ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ ΤΟΥ ΑΜΠΟΥ ΤΑΜΜΑΜ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΟΥ ΑΜΟΡΙΟΥ ΤΟ 838 µ.χ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ ΤΟΥ ΑΜΠΟΥ ΤΑΜΜΑΜ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΟΥ ΑΜΟΡΙΟΥ ΤΟ 838 µ.χ."

Transcript

1 ΗESHAM M. HASSAN Υποψήφιος διδάκτωρ Βυζαντινής Φιλολογίας στο Πανεπιστήµιο Αθηνών ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ ΤΟΥ ΑΜΠΟΥ ΤΑΜΜΑΜ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΟΥ ΑΜΟΡΙΟΥ ΤΟ 838 µ.χ. Η ποίηση αποτελούσε την κοινή µνήµη όλων των Αράβων, η οποία είχε ως σκοπό να αποµνηµονεύει τα µεγάλα κατορθώµατα και τις νίκες τους, επαινώντας κατά κάποιο τρόπο τις γενεαλογικές τους δοξασίες.η ποίηση εθεωρείτο ο σηµαντικότερος τρόπος έκφρασης των Αράβων. Με την ποίηση χάραξαν τις αναµνήσεις τους στην καταγραφή της ιστορίας 1. Ο πόλεµος εναντίον των Βυζαντινών, ο οποίος ήταν αδιάκοπος από την εποχή των Οµεãάδων, ήταν αναµφίβολα µία αστείρευτη πηγή έµπνευσης πολλών Αράβων ποιητών 2. Επί της δυναστείας των Αββασιδών παρουσιάστηκε µια πλειάδα λογίων ποιητών και µέσω αυτών αναπτύχθηκε ποίηση υψηλού επιπέδου, που είχε ως πρότυπο την προϊσλαµική ποίηση ως προς την γλώσσα, το περιεχόµενο και το ακατανίκητο κύρος του Άραβα, που άνθησε από παλαιά στην Αραβική χερσόνησο 3. εν ήταν µόνο ο Αµπού Ταµµάµ ο µοναδικός ποιητής που φρόντιζε να εξυψώσει την φήµη και το κύρος των Αράβων, απαθανατίζοντας έτσι τις νίκες τους σε µνηµειώδη ποιήµατα. Ξεχωρίζουν ο Αλ-Μπουχτόρι, σύγχρονος του Αµπού Ταµµάµ, ο οποίος επαινούσε τον χαλίφη Αλ-Μα µούν, καταγράφοντας τις µεγαλειώδεις νίκες του σε ποιήµατα, καθώς και ο Αµπού Αλ-Ατάχια, ο ο- ποίος εξύµνησε το Χαλιφάτο µε την ποίησή του εξυψώνοντας τα επιτεύγµατα του Χαρούν Αλ-Ρασίντ. Αναφοράς άξιος και µε ευρύτερη αποδοχή ο Αλ-Μουτανάµπι, κορυφαίος ποιητής, ο οποίος µε την ποίησή του εναντίον των Βυζαντινών φώτισε πολλές σκοτεινές πτυχές που αφορούν τις αραβοβυζαντινές σχέσεις Grünebaum G. E., «Arabic poetics» Indian University Conference on Oriental-Western Literary Relations. Chapel Hill 1955, σσ (=του ιδίου, Islam and Medieval Hellenism: Social and Cultural Perspectives, Variorum Reprints 1976, XVI). 2. Canard M., «Mutanabbi et la guerre byzantino-arabe, Intérêt historique de ses poésies» Μémoires de l Insitut Français de Damas. Beyrouth 1936, σ. 99 (=του ιδίου, Byzance et les Musulmans du Proch Orient, Variorum Reprints 1973, VI). 3. Monroe T.J., «Hispano Arabic Poetry During Al Moravid Period: Theory and Practice» Viator 4 (1973), σ Canard M., ένθ αν., σ. 99.

2 34 Hesham M. Hassan Ο Αµπού Ταµµάµ, ο στιχουργός του αραβικού ποιήµατός για την άλωση του Αµορίου, γεννήθηκε το 804 µ.χ. 5 [188 εγ.]. Ασχολήθηκε µε ασήµαντα επαγγέλµατα στα νιάτα του. Όµως χάρη στο ταλέντο και την θρησκευτική εκπαίδευση που είχε λάβει στο Κάιρο -το θρησκευτικό του υπόβαθρο προβάλλει έ- ντονα στο ποίηµά µας, καθώς είχε χρησιµοποιήσει πολλά µοτίβα από το Ένδοξο Κοράνι 6 - κατάφερε να γίνει διευθυντής του ταχυδροµείου της Μοσούλης, όπου επέβλεπε τον τοµέα πληροφοριών και κατασκοπίας της ευρύτερης περιοχής 7. εν γνωρίζουµε όµως αν ο Αµπού Ταµµάµ συνόδευε τον χαλίφη Αλ-Μοετάσιµ στις επιδροµές του, όπως έκανε ο οµότεχνός του Αλ-Μουτανάµπι, ο ο- ποίος συνόδευε τον Σαϊφ Αλ-Ντάουλα στις πλείστες επιδροµές του κατά του Βυζαντίου 8. Η ανάγνωση της ποιήσεως του Αµπού Ταµµάµ και των άλλων Αράβων ποιητών µάς πείθουν ότι οι ιστορικοί και οι χρονογράφοι της εποχής εκείνης, οι οποίοι ανέλαβαν να καταγράψουν την ροή των ιστορικών γεγονότων, παρα- µέλησαν -είτε ηθεληµένα είτε άθελα- αρκετά σηµαντικά ιστορικά γεγονότα, λεπτοµέρειες µεγάλης σηµασίας και πληροφορίες που αφορούν στις αραβοβυζαντινές σχέσεις 9. Το εν λόγω ποίηµα κατέχει ιδιαίτερη θέση στον αραβικό κόσµο και σ ό- λη την αραβική φιλολογία. Πολλοί Άραβες ιστορικοί χρησιµοποιούσαν διάφορους στίχους από το ποίηµα, είτε µε σκοπό να επιβεβαιώσουν είτε να τονίσουν διάφορα ιστορικά γεγονότα 10, εκµεταλλευόµενοι την µεγάλη ρητορική του αξία Βλ. EI 2, τοµ. Ι, σσ Kopf L., «Religious Influence on Medieval Arabic philology» Studia Islamica 5 (1956), σ. 33: «quotations from Quran and sayings of the prophet pervade all the branches of Arabic Literature». 7. Ελένη Κονδύλη-Μπασούκου, Εισαγωγή στη λογοτεχνία των Αράβων, έκδ. Ελληνικά Γράµµατα, Αθήνα 2001, σσ Canard. M., ένθ αν., σ Vasiliev A.A., Byzance et les Arabes, τοµ. Ι. La dynastie d Amorium ( ). Edition française préparée par H. Gregoire et M. Canard. Brussels, 1935 (1959), σ Αυτόθι, σ Anan, Muhamed Abd Allah, Dawlat al-islam fi al-andalous:`asr al-murabeteen wa bedayat al-dawla al-mouahedyia (Το Κράτος του Ισλάµ στην Ανδαλουσία στην εποχή των Μουραβιδών και στις αρχές του Κράτους των Αλ-Μουαχεδών), έκδ. Γενικός Οργανισµός Βιβλίου, Κάιρο 2001, σ. 271: «όταν νικήθηκαν οι χριστιανοί της Ανδαλουσίας το 1148 από τον στρατό των Αλ-Μουαχεδών, ο Αµπού Χαφς ανέθεσε στον Αµπού Γκάφαρ Ίµπν Αττία να γράψει µια επιστολή και να τη στείλει στον χαλίφη,για να τον ενηµερώσει για τη µεγάλη νίκη και τα δεινά της µάχης, υπό έναν όρο, η επιστολή να είναι δείγµα ρητορικής και ευγλωττίας. Ο συγγραφέας στην εισαγωγή του επέλεξε να αρχίσει την πανηγυρική επιστολή του µε ένα στίχο δανεισµένο από το ποίηµα τού Αµπού Ταµµάµ για την άλωση του Αµορίου: «...آتبنا هذا من وادى ماسة بعد ما تزحزح من أمر االله الكريم و نصر االله المعلوم و ما النصر إلا من عند االله العزيز الحكيم... فتح تفتح ا بواب السماء له * و تبرز الا رض فى ا ثوابها القشب

3 Το ποίηµα του Αµπού Ταµµάµ για την άλωση του Αµορίου 35 Το ποίηµα είχε γραφτηκε αποκλειστικά για την άλωση του Αµορίου. Θα µπορούσαµε να το διαιρέσουµε σε επτά ενότητες 12. Η πρώτη ενότητα έρχεται σε αντίθεση µε το τέλος του ποιήµατος, καθώς και το εγκώµιο που, αφιερώνεται στον χαλίφη Αλ-Μοετάσιµ (ενότητα IV) µε την ενότητα V, στην οποία σατιρίζεται ο αυτοκράτορας Θεόφιλος. Η ενότητα II µε µεγάλη γλαφυρότητα απεικονίζει την πόλη, την οποία προσωποποιεί µε γυναίκα. Η ενότητα III περιγράφει την καταστροφή (=τον βιασµό) της πόλεως (=της γυναίκας). Μένει τελικά η ενότητα VI, όπου οι δύο προαναφερθείσες ενότητες II και III έρχονται για άλλη µια φορά στην επιφάνεια ως κυρίαρχη εικόνα. Επιπλέον, ο ποιητής αναφέρεται στην πραγµατική και όχι αλληγορική εικόνα των γυναικών, που βιάζονταν από τους κατακτητές 13. Το ποίηµα είναι γραµµένο σε αραβικό µέτρο µπασίτ 14 και αποκαλείται µπαιέγια 15. Ο ποιητής χρησιµοποίησε κλασσικές ρητορικές ιδιότητες βασιζό- µενος στο Jinās,جناس Tibāq,طباق Muqābala مقابلة κ.λπ 16. Αναµφίβολα, µε την ανάγνωση του ποιήµατος αντιλαµβανόµαστε την ά- νεση του ποιητή να συνθέτει στίχους µε µεγάλο πλούτο εκφραστικών µέσων, όπως χρήση εικόνων δανεισµένων από την αραβική παράδοση και µοτίβων πρωτόγνωρων για την αραβική ποίηση 17. Το ποίηµα πράγµατι διακρίνεται από ενιαία δοµή, µε καλοδουλεµένο στίχο και έτσι µπορούµε να ισχυριστούµε ότι πρόκειται για ένα άρτια οργανωµένο ποίηµα 18. Αξίζει να σηµειωθεί ότι η ανάγνωση της αραβικής ποίησης, που συσχετίζεται µε τις αραβοβυζαντινές συγκρούσεις, αποτελεί αστείρευτη πηγή πληροφοριών. Αντιλαµβανόµαστε, κατά συνέπεια, ότι αγνοούµε ακόµα πολλές πτυχές που έχουν σχέση µε τον πόλεµο µεταξύ Βυζαντίου και χαλιφάτου κατά τον ένατο αιώνα 19. «Για την κατάκτηση αυτή ανοίγονται οι πύλες του ουρανού και ξεπροβάλλει η γη στην καινούργια της φορεσιά». 12. Βλ. το ποίηµα, σηµ Badawi M.M., «The Function of Rhetoric in Medieval Arabic Poetry: ABŪ TAMMAM S ODE ON AMORIUM» JAL 19 (1978), σ Grünebaum G. E., ένθ αν., σ Αυτόθι, σ. 6: «τα ποιήµατα της κλασικής ποίησης αναγνωρίζονταν από το τελευταίο γράµµα της τελευταίας λέξης του δευτέρου ηµιστιχίου». 16. Arberry A.J., Arabic Poetry: a Primer for Students, Cambridge 1965, σσ Badawi M.M., ένθ αν., σ Mohamed Ali Abu Hamdah, An Aesthetic Appreciation of Abu Tammam s Poem on the Conquest of Ammouriya-Fi al-tazaw ok al-esloby wa al-logha oui le-qasidat Abi Tammam al- Ta ey fi fat h Ammouriya, έκδ. Dar `Ammar, Jordan 1998, σ Vasiliev A.A., ένθ αν., σ. 407.

4 36 Hesham M. Hassan Το ποίηµα αυτό είναι εν γνωστό στην Ελλάδα από δύο αποσπασµατικές µεταφράσεις. Η παλιότερη είναι του Π. Καρολίδη 20, ο οποίος µετέφρασε µόνο έξι στίχους 21 και η νεότερη είναι της Ελένης Κονδύλη - Μπασούκου 22, η οποία µετέφρασε τους πρώτους τριάντα στίχους 23. Και οι δύο αυτές µεταφράσεις χωλαίνουν σε αρκετά σηµεία. Γι αυτό, αν και «περιττὸν δὶς τίκτειν, τὸ τεχθὲν ἅπαξ καλῶς» 24, θεωρήσαµε αναγκαίο να µεταφραστεί το ποίηµα του Αµπού Ταµµάµ από το πρωτότυπο µε αµεσότητα και ακρίβεια και να συνοδευθεί µε επεξηγήσεις και ερµηνείες, ώστε να γίνει πλήρως κατανοητό. 20. Καρολίδης Π., «`Η πόλις 'Αµόριον ν τη χριστιανικí και τí µωαµεθανικí ƒστορίv καˆ ποιήσει» ΕΕΠΑ 3 ( ), σσ Βλ. σηµ Ελένη Κονδύλη - Μπασούκου, ένθ αν., σσ Αυτόθι, σσ (Λείπουν όµως οι στίχοι 5 και 6). 24. Νικόδηµος ο Αγιορείτης, Συναξαριστής του Μαυρικίου, εν Βενετία 1819, σ. ιγ.

5 Το ποίηµα του Αµπού Ταµµάµ για την άλωση του Αµορίου 37 Το ποίηµα του Αµπού Ταµµάµ

6 38 Hesham M. Hassan

7 Το ποίηµα του Αµπού Ταµµάµ για την άλωση του Αµορίου 39

8 40 Hesham M. Hassan

9 Το ποίηµα του Αµπού Ταµµάµ για την άλωση του Αµορίου 41 Μετάφραση και σχολιασµός του ποιήµατος 1- Το ξίφος 25 οιωνίζεται πιστότερα απ' τα βιβλία 26 στην κόψη του διακρίνεται το σοβαρό απ' τ' αστείο Άσπρες πάλες κι όχι µαύρες βίβλοι 28 ξορκίζουν αµφιβολίες και δισταγµούς Και η γνώση αυγάζει στις αστραπές των αιχµών ανάµεσα στα σεφέρια 30 κι όχι στα εφτά αστέρια Πού 'ναι οι οιωνοί και πού 'ναι τ' άστρα κι ό,τι γράψανε γι' αυτά µε στολίδια και ψέµατα; 5- Ψεύδη κι ασυνάρτητες κουβέντες όσο και να τις πλάθουν µήτε Νάµπεεν 32 γίνονται, µήτε Γάραµπη Αλλόκοτα προείπανε πως ξέρανε τι θα ξεβράσουν κάποιες µέρες του Σάφαρ 34 ή του Ράγκαµπ Φόβισαν τον λαό µε µαύρη συµφορά, σαν φανεί στον ουρανό απ' την ύση άστρο µε ουρά Έβαλαν τους πύργους τ' ουρανού 37 στη σειρά κι αυτοί, όρθιοι κι ανάποδοι, να κλώσουν το µοιραίο 9- Τούτοι 'δω για λογαριασµό τους κρίνουν 38, εκείνοι όµως δεν νοιάζονται και τα σηµάδια, που τούτοι βλέπουν, µήτε στην τροχιά τους βρίσκονται µήτε στους πόλους τους 10- Κι αν πράγµατι φανέρωναν κάτι προτού συµβεί 39 δεν θα 'χαν κρύψει την ζοφοπλεγµένη µοίρα που 'λαχε στα είδωλα και τους σταυρούς Την άλωση των αλώσεων 41, την τόσο µεγάλη, που µήτε στιχούργηµα µήτε πεζολόγηµα µπορούν να χωρέσουν 12- Για την κατάκτηση αυτή ανοίγονται οι πύλες τ' ουρανού 42 και ξεπροβάλλει η γη 43 στην καινούργια της φορεσιά 13- Ω µέρα της αλώσεως του Αµορίου 44, σ' άφησαν οι πόθοι σου σαν µαστοί µε µέλι και µε γάλα Και στάθηκεν των υιών του Ισλάµ η τύχη στο ζενίθ της και στο ναδίρ οι πολυθεϊστές κι ο οίκος τους Σαν µάνα 47 τους να ήταν τ' Αµόριο, αν λαχταρούσαν να λυτρωθεί, λύτρα για τη λύτρωσή του θα κάνανε κάθε µάνα και πατέρα τους

10 42 Hesham M. Hassan 16- Και σαν αδάµαστη, τ' Αµόριο, γυναίκα 48 κατέβαλε τον Χοσρόη κι απέτρεψε τον Αµπί Κάραµπι 49 ενάντιά της να κινήσει 17- Παρθένα αδιακόρευτη 50 απ' της µοίρας το χέρι π' ούτε την άδραξε ποτέ ο πανδαµάτωρ χρόνος Από τον Αλέξανδρο 52 και ακόµη πιο παλιά µπορεί της νύχτας ν' ασπρίσαν τα µαλλιά, µ' απ' τα δικά της ούτε τρίχα 19- Ακόµη κι αν ο Αλλάχ τής έπηξε τους χρόνους 53, σαν σφιχτοχέρα γυναίκα, τούτο σαν αρµεγµένο γάλα ήρθε κι έγινε σαν βούτυρο του χρόνου Τους ήρθε η µαύρη συµφορά απ' τα νυχτωµένα της µάτια 55 εκεί που κάποτε και το όνοµά της σήµαινε διώκτρια των βασάνων 21- Το δυσοίωνό της φτερούγισε σηµάδι, την ηµέρα της Άγκυρας 56, σαν εκείνη αφέθηκε σ' ερήµωση και φτώχεια 22- Και σαν την αδερφή της 57 χθες είδε το πώς κατατροπώθηκε, γι' αυτήν η ερήµωση έγινε πιο µεταδοτική κι απ' την ψώρα 23- Πόσοι γενναίοι ήρωες ανάµεσα στα τείχη ήσαν µε κόκκινο το αίµα να τρέχη, πυρωµένο Με τα κελεύσµατα του ξίφους βάφονταν στο αίµα τους και όχι µε τα κηρύγµατα του Ισλάµ και τη θρησκευτική παράδοση της Χέννας Άφησα τον αµεραµνουνή 60 εκεί, εκείνη την ηµέρα µέχρι που ταπεινώθηκαν απ' την φωτιά οι πέτρες και τα ξύλα Κι άφησες πίσω σου, σ' εκείνη, σκοτάδι άφωτο, κι όταν εκείνο έφεξε, αυγή από φλόγες σκόρπισε, απ' τα σωθικά της 27- Μέχρι που έµοιασε µε τα ενδύµατα της νύκτας που χάνουνε το χρώµα τους,

11 Το ποίηµα του Αµπού Ταµµάµ για την άλωση του Αµορίου 43 σαν να µην είχε δύσει ο ήλιος 28- Απ' τη φωτιά, παρά που νύκτα σκέπαζε τα πάντα κι από καπνό αιθάλης, παρά που η µέρα έφεγγε Κι ο ήλιος 63 σαν ν' ανέτελλε και να 'σβηνε από την φλόγα της φωτιάς κι έδυε απ' τον καπνό, ενώ δεν είχε δύσει Κι αποκαλύφθηκε το πλήρωµα του χρόνου σαν τα σύννεφα που φεύγουν σε µία µέρα πολέµου αγνών κι ανόσιων συνάµα πολεµιστών Ο ήλιος δεν ανέτειλε σε φαµελιάρηδες ετούτη την ηµέρα µήτε έδυσε σ' αζάπηδες Ούτε ο µυριοκατοίκητος πηγαδότοπος της Μάια 67, που τόσο επαίνεψε ο Γαϊλάν 68 δεν φάνταξε οµορφότερος, όσο ο ρηµαδότοπος του Αµορίου 33- Μήτε κοκκινισµένα µάγουλα απ' την ντροπή 69 δεν δίνουν στα µάτια τέτοια τέρψη όσο τα µάγουλα της Αµµωρείας, πού βάφτηκαν στη σκόνη Και χόρτασε τα µάτια µας εκείνη η ασχήµια η πέρα από κάθε οµορφιά κι αλλόκοτη εικόνα Και του καλού του τέλους φάνηκε η απόληξη µε το που ήρθαν τα καλά µαντάτα απ' το κακό τέλος Αχ, και µόνο νά γνώριζε η απιστία 73 τι θα της ξέβραζε ο χρόνος ανάµεσα στις λόγχες 74 και τα φθοροπάρθενα ξίφη Κι αυτό το έργο ενός θεοκολλήτου, θεοεκδικητή, θεοπροσήλωτου και θεοζήλου Και νικηφόρος µε δόντια πάντ' αστόµωτα ανεµπόδιστα απ' όποια απρόσιτη στο πέπλο της ψυχής Και σε λαό δεν χύµαε,

12 44 Hesham M. Hassan µήτε όρµαε σε χώρα, εάν δεν του προβάδιζε στρατός, που έσπερνε τον τρόµο Μα και χωρίς στρατού να ηγηθεί την ηµέρα του πολέµου µόνος του πορευόµενος, µοιάζει να οδηγεί πολύβουο ασκέρι 41- Με σένα ο Αλλάχ σηµάδεψε τους δύο της πύργους 79 κι αµέσως τους κατέστρεψε κι αν άλλος σ' έριχνε εκτός από Αυτόν 80, τούτο δεν θα πετύχαινε 42- Κι όταν την έσφιξαν γερά τριγύρω, νοµίζοντάς την άπαρτη 81, εφάνηκε ο Αλλάχ πως ήταν το κλειδί της πύλης της επτασφάλιστης του κάστρου 43- Κι ο άρχοντάς τους είπε: βοσκότοποι για τους πολιορκητές δεν βρίσκονται και τα πηγάδια κι οι πηγές δεν βρίσκονται σιµά τους Και λεηλάτησαν ευχές και µύχιες λαχτάρες οι µύτες των ξιφών και των µαυροδοράτων Οι δύο θάνατοι, από λευκά ξίφη και µαύρα δόρατα είναι τα δύο πιθάρια της ζωής από νερό και χόρτο Υπάκουσες σε µία ζαπτριανή φωνή 85 κι άφησες για χάρη της το κύπελλο µε το πραϋντικό πιοτό και τα λάγνα φιλιά των φιδίσιων κορµιών Να σε φυλάη ο Αλλάχ στο καύµα στις στενοκλεισούρες µια και τα στόµατα τα δροσερά και τα γάργαρα νερά που άφησες πίσω 48- Της απάντησες 87 το ξίφος ξεγυµνώνοντας, κι αν απαντούσες δίχως αυτό, τίποτα δεν θα πετύχαινες 49- Μέχρι που άφησες την µεσιανή κολόνα 88 του πολυθεϊσµού να κείτεται στο χώµα σκονισµένη 89, δίχως καθόλου να νοιαστείς για σφήνες και ξυλόπροκες 90

13 Το ποίηµα του Αµπού Ταµµάµ για την άλωση του Αµορίου Και µε τα µάτια του σαν είδε τον πόλεµο ο Θεόφιλος 91, κι ο πόλεµος απ' του πλούτου το σκόρπισµα σέρνει το νόηµά του Άρχισε χρήµα να ξοδεύει, να διώξη την πληµµύρα 93 µα τούτο η θάλασσα η ξέχειλη, η παλιρροϊκή το περιφρόνησε 52- Πόρρω απέχει! σείστηκε µε τούτον 94 η σεπτή γη από µία προϋπεσχηµένης τιµωρίας εισβολή κι όχι λαφυραγωγίας επιδροµή εν ξόδεψε το περισσό χρυσό, αυτόν που ξεπερνά τον αµµοχάλικο, έχοντας χρεία από χρυσό 96 ; 54- Λιοντάρια αληθινά είν' τα λιοντάρια του δρυµού 97 που την ηµέρα της αντάρας την κυριαρχία 98 εποφθαλµιούν κι όχι τη λεηλασία 55- Λιποψύχησε κι έφυγε 99, αφού του πέρασε για χαλινό το ξίφος µεσ' στο στόµα αφήνοντάς τον σ' αφωνία, µα κάτω από δαύτην έβραζαν τα σωθικά του Κι άφησε τους εταίρους του, στη µοίρα τους 101, δραπέτευσε ψαχουλεύοντας τη σωτηρία του στη φυγή Τρέχοντας στα πέρατα της γης 103, µε τρόµο γύρω βλέποντας µε γρηγοράδα φόβου κι όχι από χαράς ελαφράδα Σαν την τρεχάλα που δίνει τ' αρσενικό στρουθοκαµήλι για να γλυτώσει από τη φωτιά, έτσι θέριεψες την γέενα του πυρός από την περίσσεια της ξυλείας 59- Ενενήντα χιλιάδες 105 σαν τα άγρια λιοντάρια, ωρίµασαν τα χρόνια τους πριν φτάσουν να ωριµάσουν τα σύκα και τα σταφύλια 106

14 46 Hesham M. Hassan 60- Μα την ψυχή! Σαν κόπηκε η ρίζα τους, ωρίµασαν, που κι αν αλείφονταν µε µόσχο τόσο δεν θα ωρίµαζαν Χολωµένος. Στράφηκαν τα ξίφη τα λευκά µαζί του κι η ζωντανή ευχαρίστηση απ' το διασυρµό τους, σκότωσε το θυµό του Φουντώνει ο πόλεµος σε στενωπό αξέµπλεκη 109 κι εκείνοι τα γόνατά τους λύγισαν απ' το βάρος Και πόσες γυναίκες φεγγαρόλουστες 111 παρθήκαν 112 κάτω απ' του πολέµου το φως και του θανατοδότη ουρανού τα κοφτερά τα δόντια 64- Και πόσοι λόγοι ελλόχευαν γι' αποκεφαλισµό και σφάξιµο µέχρι την πεπλοφόρο παρθένα Πόσα κατόρθωσαν τα ξίφη τα ινδικά 114, τα ξεθηκαρωµένα, που δονούσαν οι σκιές παρθενοφθόρων µαχητών, µυρίων σαν τους κόκκους της άµµου 66- Λευκά ξίφη αν βγουν απ' τους κολεούς τους πιστά γυρίζουν πίσω πιότερο µε τις λευκές κι αφράτες παρθένες 115 δίχως τους πέπλους τους Χαλίφη του Αλλάχ 117, ας σ' ανταµείψει στον αγώνα σου ο Θεός για τα θεµέλια της θρησκείας, του Ισλάµ και της τιµής 68- Ποθούσες την ύψιστη γαλήνη και την είδες να αποκτάται µόνο στην γέφυρα 118 των µόχθων Αν µέσα στο κύλισµα του χρόνου υπήρχε άρµοση στου αίµατος τους δεσµούς ή στις αδιάκοπες κατηγόριες 70- Τότε ανάµεσα στις µέρες σου, τις νικηφόρες, και στις µέρες του Μπάντρ, η πιο στενή συγγένεια υπάρχει 120

15 Το ποίηµα του Αµπού Ταµµάµ για την άλωση του Αµορίου Αφού άφησες τους Μπάνι Αλ-Άσφαρ 121 σαν τ' όνοµά τους, ωχρά πρόσωπα 122, και των Αράβων απ' τον θρίαµβο τα πρόσωπα λαµπρά Ο ποιητής επέλεξε ν αρχίσει το ποίηµά του µε την λέξη السيف al-sayf το ξίφος για να δώσει έµφαση στην δύναµη του ξίφους, το οποίο εξασφαλίζει την ζωή και αποκρούει παντός είδους προσβολή. Σηµειωτέον ότι ο ποιητής πρέπει να απάγγειλε το κορυφαίο αυτό ποίηµά του στο παλάτι του χαλίφη Αλ-Μοετάσιµ και µπροστά σε µια πλειάδα υπουργών και ανθρώπων της υψηλής τάξεως του Χαλιφάτου, και σύµφωνα µε την αραβική ρητορική θα πρέπει να επανέλαβε την λέξη ξίφος περίπου δύο ή τρεις φορές τουλάχιστον, ώστε να τραβήξει την προσοχή των παρευρισκοµένων. Βλ. Muhamed Ali Abu Hamdah, ένθ αν., σ. 17. Ο ποιητής Αλ-Μουτανάµπι, για να επαινέσει τον χαλίφη Sayf al-dawla (το ξίφος του Κράτους), τον Χαµδάν των Βυζαντινών, τον παροµοίωσε µε τα ινδικά ξίφη, των οποίων τη δύναµη εκείνος υπερβαίνει: تهاب سيوف الهند و هى حداي د* فكيف ا ذا كانت نزارية عربا ا تحسب بيض الهند ا صلك ا صلها * و ا نك منها ساء ما تتوهم ا ذا نحن سميناك خلنا سيوفنا * من التيه فى ا غمادها تتبسم Άν φοβίζουν τα ξίφη τα ινδικά, τα σιδερένια φαντάσου (τι θα γίνη) άν είναι γνήσια αραβικά Πίστεψαν τα ινδικά ξίφη τα λευκά πως η µήτρα τους είναι όµοια µε την δικιά σου και ό,τι είσαι συ, είναι και εκείνα, µα λάθος λογάριασαν Και όταν έτσι σ ονοµάσαµε, κάναµε τα ξίφη µας να χαµογελούν µεσ στους κολεούς τους. Βλ. Muhamed Zaghloul Salam, Αλ-Ανταµπ φι `Ασρ Αλ-Άµπασιύν (Η Λογοτεχνία στην εποχή των Αββασιδών), έκδ. Mansha a al-ma aref, Αλεξάνδρεια 1999, τοµ. ΙΙ, σ. 95; Canard. M., ένθ αν., σσ Επίσης, δεν θα µπορούσαµε να λησµονήσουµε τον περίφηµο στίχο από το καυστικό ποίηµα, που γράφτηκε ως απάντηση του Ιµάµη Αλ-Κέφ στον αυτοκράτορα Νικηφόρο Φωκά: -122 «تعالوا نحاكمكم ليحكم بيننا * الى السيف ا ن السيف ا عدل حاكم» 122- «Ελάτε να σας δικάσουµε, και ας κρίνει µεταξύ µας το ξίφος, αφού είναι ο δικαιότερος κριτής». Βλ. Grünebaum G.E., «Eine poetische Polemik zwischen Byzanz und Bagdad im X. Jahrhundert» Analecta Orientalia XIV (1937), σ. 53 (=του ιδίου, Islam and Medieval Hellenism: Social and Cultural Perspectives, Variorum Reprints 1976, XIX). Για τον συµβολισµό του ξίφους στο Ισλάµ βλ. Nicolle D., «Talismanic Swords from the 12th Century Maghrib» GrArab VII-VIII ( ), σσ Για το ξίφος στις βυζαντινές πηγές βλ. Kolias Τ.G., Byzantinische Waffen. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften: Byzantina Vindovonensia XVII 1988, σσ , όπου πλήρης βιβλιογραφία. 26. Το ποίηµα έχει σαφή δοµή, καθώς διαιρείται σε 10 ίσα τµήµατα και έναν επίλογο. Συγκεκριµένα: α - οι στίχοι από 1 έως 10, εκφράζουν µία καθαρή επίθεση κατά των αστρολόγων, οι οποίοι λανθασµένα προέβλεπαν ότι η πόλη δεν επρόκειτο να πέσει στα χέρια των Αράβων εκείνη την περίοδο.

16 48 Hesham M. Hassan β - οι στίχοι, από 11 έως 22, αφορούν στη νίκη και περιέχουν περιγραφές της καταληφθείσας πόλης. γ- από 23 έως 36, αποδίδουν την εικόνα της µάχης και της καταστροφής του Αµορίου. δ - 37 έως 49, επαινούν τον πορθητή χαλίφη Αλ-Μοετάσιµ, τον κατακτητή ήρωα. ε - 50 έως 58, κατηγορεί ο ποιητής τον αυτοκράτορα Θεόφιλο. στ - 59 έως 66, επιπλέον περιγράφει τη µάχη και την αιχµαλωσία των γυναικών. ζ - 67 έως 71, η κατακλείδα του ποιήµατος, όπου ο ποιητής τονίζει την εικόνα της µάχης, αλλά και τον ρόλο της θρησκείας, ως γενεσιουργού παράγοντα της νίκης των µουσουλµάνων. Βλ. Badawi M.M., ένθ αν., σσ εξής 27. Η µετάφραση του Καρολίδη είναι ως 1 - «Τὸ ξίφος εἶναι πιστότερον ἐν ταῖς διηγήσεσιν ἢ τὰ βιβλία εἰς τὴν αἰχµὴν αὐτοῦ εἶναι ἠρτηµένη ἡ ἐπιτυχία 3 Εἴτε σοβαρὼς ἐνεργοῦντος εἴτε ἀστεϊζοµένου» «Τὴν ἡµέραν ἐκείνην ὁ ἥλιος ἀπὸ πρωίας µέχρι ἑσπέρας οὐδένα ἐφώτισε οἰκοδεσπότην, οὐδένα νεαρὸν ἄνδρα» 32 - «Ἡ κατοικία τῆς Μύας, περὶ ἥν πλανᾶται ὁ Γαϋλάν, καίπερ ζῶσα καὶ θάλλουσα, δεν εἶναι οὕτω γραφικὴ ὡς ἡ κατοικία ἡ ἠρηµωµένη» 33 - «Καὶ αἱ παρειαὶ αἱ ἐµψυχούµεναι ὑπὸ τοῦ πορφυροῦ χρώµατος τῆς αἰδοῦς δεν εἶναι θελκτικώτεραι εἰς τοὺς ἐµοὺς ὀφθαλµοὺς ἢ ἡ παρειὰ ἡ ἠµαυρωµένη ὑπὸ τῆς κόνεως τῶν ἐρειπίων» 67 - «Τοποτηρητὰ τοῦ Θεοῦ, εἴθε ὁ Θεὸς ν' ἀνταµείψῃ τὸν ζῆλον, ὃν ἔδειξας ὑπὲρ τῆς πίστεως, ὑπὲρ τοῦ Ἰσλὰµ καὶ ὑπὲρ τῆς τιµῆς τῆς χώρας» 68 - «Ἐνόησας τὴν ὑψίστην εὐδαιµονίαν καὶ εἶδες ὅτι ταύτην λαµβάνει τις διὰ πόνων καὶ µόχθων». Βλ. Καρολίδης Π., ένθ αν., σσ Η απόδοση του Π. Καρολίδη είναι αρκετά ελεύθερη και φαίνεται πως απέχει πολύ από τη σκέψη του ποιητή. Ο πρώτος στίχος λ.χ. χωλαίνει ιδιαίτερα στο δεύτερο shatr شطر- ηµιστίχιο «Εἰς τὴν αἰχµὴν αὐτοῦ εἶναι ἠρτηµένη ἡ ἐπιτυχία Εἴτε σοβαρὼς ἐνεργοῦντος εἴτε ἀστεϊζοµένου». Είναι φανερό πως δεν αποδίδει καθόλου την σηµασία του στίχου. Η έννοια του στίχου, έτσι όπως την ερµήνευσε ο Καρολίδης και την καταλαβαίνει κανείς από την µετάφρασή του, σηµαίνει ότι το ξίφος σε όλες τις περιπτώσεις δεν αστειεύεται, ενώ ο στίχος δεν έχει αυτή τη σηµασία. Επίσης ο 31 ος στίχος στη µετάφραση του Καρολίδη, σηµαίνει ότι ο ήλιος την ηµέρα του πολέµου δεν ανέτειλε για κανέναν! 28. Με τις µαύρες βίβλους εννοεί ο ποιητής τις βίβλους των αστρολόγων σε αντίθεση µε τις άσπρες πάλες των Αράβων. Ο ποιητής εδώ πιθανότατα ταυτίζει το άσπρο χρώµα µε την ειλικρίνεια και το µαύρο µε το ψέµα. Συνεχίζοντας την εικόνα αυτή στο στ. 3, µιλά για τα εφτά αστέρια, καθώς και στο στ. 7 µιλά για την µαύρη συµφορά. Βλ. Mohamed Ali Abu Hamdah, ένθ αν., σσ Η χρήση των δύο λέξεων στα Αραβικά الشك والريب (=η αµφιβολία και ο δισταγµός) αποδεικνύει ότι υπήρχαν πολλοί Άραβες, οι οποίοι είχαν πεισθεί πράγµατι από τα λεγόµενα των αστρολόγων. Βλ. Mohamed Ali Abu Hamdah, ένθ αν., σ Η κυριολεκτική µετάφραση είναι: µεταξύ των δυο στρατευµάτων (=Bayen al khamesayen). Η λέξη χαµισάιν χρησιµοποιείται εδώ µε µεταφορικό τρόπο, καθώς κυριολεκτικά η λέξη σηµαίνει 1/5, διότι οι χαλίφηδες συνήθιζαν να παίρνουν το ένα πέµπτο των λαφύρων µετά τη νίκη. Βλ. Diwan Abi Tammam bi-sharh al-khatib al-tibrizi, έκδ. Muhammad Abduh Azzam, τόµ. I, Dakhaer Al Arab 5, Dar al-maaref, Κάιρο 1951, σ. 47. Πρβλ. Risālat al- Khamīs (la lettre

17 Το ποίηµα του Αµπού Ταµµάµ για την άλωση του Αµορίου 49 à l armée) στο Arazi A. et El ad A., «L Épître à l Armée». Al Ma mūn et la second Da wa (1 re partie)» Studia Islamica LXVI (1987), σ Με τα εφτά αστέρια εννοεί τους επτά πλανήτες, αρχίζοντας από τον πιο µακρινό, τον Κρόνο και καταλήγοντας στον πιο κοντινό, τη Σελήνη. Το Κοράνιον επιβεβαιώνει την ύπαρξη των πλανητών: والسماء ذات البروج (1) {البروج} Κεφάλαιον ΠΕ Τα Ζώδια: «(1) Ὀµνύω εἰς τὸν οὐρανὸν τὸν πεποικιλµένον διὰ τῶν Ζωδιακῶν σηµείων». Βλ. Το Ένδοξο Κοράνιον, µετάφραση Κ. Ι. Πεντάκης, εν Αλεξανδρεία 1885, σ Επίσης ήταν γνωστό τότε στους Άραβες ότι το έτος έχει 12 µήνες: ا ن عدة الشهور عند االله اثنا عشر شهرا فى كتاب االله يوم خلق السماوات والا رض منها ا ربعة حرم ذلك الدين القيم فلا تظلموا فيهن ا نفسكم و قاتلوا المشركين كافة كما يقاتلونكم كافة واعلموا ا ن االله مع المتقين (36) {التوبة} Κεφάλαιον Θ Η Μετάνοια: «(36) ὁ ἀριθµὸς τῶν µηνῶν εἶναι δώδεκα, ὡς διέταξεν ὁ Θεὸς καὶ ὡς ἀναφέρουσιν αἱ αἰώνιοι δέλτοι τοῦ Κυρίου ἀφ' ἧς ἡµέρας ἐδηµιούργησε τοὺς οὐρανοὺς καὶ τὴν γῆν. Τέσσαρες ἐξ αὐτῶν εἶναι ἱεροί, εἶναι οἱ τῆς πίστεως. Ἐν τῷ διαστήµατι δ' αὐτῶν µὴ ἀδικῆτε ἑαυτούς, ἀλλὰ καταπολεµεῖτε τοὺς πολυθεϊστὰς ἅπαντας καθὼς καταπολεµοῦσι καὶ αὐτοὶ ὑµᾶς καθ' ὅλον τὸν χρόνον, καὶ γνῶτε ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι µετὰ τῶν φοβουµένων αὐτὸν». Βλ. Το Ένδοξο Κοράνιον, ένθ αν., σ nab, είναι ένα είδος δένδρων το οποίο φύεται στις κορυφές των βουνών και είναι النبع 32. γνωστό για την σκληρότητα του και από αυτό κατασκεύαζαν τόξα. Όταν παροµοιάζεται κάποιος µε το δένδρο ετούτο, κατά την αραβική παράδοση, σηµαίνει ότι είναι πολύ σκληροτράχηλος και είναι αδύνατον να λυγίσει. Βλ. Diwan Abi Tammam, ένθ αν., σ. 48. Σε τελευταία ανάλυση σηµαίνει «δυνατός». Βλ. Badawi M.M., ένθ αν., σ gharab, ένα είδος φυτού που φύεται στις όχθες των ποταµών και µοιάζει µε غرب 33. ζιζάνιο. Ο ποιητής θέλει να πει ότι αυτές οι κουβέντες τους ούτε δυνατές είναι ούτε αδύνατες, δηλ. δεν έχουν καµία σηµασία. Βλ. Diwan Abi Tammam, ένθ αν., σ. 48. µήνας. Sáfar, είναι αραβικός -صفر 34. Μουχάρραµ, - Rágab, είναι αραβικός µήνας. Οι αραβικοί µήνες µε τη σειρά είναι: رجب 35. Σάφαρ, Ραµπή Αλ-άουαλ, Ραµπή Αλ-άχαρ, Γκαµάντα Αλ-άχαρ, Ράγκαµπ, Σάαµπάν, Ραµαζάνι, Σαουουάλ, ού Αλ-κέεντα και ού Αλ-χέγκα. 36. Κατά κυριολεξία σαν φανεί ο δυτικός πλανήτης µε την ουρά. Ο Αµπού Ταµµάµ ενδεχοµένως να εννοεί τον κοµήτη Χάλυ (Haley), ο οποίος εµφανίστηκε το (223 εγ.= 837µ.Χ) πριν την άλωση του Αµορίου και τον οποίο ανέφερε και ο Ίµπν Αλ-Αθήρ: «...وفى هذه السنة ظهر على يسار القبلة آوآب فبقى يرى نحوا من اربعين ليلة وله شبه الذنب وآان أول ما طلع نحو المغرب ثم رثى بعد ذلك نحو المشرق وآان طويل جدا فهال الناس ذلك وعظم عليهم». «...Εν τω έτει αυτώ ενεφάνη αριστερώς της Κέµπλα [Μέκκας] εις πλανήτης, όστις εβλέπετο σχεδόν δια τεσσαράκοντα νύκτας έχων ουράν σχεδόν, προς την ύσιν, όταν πρωτοενεφάνη. Ύστερον δε ούτος έγειρε προς την Ανατολήν. Ήτο γαρ επί το πλείστον µακρύς, όπερ εφόβιζε τους ανθρώπους, ούστινας δέος διεκυρίευσε». Βλ. Iµπν Άλ-Αθήρ, Αλ-Κάµιλ φι Αλ-Ταρίχ (Το πλήρες στην ιστορία), έκδ. Βηρυτός 1965, τόµ. 5, σ Το µοτίβο της εµφάνισης ουρανίων σωµάτων πριν ή κατά τη διάρκεια σηµαντικών συµβάντων ήταν γνωστό στο Βυζάντιο. Το συναντάµε στο ποίηµα του Θεοδοσίου του ιακόνου Η άλωσις της Κρήτης : «δεινὸς χαρακτὴρ καὶ ταχύστροφος κλόνος». Βλ. Παναγιωτάκη Ν.Μ., Θεοδόσιος ο ιάκονος και το ποίηµα αυτού «Άλωσις της Κρήτης», ιατριβή επί διδακτορία, στην σειρά: Κρητική Ιστορική Βιβλιοθήκη αριθ. 2, έκδ. Εταιρεία Κρητικών Ιστορικών Μελετών, Ηράκλειο 1960, σ Ο

18 50 Hesham M. Hassan συγγραφέας υποστηρίζει ότι ο Θεοδόσιος επηρεάστηκε από τον χρονογράφο Ιωάννη Μαλάλα: «ἐφάνη ἀστὴρ µέγας καὶ φοβερὸς κατὰ τὸ δυσικὸν µέρος, <κοµήτης> πέµπων ἐπὶ τὰ ἄνω ἀκτῖνα λευκήν, ὁ δὲ χαρακτὴρ αὐτοῦ ἀστραπὰς ἀπέπεµπεν». Βλ. Ioannis Malalae, Chronographia, έκδ. Ioannis Thurn, σ Εννοεί τα ζώδια, που αρχίζουν µε τον Αιγόκερω και τελειώνουν µε τον Ιχθύ. Οι αστρολόγοι διαίρεσαν τα ζώδια σε τρία τµήµατα: 1 ον, τέσσερα ασταθή: Αιγόκερως, Καρκίνος, Ζυγός, Κριός.الحمل والسرطان والميزان والجدى 2 ον, τέσσερα σταθερά: Ταύρος, Λέων, Σκορπιός, Υδροχόο.الثور و الا سد و العقرب و الدلو 3 ον, τέσσερα µε δύο σώµατα: ίδυµοι, Παρθένος, Τοξότης, Ιχθύες والسنبلة والقوس والحوت.الجوزاء Ο ποιητής θέλει να πει ότι, αν η µαντεία τους έπεφτε σε σταθερό ζώδιο, τότε είναι ευοίωνο σηµάδι, αν όµως πέσει σε ανάποδο ή ασταθές ζώδιο τότε είναι δυσοίωνο. Βλ. Diwan Abi Tammam, ένθ αν., σ. 47. Είναι γνωστό πως οι Άραβες έδειξαν µεγάλο ενδιαφέρον για την αστρολογία ως επιστήµη και δεν αρκέστηκαν να είναι αποδέκτες, µέσω της αντιγραφής ή της µετάφρασης, αλλά προσέφεραν τη δικιά τους συµβολή σ αυτή την επιστήµη, εφευρίσκοντας καταπληκτικές πτυχές που έµειναν αναλλοίωτες µέχρι που έφτασαν στην σύγχρονη επιστήµη, όπως οι ονοµασίες των,"الذنب" - "Denab","الا رنب" - "Arnab", "الطاي ر" - "Altair" ουρανίων σωµάτων λ.χ: "Hakrabi" -,"العقرب" "Taurt" - "الثور" και "Azimuth" -."السموت" Βλ. Maged, Abd Al Monem, Ταρίχ Aλ-Χαντάρα Aλ-Ισλαµίγια φι Aλ-Ουσούρ Aλ- Ωοστά (Η Ιστορία του Ισλαµικού Πολιτισµού στους Μέσους Χρόνους), Μακτάµπετ Αλ-Άγγλο Αλ-Μισρέγια, Κάιρο , σσ Λεόντιος Μαχαιράς, Χρονικόν, έκδ. Dawkins R. M. Oxford 1932, τοµ. Ι, σ. 644: «οἱ Σαρακηνοὶ πολλὰ τὰ τρέχουν, καί µὲ τὴν τέχνην τῆς ἀστρολογίας ἠµποροῦσι νὰ µᾶς χαλάσουν ἀπὸ τὸν κόσµον». Βλ. επίσης, Dresdensi, Globus Coelestis Arabicus, Lipsiae, Ο ποιητής µε τα ρήµατα έβαλαν και κρίνουν, εφιστά την προσοχή µας στο θέµα των αστρολόγων. 39. Ο ποιητής είχε υπόψη του ένα µοτίβο από το Κοράνιο, το οποίο αναιρεί την ικανότητα των πνευµάτων να προβλέπουν το µέλλον, όπως ισχυρίζονταν τότε οι άνθρωποι: فلما قضينا عليه الموت ما دلهم على موته ا لا دابة الا رض تا كل منساته فلما خر تبينت الجن ان لو كانوا يعلمون الفيب ما لبثوا فى العذاب المهين (14) } سبا { Κεφάλαιον Λ ΣΑΒΑ: «(13) ἀποφασίσαντες τὸν θάνατον αὐτοῦ, ἀνηγγείλαµεν τοῖς πᾶσι τοῦτον δι' ἐρπετοῦ τινος καταφαγόντος τὴν βακτηρίαν τὴν στηρίζουσαν τὸ πτῶµα αὐτοῦ, καὶ ὅταν τοῦτο κατέπεσε, τὰ πνεύµατα ἐνόησαν, ὅτι ἐὰν ἤθελον εἰσδύσει εἰς τὰ ἀπόρρητα, δὲν θὰ ἔµενον ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον εἰς τὴν ἀπάτην». Βλ. Το Ένδοξο Κοράνιον, ένθ αν., σ Οι σχολιαστές διηγούνται ότι ο Σολοµών παρακάλεσε τον Θεό να αποκρύψει τον θάνατό του από τα πνεύµατα, ώσπου να αποπερατώσουν τα οικοδοµήµατα που τους διέταξε να κατασκευάσουν. Πέθανε λοιπόν ο Σολοµών τη στιγµή που προσευχόταν γονατιστός. Το κορµί του όµως στηριζόταν στο µπαστούνι που κρατούσε και τα πνεύµατα, που δεν αντιλήφθηκαν τον θάνατό του, συνέχισαν και ολοκλήρωσαν το έργο που τους είχε αναθέσει. Βλ. αυτόθι, σ Ο ποιητής εννοεί πρώτον: µε τα είδωλα, τους ειδωλολάτρες κατοίκους της Μέκκας πριν την κατάκτηση του Ισλάµ, δεύτερον: µε τους σταυρούς, τους χριστιανούς Βυζαντινούς. Ο ποιητής ήθελε να δώσει µεγαλύτερες διαστάσεις στην µάχη προδιαθέτοντας έτσι τον ακροατή, ώστε να φθάσει στην αποκορύφωση αυτής της ποιητικής εικόνας που θα αποδοθεί στον στ. 70. Βλ. Mohamed Ali Abu Hamdah, ένθ αν., σ. 30. Ο µεγάλος ποιητής της Ανδαλουσίας, ο Ίµπν Αλ- Γκαϋάµπ, µετά την ήττα των χριστιανών το 1319 στην µάχη της Μπέγκα, έγραψε ένα ποίηµα αφιερωµένο στους Άραβες νικητές, χρησιµοποιώντας το ίδιο υποτιµητικό µοτίβο της θρησκείας, όπως έκανε ο δικός µας ποιητής στο ποίηµά του:

19 Το ποίηµα του Αµπού Ταµµάµ για την άλωση του Αµορίου 51 «سحقا لا حزاب النصارى ا نهم * ا تباع كل مضلل فتان عبدوا المسيح و ثلثوا معبودهم * و تهالكوا فى الا فك و البهتان» «Ανάθεµα στων χριστιανών τα σµήνη, τους οπαδούς κάθε λαοπλάνου ψεύτη λάτρεψαν τον Χριστό και τριαδοποίησαν τον λατρεµένο τους και χύµηξαν στα ψέµατα και τις ανοησίες». Βλ. Rubiera Mata M.J., Ibn al-yayyab, el otro poeta de la Alhamra, Granada 1982, σ Κυριολεκτικώς σηµαίνει: κατάκτηση των κατακτήσεων. Εδώ ο Αµπού Ταµµάµ παροµοιάζει την κατάκτηση του Αµορίου µε την εκπόρθηση της Μέκκας από τους νεοφώτιστους µουσουλµάνους. Βλ. Αλ-Θααλεµπύ, Αµπού Μανσούρ Άµπντ Αλ-Μάλεκ Ίµπν Ισµαήλ, Θεµάρ Αλ-Κουλούµπ φι Αλ-Μουντάφ ωά Αλ-Μανσούµπ (Οι Καρποί των Καρδιών), έκδ. Ναχντέτ Μίσρ, Κάιρο 1965, σ. 580: «...فتح مكة يسمى : فتح الفتوح و يشبه به آل فتح جليل القدر آما قال أبو تمام فى فتح عمورية» «...η κατάκτηση της Μέκκας αποκαλείται: η κατάκτηση των κατακτήσεων και παροµοιάζεται µ εκείνη κάθε µεγαλοπρεπούς κατάκτησης, όπως ανέφερε ο Αµπού Ταµµάµ στην κατάκτηση του Αµορίου». 42. Επιµένει ο ποιητής να δίνει έµφαση στην αξία αυτής της µάχης συνδέοντάς την µε την µάχη του Μπάντρ (βλ. στ. 70) λέγοντας ότι οι πύλες του ουρανού άνοιξαν την ηµέρα της µάχης του Αµορίου, επηρεασµένος από το µοτίβο που µιλά για τη βοήθεια στους νεοφώτιστους µουσουλµάνους από τους αγγέλους από τους ουρανούς στη µάχη του Μπάντρ: ليحق الحق ويبطل الباطل ولو كره المجرمون (8) ا ذ تستغيثون ربكم فا ستجاب لكم ا نى ممدكم با لف من الملاي كة مردفين (9) وما جعله االله ا لا بشرى ولتطمي ن به قلوبكم وما النصر ا لا من عند االله ا ن االله عزيز حكيم (10) } الا نفال { Κεφάλαιον Η Τα Λάφυρα: «(8) ἵνα οὕτω καθιερώσῃ τὴν ἀλήθειαν καὶ ἐκµηδενίσῃ τὸ ψεῦδος, καίτοι κατελήφθησαν ὑπὸ πείσµατος οἱ ἔνοχοι (9) ὅτε ἐπικαλέσθητε τὴν ἀρωγὴν τοῦ Κυρίου ὑµῶν, εἰσηκούσθητε. Θὰ βοηθήσω ὑµῖν, εἶπε, µετὰ δεκακισχιλίων ἀγγέλων (10) ὑπεσχέθη ὑµῖν τοῦτο ὁ Θεός, ἵνα εὐφράνῃ τὰς καρδίας καὶ στερεώσῃ τὴν πίστιν ὑµῶν. Πᾶσα δὲ βοήθεια παρὰ τοῦ Θεοῦ πηγάζει, καθότι εἶναι ἰσχυρὸς καὶ σοφὸς». Βλ. Το Ένδοξο Κοράνιον, ένθ αν., σσ Για άλλη µια φορά επεξεργάζεται µια εικόνα δανεισµένη από το Κοράνιον. Ο ποιητής ανέφερε τις λέξεις «ουρανός» και «γη», δηµιουργώντας έτσι µια εικόνα, όπου ο ουρανός και η γη αντιδρούσαν ανάλογα µε τη θέληση του Θεού, δηλαδή όταν ήταν χαρούµενος ή θυµωµένος: فما بكت عليهم السماء والا رض وما كانوا منظرين (29) } الدخان} Κεφάλαιον Μ ο Καπνός: «(28) οὔτε οἱ οὐρανοί, οὔτε ἡ γῆ ἐθρήνησαν ὑπὲρ αὐτῶν: ἡ δὲ τιµωρία των δὲν ἠλαττώθη». Βλ. αυτόθι, σ Αµµωρία, γραφόταν µε δύο τρόπους στις αραβικές πηγές, ο 1 ος όπως το ανέφερε ο Αµπού Ταµµάµ, µε διπλασιασµό του γράµµατος ( µ ),(م) και του.( ει ),(ى) Ο 2 ος αναφέρει Αµορέα απλά και χωρίς διπλασιασµό στο γράµµα ( م ),(µ) και στο γράµµα,(ي) (ει). Ο ποιητής Μωχάµεντ Ίµπν Άµπντ Αλ-Μάλεκ Αλ-Ζαϋιάτ ανέφερε το Αµόριον µετά την άλωσή του, χωρίς διπλασιασµό: «و لما فتح المعتصم عمورية قال محمد بن عبد الملك الزيات: ا قام الا نام منار الهدى * و ا خرس ناقوس عمورية * و ا ضحت زناد الهدى موريه» «Και όταν κυρίευσε ο Αλ-Μοετάσιµ την Αµορέα, είπε µε την αφορµή αυτή ο Μωχάµεντ Ίµπν Άµπντ Αλ-Μάλεκ Αλ-Ζαϋιάτ: و قد ا صبح الدين مستوثقا

20 52 Hesham M. Hassan «Όρθωσε ο λαός τον µιναρέ της πίστεως και αποστόµωσε την καµπάνα της Αµορέας και τη θρησκεία στερέωσε γερά και έφεξε το φως της πίστης ιλαρά». Βλ. Ίµπν Αλ-Γκαουζί, Άλ-Μουντάζιµ φι Ταρίχ Άλ-Όµαµ ωα Αλ-Μουλούκ (Το Σύστηµα στην Ιστορία των Βασιλέων και των Εθνών), έκδ. Μωχάµεντ Άµπντ Αλ-Κάντερ Άττα και Μουστάφα Άµπντ Αλ-Κάντερ Άττα. Ντάρ Αλ-Κότοµπ Αλ-Ελµέγια, Βηρυτός 1992, τόµ. 10, σ Όσον αφορά στην ονοµασία «Αµόριο» οι αραβολόγοι ισχυρίζονται ότι είναι ξένης προέλευσης. Βλ. Diwan Abi Tammam, ένθ αν., σ. 51. O Π. Καρολίδης υποστηρίζει ότι το όνοµα αυτό προέρχεται από την παθητική µετοχή της αραβικής λέξεως «µαµούρ» = ευδαίµων, ευδαιµονούσα, ευηµερούσα, µαµουρίετ = ευδαιµονία. Βλ. Π. Καρολίδου, ένθ αν., σ Η µετάφραση του ποιήµατος του A.J. Arberry πρέπει να αντιµετωπιστεί εν γένει µε επιφυλάξεις. Βλ. Latham J.D., «Towards a better understanding of AL-MUTANABBI S poem on the battle of Al-HADATH» JAL X (1969), σ. 1: «the translation of Arberry is too often regrettably inaccurate or infectious». Ο Arberry έδωσε τη δικιά του άποψη για το συγκεκριµένο στίχο: «O day of the battle of Αmmuriya, (our) hopes have returned from You overflowing with honey - sweet milk;». Βλ. Arberry A.J., ένθ αν., σ. 52. Η Ε. Κονδύλη-Μπασούκου ( ένθ αν., σ. 188) έδωσε µια ελεύθερη προσέγγιση: «Ω µέρα της µάχης του Αµορίου! Πραγατοποίησες τις επιθυµίες µας γλυκά σαν γάλα µέλι». 46. Η Ε. Κονδύλη αντικατέστησε την λέξη «πολυθεϊστές» µε την λέξη «συνεταιριστές»: «Βάσταξες τη δόξα των γιων του Ισλάµ στο απόγειό της και πέταξες στο βάραθρο τους συνεταιριστές και το φρούριο της ανοµίας». Βλ. Ε. Κονδύλη, ένθ αν., σ Είναι άξιον αναφοράς ότι ο Άγιος Ιωάννης ο αµασκηνός στο σύγγραµµά του «Περὶ αἱρέσεων» µας δίνει πληροφορίες πως οι Χριστιανοί αφ ενός απεκαλούντο από τους τότε Μουσουλµάνους Εταιριασταί λόγω της Αγίας Τριάδος και πως αφ ετέρου οι µουσουλµάνοι απεκαλούντο από τους τότε χριστιανούς Κόπται, διότι χώριζαν τον Λόγο και το Πνεύµα του Θεού από τον ίδιο τον Χριστό. Βλ. Kotter B., Die Schriften des Johannes von Damascos. Liber de haeresibus. Opera Polemica. Berlin 1981, τοµ. IV, σσ : «Οὐκοῦν φεύγοντες ταιριάζειν τὸν θεὸν αὐτὸν Ὥστε µὲν ἡµᾶς ψευδηγοροῦντες ταιριαστὰς καλεῖτε ἡµεῖς δὲ κόπτας ὑµᾶς προσαγορεύοµεν τοῦ θεοῦ». O Arberry απέδωσε µε γλαφυρότητα τον στίχο: «You have left the fortunes of the son of Islam in the ascendant, αnd the polytheists and the abode of polytheism in decline». Βλ. Arberry, ένθ αν., σ. 52. Ο Θεοδόσιος ο ιάκονος για να εξυµνήσει την νίκη του 961 τοποθέτησε τους ηττηµένους Άραβες στο πιο χαµηλό σηµείο του Άδη: στίχοι: 204- ὡς ἂν µάθωσιν ἐξ ἀναισθήτων τόπων 205- τὴν πίστιν αὐτῶν ἀξίαν ὑβρισµάτων». Βλ. Παναγιωτάκη Μ.Ν., ένθ αν., σ Η παροµοίωση µίας πόλης µε γυναίκα δεν ήταν µία εικόνα προσιδιάζουσα στην αραβική παράδοση, ειδικότερα στην ποίηση του Αµπού Ταµµάµ. Σε άλλες παραδόσεις, όπως στον Χριστιανισµό, η εικόνα αυτή ήταν οικεία, λ.χ. στην Καινή ιαθήκη, και την συναντάµε στην Αποκάλυψη 17: «3 καὶ εἶδον γυναῖκα καθηµένην ἐπὶ θηρίον κοκκίνιον... 5 καὶ ἐπὶ τὸ µέτωπον αὐτῆς [ἦτον] γεγραµµένον µυστήριον, Βαβυλὼν ἡ µεγάλη...». Βλ. Badawi M. M., ένθ αν., σ. 52. Είναι γνωστό πως το πλήρες όνοµα του Αµπού Ταµµάµ ( 845) είναι Αµπού Ταµµάµ Χαµπίµπ µπεν Άους ή Θάδους, δηλαδή γιος του Θαδδαίου ή Θεοδοσίου, πράγµα που σηµαίνει ότι καταγόταν από µία χριστιανική οικογένεια. Βλ. Ελένη Κονδύλη-Μπασούκου, ένθ αν., σ.

21 Το ποίηµα του Αµπού Ταµµάµ για την άλωση του Αµορίου Αυτό καθαυτό µπορεί να εξηγήσει σε µεγάλο βαθµό την καινοδιαθηκική επιρροή της حبيب Habib εµπνευσµένης ποιητικής εικόνας στον ποιητή. Αναφοράς άξιον είναι ότι το όνοµα - αναφέρεται στο Μηνολόγιον του Βασιλείου ΙΙ ως «Αβίβος» και κατατάσσεται στην χορεία των Αράβων αγίων µαζί µε τον Γουριά, Σαµωνά, Συµεών τον στυλίτη και τον Αρέθα. Βλ. Christides V., «Pre-Islamic Arabs in Byzantine Illuminations» Le Muséon LXXXIII (1970), σσ Πρβλ. Μιχαηλίδου Ε., «Ο Χριστιανισµός εις την Αραβικήν Γραµµατολογίαν (από του ζ µέχρι τέλους του ιε αί.)» Ινστιτούτου Ανατολικών Σπουδών του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας 11 (1962), σσ ; Σουλογιάννης Ε., «Σαρακηνοί και Χριστιανισµός» Παρνασσός 15/2 (1973), σσ Σηµειωτέον επίσης ότι το µοτίβο της παροµοίωσης των πόλεων ως γυναίκας άνθησε και καρποφόρησε στις ποιητικές εικόνες των Αράβων ή των Μαυριτανών στην Ανδαλουσία. υστυχώς όµως, αυτές οι ποιητικές εικόνες δεν διασώθηκαν στη γλώσσα στην οποία πρωτογράφτηκαν, δηλαδή την αραβική. ιασώθηκαν όµως, στην ισπανική σε µορφή λαϊκών ασµάτων που είναι πολύ γνωστά και φηµισµένα στην ισπανική κουλτούρα. Εδώ επελέγη µία σαγηνευτική ασµατική εικόνα, όπου ο βασιλιάς ον Χουάν ερωτοτροπεί µε την πόλη Γρανάδα: Allí habló el rey Don Juan, bien oirésis lo que decla: Si tú quisieras, Granada, contigo me casería; dárete en arras y dote a Córdoba y a Savilla. Casada soy, rey Don Juan, El moro que a mi me tiene muy grande bien me queria. Échenme acá mis lombardas doña Sancha y doña Elvira: Tiraremos a lo alto, Lo bajo ello se daria El combate era tan fuerte que grande temor ponia. Εκεί µίλησε ο βασιλιάς ον Χουάν καλά να ακούσετε αυτό που έλεγε: Αν εσύ ήθελες, Γρανάδα Θα σε παντρευόµουν Και θα σου δώσω για προίκα Την Κόρδοβα και τη Σεβίλλη. -Είµαι παντρεµένη, βασιλιά ον Χουάν παντρεµένη και όχι χήρα Ο Άραβας (Μαυριτανός) που µε έχει πάρα πολύ µε αγαπούσε Μιλούσε εκεί ο βασιλιάς ον Χουάν αυτές τις λέξεις έλεγε: -Ρίξτε εδώ τα κανόνια µου, όνια Σάντσα και όνια Ελβίρα, θα ρίξουµε ψηλά! Η µάχη ήταν τόσο δυνατή που προκαλούσε µεγάλο φόβο. Βλ. Margrit F., Lirica Española de Tipo Popular, Câtedra, Madrid χ.χ., σσ

22 54 Hesham M. Hassan 48. ωά µπαρζάτ Αλ-ωαγκχή = εκείνη η γυναίκα που δεν φοβάται τους άνδρες. Βλ. Diwan Abi Tammam, ένθ αν., σ. 52. Βάσει της ερµηνείας αυτής προτιµήσαµε να το µεταφράσουµε ως αδάµαστη γυναίκα. Η Ε. Κονδύλη, ένθ αν., σ. 189: «[ω Αµόρι] Γυναίκα σεµνή. Που νίκησε το Χοσρόη και αρνήθηκε τον Αµπού Κάριµπ». Γυναίκα σεµνή, δεν αποδίδει την σωστή έννοια σύµφωνα µε την ερµηνεία του εκδότη της ποιητικής συλλογής του Αµπού Ταµµάµ. Η µετάφραση του Arberry χωλαίνει στο πρώτο ηµιστίχιο: Comely of Face withal, so fit of physique that she reduced Chosroes to impotence, and utterly repelled Abu Karib. Bλ. Arberry, ένθ αν., σ Ο Abu Karib - Αµπού Κάριµπ πέθανε το 420 µ.χ. και λέγεται πως είχε εισβάλει στην Περσία και ασπάστηκε µετά τον Ιουδαϊσµό. Βλ. Hitti P., History of the Arabs, N.Y., 1977, σ Παρατηρούµε πως ο ποιητής παροµοιάζει το Αµόριο µια φορά σαν µάνα, µία άλλη σαν γυναίκα και τελικά σαν παρθένα, για να τονίσει ότι δεν κατακτήθηκε µόνο η πόλη αλλά και οι Βυζαντινές γυναίκες. 51. Ο ποιητής εννοεί ότι η πόλη δεν είχε καταληφθεί πριν από την άλωση αυτή και ήταν σχεδόν απρόσιτη. Το Αµόριον σύµφωνα µε τις βυζαντινές πηγές εθεωρείτο κάστρο απόρθητο: «ἔκπαλαι τοàτο κουτίζοµαι æς παράδοτον Øπάρχει τõ 'Αµόριον». Βλ. Παπαδοπούλου- Κεραµέως Α., Ανάλεκτα Ιεροσολυµικής Σταχυολογίας, Βίος και Θαύµατα του οσίου ηµών Ευστρατίου ηγουµένου της µονής των Αυγάρου, τόµ. 4, εν Πετρουπόλει 1897, σ Εννοεί τον Μεγαλέξανδρο. 53. Ο ποιητής είναι εµπνευσµένος από το κορανικό εδάφιο: من بين فرث و دم لبنا خالصا (66) {النحل} Κεφάλαιο ΙΣΤ Η Μέλισσα: «(68) Θέλετε εὕρει παρὰ τοῖς ζῴοις σηµεῖα κατάλληλα πρὸς διδασκαλίαν ὑµῶν. Πίνετε ὅ,τι εἰς τὰ σπλάγχνα τούτων ἐνυπάρχει µεταξὺ τροφῆς καὶ αἵµατος, τουτέστι τὸ ἄδολον γάλα, τροφὴν γλυκεῖαν διὰ τοὺς ἐξ αὐτῆς τρεφοµένους». Βλ. Το Ένδοξο Κοράνιον, ένθ αν., σ Ο ποιητής θέλει να πει ότι µε την πάροδο του χρόνου η πόλη αύξανε ολοένα σε οµορφιά και ωρίµασε µέχρι που έγινε σαν το βούτυρο και τότε ήλθε ο Αλ-Μοετάσιµ να το απολαύσει. Βλ. Diwan Abi Tammam, ένθ αν., σ. 54. Η δικιά µας απόδοση σε σύγκριση µε τις δύο άλλες µεταφράσεις είναι πιο ακριβής σηµασιολογικά και εννοιολογικά. Η απόδοση της Ε. Κονδύλη φαίνεται να απέχει αρκετά από το νόηµα: «Σαν ο Θεός να είχε γι αυτήν σηµειώσει τα χρόνια Με το πάθος άπληστης γυναίκας, έγινε το σύµβολο του χρόνου». Βλ. Ε. Κονδύλη, ένθ αν., σ Η απόδοση του Arberry (ένθ αν., σ. 54) είναι πιο κοντά στο νόηµα: «Till, when God had churned the years for her as a miserly woman churns milk, she was the cream of (all) generations». 55. Η ίδια εικόνα διασώζεται σε ένα άσµα που αφορά στην άλωση της Γρανάδας το 1492, η οποία έπεσε στα χέρια των Καθολικών. υστυχώς δεν κατέστη προσιτό να εντοπιστεί το πρωτότυπο και βρέθηκε µόνον η µετάφρασή του στα αγγλικά: «The flower of all Granada's youth, the loveliest of them all; Her dark, dark eyes are closed, his rosy lip is pale, The crust of blood lies back and dim upon her burnished mail, And ever more the hoarse tambour breaks in upon their wailing». Βλ. Charles F.H., The Sacred Books and Early Literature of the East, τόµ. VI: Medieval Arabia, N.Y: Parke, Austin, & Lipscomb, 1917, σ Η Άγκυρα κατελήφθη στις 25 Σααµπάν το 223 εγ.= ; Ιουλίου το 838 µ.χ. µετά από αψιµαχίες µεταξύ του Αλ-Αφσίν και του Θεοφίλου. Η άλωση του Αµορίου πραγµατοποιήθηκε

23 Το ποίηµα του Αµπού Ταµµάµ για την άλωση του Αµορίου 55 στις 24 Ραµαζανίου το 223 εγ. Αφού κατάφερε ο Αλ-Αφσίν να νικήσει τον Θεόφιλο, ο ποιητής Αλ-Χουσεϊν Ίµπν Αλ-Νταχχάκ Αλ-Μπαχέλυ του αφιέρωσε κάποιους στίχους: «...و آان ت ال وقعة الت ى وقع ت ب ين الا فشين وملك الروم - فيما ذآر- يوم الخميس لخمس بقين من شعبان وآان ت إناخ ة المعت صم عل ى عم ورية ي وم الجمع ة لست خلون من شهر رمضان و يوما و قال الحسين بن الضحاك الباهلى يمدح الا فشين و يذآر و قعته التى آانت بينه و بين ملك الروم: ا ثبت المعصوم عزا لا بى * حسن ا ثبت من ركن ا ضم كل مجد دون ما ا ثلة ا نما الا فشين سيف سله * لبنى كاوس ا ملاك العجم * قدر االله بكف المعتصم ثم ا هدى سلما بابكه * رهن حجلين نجيا الندم و قرا توفيل طعنا صادقا * فض جمعيه جميعا و هزم قتل الا كثر منهم و نجا * من نجا لحما على ظهر و ضم» «Κάθε δόξα πρέπει να 'χει ρίζα στον Μπάνι Κάος τους βασιλιάδες των Περσών Ο Αλ-Αφσίν είναι το ξίφος που ακόνισε η µοίρα του Αλλάχ µε τα χέρια του Αλ-Μοετάσιµ και οι µαχαιριές οι αψευδείς που στον Θεόφιλο κατάφεραν σκόρπισαν το πλήθος, το ηττηµένο και σκότωσε τους πιο πολλούς, µα και 'κείνοι που ξέφυγαν ανάκατα γινήκαν». Βλ. Αλ-Τάµπαρι, ένθ αν., τόµ. 9, σ. 67; Vasiliev A.A., ένθ αν., σ Ο ίδιος ποιητής, όταν έπεσε το Αµόριον στα χέρια των Αράβων, εξέφρασε την χαρά του λέγοντας: «...و آان المعتصم أخرب أنقرة و فتح عمورية قال حسين بن الضحاك: لم تبقى من ا نقرة نقرة * و ا جتحت عمورية الكبرى» «Όταν ο Αλ-Μοετάσιµ κατέστρεψε την Άγκυρα και εκπόρθησε το Αµόριο ο Χουσεϊν Ίµπν Αλ- Νταχχάκ είπε: έν έµεινε απ' την Άγκυρα µήτε τρίχα (σήµαδι) καί κατέκλυσες την µεγάλη Αµορέα». Βλ. Ίµπν Χαρντάδπα, Αλ-Μασάλεκ ωά Αλ-Μαµάλεκ (Οι Ατραποί και τα Βασίλεια), Leiden 1889, σ. 55. Στο πολύτοµο έργο του Αλ-Ζουµπαϋντί, το οποίο θεωρείται η µεγαλύτερη εγκυκλοπαίδεια που ασχολείται µε την αραβική γλώσσα και τα αραβικά ονόµατα, υπάρχει αναφορά στην. «عجمى «προέλευσης Άγκυρα, όπου µας πληροφορεί ότι είναι ξένης «...و أنقرة: أعجمى وإستعمله امرؤ القيس على عجمته... ومات بها حين إجتاز بها من الروم مسموما» «...το όνοµα "Άγκυρα" είναι ξένης προέλευσης και το χρησιµοποίησε [ο ποιητής] Ιµρού Αλ-Καϊς όπως είναι χωρίς καµία προσπάθεια εξαραβισµού του. Σ αυτήν πέθανε, ενώ περνούσε από εκείνη, αφού δηλητηριάστηκε από τους Ρωµιούς». Βλ. Αλ-Ζουµπαϋντί, Ταγκ Αλ- Αρούς µεν Γκαουάχερ Αλ-Καµούς (Ο Στέφανος της Νύφης από τα ιαµάντια του Λεξικού), έκδ. Αµπντ Αλ-Σαττάρ Άχµεντ Φαράγκ και άλλοι. Κουβέιτ χ.χ., τόµ. 8, σ Ο Αλ-Χαµύρι الحميرى στο έργο του επιβεβαιώνει τη σχέση του Ιµρού Αλ-Κάις µε την Άγκυρα καθώς λέει ότι: «...ق ال الما م ون: م ررت با نقرة فرأيت صورة إمرىء القيس فا ذا هو رجل مكلثم الوجة يريد مستدير الوجة وآانت الروم إتخذت صورة إمرىء القيس با نقرة آما يفعلون بمن يعظمونه»

24 56 Hesham M. Hassan «...είπε ο Αλ-Μα µούν: πέρασα από την Άγκυρα και είδα την εικόνα τον Ιµρού Αλ-Κάις, ήταν άνδρας µε στρογγυλό πρόσωπο και οι Ρωµιοί µεταχειρίζονταν την εικόνα του Ιµρού Αλ-Κάις στην Άγκυρα, όπως έκαναν µε αυτούς που σέβονται». Βλ. Αλ-Χαµύρι, Αλ-Ράουντ Αλ-Με τάρ φι Χαϊρ Αλ-Ακτάρ (Το Μυρωµένο Λιβάδι), έκδ. Αφάφ Μωχάµεντ Ωάσεφ Αλ-Χάφεζ, Εµιράτα 1937, σ. 53. Προτού πεθάνει ο Ιµρού Αλ-Κάις έγραψε µε σπαραγµό και λύπη το εξής επίγραµµα: «- رب قصيدة محبرة - و طعنة مثعنجرة - و خطبة مسحنفرة - تبقى غدا با نقرة» «Μά το ωραιόπλεκτο ποίηµα και µαχαιριά απρόσµενη και λόγος τορνευµένος ας µείνουν αύριο στην Άγκυρα». Βλ. Diwan Abi Tammam, ένθ αν., σ. 56. Ο Αλ-Χαµύρι αναφέρει τον τελευταίο στίχο αλλιώς: «- قد غودرت با نقرة» «Είχα προδοθεί στην Άγκυρα» Βλ. Αλ-Χαµύρι, ένθ αν., σ. 53. Ο Ιµρού Αλ-Κάις αποφάσισε να πάει στην Κωνσταντινούπολη για να ζητήσει από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό να τον εφοδιάσει µε όπλα και χρήµατα, ώστε να µπορέσει να εκδικηθεί για τον σκοτωµένο πατέρα του. Ο αυτοκράτορας τον καλοδέχθηκε, όµως δεν µπόρεσε να εκπληρώσει τις επιθυµίες του. Βλ. Oύµαρ Φαρρούχ, Ταρίχ Αλ-Γκαχελία (Η Ιστορία της προϊσλαµικής περιόδου), Βηρυτός 1964, σ. 94. Ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός µάλλον ευνοούσε τον Ιµρού Αλ-Κάις και εκείνος, απολαµβάνοντας αυτήν την εύνοια, σύναψε σχέση µε την κόρη του. Οι εχθροί του Ιµρού Αλ-Κάις συγκεκριµένα από την φυλή Άσαντ έστειλαν κάποιον Ταµµάχ να ειδοποιήσει τον αυτοκράτορα λέγοντάς του ότι ο εν λόγω ποιητής δυσφηµίζει στα ποιήµατά του την κόρη του, σ ό,τι αφορά την ηθική της και τούτο εν µέσω όλων των αραβικών φυλών. Ο αυτοκράτορας οργισµένος έστειλε ένα ένδυµα δηλητηριασµένο που µόλις το φόρεσε ο ποιητής έπεσε το δέρµα του. Βλ. Ηλία Χάουϊ, Ιµρού Αλ-Κάις, Βηρυτός 1970, σσ Τέλος, ο Αλ- Καζοäνυ στο σύγγραµµά του «Αθάρ Αλ-Μπιλάντ ωά Αχµπάρ Αλ- Ιµπάντ» συγχέει την Άγκυρα µε το Αµόριο: 1 -«أنق رة...مدي نة م شهورة ب ا رض ال روم تق ول العج م أنك ورية غ زاها الرش يد و فتحها قال ب سيل الت رجمان: آ نت مع الرشيد لما فتحها. رايت على باب الحصن آتابة باليونانية فجعلت أنقلها والرشيد ينظ ر ال ى ف ا ذا ه ى: ب سم االله الرحمن الرحيم الملك الحق المبين. يا ابن ا دم غافص الفرصة عند إمكانها وآ ل الا م ور الى وليها ولا يحملنك إفراط السرور على ما تم ولا تحملن على نفسك هم يوم لم يا تك فا نه إن لم يا ت من أجلك يا ت االله برزقك فيه ولا تكن أسوة للمغرورين فى جمع المال» 2 -«...وحك ى أن ف ى زم ن المعت صم تع دوا عل ى رج ل م ن أه ل الع راق ب ا رض أنق رة ي نادى ي ا معت صماه! فقال وا: اص بر حت ى يا ت ى المعت صم عل ى الابل ق ين صرك! فوص ل ه ذا الق ول إلى المعتصم فا مر ب شرى آ ل ف رس أبل ق ف ى مملك ته وذه ب ال ى ال روم ونه ب أنقرة وآان على باب مدينتها مصراعان من الحدي د مف رطا الط ول والع رض حملهم ا ال ى بغ داد وهم ا الا ن عل ى ب اب العام ة ب اب م ن أب واب ح رم الخلافة» 1 - «Η Άγκυρα...είναι µία γνωστή πόλη στην χώρα των Ρωµιών και την αποκαλούν Ανκουρέγια, στην οποία εισέβαλε ο Αλ-Ρασίντ και την κατέκτησε. Είπε ο Βασίλης ο δραγουµάνος «ήµουν µε τον Αλ-Ρασίντ όταν την κατέκτησε και είδα στην πύλη του κάστρου, γραφή στα ελληνικά. Επιχείρησα να αντιγράψω την επιγραφή, στην οποία αναφέρεται -ενώ µε κοίταζε ο Αλ-Ρασήντ- εν ονόµατι του Θεού, του οικτίρµονος, του ελεήµονος, του αληθούς και επιφανούς Βασιλέως. Ω υιέ του Αδάµ, εκµεταλλεύσου την ευκαιρία όταν δύνασαι, ανάθεσε τις υποθέσεις σ εκείνους που µπορούν, µην καταχαίρεσαι µε κάτι που είχε λήξει, και µην υπερφορτώνεις τον

25 Το ποίηµα του Αµπού Ταµµάµ για την άλωση του Αµορίου 57 εαυτό σου µε φόβο µιας µέρας που δεν έχει έρθει ακόµα. Να είσαι σίγουρος ότι ο Θεός δεν λησµονεί τον επιούσιόν σου και µην είσαι παράδειγµα εκείνων των αλαζόνων στη συσσώρευση του πλούτου». 2 - «Λέγεται ότι στην εποχή του Αλ-Μοετάσιµ, ταπείνωσαν έναν άνδρα από τους κατοίκους του Ιράκ στην Άγκυρα και άρχισε να φωνάζει: Ω Μοετασιµά! Και του είπαν, κάνε υποµονή µέχρι να σου έρθει ο Αλ-Μοετάσιµ επάνω σε ασπρόµαυρο άλογο να σε σώσει! Όταν έφτασε η είδηση αυτή στον Αλ-Μοετάσιµ, αµέσως διέταξε να αγοραστούν όλα τα ασπρόµαυρα άλογα στο βασίλειό του και πήγε στην χώρα των Ρωµιών και λεηλάτησε την Άγκυρα, που πάνω στην πύλη της υπήρχαν δύο σιδερένια θυρόφυλλα αρκετά πλατιά και µακρά. Αυτά µετέφερε στην Βαγδάτη και είναι τώρα στη δηµόσια πύλη, µία από τις πύλες του ιερού χαλιφάτου» Βλ. Αλ-Καζοäνυ, Αθάρ Αλ-Μπιλάντ ωά Αχµπάρ Αλ- Ιµπάντ (Τα Ίχνη των Χωρών και οι Ειδήσεις των Λαών), έκδ. Αλ-Χαϊ ά Αλ-`Αµµα λι Κοσούρ Αλ-Θακάφα. Κάιρο 2003, τόµ. ΙΙ, σ Εννοεί την Άγκυρα. 58. Η ίδια εικόνα απαντά στις βυζαντινές πηγές: Θεοφ. Συνεχ., έκδ. Bekker I., σ. 131: «πάντες δὲ ἀνῃροῦντο καὶ ἔπιπτον ποταµοὺς κινοῦντες ἐξ αἵµατος». 59. Οι οπαδοί και ακόλουθοι του προφήτη Μωάµεθ βάσει της «Σούννας» έβαφαν τα µαλλιά και τα γένια τους µε την χέννα. Εδώ ο ποιητής λεει ότι αντί για τη χέννα βάφονταν µε το αίµα του εχθρού. Βλ. Diwan Abi Tammam, ένθ αν., σ. 57. Η Ε. Κονδύλη, ένθ αν., σ. 189: «εν έκαναν κόκκινα µαλλιά από το αίµα που ξεχυνόταν ορµητικά Στις άκρες των δοράτων! Η χέννα τους ήταν το αίµα, εν ήταν η παράδοση ή ο νόµος».. Προ- - Αµίρ Αλ-Μουµενίν κατά κυριολεξία είναι «ο πρίγκιπας των πιστών». ا مير المو منين 60. τίµησα τον βυζαντινό όρο «αµεραµνουνή» θεωρώντάς τον ακριβέστερη απόδοση της λέξης. «Ω πρίγκιπα των πιστών, την παρέδωσες την ηµέρα εκείνη στη φωτιά που έφαγε την πέτρα και τα ξύλα της!» Βλ. Ε. Κονδύλη, ένθ αν., σ «Commander of Faithful, you left the stones and wooden beams There abject to the fire». Βλ. Arberry A.J., ένθ αν., σ Τα ξύλα είναι οι σταυροί και οι πέτρες είναι τα είδωλα για τα οποία µίλησε ο ποιητής στo στ. 10. Η εικόνα αυτή ταυτίζεται µε ενα εδάφιο του Κορανίου που απευθύνεται στους απίστους: ا نكم و ماتعبدون من دون االله حطب جهنم ا نتم لها واردون (98) لو كان هو لاء ءالهة ما وردوها و كل فيها خالدين (99) ا{ لا نبياء} Κεφάλαιον ΚΑ Οι Προφήτες: «(98) Ἀληθῶς, ὑµεῖς τε καὶ ὅ,τι λατρεύετε ἀντὶ τοῦ Θεοῦ θέλει καταστῇ βορὰ τῶν φλογῶν τῆς Γεέννης, ἔνθα θέλετε ῥιφθῇ (99) ἐὰν ταῦτα ἦσαν θεοί, δεν ἤθελον κατασυντριφθῇ, θὰ διέµενον ἐς ἀεὶ». Βλ. Το Ένδοξο Κοράνιον, ένθ αν., σ Βλ. επίσης, Mohamed Ali Abu Hamdah, ένθ αν., σ Ο ποιητής Αλ-Ναµπέγα Αλ- ουµπιάνι περιγράφοντας την ηµέρα του πολέµου, είπε: «تبدو كواكبه و الشمس طالعة * لا النور نور و لا الا ظلام ا ظلام» «οι πλανήτες φαίνονταν ενώ ανέτελλε ο ήλιος και του φωτός οι ακτίνες δεν φωτίζουν πια και το σκότος σαν να µην είναι σκότος». Ο Αµπού Ταµµάµ επηρεάστηκε κατά πολύ από το στίχο του Αλ-Ναµπέγα. Βλ. Αλ-Αάµεντυ, Αλ- Μουαζάνα Μπάιν Άµπι Ταµµάµ ωά Αλ-Μπουχτόρι (Η σύγκριση µεταξύ Αµπού Ταµµάµ και του Μπουχτόρι), έκδ. Αλ-Σάιντ Άχµεντ Σάκρ, Νταρ Αλ-Μα άρεφ, Καϊρο , σ Φαίνεται έντονα η επιρροή του ποιητή από το κορανικό εδάφιο, που µιλά για τις θυσίες κατά τη διάρκεια του προσκυνήµατος (χάτζ), καθώς παροµοιάζει τον ήλιο να πέφτει µε δραµατικότητα, όπως ακριβώς πέφτει το θυσιαζόµενο ζώο. Βλ. Mohamed Ali Abu Hamdah, ένθ αν., σ. 47.

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2008 Ύµνος της οµάδας Ύµνος των Αγίων Ανδρόνικου και Αθανασίας Έχει του «αύριο» κρυµµένη την ελπίδα και τη φυλάει σαν τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ 1 Πάλης ξεκίνηµα Πάλης ξεκίνηµα νέοι αγώνες οδηγοί της ελπίδας Όχι άλλα δάκρυα κλείσαν οι τάφοι λευτεριάς λίπασµα Λουλούδι φωτιάς βγαίνει στους τάφους µήνυµα στέλνουν Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ

ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΣΙΑΣ ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ Ιδρυτής του Ισλάμ είναι ο Μωάμεθ (ο οποίος θεωρείται απ τους μουσουλμάνους ο τελευταίος και μεγαλύτερος προφήτης) Το ιερό βιβλίο της θρησκείας

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΟΜΑΔΑΣ (Τετράβιβλος, βιβλίο 1ο, κεφ. 7, σελ. 42-43, Περί ημερινών και νυκτερινών ).

ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΟΜΑΔΑΣ (Τετράβιβλος, βιβλίο 1ο, κεφ. 7, σελ. 42-43, Περί ημερινών και νυκτερινών ). ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΟΜΑΔΑΣ (Τετράβιβλος, βιβλίο 1ο, κεφ. 7, σελ. 42-43, Περί ημερινών και νυκτερινών ). Οι ομάδες των πλανητών (Sects) και η σπουδαιότητά τους σε ένα χάρτη Η πρωταρχική ενέργεια που

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΙΣΛΑΜ ) إسالم (αραβικά: Η αραβική λέξη «Ισλάμ» σημαίνει «υποταγή» και νοείται από τους μουσουλμάνους ως «υποταγή στον Θεό» εκείνοι που αποδέχονται την θρησκεία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: ΕΛΕΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΕΛΕΝΗ: Ικέτισσα, ω! παρθένα, σου προσπέφτω και σε παρακαλώ απ της δυστυχίας

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία της αστρολογίας ανάγεται στη 2η χιλιετία π.χ.

Η ιστορία της αστρολογίας ανάγεται στη 2η χιλιετία π.χ. Η ιστορία της αστρολογίας ανάγεται στη 2η χιλιετία π.χ. Η Βαβυλωνιακή αστρολογία λέγεται ότι είχε επηρεάσει τους Έλληνες ήδη από τα μέσα του 4ου π.χ. αιώνα. Ακόμη και αν η προέλευση της αστρολογίας των

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61)

Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ!

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Κωνσταντίνα Ευείδη 29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Η χιλιόχρονη αυτοκρατορία έπεσε. Ο θρύλος λέει ότι «ήτανε θέλημα Θεού». Από τότε το φρόνημα των Ελλήνων το κρατάνε ζωντανό ακριβώς αυτοί οι θρύλοι για την

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών Γυµνασίου - Λυκείου

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών Γυµνασίου - Λυκείου Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών Γυµνασίου - Λυκείου Μακρυνίτσα 2008 Ύµνος της οµάδας των έντρων Απ τους Κέδρους του Λιβάνου στην ελιά της προσευχής απ του «εγώ» την άδεια χώρα ως την

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164)

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Αφού µελετήσετε τη διήγηση του Κολοκοτρώνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η 15. Bούλομαι δὲ καὶ ἃς βασιλεῖ πρὸς τὴν πόλιν συνθήκας ὁ Λυκοῦργος ἐποίησε διηγήσασθαι: μόνη γὰρ δὴ αὕτη ἀρχὴ διατελεῖ οἵαπερ ἐξ ἀρχῆς κατεστάθη: τὰς δὲ ἄλλας πολιτείας εὕροι

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270)

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1. Η αναπόληση

Διαβάστε περισσότερα

Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55)

Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός;

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Ιωάννης 1[α ]:1 --- Θεός ή «κάποιος θεός»; 1 Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Εδώ θα εξετάσουμε το εδάφιο Ιωάννης 1[α ]:1 το οποίο, σύμφωνα με το κείμενο λέει, «Εν αῤχη

Διαβάστε περισσότερα

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα.

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Μέσα από τα πολύχρωµα σύννεφα του ουρανού της Μυθοχώρας ξεπροβάλλει ο Πήγασος, το φτερωτό άλογο που χάρισε ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας, στο γιο του τον Βελλερεφόντη.

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και να λατρεύουν τα είδωλα, δηλαδή τα δημιουργήματα του

Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και να λατρεύουν τα είδωλα, δηλαδή τα δημιουργήματα του H εποχή των Πατριαρχών Από τον πολυθεϊσμό στην πίστη στον ένα Θεό Ο Θεός σχεδιάζει τη σωτηρία του κόσμου Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΤΡΙΑΣ ΑΙΩΝΙΟ ΦΩΣ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΤΡΙΑΣ ΑΙΩΝΙΟ ΦΩΣ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΤΡΙΑΣ ΑΙΩΝΙΟ ΦΩΣ ΑΜΑΡΥΝΘΟΣ 2015 Οι μαθητές μας διαβάζουν τους αρχαίους τραγικούς μας και τον Αριστοφάνη. Ενώνουν μεταφρασμένους στίχους των έργων τους και... δημιουργούν! ΧΡΗΜΑ Καμιά

Διαβάστε περισσότερα

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2011 Ύμνος της ομάδας «Υπακοή» Σιγανά βαδίζεις πάντα σιωπηλή άγρυπνη ν ακούσεις των

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!!

ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!! ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!! etwinning συνεργασία του Νηπιαγωγείου Σεισίου και του 1 ου Νηπιαγωγείου Μουρικίου στα πλαίσια του προγράμματος «Ας ζήσουμε ένα ταξίδι με τους

Διαβάστε περισσότερα

TAK TAK ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ;

TAK TAK ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ; ΕΝΑ ΗΛΙΟΛΟΥΣΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟ ΠΡΩΙΝΟ ΤΟΥ 490 Π.Χ., ΣΕ ΚΑΠΟΙΟ ΡΟΜΑΚΙ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ. TAK TAK Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ; ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! ΛΕΝΕ ΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΠΕΛΩΡΙΟΙ ΣΑΝ ΤΟΥΣ ΚΥΚΛΩΠΕΣ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ Copyright Συνοδινού Ράνια Follow me on Twitter: @RaniaSin Smashwords Edition ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13 Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές Το πλήρωμα του χρόνου Συνάντηση Ιουδαϊκού κόσμου με ελληνισμό. Μετάφραση των εβδομήκοντα, Φίλωνας μέσω της αλληγορίας. Η ελληνική φιλοσοφία έδωσε την έννοια της θεωρίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΛΕΙΨΕΙΣ. Οι εκλείψεις στην Ωριαία αστρολογία

ΕΚΛΕΙΨΕΙΣ. Οι εκλείψεις στην Ωριαία αστρολογία ΕΚΛΕΙΨΕΙΣ Οι εκλείψεις στην Ωριαία αστρολογία Οι εκλείψεις παίζουν σημαντικό ρόλο στην Ωριαία αστρολογία. Από τα βάθη των αιώνων μέχρι σήμερα πολλοί αστρονόμοι και αστρολόγοι έχουν μελετήσει το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΑ Α ΓΥΜΝΑΙΟΥ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΑ Α ΓΥΜΝΑΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ 4 Ετυμολογικά 1. Να κατατάξετε τα παρακάτω παράγωγα ουσιαστικά στην κατηγορία στην οποία ανήκουν (υποκοριστικά, περιεκτικά, τοπικά): κυνηγέσιον, πευκών, σφηκιά, κηπάριον, χαλκεῖον, πυργίσκος, ξιφίδιον,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανάσταση του Λαζάρου. Τάξη: Β 2 Όνομα: Έλενα Κεραμιδά Μαθημα: Θρησκευτικά

Η Ανάσταση του Λαζάρου. Τάξη: Β 2 Όνομα: Έλενα Κεραμιδά Μαθημα: Θρησκευτικά Η Ανάσταση του Λαζάρου Τάξη: Β 2 Όνομα: Έλενα Κεραμιδά Μαθημα: Θρησκευτικά Η Ανάσταση του Λαζάρου Το Σάββατο πριν την Μεγάλη Εβδομάδα, είναι αφιερωμένο από την Εκκλησία μας, στην Ανάσταση του Λαζάρου.

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Ένα Ψάρι στο Αγκίστρι Μια φορά και έναν καιρό πριν περίπου δυο αιώνες μεγάλη καταιγίδα με βροντές και αστραπές

Διαβάστε περισσότερα

Γ. Φραντζή: Χρονικό (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 38-41)

Γ. Φραντζή: Χρονικό (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 38-41) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γ. Φραντζή: Χρονικό (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 38-41) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Εάν συγκρίνετε τον λόγο του Μωάµεθ µε αυτόν του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου,

Διαβάστε περισσότερα

Ακριτικό τραγούδι: Ο γιος της χήρας (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 27-28)

Ακριτικό τραγούδι: Ο γιος της χήρας (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 27-28) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ακριτικό τραγούδι: Ο γιος της χήρας (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 27-28) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Ποιο είναι το πρωταγωνιστικό πρόσωπο του ποιήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ Οι οίκοι είναι ένα από τα κυριότερα ερμηνευτικά μέσα που χρησιμοποιεί η αστρολογία. Μαζί με τους πλανήτες, τα ζώδια και τις όψεις αποτελούν τις βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που''

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Ο άνθρωπος δεν αρκείται πια στις μέχρι τώρα θεωρήσεις φιλοσοφικές και μη και νιώθει την ανάγκη δημιουργίας μιας δικής του

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί να υπάρχει ρατσισμός στου κόσμου τις πατρίδες Όμως εγώ θα αντιδρώ γιατί έχω ελπίδες

Μπορεί να υπάρχει ρατσισμός στου κόσμου τις πατρίδες Όμως εγώ θα αντιδρώ γιατί έχω ελπίδες Συμμετοχή στην εκδήλωση «Ο πλούτος της διαφορετικότητας» Στις 20-4-2013 μαθητές του γ/σίου Ν. Αλικαρνασσού πραγματοποίησαν στην πλατεία Ελευθερίας διάφορες δράσεις στα πλαίσια του προγράμματος με θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Α ΒΡΑΒΕΙΟ Το άσπρο του Φώτη Αγγουλέ

Α ΒΡΑΒΕΙΟ Το άσπρο του Φώτη Αγγουλέ Α ΒΡΑΒΕΙΟ Το άσπρο του Φώτη Αγγουλέ Σε γέννησε η σιωπή και σ έθρεψε η δίψα, μα βρέθηκες γυμνός, γερτός και πονεμένος στα δίχτυα τού «γιατί». Ρυάκι ήταν ο λόγος σου τραγούδι στην ψυχή σαν βάλσαμο κυλούσε

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2008 Ύµνος της οµάδας του Γέροντος Παϊσίου Μια ψυχούλα που στάζει αγάπη για όλους χωρίς να διαλέγει. Μια στιγµούλα ν ακούσεις τα

Διαβάστε περισσότερα

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες μορφές (ήλιος, σελήνη, αστέρια, κ.ά) και σε ένα μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α 1. Να προσδιορίσετε την έννοια του όρου «Βυζάντιο» και να αναφέρετε τις χρονικές περιόδους διαίρεσης της ιστορίας του. Να αναφέρετε επίσης με ποιο όνομα

Διαβάστε περισσότερα

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα.

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ο χαρούμενος βυθός Σχόλιο [D2]: Σπανουδάκης Κύματα Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ψαροτουφεκάδες, δύτες και ψαράδες

Διαβάστε περισσότερα

Η πολύ λαίμαργη μπουλτόζα που έφαγε τον Ακάμα

Η πολύ λαίμαργη μπουλτόζα που έφαγε τον Ακάμα Η πολύ λαίμαργη μπουλτόζα που έφαγε τον Ακάμα Κατάπιε όλα τα φύτα Και έχει μείνει ερημια Δεν νομίζω τώρα ποιά Πώς τον γλιτώνει τον καύγα Ήρθαν οι δασονόμοι με τα Όπλα και τα σπαθιά Τρέχει τώρα να ξεφύγει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις µικρές γοργόνες και ήταν πολύ ευτυχισµένος. Όµως, ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Byron Unger; Lazarus Διασκευή:M. Maillot; Tammy S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση»

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» ΛΑΜΠΡΟΣ ΠΟΡΦΥΡΑΣ (1879-1932), Είδα Εἶδα μία χώρα ξωτικιὰ στ ἀνήσυχο ὄνειρό μου: πόσ ὄμορφη δὲ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα