη του Άλλου ανατρέπουν τις απόψεις τους και οδηγούνται σε μια αυτοϊχνηλάτηση, μέσα όμως από μια τυραννική και σχεδόν πάντα αναγκαστική επαφή με το Άλλο. Οπωσδήποτε, εκείνο που δεν προτείνεται μέσω του έργου αυτού είναι μια ελπιδοφόρα και αρμονική συμβίωση του ανθρώπινου είδους, στην οποιαδήποτε διάστασή του, παρόλο που ο ίδιος ο Σαρτρ διακηρύττει ότι ο Υπαρξισμός είναι μια αισιόδοξη κοσμοθεωρία [...], αφού το πεπρωμένο του ανθρώπου το τοποθετεί στα ίδια του τα χέρια (Σαρτρ, [χ.χ.]: 57, [ο αριθμός των σελίδων στην ελληνική μετάφραση]). Αν λάβουμε μάλιστα υπόψη μας το χρόνο που γράφτηκε αυτό το θεατρικό έργο (1945) και την κατάσταση που επικρατούσε εκείνη την εποχή στην Ευρώπη αλλά και σε όλο τον κόσμο, τότε η αισιόδοξη κοσμοθεωρία του Σαρτρ, όπως και το θεατρικό του έργο μάς αποκαλύπτουν ταυτόχρονα και την τραγικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Γιατί, πώς αλλιώς θα μπορούσε να ερμηνέψει κανείς το μέγεθος της αυτοκαταστροφής, κατά την περίοδο των δύο παγκοσμίων πολέμων, ως το αποτέλεσμα των κανιβαλιστικών τάσεων του πολιτισμένου 9 Στο Ο Υπαρξισμός είν ένας Ανθρωπισμός (το οποίο πρωτοκυκλοφόρησε στα γαλλικά το 1946, δηλ. ένα χρόνο μετά το Κεκλεισμένων των θυρών [1945]) διαβάζουμε σχετικά: Έτσι, ο άνθρωπος [...] Καταλαβαίνει πως δεν μπορεί να είναι τίποτε (με την έννοια που λέμε για κάποιον πως είναι έξυπνος ή πως είναι κακός ή πως είναι ζηλιάρης) παρά μόνο αν οι άλλοι τον αναγνωρίζουν σαν έξυπνο, κακό ή ζηλιάρη. Για να πετύχω μιαν οποιαδήποτε αλήθεια γύρω απ τον εαυτό μου, πρέπει να περάσω μέσα απ τον άλλο. Ο άλλος είναι απαραίτητος για την ύπαρξή μου καθώς επίσης και για την γνώση του εαυτού μου (σσ. 62 3). Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 676 University April 2003", Flinders University Department

17 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ ανθρώπου; Ίσως, και αυτή τη διαλεκτική του θεατρικού έργου του Σαρτρ να μπορούσε, συμφωνώντας κανείς με την άποψη του Levi- Strauss, να τη χαρακτηρίσει ακόμα και κανιβαλιστική. Στην προκειμένη περίπτωση, πιστεύουμε πως η Κρανάκη η οποία, ως γνωστό (Κοτζιά, 1992:10, Κρανάκη, 1993, 1997 και 2004:69 70), υπήρξε μέλος του κομμουνιστικού κόμματος της Ελλάδας, διαγράφηκε (1947), για να καταλήξει αργότερα στην άποψη ότι δεν υπάρχει πια κόμμα ούτε και σχολή που να την αντιπροσωπεύει επιδιώκει να αμφισβητήσει την αισιοδοξία τόσο του Σαρτρικού Υπαρξισμού όσο και του τροτσκιστή/διεθνιστή δασκάλου, όπως και τη διαλεκτική τους για τη φύση του ανθρώπου και τη θέση του πάνω στον πλανήτη μας, για τη σχέση του με το συνάνθρωπό του και για την αιτία όλων των κακών. Διότι, περίπου όπως ο Σαρτρ έτσι και ο διεθνιστής Κυριάκος δηλώνει ότι και η δική του ανάλυση περί του θέματος πηγάζει από δύο βασικές θέσεις όχι όλοι οι άνθρωποι είμαστε φιλέλληνες 10 αλλά κανένας άνθρωπος δεν είναι ξένος, χωρίς, όπως μάλιστα διευκρινίζει, ετούτο να αποτελεί κάποιο σόφισμα, αλλά γιατί Ο μαρξισμός δεν είναι ρομαντική κοσμοθεωρία, είναι ευαγγέλιο αισιοδοξίας (σ. 182). Το ότι βέβαια, σκοπός της συγγραφέως είναι να αμφισβητήσει και τον μαρξιστικό διεθνισμό και να αποδείξει ότι παραμένει ένα ευαγγέλιο αισιοδοξίας μόνο στο επίπεδο της θεωρίας, το διαπιστώνουμε στη ροή των γεγονότων του βιβλίου της όταν επιτέλους οι διάφοροι Οδυσσείς αποφασίζουν να επιστρέψουν στον τόπο τους, ανακαλύπτουν ότι εκεί αισθάνονται, αλλά και θεωρούνται τηλέλληνες στον ίδιο τον τόπο τους (σ. 329) και ότι αποτελούν ένα τέταρτο πρόσωπο του πληθυντικού, ένα μείγμα πρώτου και τρίτου, 1+3, εμείς/αυτοί, Λέω συγχρόνως εμείς οι Έλληνες και αυτοί, γιατί ταυτίζομαι απόλυτα. Το ίδιο και στην Αλλολάνδη, λέω εμείς/αυτοί οι Γάλλοι (σ ). Για την Κρανάκη, όλοι οι άνθρωποι, σήμερα, αισθάνονται με τον ένα ή άλλο τρόπο, φιλέλληνες πάνω στον πλανήτη Γη. 10 Η κύρια θέση της Κρανάκη στους Φιλέλληνες είναι ακριβώς αυτή, ότι δηλ. όλοι οι άνθρωποι σήμερα είμαστε φιλέλληνες πάνω στον πλανήτη Γη. Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 677 University April 2003", Flinders University Department

18 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ H ψυχανάλυση μια ακόμη προσπάθεια ερμηνείας της σχέσης του Εγώ με το Άλλο Ως μέσω γνωριμίας και καλύτερης κατανόησης του εαυτού αλλά και του Άλλου προτείνεται επίσης και η ψυχαναλυτική μέθοδος. Κατά πώς το ορίζουν η τάξη αλλά και οι καιροί (Αξιώτη, 1983:151), εκείνος που εφαρμόζει την ψυχαναλυτική μέθοδο για την ψηλάφηση και ανακάλυψη του εαυτού του αλλά και την καλύτερη κατανόηση του Άλλου είναι ο πιο αριστοκράτης στην καταγωγή του, αλλά τώρα φτωχός και εξίσου ταλαιπωρημένος και ίσως περισσότερο ψυχικά τραυματισμένος από τους πιο πολλούς υποτρόφους, ο Μάρκος. 11 Με τις δύο εξομολογήσεις του ΣΤΑΒΡΟΓΚΙΝ (κεφάλαια Ξ και Ο της Οδύσσειας των Φιλελλήνων) 12 έχουμε μια άλλη οπτική γωνία εξέτασης της εξέλιξης του Εγώ και της σχέσης που αναπτύσσει σταδιακά με το Άλλο. Σύμφωνα λοιπόν με τον ψυχαναλυτή του Μάρκου, για να είναι σε θέση κάποιος να αγαπήσει τον άλλο, θα πρέπει να έχει τουλάχιστον ένα στοιχειώδη ναρκισσισμό, δηλαδή να αγαπάει πρώτα τον εαυτό του (πρβλ. Freud, 1914, στο Sandler, Person & Fonacy, 1991). Για τον Μάρκο, όμως, η άποψη αυτή αποτελεί μόνο μια θεωρητική επιφανειακή θέαση του Εγώ, η οποία αδυνατεί να αγγίξει το απύθμενο βάθος του. Έτσι η αυτοανάλυση που επιχειρεί ο ίδιος μας πάει πιο πέρα. Αρχικά, ο Μάρκος υποστηρίζει πως δεν ξενιτεύεται ο καθένας με την κυριολεκτική και μεταφορική σημασία της λέξης. Υπάρχει μια σχετική προδιάθεση. Την ξενιτιά την φέρνουμε μέσα μας, με το δικό 11 Για την Κρανάκη, Και στη ζωή και στην ιστορία ο ρόλος του αρχοντοξεπεσμένου, όπως και του νεόπλουτου, είναι κωμικοτραγικός (σ. 185). 12 Οι διακειμενικές διαστάσεις αυτού του έργου της Κρανάκη είναι τεράστιες και αποτελούν ξεχωριστό και πολύ ενδιαφέρον θέμα έρευνας. Στην προκειμένη περίπτωση, ο διακειμενικός διάλογος ανοίγεται, έμμεσα βέβαια, ανάμεσα στον Ντοστογιέβσκι και την Κρανάκη, για την έννοια της πνευματικής και υλιστικής αριστοκρατορίας και για τη σύγκρουση και λειτουργία του Εγώ (ή καλύτερα του Φροϋδικού Υπερ-Εγώ/της συνείδησης, για τον Ντοστογιέβσκι) ως αποτέλεσμα των βαθύτερων σχέσεων του εσωτερικού κόσμου του ατόμου με τον περίκοσμό του, στις πρωταρχικές στιγμές της ζωής του. Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 678 University April 2003", Flinders University Department

