Χ Α Ν Ι Α. περπατώντας στα. Αντώνης Καλογήρου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Χ Α Ν Ι Α. περπατώντας στα. Αντώνης Καλογήρου"

Transcript

1 περπατώντας στα Χ Α Ν Ι Α O Αντώνης Καλογήρου από νέος, παράλληλα με τις σπουδές του, ασχολήθηκε με το σπορ της πεζοπορίας ορειβασίας. Τα τελευταία χρόνια παράλληλα με το επάγγελμα του σαν σύμβουλος marketing αρθρογραφεί σε περιοδικά με θέματα πεζοπορικές διαδρομές στην Ελλάδα, συνεργάζεται σε χαρτογραφικές εκδόσεις για καταγραφές μονοπατιών και ασχολείται ως μελετητής και σύμβουλος ανάπτυξης περιοχών πεζοπορικού ενδιαφέροντος. Το βιβλίο Περπατώντας στα Χανιά είναι το πρώτο, με το οποίο, ο επισκέπτης μπορεί να περιηγηθεί μία πόλη, βήμα βήμα και να γνωρίσει έναν αστικό χώρο με τα ιστορικά και πολιτιστικά του ενδιαφέροντα. Έργα του ιδίου Περπατώντας στην Ελλάδα - Τα μονοπάτια της Πάρνηθας ( ) Περπατώντας στην Ελλάδα - Τα μονοπάτια των Μετεώρων (2000) Περπατώντας στην Ελλάδα - Τα μονοπάτια του Υμηττού (2003) Trekking in Greece - The Footpaths of eteora (2004) Περπατώντας στην Ελλάδα - Τα μονοπάτια του Ζαγοριού (2005) Περπατώντας στην Ελλάδα - Τα μονοπάτια της Μέσα Μάνης (2005) Αντώνης Καλογήρου

2 στα ΧΑΝΙΑ Αντώνης Καλογήρου Π ε ρ π α τ ω ν τ α ς ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΕΡΕΥΝΑ: ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΩΝ: ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: ΧΑΡΤΕΣ: Αντώνης Καλογήρου Αντώνης Καλογήρου Αντώνης Καλογήρου Μανώλης Μανούσακας Παναγιώτα Κασβίκη Παναγιώτης Καραγεώργης Παναγιώτης Καραγεώργης, Θεοδώρα Γκίκα Χριστίνα Νικολοπούλου Ευχαριστούμε τις εκδόσεις Μικρός Ναυτίλος για την άδεια χρήσης των φωτογραφιών.

3 Γενικά για την πεζοπορία, και πώς θα διαβάσετε αυτό το βιβλίο Η πεζοπορία έχει συνδεθεί με τη φύση και τα μονοπάτια σε ανοιχτούς ελεύθερους χώρους, σε βουνά, σε δάση και δίπλα σε ποτάμια. Εξίσου, όμως, γοητευτική είναι η περιπλάνηση με τα πόδια μέσα σε μια πόλη, σε έναν αστικό χώρο, καθώς χωρίς τη χρήση ενός μεταφορικού μέσου μπορεί ο καθένας ν ανακαλύψει μια άλλη πλευρά της πόλης, την πιο ήρεμη και την πιο γοητευτική. Οι μικρές γωνιές της πόλης, όπου έχει διασωθεί η ιστορική της μνήμη, αποτελούν έναν γοητευτικό καμβά πάνω στον οποίο πλέκεται η διαδρομή, ανακαλώντας γεγονότα που συνέβησαν μέσα στους αιώνες και σταδιακά χάνονται στη λήθη της καθημερινότητας. Τα Χανιά είναι μια ιδανική πόλη για να πραγματοποιήσει ο επισκέπτης ένα ιστορικό ταξίδι που διαρκεί πάνω από χρόνια. Τα πολιτιστικά ίχνη που άφησαν οι αλλεπάλληλοι κατακτητές είναι ορατά μέχρι σήμερα και αυτά καλείται να ανακαλύψει ο επισκέπτης ακολουθώντας βήμα βήμα τις σελίδες αυτού του βιβλίου. Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο τμήματα. Στο πρώτο τμήμα (σελίδες 5-37) περιγράφεται η ιστορική διαδρομή της πόλης των Χανίων και τα περιφερειακά οχυρά της (Γραμβούσα Άγιοι Θεόδωροι Σούδα), που κατασκεύασαν οι Ενετοί και αποτελούσαν έναν δακτύλιο προστασίας της πόλης από ανεπιθύμητες επιδρομές. Στο δεύτερο τμήμα (σελίδες ) ακολουθεί η αναλυτική περιγραφή της διαδρομής που σας προτείνουμε, έτσι ώστε να γνωρίσετε τα περισσότερα αξιοθέατα της πόλης. Η επίσκεψη της πόλης χωρίζεται σε 3 διαδρομές. 1η - Από τον ανατολικό προμαχώνα στο Ναυτικό Μουσείο (Λιμάνι - Καστέλι) 2η - Από το Ναυτικό μουσείο στον Τοπανά, στην πλατεία Αθηναγόρα (Χάληδων) μέχρι τη Δημοτική Αγορά 3η -Από τη Δημοτική αγορά στη Σπλάντζια (πλατεία 1821) και επιστροφή στον ανατολικό προμαχώνα (αρχή της διαδρομής) Η έναρξη της πρώτης διαδρομής βρίσκεται στο ΒΑ τμήμα της πόλης όπου υπάρχουν πολλές θέσεις parking. Μπορείτε όμως να ξεκινήσετε ακολουθώντας όποια διαδρομή επιλέξετε. Στις σελίδες του βιβλίου σε λαδί πλαίσια καταγράφεται η διαδρομή βήμα-βήμα. Σε περίπτωση που κάποιος δεν έχει τον χρόνο να διαβάσει όλα τα κείμενα που αφορούν τα αξιοθέατα που θα συναντήσει στο δρόμο του, μπορεί να ανατρέξει στο τέλος του βιβλίου, στις σελίδες , όπου περιγράφεται αποκλειστικά η διαδρομή χωρίς περαιτέρω πληροφορίες. Σημαντικό στοιχείο για την κατανόηση της διαδρομής είναι ο χάρτης της πόλης που βρίσκεται στο εσωτερικό οπισθόφυλλο του βιβλίου, αλλά και οι επιμέρους χάρτες που υπάρχουν σε κάθε διαδρομή. Τέλος αν απλά θέλετε να επισκεφθείτε ένα συγκεκριμένο μνημείο, μουσείο ή αξιοθέατο της πόλης, θα το βρείτε στο ευρετήριο της σελίδας 168. Δίπλα σε κάθε μνημείο ή αξιοθέατο της πόλης υπάρχουν αστερίσκοι (*) από 1* έως 5* με τους οποίους ο συγγραφέας αξιολογεί, σύμφωνα με την υποκειμενική του άποψη, το εκάστοτε μνημείο. Ο χρόνος περιήγησης της πόλης εξαρτάται από εσάς. Το μήκος της διαδρομής φτάνει τα 10 χλμ. Αν περιοριστείτε σε έναν απλό περίπατο, θα χρειαστείτε 3 ώρες. Αν θέλετε να την απολαύσετε, αλλά και να επισκεφθείτε τα μουσεία, υπολογίστε περίπου δύο ημέρες. Στο βιβλίο έχουν χρησιμοποιηθεί αποσπάσματα και σχεδιαγράμματα από τα βιβλία Κρητικός πόλεμος, Αθώοι και Φταίχτες, Κρήτη μου, Χανιά Η Παλιά πόλη των Χανίων και Ο Νομός Χανίων μέσα από τα μνημεία του (σελίδα 160) που αξίζει να διαβαστούν πριν, αλλά και μετά την επίσκεψή σας στα Χανιά.

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ιστορία της πόλης στα χρόνια π.χ....5 Τα μετά τη γέννηση του Χριστού γεγονότα Τα περιφερειακά ενετικά οχυρά υποστήριξης του κάστρου των Χανίων Γραμβούσα Άγιοι Θεόδωροι Σούδα Η περιήγηση στα Χανιά Διαδρομή 1: Από τον ανα τολικό προμαχώνα στο Ναυτικό ουσείο Διαδρομή 2: Από τον Ναυτικό Μουσείο στον Τοπανά, στην πλατεία Αθηναγόρα (Χάληδων) μέχρι τη Δημοτική Αγορά Διαδρομή 3: Από τη Δημοτική Αγορά στη Σπλάντζια (πλατεία 1821) και επιστροφή στον ανατολικό προμαχώνα (αρχή της περιήγησης) Βιβλιογραφία Συνολική περιγραφή της διαδρομής Αλφαβητικό Ευρετήριο Ένθετα Οι κοινωνικές τάξεις στην Ενετική Κρήτη Η μετατροπή των ενετικών θρησκευτικών τόπων λατρείας σε τεμένη Η ιστορική εξέλιξη της πόλης της Κυδωνίας - Χανίων Οι Χαλικούτες Ελευθέριος Βενιζέλος Χρονολόγια ελληνικής ιστορίας & ιστορίας των Χανίων Βιογραφίες αρχαίων συγγραφέων Η Γαλέρα Το Μινωικό Πλοίο Charles Robert Cockerell Το Καστέλι Ο αρχαιολόγος Giuseppe Gerola Οι Εβραίοι των Χανίων Οι γενίτσαροι Χάρτες Γκραβούρες Χάρτης 1 - Τα όρια της πόλης των ιστορικών χρόνων Χάρτης 2 Η δυτική Κρήτη και τα κάστρα των Ενετών Γκραβούρα 1 Η διοικητική διαίρεση της Κρήτης επί Ενετών Γκραβούρα 2 Ο κόλπος της Σούδας Γκραβούρα 3 Τα Χανιά το 1700 Τα μουσουλμανικά τεμένη Χάρτης 3 Οι κυρίαρχοι της Κυδωνίας Γκραβούρα 4 Η πολιορκία των Χανίων Γκραβούρα 5 Το φρούριο της Γραμβούσας Χάρτης 4 Η περιοχή της Γραμβούσας Γκραβούρα 6 Το νησάκι των Αγίων Θεοδώρων Γκραβούρα 7 Το κάστρο της Σούδας Χάρτης 5 - Περιοχές της πόλης που αξίζουν περιπλάνηση χωρίς πρόγραμμα Γκραβούρα 8 - Η ενετική πόλη των Χανίων με σημειωμένες τις οχυρώσεις Γκραβούρα 9 - Το Καστέλι Χάρτης 6 Το Καστέλι Γκραβούρα 10 - Το φρούριο του Φιρκά Χάρτης ευρύτερης περιοχής Χανίων Χάρτης περιηγητικής διαδρομής

5 Η γοητεία μιας πόλης εξαρτάται από τις μνήμες που τη συνοδεύουν καθώς περνάνε τα χρόνια. Ένα μνημείο, ένα άκουσμα, ένα κτίσμα, μια μυρωδιά, γοητεύουν τον επισκέπτη όταν την περιηγείται. Όταν οι μνήμες συνοδεύονται με γραπτές και φωτογραφικές μαρτυρίες, τις οποίες ο επισκέπτης γνωρίζει, η περιήγηση στην πόλη αποκτά μια πρόσθετη γοητεία που την απολαμβάνει ο καθένας, σε κάθε γωνιά, σοκάκι και στενό. Τα Χανιά είναι μια από αυτές τις πόλεις. Κάθε βήμα, κάθε καλντερίμι και μια μνήμη, μια καταγραφή από το παρελθόν, με ιππότες και γενίτσαρους, με λεβεντοκρητικούς, χοτζάδες και δερβίσηδες που έζησαν, διάβηκαν, πολέμησαν, πόνεσαν και χάρηκαν σε τούτον εδώ τον τόπο. Η ιστορία της πόλης στα χρόνια π.χ. ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Η πόλη των Χανίων είναι συνδεδεμένη με την ιστορία της Κρήτης. Η λάμψη της μινωικής περιόδου ταυτίστηκε πρωταρχικά με την ανατολική Κρήτη, αλλά οι ανασκαφές των τελευταίων δεκαετιών αποκάλυψαν τη μινωική εξάπλωση στον νομό Χανίων αλλά και στα ίδια τα Χανιά. Ειδικότερα στην πρωτομινωική περίοδο (3η χιλιετία π.χ.) στον λόφο Καστέλι, στο κέντρο της μεταγενέστερης ιστορικής πόλης των Χανίων, δημιουργήθηκε οργανωμένος οικισμός με πολυτελείς οικίες, η πόλη της Κυδωνίας. Η γειτνίαση του οικισμού με τη θάλασσα, αλλά και με την εύφορη ενδοχώρα, επέτρεψε την άνθησή της που συνεχίστηκε τη 2η χιλιετία π.χ. Ο οικισμός εκτεινόταν εκτός του λόφου του Καστελίου, στην περιοχή της Σπλάντζιας, και νότια μέχρι τον Δημοτικό κήπο, όπου βρέθηκαν θολωτοί και θαλαμωτοί τάφοι.

6 10 Χάρτης 1. Με κόκκινη γραμμή σημειώνονται τα όρια της πόλης των προχριστιανικών χρόνων. Τα όρια έχουν προσδιοριστεί από τους τάφους που ανακαλύφθηκαν στην περιοχή, οι οποίοι κατά τη συνήθεια της εποχής βρίσκονταν εκτός αλλά και στα όρια των πόλεων. Το εσωτερικό τείχος της πόλης (μπλε πλαίσιο) περικλείει την περιοχή που χρησίμευε ως ακρόπολη ή και ως χώρος κατοίκησης. Η ύπαρξη εξωτερικού τείχους δεν έχει επιβεβαιωθεί.

7 Οι κοινωνικές τάξεις στην Ενετική Κρήτη ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Προνόμιο εκλογής σε δημόσιες θέσεις είχαν μόνο οι Ενετοί πολίτες που αποτελούσαν και την ανώτερη τάξη του τόπου (nobili veneti), οι οποίοι και αποκαλούνταν «Ευγενέστατοι άρχοντες και εκλαμπρότατοι αφέντες».επόμενη τάξη ήταν οι ευγενείς της Κρήτης (nobili cretensi), τίτλος που είχε δοθεί στους απόγονους των αριστοκρατικών βυζαντινών οικογενειών που βρίσκονταν στο νησί την εποχή της έλευσης των Ενετών. Οι δύο αυτές κατηγορίες είχαν το δικαίωμα να κατοικούν στο Καστέλι, στην εσωτερική ακρόπολη του κάστρου όπου βρισκόταν και το παλάτι του ρέκτορα. Τρίτη τάξη ήταν οι τσιταντίνοι (cittadini, burgenses), δηλαδή οι πολίτες που ασκούσαν κάποιο πνευματικό επάγγελμα, όπως γιατροί, δικηγόροι κλπ. Στην κατώτερη βαθμίδα ανήκαν οι πληβείοι (plebe, populari), δηλαδή οι αγρότες, εργάτες, υπηρέτες κλπ., οι οποίοι και πάλι διακρίνονταν σε τρεις κατηγορίες: στους άγραφους (agrafi), στους απελεύθερους (franchi) και στους πάροικους (vilani parici). Χωριστή κατηγορία αποτελούσαν οι Εβραίοι. Σε ολόκληρο το νησί, επί ενετοκρατίας, κατοικούσαν άτομα (σημερινός πληθυσμός ). χλμ. δυτικά των Χανίων) και, αφού λεηλάτησαν τη Μονή Γωνιάς, συνέχισαν προς τα Χανιά από τη θάλασσα και από τη στεριά. Ο τουρκικός στόλος κατέλαβε το νησάκι των Αγίων Θεοδώρων με μεγάλες απώλειες, καθώς ο φρούραρχός του ανατίναξε το φρούριο παρασύροντας στον θάνατο μαζί με τη φρουρά και 200 ή κατ άλλους 500 Τούρκους. Μετά από δίμηνη πολιορκία, τα Χανιά έπεσαν στις 22 Αυγούστου του Στη συνέχεια οι Τούρκοι κατέλαβαν το Ρέθυμνο (Σεπτέμβριος 1646) και πολιόρκησαν τον Χάνδακα (Ηράκλειο), που παραδόθηκε το 1669, μετά από 21 χρόνια πολιορκίας. Παρόλο που οι εισβολείς κατέλαβαν όλη την Κρήτη, οι δύο οχυρωμένες νησίδες της Γραμβούσας και της Σούδας παρέμειναν στα χέρια των Ενετών και παραδόθηκαν πολύ αργότερα, το 1692 και το 1715 αντίστοιχα. (συνέχεια στη σελίδα 17) Απτέρα Γκραβούρα 2 Ο κόλπος της Σούδας από γκραβούρα του 1618, είκοσι επτά χρόνια πριν την κατάκτηση των Χανίων από τους Τούρκους. Η απεικόνιση έχει γίνει από τη χερσόνησο του Ακρωτηρίου και τις κορυφές της Σκλόκας (526μ.) Σημειώνεται η αρχαία Απτέρα ως Παλιοκάστελο. Σε κύκλο το κάστρο της νησίδας Σούδα που προστάτευε την είσοδο του ομώνυμου κόλπου. 13

8 ΟΙ ΧΑΛΙΚΟΥΤΕΣ Οι πρώτοι Αφρικανοί έφτασαν στην Κρήτη το 1669, όταν οι Τούρκοι υπέταξαν όλο το νησί. Δούλοι οι περισσότεροι, αυξήθηκαν σταδιακά, καθώς εκείνη την εποχή ανθούσε το δουλεμπόριο. Σκλαβοπάζαρα υπήρχαν τόσο στο Ρέθυμνο όσο και στο Ηράκλειο, ενώ στα Χανιά το δουλεμπόριο διενεργείτο σε έναν από τους πιο εμπορικούς δρόμους της πόλης, στη σημερινή οδό Ποτιέ. Κατά την περίοδο της αιγυπτιακής διοίκησης του νησιού ( ), οι Αιγύπτιοι έφεραν νέες οικογένειες δούλων Βεδουίνων. Μετά την κατάργηση της δουλείας, το 1856, και ειδικότερα την περίοδο της αυτονομίας, η διοίκηση της Κρήτης για να αντιμετωπίσει την έλλειψη εργατικού δυναμικού επέτρεψε την είσοδο Βορειοαφρικανών από την περιοχή της Κυρηναϊκής (σημερινή Λιβύη), τους όποιους εγκατέστησε εκτός των ανατολικών τειχών της πόλης, στη συνοικία Άνω Κουμ Καπί, μεταξύ της παλιάς πόλης και της Χαλέπας. Το όνομα «Χαλικούτης» το έδωσαν, καθώς λέγεται, οι Κρητικοί στους Βορειοαφρικανούς μετανάστες από τη συνήθη φράση των αχθοφόρων «χαλ ιλ κούτι», δηλαδή «άφησε κάτω το κιβώτιο». Μουσουλμάνοι στο θρήσκευμα, μιλούσαν αραβικά και ζούσαν στο περιθώριο, με αποτέλεσμα η λέξη να γίνει συνώνυμη του απεριποίητου και φτωχού ανθρώπου. Οι γιορτές τους αποτελούσαν αξιοθέατο για τους Χανιώτες, ειδικότερα κατά την πρωτομαγιά, οπότε σχημάτιζαν μια χαρούμενη πομπή και κατευθύνονταν στη δυτική πλευρά της πόλης χορεύοντας και τραγουδώντας. Οι Χαλικούτες παρέμειναν περίπου επί τρεις αιώνες στο νησί, μέχρι τη σταδιακή αποχώρηση ή και την απέλασή τους το 1923 με την υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών. Η περιοχή που ήταν εγκατεστημένοι οι Χαλικούτες (πορτοκαλί πλαίσιο). Με μπλε ένδειξη σημειώνεται η οδός Ποτιέ, όπου πραγματοποιείτο το δουλεμπόριο. 18

9 ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Γράφει η ποιήτρια Βικτώρια Θεοδώρου για τον βομβαρδισμό της πόλης της από τους Γερμανούς. «...Έρχεται η τρομερή ναζιστική ακρίδα. Ο ουρανός σκοτεινιάζει. Τεράστια οπλιταγωγά ακουμπούν πετώντας στα κυπαρίσσια. Πολυβολούν τους χωριανούς, που αιφνιδιασμένοι στην αρχή τα νομίζουν αμερικάνικα! Και αφού σκορπίσουν το δέος και το θειάφι ρίχνουν τους αλεξιπτωτιστές κοντά μας. Αρχίζουν οι μάχες. Οι άνδρες τρέχουν προς τον κάμπο του Καστελιού για να υπερασπιστούν τα χώματά τους. Οι άμαχοι γυρεύουν σπήλαια και χαράδρες. Τα αεροπλάνα τούς κυνηγούν. Μαίνεται ο πόλεμος στον Κίσσαμο και στο Μάλεμε. Δέκα μέρες καίγονται τα Χανιά από τις εμπρηστικές. Τα λάδια τρέχουν πύρινος ποταμός προς τη θάλασσα. Το Καστέλι, η πλατεία Σπλάντζιας, ο ναός, τα πέτρινα αρχοντικά γύρω από τον Δημοτικό κήπο σωριάζονται. Το εμπορικό κέντρο και ο συνοικισμός των προσφύγων. Το κοιμητήριο του Αγ. Λουκά ανασκάβεται από τις βόμβες. Η Οβριακή ερήμωσε. Οι Εβραίοι συμπολίτες χάθηκαν για μια «εξορία» χωρίς επιστροφή. Ήσουν αφύλακτη, μητρική μου πόλη. Πολύ ανοικτή και φιλόξενη. Κατάσκοποι σε είχαν χαρτογραφήσει. Ήξεραν την κάθε σου πέτρα. Χτισμένη στον ανοιχτό γιαλό του κόλπου, εκτεθειμένη στους πειρατές. Η Σπάθα από τα δυτικά, τα πελώριο ακρωτήρι σπαθί και τείχος δεν σε έσωσε αυτή τη φορά. Το Μάλεμε κυριεύθηκε παρά τη λυσσαλέα αντίσταση. Οι ορδές μπήκαν στο άδυτό σου. Ανεξίκακη πόλη, έδωσες χώμα στο Μάλεμε, στο ύψωμα 107 για να ταφούν με τιμές και γρανίτη οι κατακτητές σου. Ακόμα και σήμερα «ησυχάζουν» στον άρειο ύπνο τους. Που είναι το μνημείο των πολιτών* που σε υπερασπίστηκαν; Να φέρω λουλούδια και ελεγεία. Να προσεύχομαι για την ειρήνη και την ευημερία σου...» Χανιά Ένθετο Καθημερινή *Μνημείο για τη Μάχη της Κρήτης στη θέση Συκολιές (6 χλμ. δυτικά των Χανιών) κατασκευάστηκε το Τα περιφερειακά ενετικά οχυρά υποστήριξης του κάστρου των Χανίων (Χάρτης σελ. 12) Οι Ενετοί, στην προσπάθειά τους να προστατεύσουν το κάστρο τους στα Χανιά δημιούργησαν κατά μήκος της βόρεια κρητικής ακτής τρία οχυρά. Το πρώτο κατασκευάστηκε στη Γραμβούσα, στο δυτικότερο άκρο της Κρήτης, που ήλεγχε τους ερχόμενους από δυτικά. Δυτικά, πάλι, της πόλης των Χανίων, και σε οπτική ανταπόκριση, οχυρώθηκε το νησάκι των Αγ. Θεοδώρων ή Θοδωρού. Τέλος, στην είσοδο του κόλπου της Σούδας, οχυρώθηκε το ομώνυμο νησάκι προστατεύοντας τον κόλπο από εισβολείς. Τα κάστρα αυτά επικοινωνούσαν με συστήματα πυρών τοποθετημένα στις βίγλες τα οποία αποτελούσαν συνέχεια των φρυκτωριών της αρχαιότητας. Η βίγλα της πόλης των Χανίων βρισκόταν στο ψηλότερο σημείο της πόλης, στο Καστέλι και κατεδαφίστηκε από τους Τούρκους του Το καθένα από αυτά τα κάστρα έχει τη δική του γοητευτική ιστορία. Τα Λευκά Όρη κυκλώνουν στα Χανιά από τα νότια. Στη φωτογραφία τα Λευκά Ορη στην περιοχή Αποκορώνου ανατολικά της πόλης.

