ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΠΡΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΠΡΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ"

Transcript

1 ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΠΡΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ: ΗΠΑΤΙΚA ΠΡΟΓΟΝΙΚA ΚΥΤΤΑΡA ΚΑΙ ΕΠΙΘΗΛΙΟ- ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ: ΡΟΛΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΙΝΩΣΗΣ ΣΤΗ ΜΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΛΙΠΩΔΗ ΝΟΣΟ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ 2. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Ντίνα Γ. Τηνιακού 1 Ιδιότητα-Θέση : Παθολογοανατόμος - Αναπλ. Καθηγήτρια Ιστολογίας- Εμβρυολογίας Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διεύθυνση : Μ. Ασίας 75, Γουδή Αθήνα Τηλέφωνο : , Φαξ : ΣΥΝΕΡΕΥΝΗΤΕΣ 1. Ιωάννα Δελλαδέτσιμα, Αναπλ. Καθηγήτρια Παθολογικής Ανατομικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών 2 2. Γεώργιος Β. Παπαθεοδωρίδης, Αναπλ. Καθηγητής Παθολογίας- Γαστρεντερολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών 3 3. Ειρήνη Βαφειάδη-Ζουμπούλη, Αναπλ. Καθηγήτρια Παθολογίας- Γαστρεντερολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών 4 4. Ιωάννης Ελευσινιώτης, Επικ. Καθηγητής Παθολογίας, Τμήματος Νοσηλευτικής Πανεπιστημίου Αθηνών 5 5. Πρόδρομος Χυτίρογλου, Καθηγητής Παθολογικής Ανατομικής Ιατρικής Σχολής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 6 6. Ιωάννης Γουλής, Επικ. Καθηγητής Γαστρεντερολογίας Ιατρικής Σχολής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 7 7. Σαββούλα Σαββίδου, ειδικ. Παθολόγος-Διδάκτορας Ιατρικής Σχολής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 7 1

2 8. Μαρία Μελαχροινού, Αναπλ. Καθηγήτρια Παθολογικής Ανατομικής, Τμήμα Ιατρικής, Σχολή Επιστημών Υγείας, Πανεπιστήμιο Πατρών 8 9. Φώτης Καλφαρέντζος, Καθηγητής Χειρουργικής - Τμήμα Ιατρικής, Σχολή Επιστημών Υγείας, Πανεπιστήμιο Πατρών Μαριάννα Αργέντου, Επιμελήτρια Β, Πανεπιστημιακή Χειρουργική Κλινική, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών Μαρίνα Παλαιολόγου, Βιολόγος- Διδάκτορας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών 1 ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ-ΚΛΙΝΙΚΕΣ 1 Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών 2 Α Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών 3 Β Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν. Αθηνών «Ιπποκράτειο» 4 Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, «Λαϊκό» Γ.Ν. Αθηνών 5 Παθολογική Κλινική Τμήματος Νοσηλευτικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ο.Ν.Κ. «ΑΓΙΟΙ ΑΝΑΡΓΥΡΟΙ» 6 Εργαστήριο Γενικής Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής Ιατρικής Σχολής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 7 Δ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, «Ιπποκράτειο» Γ.Ν. Θεσσαλονίκης 8 Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής, Τμήμα Ιατρικής, Σχολή Επιστημών Υγείας, Πανεπιστήμιο Πατρών 9 Μονάδα Τεχνητής Διατροφής και Κλινικά Σοβαρής Παχυσαρκίας, Χειρουργική Κλινική, Τμήμα Ιατρικής, Σχολή Επιστημών Υγείας, Πανεπιστήμιο Πατρών 2

3 3. ΕΙΣΑΓΩΓΗ α) Υπάρχουσες γνώσεις και σημαντικότητα του προτεινόμενου θέματος Γενικά Η μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος (nonalcoholic fatty liver disease, NAFLD) είναι η πιο κοινή αιτία χρόνιας ηπατοπάθειας στο Δυτικό κόσμο με επιπολασμό 10%-30% στους ενήλικες (1). Η συχνότητα εμφάνισής της, όχι μόνο σε ενήλικες αλλά και σε παιδιά, αυξάνεται ταχύτατα καθώς σχετίζεται με τα αυξανόμενα ποσοστά παχυσαρκίας και σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 παγκοσμίως (2). Η NAFLD είναι μια περίπλοκη μεταβολική νόσος η οποία συνδέεται αιτιολογικά με την αντίσταση στην ινσουλίνη και θεωρείται από πολλούς ως η ηπατική εκδήλωση του μεταβολικού συνδρόμου (3). Διάγνωση της NAFLD/NASH Η διάγνωση της NAFLD είναι κλινικο-παθολογοανατομική: η ελάχιστη ιστολογική αλλοίωση είναι η ηπατοκυτταρική στεάτωση (λίπωση), δηλαδή η συσσώρευση τριγλυκεριδίων στα ηπατοκύτταρα σε ασθενείς που δεν καταναλώνουν σημαντική ποσότητα αλκοόλ (14 ποτά/εβδομάδα για τις γυναίκες, 21 ποτά/εβδομάδα για τους άνδρες) (2,4). Η NAFLD διαθέτει ευρύ ιστολογικό φάσμα το οποίο κυμαίνεται από την «απλή» στεάτωση, η οποία γενικά έχει καλοήθη πορεία και είναι παρούσα σε όλους τους ασθενείς, έως τη μη αλκοολική στεατοηπατίτιδα (nonalcoholic steatohepatitis, NASH). H ΝΑSH χαρακτηρίζεται ιστολογικά από την παρουσία στεάτωσης, λοβιακής και ενίοτε πυλαίας φλεγμονής, ηπατοκυτταρικής βλάβης, με τη μορφή ηπατοκυτταρικής διόγκωσης, αποπτωτικών σωματίων ή/και νέκρωσης, και ίνωσης (4-6). Η ίνωση στη NAFLD, χαρακτηριστικά ξεκινά στη ζώνη 3 (κεντρολοβιακή) και αρχικά είναι περικολποειδική/περικυτταρική (σαν «συρματόπλεγμα»- chickenwire). Στη συνέχεια, αναπτύσσεται πυλαία/περιπυλαία ίνωση, γεφυροποιός ίνωση και τελικά, κίρρωση (4-6). Προχωρημένη ίνωση παρατηρείται σε 10%-15% των ασθενών με NASH, ενώ εξέλιξη προς κίρρωση σε 15%-25% των περιπτώσεων. Συνολικά, 3%-5% ασθενών με NAFLD καταλήγουν σε κίρρωση (1,2). Ασθενείς με προχωρημένη ίνωση ή κίρρωση σε έδαφος NASH είναι δυνατόν να αναπτύξουν ηπατοκυτταρικό 3

4 καρκίνωμα (ΗΚΚ) (7). Η παρουσία μη αλκοολικής στεατοηπατίτιδας (NASH) σχετίζεται με ποσοστά 5ετούς και 10ετούς επιβίωσης που εκτιμώνται σε 67% και 59%, αντίστοιχα (8). Τα υπάρχοντα κλινικά σκορς για τη διάγνωση της NASH στερούνται ευαισθησίας και ειδικότητας, ενώ οι συνήθεις απεικονιστικές μέθοδοι (υπερηχογράφημα, αξονική/μαγνητική τομογραφία) δεν μπορούν να διακρίνουν μεταξύ NAFLD και NASH (9). Οι μη επεμβατικές μέθοδοι για τη διάγνωση της ηπατικής ίνωσης στη NAFLD (ορολογικοί βιοδείκτες, συνδυασμοί βιοδεικτών με κλινικά και βιοχημικά στοιχεία, ελαστογραφία- Fibroscan ) έχουν στην καλύτερη περίπτωση έως 80% ακρίβεια για την ανάδειξη απουσίας ίνωσης ή προχωρημένης ίνωσης, ενώ δεν είναι κατάλληλες για την εκτίμηση ενδιάμεσων σταδίων ίνωσης (9,10). Σήμερα, βρίσκονται υπό διερεύνηση ορολογικοί δείκτες οξειδωτικού στρες, φλεγμονής, ηπατοκυτταρικής απόπτωσης και ίνωσης, όμως δεν χρησιμοποιούνται ακόμα στην κλινική πράξη (9,10). Προς το παρόν, η NASH και η παρουσία αρχόμενης ίνωσης διαγιγνώσκονται μόνο με βιοψία ήπατος, η οποία παραμένει ακόμα απαραίτητη για την εξακρίβωση ή τον αποκλεισμό της διάγνωσης NASH σε ασθενείς με απεικονιστικά ευρήματα ηπατικής στεάτωσης, συμβατά κλινικά χαρακτηριστικά, κυρίως σχετιζόμενα με την παρουσία μεταβολικού συνδρόμου και χρόνια ανεξήγητη αύξηση τρανσαμινασών στον ορό (2). Ασθενείς στους οποίους η ηπατική βιοψία έχει συνήθως ένδειξη είναι αυτοί που έχουν αναγνωρισμένους παράγοντες κινδύνου ανάπτυξης NASH με σημαντική ίνωση, όπως η προχωρημένη ηλικία, η παχυσαρκία ή ο διαβήτης (2,11). Παθογένεια ηπατικής ίνωσης στη NAFLD/NASH Οποιαδήποτε βλάβη στο ηπατικό παρέγχυμα και/ή στο χοληφόρο δένδρο έχει ως αποτέλεσμα μια στερεότυπη απάντηση από τα μακροφάγα (κύτταρα Kupffer και πυλαία μακροφάγα) και τα ινοπαραγωγά κύτταρα του ήπατος, τα ηπατικά αστεροειδή κύτταρα και τους πυλαίους μυοϊνοβλάστες, που οδηγεί στην ανώμαλη εναπόθεση στοιχείων της εξωκυττάριας θεμέλιας οουσίας, στην ανάπτυξη ινώδους (ουλώδους) ιστού και ως συνέπεια αυτών σε αναδόμηση (remodeling) του αγγειακού δικτύου και της παρεγχυματικής αρχιτεκτονικής. Η κίρρωση αποτελεί το τελικό στάδιο της ίνωσης και 4

