Χάρης Κουδούνας. Παναγία είναι η περισσότερο κοινή και εύχρηστη προσωνυµία της Μαρίας, µητέρας του Χριστού

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Χάρης Κουδούνας. Παναγία είναι η περισσότερο κοινή και εύχρηστη προσωνυµία της Μαρίας, µητέρας του Χριστού"

Transcript

1 Μετάφραση στα ελληνικά από την ιταλική γλώσσα, της ιστορικής έρευνας του Χάρη Κουδούνα που δηµοσιεύθηκε τον Ιούλιο 2014 στην Ρώµη από το ιταλικό επιστηµονικό περιοδικό ιστορίας Studi sull oriente cristiano, τεύχος 18/2014 σελ Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΠΟΡΤΑΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ 1 ΚΑΙ Η ΣΑΝΤΑ ΚΑΖΑ (SANTA CASA 2 ) ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΤΟΥ ΛΟΡΕΤΟΥ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ ΟΥΚΑ ΚΟΜΝΗΝΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ Χάρης Κουδούνας Αυτό το άρθρο είναι το αποτέλεσµα ερευνών, που πραγµατοποιήθηκαν πριν, κατά την διάρκεια και κατόπιν της δηµοσίευσης του βιβλίου ΜP213 Tokyo Salonicco Il volo della Verità 3, όπου µιλώ επίσης και για την σύνδεση που κατά την γνώµη υπάρχει, µεταξύ των δύο τόπων της πίστεως (σχ.1). Η προσπάθειά µου, τίνει της επιθυµίας µου, να γίνει µόνο µία καταβολή, για την επίτευξη παροχής περισσοτέρων πληροφοριών και τεκµηρωµένων εγγράφων έτσι ώστε να δωθεί, περισσότερη διαύγεια σε ένα σηµαντικό θέµα, που αφορά την ιστορία της µετατόπισης της Σάντα κάζα του Λορέτου. Κατ αυτό τον τρόπο είναι χρήσιµο να δωθεί έµφαση, σε ορισµένες σηµαντικές διασυνδέσεις µεταξύ της βυζαντινής εκκλησίας Πόρτας Παναγιάς, που βρίσκεται στην Πύλη στον νοµό Τρικάλων Θεσσαλίας και της σάντα κάζα του Λορέτου, που βρίσκεται στην επαρχία της Ανκόνας Ιταλίας. Επίσης, µεταξύ του συµβολαιογραφικού εγγράφου Καρτουλάριουµ Κουλισανένσε (Cartularium Culisanense) 4, που 1 Παναγία είναι η περισσότερο κοινή και εύχρηστη προσωνυµία της Μαρίας, µητέρας του Χριστού 2 Santa Casa µεταφράζεται ως Αγία Οικία 3 Ancona, SBC Edizioni, 2013, µετάφραση τίτλου ΜΠ213 Τόκυο Θεσσαλονίκη-H πτήση της Αλήθειας 4 Μεταφράζεται σαν κατάλογος ή µητρώο : από το λατινικό chartularium, το οποίο προήρθε από το chartŭla, υποκοριστικό της λέξεως charta (κάρτα, χαρτί, έγγραφο). Λέγεται έτσι αυτό το βυζαντινό έγγραφο του διπλωµατικού κώδικα της Κωνσταντινοπολίτικης Τάξεως της οικογένειας των Αγγέλων της Αγίας Σοφίας που ιδρύθηκε το 1290 από τον δεσπότη της Ηπείρου Νικηφόρο Α ούκα Κοµνηνό. 1

2 βρίσκεται φυλαγµένο επί της κρατικής βιβλιοθήκης 5 της Μοντεβέρτζινε Montevergine στην επαρχία της πόλης του Αβελλίνο (Avellino) και των δύο παλαιών βυζαντινών νοµισµάτων, που βρέθηκαν στο Λορέτο, κάτω από τις άγιες πέτρες. Είναι ακόµη σηµαντικό, να αναλογιστούµε τον ρόλο που είχαν ο Ιωάννης A Άγγελος ούκας Κοµνηνός, Σεβαστοκράτωρ και δέσποτας της Θεσσαλίας 6, νόθος υιός του Μιχαήλ Β Άγγελου Κοµνηνού, η Ελένη των Αγγέλων ούκα Κοµνηνών, ουκέσα ( ούκισσα) των Αθηνών και κόρη του Ιωάννη Α καθώς και οι σχέσεις τους µε την Θαµάρ των Αγγέλων Κοµνηνών, ξαδέρφη της Ελένης και πριγκήπισσα της Ηπείρου. Τέλος οι σχέσεις τους µε τον Νικηφόρο Α Άγγελο Κοµνηνό, πατέρα της Θαµάρ, δεσπότη της Ηπείρου και νόµιµο γιό του Μιχαήλ B Άγγελου Κοµνηνού. Καρτουλάριουµ Κουλισανένσε (Cartularium Culisanense) Σήµερα έχουµε υπό την κατοχή µονάχα ένα αυθεντικό αντίγραφο του 19ου αιώνα, του συµβολαιογραφικού χειρογράφου ονοµαζόµενου: Καρτουλάριουµ Κoυλισανένσε (Cartularium Culisanense) και µερικοί ιστορικοί, εξέφρασαν αβεβαιότητα ως προς την αυθεντικότητα του εγγράφου. Προσωπικά υποστηρίζω την διατυπωµένη διατριβή του πάτερ Τζιουσέππε Σανταρέλλι (p. Giuseppe Santarelli) κατά την οποία στο άρθρο του όσο αφορά το φύλλο 181 του Cartularium Culisanense 7 και στο βιβλίο Η Σάντα Κάζα του Λορέτου 8 υπερασπίζεται την 5 Η Βιβλιοθήκη της Montevergine είναι µία κρατική δηµόσια βιβλιοθήκη που εξαρτάται από το Ιταλικό Υπουργείο Πολιτισµού και Τουρισµού, από την Γενική ιεύθυνση Βιβλιοθηκών, από τα Πολιτιστικά Ινστιτούτα και από την Πνευµατική Ιδιοκτησία των Συγγραφέων και ηµιουργών. Ανήκει στις ένδεκα βιβλιοθήκες που έχουν προσαρτηθεί στα Εθνικά Μνηµεία της Ιταλίας και που έχοντας ισοδυναµία µε τις δηµόσιες κρατικές βιβλιοθήκες της Ιταλίας, τηρεί το καινούργιο υπάρχοντα Κανονισµό των δηµόσιων βιβλιοθηκών, όπως αυτό ισχύει βάσει του Ιταλικού Προεδρικού ιατάγµατος της 5 ης Ιουλίου 1995, ν. 417 σύµφωνα µε το οποίο, έχει συντάξει έναν εσωτερικό δικό της κανονισµό. Η βιβλιοθήκη έχει υπό την κατοχή της χειρόγραφα, βιβλία εκδοθέντα πριν από το 1501 καθώς και έργα του 15 ου αιώνα, µουσικά αποθέµατα, περισσότερα από εκτυπωµένους τόµους από τον 17 ο έως τον 21 ο αιώνα, περίπου 400 τίτλους περιοδικών και µεταξύ του υλικού του αρχείου της, περγαµηνές καθώς και άδετα έγγραφα. 6 Στον 13 ο αιώνα το βόρειο-δυτικό µέρος της Θεσσαλίας, όπως επίσης και η περιοχή της Μεγάλης Βλαχίας, ήταν οργανωµένες σύµφωνα µε το σύστηµα ονοµαζόµενο της πρόνοιας εκ µέρους του εσποτάτου της Ηπείρου (cfr. Ν. Γ. Ζιάγκος, Φεουδαρχική Ήπειρο και εσποτάτο της Ελλάδας. Συµβολή στον Νέο Ελληνισµό, Αθήνα 1974, βλ. επίσης d. m. Νicol, The Despotate of Epiros A Contribution to the History of Greece in the Middle Ages, oxford 1984; Ε. Chrysos, The Despotate of Epirus, (proceedings of the International symposium The despotate of epirus, Αrta, may 1990), Arta, Mousikophilologikós sýllogos artēs o skouphás, [1992]. 7 Μηνιαίο περιοδικό του Ιερού τόπου του Λορέτου, ν. 1 Ιανουάριος 2013, Εκδόσεις η αγία οικία ( edizioni la santa casa),

3 αυθεντικότητα του εγγράφου. Ισχυρίζεται πως η υπόθεση της µεταφοράς των υλικών της σάντα κάζα της Νάζαρετ στο Λορέτο διαµέσου της βυζαντινής οικογένειας των Αγγέλων - πιστοποιηµένο από τα εξαφανιστέντα έγγραφα του Βατικανού - στηρίζεται και χωρίς την ύπαρξη του φ. 181 του Cartularium, όπως εξ άλλου είχε γίνει εισήγηση απο τον υπογεγραµµένο σε ένα δοκίµιο του , πριν την ανακάλυψη του φ Αυτό, ωστόσο, θεωρώντας το αυθεντικό, ρίχνει φως σε µερικά χαρακτηριστικά του συµβάντος 10. Σηµειώνω την ύπαρξη της αντίθετης διατριβής του καθηγ. Αντρέα Νικολόττι (Αndrea Νicolotti) που στο άρθρο του: Su alcune testimonianze del Chartularium Culisanense, sulle false origini dell Ordine Costantiniano di Santa Sofia e su taluni documenti conservati presso l Archivio di Stato di Napoli 11, (Μετάφραση: Σχετικά µε ορισµένες αποδείξεις του Καρτουλάριουµ Κουλισανένσε, όσο αφορά τις ανακριβείς ρίζες της Κωνσταντινοπολίτικης τάξεως της Αγίας Σοφίας και σχετικά µε ορισµένα έγγραφα φυλαγµένα επί του κρατικού κτιρίου αρχείων της Νάπολης), όπου ολοκληρώνει: όλες αυτές οι υποθέσεις δεν τυχαίνουν προς στιγµή µιας ακριβούς επαλήθευσης, λόγος για τον οποίο το θέµα παραµένει εκκρεµές, εποµένως προς στιγµή δεν αισθάνοµαι να ασπαστώ αυτή ή εκέινη την επίλυση 12. Τέλος καταγράφω στα πρακτικά, την άποψη του Ύβ Μαρί Μπερσέ (Yves-Μarie Βercé), επιτίµου καθηγητή της ιστορίας επί της Σορβόννης Παρισιού και συγγραφέα µιάς πολύ αξιοσηµείωτης µελέτης, µε θέµα Λορέτο τον 16ο και 17ο αιώνα (Lorette aux XVI et XVII ) 13, µεταφρασµένο στην ιταλική γλώσσα από τον εκδοτικό οίκο Κοντροβέντο (Controvento) του Λορέτου το 2012 (Loreto nel XVI e XVII secolo), που γράφει: οι χορηγίες (δωρεές) που στο chartularium αφορούν πιθανώς τις ρίζες της προσήλωσης προς την (Madonna) 14 Μαντόνα του Λορέτου, είναι γεγονότα ιστορικά επαληθεύσιµα. Το έγγραφο Cartualarium Culisanense (φ. 181), του Σεπτεµβρίου 1294, δεν αναφέρεται στην τάξη των Αγγέλων της Κωνσταντινούπολης, µα στην Γραµµατεία των Ανδεγαυών (Ανζού) της Νάπολης ή του Τάραντα, ή διαφορετικά, στην Γραµµατεία των Αγγέλων Κοµνηνών της 9 Η Μετατόπιση της Αγίας Οικίας του Λορέτου (La Traslazione della Santa Casa di Loreto), Μηνιαίο περιοδικό του Ιερού τόπου του Λορέτου ( Mensile del Santuario di Loreto), ν. 1 Ιανουάριος 2013, Giornale di storia n 8 (2012), Ενταύθα, Παρίσι, εκδόσεις της Σορβόννης, Madonna µεταφράζεται ως Παναγία 3

4 Ηπείρου. Αποτελείται από µία λίστα προικοδοτικών αγαθών, για τον γάµο της Θαµάρ 15, κόρη του έσποτα της Ηπείρου Νικηφόρου Α µε τον πρίγκηπα του Τάραντα Φιλίππο B 16. Σε αυτή την λίστα, στην δεύτερη παράγραφο διαβάζεται: sanctas petras ex domo dominae nostrae deiparae Virginis ablatas (1) και µεταφράζεται ως οι άγιες πέτρες που φεύγοντας πάρθηκαν από την οικία της έσποινάς µας της Παρθένου, µητέρας του Θεού ). Πύλη Το µικρό αστικό κέντρο της Πύλης (σχ.2), βρίσκεται στης Κεντρική Ελλάδα, στο νοµό των Τρικάλων, σε απόσταση 48 χµ. από την περιοχή των Μετεώρων, φηµισµένη για τα µοναστήρια που είναι χτισµένα στην κορυφή των βράχων, περιοχή δηλωµένη ώς παγκόσµια κληρονοµιά της ανθρωπότητος. Η παλαιά ονοµασία της Πύλης (Πόρτα) αναφέρεται στην γεωγραφική και στρατηγική της θέση, η οποία αποτέλεσε την είσοδο προς τα γραφικά χωριά του Ασπροπόταµου και της Άρτας, µοναδική σύνδεση µεταξύ της Ηπείρου και της Θεσσαλίας (σχ,3). Βρίσκεται, πράγµατι, στην είσοδο ενός επιβλητικού περάσµατος, σχηµατιζόµενο από δύο βουνά τον Κόζιακα και τον Ίταµο. Κατά την διάρκεια της βυζαντινής περιόδου η Πύλη, ονοµαζόταν Μεγάλαι Πύλαι, ενώ κατά την περίοδο της τουρκικής εισβολής ονοµαζόταν Μεγάλη Πόρτα. Συναντάµε τις πρώτες ειδήσεις του ονόµατος Μεγάλαι Πύλαι στον 13 ο αιώνα µε την κατασκευή του βυζαντινού µοναστηριού. Μέγιστης σηµασίας είναι η τοξωτή γέφυρα από πέτρα, κατασκευασµένη το που βρίσκεται 1 χµ. δυτικά της Πύλης. Αυτή η γέφυρα ήταν η µοναδική, µέχρι το 1936, πού ένωνε την Θεσσαλική πεδιάδα µε τις περιοχές του Ασπροπόταµου. Το 1283 ο Σεβαστοκράτορας Ιωάννης Α Άγγελος Κοµνηνός έχτισε το µεγαλειώδες µοναστήρι των Μεγάλων Πυλών. Ο πατριάρχης Αντώνιος ' το έτος 1393 µε σιγιλιώδες γράµµα, επικυρώνει την ύπαρξη των µεγάλων και εκτενών ιδιόκτητων κτηµατικών εδαφιών του µοναστηριού και µιάς πολυάριθµης παροικίας. Το βυζαντινό µοναστήρι της Πόρτας Παναγιάς Χτισµένο πάνω σε ένα παλαιό αρχαίο ναό, δίπλα στο ποτάµι Πορταϊκό ή Πορτιάτη, στην είσοδο του Ασπροπόταµου 18, ήταν από την 15 Ονοµαζόµενη επίσης και Ταµάρα ή Μαργαρίτα ή Κατερίνα, πριγκίπισσα της Ηπείρου. 16 Τέταρτος υιός του Βασιλιά Καρόλου Β των Ανδεγαυών (Ανζού). 17 Από τον Άγιο Βησσαρίωνα. 18 Η πρώτη έγγραφη αναφορά της λέξης Ασπροπόταµος (άσπρο ποτάµι) αναφερόµενο στο 4

5 παλαιά εποχή ένας τόπος πίστεως και προσευχής, σήµερα είναι ένα από το πιο σηµαντικά µνηµεία της βυζαντινής ιστορίας της Ελλάδας. Το ιερό µοναστήρι ονοµαζόµενο αρχικά Ιερά Μονή της Ακαταµάχητου Θεοτόκου 19 των Μεγάλων Πυλών, ήταν αφιερωµένο στην Παναγία. Κατά την διάρκεια της βυζαντινής περιόδου, υπήρξε ένα πλούσιο µοναστήρι κατασκευασµένο µε την τεχνική της σταυρεπίστεγης αρχιτεκτονικής 20. Το µοναστήρι κατασκευάστηκε το έτος 1283 από τον Σεβαστοκράτορα Ιωάννη Α Άγγελο ούκα Κοµνηνό, νόθο γιό του έσποτα της Ηπείρου Μιχαήλ Β ούκα Άγγελο Κοµνηνό. Το έτος κατασκευής, καθώς και το γεγονός της κτίσεως ως έργο του Ιωάννη Α προκύπτουν από ένα έγγραφο του έτους 1788, φυλασσόµενο επί της µονής του Αγ. Παντελεήµονα στο Όρος Άθως (Άγιο Όρος), κωδ Σε λίγα χρόνια, προπαντός στην περίοδο πριν τον θάνατο του di Ιωάννη Α, το µοναστήρι γίνεται σηµαντικός τόπος της πίστεως και των προσκυνητών και η φήµη του ξεπερνά τα σύνορα της Θεσσαλίας. Η βυζαντινή εκκλησία Πόρτα Παναγιά, χαρακτηρίζεται ως τρίκλιτη σταρευπίστεγη βασιλική. Είναι σηµαντικό να υπογραµµίσω πως για τον επισκέπτη αυτή η εκκλησία, παρουσιάζει ένα αποκλειστικό χαρακτηριστικό. εν είναι µόνο µία ιδιαίτερη αρχιτεκτονική, πλούσια σε κοιλότητες, κυρτώµατα και καµπύλες, γραµµές και σχέδια που αιχµαλωτίζει το βλέµµα. Είναι επίσης η πλουσιότητα των σκαλιστών, των ψηφιδωτών, η διακόσµηση των υπαρχόντων µωσαϊκών, στοιχεία που σώθηκαν από τις χρόνιες καταστροφές, από τις πυρκαγιές, από τα διάφορα ασβεστώµατα. Τα µορφολογικά και κατασκευαστικά στοιχεία είναι χαρακτηριστικά της αρχιτεκτονικής του εσποτάτου της Ηπείρου 22. Ένας κρυµµένος κωδικός; Στα εσωτερικά της εκκλησίας υπάρχουν οι δύο εικόνες, του Χριστού ποταµό Αχελώο, τη βρίσκουµε σε χειρόγραφο του 1336 ονοµαζόµενο αυτοκρατορικό χρυσόβουλο µε τον σιγίλιο του βυζαντινού αυτοκράτορα Ανδρόνικου III Παλαιολόγου, που φυλάσεται στην βιβλιοθήκη του µοναστηριού ούσικο. Στο έγγραφο, µεταξύ των ιδιόκτητων κτηµατικών εδαφίων της επισκοπής της Στέγης, αναφέρεται το µοναστήρι της Θεοτόκου: Εν τω Ασπροποτάµω βλ. J. Koder F. Hild, Tabula Imperii Byzantini, Band 1: Hellas und Thessalia, Vienna, Verlag der Österrei- chischen akademie der Wissenschaften, 1976, p. 117, nn. 1, 2 e Θεοτόκος (µητέρα του Θεού). 20 Το µοναστήρι όµως, καταστράφηκε στα χρόνια της τουρκικής εισβολής. Σήµερα υπάρχει µόνο η εκκλησία αφιερωµένη στην Παναγία. 21 Σηµείωση του χειρόγραφου του µοναστηριού ούσικο, που βρίσκεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη των Αθηνών. 22 cfr. S. Mamaloukos, The Chronolog y of the exonarthex of the Porta Panagia in Thessaly, in I. Stevovic ed., Symmeikta. Collection of Papers dedicated to the 40th Anniversary of the Institute for Art History, Faculty of Philosophy, University of Βelgrade 2012,

6 και της Παναγίας που παρουσιάζουν ωστόσο µία ιδιαιτερότητα. Σε ολόκληρο τον βυζαντινό κόσµο η εικόνα της Παναγίας, είναι στα αριστερά εν σχέση µε αυτή του Χριστού. Σε αυτή την εκκλησία, η διάταξη είναι αντίστροφη [σχ.4]. Ο καθηγητής της αρχαιολογίας Αναστάσιος Ορλάνδος προσδιόρισε, πως η δηµιουργία των δύο εικόνων αντιστοιχεί στο έτος 1285, αποδίδοντας το έργο στον ίδιο τεχνίτη που πραγµατοποίησε και τα µωσαικά του τρούλου του µοναστηριού της Παρηγορήτισσας της Άρτας. Πάντα ο ίδιος ο καθηγ. Ορλάνδος σε µία µελέτη του κατά το έτος , κάνει αναφορά σε µία στοά που βρισκόταν κάτω από την εκκλησία, στο δυτικό µέρος η οποία εντελώς καταστράφηκε. Ο ιστορικός Ν. Χατζηζωγίδης (έτος 1894) γράφει και αυτός, για την ύπαρξη διαφόρων στοών και ενός χώρου ονοµαζόµενου γυναικονίτη 24, κατεστραµµένου και αυτού, ενώ από αυτό που έχει µείνει από τις στοές συµπεραίνεται, πως (οι στοές) περιβρέχονταν από ρυάκια και πηγές κρύου νερού. Αναφορά για το κρύο νερό που έβγαινε από µία πηγή 25 και οδηγούσε σε µία σκάλα, κάνει µνεία και ο Α. Αρβανιτόπουλος στο έτος Μα αυτό το µοναστήρι έφερε επίσης και ένα άλλο όνοµα: της Ακαταµάχητου Θεοτόκου των Μεγάλων Πυλών, που θέλει να πεί: της Απόρθητης, Ανίκητης, Απρόσβλητης Θεοτόκου των Μεγάλων Πυλών. Έχει να κάνει µε ένα όνοµα πολύ σηµαντικό που εδόθη από τον ίδιο τον Ιωάννη A, που εκείνη την περίοδο ήταν δεσπότης της Θεσσαλίας. Ήταν στ αλήθεια αυτό το µοναστήρι ένα ιδανικό και ασφαλές µέρος, που κανένας δεν θα µπορούσε να επιτεθεί και όπου θα µπορούσε να σώσει και συντηρήσει τα ιερά κειµήλια που σε εκέινο το µοναστήρι είχαν αποθηκευθεί; Τα ιερά κειµήλια της Πόρτας Παναγιάς Μα είχαν αληθινά αποθηκευθεί εκεί τα άγια κειµήλια; Μία πολύ σηµαντική είδηση για τον ρόλο του βυζαντινού µοναστηριού, µας την δίνει ο. Σοφιανός στο βιβλίο του Το Συνοδικό χειρόγραφο ( ) του µητροπολίτη της Λάρισας Νείλου 26 για το µοναστήρι των Μεγάλων 23 Η Πόρτα Παναγία της Θεσσαλίας,στο Αρχείο Βυζαντινών Mνηµείων Ελλάδος Ι(1935). 24 Χώρος αποκλειστικά για προσευχούµενες γυναίκες. Χατζηζωγίδης, εκδόσεις Θεσσαλικά Εστία Αγίασµα 26 Το έγγραφο είναι υπογεγραµµένο από τους: Νείλο, µητροπολίτη Λάρισας, Εξάρχη της δεύτερης Θεσσαλίας και όλης της Ελλάδας, Ιωάννη Ουρέση Παλαιολόγο, Νεόφυτο µοναχό, Μακάριο µοναχό και µεγάλου πατέρα του Ι.Μ. των Μετεώρων, Ιάκωβο µοναχό του µοναστηριού του Αγ. Νικολάου, αµιανού Επισκόπου Κάπουας και Φανάρι, Καίσαρα, Πέτρου Επικερµή (βυζαντινός τίτλος για κάποιον που είχε πολλά κτήµατα), Θεόδωρο Σεβαστόπουλο Επικερµή, Νικόλας Γραµµατέας. 6

7 Πυλών, όπου λέει: Το σεβασµιότατο µοναστήρι των Μεγάλων Πυλών αφιερωµένο στην Πάναγνη Θεοτόκο, που έγινε σηµαντικό µε τα Άγια κειµήλια και µε τις πολλές ιδιόκτητες εδαφικές εκτάσεις, που δωρίστηκαν από τους άγιους κτήτορες και από όλους τους άλλους πιστούς 27. Κατ αυτό τον τρόπο βρίσκουµε λοιπόν επικύρωση, πως υπήρχαν τα άγια κειµήλια. Μα ποιά ήταν; Η επιγραφή µε την παλιδροµική φράση. Ένα άλλος κωδικός; Ίσως η αλήθεια και η µεγάλη σηµασία αυτής της εκκλησίας αφιερωµένη στην Θεοτόκο ονοµαζόµενη Ακαταµάχητος από τον Ιωάννη A, κατά την γνώµη µου, βρίσκονται ψάχνοντας την ερµηνεία της µοναδικής επιγραφής 28, που βρίσκεται στον τοίχο του εγκαρσίου κλίτους του ναού, στην βόρεια ζώνη. Αυτή είναι χαραγµένη σε µία πλάκα (σχ. 6) διαστάσεων 0,40 x 0,25 και σε ύψος 9 µέτρων από το έδαφος. Οι λέξεις αυτής της επιγραφής, όπως τονίζει και ο αρχαιολόγος Ορλάνδος, είναι παράξενα γραµµένες αντίστροφα, µε µία κατοπτρική γραφή 29. Η επιγραφή λέει: Εκ βάθρων σώον, πάναγνε, στόµεν δόµον, πόνυµα ιερόν (2). Ο καθηγητής Ορλάνδος την µετέφρασε στα Νέα Ελληνικά: Πάναγνε (Θεοτόκε), ανεγείροµεν εκ βάθρων τον σωτήριόν Σου οίκον, έργον ιερόν Από µία πιο βαθειά ανάλυση της επιγραφής είναι δυνατόν να εχουµε δύο ερµηνείες: α) Για σένα, Θεοτόκε, που είσαι αγνή στο µέγιστο βαθµό, ανεγείροµεν (σηκώνουµε σε οριζόντια γραµµή) την οικία σου, ιερόν έργον (που είναι σωζόµενο µέρος) εκ των θεµελίων. β) Για σένα, Θεοτόκε, που είσαι αγνή στο µέγιστο βαθµό, εκ των σωζόµενων θεµελίων, τοποθετούµε (σε οριζόντια γραµµή τις πέτρες), έργον ιερόν. Σύµφωνα µε την µεταγραφή του καθ. Ορλάνδου και των δικών µου ερµηνειών, µπορούµε να θεωρήσουµε µερικά κοινά σηµεία που κατά την γνώµη µου, αποτελούν ένα σηµαντικό σύνδεσµο µεταξύ της βυζαντινής εκκλησίας Πόρτας Παναγιάς και των ιερών κειµηλίων της αγίας οικίας του Λορέτου: α) σίγουρα ο Ιωάννης Α, είχε διαλέξει εκείνο το µέρος, για να θέσει 27 Tρικαλινά 10 (1990), Πιθανώς του έτους Έγγραφα που µου παραχωρήθηκαν εκ µέρους του Καθ. Βασιλείου Πανάγου (Πύλη Τρικάλων Θεσσαλίας) 7

8 (τοποθετήσει) ένα µέρος µιάς οικίας που είχε σωθεί, ή διαφορετικά, µιάς οικίας που είχε σωθεί και που αποτελείτο από ιερές πέτρες, τοποθετηµένες σε οριζόντια σειρά, β) εκείνο το µέρος ήταν αφιερωµένο στην Παναγία που σύµφωνα µε αυτόν, αντιπροσώπευε το µέγιστο της αγνότητας, γ) ονόµασε εκείνο το µέρος ιερό τόπο: Ι.Μ. των Μεγάλων Πυλών της Ακαταµάχητου Θεοτόκου. Κατά την γνώµη µου, αναφέρεται σε εκείνο το µέρος του συνόλου της Αγίας Οικίας της Νάζαρετ, που ήδη το είχανε σώσει παίρνοντάς το, πριν την καταστροφή της Νάζαρετ. Μιλάµε για το ίδιο µέρος της Αγίας Οικίας της Νάζαρετ, σήµερα φυλαγόµενο επί του ναού, βασιλικού ρυθµού του Λορέτου; Ας λάβουµε υπ όψιν µας, πως και στις δύο φράσεις: sanctas petras ex domo dominae nostrae deiparae Virginis ablatas 30 (1) e Εκ βάθρων σώον, πάναγνε, στόµεν δόµον, πόνυµα ιερόν 31 (2) βρίσκουµε µερικά κοινά σηµεία: 1. χρησιµοποιούν την ίδια λέξη domus e δόµος 32, 2. µιλούν για την Παναγία Θεοτόκο, 3. µιλούν για ιερόν έργον (ιερές πέτρες), 4. ενώ στην φράση (2) οι ιερές πέτρες ανασηκώνονται (στόµεν), στην φράση (1) οι ιερές πέτρες φεύγοντας πάρθηκαν (ablatas). Αυτό είναι δυνατόν, γιατί όπως θα δούµε και στην συνέχεια, ο Ιωάννης A, ο οποίος πιθανότατα ήταν ο Φύλακας των Αγίων Κειµηλίων, πεθαίνει πράγµατι το έτος και έτσι, εντός του έτους 1291, τα ιερά κειµήλια πάρθηκαν φέυγοντας 34. Στις 9 Μαϊου 1291, όπως θέλει η παράδοση της Μαρίας του Λορέτου, το δωµάτιο της Παρθένου έφθασε στην Ιλλύρια Chartularium Culisanense φ Επιγραφή της Πόρτας Παναγιάς. 32 Σηµαίνει οικία ή µέρος της οικίας ή µητέρα οικία. 33 Πριν από τον µήνα του Μαρτίου (cfr. Η ΠΟΡΤΑ ΠΑΝΑΓΙΑ, εκδόσεις I.Μ. ούσικου 2007). 34 Κατόπιν ορισµένων ερευνών που πραγµατοποιήθηκαν στις επαρχίες της Βυζαντινής Ιλλύριας µε ιδιαίτερη προσοχή στην συνοριακή ζώνη του Ασπροπόταµου, ρωµαική επαρχία της παλαιάς Ηπέιρου, σηµειώνουµε πως η Θεσσαλία, στην πρωτο/βυζαντινή εποχή, όπως επίσης και η παλαιά Ήπειρος, ήταν επαρχίες υπό της διοίκησης της Ιλλύριας (Βλ. Β. Βavant, Le province: XI. L'Illirico, in Il mondo bizantino, Vol. I: L'Impero romano d'oriente ( ), Τorino, Εinaudi, 2007, ; Koder - Hild, Tabula Imperii Byzantini, Band 1: Hellas und Thessalia, cit. 35 Από το 1246 µέχρι το 1268 η Ήπειρος, η οποία περιείχε επίσης και την περιοχή της Ιλλύριας, µετασχηµατίζεται σε εσποτάτο της Ηπείρου, αρχίζοντας τις εισηγήσεις µε την Ιταλία, οι δε φιλικές σχέσεις θα είναι σταθερές µέχρι τον 15 ο αιώνα. Θα ξεπεράσει την 8

9 (Τερσάττο στην Κροατία) και εκείνη την χρονιά, την 1 η Ιουνίου 1291, αρχίζει και η διαπραγµάτευση για τον γάµο της Θαµάρ µε τον Φίλιππο Β, γάµος που αργότερα γιορτάστηκε πιθανώς στην Aquila (Άκουιλα) την 13 η Αυγούστου Είναι πιθανό έτσι, πως η αναφορά στο φ. 181 του Καρτουλάριουµ Kουλισανένσε (Chartularium Culisanense) να αφορά χρονολογικά κυριολεκτικά αυτό το γεγονό. 5. Αναλύοντας την ελληνική επιγραφή, αντιλαµβανώµαστε πως βρισκόµαστε ενώπιον µίας περιγραφής περισσότερο λεπτοµερούς: πως η οικία ή µέρος της οικίας, είχε σωθεί. Αυτό το σχέδιο διάσωσης µπορούσε να το ολοκληρώσει, φέρνοντάς το εις πέρας, ο Ιωάννης Α, υπό την ιδιότητα του δεσπότη της Θεσσαλίας και µεγάλου στρατηλάρχη (αρχηγός εµπορικής αποστολής). Πράγµατι αυτός γνώριζε ήδη από καιρό, πως οι µουσουλµάνοι θα επιτίθεντο στους Αγίους Τόπους. Γι αυτό, πρόσφερε τις επαφές του και την διάταξη υποστήριξής του, για να διευκολύνει την µεταφορά των ιερών πετρών και τις τοποθέτησε σε ένα µέρος που το ονόµασε ακαταµάχητο : το µοναστήρι της Πόρτας Παναγιάς. Οι ιερές πέτρες πάρθηκαν φεύγοντας και µεταφέρθηκαν διαµέσου θαλάσσης, αποπλέοντας από το λιµάνι της Άκρας πρίν το κλείσιµο αυτού, πράγµα που έγινε όντως, στις 18 Μαϊου 1291, όταν η Άκρα έπεσε στα χέρια των µουσουλµάνων. Θεωρώ επίσης, πως όποιος σκεφτόταν να σώσει τα Άγια Κειµήλια της Νάζαρετ, θα κινήθηκε πολύ πριν και εποµένως προτού την άφιξη, στις 15 Μαρτίου 1291 του µουσουλµανικού στρατεύµατος στην Άκρα. Τέλος ο Ιωάννης Α, θα µπορούσε να εξυπηρετηθεί από το ουκάτο των Αθηνών, όπου διοικούσε η κόρη του Ελένη, ως ασφαλές περιοχή για να µεταφέρει τις ιερές πέτρες στην Θεσσαλία. Ιωάννης Α Άγγελος ούκας Κοµνηνός Μα ποιός ήταν στην πραγµατικότητα ο Σεβαστοκράτορας Ιωάννης Α διαφωνία µε το εσποτάτο της Νίκαιας, καταλήγοντας το 1265, να συνάψει µία καινούργια σχέση µεταξύ της Ηπείρου και του Βυζαντίου, αυτό µάλιστα ακόµη και για χάρη του γάµου του δεσπότη της Ηπείρου Νικηφόρου του Μιχαήλ µε την ανηψιά του Αυτοκράτορα, Άννα Καντακουζηνή Παλαιολογίνα, ενώ οι εσπότες της Ηπείρου συνεχίζανε να ζητούν την ανεξαρτησία τους, τόσο από το Βυζάντιο, όσο από τους Ιταλούς (D. M. Nicol, The Last Centuries of Byzantium , Cambridge University Press, 1993, 202). 36 Πιθανώς σε αυτή την ηµεροµηνία έγινε η δηµοσίευση. Άλλες πηγές σηµειώνουν πως ο γάµος γιορτάστηκε στην Νάπολη, ενώ σχεδόν όλοι οι ερευνητές σηµειώνουν σαν ηµεροµηνία τον µήνα του Σεπτεµβρίου 1294 (G. Schlumberger, C. Horf, J. lognon, J. a. Buchon). Ωστόσο, δεν µας είναι γνωστή η πηγή σύµφωνα µε την οποία εδραιώνουν αυτή την ηµεροµηνία (cfr. Santarelli, La Santa Casa di Loreto, 268). 9

10 Άγγελος ούκας Κοµνηνός; και γιατί διάλεξε, σαν ανώτατος ιοικητής και Στρατάρχης που ήταν, να γίνει ένας µοναχός στον τελευταίο χρόνο της ζωής του; Ίσως γιατί του συνέβη κάτι το σηµαντικό που του έδωσε να καταλάβει την απόδειξη και την τεράστια αξία εκείνων που αυτός προστάτευε; Ίσως είχε γίνει κυριολεκτικά ο Φύλακας των Αγίων Κειµηλίων ; Σήµερα γνωρίζουµε πως ο τάφος του, βρίσκεται στα εσωτερικά της µονής της Πόρτας Παναγιάς όπου µπορεί κανείς να τον επισκεφτεί και να τον αντικρύσει. Ο Ιωάννης ήταν ανώτατος διοικητής του στρατού, δεσπότης της Νέας Πάτρας 37 (Υπάτη) και Σεβατοκράτορας της Θεσσαλίας. Ήταν νόθος γιός µα αναγνωρισµένος, του έσποτα της Ηπείρου, Μιχαήλ Β ούκα Άγγελου Κοµνηνού και της Γαγγρηνής κατά την περίοδο που η γυναίκα του Θεοδώρα 38 της Άρτας, είχε αποµακρυνθεί από αυτόν. Μετά τον θάνατο του Μιχαήλ Β το εσποτάτο του, χωρίστηκε µεταξύ των δύο γιών του: τον πρωτότοκο Νικηφόρο Α Άγγελο Κοµνηνό και τον πιο µικρό, ακριβώς τον Ιωάννη Α. Αυτός παρέλαβε όλη την Θεσσαλία και τις περιοχές όπου σήµερα βρίσκεται ο νοµός της Στερεάς Ελλάδας ανατολικά και της Αιτωλίας και Ακαρνανίας µέχρι τον κόλπο της Κορίνθου (συµπεριλαµβανόµενο). Ύστερα, όλη τη γη από το Γαλαξίδι µέχρι τον Όλυµπο. ιοίκησε από το 1268 µέχρι το Ο Ιωάννης Α ( o µπάσταρδος, όπως ακόµη τον ονοµάζανε), ήταν παντρεµένος µε την Ταρωνίτα. Ίδρυσε την πρωτεύουσα στην Νέα Πάτρα (Υπάτη) και διοίκησε µε αυτόνοµο τρόπο το Θεσσσαλικό του κράτος 39. Προσωπικά ήταν γαιοκτήµονας µιάς απέραντης έκτασης γης δυτικά της Θεσσαλίας, η οποία έγινε ακόµη πιο µεγάλη µετά το γάµο µε την κόρη του Άρχοντα Ταρωνά 40 (ονοµαζόµενη Μεγάλη Βλαχία). Για την επιθυµία της επέκτασής του, βρέθηκε αντιµέτωπος µε την δυναστεία των Παλαιολόγων. Ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Η Παλαιολόγος, για να τα έχει καλά µαζί του, έδωσε σε γάµο τον ανηψιό του Ανδρόνικο Ταρχανιώτη, που παντρεύτηκε την κόρη του Ιωάννη. Όµως ο πόλεµος δεν σταµάτησε ποτέ και οι εκστρατείες του Παλαιολόγου εναντίον της Θεσσαλίας αποκρούστηκαν µε επιτυχία, δηµιουργώντας µάλιστα 37 Οι Φράγκοι τον ονόµαζαν Τζιοβάννι Λαπατρίας από την Νέα Πάτρα, την πρωτεύουσα που αυτός είχε χτίσει για διαχειριστεί τις αποικίες του. 38 Μιχαήλ Β Άγγελος ούκας Κοµνηνός παντρεύτηκε το 1230 µε την Θεοδώρα, κόρη του Σεβαστοκράτορα Ιωάννη Πετραλείφα. 39 cfr. Χρ. Ντάµπλιας, Η Θεσσαλία ως ανεξάρτητο κράτος (1266/ /90). Η διακυβέρνησή της από τον Ιωάννη Κοµνηνό ούκα, κτήτορα της Μονής της Πόρτας Παναγιάς Τρικάλων Trikalinà 30 (2010), cfr. I. Sokolov, Θεσσαλικό ηµερολόγιο, Μεγάλοι και µικροί Γαιοκτήτες στην Θεσσαλία στην περίοδο των Παλαιολόγων, τοµ. 27, σ

11 τεράστιες απώλειες στον βυζαντινό στρατό. Ο Ιωάννης Α µε τον ετεροθαλή αδερφό του Νικηφόρο Α συµµάχισαν µε τον Kάρολο Α των Ανζού, βασιλιά της Σικελίας για να πολεµήσουνε εναντίων των Βυζαντινών 41. Τα Βυζαντινά νοµίσµατα Η Μεταφορά της Αγίας Οικίας Το εσποτάτο της Ηπείρου, αποτελούσε το κεντρικό σηµείο των σχεδίων του Καρόλου Β των Ανδεγαυών (Ανζού), βασιλιά της Νάπολης: πράγµατι, οι καλές σχέσεις µε αυτή τη χώρα ήταν η προυπόθεση για να µπορούσε να διατηρήσει τις ελληνικές αποικίες των Ανδεγαυών (Ανζού). Έτσι τον Ιούνιο του 1291, ο βασιλιάς διέταξε στον πρίγκηπα της Αχαίας Φιορέντζο ντι Χαινότ (Fiorenzo di Hainaut) και στον Πιέρ ντε λ Ίσλε (Pierre de l'isle), να διαπραγµατευθούν τον γάµο µεταξύ του Φιλίππου Β πρίγκηπα του Τάραντα και τέταρτου γιού του Καρόλου µε την πριγκίπισσα της Ηπείρου Θαµάρ, κόρη του Νικηφόρου Α. Μέχρι το έτος 1289, ο Ιωάννης Α, ήταν ο δέσποτας της Θεσσαλίας, στρατιωτικός ιοικητής και µεγάλος αρχηγός εµπορικής αποστολής. Το έτος 1287 η κόρη του Ελένη, ξαδέρφη της Θαµάρ, κατόπιν του θανάτου του συζύγου της Γουλιέλµο Α Ντε Λα Ρος (De La Roche), γίνεται ούκισσα των Αθηνών και ύστερα από τον γάµο µε τον Ούγκο Ντι Μπριέννε (Ugo Di Brienne), κληρονοµεί την Βαρονία της Καρίτενας. Κατά την διάρκεια των αρχαιολογικών ανασκαφών στο υπόγειο έδαφος της αγίας οικίας (σάντα κάζα) του Λορέτου ( ), µεταξύ όλων των νοµισµάτων που ανευρέθηκαν, ανακαλύφθηκαν δύο µε την ακόλουθη γραφή: Gui Dux Atenes και το σχέδιο ενός σταυρού, ενώ στην ανάποδη όψη υπήρχε διατυπωµένο: de Clarencia και το σχέδιο ενός κάστρου [σχ. 5]. Έχουν να κάνουν µε δύο παλιά γαλλικά νοµίσµατα (τορνέσι 42 ) του Γκουίδου Β Ντε Λα Ρος (Guido II De La Roche), ούκα των Αθηνών ( ) και που τώρα φυλάγονται στο ιστορικό αρχείο της εκκλησίας της Μαρίας στο Λορέτο 43. Γνωρίζουµε πως ο Γκυ (Γκουίδο Β ), ήταν γιός της Ελένης Αγγέλων Κοµνηνών και πως τα δύο νοµίσµατα είναι χρονολογήσιµα µε σιγουριά , την περίοδο του ουκάτου 41 Το έτος 1279 υπογράφεται η επίσηµη συµφωνία µεταξύ του Καρόλου Α και Νικηφόρου cfr. D. Nicol, The relations of Charles of Anjou with Nicephorus of Epirus, in Studies in Late Byzantine History and Prosopography, London, Variorum reprints, 1986, V. 42 Το νόµισµα της τουρς (tours) στην Γαλλία, όπως εξιταλίστηκε στη πορεία. 43 cfr. Santarelli, La Santa Casa di Loreto,

12 των Αθηνών του Γκουίδου 44. Όπως πριν έγραψα, το έτος 1287 η Ελένη, κόρη του Ιωάννη Α, γίνεται ούκισσα των Αθηνών-Θήβας-Λειβαδιάς-Ναυπλίου-Άργους και Σαλαµίνας. Ήταν απόγονος της δυναστείας των ούκα, των Αγγέλων και των Κοµνηνών και πριν τον γάµο της µε τον ισχυρό Γκουλιέλµο Α Ντε Λα Ρος, είχε την πιό αριστοκρατική καταγωγή. Γίνεται ούκισσα µε τον γιό της (Γκυ Β Ντε Λα Ρος που γεννήθηκε στο έτος 1280) ακόµη ανήλικο (ήταν 7 ετών όταν έγινε ούκας των Αθηνών). Επειδή ήταν ανήλικος, αρχικά τέθηκε υπό την αντιβασιλεία της µητέρας του, Ελένης Αγγέλων Κοµνηνών, που υποχρεώθηκε να υποταχθεί στην Ισαµπέλλα Ντι Βιλλεχαρδουίν (Isabella di Villehardouin), πριγκίπισσα της Αχαίας, τον εκέµβριο του Είναι πιθανόν εκείνη την περίοδο ( ) να έγινε η µεταφορά των ιερών πετρών. Η παρουσία των νοµισµάτων του ουκάτου των Αθηνών που βρέθηκαν στο Λορέτο, πιστοποιεί ένα πιθανό πέρασµα διαµέσου του ουκάτου. Η ανακάλυψη των νοµισµάτων του ουκάτου των Αθηνών στο Λορέτο αποδεικνύει, πως οι ιερές πέτρες περάσανε από το ουκάτο, αφού είχαν φθάσει διαµέσου θαλάσσης από το λιµάνι της Άκρα (Παλαιστίνη). Είναι σηµαντικό εδώ να αναφέρω τον ακόλουθο συλλογισµό: Ο Γκουλιέλµος Α Ντε Λα Ρος, παντρεύτηκε την Ελένη, κόρη του Ιωάννη Α, το έτος 1275 και ήταν Άρχοντας της Λειβαδιάς από το 1263, ενώ στην περίοδο ήταν ούκας των Αθηνών και δικαστικός κλητήρας του Μορέα κατά τα έτη Γνωρίζουµε επίσης πως ο Γκουίδο Β Ντε Λα Ρος, γιός της Ελένης, κυβέρνησε από τις αρχές του 1294 µέχρι την 5 η Οκτωβρίου του 1308, ηµεροµηνία του θανάτου του. Η πιό σηµαντική λοιπόν περίοδος για την µετατόπιση των ιερών κειµηλίων είναι η περίοδος και επειδή η Ελένη το 1291 παντρεύεται τον Ούγκο Ντι Μπριέννε (Ugo Di Brienne), κόµη της πόλεως Λέτσε και δικαστικό κλητήρα των Αθηνών συµπεραίνω, πως η µόνη περίοδος που η Ελένη µπορούσε να φροντίσει και να προστατεύσει την δυνατή µεταφορά των ιερών κειµηλίων από το ουκάτο των Αθηνών στο εσποτάτο της Θεσσαλίας, ήταν η περίοδος , που συµπίπτει ίσως µε την επιγραφή της Πόρτας Παναγιάς και µε την επιθυµία του πατέρα της να γίνει µοναχός. Ήδη από το 1294, οι προσκυνητές στην Παλαιστίνη 45 µαρτυρούν και πιστοποιούν την ύπαρξη µόνο της σπηλιάς και όχι των 3 τοίχων της 44 cfr. G. Schlumberger, Numismatique de l Orient Latin, Paris 1878, 340, tav.13 n.10, Nuovi Contributi archeologici, Ricoldo di Montecroce (Ρικόλντο Ντι Μοντεκρότσε), προσκυνητής στην Ναζαρέτ στο και Nicolò da Poggibonsi (Νικολό ντα Ποτζιµπόνσι ) στο

13 οικίας 46 (να υπογραµµιστεί πως σήµερα η Οικία της Παναγίας αποτελείται από την σπηλιά και από τα θεµέλια στην Ναζαρέτ, ενώ στο Λορέτο υπάρχουν µόνο οι τρείς τοίχοι χωρίς τα θεµέλια (βλ.σχ. 7). Η Οικία της Μαρίας κατεδαφίστηκε το 1263 διά έργου του υπολοχαγού του σουλτάνου Μπάιµπαρς (Bajbars) και οι τρεις τοίχοι σώθηκαν, γιατί φυλάγονταν στην κρύπτη, κάτω από τον ναό βασιλικής αρχιτεκτονικής (σχ.7). Κατ αυτόν τον τρόπο ενδεχοµένως, οι ιερές πέτρες που σχηµατίζανε τους τρεις τοίχους της διαµονής της Παρθένου, έφθασαν στο ουκάτο των Αθηνών διαµέσου ενός από τα λιµάνια 47 του ουκάτου των Αθηνών, υπό την ηγεµονία της Ελένης και κατόπιν µετατοπίστηκαν διά ξηράς στην Πύλη, στο βυζαντινό µοναστήρι της Πόρτας Παναγιάς. Υπογεγραµµίζω πως αυτή η διέξοδος ήταν η πιο ασφαλές, χάρη της βοήθειας της Ελένης ούκισσας των Αθηνών, ένα ασφαλές πέρασµα προς το εσποτάτο της Θεσσαλίας, όπου κυβερνούσε ο πατέρας της Ιωάννης Α. Η µεταβίβαση των ιερών κειµηλίων µπορούσε έτσι να είναι σίγουρη µέχρι τον προορισµό, για δύο λόγους. Πρώτον, γιατί όλα τα εδάφη ήταν υπό τον έλεγχο της οικογένειας των Αγγέλων Κοµνηνών και δεύτερο, γιατί τα πολύτιµα εκθέµατα, των οποίων η Ελένη φρόντισε την µεταφορά, είχανε στα εσωτερικά τους, τα νοµίσµατα της οικογένειας (του γιού της Γκυ Ντε Λα Ρος των Αγγέλων Κοµνηνών ). Συχνά, στους περασµένους αιώνες, τα νοµίσµατα καταχωρισµένα στις βάσεις παρόµοιων τοποθεσιών, ειδικά ιερών, επισήµαιναν την περίοδο της κατασκευής ή ανέγερσής αυτών και µερικές φορές ακόµη και τους πρωταγωνιστές της ίδιας (εποχής). Σε αυτή την περίπτωση, γίνεται αναφορά της οικογένειας των Αγγέλων Κοµνηνών της Ηπείρου- Θεσσαλίας, απόγονοι των αυτοκρατόρων της Κωνσταντινούπολης, οικογένεια στην οποία ανήκε τόσο η Θαµάρ, κόρη του Νικηφόρου Α δεσπότη της Ηπείρου, όσο η Ελένη, µητέρα του Γκυ Ντε Λα Ρος και κόρη του Ιωάννη A της Θεσσαλίας. Μετά το θάνατο του Σεβαστοκράτορα Ιωάννη Α, στην περίοδο , τα ιερά κειµήλια ενδεχοµένως πέρασαν στους γιούς του 48 µαζί µε 46 Ο Νικολό ντα Ποτζιµπόνσι στο βιβλίο του d oltremare (πέρα από την θάλασσα) του 1347, περιγράφει την οικία ως εξαφανισµένη και την σπηλιά ως υπαρκτή. Μόνο ύστερα από το 1291 και για την ακρίβεια το 1335 µε τον Τζιάκοµο από την Βερόνα (Giacomo da Verona) στο δικό του liber peregrinationis, (ελέυθεροι προσκυνητές) στο έτος 1347 µε τον Νικολό και στο 1411 µε έναν ονοµαζόµενο καλόγερο Φεντερίκο (fra Federico) αποδεικνύεται αναµφίβολα, πως η κατοικία της Παρθένου στην Ναζαρέτ, κατά την διάρκεια της επίσκεψής τους, αποτελείτο µόνο από την σπηλιά, cfr. Santarelli, La Santa Casa di Loreto, Άργος, Ναύπλιο, Σαλαµίνα. 48 Κωνσταντίνος, δεύτερογέννητος και Θεόδωρος τριτογέννητος, που βοήθησε τον αδερφό του 13

14 τα αγαθά και τις κτηµατικές ιδιοκτησίες του µοναστηριού της Πόρτας Παναγιάς, συµπεριλαµβανόµενης της ηγεµονίας της Θεσσαλίας και της Μεγάλης Βλαχίας. Τα παιδιά του (οι γιοί του), κληρονόµησαν τον ίδιο τίτλο του Σεβαστοκράτορα, µα σε σύντοµο διάστηµα, πολλά αγαθά και κτηµατικές ιδιοκτησιές, κυρίως της περιοχής του Ασπροπόταµου 49, πέρασαν στο θείο τους, Νικηφόρο Α Άγγελο Κοµνηνό. Για τον γάµο της κόρης του Θαµάρ και για την υποσχόµενη και συµφωνηµένη προίκα, ήταν µετά αυτός ή πρόσωπα κοντά σε εκείνον, που οργάνωσαν την µεταφορά των ιερών κειµηλίων, που σύµφωνα µε ορισµένες πηγές είχαν σαν προορισµό την Ιλλύρια 50, ειδάλλως, σύµφωνα µε άλλους έφθασαν στην αδριατική θάλασσα, από το λιµάνι της Άρτας. Αυτή η δεύτερη υπόθεση είναι αξιόπιστη, γιατί ο µοναδικός υπήρχων δρόµος σε εκείνη την περίοδο για την Άρτα και ακολούθως για την θάλασσα, δρόµος που σύνδεε την Θεσσαλία µε την Ήπειρο, ήταν κυριολεκτικά ο δρόµος που αναχωρούσε από την Πύλη. Ως στήριγµα αυτού, ο καθ. Αστέρης Κουκούδης 51 έγραφε σχετικά µε τον διαµερισµό της περιουσίας και ιδιοκτησίας µετά τον θάνατο του Ιωάννη A : Οι γιοί του νωρίς εγκατέληψαν, επειδή οι κτηµατικές ιδιοκτησίες παραχωρήθηκαν σαν προίκα της ξαδέρφης τους Θαµάρ στον Φίλιππο των Ανδεγαυών (Ανζού) του Τάραντα. Στα , τα δύο αδέρφια, όπως επίσης και η αδερφής τους, που ήταν χήρα του ούκα των Αθηνών, φαίνεται πως δήλωσαν υποταγή στον Κάρολο Β της Νάπολης, πατέρα του Φιλίππου συνδεόµενοι έτσι στενά µε την λατινική εξουσία 52. Η τελεταία περίοδος του Ιωάννη A Στα 1289 πεθαίνει ο Ιωάννης Α, ο οποίος µετά από επιθυµία του, θάβεται στο βυζαντινό µοναστήρι της Πόρτας Παναγιάς. Πάνω από τον να κυβερνήσει. 49 Να σηµειωθεί πως το 1296 ο Θωµάς Άγγελος, γιος του Νικηφόρου και αδερφός της Θαµάρ, ώς διάδοχος του πατέρα του για το εσποτάτο της Ηπείρου, µεταξύ των διαφόρων µεγαλοπρεπών τίτλων, επωµίστη επίσης και του τίτλου του Κόµη του Αχελώου (Ασπροπόταµος), Βλ. Santarelli, La Santa Casa di Loreto, Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης η Αλβανία, το υρράχιο και όλες οι γήινες εκτάσεις κάτω από αυτό, αποτέλεσαν µέρος του Ελληνικού εσποτάτου της Ηπείρου. Ο εσπότης της Ηπείρου Θεόδωρος Άγγελος Κοµνηνός έχτισε το κάστρο του υρραχίου, κατόπιν το 1372 τον διαδέχτηκε η Γαλλική οικία των Ανδεγαυών (Ανζού), που χρησιµοποίησαν το υρράχιο σαν έδρα του Βασιλείου της Αλβανίας (Regnum Albaniae). 51 Α. Κουκούδης, Η µεγάλη Βλαχία και η βυζαντινή ηµοκρατία του 13ου -14ου αιώνα, Ιστωρ 2009; P. Magdalino, Tradition and Transformation in Medieval Byzantium, Aldershot 1991, Α. Κουκούδης, Η µεγάλη Βλαχία και η βυζαντινή ηµοκρατία του 13ου -14ου αιώνα, Ιστωρ

15 τάφο του υπάρχει ακόµη σήµερα, από την εποχή της θεµελίωσης της εκκλησίας, µία εικόνα όπου ο Ιωάννης, οδηγείται από ένα άγγελο προς την Παναγία που κρατά τον Ιησού [σχ. 8]. Ακόµη και η γυναίκα του έγινε µοναχή µε το όνοµα Υποµονή, χτίζοντας ένα άλλο µοναστήρι (το µοναστήρι της Ελεούσας Λυκουσάδας) 53, στην πόλη τότε ονοµαζόµενη: Φανάρι της Καρδίτσας. Σήµερα εκείνο το µοναστήρι καταστράφηκε τελείως. Μα γιατί ο Ιωάννης A που ήταν Σεβαστοκράτορας και δεσπότης της Θεσσαλίας και που διοικούσε µια τόση µεγάλη έκταση γης, έχτισε το µοναστήρι της Πόρτας Παναγιάς στην Πύλη; γιατί εκεί και όχι σε ένα άλλο µέρος; Γιατί για παράδειγµα, δεν το έχτισε κοντά στην πρωτεύουσα του κράτους-επικράτειάς του, που ονοµαζόταν Νέα Πάτρα (Υπάτη); Ποιά ήταν αυτή η απόκρυφη σχέση µε την Πόρτα Παναγιά; Τα έγγραφα που αποδεικνύουν την σηµαντικότητα του µοναστηριού της Πόρτας Παναγιάς. Γνωρίζουµε από διαφορετικές πηγές πως αυτό το µοναστήρι των Μεγάλων Πυλών, ονοµαζόµενο Πόρτα Παναγιά, είχε µία ανυπολόγιστη περιουσία αγαθών και κτηµάτων. Ο καθ. Βασίλειος Πανάγος 54 γράφει: Την εδαφική του επικράτεια αποτελούσαν ποτάµια, βουνά, χωριά και εκτεταµένες περιοχές. Πολλά άλλα µοναστήρια και εκκλησίες, ήταν κάτω από την δικαιοδοσία της (Πόρτας Παναγιάς). Ήταν σε εκείνη την περίοδο, το πιο σηµαντικό µοναστήρι θρησκευτικής πίστης και λατρείας, όπως ενδεικνύεται στο επίσηµο έγγραφο του 1336 ονοµαζόµενο «χρυσόβουλο», µε το σιγίλιο του βυζαντινού αυτοκράτορα Ανδρόνικου Γ Παλαιολόγου φυλασσόµενο στην βιβλιοθήκη του µοναστηριού Ντούσικο [σχ. 9]. Αυτό το διάταγµα, επικυρώνει το προηγούµενο του αυτοκράτορα Ανδρόνικου Β Παλαιολόγου, που γράφτηκε µεταξύ του 1283 και του Σε εκείνο το έγγραφο αναφέρεται κατά λέξη πως: «η Πόρτα Παναγιά ονοµαζόταν Ι.Μ. των Μεγάλων Πυλών, πως η Παναγία ονοµαζόταν Ακαταµάχητος και πως η Πόρτα Παναγιά ήταν το Πρώτο Αξιοσέβαστο Μοναστήρι. Στο διάταγµα επίσης γίνεται αναφορά, στις τεράστιες ιδιόκτητες ιδιοκτησίες του µοναστηριού (που αποκτήθηκαν ακόµη και διαµέσου χορηγήσεων) και στην µεγάλη ποσότητα πλούτου και δωρεών. Επί τούτου είναι απόδειξη, ένα ορκωτό έγγραφο του δεσπότη Μιχαήλ Γαβριηλόπουλου του Ιουνίου 1342, που σήµερα φυλάσσεται στην Βιβλιοθήκη του µοναστηριού Βαρλαάµ των Μετεώρων. Σε ένα άλλο χειρόγραφο µε το Σιγίλιο του Πατριάρχη Αντωνίου τους έτους 1393, που φυλάσσεται στο µοναστήρι του Ντούσικο, 53 Τοποθεσία Λοξάδα 54 Ο καθ. Βασίλειος Πανάγος είναι ιστορικός ερευνητής της Πύλης Τρικάλων. 15

16 δηλώνεται πως µετά το 1393, όλα τα αγαθά και κτηµατικές ιδιοκτησίες του µοναστηριού της Πόρτας Παναγιάς, πέρασαν στο µοναστήρι του Ντούσικο, γιατί στην περίοδο , το µοναστήρι των Μεγάλων Πυλών γκρεµίστηκε και οι µοναχοί µεταφέρθηκαν στο κοντινό µοναστήρι του Ντούσικου. Η ανάλυση των γεγονότων και των εγγράφων στήριξης, ενδυναµώνουν την θεωρία µου, βάση στην οποία, το µοναστήρι της Πόρτας Παναγιάς διαφύλαξε τις πέτρες της Aγίας Oικίας της Ναζαρέτ, για µία περιορισµένη χρονική περίοδο. Εποµένως είναι φανερός ο ρόλος της βυζαντινής οικογένειας των Αγγέλων ούκα Κοµνηνών κατά την Μετατόπιση της Αγίας Οικίας (Σάντα Κάζα) του Λορέτου κατόπιν της χορηγίας των ιερών πετρών για τον γάµο της Θαµάρ 55 µε τον Φίλιππο Β του Τάραντα. 55 Perrat Ch. Longnon J., Actes relatifs à la principauté de Morée ( ), Paris 1967, p. 39 (21), p. 53 (41). 16

17 Σχ. 1. Η εκκλησία της Πόρτας Παναγιάς και οι τρεις τοίχοι της Σάντα Κάζα (Αγία Οικία) του Λορέτου. Σχ 2. Πύλη (Νοµός Τρικάλων Θεσσαλία. 48 Χµ, από τα Μετέωρα) 17

18 Σχ 3. Χάρτης του νοµού, από τον Χατζηγάκη Αλέξιο, Ιστορικές πράξεις Ασπροπόταµος της Πίνδου, Αθήνα 1961, 66. Σχ 4. Οι δύο αντίστροφες βυζαντινές εικόνες 17

19 Σχ. 5. Τορνέσι / Νοµίσµατα του Γκουίδου Β Ντε Λα Ρος, ούκα των Αθηνών Σχ 6. Κατοπτρικό παλίδροµο κείµενο της επιγραφής. (παρατίθεται επίσης και η αντιστροφή του κειµένου ) 20

20 Σχ.7 (Santarelli, La Santa Casa di Loreto, 137 σχέδιο 35) Αξονοµετρία της σεβάσµιας δοµής στο Λορέτο (α. οικία) µπροστά στην σπηλιά της Ναζαρέτ, συµπεριλαµβανόµενη η ιδανική ανοικοδόµηση της εκκλησίας- domus ecclesia (εκ του N. Monelli, La Santa Casa di Loreto, 87) 20

21 Σχ. 8. Τοιχογραφία πάνω από τον τάφο του Ιωάννη Α 20

22 21 Σχ. 9. Το αυτοκρατορικό χρυσόβουλο του 1336 (εκ της εκδόσεως της Ι.Μ. Ντούσικο "Πόρτα Παναγιά").

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13 ΙΟΥΛΙΟΥ ΠΑΤΜΟΣ - ΛΕΙΨΟΙ

6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13 ΙΟΥΛΙΟΥ ΠΑΤΜΟΣ - ΛΕΙΨΟΙ ΑΘ ΜΩΡΑΙΤΗΣ Ο.Ε. TOURIST AND TRAVEL AGENCY ΠΑΤΡΩΝ 19 ΚΟΡΙΝΘΟΣ ΤΗΛ. : 27410-28588 FAX: 27410-25073 e-mail: moraitis.kor@hotmail.com www.narkissostravel.gr 6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

Από τα παιδιά της Β 2

Από τα παιδιά της Β 2 Από τα παιδιά της Β 2 Γιαλούσα Η Γιαλούσα βρίσκεται στην Καρπασία. Είναι κοντά στο Μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα. Το χωριό οφείλει το όνομα του στη θέση του, που είναι δίπλα από τη θάλασσα. Οι κάτοικοι

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

να προσεγγίσετε μέσω της γέφυρας Ponte Vecchio.Η κοντινότερη στάση μετρό είναι η Lepanto linea A.

να προσεγγίσετε μέσω της γέφυρας Ponte Vecchio.Η κοντινότερη στάση μετρό είναι η Lepanto linea A. Το κέντρο της Ρώμης είναι ένα μεγάλο αρχαιολογικό πάρκο γεμάτο με καλά κρυμένα μυστικά αλλά και σημαντικά ιστορικά μνημεία. Το Κολοσσαίο Αυτό το επιβλητικό αμφιθέατρο της αρχαιότητας ήταν χωρητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ετυµολογία της λέξης µας µεταφέρει στην αρχαιότητα όπου άγγελοι ονοµάζονταν οι αγγελιαφόροι, οι µεταφορείς µηνυµάτων. Τέτοιους αγγέλους έχει κι ο θεός για να κάνει γνωστό το θέληµά

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Λυκείου Ηρακλείου στη Θεσσαλονίκη Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: Μεταξύ 23/2/2012 και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής Πρόγραμμα Κοινοτικής Πρωτοβουλίας INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ-ΙΤΑΛΙΑ 2000-2006 Πρόγραμμα Παρέμβασης 11 Άξονας Προτεραιότητας 003: Περιβάλλον & Πολιτιστική Κληρονομιά Μέτρο 002: Προώθηση, Αναπαλαίωση και Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου)

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) Οκτώβριος 2011 ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Ο ΠΕΡΙ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ/ Ο ΠΕΡΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ ΝΟΜΟΣ ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ημερομηνία : 3/4/2013. Μετάφραση : Βαλέρια Αντωνοπούλου ... [1]

Ημερομηνία : 3/4/2013. Μετάφραση : Βαλέρια Αντωνοπούλου ... [1] Ημερομηνία : 3/4/2013 Μετάφραση : Βαλέρια Αντωνοπούλου Εξώφυλλο Το κράτος τα έκλεισε τα σχολεία, όχι οι Ρωµιοί Πώς πραγµατοποιήθηκε η εθνική εκκαθάριση στην Ίµβρο (İmroz) Η ελληνική εκπαίδευση στην Ίµβρο

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνει κάθε χρόνο, προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαθητές για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ..

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 7 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ ΤΟΥ ΝΟΤΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΓΡΕΒΕΝΩΝ

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ ΤΟΥ ΝΟΤΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΓΡΕΒΕΝΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ ΤΟΥ ΝΟΤΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΓΡΕΒΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΤΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 1. Απογραφή 190 3: Απογραφή του σαντζακιού των Σερβίων. Ιστορικό Αρχείο του Υπουργείου των Εξωτερικών.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ. Στο πρώτο κεφάλαιο (Οι «φανερές» αρμοδιότητες του μυστικού την

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ. Στο πρώτο κεφάλαιο (Οι «φανερές» αρμοδιότητες του μυστικού την 396 Βιβλιοκρισίες μάλλον τον επικεφαλής ΕΛΛΗΝΙΚΗ μιας υπηρεσίας ΙΣΤΟΡΙΚΗ (σεκρέτου), ΕΤΑΙΡΕΙΑ στην οποία εργάζονταν «μυστικοί», οι υφιστάμενοι δηλαδή του μυστικού. Για τον μυστογράφο, στο τρίτο κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

3 η µέρα: ΠΕΡΟΥΤΖΙΑ ΑΣΙΖΗ ΓΚΟΥΜΠΙΟ. 4 η µέρα: ΠΕΡΟΥΤΖΙΑ ΣΙΕΝΑ ΣΑΝ ΤΖΙΜΙΝΙΑΝΟ ΜΟΝΤΕΚΑΤΙΝΙ. 5η µέρα: ΜΟΝΤΕΚΑΤΙΝΙ ΛΟΥΚΑ ΠΙΖΑ

3 η µέρα: ΠΕΡΟΥΤΖΙΑ ΑΣΙΖΗ ΓΚΟΥΜΠΙΟ. 4 η µέρα: ΠΕΡΟΥΤΖΙΑ ΣΙΕΝΑ ΣΑΝ ΤΖΙΜΙΝΙΑΝΟ ΜΟΝΤΕΚΑΤΙΝΙ. 5η µέρα: ΜΟΝΤΕΚΑΤΙΝΙ ΛΟΥΚΑ ΠΙΖΑ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΙΑΚΗ ΤΟΣΚΑΝΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΟΥΜΒΡΙΑ 8 µέρες / 7 νύχτες Περούτζια * Ασίζη * Γκούµπιο * Σιένα * Σαν Τζιµινιάνο * Μοντεκατίνι * Λούκα * Πίζα * Φλωρεντία * 1η µέρα: ΑΘΗΝΑ ΠΑΤΡΑ (ΘΕΣ/ΝΙΚΗ) ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ Οι θρησκευτικές εικόνες ως μέσον έκφρασης του θρησκευτικού συναισθήματος 9ο Δημοτικό Σχολείο Μυτιλήνης Τάξη: ΣΤ 1 Σχολικό έτος: 2006 07 Υπεύθυνη δασκάλα: Σπανού Σοφία «Όταν πρόκειται να αρχίσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012 ή εναλλακτικά 04/04/2012 08/04/2012

Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012 ή εναλλακτικά 04/04/2012 08/04/2012 ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΤΡΙΗΜΕΡΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΔΡΟΜΗΣ ΜΕ ΒΑΣΙΚΟ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟ ΤΗΝ ΠΑΤΡΑ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012

Διαβάστε περισσότερα

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΧΑΝΙΩΝ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ 2010 ΙΤΑΛΙΑ ΑΥΣΤΡΙΑ ΤΣΕΧΙΑ ΓΕΡΜΑΝΙΑ (ΙΝΣΜΠΡΟΥΚ - ΠΡΑΓΑ ΜΟΝΑΧΟ ΒΕΝΕΤΙΑ) 12 ΗΜΕΡΕΣ 23/03/2010 ΕΩΣ 03/04/2010 ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Οικογένειας: Εμμανουήλ Τσαλίκη + Μαρίας Θεολόγου

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Οικογένειας: Εμμανουήλ Τσαλίκη + Μαρίας Θεολόγου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Οικογένειας: Εμμανουήλ Τσαλίκη + Μαρίας Θεολόγου (Όπως τα κατέθεσε προφορικά η κ. Ιωάννα Τσαλίκη, εγγονή του Εμμανουήλ Τσαλίκη, τον Αύγουστο του 2011) Οικογενειακή φωτογραφία στη Λέρο,

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη έξω από τα Â Ë

Η Πόλη έξω από τα Â Ë Η Πόλη έξω από τα Â Ë Είναι τόσα πολλά αυτά που έχει να κάνει και να δει ο επισκέπτης της Πόλης της Ρόδου, τόσες πολλές οι επιλογές που σίγουρα δεν θα πλήξει. Μέρες ολόκληρες θα µπορούσε κανείς να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα.

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα. Η Μονή Γουβερνέτου Η Μονή Γουβερνέτου μοιάζει σαν κάστρο, με πύργους που χρησίμευαν για την προστασία από επιδρομείς. Ειδικά η εξωτερική όψη του μοναστηριού φανερώνει τις έντονες ενετικές επιδράσεις: μοιάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΣΧΑ 2014 ΑΓΙΟ ΦΩΣ ΑΓΙΟΙ ΤΟΠΟΙ 6 ΜΕΡΕΣ 16-21 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

ΠΑΣΧΑ 2014 ΑΓΙΟ ΦΩΣ ΑΓΙΟΙ ΤΟΠΟΙ 6 ΜΕΡΕΣ 16-21 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΠΑΣΧΑ 2014 ΑΓΙΟ ΦΩΣ ΑΓΙΟΙ ΤΟΠΟΙ 6 ΜΕΡΕΣ 16-21 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1η ΜΕΡΑ.M.ΤΕΤΑΡΤΗ (16/4)ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ: Συγκέντρωση 18.00 µ.µ στο αεροδρόµιο Μακεδονία. Πτήση µε Aegean Airlines A3 127 στις 20.45 µ.µ για Αθήνα. Συνάντηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια Ηγούμενος Χρυσορρογατίσσης Διονύσιος Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΗΜΑΤΟΥ Διόρθωση ανακρίβειας που προήλθε από παρεξήγηση Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο της Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ Αγαπητοί μου, Όλοι μας χαιρόμαστε απόψε ιδιαίτερα στα Θυρανοίξια του Ιερού αυτού Ναού. Βλέπουμε τον ιστορικό αυτό Ναό της Παναγίας

Διαβάστε περισσότερα

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2011 Ύμνος της ομάδας «Υπακοή» Σιγανά βαδίζεις πάντα σιωπηλή άγρυπνη ν ακούσεις των

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Ορτυγία Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Τοποθεσία Πού βρίσκεται; Το νησί της Ορτυγίας βρίσκεται στην κάτω Ιταλία στις Συρακούσες. Τα αξιοθέατα: Ο ναός του Απόλλωνα üη πλατεία

Διαβάστε περισσότερα

>ΚΡΗΣΦΥΓΕΤΟ ΕΟΚΑ 1955-59 ΣΤΟ ΠΑΛΑΙΧΩΡΙ

>ΚΡΗΣΦΥΓΕΤΟ ΕΟΚΑ 1955-59 ΣΤΟ ΠΑΛΑΙΧΩΡΙ >ΚΡΗΣΦΥΓΕΤΟ ΕΟΚΑ 1955-59 ΣΤΟ ΠΑΛΑΙΧΩΡΙ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΌΤΕΡΑ ΚΡΗΣΦΎΓΕΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΊΗΣΕ Ο ΗΡΟΑΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΑΥΖΕΝΤΙΟΥ TOΝ ΚΑΙΡΟ ΑΓΩΝΑ ΤΗΣ Ε.Ο.Κ.Α, ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΤΗ Μ ΚΑΡΔΙΑ ΧΩΡΙΟΥ, ΔΙΠΛΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό

5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό 5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό Η Αµοργός, το νησί του ''Απέραντου Γαλάζιου'', βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο των Κυκλάδων, σε απόσταση 136 ναυτικών µιλίων από τον Πειραιά. Είναι µακρόστενο

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

Έχασε την υπόθεση στο δικαστήριο διαζυγίων για την προστασία των περιουσιακών στοιχείων της εκκλησίας του ο αυτοαποκαλούμενος "Αντίχριστος".

Έχασε την υπόθεση στο δικαστήριο διαζυγίων για την προστασία των περιουσιακών στοιχείων της εκκλησίας του ο αυτοαποκαλούμενος Αντίχριστος. Δευτέρα, 2 Φεβρουαρίου 2009 Ο «Αντίχριστος» έχασε το δικαστήριο από την πρώην σύζυγό του... Έχασε την υπόθεση στο δικαστήριο διαζυγίων για την προστασία των περιουσιακών στοιχείων της εκκλησίας του ο αυτοαποκαλούμενος

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ B ΛΥΚΕΙΟΥ (Θεωρία Σχολικού βιβλίου, σελ. 249-257) A.ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΓΡΑΠΤΟ ΛΟΓΟ 1. Κρατώ σηµειώσεις κατά παράγραφο 1. Εντοπίζω τα κύρια συστατικά της παραγράφου 2. Παρουσιάζω παραλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Eναλλακτικός Τουρισμός - είναι μια καινούρια φιλοσοφία στον τομέα του τουρισμού και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΣΤΕΛΛΙΟΥ ΠΡΑΓΑ ΚΑΡΛΟΒΥ ΒΑΡΥ ΔΡΕΣΔΥ - ΒΙΕΝΝΗ

ΓΙΑ ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΣΤΕΛΛΙΟΥ ΠΡΑΓΑ ΚΑΡΛΟΒΥ ΒΑΡΥ ΔΡΕΣΔΥ - ΒΙΕΝΝΗ ΓΙΑ ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΣΤΕΛΛΙΟΥ Σ Χ Ο Λ Ι Κ Η Ε Κ Δ Ρ Ο Μ Η ΠΡΑΓΑ ΚΑΡΛΟΒΥ ΒΑΡΥ ΔΡΕΣΔΥ - ΒΙΕΝΝΗ ΜΕ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΝΑΥΛΩΜΕΝΗ ΠΤΗΣΗ ΑΠΟ / ΠΡΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟ 5 νύχτες /6 ημέρες 1η Μέρα: Ηράκλειο - Πράγα/ Ξενάγηση Παλιά

Διαβάστε περισσότερα

5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6

5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6 5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΩΝ Ένα ταξίδι στην Κωνσταντινούπολη δεν είναι μόνο μια μοναδική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΕΣ ΤΙΣ ΚΡΥΜΜΕΝΕΣ ΛΕΞΕΙΣ ΣΤΟ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΚΡΥΠΤΟΛΕΞΟ

ΒΡΕΣ ΤΙΣ ΚΡΥΜΜΕΝΕΣ ΛΕΞΕΙΣ ΣΤΟ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΚΡΥΠΤΟΛΕΞΟ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Οριζόντια 1. Βυζαντινός αυτοκράτορας - Ρωτάει 2. Μικρόβιο 3. Βράχος κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας - Βράχος πάνω από την επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ (ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ) Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων Εθνικού Αρχείου, Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗΝ ΤΙΜΗ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ: Αεροπορικά εισιτήρια Θεσσαλονίκη-Αθήνα-Τέλ. Αβίβ Αθήνα-Θεσσαλονίκη. Φόροι αεροδρομίων, βίζα Ισραήλ. Διαμονή σε επιλεγμένα

ΣΤΗΝ ΤΙΜΗ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ: Αεροπορικά εισιτήρια Θεσσαλονίκη-Αθήνα-Τέλ. Αβίβ Αθήνα-Θεσσαλονίκη. Φόροι αεροδρομίων, βίζα Ισραήλ. Διαμονή σε επιλεγμένα ΠΑΣΧΑ 2014 7 Μέρες 7-13 Απριλίου ΑΓΙΟΙ ΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΙΝΑ 1 η ΜΕΡΑ M.ΤΡΙΤΗ (7/4)ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ: Συγκέντρωση 18.00 μ.μ στο αεροδρόμιο Μακεδονία. Πτήση με Aegean Airlines A3 127 στις 20.45 μ.μ για Αθήνα. Συνάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Χαλίκι. Ασπροποτάμου Τρικάλων. Ημερολόγιο 2011

Χαλίκι. Ασπροποτάμου Τρικάλων. Ημερολόγιο 2011 Χαλίκι Ασπροποτάμου Τρικάλων Ημερολόγιο 2011 Βορειοδυτικά του νομού, χτισμένο αμφιθεατρικά στην σκιά των 2.295 μ. της κορυφής του όρους Περιστέρι, αυτό το μικροσκοπικό και πανέμορφο χωριό με τα πέτρινα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΡΑΚΛΕΙΟ - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΠΟΛΗΣ

ΗΡΑΚΛΕΙΟ - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΠΟΛΗΣ 1 η μέρα: ΗΡΑΚΛΕΙΟ - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΠΟΛΗΣ Συγκέντρωση στο αεροδρόμιο Ν. Καζαντάκης. Επιβίβαση στο αεροσκάφος και με απευθείας πτήση αναχώρηση για την Θεσσαλονίκη. Άφιξη και αναχώρηση για μια πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΙΣΛΑΜ ) إسالم (αραβικά: Η αραβική λέξη «Ισλάμ» σημαίνει «υποταγή» και νοείται από τους μουσουλμάνους ως «υποταγή στον Θεό» εκείνοι που αποδέχονται την θρησκεία

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης Γραφείο Υπουργού ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ minoff@culture.gr Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης Ειδική Προβολής και Αξιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας Τίτλος Τίτλος (ελληνικά) Κατηγορία α/α τόμου

Συγγραφέας Τίτλος Τίτλος (ελληνικά) Κατηγορία α/α τόμου 1. Ζώρας Γ. Θ. Ο ποιητής Μαρίνος Φαλιέρος Ο ποιητής Μαρίνος Φαλιέρος ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΕΣ 2 7 46 1948 Ελληνικά 2. Τωμαδάκης Ν. Ο άγιος Ιωάννης ο Ξένος και η διαθήκη αυτού 3. Σπανάκης Στ. Κανονισμός της

Διαβάστε περισσότερα

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι.

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι. Αγαπημένοι μου εν Χριστώ Χριστός Ανέστη Χρειαζόμαστε απεγνωσμένα αλλαγή όσον αφορά στο θέμα της διαχείρισης χρημάτων. Οι στατιστικές των χρεών στις ΗΠΑ (Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής) είναι συγκλονιστικές.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Ο ΠΕΡΙ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ/ Ο ΠΕΡΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ ΝΟΜΟΣ Φεβρουάριος 2012 ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ»

9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» 9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΝΕΟΤΟΠΟΘΕΤΗΜΕΝΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΣΤΟ 9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΚΤΟΥ 9 ΟΥ ΣΠ Αγαπητέ Κύριε-α Συνάδελφε. Με διαταγή του ΓΕΣ μετατίθεστε στο

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΓΕΝΕΑΛΟΓΙΚΟ ΔΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΧΑΤΣΙΟΥΛΗ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΤΟ ΓΕΝΕΑΛΟΓΙΚΟ ΔΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΧΑΤΣΙΟΥΛΗ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΟ ΓΕΝΕΑΛΟΓΙΚΟ ΔΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΧΑΤΣΙΟΥΛΗ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΒΕΡΟΙΑ 2008 Φ2 Μιχαήλ Γεωργίου Χατσιούλης ( Α.2 ) Αικατερίνη Κωνσταντίνου Γιώβου ( Γ.2 ) Γεώργιος Μιχαήλ Χατσιούλης (Α.2.1)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ Οι οίκοι είναι ένα από τα κυριότερα ερμηνευτικά μέσα που χρησιμοποιεί η αστρολογία. Μαζί με τους πλανήτες, τα ζώδια και τις όψεις αποτελούν τις βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΓΑ - Κάρλοβι Βάρυ 4, 5 & 6 ημέρες

ΠΡΑΓΑ - Κάρλοβι Βάρυ 4, 5 & 6 ημέρες ΠΡΑΓΑ - Κάρλοβι Βάρυ 4, 5 6 ημέρες Η Πράγα πρωτεύουσα της Τσεχίας, «Χρυσή Πόλη» ή «Πόλη των εκατό πύργων» όπως έχει χαρακτηριστεί, μοναδική πολύ καλά διατηρημένη ως σήμερα. Η γεωγραφική της θέση, την κατέταξε

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Το Υπουργείο Τουρισμού εκπροσωπούμενο από την Υπουργό Τουρισμού,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΙΚΗΠΟΣ. Ο πρόεδρος και τα μέλη του Κοινοτικού Συμβουλίου Δελίκηπου, σας εύχονται Καλά Χριστούγεννα και Ευτυχισμένο το Νέο Έτος 2014

ΔΕΛΙΚΗΠΟΣ. Ο πρόεδρος και τα μέλη του Κοινοτικού Συμβουλίου Δελίκηπου, σας εύχονται Καλά Χριστούγεννα και Ευτυχισμένο το Νέο Έτος 2014 Τηλ.: 99453428 Φαξ: 22531013 Ο πρόεδρος και τα μέλη του Κοινοτικού Συμβουλίου Δελίκηπου, σας εύχονται Καλά Χριστούγεννα και Ευτυχισμένο το Νέο Έτος ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΔΕΛΙΚΗΠΟΥ Σωτήρης Νικολάου 99-697386

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ο Ναός της Παναγίας Ελεούσας Ποδύθου, ανήκει στη μεταβυζαντινή περίοδο και κτίστηκε στις αρχές του 16 ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΟ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΟ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ένα µοναδικό σταυροδρόµι πολιτισµών και ηπείρων. Βυζαντινά µνηµεία, παλάτια σουλτάνων, γραφικά παζάρια µε µεθυστικά αρώµατα Ανατολής, θαλασσινές µυρωδιές στις όχθες του Βόσπορου & της θάλασσας του Μαρµαρά.

Διαβάστε περισσότερα

Δήλωση Στοιχείων Ακινήτων (Έντυπο Ε9) - Περιουσιολόγιο

Δήλωση Στοιχείων Ακινήτων (Έντυπο Ε9) - Περιουσιολόγιο ΓΕΝΙΚΑ Είναι κοινή αντίληψη ότι στη Χώρα μας είναι απαραίτητη η καταγραφή των ακινήτων, στην οποία πρέπει να προσδιορίζονται τα χαρακτηριστικά κάθε ακινήτου και ο ιδιοκτήτης του, έτσι ώστε να δημιουργηθεί

Διαβάστε περισσότερα