ΚΑΥΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ. Ακριβή Αναποτελεσµατική Επικίνδυνη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΑΥΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ. Ακριβή Αναποτελεσµατική Επικίνδυνη"

Transcript

1 ΚΑΥΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Ακριβή Αναποτελεσµατική Επικίνδυνη

2 ΚΑΥΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Ακριβή Αναποτελεσµατική - Επικίνδυνη Έρευνα-Κείµενο: Στέλιος Ψωµάς Περιβαλλοντολόγος Μία έκθεση του ελληνικού γραφείου της Greenpeace Νοέµβριος 2005 Κλεισόβης 9, Αθήνα, τηλ , fax

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ποιά είναι ακριβώς η ερώτηση; 4 Η καύση στην πυρά 5 Από τη θεωρία στην πράξη 7 ιοξίνες: το άλλο όνοµα της καύσης 8 Τοξικά βαρέα µέταλλα: η αχίλλειος πτέρνα της καύσης 10 Μικροσωµατίδια: ένας ρύπος προτεραιότητας 11 Έλεγχος της ρύπανσης και συνήθεις αλχηµείες 12 Τέφρες: ένας µαγνήτης για τη ρύπανση 13 Η αποτύπωση των επιπτώσεων 14 Η καύση σπαταλά ενέργεια 17 Καύση και αλλαγή του κλίµατος 17 Ο όρος καύση είναι ντεµοντέ. Τώρα τη λένε θερµική επεξεργασία 20 Μια ακριβή υπόθεση 22 Θέσεις εργασίας; Ποιές θέσεις εργασίας; 24 Μια ασύµβατη τεχνολογία 24 Σβήνοντας τις φλόγες 25 Πόλεις χωρίς σκουπίδια 27 Παραποµπές 29 Παράρτηµα: η περίπτωση των νοσοκοµειακών αποβλήτων 32 3

4 ΚΑΥΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Ακριβή Αναποτελεσµατική - Επικίνδυνη Ποιά είναι ακριβώς η ερώτηση; Ας ξεκινήσουµε από τα αυτονόητα. Η φύση δεν παράγει απορρίµµατα. Στα φυσικά οικοσυστήµατα, αυτό που θεωρείται απόβλητο από ένα οργανισµό, αποτελεί χρήσιµη πρώτη ύλη για κάποιον άλλο, και έτσι, τίποτα δεν χάνεται και συνεχίζεται αρµονικά ο αέναος κύκλος της ζωής. Οι σύγχρονες ανθρώπινες κοινωνίες διαταράσσουν αυτόν τον κύκλο µε τρεις τρόπους. Πρώτον, ο άνθρωπος έχει δηµιουργήσει ένα ευρύ φάσµα ουσιών και υλικών που δεν υπήρχαν στη φύση ή δεν προϋπήρχαν σ αυτή τη µορφή. Τα πλαστικά είναι ένα καλό παράδειγµα. Ακόµη και το τυπωµένο χαρτί, είναι δύσκολο να αφοµοιωθεί χωρίς παρενέργειες µέσω των φυσικών διεργασιών, αφού συνήθως περιέχει τοξικές λευκαντικές ουσίες και µελάνια µε βαρέα µέταλλα. εύτερον, οι ρυθµοί παραγωγής απορριµµάτων στις σύγχρονες βιοµηχανικές κοινωνίες ξεπερνούν τη δυνατότητα των οικοσυστηµάτων να αφοµοιώσουν γρήγορα τα απορρίµµατα µε φυσικές διεργασίες, µε αποτέλεσµα τη συσσώρευση τεράστιων όγκων σκουπιδιών που αποτελούν πλέον ένα µείζον πρόβληµα το οποίο καλούµαστε να διαχειριστούµε. Τρίτον, αν και εξαρτόµαστε απολύτως από τη φύση για την απόληψη των πρώτων υλών που χρειαζόµαστε για την επιβίωσή µας, έχουµε διαχωρίσει τα δύο ρεύµατα απόληψης και απόρριψης χρήσιµων υλικών, µε αποτέλεσµα να επιβαρύνουµε διπλά τη µάνα Γη. Τι κάνουµε λοιπόν; Η ορθοδοξία των ηµερών επιτάσσει δύο λύσεις : το θάψιµο και το κάψιµο. Καµία από τις δύο δεν λύνει όµως το γόρδιο δεσµό των απορριµµάτων, αφού και οι δύο δεν αντιµετωπίζουν το πρόβληµα στη ρίζα του. Με άλλα λόγια, βλέπουν τα απορρίµµατα σαν πρόβληµα που πρέπει να ξεφορτωθούµε και όχι σαν χρήσιµες και πολύτιµες πρώτες ύλες που πρέπει να επανενταχθούν στην αέναη ροή της ύλης που κρατά τον πλανήτη µας ζωντανό. Η ταφή των απορριµµάτων, είτε σε ανεξέλεγκτες χωµατερές, είτε σε ελεγχόµενους χώρους υγειονοµικής ταφής, έχει δεχθεί προ πολλού τα πυρά από πολλές πλευρές. Και δικαίως. Η σπατάλη πρώτων υλών, η ρύπανση των υπόγειων υδροφορέων από τα τοξικά κατασταλάγµατα, η πρόκληση πυρκαγιών, οι εκλύσεις τοξικών διοξινών από την εκούσια ή µη καύση των σκουπιδιών, η αφόρητη δυσωδία, η υποβάθµιση περιοχών, είναι µερικές µόνο από τις επιπτώσεις της επιλογής αυτής. Γι αυτό άλλωστε και οι πολίτες των περιοχών που επιλέγονται για υποδοχή απορριµµάτων προς ταφή αντιδρούν και διαµαρτύρονται για την υποβάθµιση της ζωής τους. Ειδικότερα στην Ελλάδα, τα προβλήµατα που θίξαµε παρουσιάζονται στον υπερθετικό βαθµό. Πάνω από χίλιες ανεξέλεγκτες χωµατερές (και χιλιάδες µικρότεροι σκουπιδότοποι σε ρέµατα και χέρσα γη), συνθέτουν µια εικόνα 4

5 υποβάθµισης και ντροπής. Οι χωµατερές αυτές αποτελούν τη σηµαντικότερη πηγή έκλυσης διοξινών στη χώρα (1), επιβαρύνοντας την τροφική αλυσίδα και εν τέλει την υγεία όλων µας. Ορθώς λοιπόν αποτελεί πολιτική επιλογή το κλείσιµο όλων των παράνοµων και ανεξέλεγκτων χωµατερών ως τα τέλη του Το ερώτηµα βέβαια είναι τι θα τις αντικαταστήσει. Μία από τις προτεινόµενες επιλογές είναι η καύση των απορριµµάτων µε ή χωρίς απόληψη ενέργειας. Είναι όµως η επιλογή αυτή λογική; Προστατεύει το περιβάλλον και τη δηµόσια υγεία; Λύνει εν τέλει το πρόβληµα; Η έκθεση αυτή απαντά στα παραπάνω ερωτήµατα, δίνοντας σαφείς και τεκµηριωµένες απαντήσεις. Χωρίς περιστροφές απορρίπτει την καύση ως ακριβή, αναποτελεσµατική και επικίνδυνη µέθοδο διαχείρισης των απορριµµάτων, η οποία δεν συµβαδίζει µε τις αρχές της αειφορίας και της βιώσιµης ανάπτυξης και επιπλέον δεν είναι συµβατή µε άλλες ηπιότερες µεθόδους διαχείρισης, όπως για παράδειγµα η ανακύκλωση και η κοµποστοποίηση. Η καύση στην πυρά Η απόρριψη της καύσης και γενικότερα όλων των συγγενών τεχνολογιών θερµικής επεξεργασίας των απορριµµάτων (αλλά και των βιοµηχανικών και νοσοκοµειακών αποβλήτων) βασίζεται σε µια σειρά από ισχυρά επιχειρήµατα τα οποία συνηγορούν κατά της συγκεκριµένης τεχνολογίας. Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τα επιχειρήµατα αυτά, τα οποία στη συνέχεια θα αναλύσουµε διεξοδικότερα. Τα προβλήµατα της καύσης Τα εργοστάσια καύσης αποβλήτων είναι άρρηκτα δεµένα µε την έκλυση διοξινών και εκατοντάδων άλλων τοξικών ουσιών. Σε παγκόσµιο επίπεδο, η καύση των Ρύπανση αποβλήτων θεωρείται η σηµαντικότερη πηγή έκλυσης διοξινών, ενώ ταυτόχρονα ευθύνεται για ένα σηµαντικό ποσοστό των εκλύσεων υδραργύρου στο περιβάλλον. Η σηµερινή τεχνολογία δεν παρέχει τη δυνατότητα συνεχούς και αδιάλειπτης παρακολούθησης των συγκεντρώσεων των πιο τοξικών ρύπων. Οι όποιες µετρήσεις γίνονται, βασίζονται σε αµφίβολες Ανεπαρκείς έλεγχοι αδυναµία µεθοδολογίες και υποβαθµίζουν το τήρησης των κανονισµών πραγµατικό πρόβληµα. Ακόµη κι έτσι βέβαια, τα περισσότερα εργοστάσια καύσης αποβλήτων δεν µπορούν να ανταποκριθούν στους ισχύοντες κανονισµούς για τον έλεγχο της ρύπανσης. 5

6 Η καύση ανακυκλώνει το πρόβληµα, δεν το λύνει Η καύση είναι µε διαφορά η πιο ακριβή µέθοδος διαχείρισης των αποβλήτων Η καύση είναι επιλογή εντάσεως κεφαλαίου και όχι εργασίας Η καύση σπαταλά ενέργεια Η καύση δεν είναι συµβατή µε τις αρχές της βιώσιµης ανάπτυξης και της καθαρής παραγωγής Η καύση δεν εξαφανίζει τα απόβλητα και βέβαια δεν εξαλείφει τους ρύπους. Η εφαρµογή αντιρρυπαντικής τεχνολογίας έχει απλώς ως αποτέλεσµα τη µεταφορά του προβλήµατος από την ατµόσφαιρα στο έδαφος και τα νερά. Τα σύγχρονα εργοστάσια καύσης αποτελούν πανάκριβη και συχνά απαγορευτική επιλογή, σε σχέση µε εναλλακτικές µεθόδους διαχείρισης. Η υψηλή επένδυση που απαιτείται έχει οδηγήσει συχνά πολλές δηµοτικές αρχές σε οικονοµική κρίση και στα πρόθυρα της χρεοκοπίας. Η καύση δηµιουργεί λιγότερες θέσεις εργασίας σε σχέση µε άλλες µεθόδους διαχείρισης, όπως για παράδειγµα η ανακύκλωση. Μία ολοκληρωµένη ανάλυση του κύκλου ζωής της τεχνολογίας αυτής, δείχνει ότι συχνά η καύση σπαταλά περισσότερη ενέργεια απ αυτήν που παράγεται καίγοντας τα απόβλητα. Η ανακύκλωση αποτελεί σαφώς ορθολογικότερη επιλογή αν θέλουµε να εξοικονοµήσουµε ενέργεια µέσω της διαχείρισης των απορριµµάτων. Η καύση δεν ανταποκρίνεται στα κριτήρια της καθαρής παραγωγής που περιλαµβάνουν τέσσερα τουλάχιστον προαπαιτούµενα: - υψηλό βαθµό απόδοσης και καταστροφής των τοξικών ουσιών, συνδυαζόµενο µε: - συγκράτηση όλων των παραπροϊόντων - αναγνώριση και καταγραφή όλων των παραπροϊόντων - απουσία ανεξέλεγκτων εκλύσεων. Η καύση δεν είναι επίσης συµβατή µε τρεις βασικές αρχές του διεθνούς περιβαλλοντικού δικαίου: - την αρχή της πρόληψης - την αρχή της προφύλαξης, και - τον περιορισµό της διασυνοριακής ρύπανσης. 6

7 Από τη θεωρία στην πράξη Στη θεωρία, η καύση των αποβλήτων περιγράφεται ως µία µέθοδος για τη µετατροπή σύνθετων οργανικών ενώσεων σε διοξείδιο του άνθρακα και νερό. Αυτό δεν σηµαίνει βέβαια ότι η καύση (ή όποια άλλη θερµική επεξεργασία) δηµιουργεί ή καταστρέφει την ύλη. Αλλάζει απλώς τη χηµική σύνθεση και µεταβάλλει την τοξικότητα των καιγόµενων ουσιών. Ακόµη κι αν υπήρχε τεχνικά η δυνατότητα της πλήρους ή τέλειας καύσης, θα παρέµενε το πρόβληµα των εκποµπών του διοξειδίου του άνθρακα (CO 2 ), το οποίο αποτελεί το κυριότερο αέριο του θερµοκηπίου και το οποίο ευθύνεται για την αποσταθεροποίηση της ατµόσφαιρας του πλανήτη και τις εν εξελίξει κλιµατικές αλλαγές. Το θέµα της συµβολής της καύσης στην αλλαγή του κλίµατος θα το εξετάσουµε αναλυτικά παρακάτω. Στην πράξη βέβαια, τα προβλήµατα είναι περισσότερα και πιο πολύπλοκα. Η τέλεια καύση είναι µόνο ένα θεωρητικό κατασκεύασµα, που κανένας καυστήρας δεν µπορεί να πετύχει καθ όλη τη διάρκεια λειτουργίας του. Επιπλέον, τα αέρια υποπροϊόντα της καύσης, οδεύοντα προς την καµινάδα, ψύχονται και ορισµένα άτοµα επανασυνδέονται για να σχηµατίσουν νέες επικίνδυνες ενώσεις, οι οποίες είναι πολλές φορές τοξικότερες από τις ουσίες που καίγονται. Ακόµη και µε την καλύτερη δυνατή τεχνολογία, οι αποτεφρωτήρες εκπέµπουν τοξικά βαρέα µέταλλα, άκαυστα απόβλητα και προϊόντα ατελούς καύσης. Παράλληλα µε τις αέριες εκποµπές, κάθε εργοστάσιο καύσης παράγει επίσης στερεά τοξικά απόβλητα (µε τη µορφή σκουριάς και τέφρας), καθώς και τοξικά υγρά απόβλητα, τα οποία βέβαια απαιτούν ειδική διαχείριση. Όσο πιο αναπτυγµένα συστήµατα αντιρρύπανσης διαθέτει ένα εργοστάσιο καύσης αποβλήτων, τόσο περισσότερες τοξικές ουσίες συσσωρεύονται στα υγρά και στερεά απόβλητα και τόσο δυσκολότερη και ακριβότερη γίνεται η διαχείρισή τους. Ένας αγαπηµένος µύθος της βιοµηχανίας καύσης είναι ότι η τεχνολογία αυτή µειώνει δραστικά το βάρος και τον όγκο των απορριµµάτων. Συχνά, οι πλασιέ και τα ιλουστρασιόν διαφηµιστικά φυλλάδια των εταιριών που εµπορεύονται τις σχετικές τεχνολογίες κάνουν λόγο για µείωση του όγκου των αποβλήτων που φτάνει το 90%. Ακόµη όµως κι αν υπολογίσει κανείς µόνο τις εναποµένουσες τέφρες, το πραγµατικό νούµερο αγγίζει µετά βίας το 45% (2). Το δε βάρος των αποβλήτων υποτίθεται ότι µειώνεται στο ένα τρίτο του αρχικού. Η εκτίµηση αυτή όµως αναφέρεται µόνο στα τελικά στερεά απόβλητα και δεν συνυπολογίζει τις αέριες εκποµπές. Αν κανείς συνυπολογίσει όλες τις εκλύσεις και απορρίψεις από ένα εργοστάσιο καύσης, το συνολικό βάρος των εξερχόµενων αποβλήτων και ρύπων ξεπερνά το βάρος των εισερχόµενων. Λογικό, µιας και κάτι τέτοιο επιβάλλουν οι απλοί νόµοι της χηµείας. 7

8 Εκείνο που ξεχνούν να αναφέρουν οι πλασιέ στους ενδιαφερόµενους πελάτες τους είναι πως κάθε εργοστάσιο καύσης συνοδεύεται και από µία χωµατερή τοξικών για να εναποτεθούν τα τοξικά υπολείµµατα της καύσης. Ο µόνος τρόπος για να αποφύγει κανείς τη χωµατερή τοξικών είναι να χρησιµοποιήσει τα τοξικά υπολείµµατα σε νέα προϊόντα (π.χ. υαλότουβλα, τσιµέντο), µεταφέροντας όµως αλλού το πρόβληµα και επανατροφοδοτώντας τοξικές ουσίες στο ευρύτερο περιβάλλον. ιοξίνες: το άλλο όνοµα της καύσης Καµιά άλλη τεχνολογία δεν έχει συνδεθεί τόσο άρρηκτα µε την παραγωγή και έκλυση διοξινών όσο η τεχνολογία της καύσης αποβλήτων. Όχι τυχαία βέβαια, αφού εκτιµάται ότι το 40-80% των συνολικών εκλύσεων διοξινών σε πολλές βιοµηχανικές χώρες προέρχεται από εργοστάσια καύσης αποβλήτων (2). Στις ΗΠΑ, για παράδειγµα, πάνω από 70% του συνόλου των διοξινών προέρχεται από εστίες καύσης (3). Όπως θα δούµε αναλυτικότερα παρακάτω, τα ποσοστά αυτά είναι ενδεχοµένως µεγαλύτερα, µιας και υπάρχουν ισχυρές ενστάσεις για τον τρόπο που µετρώνται και υπολογίζονται οι εκλύσεις διοξινών από τα εργοστάσια καύσης. Ανεξάρτητες εκτιµήσεις δείχνουν ότι οι χρησιµοποιούµενες µεθοδολογίες υποεκτιµούν το πρόβληµα και ότι στην πράξη οι εκλύσεις είναι φορές µεγαλύτερες (4). Όποια ποσοστά κι αν δεχτεί κανείς όµως, γεγονός παραµένει ότι τα εργοστάσια αυτά αποτελούν σηµαντικότατες πηγές έκλυσης διοξινών. Ένας µύθος, που γίνεται συχνά εύκολα πιστευτός από τους µη επαΐοντες, είναι πως οι διοξίνες καταστρέφονται λόγω των πολύ υψηλών θερµοκρασιών (άνω των βαθµών Κελσίου) που αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια της καύσης. Αυτό είναι µερικώς αλήθεια, µόνο που ο µύθος ξεχνά να πει όλη την ιστορία. Ξεχνά να πει πως τα καυσαέρια πριν βγουν από την καµινάδα ψύχονται και στη διάρκεια αυτής της διαδικασίας υπάρχουν οι ιδανικές θερµοκρασιακές συνθήκες ( βαθµοί) για να δηµιουργηθούν εκ νέου διοξίνες. Κάποιες από τις διοξίνες αυτές διαφεύγουν στην ατµόσφαιρα, ενώ όσες συγκρατούνται από τα συστήµατα αντιρρύπανσης, καταλήγουν αναπόφευκτα στα υγρά και στερεά απόβλητα της καύσης. Μελέτη για λογαριασµό της Ευρωπαϊκής Ένωσης (5) έδειξε ότι στα σύγχρονα εργοστάσια καύσης, ένα µικρό ποσοστό διοξινών (της τάξης του 1,7%) διαφεύγει τελικά από την καµινάδα, ενώ το συντριπτικό ποσοστό καταλήγει στις τοξικές τέφρες και τις σκουριές. Ειδικά στα εργοστάσια καύσης που παράγουν και ενέργεια, οι εκλύσεις διοξινών είναι αυξηµένες, για τον απλό λόγο ότι τα απαέρια περνούν από εναλλάκτη θερµότητας και έτσι µένουν περισσότερο χρόνο σε συνθήκες ιδανικές για δηµιουργία διοξινών. 8

9 ιοξίνες και ανθρώπινη υγεία Οι διοξίνες είναι µια κατηγορία 75 ουσιών που περιέχουν χλώριο. Συνήθως στην ίδια κατηγορία κατατάσσονται και εκατοντάδες άλλες συγγενείς ουσίες όπως τα φουράνια και τα PCBs (κλοφέν). Για να υπάρχει ένα µέτρο σύγκρισης της τοξικότητας όλων αυτών των ουσιών, συνήθως εκφράζονται ως ισοδύναµο της πιο τοξικής διοξίνης, η οποία είναι γνωστή και ως "διοξίνη του Σεβέζο" (TCDD). Οι διοξίνες δεν είναι κάποιο χρήσιµο προϊόν της χηµικής βιοµηχανίας, αλλά άχρηστα και επικίνδυνα παραπροϊόντα των διεργασιών όπου εµπλέκεται το χλώριο. Ορισµένοι τύποι καρκίνου, καθώς και η εµφάνιση γενικευµένου καρκίνου, έχουν συνδεθεί µε την τυχαία ή την στο εργασιακό περιβάλλον οφειλόµενη έκθεση στις διοξίνες (κυρίως την επονοµαζόµενη και διοξίνη του Σεβέζο -TCDD). Επιπλέον, έχουν αναφερθεί αυξηµένα ποσοστά εµφάνισης διαβήτη και αυξηµένη θνησιµότητα από διαβήτη και καρδιαγγειακές νόσους. Σε παιδιά που έχουν εκτεθεί ενδοµητρίως σε διοξίνες ή και PCBs, έχουν παρατηρηθεί επιδράσεις στην ανάπτυξη και λειτουργία του νευρικού συστήµατος καθώς και επιδράσεις στην κατάσταση των θυρεοειδικών ορµονών για εκθέσεις κοντά στα συνήθως απαντώµενα επίπεδα. Σε υψηλότερες εκθέσεις, που οφείλονται σε τυχαία περιστατικά ή στο εργασιακό περιβάλλον, παιδιά που εκτέθηκαν µέσω του πλακούντα σε PCBs και διοξίνες παρουσιάζουν δερµατικές ανωµαλίες (όπως χλωρακµή), απασβέστωση των δοντιών, καθυστέρηση στην ανάπτυξη, διαταραχές στη συµπεριφορά, µείωση του µήκους του πέους κατά την εφηβεία, µειωµένο ύψος στα κορίτσια κατά την εφηβεία και απώλεια ακοής. Στην περιοχή του Σεβέζο, έχει παρατηρηθεί µια µετατόπιση στην αναλογία των δύο φύλων υπέρ του θηλυκού γένους, όταν οι πατέρες είχαν εκτεθεί σε διοξίνες. Παρόλο που η διοξίνη TCDD είναι γνωστή ως καρκινογόνος ουσία για τον άνθρωπο, ο καρκίνος δεν θεωρείται ως η χειρότερη επίπτωση της έκθεσης σε διοξίνες. Οι κρίσιµες επιπτώσεις είναι οι αλλαγές στη λειτουργία του νευρικού συστήµατος, η ενδοµητρίωση και η ανοσοκαταστολή. Τα PCBs ταξινοµούνται ως πιθανά καρκινογόνα για τον άνθρωπο και παράγουν ένα ευρύ φάσµα δυσµενών επιδράσεων στα ζώα, συµπεριλαµβανοµένης της τοξικότητας στην αναπαραγωγή, της ανοσοτοξικότητας και της καρκινογένεσης (6). Οι διοξίνες δεν σκότωσαν ποτέ κανέναν Άλλο ένα αγαπηµένο επιχείρηµα της βιοµηχανίας καύσης που βασίζεται στο απλό γεγονός ότι δεν είναι πρακτικά δυνατό να συσχετίσει κανείς ένα θάνατο από καρκινογένεση µε µία συγκεκριµένη δόση ουσίας που δέχτηκε κάποιος στο παρελθόν. Η Υπηρεσία Περιβάλλοντος των ΗΠΑ θεωρεί ότι η πιθανότητα εµφάνισης καρκίνου από έκθεση του ευρύτερου πληθυσµού σε διοξίνες είναι 1 στα 100 µε 1 στα (7). Για το λόγο αυτό άλλωστε έχει θέσει ιδιαίτερα αυστηρά όρια για την επιτρεπόµενη µέση ηµερήσια δόση διοξινών (0,0064 pg/kg/µέρα, δηλαδή 0,0064 τρισεκατοµµυριοστά του γραµµαρίου διοξίνης ανά κιλό βάρους σώµατος ανά µέρα για ένα µέσο ενήλικα άνθρωπο). Το όριο αυτό είναι φορές αυστηρότερο από το αντίστοιχο όριο που έχει θέσει η Παγκόσµια Οργάνωση Υγείας και το οποίο είναι 1-4 pg/kg/µέρα. Με βάση τα επίπεδα διοξινών στον ευρύτερο πληθυσµό, η γαλλική κυβέρνηση εκτιµά πως οι διοξίνες ευθύνονται για το θάνατο ανθρώπων στη Γαλλία ετησίως (8). 9

10 υστυχώς, τα προβλήµατα των εργοστασίων καύσης δεν εξαντλούνται στην έκλυση διοξινών. Εκατοντάδες άλλες ενώσεις εκλύονται από τα εργοστάσια αυτά, πολλές από τις οποίες δεν µπορούν καν να αναγνωριστούν και συνεπώς να καταγραφούν από τα διαθέσιµα καταγραφικά όργανα. Οι εκλύσεις αυτές αποτελούν συχνά προϊόντα ατελούς καύσης και µπορεί να φτάσουν σε βάρος έως και το 1% της συνολικής ποσότητας των εισερχόµενων αποβλήτων (9). Στις ενώσεις αυτές συγκαταλέγονται πολλές αλογονωµένες οργανικές ενώσεις όπως, για παράδειγµα, τα πολυχλωριωµένα διφαινύλια (PCBs), χλωριωµένα βενζόλια, πολυχλωριωµένα ναφθαλένια (PCN), αλογονωµένες φαινόλες, βρωµιωµένες ή ιωδιωµένες διοξίνες, κ.λπ. Κάποιες από τις ουσίες αυτές έχουν καταχωρηθεί στη λίστα των απαγορευµένων και τελούντων υπό περιορισµούς Εµµενόντων Οργανικών Ρύπων (POPs) που ελέγχονται πλέον διεθνώς από τη Σύµβαση της Στοκχόλµης λόγω της τοξικότητάς τους, της σταθερότητας στο περιβάλλον και της ιδιότητάς τους να βιοσυσσωρεύονται µέσω της τροφικής αλυσίδας. Στην πληθώρα των ρύπων που εκλύονται από τα εργοστάσια καύσης συγκαταλέγονται ακόµη όξινα αέρια, όπως το υδροχλώριο, το υδροφθόριο, το υδροβρώµιο και οξείδια του θείου, τα οποία, συν τοις άλλοις, δρουν διαβρωτικά και για τους ίδιους τους αποτεφρωτήρες και τα συστήµατα αντιρρύπανσης. Τα οξείδια του αζώτου (τα οποία συµβάλλουν στη δηµιουργία φωτοχηµικού νέφους), οι πολυκυκλικοί αρωµατικοί υδρογονάνθρακες (πολλοί από τους οποίους είναι καρκινογόνοι) και αρκετές πτητικές οργανικές ενώσεις (ιδιαίτερα επιβαρυντικές για την υγεία), συµπληρώνουν το χηµικό κοκτέιλ που εκλύεται από τις καµινάδες των εργοστασίων καύσης. Τοξικά βαρέα µέταλλα: η αχίλλειος πτέρνα της καύσης Τα µέταλλα δεν καταστρέφονται κατά τη διάρκεια της καύσης, συχνά µάλιστα απελευθερώνονται στο περιβάλλον σε µορφή πιο επικίνδυνη απ αυτή που είχαν στα αρχικά απόβλητα. Το χρώµιο, για παράδειγµα, βρίσκεται συνήθως στα απόβλητα στην τρισθενή µορφή του που προκαλεί δερµατοπάθειες, ενώ το οξειδωµένο µέταλλο µετά την καύση (εξασθενές χρώµιο) είναι καρκινογόνο. Τουλάχιστον 19 τοξικά µέταλλα έχουν ανιχνευτεί στις αέριες εκποµπές των εργοστασίων καύσης ανά τον κόσµο. Αξίζει να κάνουµε ιδιαίτερη αναφορά στον υδράργυρο που εκλύεται από τα εργοστάσια καύσης. Ο υδράργυρος, όπως και οι διοξίνες, είναι επίσης εµµένουσα και σταθερή τοξίνη που βιοσυσσωρεύεται και µπορεί να µεταφερθεί σε πολύ µεγάλες αποστάσεις από το αρχικό σηµείο έκλυσής του. Είναι νευροτοξική ουσία, η οποία προκαλεί βλάβες στην όραση, διαταραχές στο λόγο και την κίνηση, απώλεια µνήµης, σπασµούς, ακόµη και το θάνατο. Ιδιαίτερα ευάλωτα όργανα στην έκθεση σε υδράργυρο είναι η καρδιά, τα νεφρά και οι πνεύµονες. Στις πιο ευπαθείς οµάδες πληθυσµού συγκαταλέγονται τα αναπτυσσόµενα έµβρυα και τα µικρά παιδιά, η ανάπτυξη των οποίων επηρεάζεται σηµαντικά από την έκθεση σε υδράργυρο. Ο υδράργυρος µεταφέρεται από τις κυοφορούσες µητέρες στα έµβρυα µέσω του πλακούντα, όπως επίσης και µέσω του µητρικού γάλακτος στα νήπια. Στις ΗΠΑ, εκτιµάται ότι ένα στα δέκα παιδιά γεννιούνται 10

11 κάθε χρόνο µε αυξηµένες πιθανότητες νευρολογικών διαταραχών, εξ αιτίας της έκθεσης σε υδράργυρο κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης (10). Τα εργοστάσια καύσης αποβλήτων (ιδιαίτερα αυτά που καίνε νοσοκοµειακά απόβλητα) αποτελούν σηµαντικότατες πηγές έκλυσης υδραργύρου. Στις ΗΠΑ, το 39% των αέριων εκποµπών υδραργύρου προέρχεται από εργοστάσια καύσης, ενώ σε παγκόσµια κλίµακα το ποσοστό αυτό εκτιµάται σε 29% (11). Άλλα τοξικά µέταλλα που εκλύονται κατά τη διάρκεια της καύσης είναι τα εξής (12) : Μόλυβδος Προκαλεί νευρολογικές διαταραχές, ζηµίες στους πνεύµονες και τα νεφρά, και µαθησιακά προβλήµατα στα µικρά παιδιά. Κάδµιο Προκαλεί ζηµίες στα νεφρά, διαταραχές στους πνεύµονες, ενώ οι υψηλές δόσεις καταστρέφουν τελείως τους πνεύµονες και µπορεί να επιφέρουν ακόµη και το θάνατο. Αρσενικό Καταστρέφει πολλούς ιστούς περιλαµβανοµένων των νεύρων, του στοµάχου, των εντέρων και του δέρµατος, προκαλεί µειωµένη παραγωγή ερυθρών και λευκών αιµοσφαιρίων και καρδιακή αρρυθµία. Χρώµιο Καταστρέφει το ρινικό σύστηµα, τους πνεύµονες και το στοµάχι. Βηρύλλιο Προκαλεί χρόνια προβλήµατα στους πνεύµονες. Σε παγκόσµια κλίµακα, τα εργοστάσια καύσης εκτιµάται ότι συνεισφέρουν κατά 21% στις συνολικές αέριες εκποµπές µαγγανίου και µολύβδου, κατά 19% στις συνολικές εκποµπές αντιµονίου, κατά 15% στις εκποµπές ψευδαργύρου και κατά 11% στις εκποµπές σεληνίου (13). Μικροσωµατίδια: ένας ρύπος προτεραιότητας Οι διεργασίες καύσης παράγουν µεγάλες ποσότητες εξαιρετικά µικροσκοπικών σωµατιδίων και κυρίως σωµατιδίων µε διάµετρο µικρότερη από 2,5 εκατοµµυριοστά του µέτρου, τα οποία µπορούν να εισχωρήσουν βαθύτερα στους πνεύµονες και να προκαλέσουν σοβαρές βλάβες. Οι σταθερές εστίες καύσης είναι η σηµαντικότερη πηγή έκλυσης µικροσωµατιδίων στα αστικά κέντρα µαζί µε τα πετρελαιοκίνητα οχήµατα. Τα µικροσωµατίδια είναι ίσως ο πιο παρεξηγηµένος και παραµεληµένος ρύπος. εκάδες έρευνες σε όλο τον κόσµο ενοχοποιούν τα µικροσωµατίδια όχι µόνο για αύξηση της θνησιµότητας, αλλά και για σηµαντικές µακροχρόνιες βλάβες στην υγεία. Οι έρευνες ενοχοποιούν κυρίως τα αιωρούµενα ατµοσφαιρικά σωµατίδια µικρής διαµέτρου (γνωστά και ως ΡΜ 10, ΡΜ 2.5 και ΡΜ 1 ), που εισχωρούν βαθύτερα στο αναπνευστικό σύστηµα. 11

12 Πρόσφατες µελέτες έδειξαν ότι µία αύξηση των ΡΜ 10 κατά 10 µg/m 3 επιφέρει αύξηση της θνησιµότητας κατά 1%. Άλλες µελέτες έδειξαν ότι για κάθε αύξηση 10 µg/m 3 των επιπέδων ΡΜ 10 έχουµε αύξηση των εισαγωγών σε νοσοκοµεία ασθενών µε άσθµα κατά 2% (14). Σύµφωνα µάλιστα µε τη Βρετανική Επιτροπή για τις Επιπτώσεις των Αέριων Ρύπων στην Υγεία (COMEAP), µόνο στη Βρετανία, τα ΡΜ 10 µπορεί να ευθύνονται για πρόωρους θανάτους και έκτακτες εισαγωγές σε νοσοκοµεία ετησίως! Τα αποτελέσµατα των επιδηµιολογικών ερευνών προκάλεσαν διαδικασίες αναθεώρησης των ορίων για τα σωµατίδια από την Παγκόσµια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ), την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις ΗΠΑ. Η ΠΟΥ δέχεται πλέον ότι δεν υπάρχει κατώφλι ασφαλείας για τα αιωρούµενα σωµατίδια και ότι, εποµένως, αυτά µπορούν να προκαλέσουν βλάβες στην υγεία από πολύ χαµηλά επίπεδα συγκέντρωσης στην ατµόσφαιρα. Οι σηµερινές τεχνολογίες αντιρρύπανσης των εργοστασίων καύσης µπορούν να συγκρατήσουν µόνο το 5% έως 30% των εισπνεύσιµων σωµατιδίων (ΡΜ 2.5 ), ενώ είναι τελείως άχρηστες στην περίπτωση των εξαιρετικά µικρών σωµατιδίων (ΡΜ 1 ) (2). Έλεγχος της ρύπανσης και συνήθεις αλχηµείες Οι πλασιέ των εργοστασίων καύσης ορκίζονται συχνά στο όνοµα της state-of-the-art τεχνολογίας τους. Παλιότερα είχαµε προβλήµατα, θα τους ακούσετε να λένε (αν και τότε δεν τα παραδέχονταν βεβαίως). Η σηµερινή τεχνολογία τα έχει επιλύσει τελείως. Η ρύπανση ελέγχεται πλήρως και είναι κάτω από τα αποδεκτά όρια. Τόσα ψέµατα σε µία µόνο φράση! Η φράση αυτή βασίζεται σε τρεις αστήριχτες υποθέσεις. Πρώτον, στην υπόθεση ότι υπάρχουν αποδεκτά επίπεδα εκποµπών για όλους τους ρύπους που εκλύονται από τα εργοστάσια καύσης. εύτερον, ότι οι εκλύσεις αυτές καταµετρώνται συστηµατικά και επαρκώς. Και τρίτον, ότι οι εκλύσεις αυτές, ακόµη κι όταν καταγράφονται, είναι εντός των ορίων που σήµερα θεωρούνται αποδεκτά. Η αλήθεια είναι ότι οι πιο επικίνδυνες εκλύσεις δεν καταµετρώνται, ούτε συστηµατικά, ούτε επαρκώς. Κι αυτό είτε γιατί η σηµερινή τεχνολογία δεν επιτρέπει τη συνεχή και αδιάλειπτη καταγραφή τους (µόλις πρόσφατα, για παράδειγµα, παρουσιάστηκαν τεχνικές για τη συνεχή καταγραφή των εκλύσεων διοξινών, χωρίς αυτές να είναι καν αποδεκτές από το σύνολο της επιστηµονικής κοινότητας), είτε απλώς γιατί οι τεχνικές αυτές δεν εφαρµόζονται στην πράξη στις υπάρχουσες µονάδες καύσης. Σε ότι αφορά την καταµέτρηση των εκλύσεων διοξινών, η συνήθης πρακτική είναι να λαµβάνονται ένα µε δύο δείγµατα από την καµινάδα ετησίως, το κάθε δείγµα δε αντιπροσωπεύει τις εκλύσεις µιας περιόδου 6 ωρών (12). Τα δείγµατα αυτά θεωρούνται λανθασµένα ως αντιπροσωπευτικά των ετήσιων εκποµπών. Μελέτες έχουν δείξει όµως ότι τέτοιου είδους δείγµατα µπορούν να υποεκτιµήσουν τις πραγµατικές εκλύσεις διοξινών έως και κατά 50 φορές (4). Ένας λόγος είναι ότι η παραγωγή διοξινών δεν είναι συνεχής και οµοιογενής. Η πλειοψηφία των διοξινών παράγεται σε µικρές χρονικές αιχµές, 12

13 συνήθως κατά τη διαδικασία έναρξης λειτουργίας της µονάδας ή σε ειδικές περιπτώσεις δυσλειτουργίας της. Επιπλέον, η έκλυση των διοξινών εξαρτάται από την ποιότητα των καιγόµενων αποβλήτων, η οποία φυσικά δεν είναι ποτέ η ίδια. Οι δειγµατοληψίες βέβαια δεν λαµβάνονται ποτέ σε συνθήκες µέγιστης παραγωγής διοξινών, συνήθως δε, γίνεται προσπάθεια να ληφθούν όταν καίγονται σχετικά καθαρά απόβλητα (π.χ. απορρίµµατα µε χαµηλή περιεκτικότητα σε πλαστικά PVC). Η πραγµατικότητα των εργοστασίων καύσης βρίσκεται µακράν των θεωρητικών ειδυλλιακών καταστάσεων που υποθέτουν όσοι ισχυρίζονται πως όλα ελέγχονται διαρκώς. Στο πιο σύγχρονο εργοστάσιο καύσης απορριµµάτων της Ολλανδίας, για παράδειγµα, το σύστηµα αντιρρύπανσης βρέθηκε εκτός λειτουργίας στο 10% του χρόνου, σύµφωνα µε δηλώσεις της ίδιας της εταιρίας που το διαχειρίζεται (15). Στη Βρετανία, έρευνα της Greenpeace έδειξε ότι όλα ανεξαιρέτως τα εργοστάσια καύσης απορριµµάτων ξεπερνούν τα θεσµοθετηµένα όρια και µάλιστα πολλές φορές το χρόνο. Η έρευνα, η οποία βασίστηκε σε στοιχεία των ίδιων των εργοστασίων, έδειξε συνολικά 533 παραβιάσεις σε 10 εργοστάσια σε ένα µόλις χρόνο, εκ των οποίων 95 σε µία µόνο µονάδα. Από τις παραβιάσεις αυτές, µόλις µία κατέληξε σε κάποιο πρόστιµο (16). Αναφέραµε προηγουµένως πως οι διοξίνες σχηµατίζονται κατά τη διαδικασία ψύξης των καυσαερίων πριν αυτά οδεύσουν προς την καµινάδα ή σε κάποιο εναλλάκτη θερµότητας. Οι µονάδες καύσης δείχνουν να είναι παγιδευµένες σε ένα µαγγανοπήγαδο. Ενώ στις υψηλότερες θερµοκρασίες καταστρέφονται οι διοξίνες και αυτό είναι επιθυµητό, στις θερµοκρασίες αυτές αυξάνεται η πτητικότητα του υδραργύρου καθώς και ο σχηµατισµός µονοξειδίου του αζώτου (ΝΟ). Το τελευταίο είναι δύσκολο να αποµακρυνθεί, η δε αποµάκρυνσή του ανεβάζει σηµαντικά το κόστος της όλης διαδικασίας. Η συνήθης πρακτική είναι να προστίθεται αµµωνία ή ουρία, αλλά η απόδοση της τεχνικής αυτής είναι µόλις 60%. Ταυτόχρονα όµως, η προσθήκη αµµωνίας οδηγεί σε µεγαλύτερες εκλύσεις µικροσωµατιδίων που είναι πιο επικίνδυνα για την υγεία από το ΝΟ. Χαµηλώνοντας τη θερµοκρασία, παράγεται λιγότερο ΝΟ, σχηµατίζονται όµως περισσότερες διοξίνες (17). Μία από τις προτεινόµενες τεχνικές για τη µείωση των εκλύσεων διοξινών και υδραργύρου είναι η χρήση φίλτρων µε ενεργό άνθρακα. Η παρουσία όµως ενεργού άνθρακα έχει ως αποτέλεσµα την παραγωγή περισσότερων διοξινών (έως και κατά 30%) (18). Οι διοξίνες αυτές, κατακρατώνται µεν στα φίλτρα ενεργού άνθρακα, αλλά αναπόφευκτα καταλήγουν στην ιπτάµενη τέφρα, µεταθέτοντας απλώς το πρόβληµα της ρύπανσης από την ατµόσφαιρα στο έδαφος. Τέφρες: ένας µαγνήτης για τη ρύπανση Η καύση θεωρείται λανθασµένα από κάποιους ως µία µέθοδος διάθεσης των αποβλήτων, ενώ στην ουσία είναι µία τεχνολογία διαχείρισής τους. Κι αυτό γιατί η καύση παράγει µε τη σειρά της υπολείµµατα τα οποία απαιτούν τελική διάθεση. Τα υπολείµµατα αυτά είναι είτε σκουριές, είτε τέφρες (στάχτες). Οι σκουριές και οι τέφρες αυτές θεωρούνται επισήµως τοξικά απόβλητα από το διεθνές περιβαλλοντικό δίκαιο (π.χ. τις Συµβάσεις της 13

14 Βασιλείας και του Μπάµακο για τη διασυνοριακή µεταφορά αποβλήτων). Οι τέφρες κατατάσσονται σε δύο κατηγορίες: την τέφρα βάσης (συνήθως 90% του συνόλου) και την ιπτάµενη τέφρα (η οποία είναι πιο τοξική). Το παράδοξο των εργοστασίων καύσης είναι πως όσο πιο αναπτυγµένα συστήµατα αντιρρύπανσης διαθέτουν, τόσο πιο τοξικές είναι οι τέφρες, µιας και εκεί καταλήγουν οι δεσµευµένοι ρύποι, και τόσο πιο προβληµατική και ακριβή γίνεται η διαχείρισή τους. Το πρόβληµα της τοξικότητας των τεφρών είναι ιδιαίτερα εµφανές στην περίπτωση των βαρέων µετάλλων. Στην περίπτωση αυτή, τα µέταλλα βρίσκονται στις τέφρες σε λεπτόκοκκη και πιο επικίνδυνη µορφή απ ότι στα αρχικά απόβλητα. Όντας συνήθως σε στοιχειακή µορφή στις τέφρες, έχουν µεγαλύτερη κινητικότητα και είναι περισσότερο βιοδιαθέσιµα. Αυτό αυξάνει τις πιθανότητες να εισχωρήσουν στους υδροφόρους ορίζοντες και την τροφική αλυσίδα και να καταλήξουν αργά ή γρήγορα στον άνθρωπο. Θέλοντας να αποφύγουν την ακριβή λύση της δηµιουργίας µιας χωµατερής τοξικών δίπλα στο εργοστάσιο καύσης, οι βιοµηχανίες καύσης προσπαθούν να ξεφορτωθούν την τέφρα και τις σκουριές, χρησιµοποιώντας τες για άλλες χρήσεις. Συχνά, για παράδειγµα, τις χρησιµοποιούν για επίστρωση δρόµων. Η πρακτική αυτή όµως είναι εξαιρετικά επικίνδυνη, µιας και µεταφέρει τις τοξικές ουσίες στο ευρύτερο περιβάλλον και την τροφική αλυσίδα. Ένα αλγεινό παράδειγµα αυτής της ανεύθυνης πρακτικής είχαµε στην περίπτωση του Νιουκάστλ στη Βρετανία, όπου χρησιµοποιήθηκαν τέφρες από το γειτονικό εργοστάσιο καύσης για την επίστρωση πεζοδροµίων, πάρκων ακόµη και σχολικών αυλών! Το αποτέλεσµα ήταν ότι, όπως έδειξαν σχετικές µετρήσεις, τα επίπεδα διοξινών στην περιοχή ήταν φορές πάνω από τον ενδεικτικό εθνικό στόχο. Οµοίως, οι συγκεντρώσεις τοξικών µετάλλων ήταν 136% έως 2.406% πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα (19). Μια άλλη µέθοδος διαχείρισης της τοξικής τέφρας είναι η υαλοποίησή της. Με τον τρόπο αυτό, οι τοξικές ουσίες δεσµεύονται στο γυαλί και δεν είναι εύκολα βιοδιαθέσιµες. Το µεγάλο πρόβληµα αυτής της µεθόδου είναι το υψηλό κόστος. Η µέθοδος αυτή αυξάνει το κόστος διάθεσης της τέφρας κατά δολάρια τον τόνο (20). Επιπλέον, απαιτεί πολύ µεγάλες ποσότητες ενέργειας. Συγκεκριµένα, απαιτεί περισσότερη ενέργεια απ όση παράγεται κατά την αρχική καύση των αποβλήτων. Γι αυτούς τους λόγους, ελάχιστες φορές έχει εφαρµοστεί η µέθοδος αυτή, αφού, εκτός των άλλων, παραµένει το πρόβληµα της τελικής διάθεσης της υαλοποιηµένης τέφρας. Η αποτύπωση των επιπτώσεων Τα παραπάνω περιγράφουν µια δυσάρεστη εικόνα για την καύση και προµηνύουν σηµαντικούς κινδύνους για την υγεία των εργαζοµένων και των παροικούντων στην ευρύτερη περιοχή των εργοστασίων καύσης. Πόσο βάσιµοι είναι όµως αυτοί οι φόβοι; Και σε τι βαθµό η πραγµατικότητα αντικατοπτρίζει όντως αυτή τη ζοφερή εικόνα; Συνοψίζουµε παρακάτω τα αποτελέσµατα σχετικών ερευνών, τα οποία δεν αφήνουν πιστεύουµε αµφιβολίες για την επικίνδυνη φύση των εργοστασίων καύσης. Οι έρευνες αυτές αφορούν είτε σε εργαζόµενους σε εργοστάσια καύσης, είτε σε κατοίκους περιοχών που γειτνιάζουν 14

15 µε τέτοια εργοστάσια. Είναι αλήθεια πως άλλες έρευνες δεν µπόρεσαν να καταγράψουν σε στατιστικά σηµαντικό βαθµό αντίστοιχες επιπτώσεις. Αυτό όµως συµβαίνει πάντα σε όλα τα επιστηµονικά πεδία και ουδόλως ακυρώνει τη σηµασία των δεκάδων ερευνών που ενοχοποιούν τα εργοστάσια καύσης σε ότι αφορά στις επιπτώσεις τους στην υγεία. Επιπτώσεις στην υγεία των εργαζοµένων σε εργοστάσια καύσης Σχόλιο Αυξηµένα επίπεδα µεταλλαξιγόνων στα ούρα (21,22) Αυξηµένα επίπεδα υδροξυπυρενίου στα ούρα (21,22) Αυξηµένα επίπεδα θειοαιθέρων στα ούρα (23) Βιοδείκτες έκθεσης Τόσο οι τέφρες, όσο και οι αέριες εκποµπές των εργοστασίων καύσης, έχουν µεταλλαξιγόνες ιδιότητες (µπορούν να βλάψουν το DNA). Οι εργαζόµενοι στα εργοστάσια αυτά εκτίθενται συνεπώς σε µεταλλαξιγόνες ουσίες, οι οποίες βεβαίως ανιχνεύονται στα ούρα τους. Το υδροξυπυρένιο είναι ένας δείκτης εσωτερικής έκθεσης σε πολυκυκλικούς αρωµατικούς υδρογονάνθρακες (ΠΑΥ). Η παρουσία του στα ούρα εργαζοµένων µαρτυρά την έκθεση σε ΠΑΥ. Οι θειοαιθέρες στα ούρα είναι ένας δείκτης έκθεσης σε ηλεκτρόφιλες ενώσεις όπως οι πολυκυκλικοί αρωµατικοί υδρογονάνθρακες (ΠΑΥ). Η παρουσία τους στα ούρα εργαζοµένων µαρτυρά την έκθεση σε ΠΑΥ. Καρκινογένεση Αύξηση κατά 350% της πιθανότητας Μελέτη σε εργαζόµενους σε εργοστάσιο θανάτου από καρκίνο του πνεύµονα (24) καύσης απορριµµάτων στη Σουηδία. Αύξηση κατά 150% της πιθανότητας Μελέτη σε εργαζόµενους σε εργοστάσιο θανάτου από καρκίνο του οισοφάγου (24) καύσης απορριµµάτων στη Σουηδία. Αύξηση κατά 279% της θνησιµότητας από Μελέτη σε εργαζόµενους σε εργοστάσιο καρκίνο του στοµάχου (25) καύσης απορριµµάτων στην Ιταλία. Άλλες επιπτώσεις Αυξηµένη θνησιµότητα από ισχαιµικά Μελέτη σε εργαζόµενους σε εργοστάσιο καρδιακά επεισόδια (24) καύσης απορριµµάτων στη Σουηδία. Αυξηµένη υπερλιπιδαιµία. Επιπτώσεις στο Μελέτη σε εργαζόµενους σε εργοστάσιο ανοσοποιητικό λόγω υψηλών επιπέδων καύσης στην Ιαπωνία. διοξινών στο αίµα (26) Μελέτη σε εργαζόµενους σε εργοστάσιο Αυξηµένη πρωτεϊνουρία και υπέρταση (27) καύσης απορριµµάτων στις ΗΠΑ. Χλωρακµή (δερµατοπάθεια που οφείλεται Μελέτη σε εργαζόµενους σε εργοστάσιο στην έκθεση σε διοξίνες) (28) καύσης στην Ιαπωνία. 15

16 Επιπτώσεις στην υγεία των κατοίκων που γειτνιάζουν µε εργοστάσια καύσης Σχόλιο Βιοδείκτες έκθεσης Αυξηµένα επίπεδα θειοαιθέρων στα ούρα Αποτέλεσµα έρευνας στην Ισπανία (29) παιδιών Καρκινογένεση 44% αύξηση σαρκώµατος µαλακών ιστών. Αποτέλεσµα έρευνας στη Γαλλία (30) 27% αύξηση λεµφώµατος non-hodgkin Αύξηση κατά 670% της πιθανότητας Αποτέλεσµα έρευνας στην Ιταλία (31) θανάτου από καρκίνο του πνεύµονα Αυξηµένα κρούσµατα καρκίνου του Αποτελέσµατα ερευνών στη Βρετανία και λάρυγγα την Ιταλία (32,33) Αύξηση κατά 37% της θνησιµότητας από Αποτέλεσµα έρευνας στη Βρετανία (34) καρκίνο στο συκώτι ιπλάσια πιθανότητα θνησιµότητας από Αποτέλεσµα έρευνας στη Βρετανία (35,36) καρκίνο σε παιδιά Επιπτώσεις στο αναπνευστικό σύστηµα Αυξηµένες πωλήσεις φαρµάκων για Αποτέλεσµα έρευνας στη Γαλλία (37) αντιµετώπιση παθήσεων του αναπνευστικού Αυξηµένα αναπνευστικά προβλήµατα (εννεαπλασιασµός συµπτωµάτων συριγµού Αποτέλεσµα έρευνας στις ΗΠΑ (38) και βήχα) υσλειτουργίες πνευµόνων σε παιδιά Αποτέλεσµα έρευνας στην Ταϊβάν (39) Αυξηµένα αναπνευστικά συµπτώµατα Αποτέλεσµα έρευνας στις ΗΠΑ (40) (συριγµός, επίµονος βήχας, βρογχίτις) Επιπτώσεις στην αναλογία φύλων Αύξηση γεννήσεων κοριτσιών Αποτέλεσµα έρευνας στη Σκοτία (41) Συγγενείς ανωµαλίες Αύξηση κατά 126% της πιθανότητας εµφάνισης συγγενών ανωµαλιών σε Αποτέλεσµα έρευνας στο Βέλγιο (42) νεογέννητα Αυξηµένες συγγενείς δυσπλασίες οφθαλµών Αποτέλεσµα έρευνας στη Σκοτία (43) Πολλαπλή εγκυµοσύνη Πιθανή αύξηση περιστατικών διδύµων και εν γένει πολλαπλής εγκυµοσύνης Αποτελέσµατα ερευνών στη Σκοτία και το Βέλγιο (44,45) Άλλες επιπτώσεις Μειωµένα επίπεδα θυρεοειδών ορµονών σε παιδιά Αποτέλεσµα έρευνας στη Γερµανία (46) Αυξηµένα περιστατικά αλλεργιών και χρήσης φαρµάκων σε µαθητές Αποτέλεσµα έρευνας στο Βέλγιο (47) 16

17 Η καύση σπαταλά ενέργεια Ένα από τα υποτιθέµενα πλεονεκτήµατα της καύσης είναι πως µπορεί να συνδυαστεί µε την παραγωγή ενέργειας και συνεπώς παρουσιάζει ένα διττό περιβαλλοντικό προβάδισµα έναντι της ταφής. Και πάλι όµως τίθεται το λάθος ερώτηµα. Γιατί αν το ερώτηµα είναι µε ποιο τρόπο διαχείρισης των απορριµµάτων εξοικονοµούµε περισσότερη ενέργεια, τότε η σύγκριση δικαιώνει πανηγυρικά την ανακύκλωση, όπως φαίνεται και στον παρακάτω πίνακα (48). Ανακύκλωση εναντίον καύσης Μία ενεργειακή σύγκριση Εξοικονοµούµενη Ενέργεια που ενέργεια από Ενεργειακά οφέλη παράγεται από την υποκατάσταση ανακύκλωσης σε Υλικό καύση των παρθένων υλικών σύγκριση µε την απορριµµάτων µε ανακυκλωµένα καύση (MJ/τόνο) (MJ/τόνο) Χαρτί εφηµερίδας ,7:1 Χαρτόνι ,1:1 Χαρτί γραφής ,3:1 Πολυαιθυλένιο (HDPE) ,5:1 Γυάλινη συσκευασία ,3:1 Κουτιά αλουµινίου ,5:1 Λάστιχα ,2:1 Σε ότι αφορά στην απ ευθείας ενεργειακή αξιοποίηση των σκουπιδιών, η µόνη περιβαλλοντικά αποδεκτή λύση είναι η καύση του βιοαερίου που παράγεται στις υπάρχουσες χωµατερές. Το βιοαέριο αποτελείται τυπικά από 65% µεθάνιο και 35% διοξείδιο του άνθρακα και µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την παραγωγή θερµότητας και ηλεκτρικής ενέργειας και ως καύσιµο για µηχανές εσωτερικής καύσης. Μιας και το µεθάνιο αποτελεί ισχυρότατο αέριο του θερµοκηπίου, η διαφυγή του στην ατµόσφαιρα δηµιουργεί σηµαντικά προβλήµατα. Γι αυτό και η ενεργειακή αξιοποίηση του βιοαερίου µειώνει τις συνολικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις που σχετίζονται µε τους χώρους υγειονοµικής ταφής, όπως κοµψά λέγονται οι χωµατερές. Στην Ελλάδα, τέτοιες µονάδες λειτουργούν, για παράδειγµα, στις χωµατερές Α. Λιοσίων στην Αττική και Ταγαράδων στη Θεσσαλονίκη. Η λύση αυτή βέβαια, προτείνεται µόνο για να µετριάσει τις επιπτώσεις επιλογών του παρελθόντος και όχι για να ανοίξει το δρόµο για χωροθέτηση νέων χωµατερών. Καύση και αλλαγή του κλίµατος Ακόµη κι αν υπήρχε τεχνολογικά η δυνατότητα της τέλειας καύσης, θα παρέµενε το πρόβληµα της έκλυσης διοξειδίου του άνθρακα (CO 2 ) και άλλων αερίων του θερµοκηπίου από τα εργοστάσια καύσης. Κατά µέσο όρο, κάθε φορά που καίµε ένα τόνο οικιακών (49) απορριµµάτων, παράγονται 557 κιλά CO 2. Η ποσότητα αυτή εκλύεται στην ατµόσφαιρα και συµβάλλει στην αλλαγή του κλίµατος. Το επιχείρηµα της βιοµηχανίας καύσης είναι πως 17

18 η ταφή των απορριµµάτων συµβάλλει περισσότερο στην έκλυση αερίων του θερµοκηπίου και συνεπώς στην αποσταθεροποίηση της ατµόσφαιρας. Όταν µάλιστα η καύση συνοδεύεται και από παραγωγή ενέργειας, τότε τα οφέλη από την επιλογή αυτή είναι µεγαλύτερα. Και πάλι βέβαια, η µισή αλήθεια διαστρέφει τελικά την πραγµατικότητα. ιότι το ερώτηµα δεν είναι ταφή ή καύση;, αλλά ποιά είναι τελικά η καλύτερη µέθοδος για να διαχειριστούµε τα απορρίµµατά µας. Και στη σύγκριση µε τις εναλλακτικές µεθόδους διαχείρισης, η καύση χάνει για ακόµη µια φορά τη µάχη. Όλες οι πρόσφατες µελέτες (σε Ευρώπη και ΗΠΑ) δείχνουν τα συγκριτικά πλεονεκτήµατα τόσο της µείωσης στην πηγή, όσο και της ανακύκλωσης και της κοµποστοποίησης έναντι της καύσης, µε βάση το κριτήριο συµβολής τους στις κλιµατικές αλλαγές. Αν θέλουµε να προστατέψουµε το κλίµα, τότε πρέπει να µειώσουµε και να ανακυκλώσουµε τα απορρίµµατά µας, όχι να τα κάψουµε. Ο παρακάτω πίνακας, συνοψίζει τα αποτελέσµατα έρευνας που πραγµατοποίησε η Υπηρεσία Περιβάλλοντος των ΗΠΑ το 2002 και συγκρίνει τις εκποµπές από τη µείωση στην πηγή, την ανακύκλωση και την καύση σε σχέση µε τις αντίστοιχες από την ταφή των απορριµµάτων (50). Οι αριθµοί µιλάνε από µόνοι τους και δείχνουν ότι οι εναλλακτικές της καύσης µέθοδοι προστατεύουν τελικά το κλίµα, αφού αποτρέπουν την έκλυση επικίνδυνων αερίων στην ατµόσφαιρα (αυτό µαρτυρά το αρνητικό πρόσηµο). Καθαρές εκποµπές αερίων του θερµοκηπίου συγκριτικά µε την ταφή των απορριµµάτων (τόνοι CO 2 ανά τόνο απορριµµάτων) Υλικό Μείωση στην πηγή Ανακύκλωση Καύση Κουτιά αλουµινίου -17,15-15,11 +0,02 Γυαλί -0,61-0,32 +0,01 Πολυαιθυλένιο (HDPE) -1,99-1,44 +0,81 Πολυαιθυλένιο (LDPE) -2,38-1,75 +0,81 PET -2,18-1,59 +1,00 Χαρτόνι -3,79-2,88-0,96 Περιοδικά -3,94-2,26-0,05 Εφηµερίδες -4,07-2,72-0,01 Ξύλο -1,63-2,07-0,43 MDF -1,82-2,09-0,43 * Ως µείωση στην πηγή νοείται η χρήση µικρότερων ποσοτήτων ενός υλικού χωρίς υποκατάσταση από κάποιο άλλο (π.χ. κουτιά αλουµινίου µε λεπτότερα τοιχώµατα και άρα λιγότερη πρώτη ύλη, χρήση και των δύο όψεων του χαρτιού, επαναχρησιµοποίηση). Μια αντίστοιχη µελέτη που έγινε για λογαριασµό της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2001 (51), έδειξε πως για κάθε τόνο απορριµµάτων που αποτρέπουµε από τις χωµατερές και ανακυκλώνεται ή κοµποστοποιείται, αποσοβείται η έκλυση κιλών ισοδύναµου CO 2. Η µελέτη αυτή καταλήγει στο συµπέρασµα πως η ιεράρχηση των µεθόδων διαχείρισης που έχει επιλέξει η ΕΕ είναι τελικά ορθή, όταν σαν κριτήριο θέσουµε τη συµβολή των διαφόρων µεθόδων στην αλλαγή του κλίµατος. Η ιεράρχηση αυτή έχει ως εξής: 18

19 Μείωση στην πηγή Επαναχρησιµοποίηση Ανακύκλωση Κοµποστοποίηση (µε διαλογή στην πηγή) Μηχανική ανακύκλωση - κοµποστοποίηση (αναµεµιγµένα απορρίµµατα) Ενεργειακή αξιοποίηση µε θερµική επεξεργασία Η µελέτη καταλήγει και σε ένα άλλο ενδιαφέρον συµπέρασµα. Ότι δηλαδή, και οι άλλες µέθοδοι θερµικής επεξεργασίας των αποβλήτων (όπως η πυρόλυση, η αεριοποίηση και η καύση RDF δηλαδή τυποποιηµένου καυσίµου από απορρίµµατα) έχουν παραπλήσιες επιπτώσεις στο κλίµα µ αυτές της καύσης. Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τα αποτελέσµατα αυτής της µελέτης για διάφορα εναλλακτικά σενάρια χρήσης τεχνολογιών θερµικής επεξεργασίας των απορριµµάτων. Καύση Καθαρές εκποµπές αερίων του θερµοκηπίου από τεχνολογίες θερµικής επεξεργασίας (κιλά CO 2 ανά τόνο απορριµµάτων) Χωρίς παραγωγή ηλεκτρισµού +181 Με παραγωγή ηλεκτρισµού -10 Με συµπαραγωγή ηλεκτρισµού και θερµότητας -348 Αεριοποίηση - Πυρόλυση Με παραγωγή ηλεκτρισµού -3 Καύση RDF Σε ρευστοποιηµένη κλίνη +73 Σε ανθρακικούς σταθµούς -337 Σε τσιµεντοβιοµηχανίες υποκαθιστώντας άνθρακα ή λιγνίτη -337 * Στον παραπάνω πίνακα θεωρούµε πως η καύση των απορριµµάτων υποκαθιστά την καύση ρυπογόνου λιγνίτη. Αν η υποκατάσταση αφορά µια καθαρή µορφή ενέργειας (π.χ. την αιολική), τότε τα αποτελέσµατα είναι πολύ πιο δυσµενή για όλες τις µορφές θερµικής επεξεργασίας των απορριµµάτων (+177 για την καύση µε παραγωγή ηλεκτρισµού, -161 για καύση µε συµπαραγωγή, +163 για την πυρόλυση µε παραγωγή ηλεκτρισµού, +208 για την καύση RDF). Πριν βιαστεί κανείς να προτείνει καύση µε συµπαραγωγή ηλεκτρισµού και θερµότητας (µιας και η επιλογή αυτή έχει αρνητικό ισοζύγιο εκποµπών), θα πρέπει να αναλογιστεί πως ο συνδυασµός αυτός επιβαρύνει οικονοµικά την ήδη ακριβή τεχνολογία της καύσης. Επιπλέον, δεν είναι αυτονόητο ότι θα υπάρχει κοντά στο εργοστάσιο τρόπος αξιοποίησης της παραγόµενης θερµότητας, ιδίως µάλιστα τους καλοκαιρινούς µήνες. Η περαιτέρω µετατροπή της για ψύξη χώρων θα απαιτούσε και άλλες επενδύσεις και θα ανέβαζε επιπλέον το κόστος. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και µια άλλη πτυχή της µελέτης, η οποία εξετάζει τα οφέλη από την ανακύκλωση διαφόρων υλικών αντί για την καύση τους. Το παρακάτω διάγραµµα δείχνει παραστατικά τα οφέλη αυτά σε ότι αφορά τη µείωση των εκποµπών CO 2. 19

20 Μείωση εκποµπών αερίων του θερµοκηπίου επιλέγοντας ανακύκλωση αντί καύση Κιλά CO2 ανά τόνο απορριµµάτων Χαρτί LDPE ΡΕΤ Γυαλί Σίδηρος Αλουµίνιο Υφάσµατα Με παραγωγή ηλεκτρισµού Με συµπαραγωγή Ο όρος καύση είναι ντεµοντέ. Τώρα τη λένε θερµική επεξεργασία Έχοντας βεβαρηµένο παρελθόν και βλέποντας ότι χάνει στο επίπεδο των εντυπώσεων, η βιοµηχανία καύσης έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια τη στρατηγική της και προσπαθεί να πουλήσει τα προϊόντα της µε άλλα ονόµατα. Οι εναλλακτικές εκδοχές της καύσης είναι η αεριοποίηση, η πυρόλυση, οι τεχνολογίες πλάσµατος, και το τυποποιηµένο καύσιµο από απορρίµµατα (RDF). Πρόκειται ουσιαστικά για θερµικές διεργασίες διαχείρισης των αποβλήτων, οι οποίες όµως παρουσιάζουν παραπλήσια προβλήµατα µε την καύση. Η αεριοποίηση είναι µια µέθοδος θερµικής επεξεργασίας στην οποία η πλειονότητα των µορίων άνθρακα µετατρέπεται σε αέρια µορφή (syngas) µε µερική καύση των αποβλήτων είτε µε αέρα, είτε µε καθαρό οξυγόνο, είτε µε εµπλουτισµένο σε οξυγόνο αέρα, είτε παρουσία ατµού. Οι θερµοκρασίες που αναπτύσσονται είναι βαθµοί (µε αέρα) ή (µε οξυγόνο). Η πυρόλυση είναι συγγενής µε την καύση µέθοδος, µε τη διαφορά ότι η θερµική επεξεργασία των απορριµµάτων γίνεται σε χαµηλές συγκεντρώσεις οξυγόνου και χαµηλότερες θερµοκρασίες ( βαθµούς). Όταν η πυρόλυση γίνεται στους 800 βαθµούς, ονοµάζεται θερµική αεριοποίηση. Μελέτη της οργάνωσης Blue Ridge Environmental Defense League στις ΗΠΑ, συνέκρινε τις αέριες εκποµπές από την καύση και την αεριοποίηση απορριµµάτων. Τα αποτελέσµατα αυτής της συγκριτικής µελέτης δίνονται στον παρακάτω πίνακα και αφορούν στην καύση ή αεριοποίηση 100 τόνων απορριµµάτων ηµερησίως (52). 20

21 Αέριες εκποµπές από την καύση και την αεριοποίηση απορριµµάτων (σε κιλά ρύπων ετησίως) Ποσοστιαία Ρύπος Καύση Αεριοποίηση διαφορά αεριοποίησης σε σχέση µε καύση ιοξίνες & Φουράνια 0,027 0, % Υδράργυρος 92,6 92,6 0% Μόλυβδος 50 46,8-6,4% ιοξείδιο του θείου ,7% Οξείδια αζώτου % Μονοξείδιο του άνθρακα ,4% Όπως βλέπουµε στον πίνακα, η αεριοποίηση συνεπάγεται περισσότερες εκποµπές διοξινών και οξειδίων του αζώτου, τα δε συνολικά αποτελέσµατα ουδόλως δικαιολογούν τα διθυραµβικά σχόλια της βιοµηχανίας καύσης για την τεχνολογία αυτή, ούτε βέβαια το εξαιρετικά υψηλό κόστος της. Οι τεχνολογίες πλάσµατος χρησιµοποιούν εξαιρετικά υψηλές θερµοκρασίες για να επεξεργαστούν τα απόβλητα. Το πλάσµα αναφέρεται συχνά ως η τέταρτη κατάσταση της ύλης, συνέχεια των υπολοίπων τριών, δηλαδή της στερεάς, της υγρής και της αέριας. Ο συνήθης τρόπος δηµιουργίας πλάσµατος είναι η παροχή ηλεκτρικού ρεύµατος σε δύο αντίθετα φορτισµένους πόλους. Με τον τρόπο αυτό αναπτύσσονται πολύ υψηλές θερµοκρασίες (µεγαλύτερες των βαθµών) και δηµιουργείται ένα θερµό ιονισµένο αέριο που ονοµάζουµε πλάσµα. Στις συνθήκες αυτές, ισχυρίζονται κάποιοι, καταστρέφονται όλες οι τοξικές ουσίες και συνεπώς δεν υπάρχουν τα προβλήµατα που συνοδεύουν την καύση. Παρόλα αυτά, οι τεχνολογίες πλάσµατος για τη διαχείριση των αποβλήτων παρουσιάζουν µια σειρά από µειονεκτήµατα, τα οποία καταγράφουµε παρακάτω: Αν και οι τεχνολογίες πλάσµατος εκλύουν λιγότερες διοξίνες από τις συµβατικές τεχνολογίες καύσης, εν τούτοις αποτελούν κι αυτές πηγές έκλυσης διοξινών και άλλων τοξικών ουσιών. Τα βαρέα µέταλλα δεν καταστρέφονται από τις εξαιρετικά υψηλές θερµοκρασίες. Οι τεχνολογίες αυτές δεν έχουν δοκιµαστεί επί µακρόν σε µεγάλη κλίµακα και συνεπώς υπάρχει έλλειψη εµπειρίας ως προς τα τελικά οφέλη και κινδύνους. Λόγω της εγγενούς ετερογένειας των αποβλήτων, τίθενται ερωτήµατα ως προς τη σταθερότητα της διαδικασίας και τη δυνατότητα ελέγχου της. Οι τεχνολογίες πλάσµατος έχουν εξαιρετικά υψηλά κόστη. Τόσο για την αρχική εγκατάσταση, όσο και λειτουργικά, αφού απαιτούν µεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας. Η συνολική περιβαλλοντική απόδοσή τους δεν εξαντλείται φυσικά µόνο στις εκλύσεις ρύπων από το εργοστάσιο, αλλά θα πρέπει να περιλάβει και τις εκποµπές ρύπων από τα εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής που τροφοδοτούν τις µονάδες πλάσµατος. 21

22 Τέλος, το τυποποιηµένο καύσιµο από απορρίµµατα (RDF) δεν είναι τίποτε άλλο παρά συµπιεσµένα σκουπίδια µε µεγαλύτερη αναλογία σε πλαστικά. Το RDF καίγεται είτε σε ειδικές µονάδες (ρευστοποιηµένης κλίνης), είτε σε σταθµούς ηλεκτροπαραγωγής, είτε τέλος σε τσιµεντοβιοµηχανίες συνήθως µε µορφή µπρικέτας. Η καύση του RDF συνοδεύεται από τα ίδια προβλήµατα που κατατρέχουν την καύση του συνόλου των απορριµµάτων. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι αυξηµένες εκποµπές υδραργύρου από βιοµηχανικές µονάδες που καίνε RDF, καθώς και η παρουσία τοξικών βαρέων µετάλλων στα τελικά προϊόντα που αυτές παράγουν (π.χ. στο τσιµέντο) (53). Μια ακριβή υπόθεση Ακόµη κι αν η καύση δεν συνοδευόταν από τόσα εγγενή περιβαλλοντικά προβλήµατα, η προώθησή της, ιδιαίτερα σε µια χώρα σαν την Ελλάδα, θα παρουσίαζε πολλές δυσκολίες για ένα απλό λόγο. Πρόκειται για µια πολύ ακριβή τεχνολογία. Τόσο ακριβή, που την κάνει απαγορευτική στην πράξη (αν βέβαια δεν θέλει κανείς να µετακυλήσει το τεράστιο κόστος στους δηµότες). Πρόσφατα στοιχεία για την απαιτούµενη αρχική επένδυση δείχνουν ότι ένας συνήθης αποτεφρωτήρας απορριµµάτων κοστίζει εκατοντάδες εκατοµµύρια ευρώ. Στην Ολλανδία, για παράδειγµα, η κατασκευή ενός αποτεφρωτήρα δυναµικότητας τόνων ηµερησίως κόστισε (στα µέσα της δεκαετίας του 90) περί τα 500 εκατ. δολάρια (54). Πιο πρόσφατα στοιχεία από την Ιαπωνία ανεβάζουν σηµαντικά αυτό το κόστος. ύο αποτεφρωτήρες που ολοκληρώθηκαν το 1999, για παράδειγµα, κόστισαν 658 εκατ. δολάρια (για δυναµικότητα 200 τόνων απορριµµάτων ηµερησίως) και 808 εκατ. δολάρια αντίστοιχα (για δυναµικότητα 400 τόνων απορριµµάτων ηµερησίως) (55). Τα λειτουργικά κόστη είναι εξίσου υψηλά. Τα κόστη προ φόρων σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, κυµαίνονται από 21 έως 332 τον τόνο (ανάλογα µε τον όγκο των απορριµµάτων που οδηγούνται προς καύση), ενώ στα κόστη αυτά θα πρέπει να προσθέσει κανείς και τα κόστη για την επιπλέον διάθεση των τοξικών στερεών αποβλήτων της καύσης, τα οποία µε τη σειρά τους κυµαίνονται από 8 έως 363 τον τόνο. Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τα αποτελέσµατα πρόσφατης µελέτης για τα κόστη της καύσης σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες (56). 22

23 Συγκριτικά κόστη για καύση απορριµµάτων σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες Κόστος καύσης Χώρα (προ φόρων) σε ευρώ/τόνο Κόστος διαχείρισης τεφρών Αυστρία Τέφρα βάσης 63 /τόνο Υπολείµµατα συστηµάτων αντιρρύπανσης 363 /τόνο Βέλγιο Βρετανία Ιπτάµενη τέφρα 100 /τόνο Γαλλία /τόνο Τέφρα βάσης 28,1 /τόνο Γερµανία ανία 43 Ιπτάµενη τέφρα και υπολείµµατα συστηµάτων αντιρρύπανσης 255,6 /τόνο Τέφρα βάσης και υπολείµµατα συστηµάτων αντιρρύπανσης 34 /τόνο Ελβετία Ιρλανδία 46 - Ισπανία Τέφρα βάσης 75 /τόνο Ιταλία 41,3-93 Ιπτάµενη τέφρα και υπολείµµατα συστηµάτων αντιρρύπανσης 129 /τόνο Λουξεµβούργο 97 Τέφρα βάσης 16 /τόνο Υπολείµµατα συστηµάτων αντιρρύπανσης 8 /τόνο Ολλανδία Για σύγκριση, να αναφέρουµε ότι σήµερα στην Ελλάδα, τα κόστη για την ταφή των απορριµµάτων είναι 9-30 /τόνο (περιλαµβανοµένων των φόρων), γεγονός που σηµαίνει ότι οποιοδήποτε επιπλέον κόστος θα έπρεπε να περάσει υπό τη µορφή αυξηµένων δηµοτικών τελών στους πολίτες. Στην περίπτωση της ανακύκλωσης αντίθετα, έχει επιλεγεί η µετακύληση του κόστους στο επίπεδο των προϊόντων και των χρηστών µε τη θέσπιση ειδικών τελών (π.χ. για τη συσκευασία), καθιστώντας τη διαχείριση του όλου εγχειρήµατος πιο αποτελεσµατική. Στο επιχείρηµα της βιοµηχανίας καύσης ότι και η ανακύκλωση και κοµποστοποίηση των απορριµµάτων είναι ακριβές διαδικασίες, η απάντηση είναι πως τουλάχιστον αυτές συνοδεύονται από προφανή περιβαλλοντικά και ενεργειακά πλεονεκτήµατα και, συνεπώς, ορθώς η κοινωνία πληρώνει γι αυτήν την προστιθέµενη αξία. Για σύγκριση επίσης, αναφέρουµε πως στις διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, τα κόστη για την ταφή των απορριµµάτων κυµαίνονται από 9 έως 164 /τόνο (µε υψηλότερες τιµές εκεί όπου η ταφή ουσιαστικά εγκαταλείπεται ως µέθοδος τελικής διάθεσης), ενώ για την κοµποστοποίηση, από 16 έως 189 /τόνο (µε συνήθεις τιµές περί τα 50 /τόνο) (56). Προκειµένου να αναλάβουν τη διαχείριση των απορριµµάτων, οι εταιρίες που εµπορεύονται αποτεφρωτήρες συνάπτουν µακροχρόνια συµβόλαια µε δήµους, στη βάση βέβαια της εξασφαλισµένης κερδοφορίας τους. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα, πολλοί δήµοι να βρεθούν σε δεινή οικονοµική κατάσταση ή και στα όρια της χρεοκοπίας, προκειµένου να 23

24 ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις αυτές. Παραδείγµατα όπου η επιλογή της καύσης οδήγησε σε µείζονα οικονοµικά προβλήµατα την Τοπική Αυτοδιοίκηση υπάρχουν δυστυχώς πολλά (π.χ. Νιού Χαµσάϊρ, Νιού Τζέρσεϊ, Λέϊκ Κάουντι στη Φλόριντα, Χάντσον Φολς στη Ν. Υόρκη, για να µείνουµε στα παραδείγµατα από τις ΗΠΑ). Σε άλλες περιπτώσεις (π.χ. Σουηδία), δηµοτικές επιχειρήσεις αναγκάστηκαν να εισάγουν απόβλητα προκειµένου να καταστήσουν οικονοµικά αποδοτική τη λειτουργία των αποτεφρωτήρων στους οποίους επένδυσαν (12). Θέσεις εργασίας; Ποιές θέσεις εργασίας; Από τη φύση της, η καύση είναι µια τεχνολογία εντάσεως κεφαλαίου και όχι εντάσεως εργασίας. εν είναι τυχαίο λοιπόν ότι τα προγράµµατα ανακύκλωσηςκοµποστοποίησης δηµιουργούν δεκαπλάσιες θέσεις εργασίας ανά τόνο διαχειριζόµενων απορριµµάτων απ ότι η καύση. Ο παρακάτω πίνακας, που συνοψίζει τα αποτελέσµατα σχετικής µελέτης στις ΗΠΑ, είναι αποκαλυπτικός (57). Τρόπος διαχείρισης Θέσεις εργασίας ανά τόνους απορριµµάτων ετησίως Επαναχρησιµοποίηση Επαναχρησιµοποίηση υπολογιστών 296 Απόληψη υφασµάτων 85 Επαναχρησιµοποίηση διαφόρων υλικών 62 Επισκευή ξύλινων παλετών 28 Βιοµηχανίες που βασίζονται στην ανακύκλωση 25 Χαρτοβιοµηχανίες 18 Υαλουργίες 26 Βιοµηχανίες πλαστικών 93 Κέντρα διαλογής υλικών 10 Κοµποστοποίηση 4 Καύση 1 Ταφή 1 Μια ασύµβατη τεχνολογία Έχει ειπωθεί πως η καύση είναι η ορατή πλευρά της αναποτελεσµατικότητας. Κι αυτό γιατί, η καύση προϋποθέτει τη συνέχιση ενός καταναλωτικού µοντέλου που αδιαφορεί για τη σπατάλη των πρώτων υλών και την ποιότητα των προϊόντων που καταναλώνουµε. Επικαλούµενη τη δήθεν ολοκληρωµένη διαχείριση των απορριµµάτων, η βιοµηχανία καύσης ουσιαστικά αντιστρατεύεται τις προσπάθειες για µείωση των αποβλήτων στην πηγή, για επαναχρησιµοποίηση και ανακύκλωση. Με άλλα λόγια αντιστρατεύεται την 24

Τα Σκουπίδια µας. Αστικά Στερεά Απόβλητα χαρακτηρίζονται τα:

Τα Σκουπίδια µας. Αστικά Στερεά Απόβλητα χαρακτηρίζονται τα: Τα Σκουπίδια µας (Αστικά Στερεά Απόβλητα) Αστικά Στερεά Απόβλητα χαρακτηρίζονται τα: Ζυµώσιµα: 44% Η µέση ποιοτική σύσταση των παραγόµενων Χαρτί: 25% αστικών στερεών αποβλήτων στην Ελλάδα, Πλαστικά: 12%

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευστράτιος Καλογήρου Πρόεδρος

Δρ. Ευστράτιος Καλογήρου Πρόεδρος ΣΥΝΕΡΓΕΙΑ Συμβούλιο Ενεργειακής Αξιοποίησης Αποβλήτων Δρ. Ευστράτιος Καλογήρου Πρόεδρος ΣΥΝΕΡΓΕΙΑ: Θερμική Επεξεργασία Απορριμμάτων με ταυτόχρονη Παραγωγή Ενέργειας 14 ο Εθνικό Συνέδριο Ενέργειας «Ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση των απορριμμάτων και επιπτώσεις

Διαχείριση των απορριμμάτων και επιπτώσεις Διαχείριση των απορριμμάτων και επιπτώσεις Κώστας Νικολάου Δρ. Χημικός Περιβαλλοντολόγος Καθηγητής-Σύμβουλος Περιβαλλοντικού Σχεδιασμού Πόλεων, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο 1 ΑΣΑ: Κυρίαρχο πρόβλημα Τα

Διαβάστε περισσότερα

Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;»

Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Λέξεις κλειδιά: Απορρίμματα, ανακύκλωση, ρύπανση, υγεία, προστασία περιβάλλοντος, ΧΥΤΥ, ΧΑΔΑ Εισαγωγή Απόβλητα ένα επίκαιρο ζήτημα, που αποτελεί διαχρονικά

Διαβάστε περισσότερα

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Κεφάλαιο 02-04 σελ. 1 02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Όπως επισημάνθηκε στο κεφάλαιο 01-04, η πρώτη ύλη για τα «ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας είναι μη επικίνδυνα απόβλητα, κυρίως παραγόμενα

Διαβάστε περισσότερα

(Σανταµούρης Μ., 2006).

(Σανταµούρης Μ., 2006). Β. ΠΗΓΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ (CO 2 ) Οι πιο σηµαντικές πηγές διοξειδίου προέρχονται από την καύση ορυκτών καυσίµων και την δαπάνη ενέργειας γενικότερα. Οι δύο προεκτάσεις της ανθρώπινης ζωής που είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Η παρουσία στην ατμόσφαιρα αερίων ή σωματιδίων σε συγκεντρώσεις οι οποίες προξενούν βλάβες τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στους ζωντανούς οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΩΣ ΠΟΡΟΙ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΩΣ ΠΟΡΟΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΩΣ ΠΟΡΟΙ Αγγελική Καλλία Αντωνίου Δρ. Νομικής, Δικηγόρος, ankallia@auth.gr 2 δισ. τόνοι αποβλήτων /χρόνο παράγονται στην

Διαβάστε περισσότερα

Η σοφή εκμετάλλευση των σκουπιδιών: η Ε.Ε. και η διαχείριση των απορριμμάτων

Η σοφή εκμετάλλευση των σκουπιδιών: η Ε.Ε. και η διαχείριση των απορριμμάτων στον κόσμο Η σοφή εκμετάλλευση των σκουπιδιών: η Ε.Ε. και η διαχείριση των απορριμμάτων Πηγές: Eurostat (SBS), Being wise with waste: the EU s approach to waste management (European Union 2010) Στο κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΜΗΜΑ : Α3 ΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ : Σωτηρόπουλος Σάββας. Τσόγκας Βασίλης

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΜΗΜΑ : Α3 ΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ : Σωτηρόπουλος Σάββας. Τσόγκας Βασίλης ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΜΗΜΑ : Α3 ΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ : Σωτηρόπουλος Σάββας Τσόγκας Βασίλης ΠΑΡΑΓΩΓΉ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ Η συγκέντρωση του πληθυσμού στα μεγάλα αστικά κέντρα, η κοινωνική και τεχνολογική

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ Έλεγχος Ποιότητας Υλικών ΛΕΙΒΑΔΑΡΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΡΑΓΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2007 ΕΙΣΑΓΩΓΗ O σύγχρονος τρόπος ζωής επιβάλλει σε πολλούς ανθρώπους να περνούν τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Επενδύσεις στην Ενεργειακή Αξιοποίηση Αστικών Απορριμμάτων: Δύο Προτάσεις για την Αττική

Επενδύσεις στην Ενεργειακή Αξιοποίηση Αστικών Απορριμμάτων: Δύο Προτάσεις για την Αττική Αθήνα, Δεκέμβριος 2010 Επενδύσεις στην Ενεργειακή Αξιοποίηση Αστικών Απορριμμάτων: Δύο Προτάσεις για την Αττική Κωστής Μαγουλάς (1), Επαμεινώντας Βουτσάς (2), Δημήτρης Τασιός (3) (1) Καθηγητής ΕΜΠ, (2)

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενες Μεταλλευτικές Μεταλλουργικές εγκαταστάσεις Μεταλλείων Κασσάνδρας ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Προτεινόμενες Μεταλλευτικές Μεταλλουργικές εγκαταστάσεις Μεταλλείων Κασσάνδρας ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Προτεινόμενες Μεταλλευτικές Μεταλλουργικές εγκαταστάσεις Μεταλλείων Κασσάνδρας ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Δημήτρης Μελάς Αν. Καθηγητής Φυσικής Περιβάλλοντος Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών

Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών IP/04/84 Βρυξέλλες, 22 Ιανουάριος 2004 Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναλαµβάνει ευρέως φάσµατος νοµική δράση µε στόχο να

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις του Πολέμου στα Βαλκάνια: Ραδιενέργεια και Χημική Ρύπανση

Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις του Πολέμου στα Βαλκάνια: Ραδιενέργεια και Χημική Ρύπανση Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις του Πολέμου στα Βαλκάνια: Ραδιενέργεια και Χημική Ρύπανση Πραγματοποιήθηκε με επιτυχία η εκδήλωση που διοργάνωσε το Περιφερειακό Τμήμα Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας της Ένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε στον κόσμο Οι κινήσεις της Ευρώπης για «πράσινη» ενέργεια Χρειαζόμαστε ενέργεια για όλους τους τομείς παραγωγής, για να μαγειρέψουμε το φαγητό μας, να φωταγωγήσουμε τα σπίτια, τις επιχειρήσεις και τα σχολεία,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ενεργειακό πρόβληµα Τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια µε αµφίβολη µακροπρόθεσµη επάρκεια ενεργειακών πόρων Μικρή απόδοση των σηµερινών µέσων αξιοποίησης της ενέργειας (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Μελέτη. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας. Εργαστήριο Μελέτης. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης

Πιλοτική Μελέτη. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας. Εργαστήριο Μελέτης. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης Πιλοτική Μελέτη Εργαστήριο Μελέτης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας Πανδής Σπύρος Καλτσονούδης Χρήστος Φλώρου Καλλιόπη Σταθμοί Μετρήσεων Δημοτικό parking 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012 Σελίδα1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Δεκέμβριος 2012 Τα τελευταία δύο χρόνια οι επιστήμονες παρατηρούν στα μεγάλα αστικά κέντρα ότι η στροφή στη φθηνότερη

Διαβάστε περισσότερα

Παντελής Παντελάρας Χημικός Μηχανικός Μέλος ΜΕΠΑΑ ΤΕΕ

Παντελής Παντελάρας Χημικός Μηχανικός Μέλος ΜΕΠΑΑ ΤΕΕ Παντελής Παντελάρας Χημικός Μηχανικός Μέλος ΜΕΠΑΑ ΤΕΕ Η συνέπεια της ανάπτυξης σε μιά παγκόσμια οικονομία, είναι η αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής και της κατανάλωσης. Αποτέλεσμα : υπερβολική αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Ανανίας Τοµπουλίδης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Εκποµπές NO Χ που παράγονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;»

ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Λέξεις κλειδιά: Απορρίμματα, ανακύκλωση, ρύπανση, υγεία, προστασία περιβάλλοντος, ΧΥΤΥ, ΧΑΔΑ Εισαγωγή Απόβλητα ένα επίκαιρο ζήτημα, που αποτελεί διαχρονικά ένα κρίσιμο περιβαλλοντικό, κοινωνικό και οικονομικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική αντιμετώπισης της Κλιματικής Αλλαγής

Στρατηγική αντιμετώπισης της Κλιματικής Αλλαγής Στρατηγική αντιμετώπισης της Κλιματικής Αλλαγής Κείμενο θέσεων και πολιτικής του Ομίλου ΤΙΤΑΝ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Κατά τα τελευταία 100 χρόνια η συγκέντρωση CO2 στην ατμόσφαιρα έχει αυξηθεί κυρίως λόγω της χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Μήνυμα από τη Φουκουσίμα: Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι το μέλλον!

Μήνυμα από τη Φουκουσίμα: Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι το μέλλον! Μήνυμα από τη Φουκουσίμα: Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι το μέλλον! Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι μία βιώσιμη λύση για να αντικατασταθούν οι επικίνδυνοι και πανάκριβοι πυρηνικοί και ανθρακικοί

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη Το φαινόμενου του θερμοκηπίου Μέση θερμοκρασία σε παγκόσμια κλίμακα Ατμόσφαιρα ονομάζεται το αέριο τμήμα του πλανήτη, το οποίο τον περιβάλλει και τον ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών του Τα αέρια της

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

Στοχεύοντας την Μηδενική Παραγωγή Αποβλήτων

Στοχεύοντας την Μηδενική Παραγωγή Αποβλήτων Στοχεύοντας την Μηδενική Παραγωγή Αποβλήτων Κυρκίτσος Φίλιππος ρ. Περιβαλλοντολόγος Πρόεδρος Οικολογικής Εταιρείας Ανακύκλωσης (ΟΕΑ) Επίσημη διαβούλευση του ΥΠΕΚΑ για τον Εθνικό Σχεδιασμό ιαχείρισης Αποβλήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ Την εργασία επιμελήθηκαν οι: Αναστασοπούλου Ευτυχία Ανδρεοπούλου Μαρία Αρβανίτη Αγγελίνα Ηρακλέους Κυριακή Καραβιώτη Θεοδώρα Καραβιώτης Στέλιος Σπυρόπουλος Παντελής Τσάτος Σπύρος

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1-

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1- ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα Πως οι μικρές εμπορικές επιχειρήσεις επηρεάζουν το περιβάλλον και πως μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο

Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο Κ. Αμπελιώτης, Λέκτορας Τμ. Οικιακής Οικονομίας και Οικολογίας Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Οι επιβαρύνσεις συνοπτικά Κατανάλωση φυσικών πόρων Ρύπανση Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΗ ΣΚΟΥΠΙΔΙΩΝ. ΜΑΣ ΚΑΙΕΙ ΟΛΟΥΣ.

ΚΑΥΣΗ ΣΚΟΥΠΙΔΙΩΝ. ΜΑΣ ΚΑΙΕΙ ΟΛΟΥΣ. Ο Λευκός Πύργος, το σύμβολο της Θεσσαλονίκης, απέχει μόλις 8 χιλιόμετρα από το ΤΙΤΑΝ. ΚΑΥΣΗ ΣΚΟΥΠΙΔΙΩΝ. ΜΑΣ ΚΑΙΕΙ ΟΛΟΥΣ. Το ΤΙΤΑΝ Θεσσαλονίκης πήρε στις 30/1/2014 άδεια από το Υπουργείο Περιβάλλοντος (ΥΠΕΚΑ)

Διαβάστε περισσότερα

Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός

Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός Αέρια ρύπανση: Θεσμικό πλαίσιο, πηγές & υφιστάμενη κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή της Λάρισας Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός ΤΕΕ τμ. Κεντρ. & Δυτ. Θεσσαλίας, Μ.Ε. Περιβάλλοντος & Αειφορίας ΙΟΥΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Η αξία της ανακύκλωσης των κινητών τηλεφώνων για το περιβάλλον»

«Η αξία της ανακύκλωσης των κινητών τηλεφώνων για το περιβάλλον» «Η αξία της ανακύκλωσης των κινητών τηλεφώνων για το περιβάλλον» Παναγιώτης Αλµπανίδης, Άντζελα έµπη, ΜπέλλαΚαλυµνίου, Ιωάννα Μαγγίρα, Βασίλης Νταγγίνης Ερευνητική εργασία Α τετραµήνου 2011 2012 Επιβλέπουσες:

Διαβάστε περισσότερα

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β1 pc25

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 18 Φεβρουαρίου 2013 Εισήγηση του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιάννη ΜΑΧΑΙΡΙ Η Θέμα: Ενεργειακή Πολιτική Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου Η ενέργεια μοχλός Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ;

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ; ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ορισμός: Είναι η διαδικασία με την οποία επαναχρησιμοποιείται εν μέρει ή ολικά οτιδήποτε αποτελεί έμμεσα ή άμεσα αποτέλεσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας και το οποίο στην μορφή που είναι δεν

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικές Επεξεργασίες Στερεών Αποβλήτων

Βιολογικές Επεξεργασίες Στερεών Αποβλήτων Βιολογικές Επεξεργασίες Στερεών Αποβλήτων Κάτια Λαζαρίδη Επίκουρη Καθηγήτρια Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο klasaridi@hua.gr 1 ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΚΟΠΟΣ Οδηγία 1999/31/ΕΚ για την Υγειονοµική Ταφή Εναρµόνιση Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Διάσταση των Τεχνολογιών ΑΠΕ

Περιβαλλοντική Διάσταση των Τεχνολογιών ΑΠΕ Περιβαλλοντική Διάσταση των Τεχνολογιών ΑΠΕ Ομιλητές: Ι. Νικολετάτος Σ. Τεντζεράκης, Ε. Τζέν ΚΑΠΕ ΑΠΕ και Περιβάλλον Είναι κοινά αποδεκτό ότι οι ΑΠΕ προκαλούν συγκριτικά τη μικρότερη δυνατή περιβαλλοντική

Διαβάστε περισσότερα

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Τύποι εκποµπών που εκλύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ!

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ: Η ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΑΞΙΑ ΠΟΥ ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ - Μια εταιρία δεν μπορεί να θεωρείται «πράσινη» αν δεν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΩΣ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΥΛΩΝΑΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΩΣ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΥΛΩΝΑΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ Η ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΩΣ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΥΛΩΝΑΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΑΒΡΑΑΜ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ-ΣΟΦΟΚΛΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΠΘ Εργαστήριο Μετάδοσης Θερμότητας & Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΟΣ ΔΙΑΒΑΘΜΙΔΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΝΟΜΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΕΙΔΙΚΟΣ ΔΙΑΒΑΘΜΙΔΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΝΟΜΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ ΕΙΔΙΚΟΣ ΔΙΑΒΑΘΜΙΔΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΝΟΜΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ Ε.Δ.Σ.Ν.Α Περιβαλλοντικό Αποτύπωμα και Αξιολόγηση Παραγωγικής Λειτουργίας Εργοστασίου Μηχανικής Ανακύκλωσης (Ε.Μ.Α.), Άνω Λιοσίων ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε.

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Η ένταση της Θερμικής νησίδας στον κόσμο είναι πολύ υψηλή Ένταση της θερμικής νησίδας κυμαίνεται μεταξύ 1-10 o

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου. του (Agriculture and climate, Eurostat).

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου. του (Agriculture and climate, Eurostat). Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου Ένα από τα µεγαλύτερα περιβαλλοντικά προβλήµατα που αντιµετωπίζει η ανθρωπότητα και για το οποίο γίνεται προσπάθεια επίλυσης είναι το φαινόµενο του θερµοκηπίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΒΙΟΜΑΖΑΣ. Απόστολος Βλυσίδης Καθηγητής ΕΜΠ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΒΙΟΜΑΖΑΣ. Απόστολος Βλυσίδης Καθηγητής ΕΜΠ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΒΙΟΜΑΖΑΣ Απόστολος Βλυσίδης Καθηγητής ΕΜΠ Η ενέργεια από βιόµαζα είναι µία ανανεώσιµη µορφή ενέργειας Τι ονοµάζουµε ανανεώσιµη ενέργεια ; Η ενέργεια που αναπληρώνεται από το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μορφές Ενέργειας

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μορφές Ενέργειας ΕΝΤΟ ΚΕΦΛΙΟ Μορφές Ενέργειας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο γράµµα.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Νέες τεχνολογίες, νέες προκλήσεις. Ηλιοθερµικά συστήµατα για θέρµανση νερού: µια δυναµική αγορά

Η ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Νέες τεχνολογίες, νέες προκλήσεις. Ηλιοθερµικά συστήµατα για θέρµανση νερού: µια δυναµική αγορά Η ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Νέες τεχνολογίες, νέες προκλήσεις Εδώ και µια εικοσαετία, οι Έλληνες καταναλωτές έχουν εξοικειωθεί µε τους ηλιακούς θερµοσίφωνες για την παραγωγή ζεστού νερού. Απόρροια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 o ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 o ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 o ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ Εισαγωγή Σε αυτό το κεφάλαιο γίνεται παρουσίαση των δεδοµένων που χρησιµοποιήθηκαν στην εργασία καθώς και των κύριων ποιοτικών χαρακτηριστικών των

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Αστικών Απορριμμάτων με τη Τεχνολογία της Αεριοποίησης Πλάσματος

Ενεργειακή Αξιοποίηση Αστικών Απορριμμάτων με τη Τεχνολογία της Αεριοποίησης Πλάσματος ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργαστήριο Θερμοδυναμικής και Φαινομένων Μεταφοράς Ηρώων Πολυτεχνείου 9, Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου, 15780, Αθήνα Ενεργειακή Αξιοποίηση Αστικών Απορριμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων

Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων ΚΑΤΣΑΜΠΑΣ ΗΛΙΑΣ Δρ. Χημικός Μηχανικός Προϊστάμενος Τμήματος Περιβάλλοντος & Υδροοικονομίας Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας Περιφέρειας Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ : Τεχνολογίες καύσης αστικών στερεών απορριμμάτων: Τεχνικά χαρακτηριστικά και οικονομικά στοιχεία

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ : Τεχνολογίες καύσης αστικών στερεών απορριμμάτων: Τεχνικά χαρακτηριστικά και οικονομικά στοιχεία ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ (ΣΤΕΦ) ΤΜΗΜΑ : ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ : Τεχνολογίες καύσης αστικών στερεών απορριμμάτων: Τεχνικά χαρακτηριστικά και οικονομικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Προοπτικές ηλεκτροπαραγωγής και χρησιμοποίησης εναλλακτικών καυσίμων στη Δυτική Μακεδονία

Προοπτικές ηλεκτροπαραγωγής και χρησιμοποίησης εναλλακτικών καυσίμων στη Δυτική Μακεδονία Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού Α.Ε. Προοπτικές ηλεκτροπαραγωγής και χρησιμοποίησης εναλλακτικών καυσίμων στη Δυτική Μακεδονία Φλώρινα, 26 Μαΐου 2010 Χ. Παπαπαύλου, Σ. Τζιβένης, Δ. Παγουλάτος, Φ. Καραγιάννης

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ»

«ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ» «ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ» Εισηγήτρια: Άννα Μίχου Γενική Διευθύντρια Ανατολική Α.Ε Εισαγωγή Η διαχείριση των στερεών αποβλήτων (αστικών και βιομηχανικών) αποτελεί ένα σύνθετο και κρίσιμο πρόβλημα για

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Διαχείρηση στερεών αποβλήτων

ΜΑΘΗΜΑ: Διαχείρηση στερεών αποβλήτων ΜΑΘΗΜΑ: Διαχείρηση στερεών αποβλήτων ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Καθηγητής Σεραφείμ Σαββίδης ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία λόγω της καύσης των καλαμιών. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.

Επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία λόγω της καύσης των καλαμιών. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. Επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία λόγω της καύσης των καλαμιών Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.Καβάλας Τι είναι η καύση Καύση είναι η αντίδραση ενός ατόμου ή μορίου με

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων. Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός

Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων. Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός 1 Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός Η διαχείριση των στερεών απορριμμάτων αποτελεί ένα σύνθετο πρόβλημα, δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό, αλλά πολιτικό,

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, χαρακτηρισμός και αξιοποίηση στερεών εναλλακτικών καυσίμων RDF-SRF

Παραγωγή, χαρακτηρισμός και αξιοποίηση στερεών εναλλακτικών καυσίμων RDF-SRF Παραγωγή, χαρακτηρισμός και αξιοποίηση στερεών εναλλακτικών καυσίμων RDF-SRF Χρήστος Τσομπανίδης Αντιπρόεδρος Διεθνών Σχέσεων Ελληνικής Εταιρείας Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων Αθήνα, 21 Νοεμβρίου, 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 5: Στερεά απόβλητα και Αστική Ρύπανση (Μέρος 2 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΔΗΜΑΣ ΝΙΚΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΔΗΜΑΣ ΝΙΚΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΔΗΜΑΣ ΝΙΚΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα της εργασίας είναι Η αξιοποίηση βιομάζας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΙΑΤΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΙΑΤΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Τετάρτη 26 Μαΐου 2010 http://utopia.duth.gr/~tconstan/hygerg0txtfin.pdf ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΙΑΤΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Γιαννοπούλου Ευδοξία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΤΙΚΗ ΧΩΡΙΣ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΜΕ ΤΟ ΕΛΑΧΙΣΤΟ ΚΟΣΤΟΣ

ΑΤΤΙΚΗ ΧΩΡΙΣ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΜΕ ΤΟ ΕΛΑΧΙΣΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, Δευτέρα 26 Ιανουαρίου 2010 ΑΤΤΙΚΗ ΧΩΡΙΣ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΜΕ ΤΟ ΕΛΑΧΙΣΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΚΟΙΝΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΤΤΙΚΗ Σήµερα, που η Ελλάδα βρίσκεται στη δίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι δύο μίγματα υδρογονανθράκων που χρησιμοποιούνται σε διάφορους τομείς από τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινη θερµότητα Ένας µικρός πρακτικός οδηγός

Πράσινη θερµότητα Ένας µικρός πρακτικός οδηγός Πράσινη θερµότητα Ένας µικρός πρακτικός οδηγός Αν δεν πιστεύετε τις στατιστικές, κοιτάξτε το πορτοφόλι σας. Πάνω από τη µισή ενέργεια που χρειάζεται ένα σπίτι, καταναλώνεται για τις ανάγκες της θέρµανσης

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες Ατµοσφαιρική ρύπανση Μαρή Νεαμονίτης Παλαιολόγου Παπαβασιλείου Ορισµός Ανεπιθύµητη αλλαγή στα φυσικά, χηµικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του αέρα ζηµιογόνος για όλους τους οργανισµούς Πώς προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2)

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ Στο πλαίσιο της µελέτης WETO-H2 εκπονήθηκε σενάριο προβλέψεων και προβολών αναφοράς για το παγκόσµιο σύστηµα ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή των φωτοβολταϊκών στην εθνική οικονομία

Η συμβολή των φωτοβολταϊκών στην εθνική οικονομία ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ Η συμβολή των φωτοβολταϊκών στην εθνική οικονομία Δρ. Αλέξανδρος Ζαχαρίου, Πρόεδρος ΣΕΦ Αθήνα, 14 Δεκεμβρίου 2012 ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ Ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ξενία 11500 11420 14880 12800

Ξενία 11500 11420 14880 12800 Γ. ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΜΠΗ CO 2 Γ.1 Περιγραφή κτιριακών εγκαταστάσεων Η συνολική έκταση του Πανεπιστηµίου είναι 23,22 στρ. όπου βρίσκονται οι κτιριακές του εγκαταστάσεις όπως είναι το κτίριο της Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004

ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004 ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004 Oρισµός φλόγας Ογεωµετρικός τόπος στον οποίο λαµβάνει χώρα το µεγαλύτερο ενεργειακό µέρος της χηµικής µετατροπής

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά µε την πολιτική της ΕΕ για ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά απορρίµµατα

Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά µε την πολιτική της ΕΕ για ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά απορρίµµατα MEMO/05/248 Βρυξέλλες, 11 Αυγούστου 2005 Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά µε την πολιτική της ΕΕ για ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά απορρίµµατα 1) Ποιο είναι το πρόβληµα µε τα ηλεκτρικά και τα ηλεκτρονικά απορρίµµατα;

Διαβάστε περισσότερα

Σκουπιδοεγγραμματισμός: μια σύγχρονη πραγματικότητα; Νεόφυτος Νικολάου, Χρυσόστομος Συρίμης, Ευρυπίδου Αφροδίτη Ευρίσα, Σεργίου Μαρίνα

Σκουπιδοεγγραμματισμός: μια σύγχρονη πραγματικότητα; Νεόφυτος Νικολάου, Χρυσόστομος Συρίμης, Ευρυπίδου Αφροδίτη Ευρίσα, Σεργίου Μαρίνα Σκουπιδοεγγραμματισμός: μια σύγχρονη πραγματικότητα; Νεόφυτος Νικολάου, Χρυσόστομος Συρίμης, Ευρυπίδου Αφροδίτη Ευρίσα, Σεργίου Μαρίνα (όλοι οι μαθητές είναι 15 χρονών) Γυμνάσιο Αγίας Βαρβάρας Κάτω Πολεμιδιών

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπιμότητα της θερμικής επεξεργασίας στερεών αποβλήτων στην Ελλάδα. Νικόλαος Μουσιόπουλος

Σκοπιμότητα της θερμικής επεξεργασίας στερεών αποβλήτων στην Ελλάδα. Νικόλαος Μουσιόπουλος Σκοπιμότητα της θερμικής επεξεργασίας στερεών αποβλήτων στην Ελλάδα Νικόλαος Μουσιόπουλος Το τέλος πύλης ΧΥΤΑ ως παράγοντας προώθησης της θερμικής επεξεργασίας Ενεργειακή αξιοποίηση Διαχείριση ΑΣΑ στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Από που προέρχονται τα αποθέµατα του πετρελαίου. Ποια ήταν τα βήµατα σχηµατισµού ; 2. Ποια είναι η θεωρητική µέγιστη απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων. Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ

ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων. Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ 1 ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ OΜΩΣ, Η ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ (όπως όλες

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση εµποτισµένης ξυλείας

Ανακύκλωση εµποτισµένης ξυλείας Ανακύκλωση εµποτισµένης ξυλείας ρ. Γ. Μαντάνης, ρ. Ι. Κακαράς και Γ. Αναστάσης Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου-Επίπλου Παράρτηµα Καρδίτσας, Τ.Ε.Ι. Λάρισας, Τ.Κ.43100, Καρδίτσα τηλ. 24410 28499, Email:

Διαβάστε περισσότερα

ανάπτυξης Αμάρυνθος 25/2/2013 Αναπλ. Καθηγητής Τ.Ε.Ι. Πειραιά ΣΥΝΕΡΓΕΙΑ WTERT (www.wtert.gr)

ανάπτυξης Αμάρυνθος 25/2/2013 Αναπλ. Καθηγητής Τ.Ε.Ι. Πειραιά ΣΥΝΕΡΓΕΙΑ WTERT (www.wtert.gr) Η ενεργειακή αξιοποίηση αποβλήτων ως μοχλός ανάπτυξης Αμάρυνθος 25/2/2013 Δρ. Ευστράτιος Καλογήρου Πρόεδρος Δρ. Κων/νος Ψωμόπουλος Αντιπρόεδρος Αναπλ. Καθηγητής Τ.Ε.Ι. Πειραιά 1 ΣΥΝΕΡΓΕΙΑ Συμβούλιο Ενεργειακής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Πηνελόπη Παγώνη ιευθύντρια Υγιεινής, Ασφάλειας & Περιβάλλοντος Οµίλου ΕΛΠΕ

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Πηνελόπη Παγώνη ιευθύντρια Υγιεινής, Ασφάλειας & Περιβάλλοντος Οµίλου ΕΛΠΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Πηνελόπη Παγώνη ιευθύντρια Υγιεινής, Ασφάλειας & Περιβάλλοντος Οµίλου ΕΛΠΕ ΗΕλληνικά Πετρέλαια Ανταποκρίνεται στον Στόχο της για Βιώσιµη Ανάπτυξη Αναβάθµιση των

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινη Επιχειρηµατικότητα και Θέσεις Εργασίας

Πράσινη Επιχειρηµατικότητα και Θέσεις Εργασίας Πράσινη Επιχειρηµατικότητα και Θέσεις Εργασίας ιεθνής Συνάντηση για την Πράσινη Ανάπτυξη στην Πράξη Νίκος Χαραλαµπίδης Σητεία, 21 Σεπτεµβρίου 2010 Οικονοµική και περιβαλλοντική κρίση Συγκρουόµενες ή αλληλένδετες

Διαβάστε περισσότερα

5.000 τόνοι μπάζα πνίγουν καθημερινά την Αττική

5.000 τόνοι μπάζα πνίγουν καθημερινά την Αττική 5.000 τόνοι μπάζα πνίγουν καθημερινά την Αττική Στα συρτάρια το Προεδρικό Διάταγμα που θα έλυνε το πρόβλημα της διαχείρισής το Καμπανάκια κινδύνου χτυπά στην Αττική, καθώς αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει κανένας

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανακύκλωση Αποβλήτων στην Ελλάδα.

Η Ανακύκλωση Αποβλήτων στην Ελλάδα. Η Ανακύκλωση Αποβλήτων στην Ελλάδα. Δρα Αδαμάντιου Δ. Σκορδίλη Γεν. Δ/ντή Ε.Ο.ΑΝ. ΕΛ.ΙΝ.Υ.ΑΕ. ΑΘΗΝΑ 2012 Παραγωγή Αποβλήτων στην ΕΕ Οικιακά 241 εκατ τον. Βιομηχανικά 427» Κατασκευές 510» Ενέργεια - Δραστ.

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή πρόταση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. 1. Η προπερδίνη είναι: α. κατηγορία πρωτεϊνών που παράγεται

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση από Νικόλαο Σαμαρά.

Παρουσίαση από Νικόλαο Σαμαρά. Παρουσίαση από Νικόλαο Σαμαρά. από το 1957 με γνώση και μεράκι Βασικές Αγορές Βιομηχανία Οικίες Βιομάζα Με τον όρο βιομάζα ονομάζουμε οποιοδήποτε υλικό παράγεται από ζωντανούς οργανισμούς (όπως είναι το

Διαβάστε περισσότερα