10 Αποσπάσματα από το βιβλίο του Μαρίνου Τζάνε Ο Κρητικός πόλεμος. Οι Τούρκοι έφυγαν από το Ναυαρίνο και αποβιβάστηκαν στο Κολυμπάρι που βρίσκεται στη βάση της χερσονήσου Σπάθα (Ροδωπού). Εκεί υπάρχει μέχρι και σήμερα η Μονή Γωνιάς, την οποία λεηλάτησαν. Με την άφιξη των Τούρκων ενεργοποιήθηκαν οι βίγλες για να ειδοποιήσουν την άφιξή τους. Γράφει ο Μαρίνος Τζάνες στο βιβλίο του Κρητικός πόλεμος: «Και το πουρνό εφεύγουνε από τους Ναβαρίνους Να πα να δώσου στα Χανιά φόνους πολλούς και θρήνους Στον κάβο Σπάθα φτάσανε και στις Γωνιές εμπήκαν. Κι οι βίγλες ανάβουνε φωτιές, τη νύκτα για να δούσι πως έρχουνται πλεούμενα, στην Κρήτη για να βγούσι.» Στη συνέχεια οι Τούρκοι κατέλαβαν το νησάκι Θοδωρού, όπου ο Ενετοί ανατινάχτηκαν παρασύροντας μαζί τους και τους εισβολείς «Στους χίλιους εξακόσιους, έτος σαράντα πέντε, στου Ιουνίου δεκατρείς, τουρκομανιά ιδέτε, απ άρχισε ο πόλεμος, άπονος στους ανθρώπους, και σύγχυση εγίνηκε σ όλους εκεί τους τόπους, καθώς βγήκαν εις τα Θοδωρού και πολεμήσαν κι οι Φράγκοι προσκυνήσαν, Κ οι Τούρκοι σαν τα πιάσανε, εχαίρονταν ομάδι, κι οι Φράγκοι ανάψαν τη μινάδα* και καήκανε οι Τούρκοι και οι σολντάδοι*» *Μινάδα όρυγμα με εκρηκτικά Σολντάδος - μισθοφόρος Γράφει η Μάρω Δούκα για τις πρώτες μέρες της επίθεσης των Τούρκων: «Τόσα κομμένα κεφάλια κατά μήκος του χρόνου, τόσα ζήτω, τόσα τετέλεσται. Ο οθωμανικός στόλος αποβιβάζει τα στρατεύματά του στη Μονή Γωνιάς στο Κολυμπάρι. Ο Βενετός φρούραρχος Τζουλιάν στο οχυρωμένο νησάκι Θοδωρού άγρυπνος παρακολουθεί την απόβαση. Έχει πάρει την απόφασή του. Έχει προσευχηθεί, έχει αποχαιρετήσει, όπως μόνο ένας πολεμιστής μπορεί να αποχαιρετήσει τη ζωή. Έχει εμψυχώσει τους λιγοστούς άνδρες του. Θα αντισταθεί όσο μπορέσει ν αντισταθεί. Έπειτα θα δώσει τις απαραίτητες οδηγίες. Προσποιείται ότι παραδίνεται και ανοίγει την πόρτα του μικρού φρουρίου στους Οθωμανούς. Ο υπόνομος έχει παγιδευτεί με πυρομαχικά. Ποιοι ήταν οι άνδρες του, ένας, ένας, οι μάνες, οι γυναίκες, τα παιδιά των ανδρών, τα όνειρα τους, οι αδυναμίες τους, η τελευταία προσευχή τους, τι ήταν εκείνο που τους ώθησε στο ολοκαύτωμα, ποια πίστη;. Τι θα μπορούσε, Ιούνιο του 1645, να σημαίνει πεθαίνω για την τιμή μου; Ή για την ελευθερία μου; Ή για την πατρίδα μου; Τι θα μπορούσε να σημαίνει εκείνα τα χρόνια πατρίδα; Και ο λοχαγός Μπλάτσιο Τζουλιάν; Είχε μεθύσει στις ταβέρνες του λιμανιού; Είχε ερωτευτεί; Άλλοι τον γράφουν Ιουλιανό. Άλλοι Βλάση Τζούλιο. Άλλοι τον θέλουν πολεμάει με 70 άντρες, άλλοι με 65. Ανατινάχτηκε το μικρό φρούριο, άλλοι τα θέλουν δύο τα φρούρια, σκοτώθηκαν όλοι οι υπερασπιστές, σκοτώθηκαν και 200 ή 500 Αλγερίνοι και Τυνήσιοι γενίτσαροι. Αλλά οι γενίτσαροι ήταν πολλοί. Η ξερονησίδα πατήθηκε. [...] Δύο μήνες βομβάρδιζαν οι Τούρκοι την οχυρωμένη πόλη. Εφτά επιθέσεις απέκρουσαν οι τρεις χιλιάδες Βενετοί μαζί με τους ελάχιστους ντόπιους. Αλλά οι Τούρκοι ήταν [...] Η ένδοξη μπαρουτοκαπνισμένη αρχή του τέλους της Βενετοκρατία στο νησί.» Κι ο Μαρίνος Τζάνες Μπουνιαλής, ο ποιητής του Κρητκού Πολέμου, θα μοιρολογεί: «Από κακό σ χειρότερο έπεσασαν οι μαύροι και δεν κατέχουσι να που, Τούρκοι είν καλλιά ή Φράγκοι» 30

11 38 Η Περιηγηση στα Χανια

12 Π Περιήγηση στα Χανιά έντε χιλιάδες χρόνια ιστορίας ξετυλίγονται μπροστά στα μάτια του επισκέπτη καθώς περπατά στην πόλη των Χανίων. Μπορείτε είτε να χαθείτε, στριφογυρίζοντας στα στενά σοκάκια, απολαμβάνοντας την περιπλάνησή σας, είτε ν ακολουθήσετε την προτεινόμενη διαδρομή, μεταβαίνοντας από τη μία χιλιετία στην άλλη και τανάπαλιν. Εκεί που αντικρίζετε τα λιγοστά ερείπια της μινωικής πόλης, δίπλα ορθώνονται τα βυζαντινά τείχη. Εκεί φωλιάζει και το παλάτι του Ενετού ρέκτορα, ενώ λίγο παρακάτω υψώνεται το τούρκικο τζαμί, που αντικρίζει τον αιγυπτιακό φάρο του λιμανιού. Καθολικά μοναστήρια, ορθόδοξοι ναοί και μιναρέδες συνθέτουν την εικόνα της πόλης, ενώ ανάμεσά τους απλώνονται νωχελικές οι καφετέριες, τα μαγαζάκια με τα είδη λαϊκής τέχνης, αλλά και τα μουσεία που προσπαθούν στα λίγα τετραγωνικά τους να φυλάξουν την ιστορία χιλιάδων ανθρώπων και τα ίχνη που άφησαν στο πέρασμά τους. Η διαδρομή καλύπτει το μεγαλύτερο τμήμα της πόλης και περιλαμβάνει τα πιο ενδιαφέροντα σημεία και μνημεία. Σε τρεις όμως γειτονιές της πόλης, εάν έχετε χρόνο, μπορείτε να περιπλανηθείτε ανεξάρτητα από τον οδηγό: στη συνοικία Τοπανά**** (δυτικά) όπου βρίσκεται το Ναυτικό Μουσείο, στην περιοχή ανατολικά της οδού Χάληδων*** (κέντρο-αγορά) και στην περιοχή της Σπλάντζιας** (ανατολικά) Από 1 έως 5 αστέρια αξιολογείται το ενδιαφέρον του μνημείου. Εάν έχετε χρόνο, μην βιαστείτε, σε κάθε σημείο που βρίσκεστε καθίστε κάπου, διαβάστε τα αποσπάσματα των βιβλίων που περιγράφουν τα Χανιά του παρελθόντος, και αφήστε τη γοητεία του χώρου να σας αγκαλιάσει. Για να γίνουν κατανοητές οι περιγραφές των διαδρομών χρησιμοποιήστε παράλληλα την γκραβούρα στις σελ, και τον χάρτη της πόλης των Χανίων στο τέλος του βιβλίου. Στις σελίδες υπάρχει συγκεντρωμένη όλη η περιγραφή της διαδρομής.

13 Γκραβούρα 8. Γκραβούρα του 1625 του G. Corner με τα νέα τείχη της πόλης και τα σημαντικότερα μνημεία της. Διακρίνεται η περιφερειακή τάφρος όπως και ο φυσικός ύφαλος (ξέρα) που προστάτευε το λιμάνι. Στο άκρο της προβλήτας διακρίνεται ο φάρος 7 που μετασκευάστηκε αργότερα, την εποχή των Αιγυπτίων, όταν η πόλη βρισκόταν υπό την κατοχή τους. Η ιδιαίτερη σημασία της γκραβούρας έγκειται στο γεγονός ότι τα κτήρια αποτυπώνονται στην ακριβή τους θέση και με σχετικά ακριβή σχεδιασμό. Ενδεικτικά, στα νεώρια oro 6α φαίνεται το τρίτο νεώριο (βόρειο) ημιτελές, όπως παρέμεινε μέχρι την κατάκτησή του από τους Τούρκους αποκαταστάθηκε το Με τους αριθμούς 6 & 6α σημειώνονται τα νεώρια (arsenali) όπου στάθμευαν οι ενετικές γαλέρες. Με το 8 σημειώνεται η περιοχή του λιμανιού που σήμερα έχει επιχωματωθεί και αποτελεί τμήμα της προβλήτας. είσοδος του λιμανιού 9 φρασσόταν με βαριά αλυσίδα σε περίπτωση πολιορκίας. Πάνω από το λιμάνι βρίσκεται το Καστέλι 11 όπου ήταν χτισμένο το παλάτι του ρέκτορα (διοικητή) των Ενετών και το Duomo (ο καθεδρικός ναός των Ενετών) που καταστράφηκε με τους βομβαρδισμούς του Στην ενετική μονή του Αγ. Φραγκίσκου 13 στεγάζεται από το 1962 το Αρχαιολογικό Μουσείο των Χανίων. Η μονή του Αγ. Νικολάου των Δομινικανών όπου σήμερα στεγάζεται ο ελληνορθόδοξος ναός του Αγ. Νικολάου 14. Η Πύλη της Άμμου, 15. Η μονή του Σαν Σαλβατόρε στεγάζει τη Βυζαντινή συλλογή των Χανίων 10. Η μονή της Παναγίας του Ελέους (Santa aria de la issericordia) 16 από την οποία σώζονται ελάχιστα τμήματα. 40

14 1 η Διαδρομή Από τον ανατολικό προμαχώνα 5 στο Ναυτικό μουσείο 31 (Λιμάνι - Καστέλι)

15 Ο αρχιτέκτονας και περιηγητής Charles Robert Cockerell ( ) γεννήθηκε στο Λονδίνο και σε ηλικία 22 ετών επισκέφθηκε την Ελλάδα ( ), με σκοπό την ανασκαφή και μελέτη των αρχαιοτήτων, αλλά συγχρόνως και την αρχαιοκαπηλία. Φυγάδευσε πολλά ευρήματα από την Αφαία, την Ολυμπία, τον ναό του Επικούριου Απόλλωνα και αλλού. Μετά την επιστροφή του δίδαξε για πολλά χρόνια στην Βασιλική Ακαδημία του Λονδίνου. Τις εντυπώσεις του από τα ταξίδια του τις εξέδωσε ο γιός του σε βιβλίο το 1903, με τον τίτλο «Travels in Southern Europe and the Levant» ( ), στο οποίο περιγράφει και την επίσκεψή του στα Χανιά, καθώς τα προσεγγίζει με το πλοίο. Επίσης περιγράφει την τεταμένη κατάσταση που επικρατούσε στις σχέσεις μεταξύ Τούρκων και Ελλήνων, οι οποίες εντάθηκαν ακόμα περισσότερο μετά την έκρηξη της Επανάστασης του 1821 στην ηπειρωτική Ελλάδα. «.Το πρωί διακρίναμε τα Χανιά και το μεσημέρι φτάσαμε έξω από το λιμάνι. Το ταξίδι μας διήρκεσε 28 ώρες. Καθώς προσεγγίσαμε την πόλη με τους πολλούς μιναρέδες της, κατάλευκη να εκτείνεται με φόντο τα σκοτεινά βουνά, μας έκανε εντύπωση. Από μακριά μπορούσε να διακρίνει κάποιος τα μεγάλα αψιδωτά νεώρια που έχτισαν οι Ενετοί για τις γαλέρες τους. Υπήρχε δυσκολία να μπούμε στο λιμάνι και παραλίγο να προσαράξουμε, καθώς νομίζαμε ότι ένα άνοιγμα στο τείχος ήταν η είσοδος του λιμανιού*. Πρόκειται για ένα διάκενο που κάποτε είχε επιδιορθωθεί από τους Τούρκους, αλλά ήταν τόσο κακοφτιαγμένο που κατέρρευσε σχεδόν αμέσως. Τώρα είναι ερείπιο και φαίνεται πως θα παραμείνει έτσι. Αγκυροβολήσαμε άσχημα και το καράβι μας χτύπησε σε κάτι πέτρες, αλλά ευτυχώς δεν προκλήθηκε ζημιά. Αποβιβαστήκαμε ντυμένοι τούρκικα και αισθάνθηκα αμηχανία απαντώντας στους χαιρετισμούς των Τούρκων που μας πέρασαν για ομοεθνείς τους, οπότε ένοιωσα ανακούφιση όταν έφτασα στο σπίτι του προξένου Κάπο Γκρόσο. Ο Γκρόσο ήταν γεννημένος στο Σπαλάτρο και η σύζυγός του ήταν μια ωραία γυναίκα από την Ταταρία της Κριμαίας. Φαίνεται ότι εκτός από μένα είναι ελάχιστοι οι Φράγκοι που ζουν εδώ μόνον δύο οικογένειες απόγονοι Ενετών και δύο άλλες καθολικές οικογένειες οι οποίο τρέμουν τους Τούρκους που εδώ είναι χειρότεροι από οπουδήποτε αλλού. Κάθε μέρα τσακώνονται και σφάζονται μεταξύ τους, αλλά και με τους Έλληνες. Ποτέ η κατάσταση δεν ήταν χειρότερη. Η στρατιωτική ηγεσία αποτελείται από την τοπική πολιτοφυλακή των γενίτσαρων και κανέναν άλλον., οπότε οι καπετάνιοι τους είναι σε θέση να τρομοκρατούν τον πασά και να κάνουν ό,τι θέλουν. Ωστόσο η πολιτοφυλακή αποτελείται από διάφορες ομάδες που έρχονται συχνά σε αντιπαράθεση. Έτσι η αναρχία και ο εμφύλιος πόλεμος είναι γεγονός. Τέλεια! Οι Ενετοί είχαν για καιρό το νησί υπό την κυριαρχία τους και κάθε αξιοπρεπές έργο αυτής της πόλης έγινε από αυτούς. Όπως τα οχυρωματικά έργα και τα δημόσια κτήρια που είναι πολύ αριστοκρατικά. Αν κάποιος περιδιαβεί την πόλη, βλέποντας την αρχιτεκτονική των κτηρίων έχει την αίσθηση ότι βρίσκεται σε φράγκικο έδαφος. Μόνο που όλα αυτά έχουν αφεθεί στη μοίρα τους να καταστραφούν. Τα θαλάσσια τείχη είναι τόσο παραμελημένα που το λιμάνι είναι σχεδόν κατεστραμμένο. Πρόκειται για μια οχυρωμένη πόλη, και είναι γελοία η αντιμετώπιση των ξένων από τους Τούρκους ως εν δυνάμει κατασκόπων. Είναι αδύνατον να σαλέψεις χωρίς κάποιος να σε παρακολουθεί από κοντά, χώρια που πυροβολούν ό,τι θεωρούν ύποπτο, ένα φράγκικο καπέλο για παράδειγμα. Συνεπώς, μου ήταν αδύνατον να σχεδιάσω οτιδήποτε όσο και αν το ήθελα» Περιηγητές - Ιστορικά Ελευθεροτυπίας Charles Robert Cockerell * Το μικρό πέρασμα από το λιμάνι προς το ανοιχτό πέλαγος που ξεγέλασε και το σκάφος που μετέφερε τον περιηγητή αρχαιοθήρα C.R. Cockerel στα Χανιά. 56

16 Ο αρχαιολόγος Giuseppe Gerola ( ) Περιήγηση - 1η Διαδρομή Οι περισσότερες φωτογραφίες εποχής με τα μνημεία των Χανίων, τα οποία ανάγονται κυρίως στην ενετική περίοδο, διασώθηκαν από τον αρχαιολόγο G. Gerola, ο οποίος στάλθηκε στις αρχές του 20ού αι. στην Κρήτη από το Ινστιτούτο Επιστημών Γραμμάτων και Τεχνών της Βενετίας, με σκοπό να φωτογραφήσει και να καταγράψει τα ενετικά μνημεία του νησιού. Κατά τη διετή παραμονή του στη Μεγαλόνησο, ( ), ο Gerola απαθανάτισε και κατέγραψε όλα τα ενετικά μνημεία πριν αρχίσουν οι καταστροφές του 20ού αι.. Ειδικότερα στα Χανιά, πέρα από τις πολεοδομικές αλλαγές που επηρέασαν την ενετική εικόνα της πόλης, μεγάλο τμήμα ειδικά στο Καστέλι καταστράφηκε με τους γερμανικούς βομβαρδισμούς του 1941, με αποτέλεσμα οι φωτογραφίες του Gerola να είναι ανεκτίμητες. Το υλικό του Gerola συγκεντρώθηκε σε πέντε πολυτελείς τόμους με τον τίτλο Βενετικά μνημεία εις την νήσον Κρήτη (onumenti Veneti nell Isola di Creta). Το έργο αυτό εκδόθηκε μόνο σε 500 αντίτυπα. Ένα από αυτά βρίσκεται στη Βικελαία Βιβλιοθήκη του Ηρακλείου, ένα στην Δημοτική βιβλιοθήκη Χανίων και ένα στην κατοχή του κ. Μανούσακα Μανώλη. Τα σκαλιά αυτά αποτελούσαν τη μόνη είσοδο από το λιμάνι προς το Καστέλι. Μόλις φτάνετε στην οδό Αγίου Μάρκου, λίγα μέτρα παρακάτω βλέπετε τα ερείπια της μονής της Παναγίας των Θαυμάτων * 25 (Santa aria dei iracoli). Στην γκραβούρα του 1625 απεικονίζονται στο κέντρο (κίτρινο περίγραμμα) το Duomo -καθεδρικός ναός- της Παναγίας, το οποίο δεν υπάρχει σήμερα και δεξιά η Μονή της Παναγίας των Θαυμάτων (μπλε περίγραμμα). Στη μονή που κτίστηκε το 1615 εγκαταβίωναν Δομινικανές μοναχές. Από τη μονή σήμερα σώζονται λίγα τμήματα, καθώς στα ερείπιά της έχουν κτιστεί κατοικίες ορισμένες από τις οποίες λειτουργούν ως ξενώνες. Εισχωρήστε στην αυλή της μονής και απολαύστε τη θεά προς τη θάλασσα. Η μονή της Παναγίας των Θαυμάτων και Rooms for Rent στον ξενώνα onastiri 65

17 Περιήγηση - 2η Διαδρομή Φεύγετε από το Ναυτικό Μουσείο 31 ακολουθώντας την προκυμαία προς την ανοιχτή θάλασσα. Απολαύστε την υπέροχη θέα προς τον φάρο και το λιμάνι, έχοντας στα αριστερά σας τα τείχη του Φιρκά με την ελληνική σημαία που κυματίζει, σύμβολο της ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα. Συνεχίστε μέχρι την άκρη της προκυμαίας και περπατήστε αριστερά δίπλα στη θάλασσα που βρίσκονται και τα παγκάκια. Στο βάθος βλέπετε το νησάκι Θοδωρού και πίσω του τη μεγάλη χερσόνησο του Ροδωπού, στην άκρη της οποίας βρίσκεται το αρχαίο Δικτύνναιο. Φτάνετε στη μικρή πλατεία Τάλω 32 όπου έχει στηθεί το μνημείο που κατασκευάστηκε το 1990 στη μνήμη των νεκρών από το ναυάγιο του πλοίου «Ηράκλειο». Η βύθιση του πλοίου «Ηράκλειο» Το πλοίο «Ηράκλειο» βυθίστηκε στις 8 Δεκεμβρίου του 1966 κατά τον πλουν του από Χανιά προς Πειραιά, μια εποχή που δεν ίσχυε απαγορευτικός πλους λόγω των μποφόρ. Στο ύψος της Μήλου και ειδικότερα βορειοδυτικά του νησιού, κοντά στην ξερονησίδα Φαλκονέρα, κατά τη διάρκεια μια τρικυμιώδους νύχτας, ένα φορτηγό λύθηκε από τα συρματόσχοινά του και, εμβολίζοντας μία από τις πόρτες του πλοίου (καταπέλτες), έπεσε στη θάλασσα επιτρέποντας στα νερά να εισρεύσουν στο πλοίο και αυτό να βυθιστεί παρασύροντας μαζί του 217 ανθρώπους σώθηκαν μόλις 46. Το μνημείο για εκείνους που χάθηκαν στο ναυάγιο του πλοίου «Ηράκλειο» το

18 Γράφει ο Μαρίνος Τζάνες: Περιήγηση - 2η Διαδρομή Οι Τούρκοι μετά την κατάληψη της νήσου Θοδωρού στρατοπέδευσαν γύρω από τα Χανιά, τοποθέτησαν τα κανόνια τους και άρχισαν να σφυροκοπούν την πόλη Μα μόλις τ αποθέσανε τα θαυμαστά κανόνια, τ ανάψανε και τα βόλια τους έριχναν στα μπαστόνια* και μουγκισμός* εγίνηκε στις μπάλες που πετούσαν, όπου τις πέτρες των σπιτιών έσπαζαν κι χαλούσαν. Φόβος και τρόμος ήτανε τα βόλια όπου πηγαίναν στη χώρα και τους Χριστιανούς χτυπούσαν και πεθαίναν Κι ο Τούρκος καστελώνεται*, τριντζέρες* είχε κτίσει Εις τα Χανιά αντικριστά, τον πόλεμο ν αρχίσει. Έστησε τα καστέλια του τριγύρω κι αρματώνει, τα βόλια μέσα να πετά, να βρέχουν σαν το χιόνι. Σαΐτες αναρίθμητες στη χώρα να πετούσι, Μέσα στις ρούγες να ρχονται, πολλοί να σκοτωθούσι. Μ αρχίσανε και τα Χανιά να ρίχνουνε λουμπάρδες*, κι οι μπάλες σκοτώνανε μπέηδες και κεχαγιάδες *Μπαστόνι προμαχώνας Μουγκισμός μούγκρισμα Καστέλι - καστελώνεται οχυρό, έφτιαξε οχυρά Τριντζέρες - χαρακώματα Λουμπάρδες - κανόνια 154- «Λουμπάρδες δεν επαύανε από τη μια μεριά κι από την άλλη Κι έπεφταν Τούρκοι, Χριστιανοί κι ήταν ζημιά μεγάλη Ολονυκτίς ακούγανε πίφερες*, νακαράδες*, τύμπανα και λαλήματα και κτύπους από τις λουμπάρδες. Νύκτα δεν εκοιμούντανε, μέρα δεν εσιγούσαν, Μα ρίχτα τόσες λουμπαρδιές μέσα και τη χαλούσα, Κι ερίχνασι τ αρχοντικά, τους τοίχους εγκρεμίζαν, και τρυπούσαν τις εκκλησιές, την χώραν αφανίζαν. Όπου τα βόλια τα πολλά, των τουφεκιών οι κτύποι, δίνανε και των ίδιων Τουρκών μεγάλη λύπη, κι άλλους εφονεύανε και άλλοι αποθαίναν κι από τον φόβο τον πολύ συχνά στον Αδη πηαίναν. Ποτάμι δάκρυα να κυλούν, να λένε μοιρολόγια σε κάθε σπίτι χαμηλό και με ψηλά ανώγεια, σε μάχη όπου αρκομπουζές* και κομματιές εβρέχα ωσάν το χιόνι κ αίματα σαν το ποτάμι ετρέχα. Πίφερες πνευστά όργανα Νακαράδες τύμπανα Αρκομπουζές τουφεκιές 161-Κορμιά να δεις αμέτρητα πούσανε κομμένα, Χέρια, μεριά και κεφαλές πως ήταν χωρισμένα 162-Κι ο Τούρκος πόλεμο έδιδε με μάνητα* μεγάλη, που πέφταν οι γιανίτσαροι κι άρχοντες μέσα πάλι. Τούρκοι πολλοί αποθάνασι, κομμάτια τους εχώνα, Που δεν το πάθαινε ποτέ τούτο, εις τον αιώνα. Ύπνο δεν εχορταίνασιν η μια μεριά κ η άλλη, Κι από την τόσην αγρυπνιά τούς πόναε το κεφάλι, 117

19 και σαϊτιές και λουμπαρδιές έπεφταν ωσάν τ άστρα. Ταμπούρλα να χτυπούσανε, νάκαρα να λαλούσι τους Τούρκους ν αναγκάζουσι απάνω ν ανεβούσι Ω ήλιε λαμπρότατε, τώρα ας σκοτεινιαστούσι, οι λάμψες σου, να μη δουν φόνους που θα γενούσι, και θάνατε σκληρότατε, φύγε κι εσύ και κρύψου και μη φανεί στους Χριστιανούς σήμερο η μπόρεση σου. *Μίνα υπόνομος με εκρηκτικά 168- Και Τούρκος ένας ήταν μπρος και γιανίτσαρος σέρνει στο Σαν Φραντζέσκο μπροστά στην εκκλησιά τους φέρνει. Περιήγηση - 2η Διαδρομή Σώμα ατάκτων (αζάπηδες) που χρησιμοποιούσαν οι Τούρκοι πριν την έφοδο των γενιτσάρων. 119

20 Περιήγηση - 2η Διαδρομή Ο ανδριάντας του πατριάρχη Αθηναγόρα, που δεσπόζει στην ομώνυμη πλατεία. Η πλατεία Αθηναγόρα έχει διαμορφωθεί σε μια μεγάλη και ανοιχτή πλατεία από τις διάφορες πολεοδομικές επεμβάσεις που έγιναν στον χώρο τον 20ό αι., και περιβάλλεται από ενδιαφέροντα αξιοθέατα. Στην ανατολική πλευρά της πλατείας βρίσκεται η εκκλησία των Εισοδίων της Θεοτόκου. Ονομάζεται Τριμάρτυρη καθώς το μεσαίο κλίτος έχει καθαγιαστεί στα Εισόδια της Θεότοκου, το βόρειο κλίτος (προς το λιμάνι) στη μνήμη του Αγίου Νικολάου και το νότιο στη μνήμη των Τριών Ιεραρχών. Η ιστορία της οικοδόμησης της Τριμάρτυρης είναι ασυνήθιστη, καθώς για την ολοκλήρωσή της συνέβαλε και ο σουλτάνος Αβδούλ Μεζίτ Α ( ). Το 1856 οι Μεγάλες Δυνάμεις εγγυήθηκαν την ακεραιότητα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας με αντάλλαγμα να δοθούν παραχωρήσεις προς τους υπηκόους της. Έτσι ο σουλτάνος αναγκάστηκε να εκδώσει ένα διάταγμα, το γνωστό Χάτι Χουμαγιούν. Βάσει του διατάγματος αυτού, απαγορευόταν το δουλεμπόριο και δινόταν πλήρης ισονομία σε όλους τους κατοίκους της αυτοκρατορίας ανεξάρτητα από τη φυλή, το χρώμα ή τη θρησκεία τους, με δυνατότητα να κατατάσσονται στον στρατό και να καταλαμβάνουν δημόσια αξιώματα. Το ανωτέρω διάταγμα για την Κρήτη ειδικότερα συνοδεύτηκε με τον διορισμό του Βελή πασά ως διοικητή του νησιού, το οποίο βρισκόταν σε συνεχείς εξεγέρσεις. Ο Βελή πάσας σε ένδειξη καλής θέλησης προς τη χριστιανική κοινότητα, και παρά τις αντιδράσεις της μουσουλμανικής κοινότητας, παραχώρησε το ακίνητο του πατέρα του, Μουσταφά Πασά Γκιριτλή (του Κρητικού) που υπήρξε σαπωνοποιείο, στη θέση όπου αναγέρθηκε η Τριμάρτυρη. Το σαπωνοποιείο είχε ανεγερθεί πάνω σε παλαιότερο ναό του 14ου αι. και η εικόνα της Παναγίας φυλασσόταν από την εποχή εκείνη. Μέχρι τότε οι Χριστιανοί εκτελούσαν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα στους Αγίους Αναργύρους, μια μικρή εκκλησία που θα επισκεφθείτε στη συνέχεια της διαδρομής σας. Μέχρι την έλευση του Βελή πασά επιτρεπόταν στους Χριστιανούς να εκκλησιάζονται σε μικρούς ναούς, αλλά απαγορευόταν να κτυπούν τις καμπάνες, πρακτική που επέβαλαν και οι Γερμανοί κατά το διάστημα της Κατοχής. Ο Βελή πασάς, πέρα από την παραχώρηση του χώρου, συνέβαλε για τις εργασίες της ανοικοδόμησης με γρόσια (σημερινή αξία περίπου 1,2εκατ. ευρώ) και εισηγήθηκε στον σουλτάνο, με αποτέλεσμα αυτός να δωρίσει το ποσό των γροσίων (σημερινή αξία περίπου 4 εκατ. ευρώ) ποσό υπέρογκο για την εποχή. Ωστόσο, η πλούσια χρηματοδότηση επέτρεψε την ολοκλήρωση του ναού σε τέσσερα χρόνια, από το 1857 έως το 1861, οποτε εγκαινιάστηκε. Η Τριμάρτυρη υπήρξε η μητρόπολη των Χανίων και όλα τα σημαντικά γεγονότα έκτοτε εκτυλίσσονταν σε αυτόν τον χώρο. Το 1898 εψάλη η δοξολογία για την ανάληψη των καθηκόντων του αρμοστή Γεωργίου. Το 1913 εψάλη η δοξολογία για την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα, αλλά το 1936 και 1964 εψάλησαν και οι νεκρώσιμες ακολουθίες των Ελευθερίου και Σοφοκλή Βενιζέλου αντίστοιχα. 123

21 Περιήγηση - 2η Διαδρομή Στην γκραβούρα του G. Corner του 1625 με μπλε γραμμή σημειώνεται η οδός Χάληδων. Αριστερά βρίσκεται η Μονή του Αγ. Φραγκίσκου, από την οποία διακρίνεται ένα τμήμα της αυλής της, που σήμερα ανήκει στο Αρχαιολογικό Μουσείο και είναι επισκέψιμο. Απέναντι σημειώνεται η μονή της Αγίας Κλάρας, πάνω σε τμήμα της οποίας ανεγέρθηκε το τούρκικο χαμάμ. Η οδός Χάληδων στις αρχές του 20ού αι. Στην απέναντι πλευρά του δρόμου, στον αριθμό 46, ένας μικρός διάδρομος-στοά οδηγεί στην Καθολική εκκλησία 33 την οποία αξίζει να επισκεφθείτε. Στον ίδιο προαύλιο χώρο βρίσκεται και η είσοδος του Λαογραφικού Μουσείου. Από τη βόρεια πλευρά της πλατείας διακρίνετε τους τρούλους του τούρκικου χαμάμ 37 το οποίο κτίστηκε πάνω στον ενετικό ναό της Αγίας Κλάρας. Στον αριθμό 33 της οδού Χάληδων αξίζει να επισκεφθείτε το κατάστημα ρούχων ΧΑΜΑΜ και να παρατηρήσετε τις οροφές με τις οπές φωτισμού και εξαερισμού που χαρακτηρίζουν τα χαμάμ της εποχής. Η επίσκεψη στα αξιοθέατα γύρω από την πλατεία Αθηναγόρα ολοκληρώνεται με την επίσκεψη του Αρχαιολογικού Μουσείου**** 13 (Οδός Χάληδων 30 τηλ ) Το Αρχαιολογικό Μουσείο στεγάζεται στο επιβλητικό κτήριο του καθολικού μοναστηριού του Αγίου Φραγκίσκου που κτίστηκε τον πρώτο αιώνα της Ενετικής κυριαρχίας δηλαδή τον 14ο αι. Επί τουρκοκρατίας είχε μετατραπεί σε τζαμί (Γιουσούφ Πασά Τζαμισί), προς τιμήν του πορθητή της πόλης, στις αρχές του 20ού αι. στέγασε το κινηματοθέατρο «Ιδαίον Άντρον», ενώ μετά τη Γερμανική Κατοχή χρησίμευσε ως αποθήκη στρατιωτικών ειδών. 127

22 Περιήγηση - 3η Διαδρομή Επισκεφθείτε επίσης στη δεξιά πλευρά της πλατείας, την Αγία Αικατερίνη, τον μικρό ναό που χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 16ου αι. Παρατηρήστε, στον ναό του Αγίου Νικολάου, τη βάση του μιναρέ, αλλά και τις οξυκόρυφες θύρες του ενετικού μοναστηριού ενσωματωμένες στην τοιχοποιία του ναού. Φεύγετε από την αριστερή πλευρά (βόρεια) του Αγίου Νικολάου στην οδό Ρούσου Βουρδούμπα. Στο μέσο περίπου του ναού αφήνετε τη Βουρδούμπα και στρίβετε αριστερά στο πρώτο στενό κάτω από μια καμάρα έχοντας δεξιά σας μια μικρή πλατεία. Στην κάτω πλευρά της πλατείας ακολουθείτε βόρεια ένα ανώνυμο, πολύ στενό σοκάκι. Στο αδιέξοδο που συναντάτε στρίβετε δεξιά στην οδό Γερασίμου και φτάνετε σε μικρή πλατεία. Από εκεί συνεχίζετε στην οδό Δαιδάλου και συναντάτε στην οδό Επιμενίδου, οπότε στρίβετε δεξιά εκεί που βρίσκεται η πύλη της Άμμου 15. Πριν την πύλη στρίβετε αριστερά στην οδό Δευκαλίωνα για να καταλήξετε στον χώρο στάθμευσης 5 απ όπου ξεκινήσατε τη διαδρομή σας. Το τμήμα αυτό της Σπλάντζιας είναι εξίσου ενδιαφέρον καθώς κινείται σε παλιό τμήμα της πόλης. Ο υπαίθριος χώρος που συναντάτε φεύγοντας από τον Άγιο Νικόλαο υπήρξε τμήμα της ενετικής μονής και λειτουργούσε ως νεκροταφείο των επιφανών Ενετών. Ο χώρος εξακολούθησε να έχει την ίδια λειτουργία και κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας. Αφού διασχίσετε τα γραφικά σοκάκια φτάνετε στην πύλη της Άμμου (δείτε περιγραφή στην αρχή της διαδρομής) και επιστρέφετε στον χώρο στάθμευσης. Ο ναός της Αγίας Αικατερίνης στη Σπλάντζια 157

23 Βιβλία, αποσπάσματα των οποίων χρησιμοποιήθηκαν στο βιβλίο αυτό. Ο ΚΡΗΤΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ Ο Μαρίνος Τζάνε Μπουνιαλής γεννήθηκε επί ενετοκρατίας, το 1613 στο Ρέθυμνο. Μετά την κατάληψη του Ρεθύμνου από τους Τούρκους το 1646, κατέφυγε στην Κέρκυρα και από εκεί στην Βενετία όπου και πέθανε το 1686 σε ηλικία 73 ετών. Συνέθεσε ένα αφηγηματικό ποίημα με τίτλο Κρητικός Πόλεμος. Στην πρώτη σελίδα της πρώτης έκδοσης του βιβλίου αναγράφονταν τα εξής: ΔΙΗΓΗΣΙΣ ΔΙΑ ΣΤΟΙΧΩΝ ΤΟΥ ΔΕΙΝΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΤΟΥ εν τη νήσω Κρήτης γενομένου, η οποία περιέχει την σκληρότητα και αιχμαλωσίαν και φόνον, όταν εκυρίευσαν οι Αγαρηνοί την δυστυχισμένην χώρα των Χανιώ και Ρεθύμνου, και ότι συνέβη εις το Μεγάλον Κάστρον* και εις τες αρμάδες και εις τα νησία απού τους αχμε έως αχξθ **, όπου του εδώκανε το Μεγάλο Κάστρο* και εγίνη η αγάπη. Συνθεμένη εν συντομία ΠΑΡΑ ΜΑΡΙΝΟΥ ΤΖΑΝΕ ΤΟΥ ΛΕΓΟΜΕΝΟΥ ΜΠΟΥΝΙΑΛΗ του Ρεθυμναίου εκ Κρήτης Con Licenza de Superiori e Privilegio *Μεγάλο Κάστρο, το σημερινό Ηράκλειο ** αχμέ=1645, αχξθ =1669 Αριστερά σύγχρονή έκδοση του έργου του Μαρίνου Τζάνε και δεξιά η πρώτη σελίδα από την πρωτότυπη έκδοση του Το έργο του, που εκδόθηκε το 1681, γράφτηκε κατά την παραμονή του συγγραφέα στη Βενετία και πέρα από τις προσωπικές του εμπειρίες, πολλές πληροφορίες συλλέχθηκαν από τους φυγάδες Κρητικούς που μετά την κατάληψη του νησιού από τους Τούρκους, κατέφυγαν στην Βενετία. Εν συντομία το έργο του ονομάσθηκε Κρητικός πόλεμος, ονομασία που έχει καθιερωθεί για όλες τις εκδόσεις που αναφέρονται στα ταραγμένα αυτά χρόνια της σύγκρουσης των Ενετών με τους Τούρκους από το 1645 που κατελήφθησαν τα Χανιά, μέχρι το 1669 που παραδόθηκε το Ηράκλειο. Το ποίημα αποτελείται από στίχους στους οποίους, εκτός των γεγονότων της Κρήτης, περιγράφονται και άλλα γεγονότα του Ε Βενετοτουρκικού πολέμου. Η μορφή της διήγησης είναι απλοϊκή αλλά πολύ ενδιαφέρουσα και γλαφυρή, καθώς, πέρα από τα γεγονότα 160

24 Περιήγηση στα Χανιά της εποχής, περιγράφονται τα δεινά και οι κακουχίες που προξένησε ο πόλεμος στους Κρητικούς. Κατά τη διήγηση στην ελληνική γλώσσα συναντώνται και πολλές ελληνοποιημένες ιταλικές λέξεις. Επίσης συνέθεσε και ένα θρησκευτικό ποίημα με τον τίτλο «Ψυχωφελής κατάνυξις». Γράφει στην αρχή της διήγησής του ο Μ. Τζάνες: Γράφω σε σας να γνωρίσετε, άρχοντες τιμημένοι, τον πόλεμο και τη σκλαβιά, που πάθαν οι καημένοι, της Κρήτης όλο το νησί, χώρες χωριά και τόποι, που πέφτανε σαν τα πουλιά με βόλια οι ανθρώποι. Κι έρχομαι από τα Χανιά τον πόλεμο ν αρχίσω Και να τα πω καταλεπτώς, στον κόσμο να τ αφήσω, να τα διαβάζουνε συχνά κι όλα να τα θυμούνται, που τόσοι χαθήκανε, να κλαίνε, να θρηνούνται. Κι αν είναι και φτωχύνανε, κι άλλος πολλά πλουτίζει, έτσι αποφάσισε ο Θεός που όλους μας ορίζει. ΧΑΝΙΑ Η ιστορία της πόλης των Χανίων, από τον Γιάννη Τσιβή δικηγόρο και λογοτέχνη. Αποτελεί την πληρέστερη καταγραφή της ιστορικής πορείας της πόλης από την ίδρυσή της από τους Ενετούς, μέχρι τον Β Παγκόσμιο πόλεμο. Εύληπτη και κατανοητή, διαβάζεται σαν μυθιστόρημα. Εκδόσεις Γνώση. (Προσωρινά το βιβλίο έχει εξαντληθεί) ΑΘΩΟΙ ΚΑΙ ΦΤΑΙΧΤΕΣ Όπως γράφει και ο υπότιτλος του βιβλίου: «στις γραμμές του μύθου και της ιστορίας», η Μάρω Δούκα με φόντο τα Χανιά πλέκει το μυθιστόρημά της. Ο ήρωάς της, απόγονος μουσουλμάνων της Κρήτης, διαβάζοντας τα ημερολόγια του παππού και του πατέρα του, τον Ιανουάριο του 2002, περιηγείται τις γειτονιές των Χανίων διηγούμενος τη μακραίωνη ιστορία της πόλης. Για να κατανοήσει ο αναγνώστης τα αποσπάσματα με τα ιστορικά στοιχεία και τις ονομασίες από τους δρόμους και τις γειτονιές των Χανίων, πρέπει ή να είναι Χανιώτης ή να έχει περιηγηθεί την πόλη ανακαλύπτοντας τις γειτονιές της, διακρίνοντας το χτες από το σήμερα. Διαβάστε το βιβλίο μετά την επίσκεψή σας στην πόλη. Θα το απολαύσετε περισσότερο. Εκδόσεις Κέδρος. 161

25 Περιήγηση στα Χανιά Σελίδα 58 Συνεχίζοντας στην προκυμαία, το επόμενο μεγάλο επιβλητικό κτήριο που θα συναντήσετε είναι το τελωνείο 18 που κτίστηκε το 1830, στη θέση των κατεδαφισθέντων νεωρίων. Το μεγάλο αυτό κτήριο σήμερα φιλοξενεί εκδηλώσεις και παραστάσεις. Σελίδα 59 Το επόμενο κτήριο (μεταξύ τους μεσολαβεί η πλατεία Κατεχάκη στην οποία λειτουργεί χώρος στάθμευσης) είναι το ονομαζόμενο Μεγάλο Αρσενάλι *** 21. Ήταν το τελευταίο δυτικό νεώριο και υπήρξε το μεγαλύτερο από τα προηγούμενα. Σελίδα 63 Στο Μεγάλο Αρσενάλι κατευθύνεστε νότια (αντίθετα από τη θάλασσα) και φτάνοντας στην πύλη του, συνεχίστε δεξιά. Αμέσως μετά την πύλη ανηφορίζουν αριστερά σας σκαλιά τα οποία ακολουθείτε. Τα σκαλιά σας οδηγούν στο Καστέλι 11 και ειδικότερα στην οδό Αγίου Μάρκου. Σελίδα 65 Τα σκαλιά αυτά αποτελούσαν τη μόνη είσοδο από το λιμάνι προς το Καστέλι. Μόλις φτάνετε στην οδό Αγίου Μάρκου, λίγα μέτρα παρακάτω βλέπετε τα ερείπια της μονής της Παναγίας των Θαυμάτων * 25 (Santa aria dei iracoli). Σελίδα 66 Επιστρέφετε στην αρχή της Αγ. Μάρκου εκεί που καταλήγουν τα σκαλιά και πηγαίνετε αριστερά (δυτικά) όπου περνώντας μια καγκελόπορτα φτάνετε στην πλατεία της Μεραρχίας **** 26, το «μπαλκόνι των Χανίων». Κάντε το γύρο της πλατείας και απολαύστε τη πανοραμική μοναδική θέα προς το λιμάνι και την παλιά πόλη. Σελίδα 69 Βγαίνετε από την άλλη σιδερένια καγκελόπορτα που βρίσκεται στη μέση της νότιας πλευράς της πλατείας και κατηφορίζετε την οδό Καντανολέοντος. Φτάνοντας στην πρώτη κάθετο οδό, Ψαρομηλίγκων, στρίβετε δεξιά και φτάνετε στην οδό Λιθινών για να ανηφορίσετε προς τα δεξιά. Σελίδα 70 Συνεχίζοντας, φτάνετε στο τέλος του δρόμου όπου είναι αδιέξοδο. Εδώ υπήρχε το ενετικό μέγαρο όπου φυλάσσονταν τα αρχεία του κράτους 27. Στρίβοντας δεξιά στο αδιέξοδο, μπαίνετε σε μια μικρή περίκλειστη αυλή ***, όπου υπήρχε το παλάτι του ρέκτορα (palazzo), την είσοδο του οποίου μπορείτε να δείτε στην αριστερή πλευρά της πλατείας. Σελίδα 74 Επιστρέφετε πίσω γυρίζοντας από την οδό Λιθινών από την οποία ανεβήκατε, διασχίζετε την κάθετη Ψαρομηλίγκων και φτάνετε στη οδό Κανεβάρο, στρίβετε αριστερά και φτάνετε στον στεγασμένο αρχαιολογικό χώρο όπου αποκαλύφθηκαν τα ερείπια της αρχαίας Κυδωνίας 29. Σελίδα 77 Επιστρέφετε πίσω την οδό Κανεβάρο (δυτικά) και φτάνετε στην πλατεία Ελευθερίου Βενιζέλου 30 απ όπου στρίβετε δεξιά και φτάνετε στο τζαμί του Κιουτσούκ Χασάν *** 17. Σελίδα 89 Από το τζαμί επιστρέφετε πίσω ακολουθώντας την προκυμαία (ακτή Κουντουριώτη) και απολαμβάνοντας την υπέροχη θέα που προσφέρει η δυτική προκυμαία μαζί με το λιμάνι και τον φάρο. Καθώς περπατάτε, παρατηρήστε πίσω από τις καφετέριες τα ωραία κτήρια που πλαισιώνουν την προκυμαία. Στην άκρη της παραλίας φτάνετε στο μεγάλο κόκκινο κτήριο όπου στεγάζεται το Ναυτικό Μουσείο Κρήτης****, στο φρούριο του Φιρκά 31. Σελίδα 97 Φεύγετε από το Ναυτικό Μουσείο 31 ακολουθώντας την προκυμαία προς την ανοιχτή θάλασσα. Απολαύστε την υπέροχη θέα προς τον φάρο και το λιμάνι, έχοντας στα αριστερά σας τα τείχη του Φιρκά με την ελληνική σημαία που κυματίζει, σύμβολο της ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα. Συνεχίστε μέχρι την άκρη της προκυμαίας και περπατήστε αριστερά δίπλα στη θάλασσα που βρίσκονται και τα παγκάκια. Στο βάθος βλέπετε το νησάκι Θοδωρού και πίσω του τη μεγάλη χερσόνησο του Ροδωπού, στην άκρη της οποίας βρίσκεται το αρχαίο Δικτύνναιο. Φτάνετε στη μικρή πλατεία Τάλω 32 όπου έχει στηθεί το μνημείο που κατασκευάστηκε το 1990 στη μνήμη των νεκρών από το ναυάγιο του πλοίου «Ηράκλειο». 165

26 Αλφαβητικό Ευρετήριο Α Arsenali (Μεγάλο) 59, 60, 62, 63 Άγιοι Θεόδωροι Θοδωρού (νησί) 3, 28, 50, 74, 117 Αλτινσαί Σάμπα (Κρήτη μου) 76, 85, 162 Ανδριανάκης Μιχάλης 57, 70, 162 Β Βιβλία Βυζαντινά τείχη 16, 39, 144, 147, 149, 172 Γ C Cockerell (Περιηγητής) 55, 56 Γαλέρα 40, 50, 51, 56, 120 Γενίτσαροι 5, 30, 56, 133, Γραμβούσα 3, 11, 12, 13, 25, 26, 27 Δ - D Duomo (Ναός Αγ. Αικατερίνης) 11, 40, 62, 65, 73, 74, 75, 149, 157 Δημοτική Αγορά 3, 15, 41, 43, 44, 76, 96, 114, 133, 136, 137, 138, 140, 141 Δημοτική Πινακοθήκη 131, 132 Δικτύνναιο (αρχαίο) 7, 8, 9, 53, 97, 129 Δούκα Μάρω (Αθώοι και Φταίχτες) 17, 19, 30, 68, 85, 86, 87, 100, 101, 104, 122, 131, 133, 135, 143, 149, 154, 161, 163 Δέφνερ Μιχάλης 138 Ε Εκκλησία Αγία Αικατερίνη (Σπλάντζιας) 11, 40, 62, 65, 73, 74, 75, 149, 157 Εκκλησία Αγία Ειρήνη 144 Εκκλησία Άγιοι Ανάργυροι 123, 141, 142 Εκκλησία (ναός) Αγ. Ρόκκου 148, 149 Εκκλησία Καθολική 116, 122, 127 Εκκλησία Άγιος Νικόλαος (Μονή Δομινικανών Τζαμί Χιονγκάρ) 40, 77, 131, 143, 149, , 157 Εκκλησία Τριμάρτυρη (Μητρόπολη Εισόδια της Θεοτόκου) 89, 115, 116, , 131 Ζ G Giuseppe Gerola 63, 65, 75, 139, 145, 146 Η Ηράκλειο (πλοίο) Κ Κ.Α.Μ. (Κέντρο Μεσογειακής Αρχιτεκτονικής) 50, 59, 60

27

28 ISN >

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα.

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα. Η Μονή Γουβερνέτου Η Μονή Γουβερνέτου μοιάζει σαν κάστρο, με πύργους που χρησίμευαν για την προστασία από επιδρομείς. Ειδικά η εξωτερική όψη του μοναστηριού φανερώνει τις έντονες ενετικές επιδράσεις: μοιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη έξω από τα Â Ë

Η Πόλη έξω από τα Â Ë Η Πόλη έξω από τα Â Ë Είναι τόσα πολλά αυτά που έχει να κάνει και να δει ο επισκέπτης της Πόλης της Ρόδου, τόσες πολλές οι επιλογές που σίγουρα δεν θα πλήξει. Μέρες ολόκληρες θα µπορούσε κανείς να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Πρόσβασης & Χάρτες

Οδηγίες Πρόσβασης & Χάρτες Οδηγίες Πρόσβασης & Χάρτες Παρακαλούμε δείτε τις αναλυτικές οδηγίες για την εύκολη πρόσβαση στο ξενοδοχείο Lato Boutique από το αεροδρόμιο και το λιμάνι της πόλης του Ηρακλείου, αλλά και αναλυτικές οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης PROJECT Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης Μέλη: Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μαρία Γούλα, Αθανάσιος Ουζούνης, Ευθύμης Καραβίτης, Δημήτρης Χατζηβλασίου Επιμελητές:

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΠΕ ΒΑΜΟΥ «Ο ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΑΣ» & «ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ 5.000 ΧΡΟΝΩΝ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΠΕ ΒΑΜΟΥ «Ο ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΑΣ» & «ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ 5.000 ΧΡΟΝΩΝ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΠΕ ΒΑΜΟΥ «Ο ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΑΣ» & «ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ 5.000 ΧΡΟΝΩΝ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ» Παπαδογιαννάκη Κωνσταντίνα 1, Ποντικάκης Φώτης 2, Μιχελάκης Δημήτριος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

Ένα λιμάνι με πλούσια Iστορία

Ένα λιμάνι με πλούσια Iστορία spot Ένα λιμάνι με πλούσια Iστορία Κατά την επίσκεψή σας στα Χανιά αξίζει να βρεθείτε στο λιμάνι της Σούδας το μεγαλύτερο φυσικό λιμάνι της Μεσογείου και να δείτε τον τουρκικό οικισμό της Κάτω Σούδας,

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Ορτυγία Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Τοποθεσία Πού βρίσκεται; Το νησί της Ορτυγίας βρίσκεται στην κάτω Ιταλία στις Συρακούσες. Τα αξιοθέατα: Ο ναός του Απόλλωνα üη πλατεία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

1 η μέρα 4/3/12: ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ Συγκέντρωση στο λιμάνι του Ηρακλείου, επιβίβαση στο πλοίο και αναχώρηση για Πειραιά. Διανυκτέρευση εν πλω.

1 η μέρα 4/3/12: ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ Συγκέντρωση στο λιμάνι του Ηρακλείου, επιβίβαση στο πλοίο και αναχώρηση για Πειραιά. Διανυκτέρευση εν πλω. 1 η μέρα 4/3/12: ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ Συγκέντρωση στο λιμάνι του Ηρακλείου, επιβίβαση στο πλοίο και αναχώρηση για Πειραιά. Διανυκτέρευση εν πλω. 2 η μέρα 5/3/12: ΠΕΙΡΑΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Άφιξη το πρωί στο λιμάνι

Διαβάστε περισσότερα

5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6

5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6 5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΩΝ Ένα ταξίδι στην Κωνσταντινούπολη δεν είναι μόνο μια μοναδική

Διαβάστε περισσότερα

Το χωριό της Κασσιόπης βρίσκεται 38χμ βόρεια της πόλης της Κέρκυρας, απέναντι από τα παράλια της Αλβανίας.

Το χωριό της Κασσιόπης βρίσκεται 38χμ βόρεια της πόλης της Κέρκυρας, απέναντι από τα παράλια της Αλβανίας. Η Κασσιόπη είναι μια από τις πιο δημοφιλείς περιοχές της βορειοανατολικής ακτής της Κέρκυρας. Αυτό το μικρό γραφικό ψαράδικο χωριό έχει πληθυσμό περίπου 1200 κατοίκους. Η Κασσιόπη είναι το μεγαλύτερο χωριό

Διαβάστε περισσότερα

Δήμος Πειραιά. «Ξαναχτυπάει το ρολόι του Πειραιά»

Δήμος Πειραιά. «Ξαναχτυπάει το ρολόι του Πειραιά» Δήμος Πειραιά «Ξαναχτυπάει το ρολόι του Πειραιά» ΙΣΤΟΡΙΑ Το πολεοδομικό σχέδιο ολοκληρώθηκε το 1832 από τους αρχιτέκτονες Σταμάτιο Κλεάνθη και Εδουάρδο Σάουμπερτ, ακολουθώντας στις βασικές του γραμμές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ Ηράκλειο, Οκτώβριος 2011 Σεπτέμβριος 2012 Μελέτη Νίκος Σκουτέλης & Φλάβιο Ζανόν Αρχιτέκτονες μηχανικοί Οδός Πατρός Αντωνίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1 5. Δράκεια - Χάνια - Δράκεια Mάιος 2015 - Επειδή θα συναντήσετε μερικά προβλήματα κάνοντας αυτή την διαδρομή τώρα, σας συνιστούμε να μη την κάνετε μέχρι να την ελέγξουμε έμεις οι ίδιοι τον Σεπτέμβριο.

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ Απόσταση: 19 km Διάρκεια: 7 8 ώρες The Friends of Mount Athos, 2007 2014. All rights reserved. Version 1.1 ΠΡΟΣΟΧΗ: Μεγάλο τμήμα της διαδρομής

Διαβάστε περισσότερα

CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011

CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011 CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ Η ΕΝΑ ΧΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ) κερδοσκοπικού

Διαβάστε περισσότερα

11:00. του bike sharing.

11:00. του bike sharing. Ποδηλατοδράσεις από τον ΟΤΕ και την COSMOTE Στο ήµο Ρεθύµνης Ηµεροµηνία: 24 & 25Οκτωβρίου2014 Τοποθεσία: Είσοδος Ενετικού Λιµανιού Ποδηλατούµε για καλό σκοπό στον 1ο Ποδηλατικό Γύρο Αρχαιοτήτων ήµου Ρεθύµνης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΡΟΜΕΣ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΔΟΜΙΝΙΚΟ ΠΟΥΝΤΑ ΚΑΝΑ 1. ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΝΗΣΙ «ΚΑΤΑΛΙΝΑ»

ΕΚΔΡΟΜΕΣ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΔΟΜΙΝΙΚΟ ΠΟΥΝΤΑ ΚΑΝΑ 1. ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΝΗΣΙ «ΚΑΤΑΛΙΝΑ» ΗΡΑΚΛΕΙΟ : ΖΩΓΡΑΦΟΥ 12 Τηλ. 2810280040 fax 2810281506 ΑΘΗΝΑ: ΣΑΧΤΟΥΡΗ 106 ΠΕΙΡΑΙΑΣ Τηλ. 2103319761 E-mail: roundtravel@roundtravel.gr www.roundtravel.gr ΕΚΔΡΟΜΕΣ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΔΟΜΙΝΙΚΟ ΠΟΥΝΤΑ ΚΑΝΑ 1. ΕΚΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΧΑΝΙΩΝ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ 2010 ΙΤΑΛΙΑ ΑΥΣΤΡΙΑ ΤΣΕΧΙΑ ΓΕΡΜΑΝΙΑ (ΙΝΣΜΠΡΟΥΚ - ΠΡΑΓΑ ΜΟΝΑΧΟ ΒΕΝΕΤΙΑ) 12 ΗΜΕΡΕΣ 23/03/2010 ΕΩΣ 03/04/2010 ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ. Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6

ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ. Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6 ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ.. Τι είναι το Ρούπελ; Το Ρούπελ είναι οχυρό και πρόκειται για το μεγαλύτερο συγκρότημα της οχυρωμένης τοποθεσίας κατά μήκος

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Λυκείου Ηρακλείου στη Θεσσαλονίκη Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: Μεταξύ 23/2/2012 και

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012 ή εναλλακτικά 04/04/2012 08/04/2012

Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012 ή εναλλακτικά 04/04/2012 08/04/2012 ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΤΡΙΗΜΕΡΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΔΡΟΜΗΣ ΜΕ ΒΑΣΙΚΟ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟ ΤΗΝ ΠΑΤΡΑ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012

Διαβάστε περισσότερα

Καλάβρυτα. 13 εκεµβρίου 1943

Καλάβρυτα. 13 εκεµβρίου 1943 1 of 5 14/10/2014 12:12 µµ Καλάβρυτα. 13 εκεµβρίου 1943 Γονική Κατηγορία: Ιστορική Βιβλιοθήκη Κατηγορία: Έπος 1940-2ος Παγκόσµιος Πόλεµος ηµοσιευµένο στις Τρίτη, 13 εκέµβριος 2011 05:25 Από τον/την http://users.sch.gr/pchaloul/kalavrita.htm

Διαβάστε περισσότερα

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ:

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΠΟΥ ΡΩΤΕΙΤΑΙ: -ΦΥΛΟ: ΑΡΣΕΝΙΚΟq, ΘΗΛΥΚΟ q -

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες & Τοπία. Οι Εικόνες

Εικόνες & Τοπία. Οι Εικόνες Οι Εικόνες Ο χρόνος σμίλεψε πάνω της αισθητική αρχετυπική. Εικόνες παλιές και φυσικές της προσδίδουν μια δύναμη μαγνητική πάνω στον επισκέπτη που της παραδίνεται μαγεμένος με το παιχνίδι της ζωής, κρατώντας

Διαβάστε περισσότερα

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος Αγαπητοί Συνάδελφοι, Με χαρά σας προσκαλούμε στις 3 προγραμματισμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Eναλλακτικός Τουρισμός - είναι μια καινούρια φιλοσοφία στον τομέα του τουρισμού και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ)

ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ) ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ) 1. ΠΕΤΡΑ (ΟΤΕ). Αρχή διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι διάσχισης

Διαβάστε περισσότερα

2ο ΕΠΑΛ Ευόσμου. 1ο ΕΚ Ευόσμου. Πρόγραμμα Πολιτιστικών Θεμάτων ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΝΑΥΠΛΙΟ

2ο ΕΠΑΛ Ευόσμου. 1ο ΕΚ Ευόσμου. Πρόγραμμα Πολιτιστικών Θεμάτων ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΝΑΥΠΛΙΟ 2ο ΕΠΑΛ Ευόσμου 1ο ΕΚ Ευόσμου Πρόγραμμα Πολιτιστικών Θεμάτων ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΝΑΥΠΛΙΟ Μάρτιος 2015 Η Ελλάς ευγνωμονούσα Θ. Βρυζάκης (1858) Το γραφείο του Πρωθυπουργού Το πρώτο μισό του 19ου αιώνα η Ευρωπη γνωρίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΣΗ. Ανακτορούπολη - εξωτερικά της νότιας πλευράς του χώρου, Νέα Πέραμος

ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΣΗ. Ανακτορούπολη - εξωτερικά της νότιας πλευράς του χώρου, Νέα Πέραμος ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΣΗ Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης Αρχαιολογικός Χώρος Αβδήρων Αρχαιολογικός Χώρος Ζώνης, Έβρος Ιερό Μεγάλων θεών, Σαμοθράκη Αρχαίο

Διαβάστε περισσότερα

S-63 1573: ΑΝΕΓΕΙΡΕΤΑΙ ΤΟ ΒΑΡΩΣΙ. ΠΩΣ ΗΤΑΝ Η ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΤΟ 1563

S-63 1573: ΑΝΕΓΕΙΡΕΤΑΙ ΤΟ ΒΑΡΩΣΙ. ΠΩΣ ΗΤΑΝ Η ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΤΟ 1563 S-63 1573: ΑΝΕΓΕΙΡΕΤΑΙ ΤΟ ΒΑΡΩΣΙ. ΠΩΣ ΗΤΑΝ Η ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΤΟ 1563 Αμμόχωστος 2011 Στα 1573, δυο χρόνια μετά την κατάληψη της Αμμοχώστου από τους Οθωμανούς, κτίστηκε το Βαρώσι. Η ανέγερση του Βαρωσιού είναι

Διαβάστε περισσότερα

Karystos Beach Front - Εύβοια. οικολογικό συγκρότημα

Karystos Beach Front - Εύβοια. οικολογικό συγκρότημα Karystos Beach Front - Εύβοια οικολογικό συγκρότημα Περιγραφή συγκροτήματος Συγκρότημα τεσσάρων οικολογικών και βιοκλιματικών εξοχικών κατοικιών σε οργανωμένο παραθεριστικό οικισμό, με άμεση πρόσβαση στην

Διαβάστε περισσότερα

Εάν έχεις έρθει µε ΚΤΕΛ ΚΤΕΛ Λιοσίων ή στο ΚΤΕΛ Κηφισού. Πεδίο του Άρεως ΚΤΕΛ Αττικής Μαυροµµαταίων στην Αθήνα Από ΚΤΕΛ Λιοσίων προς Οµόνοια.

Εάν έχεις έρθει µε ΚΤΕΛ ΚΤΕΛ Λιοσίων ή στο ΚΤΕΛ Κηφισού. Πεδίο του Άρεως ΚΤΕΛ Αττικής Μαυροµµαταίων στην Αθήνα Από ΚΤΕΛ Λιοσίων προς Οµόνοια. Στόχος σου, είναι να φτάσεις στον Κατασκηνωτικό και εκπαιδευτικό Κέντρο «Τα Κονάκια», του Σώµατος Ελληνικού Οδηγισµού στην Αγία Μαρίνα Νέας Μάκρης Αττικής Εάν έχεις έρθει µε ΚΤΕΛ από τον τόπο σου, θα βρίσκεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΑΣΕ Executive Cultural Escape. Στο βουνό των Κενταύρων 6 8 ή 9 Ιουνίου 2014

ΕΑΣΕ Executive Cultural Escape. Στο βουνό των Κενταύρων 6 8 ή 9 Ιουνίου 2014 ΕΑΣΕ Executive Cultural Escape Στο βουνό των Κενταύρων 6 8 ή 9 Ιουνίου 2014 Με μια ματιά Ημερομηνίες διεξαγωγής προγράμματος: Παρασκευή 6/6/2014 έως Κυριακή 8/6/2014. Δυνατότητα παράτασης διαμονής: Λόγω

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΑΝΙΕΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ: ΑΠΟ ΤΙΣ ΒΟΛΙΒΙΑΝΕΣ ΑΝΔΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ ΤΟΥ ΔΟΥΛΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΣΠΑΝΙΕΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ: ΑΠΟ ΤΙΣ ΒΟΛΙΒΙΑΝΕΣ ΑΝΔΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ ΤΟΥ ΔΟΥΛΕΜΠΟΡΙΟΥ O Σύνδεσμος Συνεργατών και Φίλων Κωνσταντίνου Α. Δοξιάδη είχε την πρωτοβουλία να συλλέξει σειρά επιστημονικών άρθρων για το έργο του Κωνσταντίνου Δοξιάδη και του Γραφείου Δοξιάδη. Περιελήφθησαν στην έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΗΡΑΚΛΕΙΟ - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΠΟΛΗΣ

ΗΡΑΚΛΕΙΟ - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΠΟΛΗΣ 1 η μέρα: ΗΡΑΚΛΕΙΟ - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΠΟΛΗΣ Συγκέντρωση στο αεροδρόμιο Ν. Καζαντάκης. Επιβίβαση στο αεροσκάφος και με απευθείας πτήση αναχώρηση για την Θεσσαλονίκη. Άφιξη και αναχώρηση για μια πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Ο Πειραιάς (Αρχαία Ελληνικά: Πειραιεύς) είναι πόλη της περιφέρειας Αττικής και διαθέτει τον σημαντικότερο λιμένα της Ελλάδας και της ανατολικής

Διαβάστε περισσότερα

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν μες στο μουσείο, μες στο μουσείο μια μερα μπήκα με φόρα κι εγω, μη με τραβάτε μη μου κολλάτε, απ το μουσείο δεν θέλω Στο Μουσείο να βγω. Τρέχω Οδηγίες προς τους εκπαιδευτικούς τρέχω μές στα δωμάτια, μ

Διαβάστε περισσότερα

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Στα πλαίσια της «Ευρωπαϊκής εβδομάδας πολιτισμού» συμμετείχαμε τα τμήματα Δ 1 και Δ 2 και το τμήμα Ε 2 του σχολείου μας, σε μια περιήγηση στα πολιτιστικά μέρη του Γερίου

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ appleúè ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό

5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό 5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό Η Αµοργός, το νησί του ''Απέραντου Γαλάζιου'', βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο των Κυκλάδων, σε απόσταση 136 ναυτικών µιλίων από τον Πειραιά. Είναι µακρόστενο

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

: 26 2013 ΠΡΑΓΑ-ΚΑΡΛΟΒΙ ΒΑΡΙ

: 26 2013 ΠΡΑΓΑ-ΚΑΡΛΟΒΙ ΒΑΡΙ 1η μέρα: 25 Αυγούστου 2013 ΑΘΗΝΑ- ΠΡΑΓΑ Συγκέντρωση στο αεροδρόμιο και πτήση για τη Χρυσή Πόλη των 100 Πύργων, την Πράγα. Ακολουθεί πεζή ξενάγηση στην παλιά πόλη. Θα δούμε το συγκρότημα κτιρίων που απαρτίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό πρόγραμμα: «Εκπαιδευτικές δράσεις σε μουσειακά περιβάλλοντα (κύκλος Α )»

Επιμορφωτικό πρόγραμμα: «Εκπαιδευτικές δράσεις σε μουσειακά περιβάλλοντα (κύκλος Α )» Επιμορφωτικό πρόγραμμα: «Εκπαιδευτικές δράσεις σε μουσειακά περιβάλλοντα (κύκλος Α )» Διοργάνωση Συνδιοργάνωση Συνεργαζόμενοι φορείς Σχολικοί Σύμβουλοι Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Χανίων Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΟ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΟ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ένα µοναδικό σταυροδρόµι πολιτισµών και ηπείρων. Βυζαντινά µνηµεία, παλάτια σουλτάνων, γραφικά παζάρια µε µεθυστικά αρώµατα Ανατολής, θαλασσινές µυρωδιές στις όχθες του Βόσπορου & της θάλασσας του Μαρµαρά.

Διαβάστε περισσότερα

Ημερολόγιο Η Γ Ο Υ Μ Ε Ν Ι Τ Σ Α. Εικόνες της πόλης στον χρόν ο. σχεδιασμός: ΛΒ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων

Ημερολόγιο Η Γ Ο Υ Μ Ε Ν Ι Τ Σ Α. Εικόνες της πόλης στον χρόν ο. σχεδιασμός: ΛΒ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων Ημερολόγιο Εικόνες της πόλης στον χρόν ο 2014 Υποδοχή επισήμων κατά τον κατάπλου στο λιμάνι της Ηγουμενίτσας, αρχές 60 - αρχείο Πιτούλη σχεδιασμός: ΛΒ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

3 η µέρα: ΠΕΡΟΥΤΖΙΑ ΑΣΙΖΗ ΓΚΟΥΜΠΙΟ. 4 η µέρα: ΠΕΡΟΥΤΖΙΑ ΣΙΕΝΑ ΣΑΝ ΤΖΙΜΙΝΙΑΝΟ ΜΟΝΤΕΚΑΤΙΝΙ. 5η µέρα: ΜΟΝΤΕΚΑΤΙΝΙ ΛΟΥΚΑ ΠΙΖΑ

3 η µέρα: ΠΕΡΟΥΤΖΙΑ ΑΣΙΖΗ ΓΚΟΥΜΠΙΟ. 4 η µέρα: ΠΕΡΟΥΤΖΙΑ ΣΙΕΝΑ ΣΑΝ ΤΖΙΜΙΝΙΑΝΟ ΜΟΝΤΕΚΑΤΙΝΙ. 5η µέρα: ΜΟΝΤΕΚΑΤΙΝΙ ΛΟΥΚΑ ΠΙΖΑ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΙΑΚΗ ΤΟΣΚΑΝΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΟΥΜΒΡΙΑ 8 µέρες / 7 νύχτες Περούτζια * Ασίζη * Γκούµπιο * Σιένα * Σαν Τζιµινιάνο * Μοντεκατίνι * Λούκα * Πίζα * Φλωρεντία * 1η µέρα: ΑΘΗΝΑ ΠΑΤΡΑ (ΘΕΣ/ΝΙΚΗ) ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τι πραγματευόμαστε: Ιστορικά γεγονότα Πολιτισμό της Κρήτης Προσωπικότητες Νησιά της Μεσογείου και άλλα ειδικά θέματα

Τι πραγματευόμαστε: Ιστορικά γεγονότα Πολιτισμό της Κρήτης Προσωπικότητες Νησιά της Μεσογείου και άλλα ειδικά θέματα ΚΡΗΤΗ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Τι πραγματευόμαστε: Ιστορικά γεγονότα Πολιτισμό της Κρήτης Προσωπικότητες Νησιά της Μεσογείου και άλλα ειδικά θέματα Περιεχόμενα Ειδικά Θέματα Μινωικός Πολιτισμός Βενετοτουρκικός πόλεμος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Αγαπητοί συνεργάτες, Το γραφείο µας σε συνεργασία µε την Ένωση Ξενοδοχείων Αρκαδίας και µε τη στήριξη των ήµων Τρίπολης, Γορτυνίας και του Επιµελητήριο Αρκαδίας σας προσκαλούν να συµµετέχετε

Διαβάστε περισσότερα

Χαρά μας να σας παρέχουμε φιλοξενία!!!...

Χαρά μας να σας παρέχουμε φιλοξενία!!!... Χαρά μας να σας παρέχουμε φιλοξενία!!!... Λίγα λόγια για τον Νέο Μαρμαρά Ο Νέος Μαρμαράς ιδρύθηκε το 1922 από πρόσφυγες που προέρχονταν από το νησί του Μαρμαρά της Προποντίδας. Ο επισκέπτης μπορεί να χαρεί

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Σ Κ Λ Η Σ Η. Με τιμή

Π Ρ Ο Σ Κ Λ Η Σ Η. Με τιμή Π Ρ Ο Σ Κ Λ Η Σ Η Σας προσκαλούμε να τιμήσετε με την παρουσία σας τις επετειακές εκδηλώσεις των 90 χρόνων Εθνικής Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από το Τουρκικό κράτος. Με τιμή Ο Μητροπολίτης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας Ε τάξη Σχολικό έτος: 2012-13

Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας Ε τάξη Σχολικό έτος: 2012-13 Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας Ε τάξη Σχολικό έτος: 2012-13 Εκπαιδευτικό πρόγραμμα που επιμελήθηκε η δασκάλα της τάξης Κυριακή Αμαραντίδου Οκτώβριος 2012 1 Με αφορμή τα 100 χρόνια από την

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΣΙΦΝΟ ΑΝΟΙΞΗ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ - ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2011

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΣΙΦΝΟ ΑΝΟΙΞΗ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ - ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2011 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΣΙΦΝΟ ΑΝΟΙΞΗ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ - ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2011 Κυριακή 29 Μαΐου Εξόρμηση εθελοντικών καθαρισμών των ακτών της Σίφνου Τόπος Συγκέντρωσης: πλατεία Αρτεμώνα Ώρα: 11:00 Οργάνωση: ΔΗ.Κ.Ε.Σ.

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ TΡΙΤΗ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ: «ΧΩΡΟΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ»

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνει κάθε χρόνο, προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαθητές για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

Πύλη Πάφου Ηλικίες 11-12

Πύλη Πάφου Ηλικίες 11-12 Η Λευκωσία σάς Καλεί... Πύλη Πάφου Ηλικίες 11-12 Η Λευκωσία σάς Καλεί Αγαπητοί φίλοι, αγαπητές φίλες, Χαιρόμαστε πολύ που σας συναντούμε! Στα χέρια σας έχετε ένα από τα πρώτα τέσσερα τετράδια εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις και συναισθήματα της Ευτυχίας Μπλαντή από την εκπαιδευτική μας εκδρομή στο Μυστρά και στη Μονεμβασιά.

Σκέψεις και συναισθήματα της Ευτυχίας Μπλαντή από την εκπαιδευτική μας εκδρομή στο Μυστρά και στη Μονεμβασιά. Λελούδι της Μονεμβασιάς και κάστρο της Λαμίας και Παλαμήδι τ Αναπλιού Θυμάμαι αυτό το δημοτικό τραγούδι από το στόμα του παππού μου του Νικόλα να είναι ζυμωμένο με τις αναμνήσεις των πρώτων παιδικών μου

Διαβάστε περισσότερα

«Το σταυροδρόµι του πολιτισµού» Ένας προορισµός για όλες τις εποχές του χρόνου!

«Το σταυροδρόµι του πολιτισµού» Ένας προορισµός για όλες τις εποχές του χρόνου! ήµος ΘΗΒΑΙΩΝ 2 ΘΗΒΑ «Το σταυροδρόµι του πολιτισµού» Ένας προορισµός για όλες τις εποχές του χρόνου! Έδρα του ήµου είναι η επτάπυλη και επτάλοφη Θήβα, πόλη πανάρχαια και σεβαστή στην ιστορία και την παράδοση.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΚΥΡΙΑΚΗ 24 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΔΙΩΡΟΦΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

Χαλίκι. Ασπροποτάμου Τρικάλων. Ημερολόγιο 2011

Χαλίκι. Ασπροποτάμου Τρικάλων. Ημερολόγιο 2011 Χαλίκι Ασπροποτάμου Τρικάλων Ημερολόγιο 2011 Βορειοδυτικά του νομού, χτισμένο αμφιθεατρικά στην σκιά των 2.295 μ. της κορυφής του όρους Περιστέρι, αυτό το μικροσκοπικό και πανέμορφο χωριό με τα πέτρινα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

ΗΡΑΚΛΕΙΟ. Πανόραμα Ηρακλείου & δοκιμή κρασιού Διάρκεια: 3 ώρες Τιμή κατ άτομο: Ενήλικας 52 / Παιδί 26

ΗΡΑΚΛΕΙΟ. Πανόραμα Ηρακλείου & δοκιμή κρασιού Διάρκεια: 3 ώρες Τιμή κατ άτομο: Ενήλικας 52 / Παιδί 26 ΗΡΑΚΛΕΙΟ Πανόραμα Ηρακλείου & δοκιμή κρασιού Τιμή κατ άτομο: Ενήλικας 52 / Παιδί 26 Ξεκινάμε από το λιμάνι του Ηρακλείου, διασχίζουμε την πόλη και μέσω μίας γραφικής διαδρομής με αμπελώνες θα καταλήξουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Υπουργού Πολιτισμού Ηράκλειο, 1/3/2007

Ομιλία Υπουργού Πολιτισμού Ηράκλειο, 1/3/2007 Ομιλία Υπουργού Πολιτισμού Ηράκλειο, 1/3/2007 Η Κρήτη, τόπος με μεγάλη ιστορική και αρχαιολογική αξία, συγκεντρώνει το ιδιαίτερο ενδιαφέρον και τη συνεχή προσοχή του Υπουργείου Πολιτισμού, για την προστασία,

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφία. Ιστορία. Αξιοθέατα. Παράδοση

Γεωγραφία. Ιστορία. Αξιοθέατα. Παράδοση Γεωγραφία Ιστορία Αξιοθέατα Παράδοση Γεωγραφία ΤοκαταπράσινονησίτηςΚέρκυρας, µετηναπαράµιλληφυσικήοµορφιά, τηνπλούσιαπολιτιστικήκληρονοµιάκαιτησύγχρονητουριστικήυποδοµή, είναι το γνωστότερο νησί του Ιονίου.

Διαβάστε περισσότερα

«Μάλτα του Αιγαίου» την ονόμαζαν οι Ιταλοί και επένδυσαν πολλά επάνω της. Έφτιαξαν φοβερό ναύσταθμο, κτίρια υποδομής και άρχισαν ακόμη και να τρυπάνε

«Μάλτα του Αιγαίου» την ονόμαζαν οι Ιταλοί και επένδυσαν πολλά επάνω της. Έφτιαξαν φοβερό ναύσταθμο, κτίρια υποδομής και άρχισαν ακόμη και να τρυπάνε ΛΕΡΟΣ Η Λέρος, ένα μικρό νησί του Βορείου συγκροτήματος των Δωδεκανήσων, κατοικήθηκε για πρώτη φορά την 4 η χιλιετία π.χ., στο τέλος της νεολιθικής εποχής. Από τότε στη Λέρο έχουν μείνει πολλά σημάδια

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα