Προβλήματα καί προσεγγίσεις

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Προβλήματα καί προσεγγίσεις"

Transcript

1 ΒΟΥΛΑ ΚΟΝΤΗ ΜΑΡΤΥΡΊΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΚΗ ΕΡΙΔΑ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΌΝΝΗΣΟ Προβλήματα καί προσεγγίσεις Είναι γενικότερα αποδεκτό οτι το κίνημα της Εικονομαχίας, τόσο στην πρώτη φάση του ( ) δσο καί στη δεύτερη ( ), είχε εξαπλωθεί κυρίως στην Κωνσταντινούπολη καί μάλιστα στα υψηλότερα κλιμάκια της κοσμικής-αύτοκρατορικης καί της εκκλησιαστικής εξουσίας της πρωτεύουσας καί της ευρύτερης περιφέρειας της καί σέ πολύ μικρότερο βαθμό στίς επαρχίες της αυτοκρατορίας 1. Θεωρείται, ακόμη, οτι οί ευρωπαϊκές επαρχίες, 'Ιταλία 2 καί Ελλάδα, στην πλειοψηφία τους παρέμειναν πιστές στη λατρεία των εικόνων, ένώ οί ανατολικές προ- 1. Τήν άποψη, οτι κατά τη δεύτερη φάση της ή Εικονομαχία εξαπλώθηκε καί στίς επαρχίες, υποστήριξε ό P. J. ALEXANDER, The Patriarch Nicephorus of Constantinople. Ecclesiastical Policy and Image Worship in the Byzantine Empire, 'Οξφόρδη 1958, Ή στάση του πάπα της Ρώμης Γρηγορίου Β' απέναντι στην εικονομαχικη έριδα, πιστεύεται ότι έπαιξε σημαντικό ρόλο στην έκ μέρους του αυτοκράτορα Λέοντα Γ' απόφαση να αποσπάσει -το 732/3- το 'Ανατολικό 'Ιλλυρικό, τήν Καλαβρία καί τή Σικελία από τή ρωμαϊκή 'Εκκλησία καί νά τίς υπαγάγει στη δικαιοδοσία του πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Είναι λογικό, λοιπόν, οί ιταλικές επαρχίες να ενστερνιστούν απόψεις αντίθετες προς τήν επίσημη γραμμή τόσο τής κοσμικής δσο καί τής εκκλησιαστικής αρχής τής αυτοκρατορίας τοϋ Βυζαντίου, βλ. Μ. V. ANASTOS, The Transfer of Illyricum, Calabria and Sicily to the Jurisdiction of the Patriarchate of Constantinople in , "Silloge Bizantina" in onore di Silvio Giuseppe Mercati (SBN 9), Ρώμη 1957, (= Studies in Byzantine Intellectual History, Λονδίνο, αρ. IX). 'Αντίθετα, ό V. GRUMEL, L'annexion de l'illyricum oriental, de la Sicile et de la Calabre au patriarcat de Constantinople, Recherches de Science Religieuse 40, 1952 (= Mélanges J. Lebretton II), , τοποθετεί τήν υπαγωγή των ιταλικών επαρχιών στο πατριαρχείο στο διάστημα Βλ. καί τίς απόψεις τής Hélène AHRWEILER, The Geography of the Iconoclast World, στό: A. BRYER καί Judith HERRIN (έκδ.), Iconoclasm. Papers given at the Ninth Spring Symposium of Byzantine Studies. University of Birmingham, March 1975, Birmingham [1977], 23-24, για τους λόγους πού οδήγησαν τους Δυτικούς στή στήριξη των είκονόφιλων, οί όποιοι κατέφευγαν στην Ιταλία καί τή Σικελία.

2 78 ΒΟΥΛΑ ΚΟΝΤΗ σχώρησαν στην εικονομαχικη παράταξη 3, με αποτέλεσμα καί στίς δύο φάσεις της έριδας, μεγάλος αριθμός, κυρίως μοναχών, να υποστεί διωγμούς για τους αγώνες του 4. Είναι γνωστό το επεισόδιο τής εξέγερσης τών ελλαδικών θεμάτων κατά τό 727, το όποιο αναφέρει ό Θεοφάνης. Κατά τή στάση εκείνη, στην οποία έλαβαν μέρος Ελλαδικοί τε και οί τών Κυκλάδων νήσων, μέ επικεφαλής τον τουρμάρχη τών Ελλαδικών Άγαλλιανο καί τον Στέφανο, συμφωνήθηκε να στεφθεί βασιλέας κάποιος μέ το όνομα Κοσμάς 5. Ή εξέγερση κατέληξε στην καταστροφή του στόλου τών στασιαστών εμπρός από τήν Κωνσταντινούπολη. Ή γνώμη τοϋ Θεοφάνη ό οποίος συνέδεε τήν κίνηση αυτή μέ τα μέτρα πού είχε λάβει ό Λέων Γ' κατά τών εικόνων 6 έ'χει αμφισβητηθεί άπό τους βυζαντινολόγους, οί οποίοι πλέον αποσυνδέουν τήν εξέγερση τών ελλαδικών πληθυσμών από τήν Εικονομαχία AHRWEILER, Geography, Marie-France AuzÉPY, La Vie d'etienne le Jeune par Etienne le Diacre. Introduction, édition et traduction, Aldershot 1997 (Birmingham Byzantine and Ottoman Monographs, 3), 34-39, ' ALEXANDER, ό'.π., 13-18, , 223- AHRWEILER, Geography, 22 C. MANGO, Historical Introduction, στό: Iconoclasm, 4, ΘΕΟΦΆΝΗΣ, I, 405 (de Boor)' ΝΙΚΗΦΌΡΟΣ ΠΑΤΡΙΆΡΧΗΣ (Mango), : ο! τήν 'Ελλάδα καί τάς Κυκλάδας νήσους ο'ικοΰντες, βλ. καί δ.π., Βλ. W. Ε. KAEGI Jr, The Byzantine Armies and Iconoclasm, BSI 27, 1966, (= Army, Society and Religion in Byzantium, Λονδίνο, αρ. XVII)' St. GERO, Byzantine Iconoclasm during the Reign of Leo III. With Particular Attention to the Oriental Sources, Louvain 1973 (Corpus Scriptorum Christianorum Orientalium, 346, Subsidia, 41), 94-95' Έλεονώρα ΚΟΥΝΤΟΥΡΑ-ΓΑΛΑΚΗ, Ό βυζαντινός κλήρος καί ή κοινωνία τών «σκοτεινών αιώνων», 'Αθήνα 1996 ('Εθνικό "Ιδρυμα 'Ερευνών, 'Ινστιτούτο Βυζαντινών 'Ερευνών, Μονογραφίες 3), Ή AHRWEILER, Geography, 23, δέν δέχεται οτι υφίσταται οποιαδήποτε σχέση ανάμεσα στή στάση αυτή καί στην εικονομαχικη πολιτική τού Λέοντα Γ' αντίθετα, υποστηρίζει, πώς ή εξέγερση τών ελληνικών επαρχιών οφείλεται στίς εμπορικές καί οικονομικές σχέσεις τών κατοίκων τους μέ τον αραβικό κόσμο, οι οποίες απειλούνταν άπό τίς πολεμικές επιχειρήσεις τού Λέοντα κατά τών 'Αράβων, βλ. καί Η ΙΔΙΑ, Byzance et la Mer. La marine de guerre, la politique et les institutions maritimes de Byzance aux VII e -XV e siècles, Παρίσι 1966, 'Αντίστοιχα, ó MANGO, ό'.π., 6, πιστεύει οτι ή ως τώρα γνώμη τών ιστορικών, πού στηριζόμενοι στό χωρίο τού Θεοφάνη όδηγούνταν στό συμπέρασμα, ότι οι δυτικές επαρχίες δέν διάκεινταν ευνοϊκά προς τήν Εικονομαχία, δέν είναι ορθή καί θεωρεί πιθανότερο, ή στάση αυτή να μή διαφέρει άπό άλλες παρόμοιες πού έλαβαν χώρα στην αυτοκρατορία, στις αρχές τού 8ου αιώνα. Τήν υπόθεση ότι ή στάση τών 'Ελλαδικών ήταν ένα κοινό στρατιωτικό κίνημα, πού δέν είχε σχέση οδτε μέ τήν Εικονομαχία, αλλά ούτε καί μέ τον πληθυσμό τού θέματος 'Ελλάδος, υποστηρίζει καί ό Θ. ΚΟΡΡΕΣ, Τό κίνημα τών «Ελλαδικών», Βυζανπακά 1, 1981, Βλ. καί Ilse ROCHOW, Byzanz im 8. Jahrhundert in der Sicht des Theophanes. Quellenkritisch-historischer Kommentar zu den Jahren [Βερολίνο 1991] (BBA, 57), 118' P. SCHREINER, Der byzantinische Bilderstreit: Kritische Analyse

3 ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΚΗ ΕΡΙΔΑ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 79 Στην Πελοπόννησο, ή σπανιότητα τών πηγών καί τα λίγα ασφαλώς χρονολογημένα ευρήματα τής περιόδου άπό τον 7ο ως καί τίς αρχές τού 9ου αϊ. δέν είναι Ικανά στοιχεία για να φωτίσουν τήν κατάσταση πού επικρατούσε στην περιοχή. Ή χερσόνησος του Πέλοπος, όπως καί άλλες περιοχές της αυτοκρατορίας κατά τους αιώνες αυτούς, υφίσταται διαδοχικές επιδρομές εχθρικών φύλων τόσο στην ξηρά ("Αβαροι, Σλάβοι) οσο καί στή θάλασσα (Σαρακηνοί τής Κρήτης). Μόλις στίς αρχές τού 9ου α'ι., μαρτυρεϊται στίς πηγές ή δημιουργία τού θέματος Πελοποννήσου καί ή συστηματική προσπάθεια τής κεντρικής εξουσίας να ενισχύσει τον πληθυσμό, πού είχε αποδεκατιστεί άπό τίς επιδρομές αυτές 8. Τό γεγονός οτι ή πρώτη φάση τής εϊκονομαχικής έριδας ( ), σέ δ,τι άφορα τήν Πελοπόννησο, συμπίπτει χρονικά μέ τή σκοτεινή περίοδο τής Ιστορίας της, περιπλέκει τα προβλήματα. Για τό λόγο αυτό, δέν ανιχνεύονται στον πελοποννησιακό χώρο επιδράσεις, πού θα μπορούσαν άμεσα να έχουν σχέση μέ τό είκονομαχικό κίνημα. Δέν σώζονται πληροφορίες ούτε για είκονομάχους άλλα ούτε καί για είκονόφιλους κατοίκους, μοναχούς, Ιερωμένους, αξιωματούχους ή ξένους πού κατά τήν εποχή αύτη βρίσκονταν στή χερσόνησο. Τό μοναδικό κείμενο, στό οποίο δίνεται μία εικόνα της κατάστασης στην Πελοπόννησο, γύρω στα μέσα του 8ου αι., είναι ή πολυσυζητημένη Notitia 3, τό λεγόμενο τακτικό τών Είκονοκλαστών (Paris, gr. 1555Α) 9. Τό τακτικό αυτό θεωρήder zeitgenössischen Meinungen und das Urteil der Nachwelt bis heute, στό: Bisanzio, Roma e l'italia nell'alto medioevo, τόμ. 1, Σπολέτο 1988, Για παράδειγμα, ή νέα εποίκηση τής Λακεδαιμόνιας, σύμφωνα μέ τήν παραλλαγή τού Χρονικού τής Μονεμβασίας πού περιέχεται στό χειρόγραφο τής μονής 'Ιβήρων, έγινε στίς αρχές τού 9ου αι. μέ εντολή τού αυτοκράτορα Νικηφόρου Α': τήν δε Λακεδαίμονα πάλιν εκ βάθρων καί αυτήν άνεγείρας καί ένοικίσας εν αύτη λαον ονμμικτον Καφήρους τε καί Θρφκησίους καί 'Αρμενίους καί λοιπούς άπα διαφόρων τόπων τε καί πόλεων έπισυναχθέντας, βλ. Ν. Α. ΒΕΗΣ, Τό «Περί τής κτίσεως τής Μονεμβασίας» Χρονικόν. Αϊ πηγαί καί ή ιστορική σημαντικότης αυτού, Βυζαντίς 1, 1909, 70. 'Αντίστοιχες πληροφορίες, για εποικισμό όμως τών Σκλαβηνιών, γενικά, παραθέτει καί ό ΘΕΟΦΆΝΗΣ, 1, 486' ROCHOW, ό'.π., 291. Τή σύνδεση τών δύο παραπάνω πληροφοριών βλ. στή διαπραγμάτευση τού θέματος άπό τον Ρ. CHARANIS, Nicephorus I, the Savior of Greece from the Slavs (810 A.D.), Βυζαντινά - Μεταβυζαντινά 1, 1946, 77, (= Studies on the Demography of the Byzantine Empire, Λονδίνο, 1972, αρ. XIII), καθώς καί τίς αντίθετες απόψεις πού υποστήριξε ό Στ. Π. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ, Βυζαντινοί Μελέται VI. Οί Σλάβοι έν Πελοποννήσω, Θεσσαλονίκη 1947, 8-9, 11-14, Γιά τήν πολιτική τού Νικηφόρου Α', όσον άφορα τήν επαναφορά τής 'Ελλάδας καί κυρίως τής Πελοποννήσου ΰπό τό βυζαντινό κρατικό έλεγχο, βλ. Π. Ε. ΝΐΑΒΗΣ, The Reign οί the Byzantine Emperor Nicephorus I (AD ), Αθήνα 1987, J. DARROUZÈS, Notitiae episcopatuum ecclesiae Constantinopolitanae. Texte critique, introduction et notes, Παρίσι 1981, 21-33,

4 80 ΒΟΥΛΑ ΚΟΝΤΗ θηκε άπό τον Darrouzès κοσμικό συμπίλημα τού τέλους τού 9ου αϊ., τό όποιο είχε ως πρότυπο τον Συνέκδημο τού Μεροκλέους 10. 'Αντίθετα, έχει υποστηριχτεί οτι ή Notitia 3 είναι άσχετη μέ τον Συνέκδημο, είναι αυθεντικό εκκλησιαστικό κείμενο τού 8ου αϊ., τής εποχής τών Ίσαύρων, καί απηχεί τήν κατάσταση πού επικρατούσε κατά τή σκοτεινή εκείνη περίοδο 11. Πρόσφατες μελέτες τείνουν στην αποδοχή τής άποψης, οτι ή Notitia 3 πρέπει νά συντάχτηκε στα μέσα τού 8ου αϊ., γύρω στό 754 -ϊσως νά χρησίμευσε στην εικονομαχικη σύνοδο τής Ιέρειας, στην οποία έλαβαν μέρος 338 ιεράρχες (πρακτικά της δέν έχουν σωθεί) πάντως πρίν άπό τή σύνοδο τού 787, καί τό πρότυπο στό όποιο στηρίχτηκε ήταν λατινικό κείμενο: έτσι εξηγούνται καί δικαιολογούνται οί παραφθορές στά τοπωνύμια, πού εντοπίζονται μόνο στίς ονομασίες τών επισκοπών καί μητροπόλεων τού 'Ιλλυρικού, οί οποίες δέν περιλαμβάνονταν σέ προηγούμενα τακτικά καί για τό λόγο αυτό μεταγράφηκαν μέ τα γνωστά λάθη άπό τό λατινικό πρωτότυπο 12. Ή Notitia 3 είναι τό πρώτο τακτικό στό όποιο περιλαμβάνεται ή μητρόπολη Κορίνθου ως υπαγόμενη πλέον στό πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, ένώ ώς τό 732 άνηκε στό 'Ανατολικό 'Ιλλυρικό καί υπαγόταν στή δικαιοδοσία τού πάπα τής Ρώμης 13. Στό τακτικό αυτό, ύπό τή μητρόπολη Κορίνθου τής επαρχίας Πελοποννήσου αναφέρονται 36 επισκοπές 14, οί περισσότερες άπό τίς όποιες δέν απαντώνται στα επόμενα τακτικά, πράγμα τό όποϊο ό Darrouzès θεώρησε ώς έναν ακόμη λόγο, για τον οποίο τό τακτικό δέν απηχούσε τα εκκλησιαστικά πράγματα τής Πελοποννήσου τού 8ου αϊ. καί αντέγραφε τον κατάλογο τού Ίεροκλέους 15. Δέν άποκλείε- 10. DARROUZÈS, Notitiae, 32. Βλ. καί Α. BON, Le Péloponnèse byzantin jusqu'en 1204, Παρίσι 1951, Γερ. Ι. ΚΟΝΙΔΑΡΗΣ, Ai μητροπόλεις καί αρχιεπίσκοποι τού οικουμενικού πατριαρχείου καί ή «τάξις» αυτών, 'Αθήνα 1934, 23 (Texte und Forschungen zur byzantinisch-neugriechischen Philologie, 13)' 0 ΙΔΙΟΣ, 'Εκκλησιαστική ιστορία τής 'Ελλάδος άπό τής ιδρύσεως τών εκκλησιών αυτής ύπό τού αποστόλου Παύλου μέχρι σήμερον (49/ ), τόμ. Α', 'Αθήνα , 518' Ο ΙΔΙΟΣ, Παρατηρήσεις εις τα περί επισκοπών τής Λακωνικής κατά τους ένδεκα πρώτους αιώνας τής Καθολικής 'Ορθοδόξου 'Εκκλησίας τής Ελλάδος. Μετ' εισαγωγής εις τό πρόβλημα τών πηγών περί τών επισκοπών Πελοποννήσου, Πρακτικά τού Α ' Συνεδρίου Λακωνικών Σπουδών (= Λακωνικοί Σπουδαί 5, 1980), P. YANNOPOULOS, Métropoles du Péloponnèse mésobyzantin: un souvenir des invasions avaroslaves, Byzantion 63, 1993, ' Έλεωνόρα ΚΟΥΝΤΟΥΡΑ-ΓΑΛΑΚΗ, Συμβολή στην μελέτη τής βυζαντινής εκκλησιαστικής ιεραρχίας κατά τήν περίοδο τής πρώτης εικονομαχίας (Πρόδρομη ανακοίνωση), Βυζαντιακά 14, 1994, 67-68, 70, 79' Η ΙΔΙΑ, Ή «Εικονοκλαστική» Notitia 3 καί τό λατινικό πρότυπο της, Σύμμεικτα 10, 1996, Βλ. επίσης, Η ΙΔΙΑ, Ό βυζαντινός κλήρος, Βλ. παραπάνω, σημ DARROUZÈS, Notitiae, Notitia Ό.π., 21 σημ. 1.

5 ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΚΗ ΕΡΙΔΑ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 81 ται, όμως, ό ασυνήθιστα μεγάλος αριθμός τών επισκοπών πού παραδίδει τό τακτικό, νά αντικατοπτρίζει, εκτός τών άλλων, τήν εφαρμογή τής εκκλησιαστικής πολιτικής τών Ίσαύρων στην περιοχή, τή δημογραφική ανάκαμψη, πού φαίνεται οτι παρατηρείται τήν περίοδο αυτή στην Πελοπόννησο 16, μέ τήν εδραίωση τής βυζαντινής κυριαρχίας στην περιοχή μετά τήν εκστρατεία του Σταυρακίου, τό 783, καί τήν ίδρυση, τελικά, τού θέματος Πελοποννήσου. Όπως θα εκτεθεί στή συνέχεια, άπό τα λίγα στοιχεία πού αναφέρονται στην εικονομαχικη έριδα καί δίνουν κάποιες έμμεσες, έστω, πληροφορίες για τήν κατάσταση στην Πελοπόννησο, τα πιο ενδιαφέροντα αφορούν τή Μονεμβασία, οί επίσκοποι τής οποίας φαίνεται πώς είχαν εμπλακεί ενεργά στην εικονομαχικη διαμάχη τόσο τής πρώτης, δσο καί τής δεύτερης περιόδου. Ή Μονεμβασία ιδρύθηκε, σύμφωνα μέ τό Χρονικό της Μονεμβασίας, κατά τή διάρκεια τών σλαβικών επιδρομών (582/3 ή 587/8), άπό κατοίκους τής Λακεδαιμόνιας. Ώς επισκοπή μνημονεύεται για πρώτη φορά στή Notitia 3 (ό Μονεμβασίας), ύπό τή μητρόπολη Κεφαλληνίας τής επαρχίας 'Ηπείρου α', επαρχίας της οποίας αμφισβητείται ή έγγραφη, άλλα στην οποία υπάγονται αυθεντικές επισκοπές, πού περιλαμβάνονται στα πρακτικά τής συνόδου τού Ό επίσκοπος Μονεμβασίας 18 Πέτρος, ό πρώτος γνωστός επίσκοπος πού περιλαμβάνεται στό συνοδικό τής Μονεμβασίας 19, έλαβε μέρος τό 787 στίς εργασίες τής Ζ' οικουμενικής συνόδου της Νίκαιας, πού αποφάσισε τήν αναστήλωση τών εικόνων 20, γεγονός πού πιστοποιεί τίς εϊκονόφιλες θέσεις του, όπως αυτές αποτυπώνονται στα πρακτικά τής συνόδου: Πέτρος ό όσιώτ. έπίσκ. Μονεμβασίας έξεφών. ομοίως 21. Τό έξεφών. ομοίως παραπέμπει στα όσα δήλωσε υπογράφοντας ό επίσκοπος Σασίμων: Κωνσταντίνος ό οσιότατος επίσκοπος Σασίμων είπε' κατά τάς άναγνωσθείσας συνοδικός έπιστολάς του μακαριωτάτου πάπα της πρεσβυτέρας Ρώμης 'Αδριανού, οΰτως ομολογώ, καί προσκυνώ, καί αποδέχομαι τάς ιεράς καί σεβάσμιους εικόνας κατά τήν άρχαίαν παράδοσιν τής εκκλησίας, τους δέ μή ούτω 16. YANNOPOULOS, Métropoles, 391, 394 ΚΟΥΝΤΟΥΡΑ-ΓΑΛΑΚΗ, Ή «Εικονοκλαστική» Notitia 3, DARROUZÈS, Notitiae, 31, Notitia Σχετικά μέ τον επισκοπικό κατάλογο τής Μονεμβασίας, βλ. παρακάτω, 92-94, 'Επίμετρο. 19. V. LAURENT, La liste episcopale du synodicon de Monembasie, ÉO 32, 1933, 131, 139, 141, 142, 143 J. GOUILLARD, Le Synodikon de l'orthodoxie. Édition et commentaire, TM 2, 1967, 117, MANSI, XII, στ. 1110, XIII, στ. 145, 369, 392. Βλ. καί J. DARROUZÈS, Listes episcopates du Concile de Nicée (787), REB 33, 1975, 38 op. 253A, 194D, 193E, 182F, 65 άρ. 194D, 193E, 182F, 67 άρ. 253B. 21. MANSI, XII, στ

6 82 ΒΟΥΛΑ ΚΟΝΤΗ φρονοΰντας αναθεματίζω 22. Ό Πέτρος, Ίσως εξαιτίας τής συμμετοχής του στή σύνοδο αύτη, λατρευόταν στην περιοχή τής Λακωνικής ώς άγιος, όπως υποδηλώνει εικόνα του πού σώζεται στό ναό τού 'Αγίου Γεωργίου στό κάστρο τού Γερακίου 23. Ή σημαντικότερη, όμως, πληροφορία για τήν εικονομαχικη έριδα στην περιοχή, σχετίζεται μέ τή δεύτερη φάση της καί άφορα τον επίσκοπο Μονεμβασίας 'Ιωάννη. Τό 818, ό Θεόδωρος Στουδίτης απευθύνει επιστολή 24 τοίς θεοτιμήτοις καί πνευματικοίς μου πατράσι Ιωάννη τω θεοφιλέστατο? επισκοπή Μονοβασίας 25 καί Μεθοδίω τω ευλαβέστατο? ήγουμένω 26, οί όποιοι βρίσκονται στή Ρώμη. Ό επίσκοπος 'Ιωάννης περιλαμβάνεται μόνο στό πλαστό -κατά τον Laurent- πρώτο τμήμα 22. Ό.π., στ Κ. Γ. ΖΗΣΙΟΥ, Έπιγραφαί χριστιανικών χρόνων τής 'Ελλάδος. Α'. Λακεδαίμονος, Βυζαντίς 1, 1909, 144 αρ. 98' Ν. Α. ΒΕΗΣ, Zur Sigillographie der byzantinischen Themen Peloponnes und Hellas, Viz. Vrem. 21, 1914, 109 καί σημ. 5. Πρβλ. Χάρις Α. ΚΑΛΛΙΓΆ, Byzantine Monemvasia. The Sources, Μονεμβασία [1990], καί σημ THEODORI STUDITAE, Epìstulae, έκδ. G. FATOUROS, Βερολίνο - Νέα 'Υόρκη 1992 (CFHB, ΧΧΧΙ/1-2), τόμ. Ι, 317*-318* άρ. 274, τόμ. II, άρ 'Εξάλλου, σε επιστολή του προς τον αρχιμανδρίτη Βασίλειο, ηγούμενο τής μονής τού 'Αγίου Σάββα στή Ρώμη, ή οποία χρονολογείται επίσης στό πρώτο μισό τού 818, ό Θεόδωρος Στουδίτης αναφέρει δτι είχε λάβει επιστολή άπό τους δύο Ιεράρχες, ή οποία τον πληροφορούσε για τίς δραστηριότητες τους στή Ρώμη, ό'.π., Ι, 316*-317* άρ. 273, II, άρ 'Απάντηση στην επιστολή εκείνη είναι αυτή (άρ. 274) πού σχολιάζεται έδώ. 25. Τόσο στίς πηγές πού μνημονεύουν τή Μονεμβασία δσο καί στις σφραγίδες τών επισκόπων της μέχρι τον 11ο αι., τό όνομα τής πόλης παραδίδεται -έκτος άπό τίς σφραγίδες τών επισκόπων Μαρίνου καί Παύλου καί τήν υπογραφή τού Πέτρου στά πρακτικά τής συνόδου τής Νίκαιας- μέ τον τύπο Μονοβασία καί όχι Μονεμβασία. Άπό τό 12ο αι. καί μετά γενικεύεται ό τύπος Μονεμβασία, βλ. Π. Ν. ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ή αρχαιότερα άμεσος γραπτή μνεία τής Μονεμβασίας (898 μ.χ.), Λακωνικοί Σπουδαί 5, 1980 (= Πρακτικά Α' Συνεδρίου Λακωνικών Σπουδών, τχ. Β'), 227, , , 241, Ό Νικολόπουλος σημειώνει (ό'.π., ), δτι στίς επιστολές τού Στουδίτη, παρόλο πού ανάγονται στον 9ο αι., αναγράφεται ό τύπος Μονεμβασίας (δπως παραδιδόταν άπό τήν υπάρχουσα τότε έκδοση τών επιστολών, βλ. PC 99, στ. 1209, 1678) καί δίνει τήν εξήγηση οτι ή χειρόγραφη παράδοση τών επιστολών εϊναι μεταγενέστερη. Στή νέα έκδοση τών επιστολών τού Θεοδώρου Στουδίτη, όμως, ό Γ. Φατούρος διορθώνει καί στίς δύο περιπτώσεις τον τύπο τού ονόματος σέ Μονοβασίας. 26. Πρόκειται για τον Μεθόδιο άπό τις Συρακούσες, ηγούμενο τής μονής Χηνολάκκου στον Όλυμπο τής Βιθυνίας, πού άπό τό 815 βρισκόταν στή Ρώμη, μεσολαβόντας στον πάπα υπέρ τών εΐκονολατρών. Τό 821, επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη, όπου υπέστη μαρτύρια εξαιτίας τής πίστης του στίς εικόνες. Τό 843, μετά τήν αποπομπή άπό τήν αυτοκράτειρα Θεοδώρα τού εΐκονοκλάστη πατριάρχη 'Ιωάννη Γραμματικού, ό Μεθόδιος εκλέχτηκε πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως στίς 4 Μαρτίου καί μερίμνησε για τήν οριστική αναστήλωση τών εικόνων. Βλ. τό Βίο τού Μεθοδίου στά A4SS Junii II, (3η έκδ., III, ) καί στην PC 100, στ , ένώ τα μαρτύρια πού υπέστη αναφέρονται καί στό Βίο τών αγίων Δαυίδ, Συμεών καί Γεωργίου, βλ. Ι. VAN DEN GHEYN, Acta graeca SS. Davidis, Symeonis et Georgii Mitylenae in insula Lesbo, An. Boll. 28, 1899, : ούδένα γαρ ούτος ό βασι-

7 ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΚΗ ΕΡΙΔΑ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 83 τού συνοδικού τής Μονεμβασίας 27. Δέν είναι γνωστό πότε έφθασε στή Ρώμη, γνωρίζουμε όμως, ότι ό ηγούμενος Μεθόδιος -πού εκλέχτηκε πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως κατά τήν οριστική αναστήλωση τών εικόνων ( )- πήγε εκεί τό , μόλις άρχισε ή δεύτερη φάση τής Εικονομαχίας καί μεσολαβούσε στον πάπα για τό ζήτημα τών εικόνων. Στή επιστολή τού Θεοδώρου Στουδίτη σημειώνεται ή εμμελής υμών αγιωσύνη, άπάρασα του τήδε αιρετικού ψυχοφθόρου κλύδωνος καί προς τον εϋδιον λιμένα τής πασών εκκλησιών πρωτοβαθρούσης εύθυδρομήσασα, καί παρακάτω: ει καί θάτερος θατέρου προέδραμεν ώς επί του θεοδόχου μνήματος... Ή φράση αυτή υπονοεί δτι οί δύο άνδρες έφθασαν στή Ρώμη ό ένας λίγο μετά άπό τον άλλο. Έτσι, είναι, νομίζω, εύλογο νά συμπεράνει κανείς δτι περίπου τήν ϊδια εποχή, γύρω στό 815 δηλαδή, έφθασε στή Ρώμη καί ό επίσκοπος 'Ιωάννης. Στην επιστολή αυτή, ό Θεόδωρος Στουδίτης αναφέρεται στην παρουσία τών δύο ανδρών στή Ρώμη 29 καί στό έργο πού έχουν επιτελέσει, μεσολαβόντας στον πάπα καί έξ άμφοΐν ετυπώθη τά δακτύλω θεού εν τη αποστολική καρδία βεβουλευμένα. ώς γεραρός υμών ό πλους, ώς εύκλεής ό άγων, τών ενταύθα εναθλούντων τιμαλφέστερον τό κατόρθωμα έργασάμενος, εϊπερ δυοίν άνδρόίν ή πάντων σωτηρία κατέπρακται. Τους προτρέπει, δμως, νά μήν έπαναπαυθούν σέ δ,τι έχουν ως τώρα επιτύχει, άλλα μή όφείτε προσκείμενοι καί έκλιπαροΰντες εως αν περαιωθή τά θεοειδώς εγκεκριμένα τω άγίω πρωτοθρόνω. 'Εξάλλου, σέ προηγούμενη επιστολή του προς τό στουδίτη μοναχό Έπιφάνιο, γραμμένη στό δεύτερο μισό τού 817, ό Θεόδωρος τον επιφόρτιζε μέ τή μεταφορά στή Ρώμη επιστολών πού απευθύνονταν στον επίσκοπο Μονεμβασίας καί στον ηγούμενο Μεθόδιο, οί οποίοι βρίσκονταν λεύς [Μιχαήλ Β'] τών αγίων έκάκωσεν η τον μέγαν καί θείον μόνον Μεθόδιον... δια τό λάθρα αυτόν έν τη 'Ρώμη άπεληλυθέναι Βλ. ακόμη, J. PARGOIRE, Saint Méthode de Constantinople avant 821, EO 6, 1903, Ο ΙΔΙΟΣ, Saint Méthode et la persécution, ÉO 6, 1903, Βλ. καί J. GOUILLARD, La Vie d'euthyme de Sardes (+831), une oeuvre du patriarche Méthode, TM 10, 1987, 11-16' ΘΕΌΔΩΡΟΣ ΣΤΟΥΔΊΤΗΣ, Έπιστολαί, I, 317*-318* σημ Για τίς σχέσεις τού Μεθοδίου μέ τον Θεόδωρο Στουδίτη βλ. καί Th. PRATSCH, Theodoras Studites ( ) zwischen Dogma und Pragma. Der Abt des Studiosklosters in Konstantinopel im Spannungsfeld von Patriarch, Kaiser und eigenem Anspruch, Φρανκφούρτη - Βερολίνο - Βέρνη - Νέα 'Υόρκη - Παρίσι - Βιέννη [1998] (Berliner Byzantinische Studien, 4). 27. LAURENT, Synodicon, 131, , 161 αρ PARGOIRE, Saint Méthode de Constantinople, Γιά τίς σχέσεις τού Θεοδώρου Στουδίτη μέ τή ρωμαϊκή 'Εκκλησία κατά τή διάρκεια τής Εικονομαχίας, βλ. C. VAN DER VORST, Les relations de S. Théodore Studite avec Rome, An. Boll. 32, 1913, Γενικά γιά τις ελληνικές κοινότητες τής Κάτω Ιταλίας κατά τήν περίοδο αυτή, βλ. Κ. Γ. ΜπΟΝΗΣ, Αϊ ελληνικοί εκκλησιαστικοί κοινότητες τής μεσημβρινής 'Ιταλίας καί τής Σικελίας κατά τήν δευτέραν περίοδον τής Εικονομαχίας ( ), επί τη βάσει τών βυζαντινών πηγών, θεολογία 44, 1973, 7-27.

8 84 ΒΟΥΛΑ ΚΟΝΤΗ εκεί 30. Μαρτυρεϊται δηλαδή ή παρουσία τού 'Ιωάννη στή Ρώμη μέ βεβαιότητα ήδη άπό τό 817. Ό λόγος τής μετάβασης τού επισκόπου Μονεμβασίας 'Ιωάννη στή Ρώμη δέν είναι εξακριβωμένος. 'Οφείλεται, άραγε, σέ έντονη εϊκονολατρική δραστηριότητα τού ιεράρχη στην έδρα τής επισκοπής του, ή οποία λόγω τών απειλούμενων διώξεων εναντίον του, τον ανάγκασε νά βρει καταφύγιο στή Ρώμη 31, ή εκτελούσε συγκεκριμένη αποστολή, σταλμένος άπό γνωστούς εϊκονολάτρες τής Βασιλεύουσας (ίσως τον Θεόδωρο Στουδίτη) στον πάπα τής Ρώμης, μέ σκοπό τήν έκ μέρους του εκδήλωση συμπαράστασης στην ε'ικονόφιλη παράταξη; Στά ερωτήματα αυτά δέν είναι δυνατό νά υπάρξει απάντηση, αφού ακόμη καί γιά τον Μεθόδιο, γιά τον όποιο υπάρχουν τόσα βιογραφικά στοιχεία, δέν είναι σαφής ό ακριβής λόγος τής αρχικής μετάβασης του στή Ρώμη, ασχέτως άπό τή δράση πού ανέπτυξε κατά τή διαμονή του στην έδρα τής λατινικής 'Εκκλησίας. Συγκεκριμένα, ό μέν Βίος του αναφέρει δτι εγκατέλειψε τή Βασιλεύουσα εξαιτίας τών διωγμών τού Λέοντα κατά τών είκονολατρών 32, οί δέ βυζαντινοί Ιστορικοί τήν αποδίδουν σέ αποστολή πού τού ανατέθηκε άπό τον πατριάρχη Νικηφόρο καί τήν είκονόφιλη παράταξη: δτι περ έν 'Ρώμη διάγων, αποσταλείς προς τον αρχιερέα ταύτης δια τάς έπί Νικηφόρω τω πατριάρχη αίτιαθείσας επαγωγός 33. Γιά τίς μετά τό 818 κινήσεις τού πελοποννήσιου Ιεράρχη δέν έχουν διασωθεί πληροφορίες. 'Αγνοούμε, δηλαδή, αν ό επίσκοπος 'Ιωάννης παρέμεινε στή Ρώμη γιά μεγάλο χρονικό διάστημα, αν επανέκαμψε στην έδρα του στή Μονεμβασία, η αν μετέβη στην Κωνσταντινούπολη, η άλλου. "Ας σημειωθεί, οτι ό Μεθόδιος επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη τό 821, μεταφέροντας επιστολή τού πάπα Πασχαλίου Α' ( ) προς τον αυτοκράτορα Μιχαήλ Β' 34. Ή ενεργός συμμετοχή τού 'Ιωάννη στην εικονομαχικη έριδα είναι μία ακόμη επιβεβαίωση τού γεγο- 30. ΘΕΌΔΩΡΟΣ ΣΤΟΥΔΊΤΗΣ, Έπιστολαί, Ι, 369*-370* άρ. 377, II, άρ Ό Έπιφάνιος, μοναχός τής μονής Στουδίου, είχε καί παλαιότερα μεταφέρει επιστολές τού Θεοδώρου Στουδίτη στή Ρώμη. Τή φορά αυτή, όμως, λίγο πριν αναχωρήσει, συνελήφθη στην Κωνσταντινούπολη καί φυλακίστηκε' τίς επιστολές μετέφερε, τελικά στή Ρώμη ό μοναχός Εύφημιανός, πού καί αυτός είχε καί άλλοτε παραδώσει επιστολές του Θεοδώρου στον πάπα Πασχάλιο, βλ. PARGOIRE, Saint Méthode de Constantinople, 128. Βλ. καί ΘΕΌΔΩΡΟΣ ΣΤΟΥΔΊΤΗΣ, Έπιστολαί, Ι, 175* σημ. 121, 369* σημ Κάτι τέτοιο φαίνεται νά υπονοεί ό Στουδίτης μέ τή φράση ού μάλλον τό καθ' έαυτήν άσφαλισαμένη, βλ. ΘΕΌΔΩΡΟΣ ΣΤΟΥΔΊΤΗΣ, Έπιστολαί, II, 405, άρ Βίος Μεθοδίου, PG 100, στ ΓΕΝΕΣΙΟΣ, 59 (Lesmüller-Werner, Thurn) καί ΣΚΥΛΙΤΖΗΣ, 87 (Thurn): έν 'Ρώμη πεμφθείς προς τον πάπαν δια τάς κατά Νικηφόρου τού άγιωτάτου πατριάρχου άνεγερθείσας έπαγωγάς. Πρβλ. PARGOIRE, Saint Méthode de Constantinople, ' GOUILLARD, La Vie d'euthyme de Sardes, PARGOIRE, Saint Méthode de Constantinople, 131.

9 ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΚΗ ΕΡΙΔΑ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 85 νότος δτι κατά τή δεύτερη περίοδο τής Εικονομαχίας τήν προάσπιση τών εικόνων είχαν αναλάβει κυρίως τά μέλη τής επίσημης εκκλησιαστικής Ιεραρχίας καί όχι οί μοναχοί, όπως συνέβαινε στην πρώτη φάση της. Ό απόηχος τών εΐκονόφιλων δραστηριοτήτων τών δύο επισκόπων της Μονεμβασίας, τού Πέτρου καί τού 'Ιωάννη, αποτυπώνεται γλαφυρά σέ μία μεταγενέστερη πηγή, τού 15ου αϊ., μονεμβασιώτικης προέλευσης. Συγκεκριμένα, ό μητροπολίτης Μονεμβασίας Κύριλλος 35 απηύθυνε τό 1427/28 προς τον πατριάρχη 'Ιωσήφ Β' μία αναφορά 36, ό ανώνυμος συντάκτης τής οποίας έχει αποδειχθεί πώς ήταν ό 'Ισίδωρος, μετέπειτα μητροπολίτης Κιέβου 37. Στην αναφορά αυτή 38, περιέχεται τό παρακάτω κείμενο:...ώς εστί τούτο γνωρίσαι σαφώς καί από τού βίου τού αγίου Θεοφάνους αρχιεπισκόπου Μονεμβασίας, τού θαυματουργού, τού συνεκδημήσα- 35. Γιά τήν ταύτιση τού ανώνυμου μητροπολίτη τής αναφοράς μέ τον Κύριλλο, ό όποιος στό συνοδικό τής Μονεμβασίας αναγράφεται αμέσως μετά τον Άκάκιο, βλ. G. MERCATI, Scritti d'isidoro il cardinale Ruteno e codici a lui appartenuti che si conservano nella Biblioteca Apostolica Vaticana Ρώμη 1926 (ST, 46), 11' LAURENT, Liste episcopale, 132, 139, , 161- Ο ΙΔΙΟΣ, Isidore de Kiev et la métropole de Monembasie, REB 17, 1959, Ό μητροπολίτης Μονεμβασίας απηύθυνε στον πατριάρχη δύο υπομνήματα «απολογίες» τά χαρακτηρίζει ό 'ίδιος πού πραγματεύονταν τή διεκδίκηση έκ μέρους τής μητρόπολης Μονεμβασίας τών επισκοπών Μαΐνης καί Ζεμένος. Οι επισκοπές αυτές υπάγονταν αρχικά στή μητρόπολη Κορίνθου, παραχωρήθηκαν αργότερα στή μητρόπολη Μονεμβασίας, καί τώρα ό μητροπολίτης Κορίνθου ζητούσε νά αποδοθούν πάλι στή μητρόπολη του. Τά κείμενα αυτά περιλαμβάνονται στον κώδικα Palatinus gr. 226 καί εκδόθηκαν άπό τον Σπ. Π. ΛΑΜΠΡΟ, Δύο άναφοραί μητροπολίτου Μονεμβασίας προς τον πατριάρχην, NE 12, 1915, Τό πρώτο υπόμνημα χρονολογείται στό , ένώ ώς έτος σύνταξης τού δεύτερου είχε αρχικά προταθεί τό έτος 1429 (MERCATI, ό'.π., 9). 'Αργότερα, ό Ρ. SCHREINER, Die byzantinischen Kleinchroniken. Teil 2. Historischer Kommentar, Βιέννη 1977 (CFHB, XII/2), 437, διόρθωσε τή χρονολογία αυτή σέ 1427/28. Τήν περίοδο αυτή πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως ήταν ό Ιωσήφ Β' ( ). 37. Γιά τήν απόδοση στον 'Ισίδωρο Κιέβου τής πατρότητας τών αναφορών, βλ. MERCATI, ό'.π., 7-14 LAURENT, Liste episcopale, 'Αντίθετα, ό Δ. Α. ΖΑΚΥΘΗΝΟΣ, Μανουήλ Β' ό Παλαιολόγος καί ό καρδινάλιος 'Ισίδωρος έν Πελοποννήσω, Mélanges offerts à Octave et Melpo Merlier, τόμ. Γ', 'Αθήνα 1957, 65-69, υποστηρίζει δτι ό 'Ισίδωρος, έκτος άπό συντάκτης τών δύο αναφορών, ήταν ταυτόχρονα ό 'ίδιος ό μητροπολίτης Μονεμβασίας, πού τίς απηύθυνε. Τήν ταύτιση αυτή απορρίπτει ό LAURENT, Isidore de Kiev, , ό όποιος δέν δέχεται ότι ό 'Ισίδωρος εϊχε χρηματίσει ποτέ μητροπολίτης Μονεμβασίας. Σχετικά μέ τήν προσωπική βιβλιοθήκη, πού ό 'Ισίδωρος πρέπει νά κατείχε κατά τή διάρκεια τής διαμονής του στή Μονεμβασία καί στην οποία στηρίχτηκε γιά τή σύνταξη τών δύο υπομνημάτων, βλ. 'Ελευθερία ΠΑΠΑΠΑΝΝΗ - Σπ. ΤΡΩΙΑΝΟΣ, Μια νομική βιβλιοθήκη στή Μονεμβασία τό 15ο αιώνα, Βυζαντινοί Μελέται 2, [1991], Πρόκειται γιά τή δεύτερη άπό τίς δύο αναφορές, αυτήν τού 1427/28, βλ. ΛΆΜΠΡΟΣ, ό'.π.,

10 86 ΒΟΥΛΑ ΚΟΝΤΗ ντος τω μεγάλω πατρ'ι Μεθοδίω τω πατριάρχη παρά τον 'Ρώμης έν τοις τών ε'ικονομάχων χρόνοις επί συστάσει τών Ιερών εικόνων. Μητρόπολις γαρ ην τηνικαΰτα, καθώς εστί τούτο μαθείν ακριβώς άπό τε τών επιγραφών τών εικόνων τού αγίου τούδε καί τών άδομένων τροπαρίων καί ίδιομέλων αυτού, ούχ ήττον δ' άπό τής τού βίου εκείνου συγγραφής. Έχει δέ ούτωσίν «Τούτοις ό Ιερός Πέτρος έστηριγμένος καί κατωχυρωμένος, αυτός αντί πάντων εαυτόν τής συνόδου συνήγορον όναδείξας καί φυσικοίς καί γραφικοίς προβλήμασι τά τών αιρετικών όποφράξας στόματα καί τη συνάδω τό κύρος όναντίρρητον χαρισάμενος, βασιλέας καί Ιερέας προς εκπληξιν συνεκίνησεν, άποθειάσαντας αυτόν καί μακαρίσαντας έπί τη γενναιότατη κατά τών δυσσεβών ένστάσει. Αυτός δέ, τών Νικαέων όπαναστάς, όϊκαδε ωχετο. Μετά δέ τινας χρόνους ή μεν τών άϊδίων λήξις τούτον προςελαμβάνετο, πολλά μεν τφ άοιδίμω έπισκήψαντα Θεοφάνει καί πολλούς τους περί άγνείας καί καθαρότητος λόγους αύτω προεκθέμενος, δν καί παραστάτην τού θείου βήματος άναδείξας καί άντ αυτού προχειρισάμενος πρόεδρον έξέπνευσεν» 39. Τό επεισόδιο τής συμμετοχής τού επισκόπου Πέτρου στή σύνοδο τής Νίκαιας, επαναλαμβάνεται μέ υπερβολικές εκφράσεις στην αναφορά 40, παραπέμπει, ωστόσο, στό ιστορικό γεγονός τής παρουσίας του σέ αυτήν, οπού όμως ή περιγραφή της είναι πολύ λιτή. Στην ϊδια αναφορά μνημονεύεται καί ή μετάβαση τού επισκόπου Μονεμβασίας στή Ρώμη: ή μνεία τού συνεκδημήσαντος Μεθοδίου δέν επιτρέπει, νομίζω, καμία παρερμηνεία ή υπόθεση δτι Ίσως τό περιστατικό αναφέρεται σέ διαφορετικά πρόσωπα. Πρόκειται γιά τον επίσκοπο Μονεμβασίας 'Ιωάννη, στον όποιο απευθύνεται ό Θεόδωρος Στουδίτης, τό όνομα όμως πού παραδίδεται έδώ είναι Θεοφάνης. Ποιος, όμως, είναι ό άγιος Θεοφάνης, αρχιεπίσκοπος Μονεμβασίας, καί τί γνωρίζουμε γι' αυτόν; Πληροφορίες γιά τή ζωή του περιλαμβάνονται μόνο σέ δύο πηγές τού 15ου αϊ., στην αναφορά τού 1427/28 καί στό συνοδικό τής Μονεμβασίας, συνταγμένο τό Στην αναφορά σημειώνεται, έκτος άπό τή μετάβαση του στή Ρώμη, δτι ό Θεοφάνης έτιμάτο ώς άγιος στή Μονεμβασία καί παρατίθεται απόσπασμα τού άγνωστου άπό άλλου Βίου του. Στό συνοδικό της Μονεμβασίας, ό Θεοφάνης μνημονεύεται ώς αρχιεπίσκοπος καί όμολογητής, άλλα στή σειρά προηγείται τού επισκόπου Πέτρου 41. Όπως έχει ήδη επισημανθεί άπό τον Laurent, είναι πιθανό ό αντιγραφέας τού συνοδικού, νά είχε υπόψη του τό κείμενο τού Βίου τού 39. ΛΆΜΠΡΟΣ, δ.π, Τις υπερβολές πού περιέχονται στή φράση γιά τον Πέτρο υπογραμμίζει καί ό LAURENT, Liste episcopale, LAURENT, Synodicon, 131, 139, και GOUILLARD, Synodikon, 117.

11 ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΚΗ ΕΡΙΔΑ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 87 Θεοφάνη, ή τουλάχιστον, τό απόσπασμα του πού περιέχεται στην αναφορά, καί άπό έκεϊ νά άντλησε τήν πληροφορία, καί γιά τό λόγο αυτό νά έθεσε τό όνομα τού Θεοφάνη πρίν άπό τού Πέτρου 42. Μέ αφετηρία τό απόσπασμα τής τού βίου εκείνου (τού Θεοφάνη δηλαδή) συγγραφής 43, πού περιέχεται στην αναφορά καί σώζεται καί σέ άλλον χειρόγραφο κώδικα τού 'Ισιδώρου Κιέβου 44, ό Θεοφάνης έχει συμπεριληφθεί στους αγίους τής ανατολικής ορθόδοξης 'Εκκλησίας 45. Πιστεύω, όμως, δτι δέν υπάρχει τέτοιος άγιος ιστορικά τεκμηριωμένος' ή υπαρξή του μαρτυρεϊται μόνο άπό τίς δύο πηγές τού 15ου αϊ., δπου στό πρόσωπο του 46 έχουν συγκεραστεΐ χαρακτηριστικά καί ιδιότητες πού ανήκουν εϊτε στον Πέτρο (ή λατρεία του ώς αγίου στή Λακωνία) εϊτε στον 'Ιωάννη (ή μετάβαση του στή Ρώμη μαζί μέ τον Μεθόδιο). Παρόλο, όμως, πού ή ιστορική αξιοπιστία τής πηγής αυτής έχει έντονα αμφισβητηθεί 47, πού τό κείμενο περιέχει υπερβολές καί δημιουργεί σύγχυση, εντούτοις ό ιστορικός πυρήνας δσων αναφέρονται στηρίζεται στην πραγματικότητα καί άπο- 42. LAURENT, Synodicon, ΛΆΜΠΡΟΣ, ό'.π., Κώδικας Vatic, gr. 1879, φ. 158, βλ. MERCATI, ό'.π, 8' Ρ. CANART, Codices Vaticani graeci. Codices , τόμ. I. Codicum enarrationes, Βατικανό 1970, BH& Ό LAURENT, Synodicon, , 144, δέχεται μέ επιφυλάξεις τήν ύπαρξη επισκόπου Θεοφάνη καί τοποθετεί τή θητεία του στον επισκοπικό θρόνο τής Μονεμβασίας ανάμεσα σέ αυτήν τού Πέτρου καί τού 'Ιωάννη. Πιστεύει, ακόμη, δτι κατά τήν αναθεώρηση τού συνοδικού, τό 15ο αι., έγινε σύγχυση ανάμεσα στον Θεόκλητο καί στον 'Ιωάννη. 'Αντίθετα, ή ΚΑΛΛΙΓΑ, ό'.π, , θεωρεί ότι πρόκειται γιά τό ϊδιο πρόσωπο, τού οποίου τό κληρικό άνομα ήταν 'Ιωάννης καί τό μοναστικό Θεοφάνης. Τέλος, ό GOUILLARD, Synodikon, 282, θεωρεί τον Θεοφάνη ώς un personnage d'historicité douteuse. 47. Τό περιεχόμενο τής αναφοράς έχει σχολιαστεί άπό τους ιστορικούς καί έχουν αναλυθεί οί λόγοι πού ώθησαν τό μητροπολίτη Μονεμβασίας νά τήν απευθύνει στον πατριάρχη. Συγκεκριμένα, στην προσπάθεια του νά υπερασπιστεί τά δικαιώματα τής μητρόπολης Μονεμβασίας επί τών επισκοπών Μαΐνης καί Ζεμενάς, τις όποιες διεκδικεί ό μητροπολίτης Κορίνθου, ό πελοποννήσιος ιεράρχης προσπαθεί νά αποδείξει δτι ή μητρόπολη Μονεμβασίας κατείχε τίς δύο αυτές επισκοπές χρόνους... σχεδόν εξακόσιους. Παραποιεί γεγονότα καί περιστατικά, παραθέτει ανακρίβειες καί, γενικά, κάνει κάθε προσπάθεια νά περιβληθεί μέ αϊγλη ή Μονεμβασία, ή Ί'δρυσή της καί ό ρόλος πού διαδραμάτισε στην απελευθέρωση τής Πελοποννήσου άπό τους Λατίνους, βλ. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ, δ.π., Βλ. επίσης, St. BINON, L'histoire et la légende de deux chrysobulles d'andronic II en laveur de Monembasie. Macaire ou Phrantzès?, ÉO 37, 1938, ' P. CHARANIS, The Chronicle of Monemvasia and the Question of the Slavonic Settlements in Greece, DOP 5, 1950, , 161 (= Studies on the Demography, δ.π., άρ. X) P. LEMERLE, La chronique improprement dite de Monemvasie: Le contexte historique et légendaire, REB 21, 1963, P. YANNOPOULOS, La pénétration slave en Argolide, στό: Études Argiennes (= BCH, Supplément VI), Αθήνα - Παρίσι 1980, ' Ο ΙΔΙΟΣ, Métropoles, 392 σημ. 9. Άς σημειω-

12 88 ΒΟΥΛΑ ΚΟΝΤΗ δεικνύει οτι, έξι αιώνες μετά άπό τά αληθινά συμβάντα, ή τοπική παράδοση εξακολουθούσε νά τά διατηρεί ζωντανά καί νά τά διαιωνίζει. 'Εκτός άπό τή Μονεμβασία, άπό τον υπόλοιπο πελοποννησιακό χώρο τό μόνο στοιχείο πού έχουμε καί φανερώνει κάποια εμπλοκή ιεραρχών στην εικονομαχικη έριδα είναι τό γεγονός τής συμμετοχής τού επισκόπου Τροιζήνος 'Αντωνίου 48 καί τού μοναχού 'Ιωάννη, εκπροσώπου τού Πατρών Προκοπίου 49, στίς εργασίες τής Ζ' οικουμενικής συνόδου τής Νίκαιας, τό 787. Ό Προκόπιος Πατρών, πού αναφέρεται στά πρακτικά τής συνόδου, είναι πιθανό νά ταυτίζεται μέ τον ανώνυμο επίσκοπο Πατρών, τον όποιο ό Θεόδωρος Στουδίτης αναφέρει σέ επίγραμμα του προς τον απόστολο 'Ανδρέα: Ώ πρωτόκλητε, τών αποστόλων κλέος, ό παμμέγιστος τών Πατρών φαεσφόρος, τον σον λεών φύλαττε συν τω ποιμένα. Όπως σημειώνει ό έκδοτης τών επιγραμμάτων, τό συγκεκριμμένο επίγραμμα πρέπει νά έχει γραφτεί 51 τήν εποχή πού ό Στουδίτης βρισκόταν ακόμη στή μονή Σακκουδίωνος, ή μόλις μετακόμισε στή μονή Στουδίου στην Κωνσταντινούπολη, δηλαδή λίγο πρίν ή λίγο μετά τό 798. "Ισως, δμως, νά πρόκειται γιά τον επίσκοπο Πατρών Γεώργιο, τή σφραγίδα τού οποίου ό Laurent είχε χρονολογήσει διαδοχικά 52 στον 6ο-7ο ή στον 8ο αιώνα 53. Όποιος άπό τους δύο Ιεράρχες καί αν υποκρύπτεται στό επίγραμμα, πρέπει λογικά νά άνηκε στην εϊκονόφιλη παράταξη, ώστε νά δικαιολογεί τήν αναφορά του άπό τον Θεόδωρο Στουδίτη. θεϊ, δτι ή παραποίηση ιστορικών γεγονότων καί έγγραφων άπό ιεράρχες, γιά νά ισχυροποιήσουν αστήριχτα αιτήματα καί νά επιτύχουν προνόμια γιά τίς περιφέρειες τους, είναι φαινόμενο πού απαντάται συχνά στην εκκλησιαστική ιστορία. 48. MANSI, XII, στ. 1099, XIII, στ. 145, 369, 392. Βλ. καί DARROUZÈS, Listes episcopates, 38 άρ. 108Α, 193D, 192Ε, 183F, 64 άρ. 108Β, 65 άρ. 193D, 192Ε, 183F. 49. MANSI, XIII, στ. 137, 140, 365. Βλ. καί DARROUZÈS, Listes episcopates, 18-19, 20 άρ. (44)D, 43Ε, 62 άρ. (44)D, 43Ε. 50. PG 99, στ. 1801' A. GARZYA, Theodori Studitae epigrammata, ΕΕΒΣ 28, 1958, 48 άρ. LXXXVIl P. SPECK, Theodoros Studites, Jamben auf verschiedene Gegenstände. Einleitung, kritischer Text, Übersetzung und Kommentar, Βερολίνο 1968 (Supplementa Byzantina, 1), 242 άρ. LXXXVIl. 51. SPECK, δ.π, V. LAURENT, Le Corpus des sceaux de l'empire byzantin. Tome V: L'Église, I. L'Église de Constantinople, A. La Hiérarchie, Παρίσι 1963, άρ V. LAURENT, La date de l'érection des métropoles de Patras et de Lacedèmone, REB 21, 1963, 135 σημ M.-H. FOURMY - M. LEROY, La Vie de S. Philarète, Byzantion 9, 1934, 165. Γιά τήν εξορία τού

13 ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΚΗ ΕΡΙΔΑ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 89 Πληροφορίες γιά τήν εικονομαχικη περίοδο στην περιοχή τής Λακωνίας ανιχνεύονται καί σέ αγιολογικά κείμενα. Τό 821/2 βρίσκεται στην Καρυούπολη τής Μάνης ό μοναχός Νικήτας άπό τήν Άμνία τής Παφλαγονίας. Όπως σημειώνει ό ίδιος στό τέλος τού Βίου τού παππού του, οσίου Φιλάρετου τού 'Ελεήμονος (+792), τον οποίο συγγράφει εκεί, ό λόγος της παρουσίας του στην Καρυούπολη είναι ή εξορία: εν έξορι^ ων έν Πελοποννήσω, έν Καριουπόλει 5 ' 1. Δέν είναι γνωστός ό λόγος τής εξορίας τού Νικήτα σέ τόπο 55 απομακρυσμένο άπό τήν πρωτεύουσα: πιθανολογείται άπό τους έκδοτες τού Βίου, οτι είχε σχέση μέ τά εϊκονόφιλα αισθήματα του, σέ εποχή πού στην αυτοκρατορία εντεινόταν τό κλίμα τών διωγμών κατά τών εϊκονολατρών, εξαιτίας τής αποστασίας τού Θωμά 56. Σέ βοήθεια του είχε σπεύσει rò προσχωριόζον κατά τήν 'Ελλάδα ναυτικόφ 1, γεγονός πού φανερώνει δτι οί ελληνικοί πληθυσμοί έτρεφαν φιλικά αισθήματα στό πρόσωπο του. Ό Lemerle δέν δέχεται τήν άποψη δτι ή εξορία τού Νικήτα συνδυάζεται μέ τήν αποστασία τού Θωμά, γιά τον όποιο υποστηρίζει, δμως, δτι δέν ήταν εϊκονόφιλος 58. Σχετικά μέ τους λόγους πού επέβαλαν τήν εξορία τού Νικήτα στην Καρυούπολη, οϊ γνώμες τών ιστορικών διίστανται άλλοι δέχονται τήν εϊκονόφιλη ιδιότητα του 59, Νικήτα στην Καρυούπολη, βλ. καί Ροδονίκη ΕΤΖΕΟΓΛΟΥ, Καρυούπολις, μία ερειπωμένη βυζαντινή πόλη. Σχεδίασμα ιστορικής γεωγραφίας τής βορειοανατολικής Μάνης, Λακωνικοί Σπουδαί 9, 1988, Καί στό Βίο τού 'Ανδρέα τού Σαλοΰ αναφέρεται, ανάμεσα σέ άλλες πόλεις, μία πού φέρει τό όνομα Καρυούπολη: μακάριοι οί κατοικοΰντες έν 'Ρώμη h έν 'Ρίζα η έν Άρμενοπέτρα ή έν Στροβίλω ή έν Καρυουπόλεΐ' έν ταύταις γαρ ταίς πόλεσιν καί τόποις άναπαύσονται, βλ. L. RYDÉN, The Life of St Andrew the Fool, II. Text, Translation and Notes. Appendices, Ούψάλα 1995, 264 στ , 348 σημ. 29' Ο ΐΔίΟς, The Andreas Salos Apocalypse. Greek Text, Translation, and Commentary, DOP 28, 1974, 204, καί σχόλια 242. Δέν μπορούμε, δμως, νά πούμε μέ βεβαιότητα αν ταυτίζεται μέ τήν Καρυούπολη τής Πελοποννήσου, παρόλο πού μόνο αυτή είναι γνωστή άπό τίς πηγές. 56. FOURMY - LEROY, ό'.π, 97. Πρβλ. AHRWEILER, Geography, ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, (Βόννη). Βλ. καί ΣΚΥΛΙΤΖΗΣ, (Thurn): καί όπερ είχε κατά τήν 'Ελλάδα ναυτικόν. 58. P. LEMERLE, Thomas le Slave, TM 1, 1965, , 262, 263 καί σημ. 27, 294 (= Essais sur le monde byzantin, Λονδίνο 1980, άρ. III). 59. Π. Α. ΓΙΑΝΝΌΠΟΥΛΟΣ, Παρατηρήσεις στό «Βίο τού αγίου Φιλάρετου», Βυζαντινά 13/1, 1985 (= Δώρημα στον 'Ιωάννη Καραγιαννόπουλο), , κυρίως Ό Γιαννόπουλος απορρίπτει τήν άποψη τού SevCenko (βλ. σημ. 60), υποστηρίζοντας δτι ή αυτοκράτειρα Ειρήνη είναι απίθανο νά δεχόταν ώς σύζυγο τού γιου της Κωνσταντίνου ΣΤ' γυναίκα (δηλαδή τή Μαρία, εγγονή τού Φιλάρετου) πού θα ανήκε σέ οικογένεια μέ μή εϊκονόφιλα αισθήματα 'Επομένως, ή «ουδέτερη» στάση τού Νικήτα πού θα πρέπει νά ήταν είκονόφιλος εφόσον εξορίστηκε, Τσως, έπί Μιχαήλ Β ' απέναντι στην εικονομαχικη έριδα, όπως διαφαίνεται άπό τό κείμενο τού Βίου τού Φιλάρετου, μπορεί νά ερμηνευτεί μόνο ώς προσπάθεια του βιογράφου νά γίνει ό παππούς του Φιλάρετος αποδεκτός, ώς άγιος, καί άπό τήν εΐκονο-

14 90 ΒΟΥΛΑ ΚΟΝΤΗ άλλοι δέν τή δέχονται 60, ενώ άλλοι αποδίδουν τήν εξορία του σέ πολιτικούς λόγους 61. Πάντως, ανεξάρτητα άπό τίς διάφορες απόψεις πού άναπτύχτηκαν, ή εξορία γιά εϊκονολατρικούς λόγους, τού Νικήτα στή θεωρούμενη ώς εϊκονόφιλη Πελοπόννησο, είναι μάλλον δύσκολο νά γίνει δεκτή. 'Εκτός άπό τίς γραπτές πηγές, τά αρχαιολογικά τεκμήρια ελάχιστα στοιχεία προσθέτουν στίς γνώσεις μας γιά τίς επιπτώσεις τής εϊκονομαχικής έριδας στην Πελοπόννησο. Μνημεία πού νά διασώζουν ανεικονικό διάκοσμο δέν έχουν μέχρι σήμερα εντοπιστεί' μοναδική εξαίρεση αποτελεί ό μισοερειπωμένος ναός τού 'Αγίου Προκοπίου, κοντά στον οικισμό "Αγιος Γεώργιος τής Κίττας, στή Μέσα Μάνη. Ό νάίσκος διασώζει τμήματα ανεικονικού ζωγραφικού διακόσμου στην αψίδα: διακοσμητική ταινία αποτελούμενη άπό σηρικούς τροχούς διέτρεχε τή βάση του τεταρτοσφαιρίου, ένώ στό μέσο της κόγχης διακρίνονται τέσσερις βαθμίδες βάσης, επάνω στην οποία υψωνόταν σταυρός, τού οποίου σώζεται ή κάτω κεραία λατρική καί άπό τήν εικονομαχικη μερίδα τής Κωνσταντινούπολης. 60. Ό I. SEVCENKO, Hagiography of the Iconoclast Period, στό: Iconoclasm, 126, 128, επισημαίνει δτι ό Βίος τού Φιλάρετου, παρόλο πού γράφτηκε κατά τή διάρκεια τής εΐκονομαχικής περιόδου, αποσιωπά τελείως τά σύγχρονα γεγονότα, δέν αναφέρεται καθόλου στή μάχη κατά τών εικόνων καί γιά τό λόγο αυτό θεωρεί τό Βίο ώς «μή εΐκονόφιλο». Κατά συνέπεια, καί ό Νικήτας δέν πρέπει νά διώχτηκε γιά τό λόγο αυτό. 61. Ή Auzépy, συμφωνώντας μέ τον Sevcenko ώς προς τό χαρακτηρισμό τού Βίου τού Φιλάρετου, αποδίδει τήν εξορία τού Νικήτα σέ πολιτικούς λόγους. Άν γίνει δεκτή ή χρονολογία 830, γιά τή συγγραφή τού Βίου, πού προτείνει, ή εξορία τού Νικήτα Ίσως νά οφείλεται στό γεγονός δτι ήταν συγγενής τής Ευφροσύνης, δισέγγονης τού Φιλάρετου καί δεύτερης συζύγου τού Μιχαήλ Β', τήν οποία ό Θεόφιλος, μετά τήν άνοδο του στό θρόνο, περιόρισε σέ μοναστήρι, βλ. MARIE-FRANCE ROUAN, Une lecture «iconoclaste» de la Vie d'etienne le Jeune, TM 8, 1981, 434 σημ. 83' MARIE-FRANCE AUZÉPY, L'analyse littéraire et l'historien: l'exemple des Vies de saints iconoclastes, BS1 53, 1992, 57-67' H ΙΔΙΑ, De Philarète, de sa famille, et de certains monastères de Constantinople, στό: Catherine JOLIVET-LÉVY, M. KAPLAN καί J.-P. SODINI (έκδ.), Les saints et leur sanctuaire à Byzance. Textes, images et monuments, Παρίσι 1993, (Byzantina Sorbonensia, 11). Πρόσφατα, ή Claudia LUDWIG, Sonderformen byzantinischer Hagiographie und ihr literarisches Vorbild. Untersuchungen zu den Viten des Äsops, des Philaretos, des Symeon Salos und des Andreas Salos, Φρανκφούρτη - Βερολίνο - Βέρνη - Νέα 'Υόρκη - Παρίσι - Βιέννη [1997], , υποστηρίζει δτι ό συγγραφέας τού Βίου, μοναχός Νικήτας, δέν ανήκε στην οικογένεια τού Φιλάρετου, άλλα έγραψε τό Βίο του, μέ σκοπό νά κερδίσει τήν εύνοια τού Μιχαήλ Β' καί νά επιτύχει τήν έκ μέρους εκείνου ανάκληση τής εξορίας του, βλ. καί Ρ. SPECK, Kaiser Konstantin VI. Die Legitimation einer fremden und der Versuch einer eigenen Herrschaft. Quellenkritische Darstellung von 25 Jahren byzantinischer Geschichte nach dem ersten Ikonoklasmus, Μόναχο [1978], , σημ Ν. Β. ΔΡΑΝΔΑΚΗΣ, Βυζαντινές τοιχογραφίες τής Μέσα Μάνης, 'Αθήνα 1995, Πρβλ.

15 ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΚΗ ΕΡΙΔΑ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 91 ακόμη, απλοί σταυροί διακοσμούσαν καί τον ήμικυλινδρικό τοίχο τής αψίδας. Ό ανεικονικός αυτός διάκοσμος θεωρήθηκε δτι απηχεί εικονοκλαστικές τάσεις καί έχει χρονολογηθεί στό πρώτο μισό τού 9ου αϊ., συμπίπτει δηλαδή χρονικά μέ τά τελευταία χρόνια τής Εικονομαχίας 62. Τά στοιχεία πού εκτέθηκαν ως τώρα, δείχνουν πώς παρά τήν επικρατούσα άποψη, δτι οί επαρχίες τής βυζαντινής αυτοκρατορίας δέν επηρεάστηκαν άπό τήν εικονομαχικη έριδα, στην Πελοπόννησο τουλάχιστον υπάρχουν ενδείξεις ενεργού συμμετοχής εξεχόντων μελών τής πελοποννησιακής κοινωνίας σέ αυτήν καθώς καί προσέλκυση ξένων. Τά στοιχεία αυτά, λίγα καί αποσπασματικά, δίνουν ωστόσο μία αμυδρή εικόνα τού απόηχου πού είχε ή ταραγμένη περίοδος τής Εικονομαχίας στην εσχατιά τής αυτοκρατορίας, σέ μία επαρχία ή οποία δέν απασχολούσε ιδιαίτερα τήν πρωτεύουσα. Ή αξιολόγηση τών στοιχείων αυτών επιτρέπει, νομίζω, νά υποστηριχτεί δτι καί ή Πελοπόννησος καί ιδιαίτερα ή περιοχή τής Λακωνίας, δπως άλλωστε καί άλλες περιοχές τού Βυζαντίου, παρουσιάζει διττή εϊκόνα: στό χώρο της εμφανίζονται καί εϊκονόφιλες δραστηριότητες (επίσκοποι, υποδοχή εξόριστων) καί εικονοκλαστικές πράξεις (διακόσμηση ναών μέ ανεικονικές παραστάσεις), πού δέν έχουν σχέση μέ γεωγραφική κατανομή, άλλα μέ τά ήθη, τό πολιτικό καί κοινωνικό υπόβαθρο τών κατοίκων της 63. AHRWEILER, Geography, 27' Jacqueline LAFONTAINE-DOSOGNE, Pour une problématique de la peinture d'église byzantine à l'époque iconoclaste, DOP 41, 1987, 335. 'Αντίθετα, ό Πάλλας υποστηρίζει (Δ. Ι. ΠΑΛΛΑΣ, Eine anikonische lineare Wanddekoration auf der Insel Ikaria, JOB 23, 1974, ' Ο ΙΔΙΟΣ, Les décorations aniconiques des églises dans les îles de l'archipel, Studien zur spätantiken und byzantinischen Kunst, Friedrich Wilhelm Deichmann gewidmet, II, Mainz 1986, 175, 176, 178, 179), δτι ό διάκοσμος αυτός, σέ μνημεία πού βρίσκονται μακριά άπό τήν πρωτεύουσα, δέν σχετίζεται μέ τήν Εικονομαχία. 'Ισχυρίζεται, δτι πρόκειται γιά προ-εΐκονοκλαστική παράδοση πού εξακολουθεί νά εφαρμόζεται καί κατά τήν περίοδο τής Εικονομαχίας, δεχόμενος δτι ή έριδα ήταν θέμα πού απασχόλησε μόνο τή Βασιλεύουσα καί δέν έφθασε στις επαρχίες. Βλ. καί τις ενδιαφέρουσες απόψεις πού διατυπώνει ή Μυρτάλη ΑΧΕΙΜΑΣΤΟΥ-ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΥ, Νέος ανεικονικός διάκοσμος εκκλησίας στή Νάξο. Οι τοιχογραφίες τού 'Αγίου 'Ιωάννη τού Θεολόγου στ' Άδησαροΰ, ΛΧΑΕ περ. Δ' 12, 1984, , σχετικά μέ τίς θεωρίες πού επε συνδέουν εϊτε αποσυνδέουν τίς ανεικονικές διακοσμήσεις τών ναών τών επαρχιών μέ τήν εικονομαχικη διαμάχη. 63. AHRWEILER, Geography, 25, Βλ. αναλυτικά παραπάνω,

16 92 ΒΟΥΛΑ ΚΟΝΤΗ ΕΠΙΜΕΤΡΟ: ΟΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΑ! ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΊΑΣ Πρώτος γνωστός επίσκοπος Μονεμβασίας, όπως αναγράφεται καί στό συνοδικό τής Μονεμβασίας ήταν, μέχρι πρόσφατα, ό Πέτρος, πού έλαβε μέρος στίς εργασίες τής Ζ' οικουμενικής συνόδου τής Νίκαιας, τό Όμως, τά σφραγιστικά κατάλοιπα προσθέτουν νέα ονόματα στον επισκοπικό κατάλογο τής Μονεμβασίας. Έτσι, μολυβδόβουλλο τού 8ου αϊ. ανήκει στον Μαρίνο, επίσκοπο Μονεμβασίας 65. Ό Μαρίνος δέν αναφέρεται στό συνοδικό τής Μονεμβασίας, ούτε είναι γνωστός άπό άλλες πηγές. Σύμφωνα μέ τους μελετητές πού δημοσιεύουν τή σφραγίδα του, ό επίσκοπος αυτός έζησε πρίν άπό τήν αναστήλωση τών εικόνων (787), ένώ τό σταυρόσχημο μονόγραμμα πού φέρει ή σφραγίδα, εκτιμήθηκε ώς ένδειξη τών εϊκονομαχικών αντιλήψεων τού κατόχου της 66. Ή ύπαρξη τής σφραγίδας τού Μαρίνου προσθέτει ένα ακόμη όνομα επισκόπου στον κατάλογο τού συνοδικού, καί μάλιστα ό Μαρίνος πρέπει νά τοποθετηθεί στον κατάλογο τών επισκόπων πρίν άπό τον Πέτρο. Στό συνοδικό τής Μονεμβασίας αναγράφεται μετά τον Πέτρο καί τον Παύλο ό επίσκοπος Γεώργιος 67, ό όποιος δέν παραδίδεται άπό άλλες φιλολογικές πηγές. 'Αντίθετα, σώζεται σφραγίδα ενός Γεωργίου επισκόπου Μονοβασίας, ή οποία είχε αρχικά χρονολογηθεί στον 9ο-10ο αϊ. καί ό κάτοχος της είχε ταυτιστεί μέ τον ομώνυμο επίσκοπο τού συνοδικού 68. 'Αργότερα, ό Laurent μετέθεσε τή χρονολόγηση τού μολυβδόβουλλου στά τέλη τού 9ου αϊ. 69, ένώ πρόσφατα, ό W. Seibt, θεώρησε ακόμη πρωιμότερη τή σφραγίδα αυτή, τοποθετώντας τη στά τέλη τού 7ου-άρχές τού 8ου αιώνα 70. Όπως μέ πληροφόρησε ό Ewala Kislinger, ό Seibt έχει καταλήξει τώρα πλέον οριστικά στό συμπέρασμα ότι ή σφραγίδα είναι ακόμη πρω- 65. J. NESBITT - Ν. OiKONOMiDES, Catalogue of Byzantine Seals at Dumbarton Oaks and in the Fogg Museum of Art, τόμ. 2, South of the Balkans, the Islands, South of Asia Minor, Ουάσινγκτον [1994], άρ "Ο.π., LAURENT, Synodicon, 131, 139 άρ. 4, 145, 161 άρ G. SCHLUMBERGER, Sigillographie de Tempire byzantin, Παρίσι 1884, 186 άρ LAURENT, Corpus, V/I, 341 (= 431) άρ E. KISLINGER, Λακεδαιμόνια, Δέμεννα καί τό Χρονικόν τής Μονεμβασίας, Βυζαντινοί Μελέται 3, 1991, καί σημ Γιά τό θέμα αυτό, βλ. παραπάνω, σημ. 25.

17 ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΚΗ ΕΡΙΔΑ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 93 ιμότερη καί χρονολογείται στό δεύτερο μισό τού 7ου αϊώνα. Σύμφωνα μέ τή χρονολόγηση αυτή, ό Γεώργιος αναδεικνύεται σέ πρώτο τεκμηριωμένο ονομαστικά επίσκοπο Μονεμβασίας, τοποθετούμενος στον κατάλογο τών επισκόπων πρίν άπό τον Μαρίνο καί τον Πέτρο. Έτσι, ήδη άπό τά μέσα τού 7ου αϊ. υπάρχει μαρτυρημένη ή ύπαρξη επισκοπής Μονεμβασίας καί μάλιστα μέ τον τύπο Μονοβασίας, πού ήταν ό επικρατέστερος ως τον 11ο αϊώνα 71. Τον κατάλογο τών επισκόπων τής περιόδου αυτής συμπληρώνει ό 'Ιωάννης, γιά τον όποιο έγινε λόγος αναλυτικά παραπάνω, τον όποιο αναφέρει στίς επιστολές του ό Θεόδωρος Στουδίτης, καί ή θητεία τού οποίου ανάγεται στίς πρώτες δεκαετίες του 9ου αϊώνα. Οϊ μελετητές μέχρι σήμερα, στηριζόμενοι στίς πληροφορίες τού Χρονικού τής Μονεμβασίας περί εγκατάλειψης τής Λακεδαιμόνιας μετά τίς σλαβικές επιδρομές τού 585/6 καί τήν ίδρυση τής Μονεμβασίας άπό τους κατοίκους εκείνης, οί όποιοι μετέβησαν εκεί μετά τού ιδίου αυτών επισκόπου 72, υποστηρίζουν δτι ό Θεοδόσιος, ό οποίος υπογράφει στά πρακτικά της ΣΤ' οικουμενικής συνόδου τής Κωνσταντινουπόλεως, τό 680, ώς επίσκοπος τής Λακεδαιμονίων πόλεως 73, στην πραγματικότητα είναι ό επίσκοπος τής Μονεμβασίας, ό όποιος όμως δηλώνει μέ τον τρόπο αυτό τον τόπο καταγωγής του καί δχι τήν επισκοπική έδρα, τήν οποία κατέχει 74. Νομίζω δτι μία τέτοια υπόθεση είναι μάλλον δύσκολο νά υποστηριχτεί σοβαρά καί θα πρέπει πλέον νά γίνει αποδεκτό, δτι ό Θεοδόσιος είναι αυτό ακριβώς πού δηλώνει, δηλαδή επίσκοπος της Λακεδαιμόνιας καί δχι της Μονεμβασίας ΒΕΗΣ, Χρονικόν, MANSI, XI, στ R.-J. LILIE, "Thrakien" und "Thrakesion". Zur byzantinischen Provinzorganisation am Ende des 7. Jahrhunderts, JOB 26, 1977, 43 σημ Ό KISLINGER (ό'.π., 108 σημ. 18), ό όποιος σημειώνει δτι «ό Lilie παραβλέπει όμως, δτι στή σύνοδο τής Κωνσταντινουπόλεως καί άλλοι κληρικοί δηλώνουν τον τόπο καταγωγής τους κατ' ανάλογο τρόπο», συμφωνεί μαζί του δτι ή έκφραση επίσκοπος τής [τάδε] πόλεως υποδηλώνει τον τόπο καταγωγής τών επισκόπων καί επομένως ό Θεοδόσιος είναι στην πραγματικότητα επίσκοπος Μονεμβασίας. Παραβλέπει, όμως, μέ τή σειρά του, δτι στή σύνοδο τής Κωνσταντινουπόλεως δχι απλώς «καί άλλοι κληρικοί δηλώνουν τον τόπο καταγωγής τους κατ' ανάλογο τρόπο», άλλα ή πλειοψηφία τών επισκόπων πού υπογράφουν τά πρακτικά, χρησιμοποιούν τήν έκφραση αυτή. Θα πρέπει νά υποθέσει, δηλαδή, κάποιος δτι ό 'Ιωάννης, επίσκοπος τής Στοβέων πόλεως, ό 'Ανδρέας, επίσκοπος τής Μεθυμναίων πόλεως τής Λεσβίων νήσου, ό Θεόδωρος, επίσκοπος πόλεως τού Άμωρίου, ό Σέργιος, επίσκοπος τής Σινωπέων πόλεως, η ό Θεόδωρος, επίσκοπος τής Τραπεζουντίων πόλεως γιά νά αναφέρω μόνο μερικά παραδείγματα (MANSI, XI, στ. 673, 676, 677) δέν δηλώνουν, υπογράφοντας τά πρακτικά τής συνόδου, τήν έδρα τής επισκοπής τους, άλλα τον τόπο καταγωγής τους; 76. Π. Λ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ, Παρατηρήσεις στην λεγόμενη βασιλική τού 'Αγίου Νίκωνος, Πρακτικά

18 94 ΒΟΥΛΑ ΚΟΝΤΗ Έξαλλου, παρά τά οσα αναφέρει τό Χρονικό τής Μονεμβασίας, τό γεγονός δτι ή Λακεδαιμόνια δέν εγκαταλείφθηκε οριστικά άπό τους κατοίκους της μετά τά τέλη τού 6ου αϊ. επιβεβαιώνεται καί άπό τήν ίδρυση επάνω στην ακρόπολη της, μέσα στον 7ο αϊ., μεγάλης βασιλικής, τής γνωστής ώς «βασιλικής τού οσίου Νίκωνος» 76. 'Ακόμη, πρόσφατες ανασκαφές στό χώρο τής ορχήστρας τού αρχαίου θεάτρου τής πόλης έφεραν στό φώς κεραμική πού χρονολογείται στον 8ο καί 9ο αϊ. 77, μία ακόμη ένδειξη έκτος άπό τά νομίσματα του 7ου, άλλα καί τού 9ου καθώς καί τού 10ου αϊ., πού είχαν βρεθεί παλαιότερα δτι ή Λακεδαιμόνια κατοικείτο σέ δλη τή διάρκεια τών λεγόμενων «σκοτεινών αιώνων». roù Α' Διεθνούς Συνεδρίου Πελοποννησιακών Σπουδών, τόμ. Β', 'Αθήνα , (= Πελοποννησιακά Παράρτημα 6). 77. G. D. R. SANDERS, Pottery from Medieval Levels in the Orchestra and Lower Cavea, , 456, στό: G. Β. WAYWELL - J. J. WILKES, Excavations at the Ancient Theatre of Sparta : Preliminary Report, BSA 90, 1995,

19 ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΚΗ ΕΡΙΔΑ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 95 Voula ΚΟΝΤΙ, Evidence Concerning the Iconoclastic Controversy in the Péloponnèse. Problems and Approaches In the Péloponnèse, the rarity of sources and the few precisely dated finds of the period from the 7th to the beginning of the 9th century, are not enough in order to shed light on the way things were in the area. Among the few data that refer to Iconoclasm in the peninsula, the most interesting ones are about Monemvasia, whose bishops seemed to have been actively involved in the iconoclastic controversy. Besides the written sources, the archaeological evidence adds little information to our knowledge on the consequences of Iconoclasm in the area. The evaluation of the evidence allows for the suggestion, that the Péloponnèse and Laconia in particular like other provinces in Byzantium present an ambiguous attitude: there appear activities both for (bishops, arrival of exiles) and against the cult of the images (church decoration). In Appendix, the list of the bishops of Monemvasia during Iconoclasm is discussed.

20 96 ΒΟΥΛΑ ΚΟΝΤΗ

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Οι άγιες εικόνες, έκφραση της πίστης Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα (κεφ.18) Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Απόστολος Μαντάς. Θέση: Επίκουρος καθηγητής. Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Αρχαιολογία και Τέχνη.

Ονοματεπώνυμο: Απόστολος Μαντάς. Θέση: Επίκουρος καθηγητής. Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Αρχαιολογία και Τέχνη. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Απόστολος Μαντάς Πατρώνυμο: Γεώργιος Τόπος γέννησης: Αθήνα Θέση: Επίκουρος καθηγητής Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Αρχαιολογία και Τέχνη Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΣΙΑΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΘΑΣΙΑΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΒΑΛΑΣ 1990-1991 Α' ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΘΑΣΙΑΚΩΝ Η ΘΑΣΟΣ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ: ΙΣΤΟΡΙΑ - ΤΕΧΝΗ - ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΘΑΣΙΑΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΘΑΣΙΑΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΒΑΛΑΣ 1990-1991 Α' ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΘΑΣΙΑΚΩΝ Η ΘΑΣΟΣ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ: ΙΣΤΟΡΙΑ - ΤΕΧΝΗ - ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΘΑΣΙΑΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΘΑΣΙΑΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΒΑΛΑΣ ΤΟΜΟΣ 1990-1991 ΕΒΔΟΜΟΣ Α' ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΘΑΣΙΑΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ Η ΘΑΣΟΣ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ: ΙΣΤΟΡΙΑ - ΤΕΧΝΗ - ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΑ (Ανάτυπο) Μάχη Παίζη-Άποστολοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ Βαλάντη Αθανασίου, Ιστορικού

ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ Βαλάντη Αθανασίου, Ιστορικού ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ Βαλάντη Αθανασίου, Ιστορικού Εικονομαχία ονομάζεται η περίοδος της βυζαντινής ιστορίας που χωρίζεται σε 2 μέρη (726-787 και 815-847), όπου η αυτοκρατορική εξουσία απαγόρευσε την χρήση των εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ B ΛΥΚΕΙΟΥ (Θεωρία Σχολικού βιβλίου, σελ. 249-257) A.ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΓΡΑΠΤΟ ΛΟΓΟ 1. Κρατώ σηµειώσεις κατά παράγραφο 1. Εντοπίζω τα κύρια συστατικά της παραγράφου 2. Παρουσιάζω παραλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Η «ΕΙΚΟΝΟΚΛΑΣΤΙΚΗ» ΝΟΤΙΤΙΑ 3 ΚΑΙ ΤΟ ΛΑΤΙΝΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΤΗΣ

Η «ΕΙΚΟΝΟΚΛΑΣΤΙΚΗ» ΝΟΤΙΤΙΑ 3 ΚΑΙ ΤΟ ΛΑΤΙΝΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΟΝΟΡΑ ΚΟΥΝΤΟΥΡΑ-ΓΑΛΑΚΗ Η «ΕΙΚΟΝΟΚΛΑΣΤΙΚΗ» ΝΟΤΙΤΙΑ 3 ΚΑΙ ΤΟ ΛΑΤΙΝΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΤΗΣ Σε ενα γνωστό χωρίο πού αναφέρεται στο έτος 724/725, ή Χρονογραφία του Θεοφάνη μνημονεύει τή σθεναρή αντίδραση του πάπα

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Το ΝΑΎΠΛΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΣχΕΣΕίς ΤΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΟΠΉ ΑΡΓΟΎΣ

Το ΝΑΎΠΛΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΣχΕΣΕίς ΤΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΟΠΉ ΑΡΓΟΎΣ ΒΟΥΛΑ ΚΟΝΤΗ Το ΝΑΎΠΛΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΣχΕΣΕίς ΤΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΟΠΉ ΑΡΓΟΎΣ ΚΑΤΆ ΤΗ ΜΈΣΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΉ ΠΕΡΊΟΔΟ Τα προβλήματα της ύπαρξης ή μη επισκοπής Ναυπλίου κατά τη μέση βυζαντινή περίοδο, της υπαγωγής της πόλης

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α Γυμνασίου Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο 1 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Διαφάνειες Οι Έλληνες και η ελληνική γλώσσα 3-4 Η καταγωγή του ελληνικού αλφαβήτου 5-7 Οι διάλεκτοι της Αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις Κατάσταση της αυτοκρατορίας στις αρχές του 7 ου αιώνα: Επιδρομές Σλάβων και Αβάρων στη βαλκανική χερσόνησο Καταστροφή πόλεων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Συνέδριο Κανόνες της Εκκλησίας και Σύγχρονες Προκλήσεις

Διεθνές Συνέδριο Κανόνες της Εκκλησίας και Σύγχρονες Προκλήσεις Διεθνές Συνέδριο Κανόνες της Εκκλησίας και Σύγχρονες Προκλήσεις Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλος, 8-11 Μαΐου 2014 Συνεδριακό Κέντρο Θεσσαλία (Μελισσάτικα) ΠΕΜΠΤΗ 8 ΜΑΪΟΥ 2014 17:30-18:00 Εγγραφή-Παραλαβή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΙΙΔΡΟΜΗ TOT ΤΣΑΡϋΤ ΣΤΜΕΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΩΣ ΕΛΑΑΔΑΣ (αρχές 10ου αιώνα)

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΙΙΔΡΟΜΗ TOT ΤΣΑΡϋΤ ΣΤΜΕΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΩΣ ΕΛΑΑΔΑΣ (αρχές 10ου αιώνα) ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΙΙΔΡΟΜΗ TOT ΤΣΑΡϋΤ ΣΤΜΕΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΩΣ ΕΛΑΑΔΑΣ (αρχές 10ου αιώνα) Ό Βίος του 'Οσίου Λούκα τοΰ Στειριώτη εΐναι το μοναδικό κείμενο, το όποιο αναφέρεται, άμεσα και διεξοδικά στην επιδρομή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ. Γιώργος Κωστόπουλος

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ. Γιώργος Κωστόπουλος ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ Γιώργος Κωστόπουλος Ένα από τα πιο διακριτά σημεία του εκτεταμένου αρχαιολογικού χώρου της αρχαίας Χερσονήσου βυζαντινής Χερσώνος, που

Διαβάστε περισσότερα

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Στα βαμβακοχώραφα της Κωπαΐδας (12 χλμ ΒΑ της Λιβαδειάς), υπάρχει ένας τόπος κατοικημένος από τα προϊστορικά χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΚΑ ISSN 2241-1577 ΙΣΤΟΡΙΑΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΝΟΜΟΥ ΗΜΑΘΙΑΣ. ιανουαριοσ - απριλιοσ 2013 ετοσ ΣΤ - αρ. τευχουσ 19

ΧΡΟΝΙΚΑ ISSN 2241-1577 ΙΣΤΟΡΙΑΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΝΟΜΟΥ ΗΜΑΘΙΑΣ. ιανουαριοσ - απριλιοσ 2013 ετοσ ΣΤ - αρ. τευχουσ 19 ΧΡΟΝΙΚΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΝΟΜΟΥ ΗΜΑΘΙΑΣ ιανουαριοσ - απριλιοσ 2013 ετοσ ΣΤ - αρ. τευχουσ 19 ISSN 2241-1577 Τετραμηνιαία έκδοση της Εταιρείας Μελετών Ιστορίας και Πολιτισμού Ν. Ημαθίας (Ε.Μ.Ι.Π.Η.)

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Ευγενία Δρακοπούλου Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Τηλ. +302107273570 Fax: +302107246212 E-mail: egidrak@eie.gr Website: http://eie.academia.edu/eugeniadrakopoulou http://www.eie.gr/nhrf/institutes/inr/cvs/cv-drakopoulou-gr.html

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3. H Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο (8ος -- 9ος αιώνας) 8ος -- 9ος αιώνας

Κεφάλαιο 3. H Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο (8ος -- 9ος αιώνας) 8ος -- 9ος αιώνας Κεφάλαιο 3 H Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο () Τον 8ο και τον 9ο αιώνα η Βυζαντινή Αυτοκρατορία αντιμετώπισε προβλήματα στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Στο εσωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη)

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Α Ο ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΟΥ MURATORI Ο κατάλογος έχει ιδιαίτερη αξία για τον κανόνα της Κ. Διαθήκης. Είναι ο αρχαιότερος

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικές Βιβλιοθήκες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Bibliothèques grecques dans l Empire ottoman

Ελληνικές Βιβλιοθήκες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Bibliothèques grecques dans l Empire ottoman Ελληνικές Βιβλιοθήκες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία Bibliothèques grecques dans l Empire ottoman Πρόγραμμα i-stamboul (http://i-stamboul.irht.cnrs.fr/) Διεθνής Διημερίδα Πανεπιστήμιο Κρήτης, Ρέθυμνο 26 &

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΚΥΡΩΜΕΝΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΑΛΑΙΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ ΤΗΣ ΠΑΤΜΟΥ

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΚΥΡΩΜΕΝΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΑΛΑΙΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ ΤΗΣ ΠΑΤΜΟΥ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΚΥΡΩΜΕΝΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΑΛΑΙΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ ΤΗΣ ΠΑΤΜΟΥ Το σημείωμα αυτό αναφέρεται στο μεγάλο είλητο της Πάτμου, το όποιο περιέγραψε λεπτομερειακά, μελέτησε καΐ συμπλήρωσε ή συνάδελφος κυρία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΙΚΗΠΟΣ. Ο πρόεδρος και τα μέλη του Κοινοτικού Συμβουλίου Δελίκηπου, σας εύχονται Καλά Χριστούγεννα και Ευτυχισμένο το Νέο Έτος 2014

ΔΕΛΙΚΗΠΟΣ. Ο πρόεδρος και τα μέλη του Κοινοτικού Συμβουλίου Δελίκηπου, σας εύχονται Καλά Χριστούγεννα και Ευτυχισμένο το Νέο Έτος 2014 Τηλ.: 99453428 Φαξ: 22531013 Ο πρόεδρος και τα μέλη του Κοινοτικού Συμβουλίου Δελίκηπου, σας εύχονται Καλά Χριστούγεννα και Ευτυχισμένο το Νέο Έτος ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΔΕΛΙΚΗΠΟΥ Σωτήρης Νικολάου 99-697386

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΡΩΣΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ( 6.2.2015-12.2.2015)

Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΡΩΣΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ( 6.2.2015-12.2.2015) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΝΟΔΙΚΟΝ ΓΡΑΦΕΙΟΝ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΩΝ Δ/νσις : Ἰωάννου Γενναδίου 14 115 21, Ἀθῆναι Τηλ. 210-72.72.282 & 210-72.72.993, e-mail: fspk2008@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή

Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή Μαρία Αλεξάνδρου, Τ.Μ.Σ. του Α.Π.Θ. Εικόνα: Ι. Καθεδρικός Ναός της του Θεού Σοφίας Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Ορτυγία Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Τοποθεσία Πού βρίσκεται; Το νησί της Ορτυγίας βρίσκεται στην κάτω Ιταλία στις Συρακούσες. Τα αξιοθέατα: Ο ναός του Απόλλωνα üη πλατεία

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ»

«ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ» «ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ» Ο απόστολος Παύλος προς το τέλος της προς Ρωµαίους επιστολής του γράφει «Τολµηρότερον δε έγραψα υµίν, αδελφοί, από µέρους ως επαναµιµνήσκων

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ

ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ Πρόκειται για ένα «όραμα ζωής του Σεβ. Μητροπολίτου μας για τη νεολαία». Η πρωτοβουλία, αλλά και οι δαπάνες για την ανέγερση

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά και Προσκυνηµατικά Μνηµεία από διάφορες περιοχές της Ελλάδος. Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Αετοχωρίου

Θρησκευτικά και Προσκυνηµατικά Μνηµεία από διάφορες περιοχές της Ελλάδος. Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Αετοχωρίου Θρησκευτικά και Προσκυνηµατικά Μνηµεία από διάφορες περιοχές της Ελλάδος Ιερά Μητρόπολη Αλεξανδρουπόλεως Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Αετοχωρίου Ιερά Μονή Παναγίας Εύρου Ναός Παναγίας Κοσµοσώτηρας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΓΕΝΙΚΑ: Το Βυζάντιο συνέχισε την παράδοση της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας στον τομέα των επιστημών. Αν και πολλοί υποστηρίζουν ότι στο Βυζάντιο δεν υπήρξαν τεχνολογικές καινοτομίες,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ Ἐριχθονίου δὲ ἀποθανόντος καὶ ταφέντος ἐν τῷ αὐτῷ τεµένει τῆς Ἀθηνᾶς Πανδίων ἐβασίλευσεν, ἐφ οὗ ηµήτηρ καὶ ιόνυσος εἰς τὴν Ἀττικὴν ἦλθον. ἀλλὰ ήµητρα µὲν Κελεὸς [εἰς τὴν

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012 ή εναλλακτικά 04/04/2012 08/04/2012

Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012 ή εναλλακτικά 04/04/2012 08/04/2012 ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΤΡΙΗΜΕΡΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΔΡΟΜΗΣ ΜΕ ΒΑΣΙΚΟ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟ ΤΗΝ ΠΑΤΡΑ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012

Διαβάστε περισσότερα

4. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ (1517-1555)

4. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ (1517-1555) 4. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ (1517-1555) Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): Ρώμη, Βυζάντιο, βούλλα, συγχωροχάρτι, επιστήμη, Αναγέννηση, Μεσαίωνας, τυπογραφία. Από τα τέλη του

Διαβάστε περισσότερα

Το τελικό ανακοινωθέν της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής επί του. Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ της Ορθοδόξου. Εκκλησίας και της Ρ/Καθολικής

Το τελικό ανακοινωθέν της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής επί του. Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ της Ορθοδόξου. Εκκλησίας και της Ρ/Καθολικής Το τελικό ανακοινωθέν της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής επί του Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ της Ορθοδόξου Εκκλησίας και της Ρ/Καθολικής Η ενδεκάτη Συνάντηση της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής επί του Θεολογικού

Διαβάστε περισσότερα

16-18 Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι 1. Ερµηνευτικές ερωτήσεις 1.1. Ερωτήσεις ανοικτού τύπου (ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης)

16-18 Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι 1. Ερµηνευτικές ερωτήσεις 1.1. Ερωτήσεις ανοικτού τύπου (ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης) 16-18 Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Nα κατανοήσουν οι µαθητές την προσπάθεια του ηµοσθένη να πείσει τους Αθηναίους για τις πραγµατικές προθέσεις των Λακεδαιµονίων. Nα αξιολογήσουν τις προτάσεις των Λακεδαιµόνιων

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήμονας:

Διαβάστε περισσότερα

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός. ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ Πρόκειται για τα απομεινάρια ενός από τους μεγαλύτερους ναούς του αρχαίου κόσμου, του ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων»

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» ΤΑ ΝΕΑ, 24/01/2007 ΤΖΟΑΝ ΜΠΡΕΤΟΝ ΚΟΝΕΛΙ «Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» Πρόδροµοι της ισότητας των φύλων ήσαν οι ιέρειες στην αρχαία Ελλάδα, αποδεικνύει η καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ. Στο πρώτο κεφάλαιο (Οι «φανερές» αρμοδιότητες του μυστικού την

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ. Στο πρώτο κεφάλαιο (Οι «φανερές» αρμοδιότητες του μυστικού την 396 Βιβλιοκρισίες μάλλον τον επικεφαλής ΕΛΛΗΝΙΚΗ μιας υπηρεσίας ΙΣΤΟΡΙΚΗ (σεκρέτου), ΕΤΑΙΡΕΙΑ στην οποία εργάζονταν «μυστικοί», οι υφιστάμενοι δηλαδή του μυστικού. Για τον μυστογράφο, στο τρίτο κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Το τζαμί Αραπζάρ (προηγουμένως Σταυρός του Μισιρίκου) φραγκοβυζαντινή εκκλησία παρά την Εκκλησία Φανερωμένης σε φωτογραφία όπως

Το τζαμί Αραπζάρ (προηγουμένως Σταυρός του Μισιρίκου) φραγκοβυζαντινή εκκλησία παρά την Εκκλησία Φανερωμένης σε φωτογραφία όπως S-65 Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1578 Μια σειρά από επαναστάσεις πραγματοποιήθηκαν στην περίοδο της Τουρκοκρατίας (1571-1878) οι οποίες είχαν τη δική τους σημασία. Με αυτές τις επαναστάσεις ασχολήθηκε ο Κύπριος ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας Τίτλος Τίτλος (ελληνικά) Κατηγορία α/α τόμου

Συγγραφέας Τίτλος Τίτλος (ελληνικά) Κατηγορία α/α τόμου 1. Ζώρας Γ. Θ. Ο ποιητής Μαρίνος Φαλιέρος Ο ποιητής Μαρίνος Φαλιέρος ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΕΣ 2 7 46 1948 Ελληνικά 2. Τωμαδάκης Ν. Ο άγιος Ιωάννης ο Ξένος και η διαθήκη αυτού 3. Σπανάκης Στ. Κανονισμός της

Διαβάστε περισσότερα

20 Η ΕΠΕΤΕΙΑΚΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

20 Η ΕΠΕΤΕΙΑΚΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ 20 Η ΕΠΕΤΕΙΑΚΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ ---------------------------------------------------- Αθήνα, 26 Ιουνίου 1 Ιουλίου 2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Τετάρτη, 26 Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO Courtesy translation Προς τον κ. Alfredo Pérez de Armiñán Βοηθό Γενικό Διευθυντή για τον Πολιτισμό Εκπαιδευτική, Επιστημονική και Πολιτιστική Οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών Οδός Miollis 1 75732 Παρίσι Cedex

Διαβάστε περισσότερα

Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο

Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο Στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, όπως και στην μεσαιωνική βυζαντινή αυτοκρατορία η πίστη και η ιατρική ήσαν ανέκαθεν στενά συνδεδεμένες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα Ασκληπιεία

Διαβάστε περισσότερα

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής Πρόγραμμα Κοινοτικής Πρωτοβουλίας INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ-ΙΤΑΛΙΑ 2000-2006 Πρόγραμμα Παρέμβασης 11 Άξονας Προτεραιότητας 003: Περιβάλλον & Πολιτιστική Κληρονομιά Μέτρο 002: Προώθηση, Αναπαλαίωση και Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΠΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΠΑΣ Τομέας Χριστ. Λατρείας, Αγωγής και Διαποιμάνσεως

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΠΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΠΑΣ Τομέας Χριστ. Λατρείας, Αγωγής και Διαποιμάνσεως ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΠΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΠΑΣ Τομέας Χριστ. Λατρείας, Αγωγής και Διαποιμάνσεως ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗ» Διπλωματική

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και λαϊκοί, «συναχθέντες επί τω αυτώ» φιλοξενούμεθα σε τούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610 641). Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις. Α] Ερωτήσεις

Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610 641). Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις. Α] Ερωτήσεις Ιστορία του μεσαιωνικού & νεότερου κόσμου Τράπεζα Θεμάτων Κεφάλαιο 1 ο : Από το θάνατο του Ιουστινιανού ως την αποκατάσταση των εικόνων & τη συνθήκη του Βερντέν Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610

Διαβάστε περισσότερα

ΣΛΑΒΟΙ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ Παρασκευή, 7 Δεκεμβρίου 2012 Αμφιθέατρο «Άλκης Αργυριάδης» (Κεντρικό κτήριο Πανεπιστημίου Αθηνών, Πανεπιστημίου 30)

ΣΛΑΒΟΙ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ Παρασκευή, 7 Δεκεμβρίου 2012 Αμφιθέατρο «Άλκης Αργυριάδης» (Κεντρικό κτήριο Πανεπιστημίου Αθηνών, Πανεπιστημίου 30) ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΛΑΒΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Α ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΣΛΑΒΟΙ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ Παρασκευή, 7 Δεκεμβρίου 2012 Αμφιθέατρο «Άλκης Αργυριάδης» (Κεντρικό κτήριο Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Χ.Ε.Κ.Ε. κ. ΦΡΙΞΟΥ ΚΛΕΑΝΘΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΤΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΚΓ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΗΣ 22 Φεβρουαρίου 2009

ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Χ.Ε.Κ.Ε. κ. ΦΡΙΞΟΥ ΚΛΕΑΝΘΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΤΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΚΓ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΗΣ 22 Φεβρουαρίου 2009 ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Χ.Ε.Κ.Ε. κ. ΦΡΙΞΟΥ ΚΛΕΑΝΘΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΤΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΚΓ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΗΣ 22 Φεβρουαρίου 2009 Τριάντα χρόνια ύστερα από την ίδρυσή της, το 1979, η Χριστιανική Ένωση Κυπρίων

Διαβάστε περισσότερα

6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13 ΙΟΥΛΙΟΥ ΠΑΤΜΟΣ - ΛΕΙΨΟΙ

6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13 ΙΟΥΛΙΟΥ ΠΑΤΜΟΣ - ΛΕΙΨΟΙ ΑΘ ΜΩΡΑΙΤΗΣ Ο.Ε. TOURIST AND TRAVEL AGENCY ΠΑΤΡΩΝ 19 ΚΟΡΙΝΘΟΣ ΤΗΛ. : 27410-28588 FAX: 27410-25073 e-mail: moraitis.kor@hotmail.com www.narkissostravel.gr 6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα

ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα αετώματα, στις μετώπες και στη ζωφόρο του Παρθενώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό Ο Χριστός ως Μέγας Αρχιερεύς και ως καλός ποιμένας ήρθε στον κόσμο για να οδηγήσει τα πρόβατά Του στην αληθινή

Διαβάστε περισσότερα

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα.

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα. Η Μονή Γουβερνέτου Η Μονή Γουβερνέτου μοιάζει σαν κάστρο, με πύργους που χρησίμευαν για την προστασία από επιδρομείς. Ειδικά η εξωτερική όψη του μοναστηριού φανερώνει τις έντονες ενετικές επιδράσεις: μοιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Δημοσίων Σχέσεων

Γραφείο Δημοσίων Σχέσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Κέρκυρα, 16.12.2014 Γραφείο Δημοσίων Σχέσεων ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ολοκληρώθηκε η επίσκεψη της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχου, κ.κ. Βαρθολομαίου, στην Κέρκυρα, μία επίσκεψη

Διαβάστε περισσότερα

Αίγυπτος, Βαβυλωνία : επιγραφές, έγγραφα. Σκοπός : απαθανάτιση : κατορθώµατα/επιτεύγµατα ηγεµόνων.

Αίγυπτος, Βαβυλωνία : επιγραφές, έγγραφα. Σκοπός : απαθανάτιση : κατορθώµατα/επιτεύγµατα ηγεµόνων. Ιστοριογραφία (περιγραφικός ορισµός): Επιστήµη γεγονότα : χρονολογική σειρά χρονική περίοδος κριτικός έλεγχος των πηγών ανάλυση αιτίων και συνθηκών Ιστορική αναδροµή Αίγυπτος, Βαβυλωνία : επιγραφές, έγγραφα.

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτημα τρίτο (βαθμοί 2) Να απαντήσετε αιτιολογημένα εάν η εκχώρηση είναι υποσχετική και αιτιώδης σύμβαση.

Ζήτημα τρίτο (βαθμοί 2) Να απαντήσετε αιτιολογημένα εάν η εκχώρηση είναι υποσχετική και αιτιώδης σύμβαση. Γενικό Ενοχικό Δίκαιο Έκτακτη εξεταστική περίοδος Ιουνίου 2014 Καθηγήτρια Κ.Δ.Παντελίδου Ζήτημα πρώτο (βαθμοί 6) Ο ιδιοκτήτης συνεργείου αυτοκινήτων Α ανέλαβε την υποχρεώση να τοποθετήσει με αμοιβή ένα

Διαβάστε περισσότερα

Προσκύνηση του Ιερού λειψάνου του Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου,

Προσκύνηση του Ιερού λειψάνου του Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου, Προσκύνηση του Ιερού λειψάνου του Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου, Αρχιεπισκόπου Νεοκαισαρείας του θαυματουργού Μετά από την προσκυνηματική εκδρομή εκατόν είκοσι μελών των Ενοριών Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ : ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ : ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ : ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τετάρτη, 29 Μαΐου 2013 Αριθμ. Πρ.: 1750 2013-14 Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η

Διαβάστε περισσότερα

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων από την H ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΙΝΑ «Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΣΙΝΑ είναι ένα Ελληνορθόδοξον Χριστιανικόν μοναστικόν κέντρον με αδιάκοπον πνευματική ζωήν δεκαεπτά αιώνων. Η ασκητική

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγήτρια Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και. Η παράσταση της Σταύρωσης στη Μονή Αγίου Νικολάου Μετσόβου

Επίκουρος Καθηγήτρια Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και. Η παράσταση της Σταύρωσης στη Μονή Αγίου Νικολάου Μετσόβου Εύη Σαμπανίκου Επίκουρος Καθηγήτρια Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Η παράσταση της Σταύρωσης στη Μονή Αγίου Νικολάου Μετσόβου Η καταγωγή και εξέλιξη του εικονογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Δεν έχει καταχωρηθεί κωδικός επαγγέλματος από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Αντικείμενο του ισχύοντος προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 19 (2009) 299-304

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 19 (2009) 299-304 Σ. Ν. Τρ ω ϊ ά ν ο ς, Οι Νεαρές Λέοντος Ϛ του Σοφού. Προλεγόμενα, κείμενο, απόδοση στη νεοελληνική, ευρετήρια και επίμετρο, εκδόσεις Ηρόδοτος, Αθήνα 2007, 594 σ. (ISBN 978-960-8256-54-5). Ο αυτοκράτορας

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΗΜΕΡΙΔΩΝ ΜΝΗΜΗ 1912-2012

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΗΜΕΡΙΔΩΝ ΜΝΗΜΗ 1912-2012 ΙΔΡΥΜΑ ΕΘΝΙΚΟΥ & ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΡΙΠΕΙΟΝ ΜΕΛΑΘΡΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΗΜΕΡΙΔΩΝ ΜΝΗΜΗ 1912-2012 «ΕΚΚΛΗΣΙΑ - ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ - ΕΛΛΑΔΑ: ΤΡΕΙΣ ΤΑΥΤΟΣΗΜΟΙ ΑΙΩΝΙΑΙ ΑΞΙΑΙ ΚΑΙ ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΕΩΣ ΤΟΝ 8ο ΑΙΩΝΑ μ.χ. 1

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΕΩΣ ΤΟΝ 8ο ΑΙΩΝΑ μ.χ. 1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η μονογραφία αυτή έρχεται να καλύψει ένα μεγάλο κενό στην ελληνόγλωσση βιβλιογραφία σε σχέση με την πλούσια ιστορία ενός λαού που διατήρησε πολλές και ποικίλες επαφές με τον Ελληνισμό, σε όλες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ

ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ Ναυσικά Πανσελήνου Ομότ. Καθηγήτρια της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ Η κατά κόσμον Ρεγούλα Μπενιζέλου, αφού περιβλήθηκε το μοναχικό σχήμα με το όνομα Φιλοθέη γύρω

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα