ΧριστιανικA σyμβολα και πολιτικh προπαγaνδα στις πηγές της υστερορωμαϊκής περιόδου 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΧριστιανικA σyμβολα και πολιτικh προπαγaνδα στις πηγές της υστερορωμαϊκής περιόδου 1"

Transcript

1 ΧριστιανικA σyμβολα και πολιτικh προπαγaνδα στις πηγές της υστερορωμαϊκής περιόδου 1 l Της Δρος Φωτεινής Νταντάλια - Δράκου Αρχαιολόγου - Νομισματολόγου Η επιλογή των πηγών που παρατίθενται βασίστηκε στην αναζήτηση έκφρασης του χριστιανικού στοιχείου, όπως και των θρησκευτικών και πολιτικών προθέσεων του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Για μια ολοκληρωμένη εικόνα της προσωπικότητας του αυτοκράτορα και του χαρακτήρα της περιόδου του θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη και οι πολυάριθμες εκείνες πηγές, στις οποίες επικρατούν μόνο εθνικά στοιχεία. Μια αντιπαράθεση πηγών διαφορετικού χαρακτήρα θα αποκάλυπτε τις πτυχές των θρησκευτικών αντιλήψεων του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Σκοπός δεν είναι όμως η απαρίθμηση και αξιολόγηση όλων των πηγών της περιόδου του Μεγάλου Κωνσταντίνου, αλλά η κριτική εξέταση της προβληματικής που σχετίζεται με την εμφάνιση των χριστιανικών συμβόλων στη θρησκευτική και πολιτική της διάσταση και με αφετηρία τις πληροφορίες που προσφέρουν οι τόσο για την εκκλησιαστική, όσο και την θύραθεν ιστοριογραφία σημαντικές αυτές πηγές. 1. Νομισματική Μια πρώτη έκφραση των θρησκευτικών αντιλήψεων του Μεγάλου Κωνσταντίνου συναντάται στο χώρο της νομισματικής. Ένα αργυρό μετάλλιο από το Ticinum 2 (Eικ. 1), το οποίο εκδόθηκε με 1 Το άρθρο αυτό αποτελεί μέρος ενός έργου της συγγραφέως με θέμα: Η ιστορία της Κωνσταντινούπολης και των αυτοκρατόρων της μέσα από τις νομισματικές πηγές της υστερορωμαϊκής περιόδου. Το έργο συγχρηματοδοτείται 75% της Δημόσιας Δαπάνης από την Ευρωπαϊκή Ενωση - Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και 25% της Δημόσιας Δαπάνης από το Ελληνικό Δημόσιο - Υπουργείο Ανάπτυξης - Γενική Γραμματεία Ερευνας και Τεχνολογίας και από τον Ιδιωτικό Τομέα στο πλαίσιο του Μέτρου 8.3 του Ε.Π. Ανταγωνιστικότητα - Γ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης. 2 Βλ. Overbeck 1992, Αρ. Κατ Alföldi, A.: On the Foundation of Constantinople. A few Notes, JRS 37, 1947, σελ , πιν. I, 6 - Alföldi 1963, πιν. IV, αρ. 61. Πρόκειται για μια περίοδο που ο συμβολισμός της νίκης συναντάται πρώτα στο πλαίσιο της νομισματικής και αποδίδεται με το Χριστόγραμμα. Αυτό το σύμβολο αποτέλεσε το έμβλημα του στρατού του Μεγάλου Κωνσταντίνου εναντίον του Μαξεντίου στην Μουλβία γέφυρα. Βλ. Lactantius, De mortibus persecutorum 44, 5: Commonitus est in quiete Constantinus, ut caeleste signum Dei notaret in scutis atque ita proelium committeret. Facit, ut iussus est, et transversa X littera, summo capite circumflexo, Christum in scutis notat - Eusebius, Vita Constantini I, Thümmel 1998, σελ. 156 f, 158 f - Christophilopoulou 1993, σελ Kuhoff, W.: Ein Mythos in der römischen Geschichte. Der Sieg Konstantins des Großen über Maxentius vor den Toren Roms am 28. Oktober 312 n. Chr. Στο: Chiron 21 (1991), σελ Eνατενίσεις

2 Eικ. 1 Eικ. 2 Eικ. 3 αφορμή τη νίκη του Μεγάλου Κωνσταντίνου εναντίον του Μαξεντίου στη Μουλβία γέφυρα (pons Milvius) το 312 μ.χ. 3 φέρει στον εμπροσθότυπο του ένα μικρό Χριστόγραμμα 4. Μετά την νίκη στη Μουλβία γέφυρα είχε ιδρυθεί δίπλα στο σημαντικό νομισματοκοπείο του Μεγάλου Κωνσταντίνου στους Τρεβήρους ένα δεύτερο στο Ticinum. Μεταξύ ενός νομίσματος της Ώστιας 5 (Εικ. 2) και του αργυρού μεταλλίου από το Ticinum παρατηρούνται ομοιότητες του οπισθότυπου, ο οποίος φέρει την παράσταση της Adlocutio. Τη χρονολόγηση του τύπου του χάλκινου νομίσματος από την Ώστια διευκολύνει η απεικόνιση ενός αιχμαλώτου στον οπισθότυπό του, η οποία ανάγεται χρονικά στην υποταγή της Αφρικής το καλοκαίρι του 311 μ.χ. και προσδιορίζει έμμεσα και τον terminus post quem του μεταλλίου από το Ticinum. Σχετικά με το ζήτημα του τόπου έκδοσης του αργυρού μεταλλίου, το οποίο δεν φέρει ένδειξη νομισματοκοπείου στο έξεργο, παρατηρούνται τα εξής: Μια σμίκρυνση του εμπροσθότυπου του συναντάται σε έναν σόλιδο 6 (Εικ. 3), του οποίου ο οπισθότυπος φέρει την ένδειξη του νομισματοκοπείου SMT (για το Ticinum) 7. Οι στιλιστικές επίσης ομοιότητες του εμπροσθότυπου πιστοποιούν το Ticinum ως το νομισματοκοπείο του αργυρού μεταλλίου, ο εμπροσθότυπος του οποίου απεικονίζει το πορτραίτο του Μεγάλου Κωνσταντίνου σε προφίλ τριών τετάρτων με την επιγραφή IMP(erator) CONSTANTINVS P(ius) F(elix) AVG(ustus). Στο κράνος του αυτοκράτορα παρατηρείται ένα μικρό Χριστόγραμμα 8, το οποίο θεωρείται ως η πρώτη αναπαράσταση χριστιανικού μοτίβου στο χώρο της νομισματικής. Στον εμπροσθότυπο επίσης του ίδιου μεταλλίου απεικονίζεται πάνω στην ασπίδα 9 του Μεγάλου Κωνσταντίνου και μια σκηνή ιστορικού περιεχομένου. Εκεί παριστάνεται η Λύκαινα του Καπιτωλίου με τον Ρωμύλο και τον Ρέμο. Από την πίσω πλευρά της ασπίδας αναδύεται ένα σκήπτρο 10, για την σημασία του οποίου υπάρχουν στην έρευνα ποικίλες απόψεις 11. Οι παραστάσεις στον εμπροσθότυπο του αργυρού μεταλλίου αποτελούν, σύμφωνα με τον Overbeck 12, ένα μίγμα από «naturgetreuer Detailswiedergabe» και «abstrakter Symbolik» και εκφράζουν διαφορετικές θρησκευτικές πεποιθήσεις. Το μικρό Χριστόγραμμα αντικατοπτρίζει το όραμα του Μεγάλου Κωνσταντίνου πριν από τη μάχη στη Μουλβία γέφυρα. Κατά τον Λακτάντιο ο αυτοκράτορας εκτέλεσε την εντολή του Θεού, σύμφωνα με την οποία έπρεπε να χαραχθεί στις ασπίδες των στρατιωτών του πριν την έναρξη της μάχης το Χριστόγραμμα Σχετικά με την χρονολόγηση του αργυρού μεταλλίου βλ. RIC VII, σελ. 364, αρ. 36, πιν. 9. Βλ. επίσης Kraft 1954/ Barceló, P.: Trajan, Maxentius und Constantin. Ein Beitrag zur Deutung des Jahres 312. Στο: Boreas ( ), σελ Cullhed, M.: Conservator urbis suae. Studies in the politics and propaganda of the emperor Maxentius, Stockholm Για την αξιολόγηση της βιβλιογραφίας σχετικά με την νίκη του Μεγάλου Κωνσταντίνου εναντίον του Μαξεντίου στην Μουλβία γέφυρα βλ. Piepenbring 2002, σελ Βλ. Overbeck 1992, αρ Thümmel 1998, σελ Γνωστά είναι τρία μετάλλια, εκ των οποίων ένα απεικονίζει ο Kraft 1954/1955, 151. Για τις παραστάσεις του Χριστογράμματος σε νομίσματα βλ. επίσης Garbsch - Overbeck 1989, 111 κ.ε. 5 Alföldi 1963, πιν. IV, εικ. 58, Alföldi 1963, Αρ. Κατ. 652, πιν. 5, εικ Alföldi 1963, Αρ. Κατ. 657, πιν. 5, εικ. 78. Αυτή η παράσταση οπισθότυπου συναντάται σε έναν Solidus από το Ticinum που απεικονίζει στον εμπροσθότυπο το πορτραίτο του Μεγάλου Κωνσταντίνου. 8 Folles από την Siscia από το έτος 319 μ.χ. απεικονίζουν στον εμπροσθότυπο πάνω στο κράνος του αυτοκράτορα ένα Χριστόγραμμα. Η επιγραφή του οπισθοτύπου είναι IMP CONSTA-NTINVS AVG. Στον οπισθότυπο αποδίδονται δυο Victorien με μια ασπίδα Vota με την ένδειξη VOT / PR. Η επιγραφή οπισθότυπου είναι VICTORIAE LAETAE PRINC PERP (RIC VII, σελ. 433, αρ. 61, πιν. 13). Το Χριστόγραμμα απεικονίζεται στον πολύτιμο λίθο του διαδήματος του Κωνστάντιου Β στον εμπροσθότυπο ενός χρυσού μεταλλίου που αποδίδει στον οπισθότυπο την ένθρονη Κωνσταντινούπολη. Βλ. Alföldi 1999, σελ , εικ Άλλες εκδόσεις αποδίδουν το Χριστόγραμμα όχι μόνο στο κράνος του αυτοκράτορα αλλά και στην ασπίδα του. Στον εμπροσθότυπο ενός χάλκινου μεταλλίου για παράδειγμα από την Trier από το 322/323 μ.χ. απεικονίζεται το πορτραίτο του Κρίσπου με την επιγραφή IVL CRISPVS NOB CAES. Πάνω σε μια σπίδα συναντάται το Χριστόγραμμα. Βλ. RIC VII, σελ. 197, αρ. 372, υποσ Σχετικά με την ασπίδα βλ. Vermeule, C.: The imperial shield as a mirror of Roman art on medallions and coins. Reprinted from Scripta Nummaria Romana, Essays presented to Humphrey Sutherland, London 1979, σελ , πιν Σχετικά με το σκήπτρο με σταυρό βλ. Alföldi 1963, σελ Βλ. Alföldi 1963, σελ Thümmel 1998, 168, σημ Overbeck 1992, σελ Thümmel 1998, σελ Lactantius, De mortibus persecutorum 44, 5: Commonitus est in quiete Constantinus, ut caeleste signum Dei notaret in scutis atque ita proelium committeret. Facit, ut iussus est, et transversa X littera, summo capite circumflexo, Christum in scutis notat. Eνατενίσεις 95

3 Ο Ευσέβιος 14 παραθέτει τα οράματα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, εκ των οποίων το πρώτο του φανέρωσε έναν σταυρό με την επιγραφή «εν τούτω νίκα» και το δεύτερο τον Χριστό, υποδεικνύοντάς του το έμβλημα του σταυρού με το Χριστόγραμμα 15. Το περιεχόμενο του χριστιανικού αυτού εμβλήματος στον εμπροσθότυπο του αργυρού μεταλλίου έρχεται σε αντίθεση τόσο με το περιεχόμενο της απεικόνισης της Λύκαινας και των διδύμων πάνω στην ασπίδα του αυτοκράτορα, όσο και με τη σκηνή του οπισθότυπου. Εκεί βλέπουμε τον περικυκλωμένο από τους στρατιώτες του Μεγάλο Κωνσταντίνο, ο οποίος υψώνει το δεξί του χέρι και με το αριστερό κρατά ένα τρόπαιο. Ο αυτοκράτορας στέφεται επιπλέον από την προσωποποίηση της νίκης, τη Victoria. Η επιγραφή του οπισθότυπου SALVS REI PVBLICAE εκφράζει τη σωτηρία της αυτοκρατορίας, η οποία επήλθε με τη νίκη του Μεγάλου Κωνσταντίνου εναντίον του Μαξέντιου 16. Ως σύμβολο της αυτοκρατορικής νίκης συνοδεύει επίσης η Victoria τον έφιππο αυτοκράτορα και στον οπισθότυπο ενός χρυσού μεταλλίου που εκδόθηκε στο Ticinum με αφορμή τη συνάντηση του Μεγάλου Κωνσταντίνου με τον Λικίνιο στο Μεδιόλανο στις αρχές του 313 μ.χ 17. Ο εμπροσθότυπος του χρυσού μεταλλίου απεικονίζει την προτομή του αυτοκράτορα και του Sol 18, ο οποίος ενδεχομένως δηλώνει τάσεις μονοθεϊσμού, αλλά δεν σχετίζεται με το έστω και αμυδρά αποτυπωμένο χριστιανικό περιεχόμενο στον εμπροσθότυπο του αργυρού μεταλλίου από το Ticinum. Στον εμπροσθότυπο φόλλεων από τη Siscia που χρονολογούνται το 319 μ.χ. απεικονίζεται επίσης πάνω στο κράνος του αυτοκράτορα ένα Χριστόγραμμα. Η επιγραφή είναι IMP CONSTA- NTINVS AVG. Τον οπισθότυπο κοσμούν δύο Victorien που κρατούν μια ασπίδα, πάνω στην οποία είναι χαραγμένο το VOT/PR. Η επιγραφή είναι VICTORIAE LAETAE PRINC PERP 19. Όχι μόνο πάνω στο κράνος του αυτοκράτορα, όπως στα νομίσματα και μετάλλια που μελετήθηκαν, αλλά και στην ασπίδα του αποδίδεται επίσης το Χριστόγραμμα. Ο οπισθότυπος ενός χάλκινου νομίσματος από τους Τρεβήρους που χρονολογείται το 322/323 μ.χ. φέρει το πορτραίτο του Κρίσπου με την επιγραφή IVL CRISPVS NOB CAES. Πάνω στην ασπίδα διακρίνεται το Χριστόγραμμα 20. Παραμένοντας στο χώρο της νομισματικής αξίζει να αναφερθούν και άλλα νομίσματα της περιόδου του Μεγάλου Κωνσταντίνου, τα οποία φέρουν χριστιανικά σύμβολα και μπορούν επίσης να ενταχθούν στο πλαίσιο στρατιωτικών διενέξεων. Πρόκειται για τα νομίσματα του τύπου SPES PVBLIC 21 (Eικ. 4), τον οπισθότυπο των οποίων κοσμεί ένα λάβαρο που καθηλώνει τον εχθρό που απεικονίζεται υπό μορφή όφεως. Ο Overbeck 22 παραθέτει ακόμα ένα παράδειγμα τέτοιας αναπαράστασης Eικ. 4 όφεως, ο οποίος αποδίδεται με ανθρώπινη κεφαλή σε μια σφραγίδα του 4ου αι. μ.χ. Πάνω του στέκεται ένας στρατιώτης που στρέφει το Χριστόγραμμα εναντίον του. Στο πάνω μέρος του λαβάρου στα νομίσματα του τύπου SPES PVBLIC διακρίνονται τρία μετάλλια που παριστάνουν τον Μεγάλο Κωνσταντίνο, τον Κωνσταντίνο Β και τον Κωνστάντιο Β 23. Ο Kρίσπος δεν εμφανίζεται πια. Αυτό αποτελεί, σύμφω- 14 Eusebius von Caesarea, Kirchengeschichte, Kraft, H. (Hrsg. und eingeleitet), Häuser, Ph. (Übers.), Gärtner, H. A. (durchges.), 5. unveränd. Aufl. (unveränd. Nachdr. der 3. Aufl., 1989), Darmstadt 2006, 1, Christophilopoulou 1993, σελ Σχετικά με την επεξήγηση του οπισθότυπου βλ. Alföldi 1999, σελ Christophilopoulou 1993, σελ Βλ. Piepenbring 2002, sel RIC VII, 433, αρ. 61, πιν RIC VII, 197, αρ. 372, υποσ Kent, J. P. C., Overbeck, B., Stylow, A. U: Die römische Münze, München 1973, πιν. 139, αρ Overbeck 1992, εικ Bleckmann, Br.: Konstantin der Große, Hamburg 1996, σελ. 61f - Clauss 1996, σελ. 47. Σχετικά με την χρονολόγηση των σειρών βλ. Alföldi 1963, σελ. 102, υποσ. 2 - Alföldi 1999, σελ. 190ff. 22 Overbeck 1992, σελ. 135, αρ Ο Κρίσπος δεν απεικονίζεται στα νομίσματα. Αυτό υποδεικνύει, ότι η δυναστεία του Μεγάλου Κωνσταντίνου στηρίζονταν μόνο στον Κωνσταντίνο Β και στον Κωνστάντιο Β. 24 Kellner 1968, σελ Σχετικά με το λάβαρο βλ. Green, M. J., Ferguson, J.: Constantine, sun-symbols and the Labarum. Στο: DUJ 49 (1987), σελ Για την περιγραφή του λαβάρου βλ. Eusebius, Vita Constantini I, 31 - Clauss 1996, σελ. 47. Στην σειρά SPES PVBLIC συναντάται αυτός ο τύπος του λαβάρου. 26 Σχετικά με το Χριστόγραμμα βλ. Alföldi, A.: The Initials of Christ on the Helmet of Constantine, Studies in Honor of Allan Chester Johnson, Princeton 1951, σελ Bruck, G.: Die Verwendung christlicher Symbole auf Münzen von Constantin I. bis Magnentius. Στο: NumZ 76 (1955), σελ Bruun, P.: The Christian Signs on the Coins of Constantine. Στο: Arctos 3 (1962), σελ Wischmeyer, W.: Christogramm und Stauvrogramm in den lateinischen Inschriften altkirchlicher Zeit. Στο: Andresen, C., Klein, G. (Hg.): Theologia Crucis - Signum Crusis (Festschrift für E. Dinkler), Tübingen 1979, σελ Seelinger, H. R.: Die Verwendung des Christogramms durch Konstantin im Jahre 312. Στο: ZKG 100 (1989), σελ Overbeck Eνατενίσεις

4 να με τον Kellner 24, απόδειξη του ότι «οι ελπίδες της δυναστείας βασίζονταν μόνο στον Κωνσταντίνο Β και τον Κωνστάντιο Β». Ο Ευσέβιος περιγράφει λεπτομερειακά το εικονιζόμενο λάβαρο 25 ως ένα στρατιωτικό έμβλημα που στεφανώνεται από το Χριστόγραμμα 26, το οποίο αποτελεί το σύμβολο της νίκης που κατακτήθηκε με τη βοήθεια του Θεού. Επιπλέον χαρακτηρίζει το Χριστόγραμμα ως «φυλακτήριο» 27 της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας 28. Τόσο η αναφορά του Λακτάντιου και του Ευσέβιου, όσο και το αργυρό μετάλλιο από το Ticinum αποτελούν τις σημαντικότερες πηγές για το Χριστόγραμμα. Σημαντικές είναι επίσης οι σχετικές με την εμφάνιση και διαμόρφωση αυτού του συμβόλου παρατηρήσεις του Thümmel 29, ο οποίος επισημαίνει, ότι το ζήτημα δεν είναι, ποιό σύμβολο χρησιμοποίησε ο Μεγάλος Κωνσταντίνος, αλλά ποιό σύμβολο ανακάλυψε και αναρωτιέται στη συνέχεια, αν θα ανταποκρίνονταν στο στόχο του Μεγάλου Κωνσταντίνου ένα απλό σύμβολο σταυρού, το οποίο συνδέονταν με αρκετά πράγματα και ενδεχομένως είχε ποίκιλες σημασίες. Με αυτόν τον τρόπο γίνεται φανερή η προγραμματισμένη και όχι τυχαία επιλογή του Χριστογράμματος από τον Μεγάλο Κωνσταντίνο. Δεν είναι σίγουρο αν η παράσταση του οπισθότυπου SPES PVBLIC αναφέρεται στην άρση των δυσχερειών που δημιούργησε η υποτιθέμενη σχέση μεταξύ της Φάουστας 30 και του Κρίσπου 31, στην νίκη του Μεγάλου Κωνσταντίνου κατά του Λικινίου 32, στην ήττα του Αρείου ή αν απλώς συμβολίζει τη σωτηρία που επήλθε μετά την καταπολέμηση του εχθρού 33. Ο Kellner 34 χαρακτηρίζει τον όφι του οπισθότυπου ως τον Λικίνιο. Με τα νομίσματα αυτά εορτάζονταν προφανώς η νίκη του Μεγάλου Κωνσταντίνου κατά του Λικινίου. Πέρα από τις προσπάθειες επεξήγησης του οπισθότυπου SPES PVBLIC, παρατηρείται, σύμφωνα με τον Thümmel, μια σποραδική εμφάνιση των χριστιανικών συμβόλων στα νομίσματα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, τα οποία, σύμφωνα με τη γνώμη του, δεν χρησιμοποιήθηκαν για να αντικατοπτρίσουν τις θρησκευτικές πεποιθήσεις του αυτοκράτορα. Οι νομισματικές πηγές υποδεικνύουν όμως το αντίθετο: Τόσο στον αγώνα του εναντίον του Μαξεντίου (312 μ.χ.), όσο και εναντίον του Λικινίου (324 μ.χ.) ο Μεγάλος Κωνσταντίνος προσπάθησε να ενισχύσει την ετοιμότητα των στρατιωτών του αναζητώντας την επαφή με τον Θεό των Χριστιανών και καθιερώνοντας το λάβαρο με το Χριστόγραμμα ως σύμβολο της νίκης του. Όπως τονίζει ο Gottlieb, στα πλαίσια των στρατιωτικών αυτών διενέξεων ο Θεός των Χριστιανών είχε κυρίως έναν στρατιωτικό και πολιτικό ρόλο και συνέβαλε στην κατάκτηση της νίκης, η οποία προσφέρθηκε ως θεϊκό δώρο στον «εκλεκτό αυτοκράτορα» 35. Τόσο η ανέγερση των Εκκλησιών 36, όσο και η έκδοση νομισμάτων του τύπου SPES PVBLIC εξέφραζαν την ευγνωμοσύνη του Μεγάλου Κωνσταντίνου απέναντι στο Θεό των Χριστιανών και αποτελούσαν αποδείξεις της πίστης του 37. Θα πρέπει να αναφερθεί, ότι το λάβαρο απεικονίζεται σε νομίσματα και μετά το τέλος του Μεγάλου Κωνσταντίνου, όπως σε αυτά που εξέδωσε ο Βετράνιος για τον Κωνστάντιο Β. Νομίσματα του Βετρανίου που εκδόθηκαν στην Siscia αναφέρονται στο όραμα του Μεγάλου Κωνσταντίνου του έτους 312 μ.χ. και απεικονίζουν στον οπισθότυπο τον αυτοκράτορα με το λάβαρο, ο οποίος στέφεται από την Victoria. Η επιγραφή είναι HOG SIGNO 27 Eusebius, Vita Constantini I, 40, Βλ. Clauss 1996, σελ. 47. Για τις απεικονίσεις του λαβάρου μετά την περίοδο του Μεγάλου Κωνσταντίνου βλ. Overbeck 1992, αρ Thümmel 1998, σελ. 154 ff. 30 Βλ. Drijvers, J. W.: Flavia Maxima Fausta. Some remarks. Στο: Historia 41 (1992), σελ Marasco, G.: Costantino e le uccisioni di Crispo e Fausta (326 d.c.). Στο: Rivista di Filologia e di Istruzione classica 121 (1993), σελ Kellner 1968, σελ Eusebius, Vita Constantini II, Eusebius, Vita Constantini III, Kellner 1968, σελ Thümmel 1998, σελ. 152f, υποσ. 51. Η παράσταση του καρφώματος του φιδιού μπορεί να ερμηνευτεί ως η νίκη των Χριστιανών εναντίον των εθνικών. Σχετικά με την επεξήγηση της απεικόνισης ο Overbeck 1992, σελ. 135 επισημαίνει τα εξής: Constantins Sieg von 324 konnte dann als Sieg der Kirche über den alten Staatskult im Osten gelten, ein Sieg, der mit Hilfe des christlichen Gottes, nicht des Sol als Lichtgottheit heidnischer Tradition erzwungen wurde. Πρόκειται για εκδόσεις νίκης που, όπως επισήμανε ο Brederkamp, H.: Kunst als Medium sozialer Konflikte. Bilderkämpfe von der Spätantike bis zur Hussitenrevolution, Frankfurt am Main 1975, σελ. 29 δεν απέδιδαν την πραγματική σχέση μεταξύ Χριστιανών και εθνικών. Μετά από αυτές τις εκδόσεις ο χριστιανικός συμβολισμός συναντάται μετά από το 345 μ.χ. Νομίσματα με FEL TEMP REPARATIO απεικονίζουν τον χριστιανό αυτοκράτορα με το λάβαρο. 36 Ο Clauss 1997, σελ. 286 f χαρακτηρίζει τις εκκλησίες που χρηματοδότησε ο Μεγάλος Κωνσταντίνος ως ein Gebot der Staatsraison. Για τον Deckers 1992, σελ. 361f αυτά τα οικοδομήματα αποτελούν materielle Zeugen dieses inneren Wandels, wie das in eindrucksvoller Weise imperialisierte Christusbild in Apsiden derartiger Bauten. 37 Ο Grünewald, Th.: Constantinus Maximus Augustus. Herrschaftspropaganda in der zeitgenössischen Überlieferung, Stuttgart 1990, αρ. 151, 155, , 162, 494 συμπεριέλαβε στον κατάλογο του επιγραφές που δίπλα από το όνομα του αυτοκράτορα απεικόνιζαν ένα Χριστόγραμμα. Eνατενίσεις 97

5 Eικ. 5 Eικ. 6 Eικ. 7 Eικ. 8 VICTOR ERIS 38 (Eικ. 5). Ο αυτοκράτορας με το λάβαρο απεικονίζεται και σε νομίσματα με την επιγραφή FEL TEMP REPARATIO, των οποίων οι οπισθότυποι εξιστορούν τις πράξεις των αυτοκρατόρων Κώνσταντα και Κωνστάντιου Β. Νομίσματα αυτής της σειράς με το Χριστόγραμμα, τα οποία εκδόθηκαν στους Τρεβήρους, αναφέρονται για παράδειγμα στην εκστρατεία του Κώνσταντα στην Βρεταννία το 342/343 μ.χ. 39 (Eικ. 6). Στην περίοδο του Κωνστάντιου Β 40, του Θεοδόσιου Α (Eικ. 7) 41 και του Μαξίμου (Eικ. 8) 42 συναντάται σε νομίσματα όμοια παράσταση. Το Χριστόγραμμα με το Α και το Ω 43 καταλαμβάνει όλο τον οπισθότυπο σε νομίσματα του Μαγνεντίου από το 350 μέχρι το 353 μ.χ. με την επιγραφή SALVS DD(ominorum) NN(ostrorum) AVG(usti) ET CAES(aris) 44 (Eικ. 9). Για την κατανόηση του μηνύματος των νομισμάτων του Μαγνεντίου είναι απαραίτητη η μελέτη μιας παράστασης ενός νομίσματος του Κώνσταντα. Πρόκειται για τον οπισθότυπο ενός νομίσματος από το μ.χ. που απεικονίζει τέσσερα τρόπαια. Τα δυο μεσαία περιλαμβάνουν τα γράμματα Α και Ω, σύμβολα της θείας φύσης του Χριστού και στο μέσον πάνω από αυτά το Χριστόγραμμα 45. Το μήνυμα αυτών των γραμμάτων δεν αναγνωρίζονταν εκείνη την περίοδο στην Ανατολή, ενώ στην Δύση ο Κώνσταντας έπεισε τους παραλήπτες με την δυτική επιχειρηματολογία του για το χριστιανικό χάρισμα του δυτικού αυτοκράτορα 46. Ο Μαγνέντιος με νομίσματα που έμοιαζαν με τα αντίστοιχα του Κώνσταντα υποδείκνυε, ότι κατείχε από τον Θεό και τον Χριστό το ανώτατο χάρισμα. Απέναντι του τοποθετούνται ο Κωνστάντιος Β και ο Βετράνιος που διεκδικούσαν το χάρισμα της εξουσίας από τον Χριστό. Πρόκειται για το αίτημα της αιώνιας εξουσίας, ενώ η εθνική ιδέα της aeternitas εκχριστιανίζεται και αποτελεί περισσότερο μια επιθυμία παρά ένα πολιτικό επιχείρημα. Μετά τη νίκη του Κωνστάντιου Β εναντίον του Μαγνεντίου εκδόθηκαν επίσης για τον πρώτο το 353 μ.χ. νομίσματα με όμοιο οπισθότυπο και την επιγραφή SALVS AVG NOSTRI 47 (Eικ. 10). Το Χριστόγραμμα απεικονίζεται στην περίσταση αυτή και σε νομίσματα του Κωνσταντίου Β για να δηλώσει, ότι ο αληθινός Θεός δεν βοηθά τον σφετεριστή του θρόνου Μαγνέντιο, αλλά τον νόμιμο αυτοκράτορα Κωνστάντιο Β. Το Χριστόγραμμα αποτελεί κληρονομιά του Μεγάλου Κωνσταντίνου και σύμβολο όχι μόνο δικό του, αλλά ολόκληρης της δυναστείας του 48. Eικ. 9 Eικ. 10 Eικ. 11 Eικ. 12 Παρατίθενται ακόμη δύο παραδείγματα από τον χώρο της νομισματικής που εκφράζουν τη σχέση Θεού και αυτοκράτορα. Πρόκειται για ένα χρυσό μετάλλιο του Μεγάλου Κωνσταντίνου που εκδόθηκε το 330 μ.χ. στην Κωνσταντινούπολη με αφορμή τα εγκαίνια της νέας πρωτεύουσας. Ο οπισθότυπός του με την επιγραφή GAVDIVM ROMANORVM απεικονίζει τον Μεγάλου Κωνσταντίνο πλαισιωμένο από τον Κωνστάντιο Β και 38 Overbeck 1992, εικ RIC VIII, σελ. 369, αρ Overbeck 1992, εικ RIC VIII, σελ. 153, αρ RIC VIII, σελ. 150, αρ. 171 (Trier). 41 Overbeck 1992, εικ Garbsch-Overbeck 1989, αρ Overbeck 1992, εικ Garbsch-Overbeck 1989, αρ Overbeck 1992, σελ Overbeck 1992, σελ RIC VIII, σελ. 163, αρ Alföldi 1999, σελ. 192, εικ Alföldi 1999, σελ Overbeck 1992, εικ RIC VIII, σελ. 165, αρ Το Χριστόγραμμα απεικονίζεται και σε νομίσματα της Ευδοξίας. Βλ. Overbeck 1992, σελ. 136, αρ Kellner 1968, σελ Hahn, W.: Im Zeichen Christi. Römische Münzen der constantinischen Ära. Στο: Universität Wien, Institut für Numismatik, Mitteilungsblatt, Band 19 ( ), σελ RIC II, σελ. 576, αρ. 42 (Κωνσταντινούπολη). 50 Alföldi 1963, Αρ. Κατ. 148, πιν. 15, εικ RIC VIII, σελ. 143, αρ. 44 (Trier). 98 Eνατενίσεις

6 τον Κωνσταντίνο Β. Ο αυτοκράτορας στέφεται με ένα διάδημα από το Θεό, ενώ οι υιοί του στέφονται από τις αλληγορικές μορφές της Victoria και της Virtus αντίστοιχα 49 (Eικ. 11) 50. Η σχέση Θεού και αυτοκράτορα αποδίδεται επίσης στην παράσταση του οπισθότυπου χάλκινων νομισμάτων, τα οποία έχουν ως θέμα την αποθέωση του Μεγάλου Κωνσταντίνου και απεικονίζουν τον αυτοκράτορα πάνω στη Quadriga. Τον Μεγάλο Κωνσταντίνο υποδέχεται ο Θεός, το χέρι του οποίου διακρίνεται στο πάνω μέρος του οπισθότυπου 51 (Eικ. 12) 52. Ο ρόλος του αυτοκράτορα στην θρησκεία και στην άσκηση της λατρείας δεν άλλαξε στην περίοδο του Μεγάλου Κωνσταντίνου, μόνο η θεολογική βάση που τώρα ήταν χριστιανική 53. Η σχέση Θεού και αυτοκράτορα εκφράζεται επίσης με τον καλύτερο τρόπο μέσω των παραστάσεων του «αυτοκρατορικού Χριστού» σε μωσαϊκά αψίδων 54. Εκεί παρατηρείται η χρήση συμβόλων, τα οποία μέχρι τότε ανήκαν στην υπηρεσία του αυτοκράτορα και της εξουσίας του, στη βάση και για την εκπλήρωση της οποίας γινόταν τώρα αισθητή η ανάγκη να συσχετιστούν με τον νέο Θεό 55. Οι παραστάσεις των νομισμάτων και μεταλλίων της περιόδου του Μεγάλου Κωνσταντίνου και των υιών του αποτελούν εύγλωττα δείγματα μιας αξιόλογης καλλιτεχνικής παραγωγής και εκφράζουν αρχικά συγκρατημένα και αργότερα συστηματικά τις νέες θρησκευτικές πεποιθήσεις και τον χαρακτήρα της αυτοκρατορικής ιδεολογίας, η οποία δεν παύει να συγκροτείται από ένα πλέγμα ποικίλων στοιχείων (εθνικών, αλληγορικών και χριστιανικών) που συμβιώνουν αρμονικά στην παλέτα της υστερορωμαϊκής εικονογραφίας. Eικ Μικροτεχνία Ως παράδειγμα αναφέρεται σε αυτόν τον τομέα ένα αργυρό πινάκιο από το Kertsch (Eικ. 13) 56, το οποίο ανήκει στην κατηγορία των αυτοκρατορικών δώρων 57. Το αργυρό πινάκιο κατασκευάστηκε πιθανόν στο ανατολικό τμήμα της αυτοκρατορίας, χρονολογείται στην περίοδο του Κωνστάντιου Β ( μ.χ.) και όπως παραδίδει ο Vollkommer προέρχεται από έναν νεκρικό θάλαμο στο Kertsch, ο οποίος είχε συληθεί. Ο θάλαμος περιείχε και άλλα χρυσά και αργυρά αντικείμενα. Πρόκειται για σκεύη που αποδόθηκαν σε κάποιον επιφανή πολίτη, ο οποίος τιμήθηκε με τις προσφορές αυτές για τις υπηρεσίες του από τον αυτοκράτορα. Παρόμοιες τιμητικές προσφορές βρέθηκαν και σε άλλους νεκρικούς θαλάμους στο Kertsch, γεγονός που επιβεβαιώνει την ταυτότητα των παραληπτών. Η παράσταση του αργυρού πινακίου αποδίδει τον έφιππο αυτοκράτορα 58 στεμμένο με ένα φωτοστέφανο (Nimbus) ως δείγμα της επουράνιας βασιλείας του και με ένα διάδημα μαργαριταριών ως ένδειξη αυτοκρατορικής τιμής. Ο αυτοκράτορας οδηγείται από την Victoria, η οποία πρεσβεύει τη νίκη και την ειρήνη. Τον αυτοκράτορα ακολουθεί ένας πολεμιστής με δόρυ και ασπίδα 59, η οποία φέρει το Χριστόγραμμα. Κανένα άλλο εικονογραφικό στοιχείο δεν αποδίδει περιεχόμενο χριστιανικού χαρακτήρα. Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται γενικά σε αντικείμενα μικροτεχνίας του 4ου αι. μ.χ., τα οποία σπάνια είναι εικονογραφημένα εξ ολοκλήρου με χριστιανικές σκηνές. Από τον 6ο αι. μ.χ. ανήκουν κυρίως χριστιανικά σύμβολα στον διάκοσμο των πινακίων, όπως παρατηρείται σε μια αργυρή Patene του πρεσβυτέρου Paternus, η οποία προέρχεται από έναν πρώιμο βυζαντινό θησαυρό από την Peresthepina και απεικονίζει το Χριστόγραμμα Overbeck 1992, εικ Clauss 1997, σελ Brenk 1985, εικ. 15, 37 - Effenberger - Severin 1992, σελ. 31, εικ Βλ. Deckers 1992, σελ. 359 f: Es scheint aber, daß nach Kaiser Konstantin eine immer deutlichere Trennung der Darstellungsarten kaiserlicher Macht in den öffentlichen Kultbauten festzustellen ist: Eine wesentliche Aufgabe des Götterbildes in der Apsis ist die Darstellung der allgemeinen zeitlosen kaiserlich-göttlichen Macht, die gleichsam jenseits der Person des jeweiligen Amtsinhabers steht. Weniger das Individuum als vielmehr das Amt wird auf diese Weise in der Öffentlichkeit als ein heiliges dargestellt. 56 Brown, P: Ο κόσμος της ύστερης Αρχαιότητας μ.χ. (The World of Late Antiquity, London 1989), Übers. von E. Stambogli, Athen 1998, εικ Σχετικά με τα σκεύη της υστερορωμαϊκής περιόδου βλ. Vollkommer 1993, σελ. 292 f. 57 Η Alföldi 1999, σελ. 175 επισημαίνει την απεικόνιση του Κωνστάντιου Β ως νικητή και παραθέτει μια έκθεση του Ammianus Marcellinus (Ammianus Marcellinus, Römische Geschichte, mit einem Kommentar versehen von Seyfarth, W., Erster Teil: Buch XIV-XVII, Zweiter Teil: Buch VXIII-XXI, 6. Aufl., Berlin 1988, XVI, 10, 10) για την είσοδο του στην Ρώμη που επιβεβαιώνει την σύνδεση εικόνας και κειμένου. 58 Σχετικά με άλλη βιβλιογραφία βλ. Vollkommer 1993, σελ. 294, Αρ. Κατ Vollkommer 1993, σελ. 298, Αρ. Κατ Effenberger - Severin 1992, σελ. 95, Αρ. Κατ Effenberger - Severin 1992, σελ Effenberger - Severin 1992, σελ. 29, εικ Brenk 1985, εικ. 1, 2, 3a. 63 Effenberger - Severin 1992, σελ. 29, εικ Brenk 1985, εικ. 1, 2, 3a. Eνατενίσεις 99

7 Επισημαίνεται, ότι τα πρώτα χριστιανικά σύμβολα ως αναπόσπαστο μέρος της αυτοκρατορικής εικονογραφίας χρονολογούνται στην περίοδο του Κωνστάντιου Β. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και το ανάγλυφο μιας σαρκοφάγου 61, η οποία χαρακτηρίζεται από τους Effenberger και Severin ως ενδεικτικό παράδειγμα της αλόγιστης συγχώνευσης της Αρχαιότητας με τον Χριστιανισμό 62. Πρόκειται για ένα ανάγλυφο του τρίτου τετάρτου του 1ου αι. μ.χ., το οποίο χρησιμοποιήθηκε εκ νέου στα τέλη του 4ου αι. μ.χ. Η παράσταση αποδίδει δύο Victoriae που κρατούν μια γιρλάντα, στο πάνω μέρος της οποίας απεικονίζεται ένα Χριστόγραμμα, στη θέση προφανώς ενός διαφορετικού αρχικού μοτίβου του 1ου αι. μ.χ. Από την ενασχόληση με τις σαρκοφάγους της ύστερης αρχαιότητας προκύπτει, ότι η χρήση χριστιανικών μοτίβων παρατηρείται αρχικά στα μέσα του 4ου αι. μ.χ. στην σαρκοφάγο της Κωνσταντίνας 63, της κόρης του Μεγάλου Κωνσταντίνου, η οποία προέρχεται από το Μαυσωλείο (Santa Constanza) στην Via Nomentana 64. Σημαντική είναι η επισήμανση, ότι στην περίοδο που προηγήθηκε της κατασκευής της σαρκοφάγου της Κωνσταντίνας δεν αποδίδονται χριστιανικά μοτίβα σε αυτοκρατορικές σαρκοφάγους. Τα παραδείγματα που αναφέρθηκαν και τα οποία προέρχονται από τις πηγές της ύστερης αρχαιότητας αποκαλύπτουν το ρόλο των χριστιανικών συμβόλων, μέσω των οποίων διοχετεύονταν η αυτοκρατορική προπαγάνδα της δυναστείας του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Συμπερασματικά επισημαίνεται, ότι «πολιτική της τέχνης» διαμορφώνεται ανάλογα με τις ανάγκες της αυτοκρατορικής προπαγάνδας, η οποία πάντα και κατά τον επιθυμητό τρόπο διοχετεύεται μέσω των άμεσων πηγών. Ένα πλήθος εθνικών και χριστιανικών στοιχείων ή αλληγοριών καλείται να διαιωνίσει στους νομισματικούς κυρίως θησαυρούς της ύστερης αρχαιότητας τον συντηρητισμό ενός «εθνικού παρελθόντος» και τις καινές ιδέες ενός «χριστιανικού παρόντος». Πηγές - Eusebius, Vita Constantini: Eusebius, Vita Constantini, Winkelmann, Fr. (Hg.): Über das Leben des Kaisers Konstantin. Die griechischen christlichen Schriftsteller der ersten Jahrhunderte, Eusebius Werke, Band 1, Teil 1, 2. Aufl., Berlin Lactantius, De mortibus persecutorum: Lactantius, Eine Auswahl aus der Epitome, De ira Dei und De mortibus persecutorum, bearb. von Crone, G., Paderborn 1952 Πίνακας συντομογραφιών και βιβλιογραφίας - Alföldi 1963: Alföldi, M. R.-: Die constantinische Goldprägung. Untersuchungen zu ihrer Bedeutung für Kaiserpolitik und Hofkunst, Bonn Alföldi 1999: Alföldi, M. R.-: Bild und Bildersprache der römischen Kaiser. Beispiele und Analysen. Kulturgeschichte der antiken Welt, Band 81, Mainz Brenk 1985: Brenk, B.: Spätantike und frühes Christentum. Propyläen Kunstgeschichte, Supplementband Christophilopoulou 1993: Christophilopoulou, Ai.: Βυζαντινή Ιστορία, Α , 2. Aufl., Θεσσαλονίκη Clauss 1996: Clauss, M.: Konstantin der Große und seine Zeit, München Clauss 1997: Clauss, M.: Konstantin I. Στο: Die römischen Kaiser, Clauss, M. (Hg.), München 1997, σελ Deckers 1992: Deckers, J. G.: Konstantin und Christus. Der Kaiserkult und die Entstehung des monumentalen Christusbildes in der Apsis. Στο: Constantino il Grande, Bonamente, G., Fusco, F. (Hg.), Band I, Macerata 1992, σελ Effenberger - Severin 1992: Effenberger, A., Severin, H.-G.: Das Museum für Spätantike und Byzantinische Kunst Berlin, Staatliche Museen zu Berlin, Mainz Garbsch-Overbeck 1989: Garbsch, J., Overbeck, B.: Spätantike zwischen Heidentum und Christentum. Ausstellungskataloge der Prähistorischen Staatssammlung, Band 17, München, Dannheimen, H. (Hg.), München Kellner 1968: Kellner, W.: Libertas und Christogramm. Motivgeschichtliche Untersuchungen zur Münzprägung des Kaisers Magnentius, Karlsruhe Kraft 1954/1955: Kraft, K.: Das Silbermedaillon Constantins des Großen mit dem Christogramm auf dem Helm, JbNum 5/6 (1954/1955) και Στο: Klein, R (Hg.): Konstantin der Große, Darmstadt 1974, σελ Overbeck 1992: Overbeck, B.: Christliche Symbolik auf spätrömischen Münzen. Στο: Christen und Heiden in Staat und Gesellschaft des zweiten bis vierten Jahrhunderts, Gottlieb, G., Barceló, P. (Hg.), München 1992, σελ Piepenbring 2002: Piepenbring, K.: Konstantin der Große und seine Zeit, Darmstadt RIC VII: Bruun, P. M.: The Roman Imperial Coinage, Band VII, Constantin and Licinius ( ), Sutherland, C. H. V., Carson, R. A. G. (Hg.), London RIC VIII: Kent, J. P. C.: The Roman Imperial Coinage, Band VIII, The Family of Constantin I. ( ), Sutherland, C. H. V., Carson, R. A. G. (Hg.), London Thümmel 1998: Thümmel, H. G.: Die Wende Konstantins und die Denkmäler. Στο: Die Konstantinische Wende, Mühlenberg, R (Hg.), Gütersloh 1998, σελ Vollkommer 1993: Vollkommer, R.: Spätantikes Silbergeschirr. Στο: Aus den Schatzkammern Eurasiens, Meisterwerke antiker Kunst, Kunsthaus Zürich, Zürich 1993, σελ Eνατενίσεις

8 Άνθρωπε στάσου Σήμερα άνθρωπε στάσου και συλλογίσου πού πηγαίνεις να βρεις τη λύτρωση πού τρέχεις στην καταχνιά της απελπισίας στάσου άνθρωπε. Σήμερα μιλά ο σταυρός του Κυρίου γι αυτό μη φεύγεις μη γυρίζεις τα νώτα είναι μέρα ευλαβούς περισυλλογής. Γιατί ο σταυρός θα φέρει την αγαλλίαση Μεγάλη Παρασκευή σήμερα περισυλλογή ξεχωριστή μέρα της θλίψεως μας ο Σταυρός του Κυρίου. Άνθρωπε έλα γονάτισε και ψέλλισε δόξα τη μακροθυμία σου Κύριε Νίκη Καραγιώργη Μεγάλη Παρασκευή πρωί Αποκαθήλωση του Κυρίου 2 Απριλίου 2010 Λάρνακα Eνατενίσεις 101

Ο ΜΕΓΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

Ο ΜΕΓΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Ο ΜΕΓΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ και ο Χριστιανισμός 1 Η θρησκευτική πολιτική του Μεγάλου Κωνσταντίνου στην περίοδο της μονοκρατορίας του l Δρ Φωτεινή Νταντάλια - Δράκου Η πρωτεύουσα του Μεγάλου Κωνσταντίνου 2 αποτέλεσε

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Το ρωμαϊκό κράτος κλονίζεται

Το ρωμαϊκό κράτος κλονίζεται Ι. Η ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΡΩΜΑΪΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 1. Από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ας διαβάσουμε τι θα μάθουμε στο σημερινό μάθημα: Σκοπός: Σκοπός του παρόντος μαθήματος είναι να απαντήσουμε σε ένα «γιατί»: Γιατί χρειάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

στις νομισματικές πηγές

στις νομισματικές πηγές Ο Μεγάλος Κωνσταντίνος με το μοντέλο της πόλης της Κωνσταντινούπολης. Μωσαϊκό στην Αγία Σοφία, 1000 μ.χ. Η θέση της Κωνσταντινούπολης στην αυτοκρατορία και η απόδοση της στις νομισματικές πηγές της υστερορωμαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού.

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ (file://localhost/c:/documents%20and%20settings/user/επιφάνεια%20εργασίας/κ έντρο%20εξ%20αποστάσεως%20επιμόρφωσης%20- %20Παιδαγωγικό%20Ινστιτούτο.mht) Κέντρο Εξ Αποστάσεως Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

1 η Αιτία: 2 η Αιτία: 3 η Αιτία:

1 η Αιτία: 2 η Αιτία: 3 η Αιτία: Εικονομαχία Αιτίες Συνέπειες Ορισμός: η θρησκευτική και πολιτική διαμάχη για τη λατρεία των εικόνων. 1 η Αιτία: 1η Συνέπεια: Αντίπαλες πλευρές: εικονομάχοι > το επίσημο κράτος και τμήμα του πληθυσμού εικονόφιλοι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΛΕΜΕΣΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/Ο6/2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ---------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ 1. Τα πολύ παλιά χρόνια, όταν οι άνθρωποι δημιούργησαν οικισμούς, άρχισαν να καλλιεργούν τη γη και να εκτρέφουν ζώα. Επειδή τα μέταλλα δεν είχαν ανακαλυφθεί ακόμα, οι συναλλαγές τους

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας ΥΠΟΥΡΓΕΊΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΎ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΎ ΓΕΝΙΚΉ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΉΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΉΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΆΣ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΊΩΝ/ΤΜΉΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΏΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΆΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΊΑΣ Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννα Σπηλιοπούλου Μόνιμη Επίκουρος Καθηγήτρια, «Αρχαιογνωσία και Ιστορία του Πολιτισμού»

Ιωάννα Σπηλιοπούλου Μόνιμη Επίκουρος Καθηγήτρια, «Αρχαιογνωσία και Ιστορία του Πολιτισμού» Ιωάννα Σπηλιοπούλου Μόνιμη Επίκουρος Καθηγήτρια, «Αρχαιογνωσία και Ιστορία του Πολιτισμού» Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών Παλαιό Στρατόπεδο Ανατολικό

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης Ενότητα 3: Ιουδαϊκά αποκαλυπτικά κείμενα σύγχρονα με την Καινή Διαθήκη Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

Hessisches Kultusministerium. Schulbücherkatalog. für den Unterricht in Herkunftssprachen in Verantwortung des Landes Hessen.

Hessisches Kultusministerium. Schulbücherkatalog. für den Unterricht in Herkunftssprachen in Verantwortung des Landes Hessen. Hessisches Kultusministerium Schulbücherkatalog für den Unterricht in Herkunftssprachen in Verantwortung des Landes Hessen Schuljahr 2013/2014 Unterrichtsmaterialien, die im uftrag des Hessischen Kultusministeriums

Διαβάστε περισσότερα

Υπόγεια κοιμητήρια (σε υπαίθριες εκτάσεις που ανήκαν σε πλούσιους πιστούς). Αποτελούνταν από υπόγειες σήραγγες σε μορφή λαβύρινθου μήκους πολλών

Υπόγεια κοιμητήρια (σε υπαίθριες εκτάσεις που ανήκαν σε πλούσιους πιστούς). Αποτελούνταν από υπόγειες σήραγγες σε μορφή λαβύρινθου μήκους πολλών Κατακόμβες, τόπος καταφυγής και μνήμης Τι ήταν οι κατακόμβες; Υπόγεια κοιμητήρια (σε υπαίθριες εκτάσεις που ανήκαν σε πλούσιους πιστούς). Αποτελούνταν από υπόγειες σήραγγες σε μορφή λαβύρινθου μήκους πολλών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Άγιο Πνεύμα και Πνευματικότητα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Άγιο Πνεύμα και Πνευματικότητα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Άγιο Πνεύμα και Πνευματικότητα Όλοι λίγο πολύ έχουμε ακούσει τα λόγια: «Σε βαπτίζω στο όνομα του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος» είτε έχουμε βαπτιστεί είτε όχι (δείτε Ματθ. 28/κη

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Το σύστημα των αξιών της ελληνικής κοινωνίας μέσα στα σχολικά εγχειρίδια της Λογοτεχνίας του Δημοτικού Σχολείου

Το σύστημα των αξιών της ελληνικής κοινωνίας μέσα στα σχολικά εγχειρίδια της Λογοτεχνίας του Δημοτικού Σχολείου ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΑΣΤΑΝΟΣ» Το σύστημα των αξιών της ελληνικής κοινωνίας μέσα στα σχολικά εγχειρίδια της Λογοτεχνίας του Δημοτικού

Διαβάστε περισσότερα

Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση

Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση - Με την βοήθεια της τεχνολογίας αρχαιολόγοι κατάφεραν να απεικονίσουν την Θεσσαλονίκη της αρχαιότητας - Μια ζηλευτή πόλη με Ιππόδρομο,

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ:

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: ΜΑΘΗΜΑ 18 Ο ΟΙ ΑΓΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: 1. Η αποκατάσταση της προσκύνησης των εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΒΕΡΝΗΣ. 3000 Bern www.grgb.ch

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΒΕΡΝΗΣ. 3000 Bern www.grgb.ch ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΒΕΡΝΗΣ COMMUNAUTÈ HELLÈNIQUE DE BERNE 3000 Bern www.grgb.ch Δευτέρα 9 Δεκεμβρίου 2013 Αγαπητά μέλη και φίλοι της Κοινότητας γεια σας Το 2013 φτάνει στο τέλος τους και ήρθε η ώρα να σας

Διαβάστε περισσότερα

Αγία Ελένη. Εργασία της: Έλενας Νικολαϊδου Μάθημα: Θρησκευτικά Τάξη: Γ 3 Καθηγήτρια: κα. Αρίστη Χατζηιορδάνου

Αγία Ελένη. Εργασία της: Έλενας Νικολαϊδου Μάθημα: Θρησκευτικά Τάξη: Γ 3 Καθηγήτρια: κα. Αρίστη Χατζηιορδάνου Αγία Ελένη Εργασία της: Έλενας Νικολαϊδου Μάθημα: Θρησκευτικά Τάξη: Γ 3 Καθηγήτρια: κα. Αρίστη Χατζηιορδάνου Γέννηση και καταγωγή Η Ελένη γεννήθηκε το 248 ή το 249 μ.χ. στο Δρέπανο (σημερινή Γιάλοβα) της

Διαβάστε περισσότερα

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των ΚΕΦ. 5. Η ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ (726 843) πρωτεργάτες: Λέων Γ, Κωνσταντίνος Ε (Ίσαυροι) ιδεολογική βάση: ανεικονικές αντιλήψεις κατοίκων Ανατολικών επαρχιών επιχείρημα: η απεικόνιση του θείου δε συμβιβάζεται με

Διαβάστε περισσότερα

Δωρικές και Ολυμπιακές Μελέτες

Δωρικές και Ολυμπιακές Μελέτες 1 Απόστολος Πιερρής Δωρικές και Ολυμπιακές Μελέτες *** Η Μορφολογία του Δωρικού και του Ιωνικού Ρυθμού στην Πρώιμη Αρχαϊκή Γλυπτική Ι 18 Φεβρουαρίου 2015 2 Der griechische Tempel ist ein hohes Lied auf

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A14: Λατίνοι Πατέρες Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Geometrische Methoden zur Analyse dynamischer Systeme

Geometrische Methoden zur Analyse dynamischer Systeme Geometrische Methoden zur Analyse dynamischer Systeme Markus Schöberl markus.schoeberl@jku.at Institut für Regelungstechnik und Prozessautomatisierung Johannes Kepler Universität Linz KV Ausgewählte Kapitel

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο.

ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο. 107. Ο Κύριος να είναι μαζί σας. Και με το πνεύμα σου. ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο. Ακολουθεί το

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ

H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ Στο θρόνο βρίσκεται ο Αλέξιος Α Κομνηνός 1081 1118 (ιδρυτής δυναστείας Κομνηνών) Ο Αλέξιος Α Κομνηνός μπροστά στο Χριστό Ο Αλέξιος Α διαπραγματεύεται με τους σταυροφόρους

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Αγώνες: δράση και θέαμα»

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Αγώνες: δράση και θέαμα» Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Αγώνες: δράση και θέαμα» Υλικό για προαιρετική ενασχόληση των μαθητών πριν και μετά την επίσκεψη στο Μουσείο Ακρόπολης. Κατά την επίσκεψη της σχολικής σας ομάδας στο Μουσείο Ακρόπολης,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ

ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ Εργασία του μαθητή: Μαγγιώρου

Διαβάστε περισσότερα

Από τη Ρώμη στο Βυζάντιο. Το έργο του Μεγάλου Κωνσταντίνου

Από τη Ρώμη στο Βυζάντιο. Το έργο του Μεγάλου Κωνσταντίνου Από τη Ρώμη στο Βυζάντιο. Το έργο του Μεγάλου Κωνσταντίνου Πολλά έχουν λεχθεί για την προσωπικότητα και το έργο του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Αναμφίβολα, όμως, είναι μια μορφή κοσμοϊστορικής σημασίας, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

FLASHBACK: Der Mechanismus ist nicht komplett, verstehst du? Es fehlt ein Teil. Seit neunzehnhunderteinundsechzig.

FLASHBACK: Der Mechanismus ist nicht komplett, verstehst du? Es fehlt ein Teil. Seit neunzehnhunderteinundsechzig. 12 Εκκλησιαστική µουσική Στην Άννα µένουν ακόµα 65 λεπτά. Στην εκκλησία ανακαλύπτει ότι το µουσικό κουτί είναι κοµµάτι που λείπει από το αρµόνιο. Η γυναίκα στα κόκκινα εµφανίζεται και ζητά από την Άννα

Διαβάστε περισσότερα

3.3. Η ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της 3.4 Η συγκρότηση της ρωμαϊκής πολιτείας Res publica (σελ.170-αρχή 175)

3.3. Η ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της 3.4 Η συγκρότηση της ρωμαϊκής πολιτείας Res publica (σελ.170-αρχή 175) Λατινική ορολογία για τις Ενότητες της Ρωμαϊκής Ιστορίας Plebes (171) = 1. οι πληβείοι (= αρχικά όσοι δεν ήταν πατρίκιοι, αργότερα όσοι δεν ήταν πατρίκιοι ούτε ιππείς). 2. το πλήθος, ο όχλος. Senatus (171,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 2 Ο Τέταρτος Αιώνας (302-395): Φλαβιανή (324-378) και Θεοδοσιανή (378-518) Δυναστεία Μέγας Κωνσταντίνος (324-337) και Μέγας Θεοδόσιος (378-395) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «παιδιά, έφηβοι, νέοι»

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «παιδιά, έφηβοι, νέοι» Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «παιδιά, έφηβοι, νέοι» Υλικό για προαιρετική ενασχόληση των μαθητών πριν και μετά την επίσκεψη στο Μουσείο Ακρόπολης. Κατά την επίσκεψη της σχολικής σας ομάδας στο Μουσείο Ακρόπολης,

Διαβάστε περισσότερα

Griechische und roemische Rechtsgeschichte

Griechische und roemische Rechtsgeschichte ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Griechische und roemische Rechtsgeschichte Ενότητα 2: Griechisce Rechtsgeschichte Παπακωνσταντίνου Καλλιόπη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

FLOTT 3 - LEKTION 1. 1 η. S. 8, Teil A München. dran (S. 10) Hausaufgaben: LB S. 12-13, München ist auch für Kinder schön! S.

FLOTT 3 - LEKTION 1. 1 η. S. 8, Teil A München. dran (S. 10) Hausaufgaben: LB S. 12-13, München ist auch für Kinder schön! S. FLOTT 3 Πλάνο διδασκαλίας* ιδασκαλία σε φροντιστήριο ή ιδιαίτερο µάθηµα : 4 ώρες την οµάδα Σύνολο ωρών ετησίως κατά προσέγγιση: 120-130 (34 οµάδες) Κάθε κεφάλαιο θα πρέπει να διδάσκεται σε συνολικά 10-12

Διαβάστε περισσότερα

MATERIALIEN ZUR VORBEREITUNG AUF DIE KLAUSUR INFORMATIK II FÜR VERKEHRSINGENIEURWESEN ANTEIL VON PROF. VOGLER IM WINTERSEMESTER 2011/12

MATERIALIEN ZUR VORBEREITUNG AUF DIE KLAUSUR INFORMATIK II FÜR VERKEHRSINGENIEURWESEN ANTEIL VON PROF. VOGLER IM WINTERSEMESTER 2011/12 Fakultät Informatik Institut für Angewandte Informatik, Professur Technische Informationssysteme MATERIALIEN ZUR VORBEREITUNG AUF DIE KLAUSUR INFORMATIK II FÜR VERKEHRSINGENIEURWESEN ANTEIL VON PROF. VOGLER

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Ελληνιστές και Αντιόχεια. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας

Η Παύλεια Θεολογία. Ελληνιστές και Αντιόχεια. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Παύλεια Θεολογία Ελληνιστές και Αντιόχεια Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Niveau A1 & A2 PHASE 3 ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ, ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Niveau A1 & A2 PHASE 3 ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ, ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ, ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ Griechisches Ministerium für Bildung, Lebenslanges Lernen und Religionsangelegenheiten Griechisches Staatszertifikat

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ

ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ Στον 11 ο αιώνα χρονολογείται η αγία Αικατερίνη στην Πλάκα, κοντά στο μνημείο του Λυσικράτους. Έχει χτιστεί πάνω σε ερείπια αρχαίου ναού της Αρτέμιδος. Η στέγαση του κεντρικού τμήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη.

Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη. Ενότητα 11: Η Αποκάλυψη. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη. Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας. Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης Ενότητα 9: Το βιβλίο της Αποκάλυψης: Α μέρος Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία Α

Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία Α Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία Α Ενότητα 4: Η νομική θέση των Χριστιανών στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία Δρ. Ἰωάννης Ἀντ. Παναγιωτόπουλος Λέκτορας Γενικῆς Ἐκκλησιαστικῆς Ἱστορίας Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Wenn ihr nicht werdet wie die Kinder...

Wenn ihr nicht werdet wie die Kinder... Wenn ihr nicht werdet wie die Kinder... . Der Memoriam-Garten Schön, dass ich mir keine Sorgen machen muss! Mit dem Memoriam-Garten bieten Ihnen Friedhofsgärtner, Steinmetze

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΤΗΤΕΣ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΑΧΥ- ΤΗΤΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΕ ΡΑΔΙΟΓΑΛΑΞΙΕΣ;

ΤΑΧΥΤΗΤΕΣ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΑΧΥ- ΤΗΤΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΕ ΡΑΔΙΟΓΑΛΑΞΙΕΣ; ΤΑΧΥΤΗΤΕΣ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΑΧΥ- ΤΗΤΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΕ ΡΑΔΙΟΓΑΛΑΞΙΕΣ; Αντώνιος Αναστ. Αντωνίου Αγγελέτου 4 3400 Χαλκίδα Τηλ.: (0) 885 e-mail: ananton@phys.uoa.gr Περίληψη Στην παρούσα εργασία αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

Computerlinguistik. Lehreinheit 10 : Computerlinguistik Hausarbeit - Aufgaben

Computerlinguistik. Lehreinheit 10 : Computerlinguistik Hausarbeit - Aufgaben Computerlinguistik Lehreinheit 10 : Computerlinguistik Hausarbeit - Aufgaben Dr. Christina Alexandris Nationale Universität Athen Deutsche Sprache und Literatur Περιεχόμενα Ενότητας Κατευθυντήριες Γραμμές

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Σλαβικών Λαών

Ιστορία Σλαβικών Λαών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12 η :Μαυροβούνιο Αγγελική Δεληκάρη Λέκτορας Μεσαιωνικής Ιστορίας των Σλαβικών Λαών Τμήμα Ιστορίας Αρχαιολογίας ΑΠΘ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Μάθημα 6 : Σωτήριος Σ. Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΙΙ (Λουκάς-Πράξεις) 2 Ευαγγέλιο = χαρμόσυνη αγγελία

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Β Γυμνασίου - Επαναληπτικές ερωτήσεις εφ όλης της ύλης Επιμέλεια: Νεκταρία Ιωάννου, φιλόλογος

Ιστορία Β Γυμνασίου - Επαναληπτικές ερωτήσεις εφ όλης της ύλης Επιμέλεια: Νεκταρία Ιωάννου, φιλόλογος ΙΣΤΟΡΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ερωτήσεις ανά ενότητα του σχολικού εγχειριδίου Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία 1.1.1. Από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη [σ. 7-9] α] Ποια μέτρα πήρε ο Κωνσταντίνος Α για την ανόρθωση του κράτους;

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΦΩΤΗΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Η ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ Είναι η τέχνη της απεικόνισης ιερών προσώπων ή θρησκευτικών σκηνών Είναι η ζωγραφική παράσταση θρησκευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Mission Berlin. Deutsch lernen und unterrichten Arbeitsmaterialien. Mission Berlin 13 Βοήθεια εκ Θεού

Mission Berlin. Deutsch lernen und unterrichten Arbeitsmaterialien. Mission Berlin 13 Βοήθεια εκ Θεού 13 Βοήθεια εκ Θεού Η εκκλησία φαίνεται πως είναι το σωστό µέρος για να πάρει κανείς πληροφορίες. Ο πάστορας εξηγεί στην Άννα τη µελωδία και της λέει ότι είναι το κλειδί για µια µηχανή του χρόνου. Αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία Ενότητα 1η: Εισαγωγή Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Ιστορίας και Αρχαιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΗ GRIECHISCH-DEUTSCHE MONATSZEITUNG DEUTSCHLAND UND EUROPA

ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΗ GRIECHISCH-DEUTSCHE MONATSZEITUNG DEUTSCHLAND UND EUROPA ΕLLINIKI GNOMI ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2014 ΕΤΟΣ 16ο ΑΡ. ΦΥΛΛΟΥ 168 www.elliniki-gnomi.eu ΕΔΡΑ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ April 2014 η εφημερίδα που διαβάζεται! ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΗ GRIECHISCH-DEUTSCHE

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Τοποθετήστε τους δείκτες σκορ, στη θέση 0 του μετρητή βαθμολογίας. ΣΤ. Τοποθετήστε τον δείκτη χρόνου στη θέση Ι του μετρητή χρόνου.

Ε. Τοποθετήστε τους δείκτες σκορ, στη θέση 0 του μετρητή βαθμολογίας. ΣΤ. Τοποθετήστε τον δείκτη χρόνου στη θέση Ι του μετρητή χρόνου. ιαρκεια 90 λεπτα Παικτεσ 4 Ηλικια 12+ ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Το Autokrator είναι ένα μεσαιωνικό στρατιωτικό παιχνίδι, για τις μάχες μεταξύ Χριστιανών και Μουσουλμάνων μεταξύ 7ου και 11ου αιώνα μ.χ.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 10. Ιωνικοί Ναοί της Μ. Ασίας στον 4 ο αι.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Griechisches Staatszertifikat - Deutsch

Griechisches Staatszertifikat - Deutsch ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ Griechisches Ministerium für Bildung, Lebenslanges Lernen und Religionsangelegenheiten Griechisches Staatszertifikat

Διαβάστε περισσότερα

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Βογιατζόπουλος Σταμάτης Ιστορικό - Αρχαιολογικό Ιωαννίνων Ζ' Εξάμηνο Υπ.Καθ : Αν. Βλαχόπουλος, Μάθημα: Κρητομυκηναϊκή Θρησκεία Δεκέμβριος 2013 Εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ HÖRVERSTEHEN. Mai 2012

ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ HÖRVERSTEHEN. Mai 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ Griechisches Ministerium für Bildung, Lebenslanges Lernen und Religionsangelegenheiten Griechisches Staatszertifikat

Διαβάστε περισσότερα

Aufgabe 1 Dreierkette Legt mit den Bild- und Wortkarten eine Dreierkette. Τρεις στη σειρά. Σχηματίστε τριάδες με εικόνες και λέξεις που ταιριάζουν.

Aufgabe 1 Dreierkette Legt mit den Bild- und Wortkarten eine Dreierkette. Τρεις στη σειρά. Σχηματίστε τριάδες με εικόνες και λέξεις που ταιριάζουν. Station Luft Aufgabe 1 Dreierkette Legt mit den Bild- und Wortkarten eine Dreierkette. Τρεις στ σειρά. Σχματίστε τριάδες με εικόνες και λέξεις που ταιριάζουν. der Sturm die Windkraftanlage θύελλα οι ανεμογε

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Εκκλησία τελειότητα μακραίωνο Ναός

Εισαγωγή Εκκλησία τελειότητα  μακραίωνο  Ναός Εισαγωγή Η Εκκλησία κατά την Ορθόδοξη Χριστιανική θεώρηση είναι «Σώμα Χριστού» (Α Κορ. Κεφ.12), η εν Αγίω Πνεύματι ένωση και ενότητα των πιστών στη θεωμένη ανθρωπότητα του Χριστού. Κατά τον Άγιο Ιωάννη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης Ενότητα 10: Το βιβλίο της Αποκάλυψης: Β μέρος Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ

Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ Οι βυζαντινοί ήταν καλά πληροφορημένοι για τις γειτονικές χώρες από δικούς τους ανθρώπους. Όταν έφταναν επισκέπτες, έμποροι, μισθοφόροι ή στρατιωτικοί φυγάδες, ή ακόμα κρατικές

Διαβάστε περισσότερα

Εορτολογία. Ενότητα 3: Η Εορτή των Χριστουγέννων και Θεοφανείων. Γεώργιος Φίλιας Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας

Εορτολογία. Ενότητα 3: Η Εορτή των Χριστουγέννων και Θεοφανείων. Γεώργιος Φίλιας Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Εορτολογία Ενότητα 3: Η Εορτή των Χριστουγέννων και Θεοφανείων Γεώργιος Φίλιας Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας 1. Α) Η Εορτή των Χριστουγέννων και Θεοφανείων (1 από 5) Στην Καινή Διαθήκη δεν

Διαβάστε περισσότερα

Mission Berlin. Deutsch lernen und unterrichten Arbeitsmaterialien. Mission Berlin 14 Στο παρελθόν για το µέλλον

Mission Berlin. Deutsch lernen und unterrichten Arbeitsmaterialien. Mission Berlin 14 Στο παρελθόν για το µέλλον 14 Στο παρελθόν για το µέλλον Η Άννα ανακαλύπτει τη µηχανή του χρόνου και µαθαίνει ότι οι τροµοκράτες θέλουν να εξαλείψουν ένα ιστορικό γεγονός. Αλλά ποιο; Ο παίκτης τη στέλνει στη χρονιά 1961. Της µένουν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 1: Εισαγωγή στις έννοιες και τα εγχειρίδια της βυζαντινής φιλολογίας. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Mια πρώτη επαφή με τη Βυζαντινή Φιλολογία.

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA12] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Β Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Τι είναι Aρχαιολογία; Η επιστήμη της αρχαιολογίας: Ασχολείται με την περισυλλογή,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Τάξη: Β Ημερομηνία: 10/6/2013 Διάρκεια: 2 ώρες

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Τάξη: Β Ημερομηνία: 10/6/2013 Διάρκεια: 2 ώρες ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Τάξη: Β Ημερομηνία: 10/6/2013 Διάρκεια: 2 ώρες Ονοματεπώνυμο μαθητή/τριας: Τμήμα: Αριθμός:. Βαθμός:

Διαβάστε περισσότερα

Jörg Gayler, Lubov Vassilevskaya

Jörg Gayler, Lubov Vassilevskaya Differentialrechnung: Aufgaben Jörg Gayler, Lubov Vassilevskaya ii Inhaltsverzeichnis. Erste Ableitung der elementaren Funktionen......................... Ableitungsregeln......................................

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 2: Βυζαντινή Ιστοριογραφία: κείμενα, συγγραφείς, στόχοι και συγγραφικές αρχές.

Βυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 2: Βυζαντινή Ιστοριογραφία: κείμενα, συγγραφείς, στόχοι και συγγραφικές αρχές. Βυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 2: Βυζαντινή Ιστοριογραφία: κείμενα, συγγραφείς, στόχοι και συγγραφικές αρχές. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Μια πρώτη επαφή με τη

Διαβάστε περισσότερα

13. Ο Ιουστινιανός μεταρρυθμίζει τη διοίκηση και τη νομοθεσία

13. Ο Ιουστινιανός μεταρρυθμίζει τη διοίκηση και τη νομοθεσία 13. Ο Ιουστινιανός μεταρρυθμίζει τη διοίκηση και τη νομοθεσία 1. Αντιστοιχίστε τα πρόσωπα με τις ιδιότητές τους: Ιουστινιανός Θεοδώρα Τριβωνιανός Καππαδόκης Ανθέμιος Ισίδωρος Βελισάριος Ναρσής Στρατηγός

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

Οικολογική Ερμηνεία. Ενότητα 2 : 2 ο μάθημα. Αικατερίνη Γ. Τσαλαμπούνη Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

Οικολογική Ερμηνεία. Ενότητα 2 : 2 ο μάθημα. Αικατερίνη Γ. Τσαλαμπούνη Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Οικολογική Ερμηνεία Ενότητα 2 : 2 ο μάθημα Αικατερίνη Γ. Τσαλαμπούνη Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος

Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος Βούλγαροι Αρχικά ζουν σε εδάφη του Βυζαντίου εμποδίζουν άλλους λαούς να μετακινηθούν Αργότερα ιδρύουν κράτος προσπαθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Ύστερη Μεσαιωνική Περίοδος - Η Ύστερη Μεσαιωνική περίοδος ξεκινάει από τον 11 ο αι., ο οποίος σηματοδοτεί την έναρξη μίας διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι Ενότητα #2: Βασικές Γνώσεις I Εισαγωγή Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Συγκριτική Πολιτική

Εισαγωγή στη Συγκριτική Πολιτική ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Συγκριτική Πολιτική Μάθημα 8 ο : Το πολιτικό σύστημα της Γερμανίας. Ο μετριασμένος κοινοβουλευτισμός. Μέρος 1 ο Ιωάννης Παπαγεωργίου,

Διαβάστε περισσότερα

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 7: Μέση βυζαντινή περίοδος: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Ιωσήφ Γενέσιος: Βίος και Έργο Κιαπίδου

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 7: Μέση βυζαντινή περίοδος: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Ιωσήφ Γενέσιος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 7: Μέση βυζαντινή περίοδος: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Ιωσήφ Γενέσιος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές

Διαβάστε περισσότερα

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ Το σύνολο των Πιστωτικών Μονάδων (), που απαιτούνται για την απόκτηση του Μ.Δ.Ε., ανέρχονται σε 120. Αναλυτικότερα το πρόγραμμα των μαθημάτων διαμορφώνεται ανά κατεύθυνση ως εξής: 1. ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΒΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας):

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας): ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ 99. Παρ ότι η δεύτερη ευχή είναι συγκροτημένη με το προοίμιό της, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με άλλα προοίμια, ιδιαίτερα με εκείνα που σε περίληψη περιγράφουν το Μυστήριο της Σωτηρίας,

Διαβάστε περισσότερα