5 αναδόμησης, μπορεί να οδηγήσει σε ηπατική ανεπάρκεια και σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης ΗΚΚ (12). H ηπατική ίνωση και η εξέλιξή της σε κίρρωση, φαίνεται ότι είναι αποτέλεσμα αποτυχίας συγκεκριμένων μηχανισμών προσαρμογής και επανόρθωσης. Πρόσφατα, υποστηρίζεται ότι η απώλεια της φυσιολογικής αναγεννητικής ικανότητας των ηπατοκυττάρων και η επακόλουθη ενεργοποίηση των ηπατικών προγονικών κυττάρων (hepatic progenitor cells) παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της ίνωσης στη χρόνια ιογενή ηπατίτιδα C και στη NAFLD (13-15). Τελικά, αυτές οι πολύπλοκες διεργασίες προκαλούν ενεργοποίηση των ηπατικών αστεροειδών κυττάρων και των πυλαίων μυοϊνοβλαστών με αποτέλεσμα την ανώμαλη εναπόθεση ινώδους ιστού (12). Η επιθηλιο-μεσεγχυματική μετατροπή (epithelial-mesenchymal transition, ΕΜΜ) είναι μια άλλη πιθανή διεργασία μέσω της οποίας είναι δυνατόν να εναποτεθούν συστατικά εξωκυττάριας θεμέλιας ουσίας στο ήπαρ (16). Η ΕΜΜ είναι (παθο)φυσιολογικός μηχανισμός μέσω του οποίου αλλαγές στο τοπικό μικροπεριβάλλον των επιθηλιακών κυττάρων προκαλούν τη διαφοροποίησή τους σε κύτταρα με μεσεγχυματικό φαινότυπο και λειτουργίες (16), ικανές να παράγουν στοιχεία της εξωκυττάριας θεμέλιας ουσίας. Η ΕΜΜ λαμβάνει χώρα κατά την εμβρυογένεση, την επούλωση τραύματος/ιστική αναγέννηση/ίνωση και τη νεοπλασία (16). Στο αναπτυσσόμενο ήπαρ ή στο ήπαρ που έχει υποστεί βλάβη, σύμφωνα με τη θεωρία της ΕΜΜ, ορισμένα επιθηλιακά κύτταρα υφίστανται ΕΜΜ και εμφανίζουν ινοβλαστικό φαινότυπο. Μερικά από αυτά τα, προερχόμενα από επιθηλιακά κύτταρα, μεσεγχυματικά κύτταρα είναι δυνατόν να υποστούν την ανάστροφη διεργασία, δηλαδή μεσεγχυματο-επιθηλιακή μετατροπή (ΜΕΜ), και να μετατραπούν εκ νέου σε επιθηλιακά κύτταρα που θα διαφοροποιηθούν σε ηπατοκύτταρα ή χολαγγειοκύτταρα (16). Η ισορροπία μεταξύ ΕΜΜ και ΜΕΜ τροποποιεί το αποτέλεσμα της χρόνιας ηπατικής βλάβης. Όταν η ΕΜΜ υπερτερεί της ΜΕΜ, τότε κυριαρχούν οι ινογόνοι μηχανισμοί επανόρθωσης της ηπατικής βλάβης, προκαλώντας ηπατική ίνωση (16). Πρόσφατα αποτελέσματα πειραματικών μελετών σε απόφραξη χοληφόρων (17) και κίρρωση προκαλούμενη από τετραχλωράνθρακα (18) καθώς και μελετών σε ασθενείς με χολική ή αλκοολική κίρρωση (19), 5

6 συνηγορούν υπέρ της πρόκλησης ΕΜΜ ως απάντησης σε ινογόνο ηπατική βλάβη. Αντίθετα, άλλες μελέτες υποστηρίζουν ότι η ΕΜΜ δεν παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της ηπατικής ίνωσης (20) και τα έγκυρα δεδομένα στο σύγχρονο αυτό πεδίο έρευνας της ηπατολογίας είναι αντικρουόμενα και λιγοστά. Ηπατικά προγονικά κύτταρα και ίνωση στη NAFLD Στο φυσιολογικό ήπαρ, η απώλεια ηπατικού παρεγχύματος αποκαθίσταται μέσω αναγέννησης των υπό φυσιολογικές συνθήκες αδρανών, γειτονικών ώριμων ηπατοκυττάρων. Όμως, προϋπάρχουσες ηπατικές νόσοι, που σχετίζονται με οξειδωτικό στρες, όπως ιογενής ηπατίτιδα, λιπώδης νόσος ήπατος, αιμοχρωμάτωση και άλλες, ελαττώνουν σημαντικά την αναγεννητική ικανότητα των ηπατοκυττάρων, προάγοντας την ενεργοποίηση ενός δεύτερου επικουρικού μηχανισμού ηπατικής αναγέννησης, αυτού του πολλαπλασιασμού των ηπατικών προγονικών κυττάρων (ΗΠΚ) (121). Τα ΗΠΚ, τα οποία καλούνται ωοειδή κύτταρα (oval cells) στα τρωκτικά, εδράζονται στους πόρους του Hering στην περιπυλαία ζώνη, είναι τουλάχιστον διδύναμα και ικανά να διαφοροποιηθούν προς ηπατοκύτταρα και χολαγγειοκύτταρα. Τυπικά, επί ενεργοποίησης τους, τα ΗΠΚ σχηματίζουν ένα σύμπλεγμα από σωληνίσκους και αλύσους μεμονωμένων μικρών κυττάρων στο όριο πυλαίου διαστήματος-ηπατοκυτταρικού παρεγχύματος, το οποίο είναι γνωστό ως χολαγγειολική αντίδραση (ductular reaction) (22,23). Κατά την ινογένεση, μελέτες σε λιπώδες ήπαρ τρωκτικών (24-26) και ασθενών με ιογενή ηπατίτιδα C (13,15), ALD (24) και ΝΑFLD (14, 24) έχουν δείξει ότι υπάρχει στενή σχέση μεταξύ χολαγγειολικής αντίδρασης, βαρύτητας της νεκροφλεγμονώδους δραστηριότητας και σταδίου ίνωσης. Ειδικότερα, στη ΝΑFLD, στη μοναδική μέχρι σήμερα μελέτη σε ικανό αριθμό ενηλίκων ασθενών (n=107, controls=11) (14), η έντονη χολαγγειολική αντίδραση σχετίσθηκε με εντονότερη νεκροφλεγμονώδη δραστηριότητα της NASH, προχωρημένη ίνωση και ανεπάρκεια ηπατοκυτταρικής αναγέννησης. Διαφάνηκε ότι στη NASH, ένας εναλλακτικός μηχανισμός ηπατικής αναγέννησης προάγει την ενεργοποίηση των ΗΠΚ και κατά συνέπεια την περιπυλαία χολαγγειολική αντίδραση, η οποία θεωρείται υπεύθυνη για την ανάπτυξη της περιπυλαίας ίνωσης (15,27). Mόλις προ εξαμήνου σε μικρό 6

7 αριθμό παιδιών (n=30) με NAFLD, καταδείχθηκε ανοσοϊστοχημικά ότι τα HΠΚ εκφράζουν αντιποκίνες και ότι η ενεργοποίηση τους παίζει ρόλο στην απάντηση του ήπατος στο οξειδωτικό στρες και σχετίζεται με την ανάπτυξη ίνωσης και εξέλιξης σε NASH (28). Επιθηλιο-μεσεγχυματική μετατροπή και ίνωση στη NAFLD Στη NAFLD, τα στοιχεία σχετικά με το ρόλο της ΕΜΜ είναι περιορισμένα. Μελέτη σε κυτταροκαλλιέργειες και πειραματικά μοντέλα ηπατικής βλάβης σε ποντίκια, κατέδειξε ότι η ΕΜΜ των ΗΠΚ στη ΝΑFLD συμβάλλει στην ανάπτυξη της ίνωσης και διαμεσολαβείται μέσω ενεργοποίησης του σηματοδοτικού μονοπατιού Hedgehog (Ηh) (25,29). Το μονοπάτι Ηh εμπλέκεται στην ΕΜΜ κατά την εμβρυογένεση και την καρκινική μετάσταση (16). Πρόσφατη ανοσοϊστοχημική μελέτη κατέδειξε ότι η ενεργοποίηση του μονοπατιού Hh στη NAFLD (n=90) σχετίζεται με τη βαρύτητα της ηπατικής βλάβης και το στάδιο της ίνωσης στην παθογένεια της ίνωσης (30). Σε περιορισμένο υλικό NAFLD (n=16) παρατηρήθηκε ότι o αριθμός των ηπατοκυττάρων που εξέφραζαν Shh (συνδέτης του Hh), και ο αριθμός των ανοσοθετικών χολαγγειολικών κυττάρων (ΗΠΚ) για το προϊόν του γονιδίου Gli2 (στόχος του Hh) και το δείκτη S100A4 (δείκτης ΕΜΜ) αυξάνεται παράλληλα με τη βαρύτητα της ηπατικής ίνωσης (31). Επιπλέον, στη ΝΑSH η ενεργοποίηση του μονοπατιού Hh επάγει την έκφραση οστεοποντίνης (μιας προ-ινωτικής πρωτεϊνης της εξωκυττάριας θεμέλιας ουσίας και γνωστής κυτοκίνης) στα ΗΠΚ. Σε βιοψίες ήπατος ασθενών με ΝΑSH, η αύξηση της έκφρασης της οστεοποντίνης στα ΗΠΚ συσχετίσθηκε με το στάδιο ίνωσης, ενώ σε κυτταροκαλλιέργειες η οστεοποντίνη προήγαγε την ινογόνο δράση των ηπατικών αστεροειδών κυττάρων (31). Πρόσφατα, σε ανοσοϊστοχημική μελέτη βιοψιών ήπατος από ασθενείς με χρόνια ηπατίτιδα C (n=78), παρατηρήθηκε ότι η παρουσία αντίστασης στην ινσουλίνη συμβάλλει στην ανάπτυξη της ηπατικής ίνωσης μέσω ενεργοποίησης ΗΠΚ που εκφράζουν δείκτες ΕΜΜ (32). 7

8 Ηπατικά προγονικά κύτταρα και επιθηλιο-μεσεγχυματική μετατροπή στη ΝΑFLD Στη NAFLD, έως σήμερα δεν έχει μελετηθεί εμπεριστατωμένα ο ακριβής ρόλος των ΗΠΚ και της ΕΜΜ στην ανάπτυξη της ίνωσης. Επίσης, δεν έχει διερευνηθεί η σχέση της χολαγγειολικής αντίδρασης, ως δείκτης ενεργοποίησης ΗΠΚ, σε συνδυασμό με στοιχεία ΕΜΜ, με τα δημογραφικά, ανθρωπομετρικά και βιοχημικά δεδομένα των ασθενών, με δείκτες μεταβολικού συνδρόμου και με τη βαρύτητα των ιστολογικών αλλοιώσεων της NASH. Η μελέτη ΗΠΚ με δείκτες ΕΜΜ μέσω συνεστιακού μικροσκοπίου (confocal microscope) δεν έχει έως σήμερα περιγραφεί στη NAFLD. H διευκρίνιση της σημασίας της ενεργοποίησης των ΗΠΚ και της ΕΜΜ στην παθογένεια της ίνωσης στη NAFLD αποτελεί σήμερα πεδίο εντατικής έρευνας διεθνώς. Τα αποτελέσματα αναμένεται να αναδείξουν νέους μεσολαβητές της ίνωσης στη NAFLD/NASH και ελκυστικούς στόχους για την ανάπτυξη αντι-ινωτικών θεραπειών. β) Εμπειρία-Τεχνογνωσία του Επιστημονικού Υπεύθυνου και των συνερευνητών επί του προτεινόμενου θέματος Το Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας (Ντ. Τηνιακού), το Α Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών (Ι. Δελλαδέτσιμα) και το Εργαστήριο Γενικής Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής της Ιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Π. Χυτίρογλου), αποτελούν διεθνώς γνωστά κέντρα στο χώρο της Παθολογικής Ανατομικής γενικότερα, και των ηπατικών νοσημάτων ειδικότερα. Η ερευνητική μας δραστηριότητα στο χώρο της ΝΑFLD και των ΗΠΚ εκφράζεται άμεσα από τις διεθνείς δημοσιεύσεις σε σημαντικά περιοδικά (4-6,15,33-40), ελληνικές δημοσιεύσεις (11), ανακοινώσεις σε διεθνή συνέδρια, προσκλήσεις σε σχετικές ομιλίες κλπ. Στις Α και Β Πανεπιστημιακές Παθολογικές Κλινικές της Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών (Ειρ. Βαφειάδη-Ζουμπούλη και Γ. Παπαθεοδωρίδης, αντίστοιχα), στη Δ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική της Ιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Ι. Γουλής, Σ. Σαββίδου) και στην Παθολογική Κλινική Τμήματος Νοσηλευτικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ο.Ν.Κ. «ΑΓΙΟΙ ΑΝΑΡΓΥΡΟΙ (Ι. Ελευσινιώτης) παρακολουθείται ένας 8

9 σημαντικός αριθμός ασθενών με ΝΑFLD, σε αρκετούς από τους οποίους η νόσος έχει επιβεβαιωθεί ιστολογικά με διαδερμική βιοψία ήπατος, που θα αποτελέσει μια πηγή άντλησης ασθενών. Ειδικότερα, στη Β Πανεπιστημιακή Κλινική της Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών υπάρχει από ετών έντονο ενδιαφέρον για τη NAFLD, που έχει εκφρασθεί με πληθώρα ανακοινώσεων σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια και αρκετών πλήρων δημοσιεύσεων σε διεθνή περιοδικά (11,41-45). Στη Μονάδα Τεχνητής Διατροφής και Κλινικά Σοβαρής Παχυσαρκίας της Χειρουργικής Κλινικής του Τμήματος Ιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών (Φ. Καλφαρέτζος, Μ. Αργέντου), έχουν χειρουργηθεί επιτυχώς και παρακολουθούνται πολυάριθμοι ασθενείς με κλινικά σοβαρή παχυσαρκία και ιστολογικά τεκμηριωμένη NAFLD (32,46-48). Οι χειρουργικές βιοψίες ήπατος αυτών των ασθενών θα αποτελέσουν τη δεύτερη πηγή άντλησης υλικού για την προτεινόμενη μελέτη. Το Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής του Τμήματος Ιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών (Μ. Μελαχροινού), αποτελεί γνωστό κέντρο στο χώρο της Παθολογικής Ανατομικής με διεθνώς αναγνωρισμένο διαγνωστικό και ερευνητικό έργο. Προηγούμενη συνεργασία του Επιστημονικού Υπεύθυνου με τους συνερευνητές του Πανεπιστημίου Πατρών απέδωσε σημαντικά δημοσιευμένα αποτελέσματα σχετικά με το ρόλο των λιποκινών και την εκτίμηση της μεμονωμένης πυλαίας ίνωσης στη NAFLD σε ασθενείς με κλινικά σοβαρή παχυσαρκία (32,48). Στην ερευνητική μας ομάδα συμμετέχουν εξειδικευμένα εργαστήρια (Εργαστήρια Ιστολογίας-Εμβρυολογίας και Παθολογικής Ανατομικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Ιατρικής Σχολής Aριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής, Τμήμα Ιατρικής, Σχολή Επιστημών Υγείας, Πανεπιστήμιο Πατρών) που διαθέτουν την υλικοτεχνική υποδομή αλλά και έμπειρο και με σημαντική ερευνητική δραστηριότητα ιατρικό και παραϊατρικό προσωπικό, που είναι απολύτως απαραίτητα για την αξιόπιστη εργαστηριακή κάλυψη του προτεινόμενου ερευνητικού πρωτοκόλλου. Ειδικότερα, η συν-έκφραση δεικτών ΗΠΚ και δεικτών ΕΜΜ στον ηπατικό ιστό θα εκτιμηθεί με το υπερσύγχρονο συνεστιακό μικροσκόπιο που λειτουργεί στο Α Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής της Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών. 9

10 4. ΣΚΟΠΟΣ Κύριος σκοπός της παρούσας ερευνητικής προτάσεως είναι η εκτίμηση του ρόλου των ηπατικών προγονικών κυττάρων (ΗΠΚ) και της επιθηλιομεσεγχυματικής μετατροπής (ΕΜΜ) στην ανάπτυξη της ίνωσης στη ΝΑFLD. Ειδικότερα, θα διενεργηθούν: - Ποσοτική και τοπογραφική εκτίμηση της ενεργοποίησης των ΗΠΚ σε ιστολογικό υλικό διαδερμικών και χειρουργικών βιοψιών ήπατος ασθενών με NAFLD - Ποσοτική και τοπογραφική εκτίμηση της ΕΜΜ σε ηπατικά προγονικά ή άλλα κύτταρα με τη χρήση διπλών ανοσοϊστοχημικών χρώσεων με ειδικούς δείκτες και εκτίμηση με συνεστιακό μικροσκόπιο - Συσχέτιση της ενεργοποίησης των ΗΠΚ και της ΕΜΜ με κλινικά, βιοχημικά και παθολογοανατομικά χαρακτηριστικά των ασθενών και ιδιαίτερα με κριτήρια μεταβολικού συνδρόμου, ιστολογικές διαγνωστικές παραμέτρους στεατοηπατίτιδας, στάδιο ηπατικής ίνωσης και αριθμό ενεργοποιημένων αστεροειδών κυττάρων. Η ερευνητική μας πρόταση, εφόσον χρηματοδοτηθεί και πραγματοποιηθεί εγκαίρως, θα είναι μεταξύ των πρώτων μελετών διεθνώς που θα συμβάλλουν στη διαφώτιση της σχέσης ΗΠΚ και ΕΜΜ και, κατά συνέπεια, στην κατανόηση της παθογένειας της ίνωσης στη NAFLD/NASΗ στον άνθρωπο. Η ανάδειξη νέων μεσολαβητών της ίνωσης στη ΝΑFLD/NASH προβλέπεται να ανοίξει πεδίο έρευνας για την ανάπτυξη ειδικών αντι-ινωτικών θεραπευτικών παραγόντων.. 5. ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟΥ ΕΡΓΟΥ Ασθενείς Στη μελέτη θα συμπεριληφθούν 100 ασθενείς με ιστολογικά επιβεβαιωμένη ΝAFLD, οι οποίοι: α) παρακολουθούνται στα Εξωτερικά Ηπατολογικά Ιατρεία των συνεργαζομένων Παθολογικών Κλινικών και έχουν υποβληθεί σε διαδερμική βιοψία ήπατος ή β) έχουν χειρουργηθεί λόγω κλινικά σοβαρής παχυσαρκίας στη 10

11 συνεργαζόμενη Χειρουργική Κλινική και έχουν υποβληθεί σε διεγχειρητική βιοψία ήπατος. Κριτήρια εισόδου για τους ασθενείς της μελέτης θα είναι 1. Ηλικία ετών 2. Iστολογικά επιβεβαιωμένη διάγνωση ΝΑFLD. Η διάγνωση θα τίθεται σε άτομα που πληρούν όλα τα παρακάτω κριτήρια α) έχουν παθολογικές τιμές βασικών τρανσαμινασών και/ή γgt, β) έχουν ένδειξη λιπώδους διήθησης ήπατος σε υπερηχογράφημα, γ) έχουν αρνητικά HBsAg, anti- HCV και anti-hiv, δ) δεν καταναλώνουν αλκοόλ σε ποσότητα >210 g για άνδρες ή >140 g για γυναίκες ανά εβδομάδα, ε) δεν λαμβάνουν ηπατοτοξικά φάρμακα ή δυνητικά ηπατοτοξικούς παράγοντες, στ) δεν έχουν γνωστό συστηματικό νόσημα με δυνητικά ηπατική συμμετοχή και ζ) έχουν βιοψία ήπατος συμβατή με NAFLD. 3. Απουσία νεοπλάσματος ήπατος. 4. Διαθέσιμο βιοπτικό υλικό κατάλληλο για την παρούσα μελέτη. Σε όλους τους ασθενείς της μελέτης θα υπάρχουν βασικά επιδημιολογικά και ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά (ύψος, βάρος, περιφέρεια μέσης), ατομικό αναμνηστικό (σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση, χρόνια λήψη φαρμάκων) και εργαστηριακός έλεγχος μετά από νηστεία τουλάχιστον 8 ωρών, ο οποίος θα περιλαμβάνει: Ηπατική βιοχημεία (ALT/AST, χολερυθρίνη, αλκαλική φωσφατάση, γgt, λευκώματα, ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών) Λιπιδαιμικό προφίλ (χοληστερίνη-ολική/hdl/ldl, τριγλυκερίδια) Διαβητικό προφίλ για μη διαβητικούς (σάκχαρο, ινσουλίνη, δείκτης ΗΟΜΑ-ΙR) Γενική αίματος Χρόνος προθρομβίνης Ουρία, κρεατινίνη 11

12 Ιστολογική εκτίμηση Τα παρασκευάσματα των διαδερμικών και χειρουργικών βιοψιών ήπατος θα είναι μονιμοποιημένα σε διάλυμα ουδέτερης φορμόλης 10% και εγκλεισμένα σε παραφίνη. Ιστολογικές τομές κύβων παραφίνης θα χρωσθούν με χρώσεις αιματοξυλίνης-ηωσίνης, PAS-διαστάση, τριχρωμική Masson και Κυανού Βερολίνου. Η ιστολογική εκτίμηση της NAFLD θα γίνει με βάση καθιερωμένα κριτήρια (49,50) και θα βαθμολογηθούν χωριστά η στεάτωση, η λοβιακή και πυλαία φλεγμονή, η ηπατοκυτταρική διόγκωση, η χολαγγειολική αντίδραση, το στάδιο ίνωσης και άλλα ιστολογικά χαρακτηριστικά (παρουσία σωματίων Mallory-Denk, λιποφαγοκοκκιώματα, μικροκοκκιώματα, αποπτωτικά σωμάτια κ.α.). Οι συνεργαζόμενοι παθολογοανατόμοι θα συμφωνήσουν για τις λεπτομέρειες της ιστολογικής και ανοσοϊστοχημικής εκτίμησης σε κοινή συνεδρία. Ανοσοϊστοχημική μελέτη Η χρήση ανοσοϊστοχημικών τεχνικών επιτρέπει τη μελέτη των ΗΠΚ in situ στον ηπατικό ιστό ασθενών με NAFLD και είναι ο μόνος τρόπος να καταδειχθεί με διπλές ανοσοχρώσεις η έκφραση δεικτών ΕΜΜ από τα ΗΠΚ στον άνθρωπο. Πλεονεκτούν έναντι των μοριακών τεχνικών διότι λόγω της διατήρησης της αρχιτεκτονικής του ιστού εκτιμώνται τα ΗΠΚ και η ενεργοποίησή τους (χολαγγειολική αντίδραση) σε σχέση με το μικροπεριβάλλον τους, ενώ υπάρχει η δυνατότητα τοπογραφικής εκτίμησης της έκφρασης των δεικτών ΕΜΜ. Θα χρησιμοποιηθούν τομές παραφίνης πάχους 4μm και θα εφαρμοσθούν απλές ή διπλές ανοσοϊστοχημικές τεχνικές με χρήση μονοκλωνικών αντισωμάτων ή/και πολυκλωνικών αντιορών για την ανάδειξη μεμονωμένα ή σε συνδυασμούς: α) Δεικτών ηπατικών προγονικών κυττάρων (ΗΠΚ) - κερατίνη 7 (εκτίμηση ΗΠΚ, ενδιάμεσων κυττάρων [intermediate cells], κερατίνη 7- (+) ηπατοκυττάρων) - κερατίνη 19 - EpCAM (epithelial cell adhesion molecule) 12

13 β) Δεικτών Επιθηλιο-Μεσεγχυματικής Μετατροπής (ΕΜΜ) - Βιμεντίνη (κλασσικός δείκτης μεσεγχυματικών κυττάρων) - e-cadherin (μόριο προσκόλλησης επιθηλιακών κυττάρων, ελάττωση έκφρασης του οποίου θεωρείται δείκτης EMM) - αsma (ακτίνη λείων μυϊκών ινών, δείκτης μεσεγχυματικής προέλευσης και δείκτης ενεργοποιημένων ηπατικών αστεροειδών κυττάρων) - Shh (συνδέτης του Hh που παίζει σημαντικό ρόλο στην ΕΜΜ) - Gli2 (προϊόν γονιδίου-στόχου του Hh) - Snail (μεταγραφικός παράγοντας που παίζει σημαντικό ρόλο στη διαμεσολαβούμενη από τον TGFβ ΕΜΜ και ελαττώνει την έκφραση e- cadherin) - FSP-1 (fibroblast specific protein-1, δείκτης αρχόμενης ΕΜΜ) Μάρτυρες Ως μάρτυρες για τις ανοσοϊστοχημικές χρώσεις θα χρησιμοποιηθούν ιστολογικές τομές φυσιολογικού ήπατος ενηλίκων (n=5) από χειρουργικά παρασκευάσματα ηπατεκτομής για όγκους ή ογκόμορφες εξεργασίες ήπατος (τομές μακράν της εστιακής αλλοίωσης) ή άλλων κατάλληλων ιστών ανάλογα με τις οδηγίες χρήσης (data sheets) των αντισωμάτων. Εκτίμηση με συνεστιακό μικροσκόπιο (confocal microscope) Τα ανοσοϊστοχημικά αποτελέσματα των διπλών ανοσοχρώσεων για δείκτες ΗΠΚ και ΕΜΜ θα εκτιμηθούν με χρήση συνεστιακού μικροσκοπίου (confocal microscope). 6. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η επεξεργασία των δεδομένων θα γίνει με το στατιστικό πακέτο SPSS v. 17 (SPSS Inc, Chicago, IL). Για την εκτίμηση της κανονικότητας της κατανομής των δεδομένων θα χρησιμοποιηθεί το Kolmogorov Smirnov test. Για τις ποιοτικές μεταβλητές θα χρησιμοποιηθούν οι δοκιμασίες x 2 ή/και Fisher s exact test, ενώ για τις ποσοτικές μεταβλητές οι δοκιμασίες t-test ή/και Mann- Whitney. Η πιθανή συσχέτιση ποσοτικών μεταβλητών θα εξετασθεί με τη δοκιμασία συσχέτισης κατά Spearman. Για τη διερεύνηση τυχόν ανεξάρτητων συσχετίσεων θα γίνουν πολυπαραγοντικές αναλύσεις με τη μέθοδο της πολλαπλής ή λογιστικής εξάρτησης. Όλες οι στατιστικές συσχετίσεις θα θεωρηθούν σημαντικές για τιμές p<

14 7. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩ Αμοιβές επιστημονικού προσωπικού 0 Αμοιβές τεχνικού προσωπικού - Τεχνολόγος (κοπή ιστολογικών τομών) Βιολόγος (ανοσοϊστοχημικές χρώσεις) 2500 Κόστος αναλωσίμων υλικών Αντισώματα Ανοσοϊστοχημικά κιτς Αντικειμενοφόρα πλακίδια/άλλα αντιδραστήρια Συνολικό κόστος μελέτης YΠΕΥΘΥΝΗ ΔΗΛΩΣΗ Δηλώνω υπεύθυνα ότι το προτεινόμενο ερευνητικό πρωτόκολλο δεν χρηματοδοτείται από άλλο φορέα ούτε έχει υποβληθεί αλλού προς χρηματοδότηση. Ο Επιστημονικός Υπεύθυνος Ντίνα Γ. Τηνιακού 27 Σεπτεμβρίου

15 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Vernon G, Baranova A, Younossi ZM. Systematic review: the epidemiology and natural history of nonalcoholic fatty liver disease and nonalcoholic steatohepatitis in adults. Aliment Pharmacol Ther 2011; 34: Chalasani N, Younossi Z, Lavine JE et al. The diagnosis and management of non-alcoholic fatty liver disease: practice guideline by the American Gastroenterological Association, American Association for the Study of Liver Diseases, and American College of Gastroenterology. Gastroenterology 2012; 142: Marchesini G, Marzocchi R, Agostini F, Bugianesi E. Nonalcoholic fatty liver disease and the metabolic syndrome. Curr Opin Lipidol 2005; 16(4): Brunt EM, Tiniakos DG. Histopathology of nonalcoholic fatty liver disease. World J Gastroenterol 2010; 16: Brunt EM, Tiniakos DG. Alcoholic and non-alcoholic fatty liver disease. In: Odze RD, Goldblum JR, and Crawford JM, eds. Pathology of the GI tract, liver, biliary tract, and pancreas. 2nd ed. Philadelphia: Saunders Elsevier, 2009: Tiniakos DG. Nonalcoholic fatty liver disease/nonalcoholic steatohepatitis: histological diagnostic criteria and scoring systems. Eur J Gastroenterol Hepatol 2010; 22: Baffy G, Brunt EM, Caldwell SH. Hepatocellular carcinoma in nonalcoholic fatty liver disease: an emerging menace. J Hepatol 2012; 56: Neuschwander-Tetri BA, Clark JM, Bass NM, Van Natta ML, Unalp-Arida A, Tonascia J, et al. Clinical, laboratory and histological associations in adults with nonalcoholic fatty liver disease. Hepatology 2010; 52: Musso G, Gambino R, Cassader M, Pagano G. Meta-analysis: Natural history of non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) and diagnostic accuracy of non-invasive tests for liver disease severity. Ann Med 2011; 43: Mato JM, Lu SC. Where we are in the search for noninvasive nonalcoholic steatohepatitis biomarkers. Hepatology 2011; 54: Τηνιακού Ντ, Τσομίδου Χρ, Παπαθεοδωρίδης Γ. Χρόνια ηπατίτιδα: Ο ρόλος της βιοψίας ήπατος στους κλινικούς αλγόριθμους. Ιατρική 2008; 93:

16 12. Lee UE, Friedman SL. Μechanisms of hepatic fibrogenesis. Best Pract Res Clin Gastroenterol 2011; 25: Clouston AD, Powell EE, Walsh MJ, Richardson MM, Demetris AJ, Jonsson JR. Fibrosis correlates with a ductular reaction in chronic hepatitis C: roles of impaired replication, progenitor cells and steatosis. Hepatology 2005; 41: Richardson MM, Johnsson JR, Powell EE. Progessive fibrosis in NASHaltered regeneration and the ductular reaction. Gastroenterology 2007; 133: Delladetsima J, Alexandrou P, Giaslakiotis K, Psichogiou M, Hatzis G, Sypsa V, Tiniakos D. Hepatic progenitor cells in chronic hepatitis C: a phenomenon of older age and advanced liver disease. Virchows Arch 2010; 457: Choi SS, Diehl AM. Epithelial-to-mesenchymal transitions in the liver. Hepatology 2009; 50: Choi SS, Omenetti A, Witek RP, Moylan CA, Syn WK, Jung Y, et al. Hedgehog pathway activation and epithelial-to-mesenchymal transitions during myofibroblastic transformation of rat hepatic cells in culture and cirrhosis. Am J Physiol Gastrointest Liver Physiol 2009; 297:G Nitta T, Kim JS, Mohuczy D, et al. Murine cirrhosis induces hepatocyte epithelial mesenchymal transition and alterations in survival signaling pathways. Hepatology 2008; 48: Jung Y, Brown KD, Wiltek RP, et al. Accumulation of hedgehogresponsive progenitors parallels alcoholic liver disease severity in mice and humans. Gastroenterology 2008; 134: Wells RG. The epithelial-to-mesenchymal transition in liver fibrosis: Here today, Gone tomorrow? Hepatology 2010; 51: Clouston A, Jonsson JR, Powell EE. Hepatic progenitor cell-mediated regeneration and fibrosis: chicken or egg? Hepatology 2009; 49: Roskams T. Different types of liver progenitor cells and their niches. J Hepatol 2006; 45: Kuwahara R, Kofman AV, Landis CS, Swenson ES, Barendswaard E, Theise ND. The hepatic stem cell niche: Identification by label-retaining cell assay. Hepatology 2008; 47:

17 24. Roskams T, Yang SQ, Koteish A, Durnez A, DeVos R, Huang X, et al. Oxidative stress and oval cell accumulation in mice and humans with alcoholic and non-alcoholic fatty liver disease. Am J Pathol 2003; 163: Fleig SV, Choi SS, Yang L, Jung Y, Omennetti A, VanDongen HM, et al. Hepatic accumulation of Hedgehog reactive progenitors increases with severity of fatty liver damage in mice. Lab Invest 2007; 87: van Hul NKM, Abarca-Quinones J, Sempoux C, Horsmans Y, Leclercq IA. Relation between liver progenitor cell expansion and extracellular matrix deposition in CDE-induced murine model of chronic liver injury. Hepatology 2009; 49: Tiniakos DG, Vos MB, Brunt EM. Nonalcoholic fatty liver disease: pathology and pathogenesis. Annu Rev Pathol 2010; 5: Nobili V, Carpino G, Alisi A, Franchitto A, Alpini G, De Vito R, et al. Hepatic progenitor cells activation, fibrosis and adipokines production in pediatric nonalcoholic fatty liver disease. Hepatology 2012 Mar 29. doi: /hep Syn WK, Jung Y, Omenetti A, Abdelmalek M, Guy CD, Yang L, et al. Hedhehog-mediated epithelial-to-mesenchymal transition and fibrogenic repair in nonalcoholic fatty liver disease. Gastroenterology 2009; 137: Guy SD, Suzuki A, Zdanowicz M, Abdelmalek MF, Burchette J, Unalp A et al. Hedgehog pathway activation parallels histologic severity of injury and fibrosis in human nonalcoholic fatty liver disease. Hepatology 2012; 55: Syn WK, Choi SS, Liaskou E, Karaka GF, Agboola KM, Oo YH, et al. Osteopontin is induced by hedgehog pathway activation and promotes fibrosis progression in non-alcoholic steatohepatitis. Hepatology 2010; in press (Epub ahead of print 20 September) 32. Svegliati-Baroni G, Faraci G, Fabris L, Saccomanno S, Casamuro M, et al. Insulin resistance and necroinflammation drives ductular reaction and epithelial-mesenchymal transition in chronic hepatitis C. Gut 2011; 60: Argentou M, Tiniakos DG, Karanikolas M, Melachrinou M, Makri M, Kittas Ch, Kalfarentzos F. Adipokine serum levels are related to liver histology in severely obese patients undergoing gastric bypass surgery. Obes Surg 2009; 19:

18 34. Delladetsima JK, Kyriakou V, Vafiadis I, Karakitsos P, Smyrnoff T, Tassopoulos NC. Ductular structures in acute hepatitis with panacinar necrosis. J Pathol 1995; 175: Delladetsima JK, Vafiadis I, Tassopoulos NC, Kyriakou V, Apostolaki A, Smyrnoff T. HBcAg and HBsAg expression in ductular cells in chronic hepatitis B. Liver. 1994; 14: Savvidou S, Hytiroglou P, Orfanou-Koumerkeridou H, Panderis A, Frantzoulis P, Goulis J. Low serum adiponectin levels are predictive of advanced hepatic fibrosis in patients with NAFLD. J Clin Gastroenterol 2009; 43: Fotiadu A, Gagalis A, Akriviadis E, Kotoula V, Sinakos E, Karkavelas G, Hytiroglou P. Clinicopathological correlations in a series of adult patients with non-alcoholic fatty liver disease. Pathol Int 2010; 60: Fotiadu A, Tzioufa V, Vrettou E, Koufogiannis D, Papadimitriou CS, Hytiroglou P. Progenitor cell activation in chronic viral hepatitis. Liver Int 2004; 24: Roskams TA, Theise ND, Balabaud C, Bhagat G, Bhathal PS, Bioulac- Sage P, Brunt EM, Crawford JM, Crosby HA, Desmet V, Finegold MJ, Geller SA, Gouw AS, Hytiroglou P, et al. Nomenclature of the finer branches of the biliary tree: canals, ductules, and ductular reactions in human livers. Hepatology 2004; 39: Yoon SM, Gerasimidou D, Kuwahara R, Hytiroglou P, Yoo JE, Park YN, Theise ND. Epithelial cell adhesion molecule (EpCAM) marks hepatocytes newly derived from stem/progenitor cells in humans. Hepatology 2011; 53(3): Papatheodoridis GV, Goulis J, Christodoulou D, Manolakopoulos S, Raptopoulou M, Andrioti E, et al. High prevalence of elevated liver enzymes in blood donors: associations with male gender and central adiposity. Eur J Gastroenterol & Hepatol 2007; 19: Tsochatzis E, Papatheodoridis GV, Manesis EK, Kafiri G, Tiniakos DG, Archimandritis AJ. Metabolic syndrome is associated with severe fibrosis in chronic viral hepatitis and non-alcoholic steatohepatitis. Alim Pharmacol & Therap 2008; 27: Tsochatzis Ε, Papatheodoridis GV, Hadziyannis E, Georgiou A, Kafiri G, Tiniakos DG, et al. Serum adipokine levels in chronic liver diseases: association of resistin levels with fibrosis severity. Scand J Gastroenterol 2008; 43:

19 44. Papatheodoridis GV, Chrysanthos N, Cholongitas E, Pavlou E, Apergis G, Tiniakos DG, et al. Thrombotic risk factors and liver histological lesions in non-alcoholic fatty liver disease. J Ηepatol 2009; 51(5): Papatheodoridis GV, Hadziyannis E, Tsochatzis E, Georgiou A, Kafiri G, Tiniakos DG, et al. Serum apoptotic caspase activity in chronic hepatitis C and nonalcoholic fatty liver disease. J Clin Gastroenterol 2010; 44:e Alexandrides TK, Skroubis G, Kalfarentzos F. Resolution of diabetes mellitus and metabolic syndrome following Roux-en-Y gastric bypass and a variant of biliopancreatic diversion in patients with morbid obesity. Obes Surg 2007; 17: Kakkos SK, Yarmenitis SD, Tsamandas AC, Gogos CA, Kalfarentzos F. Fatty liver in obesity: relation to Doppler perfusion index measurement of the liver. Scand J Gastroenterol 2000; 35: Tiniakos DG, Melachrinou M, Karanikolas M, Argentou MI, Makri MG, Kittas C, Kalfarentzos F. Is isolated portal fibrosis (IPF) a common histologic finding in severely obese patients undergoing gastric bypass surgery? Lab Invest 2007; 87 (suppl 1): 294A. 49. Brunt EM, Janney CG, Di Bisceglie AM, Neuschwander-Tetri BA, Bacon BR. Nonalcoholic steatohepatitis: a proposal for grading and staging the histological lesions. Am J Gastroenterol 1999; 94: Kleiner DE, Brunt EM, Van Natta M et al. Design and validation of a histological scoring system for nonalcoholic fatty liver disease. Hepatology 2005; 41:

Λιπώδης νόσος του ήπατος (Fatty liver disease)

Λιπώδης νόσος του ήπατος (Fatty liver disease) EΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ Η ΩΡΑ ΤΟΥ ΕΙ ΙΚΕΥΟΜΕΝΟΥ 7 Νοεµβρίου 2007, Αθήνα Λιπώδης νόσος του ήπατος (Fatty liver disease) Ντίνα Τηνιακού Εργαστήριο Ιστολογίας & Εµβρυολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Αναστασόπουλος ΝΑ 1, Καραμάνη-Πλουμπίδου ΑΒ 1, Μαλλιώρας Ι 1, Παπούδου-Μπάη Α 2, Παλιούρας Α 3, Στυλιανίδη ΜΧ 1, Γούσια Α 1,2, Γκλαντζούνης Γ 1,3

Αναστασόπουλος ΝΑ 1, Καραμάνη-Πλουμπίδου ΑΒ 1, Μαλλιώρας Ι 1, Παπούδου-Μπάη Α 2, Παλιούρας Α 3, Στυλιανίδη ΜΧ 1, Γούσια Α 1,2, Γκλαντζούνης Γ 1,3 ΚΛΙΝΙΚΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΗΠΑΤΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ (HKK) ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΤΗΚΑΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΑ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ (ΠΝΙ) Αναστασόπουλος ΝΑ 1, Καραμάνη-Πλουμπίδου ΑΒ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΒΙΟΨΙΑ ΗΠΑΤΟΣ

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΒΙΟΨΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΤΟΥΣ ΗΠΑΤΟΛΟΓΟΥΣ, ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΒΙΟΨΙΑ ΗΠΑΤΟΣ Πρόδρομος Χυτίρογλου Εργαστήριο Γενικής Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής Τμήματος Ιατρικής Α.Π.Θ. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΒΙΟΨΙΑΣ ΗΠΑΤΟΣ Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΜΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής Τμήμα Διατροφής Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘεσσαλονίκης απλή στεάτωση Στεατοηπατίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Ηπατίτιδα C και Σακχαρώδης διαβήτης. Όλγα Ι. Γιουλεμέ Γαστρεντερολόγος, Λέκτορας Α.Π.Θ. Α Προπ. Παθολογική Κλινική ΑΧΕΠΑ

Ηπατίτιδα C και Σακχαρώδης διαβήτης. Όλγα Ι. Γιουλεμέ Γαστρεντερολόγος, Λέκτορας Α.Π.Θ. Α Προπ. Παθολογική Κλινική ΑΧΕΠΑ Ηπατίτιδα C και Σακχαρώδης διαβήτης Όλγα Ι. Γιουλεμέ Γαστρεντερολόγος, Λέκτορας Α.Π.Θ. Α Προπ. Παθολογική Κλινική ΑΧΕΠΑ HCV σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο 170 εκατομμύρια (2-3% παγκ.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της βιοψίας στην εκτίμηση της ηπατικής αρχιτεκτονικής. Η παθολογοανατομική βάση της πυλαίας υπερτάσεως.

Ο ρόλος της βιοψίας στην εκτίμηση της ηπατικής αρχιτεκτονικής. Η παθολογοανατομική βάση της πυλαίας υπερτάσεως. Νοσήματα του ήπατος: Υπενθύμιση στοιχείων ιστολογίας, απαραίτητων για την κατανόηση ηπατικής ιστοπαθολογίας. Η έννοια της κιρρωτικής εξεργασίας. Η μορφολογία της κιρρώσεως. Ο ρόλος της βιοψίας στην εκτίμηση

Διαβάστε περισσότερα

IOΓΕΝΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΣ Βαλεντίνη Τζιούφα-Ασημακοπούλου Εργαστήριο Γενικής Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής ΑΠΘ

IOΓΕΝΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΣ Βαλεντίνη Τζιούφα-Ασημακοπούλου Εργαστήριο Γενικής Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής ΑΠΘ IOΓΕΝΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΣ Βαλεντίνη Τζιούφα-Ασημακοπούλου Εργαστήριο Γενικής Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής ΑΠΘ Μάρτιος 2015 Οξεία ιογενής ηπατίτιδα Αίτια Ιός της ηπατίτιδας Α (Hepatitis A Virus-HAV) Iός

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Χρόνια νοσήματα του ήπατος Το 15% του

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθετο ΗΚΚ-Χολαγγειοκαρκίνωμα (Διφαινοτυπικό Ηπατοχολικό ΠΚΗ)

Σύνθετο ΗΚΚ-Χολαγγειοκαρκίνωμα (Διφαινοτυπικό Ηπατοχολικό ΠΚΗ) Σύνθετο ΗΚΚ-Χολαγγειοκαρκίνωμα (Διφαινοτυπικό Ηπατοχολικό ΠΚΗ) Ι. Δελλαδέτσιμα Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Συμβατικά καρκινώματα του ήπατος από τις δύο επιθηλιακές συνιστώσες

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης και Μη Αλκοολική Στεατοηπατίτιδα -Παθογένεια και Αντιμετώπιση-

Σακχαρώδης Διαβήτης και Μη Αλκοολική Στεατοηπατίτιδα -Παθογένεια και Αντιμετώπιση- Σακχαρώδης Διαβήτης και Μη Αλκοολική Στεατοηπατίτιδα -Παθογένεια και Αντιμετώπιση- Θεμιστοκλής Γ. Βασιλειάδης Επίκ. Καθηγητής Παθολογίας Α ΠΡΠ ΑΠΘ ΑΧΕΠΑ Oρισμοί NAFLD : Non Alcoholic Liver Disease NAFL

Διαβάστε περισσότερα

MH ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΣΤΕΑΤΟΗΠΑΤΙΤΙΔΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ

MH ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΣΤΕΑΤΟΗΠΑΤΙΤΙΔΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ MH ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΣΤΕΑΤΟΗΠΑΤΙΤΙΔΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ «Διερεύνηση ασθενούς με Tρανσαμινασαιμία και Σακχαρώδη Διαβήτη» 24 ο Συνέδριο ΔΕΒΕ, 25-27 Νοεμβρίου 2010, Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος N. Νταλέκος

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 23-24/10/2015 ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΘΕΜΑ ΟΜΙΛΗΤΗΣ

Αθήνα, 23-24/10/2015 ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΘΕΜΑ ΟΜΙΛΗΤΗΣ 1 ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Αθήνα, 23-24/10/2015 17.00-17.30 Ανατομία-αγγείωση του ήπατος, αναγέννηση ήπατος Ν. Αρκαδόπουλος 17.30-18.15 Φυσιολογία ηπατικής λειτουργίας-χολικής έκκρισης Σπ. Ντουράκης

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτορική Διατριβή

Διδακτορική Διατριβή Διδακτορική Διατριβή Ιστολογικές και βιοχημικές μεταβολές ήπατος μετά από κάθετη γαστροπλαστική κατά Mason για την αντιμετώπιση της νοσογόνου παχυσαρκίας με βαθμό άριστα. Εκ της Β Προπαιδευτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ Καλλιόπη Ζάχου Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο Χανιά 12-15 Μαΐου 2011 ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : καταγραφή δεδομένων Το πιο πρακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ ΜΟΝΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ, Β ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ, ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Το 20 30% του γενικού πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΕ Α ΛΕΠΤΙΝΗΣ ΚΑΙ Α ΙΠΟΝΕΚΤΙΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ Ι ΙΟΠΑΘΗ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΙΝΩΣΗ. Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας, Λάρισα

ΕΠΙΠΕ Α ΛΕΠΤΙΝΗΣ ΚΑΙ Α ΙΠΟΝΕΚΤΙΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ Ι ΙΟΠΑΘΗ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΙΝΩΣΗ. Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας, Λάρισα ΕΠΙΠΕ Α ΛΕΠΤΙΝΗΣ ΚΑΙ Α ΙΠΟΝΕΚΤΙΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ Ι ΙΟΠΑΘΗ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΙΝΩΣΗ Φωτεινή Μάλλη 1, Παναγιώτης Γεωργούλιας 2, Βαρβάρα Βαλοτάσιου 2, Ειρήνη Τσιλιώνη 1, ηµοσθένης Μακρής 3, Κωνσταντίνος Ι Γουργουλιάνης

Διαβάστε περισσότερα

Η έκφραση του μεταγραφικού παράγοντα GATA 4 σε ισχαιμικές αλλοιώσεις του μυοκαρδίου σαν ισχυρός προγνωστικός παράγοντας.

Η έκφραση του μεταγραφικού παράγοντα GATA 4 σε ισχαιμικές αλλοιώσεις του μυοκαρδίου σαν ισχυρός προγνωστικός παράγοντας. Η έκφραση του μεταγραφικού παράγοντα GATA 4 σε ισχαιμικές αλλοιώσεις του μυοκαρδίου σαν ισχυρός προγνωστικός παράγοντας. Α. Τσίπης 1, Α.Μ. Αθανασιάδου 1, Ε. Πέτρου 2, Δ. Μηλιόπουλος 2, Α. Γκουζιούτα 2,

Διαβάστε περισσότερα

Στεργίου Ιωάννης Ά ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ. Ά ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΠΘ Πέμπτη 12 Νοεμβρίου ο Συνέδριο ΔΕΒΕ

Στεργίου Ιωάννης Ά ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ. Ά ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΠΘ Πέμπτη 12 Νοεμβρίου ο Συνέδριο ΔΕΒΕ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΕΔΩΝ stnf arii ΚΛΙΝΙΚΗ Στεργίου Ιωάννης Ά ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ Ά ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΠΘ Πέμπτη 12 Νοεμβρίου 2009 23 ο Συνέδριο ΔΕΒΕ Σκοπός της μελέτης Έλεγχος της πιθανής

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Program MSc in HPB Surgery Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015

Program MSc in HPB Surgery Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015 Δευτέρα 08 Ιουνίου 2015 09.00-09.45 Ο σακχαρώδης διαβήτης στην χειρουργική του παγκρέατος Παπάνας Ν. Αν. Καθηγητής Παθολογίας, Δ.Π.Θ. 10.00-10.45 Μεταμοσχεύσεις νησιδίων παγκρέατος Παπαλόης Α. Βιολόγος,

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΓΕ 2012-2013 ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΗΠΑΤΟΣ-ΧΟΛΗΦΟΡΩΝ-ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΓΕ 2012-2013 ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΗΠΑΤΟΣ-ΧΟΛΗΦΟΡΩΝ-ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΓΕ 2012-2013 ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΗΠΑΤΟΣ-ΧΟΛΗΦΟΡΩΝ-ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ημερομηνία θέμα εκπαιδευτές 20 Νοεμβρίου Οξεία και χρόνια ηπατίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Διάλεξη 5: Σακχαρώδης Διαβήτης και Άσκηση Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς, Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 5 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ- ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ ΗΠΑΤΟΣ

ΑΝΑΤΟΜΙΑ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ- ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ ΗΠΑΤΟΣ EΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ Η ΩΡΑ ΤΟΥ ΕΙ ΙΚΕΥΟΜΕΝΟΥ 1 Οκτωβρίου 2007, Θεσσαλονίκη 3 Οκτωβρίου 2007, Αθήνα ΑΝΑΤΟΜΙΑ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ- ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ ΗΠΑΤΟΣ Ντίνα Τηνιακού Eπικ.

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 Καθηγητής Γεώργιος N. Νταλέκος Δ/ντής Παθολογικής Κλινικής και Ερευνητικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Ηπατίτιδα C Mια συστηµατική νόσος

Ηπατίτιδα C Mια συστηµατική νόσος Ηπατίτιδα C Mια συστηµατική νόσος Ιωάννης Γ Γουλής Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Ιπποκράτειο ΓΝ Θεσ/νίκης 3η Πανελλήνια Συνάντηση AIDS & Ηπατίτιδες Αθήνα, Σεπτέµβριος 2015 Ηπατίτιδα C Συσχέτιση µε άλλα νοσήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ & ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ & ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ & ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Η ηπατίτιδα C στο κατώφλι του 21ου αιώνα. Λάρισα, 03/2000 Ηπατίτιδα Β: Τρέχουσες απόψεις για τη διάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου 23ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΕΒΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 2009 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου Τσινοπούλου¹, Μ. Γραμματικοπούλου¹, Ε. Εμμανουηλίδου¹,

Διαβάστε περισσότερα

NAFLD. Β. Α. Λαμπαδιάρη. (Μη αλκοολική λιπώδης ηπατική νόσος): Διάγνωση, παθοφυσιολογία και παρεμβάσεις.

NAFLD. Β. Α. Λαμπαδιάρη. (Μη αλκοολική λιπώδης ηπατική νόσος): Διάγνωση, παθοφυσιολογία και παρεμβάσεις. NAFLD (Μη αλκοολική λιπώδης ηπατική νόσος): Διάγνωση, παθοφυσιολογία και παρεμβάσεις. Β. Α. Λαμπαδιάρη Επίκ. Καθηγήτρια Παθολογίας-Σακχαρώδη Διαβήτη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική και Μονάδα Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχή του ήπατος στην φλεγμονή και αυτοανοσία

Συμμετοχή του ήπατος στην φλεγμονή και αυτοανοσία Συμμετοχή του ήπατος στην φλεγμονή και αυτοανοσία Πορταριά 20-10-2012 Λουκία Α. Κουτσογεωργοπούλου Ρευματολόγος Επιμελήτρια Β Κλινική Παθολογικής Φυσιολογίας Ήπαρ και αυτοανοσία Σημαντικό όργανο του ΔΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Program MSc in HPB Surgery Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015

Program MSc in HPB Surgery Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015 Δευτέρα 09 Φεβρουαρίου 2015 09.00-09.45 Απεικόνιση αλλοιώσεων ήπατος : Καλοήθειες, Κακοήθειες, Σπάνιοι όγκοι Ι Κουρέας Α. Επ. Καθηγητής Ακτινολογίας, Ε.Κ. Παν. Αθηνών 10.00-10.45 Απεικόνιση αλλοιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Σπήλιος Μανωλακόπουλος. Γαστρεντερολόγος Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ

Σπήλιος Μανωλακόπουλος. Γαστρεντερολόγος Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Πότε και ποιους ασθενείς πρέπει κατά προτεραιότητα να θεραπεύσουµε,ώστε να επιτύχουµε την εξάλειψη των κλινικών επιπλοκών της νόσου (Καρκίνος & Κίρρωση) Σπήλιος Μανωλακόπουλος Γαστρεντερολόγος Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ hs-crp ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΝΙΝΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ hs-crp ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΝΙΝΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ hs-crp ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΝΙΝΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ Φ Τρυποσκιάδης 1, Α Κουτσοβασίλης 2, Δ Λεβισιανού 2, Γ Κουκούλης 1, Ι Σκουλαρίγκης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΙΜΑΦΑΙΡΕΣΗΣ ΣΤΗΝ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΗΠΑΤΟΣ. Δρ Παύλος Ι. Ανάσης Συντονιστής Δντης Νεφρολογίας ΓΝ-Λακωνίας

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΙΜΑΦΑΙΡΕΣΗΣ ΣΤΗΝ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΗΠΑΤΟΣ. Δρ Παύλος Ι. Ανάσης Συντονιστής Δντης Νεφρολογίας ΓΝ-Λακωνίας Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΙΜΑΦΑΙΡΕΣΗΣ ΣΤΗΝ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΗΠΑΤΟΣ Δρ Παύλος Ι. Ανάσης Συντονιστής Δντης Νεφρολογίας ΓΝ-Λακωνίας Η ηπατική ανεπάρκεια είναι ένα δραματικό σύνδρομο, που συνοδεύεται από βλάβες πολλών άλλων

Διαβάστε περισσότερα

Effects of soothing liver and invigorating spleen recipes of TCM on hepatic inflammatory cytokines of rats with nonalcoholic steatosishepatitis

Effects of soothing liver and invigorating spleen recipes of TCM on hepatic inflammatory cytokines of rats with nonalcoholic steatosishepatitis 33 2 Vol. 33 No. 2 2012 4 Journal of Jinan University Medicine Edition Apr. 2012 TNF-α IL-6 IL-1 1 2 1 3 2 2 2 1. 510630 2. 510632 3. 510630 NASH TNF-α 6 IL-6 1 IL-1 NASH NASH 16 HE O ELISA TNF-α IL-6

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ CONFLICT OF INTEREST ΔΕΝ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Να καταγράψει τον επιπολασμό του καρδιαγγειακού κινδύνου σε υπερτασικούς ασθενείς υπό θεραπεία, που

Διαβάστε περισσότερα

Υξόληα επαηίηηδα: Ο ξόινο ηνπ παζνινγναλαηόκνπ ζηνπο θιηληθνύο αιγόξηζκνπο

Υξόληα επαηίηηδα: Ο ξόινο ηνπ παζνινγναλαηόκνπ ζηνπο θιηληθνύο αιγόξηζκνπο Υξόληα επαηίηηδα: Ο ξόινο ηνπ παζνινγναλαηόκνπ ζηνπο θιηληθνύο αιγόξηζκνπο Νηίλα Γ. Σεληαθνύ Εξγαζηήξην Ιζηνινγίαο & Εκβξπνινγίαο, Ιαηξηθή ρνιή Παλεπηζηεκίνπ Αζελώλ Γήισζε ζπκθεξόλησλ ζρεηηθώλ κε ρνξεγνύο

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Γ Α Σ Π Ε Α Τ Ε Ν Τ Ε Ρ. Χορηγούνται 9 μόρια ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Ε Ν Γ Α Σ Π Ε Α Τ Ε Ν Τ Ε Ρ. Χορηγούνται 9 μόρια ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Γ Α Σ Π Ε Τ Α Ρ Ω Σ Λ Η Α Σ Α Γ Γ Ε Λ Μ Α Τ Ι Κ Η Ε Ν Ε Ν Τ Ε Ρ Ο Λ Ο Γ Ω Ν Ε Λ Χορηγούνται 9 μόρια ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 11 η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΠΕΓΕ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Λυμπερόπουλος Γ.Ν.Α «Γ.Γεννηματάς»

Κ. Λυμπερόπουλος Γ.Ν.Α «Γ.Γεννηματάς» Κ. Λυμπερόπουλος Γ.Ν.Α «Γ.Γεννηματάς» Χολαγγειοκαρκίνωμα Ιστολογικά τα χολαγγειοκαρκινώματα αποτελούνται απο: Κύτταρα βλεννοεκκριτικού αδενοκαρκινώματος Ινώδη συνδετικό ιστό σε άλλοτε άλλη αναλογία Τα

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση Ο ρόλος της ΕΘΟ στην αναγέννηση & την επανόρθωση Νοvo E & Parola M. Fibrogenesis & Tissue Repair 2008, 1:5 Χρόνια παγκρεατίτιδα Ιστολογία παγκρεατικού καρκινώµατος Αδενοκαρκίνωµα εξ εκφορητικών

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία του προληπτικού ελέγχου για τον ΚΠΕ. Όλγα Ι Γιουλεμέ Επίκουρη Καθηγήτρια Γαστρεντερολογίας ΑΠΘ Β Προπ. Παθολογική Κλινική ΓΠΝΘ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ

Η σημασία του προληπτικού ελέγχου για τον ΚΠΕ. Όλγα Ι Γιουλεμέ Επίκουρη Καθηγήτρια Γαστρεντερολογίας ΑΠΘ Β Προπ. Παθολογική Κλινική ΓΠΝΘ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Η σημασία του προληπτικού ελέγχου για τον ΚΠΕ Όλγα Ι Γιουλεμέ Επίκουρη Καθηγήτρια Γαστρεντερολογίας ΑΠΘ Β Προπ. Παθολογική Κλινική ΓΠΝΘ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ καρκίνος παχέος εντέρου (ΚΠΕ) Ευρώπη: 2 η αιτία θανάτου

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθµός ιστολογικής εξέλιξης χρόνιας ηπατίτιδας C και ευαίσθητεςυποοµάδες ασθενών

Ρυθµός ιστολογικής εξέλιξης χρόνιας ηπατίτιδας C και ευαίσθητεςυποοµάδες ασθενών Ρυθµός ιστολογικής εξέλιξης χρόνιας ηπατίτιδας C και ευαίσθητεςυποοµάδες ασθενών Βάνα Σύψα Επίκουρη Καθηγήτρια Επιδηµιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδηµιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες και σακχαρώδης διαβήτης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Σακχαρώδης διαβήτης και καρδιαγγειακός κίνδυνος Μετα-ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο!

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Η αλματώδης αύξηση της συχνότητας του Σακχαρώδη Διαβήτη δημιούργησε την ανάγκη ίδρυσης οργανωμένων Κέντρων, τα οποία διαθέτουν όλα τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση;

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; Δ. Καραγιάννη, Β. Κουρκούμπας, Δ. Μπαλτζής, Γ. Κοτρώνης, Ε. Κιντιράκη, Χ.Τρακατέλλη, Α. Παυλίδου, Μ. Σιών Γ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, ΓΠΝΘ

Διαβάστε περισσότερα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα παράκαμψη κατά Roux-en-Y 1 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 2 ΓΝΑ «ΛΑΪΚΟ», Αθήνα, 3 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 4Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 5 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων διάγνωσης των προβλημάτων στον τομέα της ανδρικής γονιμότητας Λεωφ. Κηφισίας 46 115 26 Αθήνα (2ος όροφος) Τηλ: 210 6452 172, 210 6400

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση Λιποκινών μεταξύ παιδιών και εφήβων με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 με παχυσαρκία και φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος

Σύγκριση Λιποκινών μεταξύ παιδιών και εφήβων με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 με παχυσαρκία και φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος Σύγκριση Λιποκινών μεταξύ παιδιών και εφήβων με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 με παχυσαρκία και φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος Κ.Κώστα, Κ.Τσιρουκίδου, Μ.Παπαγιάννη, Α.Βαμβάκης, Ι.Τσανάκας Παιδοενδοκρινολογική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του λιπώδους ιστού

Ο ρόλος του λιπώδους ιστού Ο ρόλος του λιπώδους ιστού Γιώργος Βαλσαμάκης Ενδοκρινολόγος Eπιστημονικός συνεργάτης Ενδοκρινολογικήs Μονάδαs Β Μαιευτικής και Γυναικολογικής κλινικής Αρεταίειο Νοσοκομείο Θέματα συζήτησης Α. Ο λιπώδης

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμία και άνοια Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Επιδημιολογία άνοιας Υπολογίζεται ότι 24,3 εκατομμύρια άτομα στον

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 5/10/2015

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 5/10/2015 Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Σακχαρώδης διαβήτης Ε. Κουτρούμπα-Μαρκέτου Δρ. Διευθύντρια Βιοχημικού Εργαστηρίου ΓΝΑ ΚΑΤ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Α' Καρδιολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Αθηνών. Τµήµα Επιστήµης Διαιτολογίας Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο

Α' Καρδιολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Αθηνών. Τµήµα Επιστήµης Διαιτολογίας Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Βραχυπρόθεσµη και µακροπρόθεσµη πρόγνωση Οξέος Στεφανιαίου Συνδρόµου ανάλογα µε τη βαρύτητα της νόσου: επιδηµιολογική µελέτη Hellenic Heart Failure study. Μ. Κούβαρη 1,2, Χ. Χρυσοχόου 1, Π. Αγγελόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΣΤΟ ΓΟΝΙ Ι0 MYD88 ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΣΤΟ ΓΟΝΙ Ι0 MYD88 ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΣΤΟ ΓΟΝΙ Ι MYD88 ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ Φωτεινή Μάλλη 1, Ειρήνη Γερογιάννη 1 Καλλιόπη Αγγέλου 1, Βίκυ Μολλάκη 2, Φωτεινή Μπαρδάκα 1, Κωνσταντίνος Ι. Γουργουλιάνης

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ. ΜΠΑΚΑΛΑΚΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ. ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Β Γ.Ν.Α. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ.

ΜΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ. ΜΠΑΚΑΛΑΚΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ. ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Β Γ.Ν.Α. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ. ΜΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ. ΜΠΑΚΑΛΑΚΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ. ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Β Γ.Ν.Α. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ. ΟΡΙΣΜΟΣ ΜΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΔΙΗΘΗΣΗ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ (ΜΑΛΔΗ)

Διαβάστε περισσότερα

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ:

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΕΚΤΟΜΗΣ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ Β. Τζιούφα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Εργαστηρίου Παθολογικής Ανατοµικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Κατανάλωση καφέ και 10-ετης επίπτωση του Διαβήτη ( ): μελέτη ΑΤΤΙΚΗ

Κατανάλωση καφέ και 10-ετης επίπτωση του Διαβήτη ( ): μελέτη ΑΤΤΙΚΗ Κατανάλωση καφέ και 10-ετης επίπτωση του Διαβήτη (2002 2012): μελέτη ΑΤΤΙΚΗ Έ. Κολοβέρου 1, Δ. Παναγιωτάκος 1, Χ. Πίτσαβος 2, Ε.Γεωργουσοπούλου 1, Γ.M. Κούλη 1, Α. Γκρέκας 1, Χ. Χρυσοχόου 2, Ι. Σκούμας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας- Διατροφής, Σχολή Επιστημών Υγείας και Αγωγής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Αθήνα,

Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας- Διατροφής, Σχολή Επιστημών Υγείας και Αγωγής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Αθήνα, Ο λόγος τριγλυκεριδίων/hdl χοληστερόλη αποτελεί το βέλτιστο προβλεπτικό δείκτη, μεταξύ των λιπιδίων, του κινδύνου ανάπτυξης διαβήτη τύπου 2: Δεκαετής επανέλεγχος της μελέτης ΑΤΤΙΚΗ (2002-2012) Έ. Κολοβέρου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1 Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, ΓΝΑ Λαϊκό, Ιατρική Σχολή Αθηνών, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών 2 Διεύθυνση Φαρμάκου, Εθνικός Οργανισμός Παροχής Υπηρεσιών Υγείας, Αθήνα ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος, σακχαρώδης διαβήτης και καρδιαγγειακή νόσος

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος, σακχαρώδης διαβήτης και καρδιαγγειακή νόσος Α Ν Α Σ Κ Ο Π Η Σ Η Ελληνική Επιθεώρηση Αθηροσκλήρωσης 4(2):96 103 R E V I E W Hellenic Journal of Atherosclerosis 4(2):96 103 Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος, σακχαρώδης διαβήτης και καρδιαγγειακή

Διαβάστε περισσότερα

Προγονικά Κύτταρα Ήπατος και Χοληφόρου Δένδρου

Προγονικά Κύτταρα Ήπατος και Χοληφόρου Δένδρου τττ Έρευνα στα κακοήθη νοσήματα ΗΠΧ ΛΛ Προγονικά Κύτταρα Ήπατος και Χοληφόρου Δένδρου Σακελλαρίου Στρατηγούλα Ακαδημαϊκή Υπότροφος Α Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Διευθυντής: Καθηγητής, Κοσμήτορας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΜΕΤΑ απο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΟΞΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΜΕΤΑ απο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΟΞΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΜΕΤΑ απο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Μ. Μοσχοπούλου1, Φ. Αμπατζίδου1, Χ. Λουτράδης3, Α. Μπούτου2, Χ. Κουτσογιαννίδης1, Κ. Κώτσα4, Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΔΟΥΒΟΓΙΑΝΝΗ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Δ Ι Α Ι Τ Ο Λ Ο Γ Ο Σ - Δ Ι ΑΤ Ρ Ο Φ Ο Λ Ο Γ Ο Σ M S C, R D Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες Εξελίξεις στα Νοσήματα του Ήπατος ΙΙ

Νεότερες Εξελίξεις στα Νοσήματα του Ήπατος ΙΙ ΗΜΕΡΙΔΑ Νεότερες Εξελίξεις στα Νοσήματα του Ήπατος ΙΙ Σάββατο 26 Μαΐου 2012 Συνεδριακό Κέντρο Ν. ΛΟΥΡΟΣ, ΜΗΤΕΡΑ Ώρα προσέλευσης: 08:30 Διοργάνωση: Ηπατολογικό Τμήμα ΥΓΕΙΑ Πρόεδρος Οργανωτικής Επιτροπής:

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer

Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Καλλιόπη Παζαΐτου -Παναγιώτου Ενδοκρινολόγος Τμήμα Ενδοκρινολογίας- Ενδοκρινικής Ογκολογίας ΑΝΘ «Θεαγένειο» Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Ορισμός μεταβολικού

Διαβάστε περισσότερα

Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ

Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Ιδιαιτερότητες του καρκίνου του πνεύμονος Είναι υπεύθυνος για το

Διαβάστε περισσότερα

υσκολία στη Θεραπεία: Συννοσηρότητα µε χρήση ουσιών, αλκοόλ, ψυχική

υσκολία στη Θεραπεία: Συννοσηρότητα µε χρήση ουσιών, αλκοόλ, ψυχική υσκολία στη Θεραπεία: Συννοσηρότητα µε χρήση ουσιών, αλκοόλ, ψυχική διαταραχή ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΓΡΙΝΑΚΗΣ ψυχίατρος ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΟ ΨΥΧΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΕΘΕΑ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΛΚΟΟΛΟΓΙΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση ασθενή με ασυμπτωματική υπερτρανσαμινασαιμία. Eυάγγελος Χολόγκιτας

Διερεύνηση ασθενή με ασυμπτωματική υπερτρανσαμινασαιμία. Eυάγγελος Χολόγκιτας Διερεύνηση ασθενή με ασυμπτωματική υπερτρανσαμινασαιμία Eυάγγελος Χολόγκιτας Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Δ Παθολογική Κλινική, ΓΝΘ «Ιπποκράτειο» Έλεγχος ηπατικών ενζύμων Διαταραχές ηπατικής λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ. Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος

ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ. Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ Απόδοση λιπαρών οξέων μετά από υδρόλυση των τριγλυκεριδίων, σε περίοδο νηστείας, με σκοπό: Την παραγωγή ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ΤΟΥ CROHN

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ΤΟΥ CROHN ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ιατµηµατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ. Π Φλεβάρη. Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ. Π Φλεβάρη. Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ Π Φλεβάρη Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα Φυσιολογική βάση DIAGNOSTIC YIELD OF VARIOUS TESTS IN 308 PATIENTS WITH A FINAL DIAGNOSIS ACCORDING TO ESC

Διαβάστε περισσότερα

Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2

Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2 Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2 Σ. Θ. Λιάτης Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό»

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΑΞΟΝΑ ΤΕΛΟΜΕΡΑΣΗΣ/ΤΕΛΟΜΕΡΩΝ ΣΕ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΜΥΕΛΟΥ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ Η ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΑΞΟΝΑ ΤΕΛΟΜΕΡΑΣΗΣ/ΤΕΛΟΜΕΡΩΝ ΣΕ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΜΥΕΛΟΥ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ Η ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΑΞΟΝΑ ΤΕΛΟΜΕΡΑΣΗΣ/ΤΕΛΟΜΕΡΩΝ ΣΕ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΜΥΕΛΟΥ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ Η ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΜΑΡΓΑΡΙΤΟΠΟΥΛΟΣ 1,2, ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΠΡΟΚΛΟΥ 1,2, ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ 2, ΙΣΜΗΝΙ ΛΑΣΗΘΙΩΤΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ερευνητική Εργαλειοθήκη

Η Ερευνητική Εργαλειοθήκη Εξετάζοντας την Ερευνητική Εργαλειοθήκη Ιωάννης Σ. Βλάχος, MSc, PhD Επιστήμων Βιοϊατρικής Πληροφορικής, Εργαστήριο Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ.Χρηστέας» Η Ερευνητική Εργαλειοθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός

Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός Expert Panel on Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults. JAMA. 21;285:2486-2497. 2497. Σ ή Σάκχαρο >11 >11 mg% Τριγλυκερίδια >15

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΑ ΕΠΙ ΧΡΟΝΙΑΣ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ-ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΟΞΕΙΑ ΕΠΙ ΧΡΟΝΙΑΣ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ-ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΞΕΙΑ ΕΠΙ ΧΡΟΝΙΑΣ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ-ΘΕΡΑΠΕΙΑ Αλεξάνδρα Αλεξοπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια Β Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο ΓΝΑ CANONIC STUDY 1343 ασθενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ.

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ. ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ 1 Hepatobiliary and Pancreatic Surgical Department, Oxford Radcliffe Hospitals NHS Foundation Trust, UK., 2 Institute of Liver Studies, King s College Hospital, School of Medicine,

Διαβάστε περισσότερα

Nεότερες Εξελίξεις στα Νοσήµατα του Ήπατος VI

Nεότερες Εξελίξεις στα Νοσήµατα του Ήπατος VI Nεότερες Εξελίξεις στα Νοσήµατα του Ήπατος VI Παρασκευή 4 Νοεµβρίου 2016 Συνεδριακό Κέντρο «Ν. ΛΟΥΡΟΣ», ΜΗΤΕΡΑ Ώρα προσέλευσης 08:30 ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ Θα χορηγηθούν 4 µόρια συνεχιζόµενης ιατρικής εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΓΙΑΓΚΙΝΗ ΧΗΜΙΚΟΥ Μελέτη των ιστολογικών και βιοχημικών αλλοιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΥΛΑΙΑΣ ΦΛΕΒΑΣ ΚΑΙ ΚΙΡΣΩΝ. Δρ Πάρις Παππάς, f-cirse, EBIR Δ/ΝΤΗΣ ΕΣΥ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Π.Γ.Ν.Α. ΛΑΪΚΟ

ΕΜΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΥΛΑΙΑΣ ΦΛΕΒΑΣ ΚΑΙ ΚΙΡΣΩΝ. Δρ Πάρις Παππάς, f-cirse, EBIR Δ/ΝΤΗΣ ΕΣΥ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Π.Γ.Ν.Α. ΛΑΪΚΟ ΕΜΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΥΛΑΙΑΣ ΦΛΕΒΑΣ ΚΑΙ ΚΙΡΣΩΝ Δρ Πάρις Παππάς, f-cirse, EBIR Δ/ΝΤΗΣ ΕΣΥ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Π.Γ.Ν.Α. ΛΑΪΚΟ Ανατομία Εμβολισμός δεξιού κλάδου Ο εμβολισμός κλάδου της πυλαίας φλέβας, με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΡΥΘΜΟΥ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΗΘΗΣΗΣ ΣΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2: ΣΥΓΚΡΙΣΗ MDRD ΚΑΙ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΚΥΣΤΑΤΙΝΗ C

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΡΥΘΜΟΥ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΗΘΗΣΗΣ ΣΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2: ΣΥΓΚΡΙΣΗ MDRD ΚΑΙ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΚΥΣΤΑΤΙΝΗ C ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΡΥΘΜΟΥ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΗΘΗΣΗΣ ΣΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2: ΣΥΓΚΡΙΣΗ MDRD ΚΑΙ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΚΥΣΤΑΤΙΝΗ C Φ. Ηλιάδης 1, Α. Ντέμκα 1, Τ. Διδάγγελος 1, Α. Μακέδου 2, Ε. Μωραλίδης 3,

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΧΟΛΗΦΟΡΩΝ

ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΧΟΛΗΦΟΡΩΝ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΧΟΛΗΦΟΡΩΝ Αγγεία ήπατος Τμηματική ανατομία ήπατος 2 & 3 2 3 1 1 ΠΥΛΑΊΑ ΦΛΕΒΑ 8 7 ΗΠΑΤΙΚΗ ΦΛΕΒΑ 6 6 5 8 4 5 2 3 4 2 1 4 2 7 8 4 6 5 4 8 4 7 http://www.ultrasound-images.com Λοβός

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων. Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό

Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων. Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό Περιφερική αγγειοπάθεια και σακχαρώδης διαβήτης Μια από τις κύριες

Διαβάστε περισσότερα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Παπανικολάου Αθανάσιος Αναπληρωτής Διευθυντής ΕΣΥ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) «Οι σύγχρονες τεχνικές βιο-ανάλυσης στην υγεία, τη γεωργία, το περιβάλλον και τη διατροφή» ΒΙΟΔΕΙΚΤΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ Η έννοια της οροαρνητικής ΣπΑ Προακτινολογική ΣπΑ ΣΠΥΡΟΣ ΑΣΛΑΝΙΔΗΣ ΣπΑ Ομάδα φλεγμονωδών αρθροπαθειών Με κοινά κλινικά χαρακτηριστικά και γενετικούς προδιαθεσικούς παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ. Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ

ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ. Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ οι αλλοιώσεις του μαστού που χειρουργούνται χαρακτηρίζονται ως

Διαβάστε περισσότερα