19 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ μας, όμως, τρόπο, πριν ακόμη εγκαταλείψουμε τον τόπο μας, εφόσον αρχίζει από τη στιγμή που ερχόμαστε στον κόσμο. Κατά πώς έζησες αρχή στην πατρίδα, από κει εξαρτάται η περαιτέρω σχέση με το αλλού, θα διευκρινίσει. Πατρίδα θα προσθέσει κάπου αλλού, λέμε τη γη του πατέρα, όμως τη γλώσσα μας την έδωκαν μητρική, 13 κι ο καθένας μας ένα πατέρα και μία μητέρα έχει και μια μοναδική σχέση μαζί τους, πιθανόν δύσκολη μα αποκλειστική, η οποία όμως ορίζει τις προδιαγραφές για τις μελλοντικές μας σχέσεις με το Άλλο. Για την περίπτωση, λοιπόν, του Μάρκου, η ξενιτιά τον πληγώνει τόσο έντονα γιατί, όπως λέει, αναζωογονεί μια αρχαιότερη ορφάνια, ένα χωρισμό βαθύ, πιο σκοτεινό (σσ ). Έχοντας υπόψη του ο αναγνώστης ότι η Κρανάκη μαθήτευσε και στα στενά σοκάκια αλλά και στις λεωφόρους της Ψυχανάλυσης (και της Φιλοσοφίας) (Κρανάκη, 1984 και 1988), μπορεί να διακρίνει ότι το υπο-κείμενο(subtext) για τις δύο εξομολογήσεις του ΣΤΑΒΡΟΓΚΙΝ το συνιστούν βασικές θέσεις των θεωριών του Φρόυντ και Λακάν για τη διαμόρφωση του Εγώ και τη σχέση του με τον εαυτό του και τους άλλους, χωρίς όμως αυτές να τις αποδέχεται άκριτα (π.χ., φαλλοκεντρική προσέγγιση Φρόυντ), ή και να τις αναμασάει (όπως συμβαίνει συχνά με την λακανική ρήση Το ασυνείδητο είναι δομημένο σα γλώσσα ή Το ασυνείδητο είναι ο λόγος του Άλλου ) 14 (Λακάν, 1977 και συγκεκριμένα τα κεφάλαια ΙΣΤ και ΙΖ με τίτλο: Το Υποκείμενο και ο Άλλος, σσ , πρβλ. και Παλμιέ, 1983: 9, 87 94). 13 Στη ραψωδία Υ, με τίτλο Ιντερμέτζο ΙΙ: Και πάλι ο μέντορας (σ. 366) προσθέτει πάνω στο ίδιο θέμα:... όμως τη γλώσσα μας την έδωκαν μητρικήν, τη θηλάσαμε μωρά μαζί με το γάλα, με κείνο το δεύτερο στόμα, το αυτί, κι έγινε δεύτερη μάνα μας. Πώς μπορέσατε να την αρνηθείτε; Η μήτρα της γλώσσας σου σε γέννησε δεύτερη φορά. Όσες μάνες έχουμε, τόσες γλώσσες: ΜΙΑ. Τις άλλες τις αγαπάμε, τις γράφουμε, ξεγελάμε τους αναγνώστες, αλλά... καταντάει η διγλωσσία να γίνει ημιμάθεια Πρβλ. σχετική άποψη του Ζαν-Πωλ Παλμιέ (1983), στην εισαγωγή του βιβλίου του για τον Λακάν: Κανείς δε θα μπορούσε να αρνηθεί λογικά ότι ο λακανισμός έγινε μια νέα μορφή ιδεολογίας στα χέρια εκείνων που ψάλλουν μονότονα τις ρήσεις του δασκάλου: το ασυνείδητο είναι δομημένο σα γλώσσα, το ασυνείδητο είναι ο λόγος του Άλλου. Για πολλούς, αυτές οι φόρμουλες κατάντησαν το υποκατάστατο κάθε άλλης μορφής σκέψης η οποία κρίνεται άχρηστη (σ. 9). Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 679 University April 2003", Flinders University Department

20 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ Ο Φρόυντ έπαιξε σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση και διαμόρφωση των νέων θεωριών για το Υποκείμενο, μέσα στον 20ο αι., αμφισβητώντας όλες εκείνες που μέχρι τότε το παρουσίαζαν ως ένα όλο και αδιαίρετο. Υποστήριξε πως το Υποκείμενο είναι κατακερματισμένο, διηρεμένο (Ichspaltung) και πολλές φορές σε διαμάχη με τον εαυτό του και το περιβάλλον (Βλ. επίσης Fuery & Mansfield, 2001:160, Καστοριάδης, 1992: , και Πρόλογος στο Κρανάκη, 1986:7 13). Ο Λακάν επανερμηνεύει το Φροϋδικό μοντέλο για το διηρεμένο Υποκείμενο και το προεκτείνει προς νέες κατευθύνσεις με τη βοήθεια της δομικής Γλωσσολογίας και της Σημειολογίας. Ακρογωνιαίο λίθο του θεωρητικού του οικοδομήματος αποτελούν οι απόψεις του για το Στάδιο του Καθρέφτη, ως μορφοποιού στοιχείου της λειτουργίας του Εγώ (Λακάν: 1936 και 1949, πρβλ. και Παλμιέ, σ. 19). Το παιδί, κατά τον Λακάν, αρχικά δεν βιώνει το σώμα του σαν ενοποιημένη ολότητα αλλά σαν διασπορά μελών. Έτσι, το Στάδιο του Καθρέφτη (το οποίο ολοκληρώνεται στην ηλικία των 18 μηνών) μπο ρούμε να το κατανοήσουμε σαν μια ταύτιση, δηλαδή σαν μια μετα μόρφωση που υφίσταται ένα υποκείμενο όταν δέχεται μια εικόνα εκείνη ολοκλήρου του σώματος που δομεί το Εγώ, πριν αυτό εισαχθεί στη διαλεκτική τής ταύτισης με τον άλλον διαμέσου της γλώσσας. Η ενότητα αυτή του σώματος έρχεται βέβαια σαν κατάληξη μιας μακράς κατάστασης (με τρεις φάσεις), 15 που θα δώσει όμως τέλος στην αγωνία που προκαλεί το τεμαχισμένο σώμα και θα εισάγει το παιδί σε μια διαλεκτική που θα το συγκροτήσει ως υποκείμενο. Η σπουδαιότητα που αποδίδει ο Λακάν στο Στάδιο του Καθρέφτη, για τη συγκρότηση του Εγώ, έγκειται στο ότι η πρωταρχική αυτή ταύτιση καταλήγει να αποτελεί και την 15 Συνοπτικά οι τρεις φάσεις κατά τις οποίες το παιδί αποκτά την αίσθηση της ενοποιημένης εικόνας του σώματός του είναι: α) Η εικόνα η δική του μέσα στον καθρέφτη αρχικά αντιμετωπίζεται σαν να είναι η εικόνα του άλλου και αντίθετα η εικόνα του άλλου γίνεται αντιληπτή σαν εικόνα του ίδιου του σώματός του. β) Καταλαβαίνει ότι ο άλλος του καθρέφτη δεν είναι πραγματικό ον αλλά εικόνα, και γ) διαπιστώνει ότι όχι μόνο ο άλλος είναι εικόνα, αλλά ότι ο άλλος είναι η εικόνα του. Μέσα από αυτή τη διαλεκτική [παρατηρεί ο Παλμιέ] τού είναι και του φαίνεσθαι επιτελείται η κατάκτηση της ταυτότητας του υποκειμένου (πρβλ. Παλμιέ, σσ ). Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 680 University April 2003", Flinders University Department

21 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ πηγή όλων των κατοπινών ταυτίσεων του υποκειμένου, όπως και την πηγή πολλών ψυχωτικών διαταραχών (π.χ., ευνουχισμού, ναρκισσισμού, οιδιποδείου συμπλέγματος κ.λπ.). Γι αυτό και η αποδόμηση που επιτελεί η ψυχαναλυτική διαδικασία, τις πιο πολλές φορές συνδέεται με την αποδόμηση της εικόνας με την οποία πρωταρχικά ταυτίζεται το Εγώ του υποκειμένου (Παλμιέ, σσ ). Στο μυθιστόρημα της Κρανάκη, και πιο συγκεκριμένα στις δύο εξομολογήσεις του ΣΤΑΒΡΟΓΚΙΝ, καθίσταται φανερό ότι ο Μάρκος, από την πρώτη στιγμή, αντιλαμβάνεται τον εαυτό του μέσω της εικόνας του άλλου, που δεν καταλήγει όμως ποτέ να γίνει η δική του εικόνα, αλλά αντικαθίσταται από την εικόνα του πατέρα του. Με αυτή την εικόνα θα ταυτιστεί και αυτή θα στιγματίσει την υπόλοιπη ζωή του. Έτσι, ο πατέρας δεν θα αποτελέσει ποτέ γι αυτόν τον ερωτικό αντίζηλο στη σχέση του με τη μητέρα (το φροϋδικό οιδιπόδειο σύμπλεγμα ), αλλά την πηγή της ταπεινής του καταγωγής. Τα αισθήματα και η θέση του πατέρα του μέσα στη μητρική οικεία, γίνονται και δική του κληρονομιά. Και όπως ο πατέρας του που ήταν σώγαμπρος στο αρχοντικό σπίτι της μητέρας του, το ίδιο κι εκείνος αισθανόταν εκεί μέσα παρείσακτος και υποδεέστερος: Αισθανόμαστε οι δυο μας, εκείνος κι γω, παραπανίσιοι κει-μέσα, περισσευούμενοι και παρακατιανοί. Δεν ήμαστε σπίτι μας. Ζούσαμε σε ορφανοτροφείο... περπατούσαμε στις μύτες των ποδιών, μη σπάσουμε τ αυγά. Να, έτσι περπατάω κι εδώ τώρα, στο Παρίσι, με μισή πατούσα, μην ενοχλήσω τ αφεντικά. Καταλαβαίνετε; (σ. 252). Αυτή η αρχική του ταύτιση με το ταπεινό της καταγωγής τού πατέρα του στιγμάτισε τις σχέσεις του με το Άλλο στη μετέπειτα ζωή, όπως ο ίδιος καταλήγει: Ταυτιζόμουν πιο εύκολα με τους αδύναμους, γέρους, φτωχούς, ανάπηρους, γυναίκες... πάντα είχα μια κρυφή, σιωπηρή συνεννόηση με τους υπηρέτες... (σ. 259). Οι τραυματικές βέβαια εμπειρίες του Μάρκου, στην παιδική του ηλικία, επαυξάνονται με τη συνεχή απουσία του πατέρα του (λόγω του επαγγέλματός του ήταν καπετάνιος στα πλοία της οικογένειας της συζύγου του) και τον τελικό χαμό του (αφού πεθαίνει), και την αντικατάστασή του με έναν πατριό, που ήταν μάλιστα της σειράς της μητέρας του. Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 681 University April 2003", Flinders University Department

22 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΝΑΖΟΥ Όλα αυτά σίγουρα έχουν να κάνουν με το αίσθημα της αρχαιότερης ορφάνιας και του πιο βαθιού χωρισμού που του ανακαλεί η κάθε στιγμή που ζει στην ξενιτιά, και που καθιστούν αδύνατη την οποιαδήποτε επαφή/ταύτιση με το Άλλο. Αλλά, αν αυτή που περιγράφτηκε παραπάνω ήταν η πρώτη επαφή του Μάρκου με την πάτρια γη, που του εξασφάλισε από τη νηπιακή του ηλικία το αίσθημα του ξένου πάνω στη Γη γενικότερα, και οι εμπειρίες από την είσοδό του στην Συμβολική Τάξη (Παλμιέ, 53 65), 16 μέσω της μητρικής γλώσσας αρχικά και των άλλων κοινωνικών συμβάσεων αργότερα, δεν ήταν θετικότερες: Τραυματική ήταν η εμπειρία του Μάρκου όταν τόλμησε να αρθρώσει τις πρώτες του λέξεις, που αντί θαυμασμού, προκάλεσαν το γέλωτα του οικογενειακού περιβάλλοντος της μητέρας του τραυματική και όταν ανακάλυψε ότι η διανομή των κοινωνικών ρόλων ήταν προκαθορισμένη ενώ η σχέση σημαίνοντοςσημαινομένου στο επίπεδο της διανθρώπινης επικοινωνίας προσαρμοζόταν αναλόγως. Π.χ., η αριστοκρατική καταγωγή του Μάρκου του εξασφάλιζε το δικαίωμα συμπεριφοράς απαγορευμένης για τον απλό λαό, ενώ η ιδεολογική του τοποθέτηση τον υποχρέωνε να αποποιηθεί την πατρική του περιουσία (σύμφωνα με τη λογική του φιλελεύθερου πατριώτη μητριού του [σσ ]), ή να γίνει κατάσκοπος της αριστοκρατικής τάξης στην οποία ανήκε (σύμφωνα με τη λογική του τομεάρχη του κόμματός του). Πέρα από τις παραπάνω, πολύ περισσότερες είναι οι συσχετίσεις τις οποίες θα μπορούσε να κάνει ο αναγνώστης ανάμεσα στην ψυχαναλυτική θεωρία του Λακάν και τις εξομολογήσεις του ΣΤΑΒΡΟΝΓΚΙΝ. Παρόλα αυτά, όπως ο Λακάν έτσι και ο ψυχοθεραπευτης του Μάρκου, 16 Για τον Λακάν, αυτό που συνήθως θεωρείται πραγματικό και πραγματικότητα δεν είναι παρά ένα κοινωνικό κατασκεύασμα. Έτσι, αυτό που εκείνος αποκαλεί συμβολικό ή συμβολική τάξη δεν είναι παρά η κοινωνική τάξη, ενώ το φανταστικό είναι η συναίσθηση του Εγώ από το Υποκείμενο, σε σχέση με την συμβολική τάξη. Αντίθετα, το πραγματικό, για την ψυχή, θα είναι πάντοτε οι απαιτήσεις, οι επιθυμίες και οι ορμές του ασυνειδήτου. Αυτές πάντοτε θα τις έχουμε, θα μας επηρεάζουν και θα καθορίζουν τις πράξεις και τις αντιδράσεις μας (πρβλ. Fuery & Mansfield, σσ ). Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 682 University April 2003", Flinders University Department

23 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΙΜΙΚΑΣ ΚΡΑΝΑΚΗ δεν αντιλαμβάνεται την ψυχανάλυση ως μια μέθοδο ψυχοθεραπείας, αλλά ως ένα μέσο καλύτερης κατανόησης του Εγώ και του κόσμου που το περιβάλλει. Συγκεκριμένα ο Λακάν θεωρούσε την ψυχανάλυση περισσότερο συναφή προς τη φιλοσοφία, την ανθρωπολογία και τους επιστημονικούς κλάδους που ασχολούνται με την κατανόηση της ανθρώπινης κατάστασης παρά ως ιατρική ειδικότητα. Κατανοώντας τον εαυτό μας με τη βοήθεια της ψυχανάλυσης, ανακαλύπτουμε παγκόσμιους νόμους για την ανθρωπότητα και την κοινωνία (πρβλ. Stevens, 1987:115). Από την άλλη πλευρά, όμως, ο Μάρκος, μέσω του δικού του δράματος θα συνοψίσει και το δράμα της ανθρώπινης ύπαρξης γενικότερα, με την ακόλουθη συμπερασματική του παρατήρηση: Δυστυχώς την οικογένειά μας δεν την επιλέγουμε, είμαστε όμως απόρροια αυτής, οπότε και δι αυτής προκαθορίζεται σε μεγάλο βαθμό η σχέση μας με τον εαυτό μας και του άλλους Όταν η Φιλοξενία γίνεται Ξενοφαγία Πριν κλείσουμε το κείμενο, θα αναφερθούμε, επιγραμματικά, σε ένα ακόμη από τα γράμματα που ανήκουν στην τελευταία κατηγορία από αυτές που διακρίναμε και αναφερθήκαμε παραπάνω (βλ. παραπάνω, σ. 665), το οποίο γράφτηκε το 1981 και αποστέλλεται από έναν άλλο Οδυσσέα, που ξενιτεύτηκε ταυτόχρονα με τους υπόλοιπους του βιβλίου, αλλά σε ένα άλλο μέρος της γης, την Αμερική. Μέσα από αυτό το γράμμα η Κρανάκη επιχειρεί μια συγκριτική αντιπαράθεση των κοινωνικών συστημάτων του Παλαιού Κόσμου, της Γηραιάς Ευρώ πης με εκείνο του Νέου Κόσμου, της Αμερικής, σε σχέση πάντα 17 Ένα προδρομικό κείμενο της μετέπειτα ψυχαναλυτικής θεωρίας του Λακάν αποτελεί ένα άρθρο του, με τίτλο Η οικογένεια, που δημοσιεύτηκε, για πρώτη φορά, σε τόμο εγκυκλοπαίδειας, το Επανεκδόθηκε το 1984 από τον J. A. Miller. Στην ελληνική μετάφραση: Ζακ Λακάν, Η Οικογένεια: Τα οικογενειακά συμπλέγματα στη διαμόρφωση του ατόμου, μτφρ. Δ. Βερβέρη, Καστανιώτης, Αθήνα, Θα πρέπει να ομολογήσουμε ότι η ελληνική μετάφραση αποτελεί ένα ιδιαίτερα δυσανάγνωστο κείμενο, χωρίς να είμαστε σίγουροι αν αυτό οφείλεται αποκλειστικά στον ερμητικό λόγο του Λακάν. Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders 683 University April 2003", Flinders University Department

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α )

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α ) (Οι απαντήσεις είναι ενδεικτικές και προσαρμοσμένες στις δυνατότητες γραφής των μαθητών της Γ Λυκείου.) (Πλαγιότιτλοι - κύρια σημεία του κειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Καστανάς - Η επίσημη ιστοσελίδα. Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία. www.andreaskastanas.com. Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03

Ανδρέας Καστανάς - Η επίσημη ιστοσελίδα. Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία. www.andreaskastanas.com. Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03 - Η επίσημη ιστοσελίδα Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία www.andreaskastanas.com Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03 Όταν αποκαλώ ένα έργο μου «μυθιστόρημα», με την χρήση της λέξης δηλώνω το είδος της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ Οι οίκοι είναι ένα από τα κυριότερα ερμηνευτικά μέσα που χρησιμοποιεί η αστρολογία. Μαζί με τους πλανήτες, τα ζώδια και τις όψεις αποτελούν τις βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Γονέων Διάλεξη. Το θέμα που επέλεξα ν αναπτύξω, βασικό, για τη διαπαιδαγώγιση των παιδιών

Σχολή Γονέων Διάλεξη. Το θέμα που επέλεξα ν αναπτύξω, βασικό, για τη διαπαιδαγώγιση των παιδιών 1 Γεωργικής Σχολής 44-55102 Θεσσαλονίκη Τηλ. Κέντρο: (031) 472474 - Fax:473159 Πανελλήνιος Αριθμός Κλήσης: (0801) 472.472 Web Site: www.adamantios.gr E-mail: info@adamantios.gr σδσδ Δεκέμβριος 2013 Προς

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σας παρουσιάουμε μερικά βιβλία που έχουν σχέση με τη γραφή και την ψυχανάλυση. Γιατί τι άλλο είναι μια συνεδρία, από μία συν-γραφή σε διαρκή εξέλιξη; Ελπίζουμε να τα βρείτε ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Τριμηνιαία Έρευνα Α Τρίμηνο 2012 Αθήνα, Απρίλιος 2012 2 Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Α Τρίμηνο 2012 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντοπούλου Χριστιάνα, 2009, Κοινωνιολογία της «Καθημερινότητας»: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Καθημερινής Ζωής, Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήσης.

Κωνσταντοπούλου Χριστιάνα, 2009, Κοινωνιολογία της «Καθημερινότητας»: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Καθημερινής Ζωής, Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήσης. Κωνσταντοπούλου Χριστιάνα, 2009, Κοινωνιολογία της «Καθημερινότητας»: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Καθημερινής Ζωής, Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήσης. Το βιβλίο της Καθηγήτριας Κοινωνιολογίας, Χριστιάνας Κωνσταντοπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας,

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας, ZORBA PHOTOS REMARKS Delivered in Greek by Emmanuel Velivasakis at the Conclusion of the Zorba the Greek Play. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας, Λέγομαι Μανώλης Βεληβασάκης, και είμαι

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση.

Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση. Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση. Ιωάννης Αντ. Παναγιωτόπουλος Γενικός Γραμματέας Μέσων Ενημέρωσης Κυρίες και κύριοι, Το 1970, ο μέσος όρος των αναλφάβητων σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΑΝΕΠΑΦΗ!

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΑΝΕΠΑΦΗ! Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΑΝΕΠΑΦΗ! Με μεγάλη μας έκπληξη διαπιστώσαμε πως πρόσφατα (Νοέμβριος 2011) διανεμήθηκε προς διδασκαλία, στα δημοτικά σχολεία της χώρας μας ένα καινούργιο βιβλίο γραμματικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1) Ο συγγραφέας αναφέρεται στην απαράµιλλη οµορφιά της Ελλάδας, καθώς επίσης και στον κίνδυνο καταστροφής της εξαιτίας του τουρισµού. Επισηµαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ H ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ Στην εποχή του Θουκυδίδη πραγματοποιείται ένα σπουδαίο γεγονός που έγινε βασική αιτία να εξασθενίσουν οι Αρχαίες Ελληνικές πόλεις καθώς να συντριβή το πολιτισμικό μεγαλείο της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Χριστίνα Βέικου Ενδεικτικό παράδειγμα διδακτικής προσέγγισης ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θανάσης Βαλτινός «Η καλή μέρα απ το πρωί φαίνεται» Από το έργο Συναξάρι Αντρέα Κορδοπάτη. Βιβλίο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ «Πλάθω τις εικόνες μου χαράζοντας κατευθείαν πάνω στο υλικό μου, όπως ο ζωγράφος σχεδιάζει ή πλάθει τις εικόνες του πάνω στον καμβά.» Η Βίκυ Τσαλαματά γεννήθηκε στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

Στον κόσμο με την Thalya

Στον κόσμο με την Thalya Γρηγόρης Μπελαβίλας Στον κόσμο με την Thalya Συνέντευξη: Τσέκος Αθανάσιος Tι σάς κάνει να γράφετε μουσική? Ο βασικός λογος είναι ότι οι μουσικές που γράφω μού αρέσουν πολύ πιό πολύ από τίς μουσικές τών

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ Είτε κάνετε αίτηση για θέση εργασίας, είτε για τη συμμετοχή σας σε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών (ή ακόμα και σε πρόγραμμα προπτυχιακών σε περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

1.7.2015 Ble Pavillon XENIA KOURTOGLOU PRESENTATION

1.7.2015 Ble Pavillon XENIA KOURTOGLOU PRESENTATION 1.7.2015 Ble Pavillon XENIA KOURTOGLOU PRESENTATION I Didn't Sign Up for This Ξένια Κούρτογλου Founder & Managing Partner Focus Bari S.A Co-founder e-satisfaction Τι θα δούμε I. Οι δυνάμεις της αλλαγής

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ασχολήθηκα 30 χρόνια με τη διδασκαλία των Μαθηματικών του Γυμνασίου, τόσο στην Μέση Εκπαίδευση όσο και σε Φροντιστήρια. Η μέθοδος που χρησιμοποιούσα για τη

Διαβάστε περισσότερα

Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη.

Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη. Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη. Η γιορτή της µητέρας στην Ελληνική Μυθολογία Η πρωταρχική

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί συνάδελφοι, Από τώρα και στο άµεσο µέλλον θα σας παρουσιάζουµε συγγραφείς και το µέρος του έργου τους που έχει µεταφραστεί στα ελληνικά.

Αγαπητοί συνάδελφοι, Από τώρα και στο άµεσο µέλλον θα σας παρουσιάζουµε συγγραφείς και το µέρος του έργου τους που έχει µεταφραστεί στα ελληνικά. Αγαπητοί συνάδελφοι, Από τώρα και στο άµεσο µέλλον θα σας παρουσιάζουµε συγγραφείς και το µέρος του έργου τους που έχει µεταφραστεί στα ελληνικά. Ξεκινάµε το ταξίδι µας µε την Alice Miller. Miller, Alice,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ RICHARD DAWKINS «ΤΗΕ GOD DELUSION» («Η ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ ΑΥΤΑΠΑΤΗ») Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 08/07/2007 00:00 Του Π. Ν. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ Η ανθρωπότητα και

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Νεοελληνικής Γλώσσας Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 1999

Θέµατα Νεοελληνικής Γλώσσας Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 1999 Θέµατα Νεοελληνικής Γλώσσας Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 1999 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Κείµενο O homo sapiens γίνεται homo videns, ο «άνθρωπος που γνωρίζει» µετατρέπεται σε «άνθρωπο που βλέπει» και η τηλεόραση γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ηθική της ευθύνης στην Ελλάδα της χρεοκοπίας

Η ηθική της ευθύνης στην Ελλάδα της χρεοκοπίας Η ηθική της ευθύνης στην Ελλάδα της χρεοκοπίας Χαρίδημος Κ. Τσούκας Καθηγητής Στρατηγικής Διοίκησης στην Έδρα Columbia Ship Management, Πανεπιστήμιο Κύπρου & Διακεκριμένος Ερευνητής Καθηγητής Οργανωσιακών

Διαβάστε περισσότερα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Κατά κοινή αντίληψη στην λογοτεχνία, η μετάφραση οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού 19 Ιανουαρίου 2006 Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού Εγκαίνια της έκθεσης «Τα μάρμαρα του Παρθενώνα» στην αίθουσα Schwanenhalle του Δημαρχείου της Φραγκφούρτης. Σας καλωσορίζω

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της Επιπεδίας

Το παραμύθι της Επιπεδίας Το παραμύθι της Επιπεδίας Ιστορία του J.Weeks, βασισμένη σε ιδέες του μυθιστορήματος Flatland: a romance in many dimensions, του E.A.Abbott, το οποίο δημοσιεύτηκε το 1884, και στο οποίο βασίστηκε το κινηματογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ 1. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: συχνά η θεματική πρόταση διασαφηνίζεται και αναπτύσσεται καλύτερα με την παράθεση συγκεκριμένων παραδειγμάτων. Όσο πιο κοντά μας διαδραματίζεται ένα γεγονός,

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο πρόβλημα της νεανικής εγκληματικότητας. Αρχικά επισημαίνει πως η αύξηση του φαινομένου οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Οδηγίες. προς τον / την εκπαιδευτικό

Γενικές Οδηγίες. προς τον / την εκπαιδευτικό Γενικές Οδηγίες προς τον / την εκπαιδευτικό 1 Γενικές Οδηγίες προς τον / την εκπαιδευτικό Τα δύο τεύχη Ιστορίας-Γεωγραφίας αποτελούν δειγματικές διδακτικές ενότητες οι οποίες μπορούν να μυήσουν αποτελεσματικά

Διαβάστε περισσότερα