Χάρης Κουδούνας. Παναγία είναι η περισσότερο κοινή και εύχρηστη προσωνυµία της Μαρίας, µητέρας του Χριστού

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Χάρης Κουδούνας. Παναγία είναι η περισσότερο κοινή και εύχρηστη προσωνυµία της Μαρίας, µητέρας του Χριστού"

Transcript

1 Μετάφραση στα ελληνικά από την ιταλική γλώσσα, της ιστορικής έρευνας του Χάρη Κουδούνα που δηµοσιεύθηκε τον Ιούλιο 2014 στην Ρώµη από το ιταλικό επιστηµονικό περιοδικό ιστορίας Studi sull oriente cristiano, τεύχος 18/2014 σελ Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΠΟΡΤΑΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ 1 ΚΑΙ Η ΣΑΝΤΑ ΚΑΖΑ (SANTA CASA 2 ) ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΤΟΥ ΛΟΡΕΤΟΥ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ ΟΥΚΑ ΚΟΜΝΗΝΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ Χάρης Κουδούνας Αυτό το άρθρο είναι το αποτέλεσµα ερευνών, που πραγµατοποιήθηκαν πριν, κατά την διάρκεια και κατόπιν της δηµοσίευσης του βιβλίου ΜP213 Tokyo Salonicco Il volo della Verità 3, όπου µιλώ επίσης και για την σύνδεση που κατά την γνώµη υπάρχει, µεταξύ των δύο τόπων της πίστεως (σχ.1). Η προσπάθειά µου, τίνει της επιθυµίας µου, να γίνει µόνο µία καταβολή, για την επίτευξη παροχής περισσοτέρων πληροφοριών και τεκµηρωµένων εγγράφων έτσι ώστε να δωθεί, περισσότερη διαύγεια σε ένα σηµαντικό θέµα, που αφορά την ιστορία της µετατόπισης της Σάντα κάζα του Λορέτου. Κατ αυτό τον τρόπο είναι χρήσιµο να δωθεί έµφαση, σε ορισµένες σηµαντικές διασυνδέσεις µεταξύ της βυζαντινής εκκλησίας Πόρτας Παναγιάς, που βρίσκεται στην Πύλη στον νοµό Τρικάλων Θεσσαλίας και της σάντα κάζα του Λορέτου, που βρίσκεται στην επαρχία της Ανκόνας Ιταλίας. Επίσης, µεταξύ του συµβολαιογραφικού εγγράφου Καρτουλάριουµ Κουλισανένσε (Cartularium Culisanense) 4, που 1 Παναγία είναι η περισσότερο κοινή και εύχρηστη προσωνυµία της Μαρίας, µητέρας του Χριστού 2 Santa Casa µεταφράζεται ως Αγία Οικία 3 Ancona, SBC Edizioni, 2013, µετάφραση τίτλου ΜΠ213 Τόκυο Θεσσαλονίκη-H πτήση της Αλήθειας 4 Μεταφράζεται σαν κατάλογος ή µητρώο : από το λατινικό chartularium, το οποίο προήρθε από το chartŭla, υποκοριστικό της λέξεως charta (κάρτα, χαρτί, έγγραφο). Λέγεται έτσι αυτό το βυζαντινό έγγραφο του διπλωµατικού κώδικα της Κωνσταντινοπολίτικης Τάξεως της οικογένειας των Αγγέλων της Αγίας Σοφίας που ιδρύθηκε το 1290 από τον δεσπότη της Ηπείρου Νικηφόρο Α ούκα Κοµνηνό. 1

2 βρίσκεται φυλαγµένο επί της κρατικής βιβλιοθήκης 5 της Μοντεβέρτζινε Montevergine στην επαρχία της πόλης του Αβελλίνο (Avellino) και των δύο παλαιών βυζαντινών νοµισµάτων, που βρέθηκαν στο Λορέτο, κάτω από τις άγιες πέτρες. Είναι ακόµη σηµαντικό, να αναλογιστούµε τον ρόλο που είχαν ο Ιωάννης A Άγγελος ούκας Κοµνηνός, Σεβαστοκράτωρ και δέσποτας της Θεσσαλίας 6, νόθος υιός του Μιχαήλ Β Άγγελου Κοµνηνού, η Ελένη των Αγγέλων ούκα Κοµνηνών, ουκέσα ( ούκισσα) των Αθηνών και κόρη του Ιωάννη Α καθώς και οι σχέσεις τους µε την Θαµάρ των Αγγέλων Κοµνηνών, ξαδέρφη της Ελένης και πριγκήπισσα της Ηπείρου. Τέλος οι σχέσεις τους µε τον Νικηφόρο Α Άγγελο Κοµνηνό, πατέρα της Θαµάρ, δεσπότη της Ηπείρου και νόµιµο γιό του Μιχαήλ B Άγγελου Κοµνηνού. Καρτουλάριουµ Κουλισανένσε (Cartularium Culisanense) Σήµερα έχουµε υπό την κατοχή µονάχα ένα αυθεντικό αντίγραφο του 19ου αιώνα, του συµβολαιογραφικού χειρογράφου ονοµαζόµενου: Καρτουλάριουµ Κoυλισανένσε (Cartularium Culisanense) και µερικοί ιστορικοί, εξέφρασαν αβεβαιότητα ως προς την αυθεντικότητα του εγγράφου. Προσωπικά υποστηρίζω την διατυπωµένη διατριβή του πάτερ Τζιουσέππε Σανταρέλλι (p. Giuseppe Santarelli) κατά την οποία στο άρθρο του όσο αφορά το φύλλο 181 του Cartularium Culisanense 7 και στο βιβλίο Η Σάντα Κάζα του Λορέτου 8 υπερασπίζεται την 5 Η Βιβλιοθήκη της Montevergine είναι µία κρατική δηµόσια βιβλιοθήκη που εξαρτάται από το Ιταλικό Υπουργείο Πολιτισµού και Τουρισµού, από την Γενική ιεύθυνση Βιβλιοθηκών, από τα Πολιτιστικά Ινστιτούτα και από την Πνευµατική Ιδιοκτησία των Συγγραφέων και ηµιουργών. Ανήκει στις ένδεκα βιβλιοθήκες που έχουν προσαρτηθεί στα Εθνικά Μνηµεία της Ιταλίας και που έχοντας ισοδυναµία µε τις δηµόσιες κρατικές βιβλιοθήκες της Ιταλίας, τηρεί το καινούργιο υπάρχοντα Κανονισµό των δηµόσιων βιβλιοθηκών, όπως αυτό ισχύει βάσει του Ιταλικού Προεδρικού ιατάγµατος της 5 ης Ιουλίου 1995, ν. 417 σύµφωνα µε το οποίο, έχει συντάξει έναν εσωτερικό δικό της κανονισµό. Η βιβλιοθήκη έχει υπό την κατοχή της χειρόγραφα, βιβλία εκδοθέντα πριν από το 1501 καθώς και έργα του 15 ου αιώνα, µουσικά αποθέµατα, περισσότερα από εκτυπωµένους τόµους από τον 17 ο έως τον 21 ο αιώνα, περίπου 400 τίτλους περιοδικών και µεταξύ του υλικού του αρχείου της, περγαµηνές καθώς και άδετα έγγραφα. 6 Στον 13 ο αιώνα το βόρειο-δυτικό µέρος της Θεσσαλίας, όπως επίσης και η περιοχή της Μεγάλης Βλαχίας, ήταν οργανωµένες σύµφωνα µε το σύστηµα ονοµαζόµενο της πρόνοιας εκ µέρους του εσποτάτου της Ηπείρου (cfr. Ν. Γ. Ζιάγκος, Φεουδαρχική Ήπειρο και εσποτάτο της Ελλάδας. Συµβολή στον Νέο Ελληνισµό, Αθήνα 1974, βλ. επίσης d. m. Νicol, The Despotate of Epiros A Contribution to the History of Greece in the Middle Ages, oxford 1984; Ε. Chrysos, The Despotate of Epirus, (proceedings of the International symposium The despotate of epirus, Αrta, may 1990), Arta, Mousikophilologikós sýllogos artēs o skouphás, [1992]. 7 Μηνιαίο περιοδικό του Ιερού τόπου του Λορέτου, ν. 1 Ιανουάριος 2013, Εκδόσεις η αγία οικία ( edizioni la santa casa),

3 αυθεντικότητα του εγγράφου. Ισχυρίζεται πως η υπόθεση της µεταφοράς των υλικών της σάντα κάζα της Νάζαρετ στο Λορέτο διαµέσου της βυζαντινής οικογένειας των Αγγέλων - πιστοποιηµένο από τα εξαφανιστέντα έγγραφα του Βατικανού - στηρίζεται και χωρίς την ύπαρξη του φ. 181 του Cartularium, όπως εξ άλλου είχε γίνει εισήγηση απο τον υπογεγραµµένο σε ένα δοκίµιο του , πριν την ανακάλυψη του φ Αυτό, ωστόσο, θεωρώντας το αυθεντικό, ρίχνει φως σε µερικά χαρακτηριστικά του συµβάντος 10. Σηµειώνω την ύπαρξη της αντίθετης διατριβής του καθηγ. Αντρέα Νικολόττι (Αndrea Νicolotti) που στο άρθρο του: Su alcune testimonianze del Chartularium Culisanense, sulle false origini dell Ordine Costantiniano di Santa Sofia e su taluni documenti conservati presso l Archivio di Stato di Napoli 11, (Μετάφραση: Σχετικά µε ορισµένες αποδείξεις του Καρτουλάριουµ Κουλισανένσε, όσο αφορά τις ανακριβείς ρίζες της Κωνσταντινοπολίτικης τάξεως της Αγίας Σοφίας και σχετικά µε ορισµένα έγγραφα φυλαγµένα επί του κρατικού κτιρίου αρχείων της Νάπολης), όπου ολοκληρώνει: όλες αυτές οι υποθέσεις δεν τυχαίνουν προς στιγµή µιας ακριβούς επαλήθευσης, λόγος για τον οποίο το θέµα παραµένει εκκρεµές, εποµένως προς στιγµή δεν αισθάνοµαι να ασπαστώ αυτή ή εκέινη την επίλυση 12. Τέλος καταγράφω στα πρακτικά, την άποψη του Ύβ Μαρί Μπερσέ (Yves-Μarie Βercé), επιτίµου καθηγητή της ιστορίας επί της Σορβόννης Παρισιού και συγγραφέα µιάς πολύ αξιοσηµείωτης µελέτης, µε θέµα Λορέτο τον 16ο και 17ο αιώνα (Lorette aux XVI et XVII ) 13, µεταφρασµένο στην ιταλική γλώσσα από τον εκδοτικό οίκο Κοντροβέντο (Controvento) του Λορέτου το 2012 (Loreto nel XVI e XVII secolo), που γράφει: οι χορηγίες (δωρεές) που στο chartularium αφορούν πιθανώς τις ρίζες της προσήλωσης προς την (Madonna) 14 Μαντόνα του Λορέτου, είναι γεγονότα ιστορικά επαληθεύσιµα. Το έγγραφο Cartualarium Culisanense (φ. 181), του Σεπτεµβρίου 1294, δεν αναφέρεται στην τάξη των Αγγέλων της Κωνσταντινούπολης, µα στην Γραµµατεία των Ανδεγαυών (Ανζού) της Νάπολης ή του Τάραντα, ή διαφορετικά, στην Γραµµατεία των Αγγέλων Κοµνηνών της 9 Η Μετατόπιση της Αγίας Οικίας του Λορέτου (La Traslazione della Santa Casa di Loreto), Μηνιαίο περιοδικό του Ιερού τόπου του Λορέτου ( Mensile del Santuario di Loreto), ν. 1 Ιανουάριος 2013, Giornale di storia n 8 (2012), Ενταύθα, Παρίσι, εκδόσεις της Σορβόννης, Madonna µεταφράζεται ως Παναγία 3

4 Ηπείρου. Αποτελείται από µία λίστα προικοδοτικών αγαθών, για τον γάµο της Θαµάρ 15, κόρη του έσποτα της Ηπείρου Νικηφόρου Α µε τον πρίγκηπα του Τάραντα Φιλίππο B 16. Σε αυτή την λίστα, στην δεύτερη παράγραφο διαβάζεται: sanctas petras ex domo dominae nostrae deiparae Virginis ablatas (1) και µεταφράζεται ως οι άγιες πέτρες που φεύγοντας πάρθηκαν από την οικία της έσποινάς µας της Παρθένου, µητέρας του Θεού ). Πύλη Το µικρό αστικό κέντρο της Πύλης (σχ.2), βρίσκεται στης Κεντρική Ελλάδα, στο νοµό των Τρικάλων, σε απόσταση 48 χµ. από την περιοχή των Μετεώρων, φηµισµένη για τα µοναστήρια που είναι χτισµένα στην κορυφή των βράχων, περιοχή δηλωµένη ώς παγκόσµια κληρονοµιά της ανθρωπότητος. Η παλαιά ονοµασία της Πύλης (Πόρτα) αναφέρεται στην γεωγραφική και στρατηγική της θέση, η οποία αποτέλεσε την είσοδο προς τα γραφικά χωριά του Ασπροπόταµου και της Άρτας, µοναδική σύνδεση µεταξύ της Ηπείρου και της Θεσσαλίας (σχ,3). Βρίσκεται, πράγµατι, στην είσοδο ενός επιβλητικού περάσµατος, σχηµατιζόµενο από δύο βουνά τον Κόζιακα και τον Ίταµο. Κατά την διάρκεια της βυζαντινής περιόδου η Πύλη, ονοµαζόταν Μεγάλαι Πύλαι, ενώ κατά την περίοδο της τουρκικής εισβολής ονοµαζόταν Μεγάλη Πόρτα. Συναντάµε τις πρώτες ειδήσεις του ονόµατος Μεγάλαι Πύλαι στον 13 ο αιώνα µε την κατασκευή του βυζαντινού µοναστηριού. Μέγιστης σηµασίας είναι η τοξωτή γέφυρα από πέτρα, κατασκευασµένη το που βρίσκεται 1 χµ. δυτικά της Πύλης. Αυτή η γέφυρα ήταν η µοναδική, µέχρι το 1936, πού ένωνε την Θεσσαλική πεδιάδα µε τις περιοχές του Ασπροπόταµου. Το 1283 ο Σεβαστοκράτορας Ιωάννης Α Άγγελος Κοµνηνός έχτισε το µεγαλειώδες µοναστήρι των Μεγάλων Πυλών. Ο πατριάρχης Αντώνιος ' το έτος 1393 µε σιγιλιώδες γράµµα, επικυρώνει την ύπαρξη των µεγάλων και εκτενών ιδιόκτητων κτηµατικών εδαφιών του µοναστηριού και µιάς πολυάριθµης παροικίας. Το βυζαντινό µοναστήρι της Πόρτας Παναγιάς Χτισµένο πάνω σε ένα παλαιό αρχαίο ναό, δίπλα στο ποτάµι Πορταϊκό ή Πορτιάτη, στην είσοδο του Ασπροπόταµου 18, ήταν από την 15 Ονοµαζόµενη επίσης και Ταµάρα ή Μαργαρίτα ή Κατερίνα, πριγκίπισσα της Ηπείρου. 16 Τέταρτος υιός του Βασιλιά Καρόλου Β των Ανδεγαυών (Ανζού). 17 Από τον Άγιο Βησσαρίωνα. 18 Η πρώτη έγγραφη αναφορά της λέξης Ασπροπόταµος (άσπρο ποτάµι) αναφερόµενο στο 4

5 παλαιά εποχή ένας τόπος πίστεως και προσευχής, σήµερα είναι ένα από το πιο σηµαντικά µνηµεία της βυζαντινής ιστορίας της Ελλάδας. Το ιερό µοναστήρι ονοµαζόµενο αρχικά Ιερά Μονή της Ακαταµάχητου Θεοτόκου 19 των Μεγάλων Πυλών, ήταν αφιερωµένο στην Παναγία. Κατά την διάρκεια της βυζαντινής περιόδου, υπήρξε ένα πλούσιο µοναστήρι κατασκευασµένο µε την τεχνική της σταυρεπίστεγης αρχιτεκτονικής 20. Το µοναστήρι κατασκευάστηκε το έτος 1283 από τον Σεβαστοκράτορα Ιωάννη Α Άγγελο ούκα Κοµνηνό, νόθο γιό του έσποτα της Ηπείρου Μιχαήλ Β ούκα Άγγελο Κοµνηνό. Το έτος κατασκευής, καθώς και το γεγονός της κτίσεως ως έργο του Ιωάννη Α προκύπτουν από ένα έγγραφο του έτους 1788, φυλασσόµενο επί της µονής του Αγ. Παντελεήµονα στο Όρος Άθως (Άγιο Όρος), κωδ Σε λίγα χρόνια, προπαντός στην περίοδο πριν τον θάνατο του di Ιωάννη Α, το µοναστήρι γίνεται σηµαντικός τόπος της πίστεως και των προσκυνητών και η φήµη του ξεπερνά τα σύνορα της Θεσσαλίας. Η βυζαντινή εκκλησία Πόρτα Παναγιά, χαρακτηρίζεται ως τρίκλιτη σταρευπίστεγη βασιλική. Είναι σηµαντικό να υπογραµµίσω πως για τον επισκέπτη αυτή η εκκλησία, παρουσιάζει ένα αποκλειστικό χαρακτηριστικό. εν είναι µόνο µία ιδιαίτερη αρχιτεκτονική, πλούσια σε κοιλότητες, κυρτώµατα και καµπύλες, γραµµές και σχέδια που αιχµαλωτίζει το βλέµµα. Είναι επίσης η πλουσιότητα των σκαλιστών, των ψηφιδωτών, η διακόσµηση των υπαρχόντων µωσαϊκών, στοιχεία που σώθηκαν από τις χρόνιες καταστροφές, από τις πυρκαγιές, από τα διάφορα ασβεστώµατα. Τα µορφολογικά και κατασκευαστικά στοιχεία είναι χαρακτηριστικά της αρχιτεκτονικής του εσποτάτου της Ηπείρου 22. Ένας κρυµµένος κωδικός; Στα εσωτερικά της εκκλησίας υπάρχουν οι δύο εικόνες, του Χριστού ποταµό Αχελώο, τη βρίσκουµε σε χειρόγραφο του 1336 ονοµαζόµενο αυτοκρατορικό χρυσόβουλο µε τον σιγίλιο του βυζαντινού αυτοκράτορα Ανδρόνικου III Παλαιολόγου, που φυλάσεται στην βιβλιοθήκη του µοναστηριού ούσικο. Στο έγγραφο, µεταξύ των ιδιόκτητων κτηµατικών εδαφίων της επισκοπής της Στέγης, αναφέρεται το µοναστήρι της Θεοτόκου: Εν τω Ασπροποτάµω βλ. J. Koder F. Hild, Tabula Imperii Byzantini, Band 1: Hellas und Thessalia, Vienna, Verlag der Österrei- chischen akademie der Wissenschaften, 1976, p. 117, nn. 1, 2 e Θεοτόκος (µητέρα του Θεού). 20 Το µοναστήρι όµως, καταστράφηκε στα χρόνια της τουρκικής εισβολής. Σήµερα υπάρχει µόνο η εκκλησία αφιερωµένη στην Παναγία. 21 Σηµείωση του χειρόγραφου του µοναστηριού ούσικο, που βρίσκεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη των Αθηνών. 22 cfr. S. Mamaloukos, The Chronolog y of the exonarthex of the Porta Panagia in Thessaly, in I. Stevovic ed., Symmeikta. Collection of Papers dedicated to the 40th Anniversary of the Institute for Art History, Faculty of Philosophy, University of Βelgrade 2012,

6 και της Παναγίας που παρουσιάζουν ωστόσο µία ιδιαιτερότητα. Σε ολόκληρο τον βυζαντινό κόσµο η εικόνα της Παναγίας, είναι στα αριστερά εν σχέση µε αυτή του Χριστού. Σε αυτή την εκκλησία, η διάταξη είναι αντίστροφη [σχ.4]. Ο καθηγητής της αρχαιολογίας Αναστάσιος Ορλάνδος προσδιόρισε, πως η δηµιουργία των δύο εικόνων αντιστοιχεί στο έτος 1285, αποδίδοντας το έργο στον ίδιο τεχνίτη που πραγµατοποίησε και τα µωσαικά του τρούλου του µοναστηριού της Παρηγορήτισσας της Άρτας. Πάντα ο ίδιος ο καθηγ. Ορλάνδος σε µία µελέτη του κατά το έτος , κάνει αναφορά σε µία στοά που βρισκόταν κάτω από την εκκλησία, στο δυτικό µέρος η οποία εντελώς καταστράφηκε. Ο ιστορικός Ν. Χατζηζωγίδης (έτος 1894) γράφει και αυτός, για την ύπαρξη διαφόρων στοών και ενός χώρου ονοµαζόµενου γυναικονίτη 24, κατεστραµµένου και αυτού, ενώ από αυτό που έχει µείνει από τις στοές συµπεραίνεται, πως (οι στοές) περιβρέχονταν από ρυάκια και πηγές κρύου νερού. Αναφορά για το κρύο νερό που έβγαινε από µία πηγή 25 και οδηγούσε σε µία σκάλα, κάνει µνεία και ο Α. Αρβανιτόπουλος στο έτος Μα αυτό το µοναστήρι έφερε επίσης και ένα άλλο όνοµα: της Ακαταµάχητου Θεοτόκου των Μεγάλων Πυλών, που θέλει να πεί: της Απόρθητης, Ανίκητης, Απρόσβλητης Θεοτόκου των Μεγάλων Πυλών. Έχει να κάνει µε ένα όνοµα πολύ σηµαντικό που εδόθη από τον ίδιο τον Ιωάννη A, που εκείνη την περίοδο ήταν δεσπότης της Θεσσαλίας. Ήταν στ αλήθεια αυτό το µοναστήρι ένα ιδανικό και ασφαλές µέρος, που κανένας δεν θα µπορούσε να επιτεθεί και όπου θα µπορούσε να σώσει και συντηρήσει τα ιερά κειµήλια που σε εκέινο το µοναστήρι είχαν αποθηκευθεί; Τα ιερά κειµήλια της Πόρτας Παναγιάς Μα είχαν αληθινά αποθηκευθεί εκεί τα άγια κειµήλια; Μία πολύ σηµαντική είδηση για τον ρόλο του βυζαντινού µοναστηριού, µας την δίνει ο. Σοφιανός στο βιβλίο του Το Συνοδικό χειρόγραφο ( ) του µητροπολίτη της Λάρισας Νείλου 26 για το µοναστήρι των Μεγάλων 23 Η Πόρτα Παναγία της Θεσσαλίας,στο Αρχείο Βυζαντινών Mνηµείων Ελλάδος Ι(1935). 24 Χώρος αποκλειστικά για προσευχούµενες γυναίκες. Χατζηζωγίδης, εκδόσεις Θεσσαλικά Εστία Αγίασµα 26 Το έγγραφο είναι υπογεγραµµένο από τους: Νείλο, µητροπολίτη Λάρισας, Εξάρχη της δεύτερης Θεσσαλίας και όλης της Ελλάδας, Ιωάννη Ουρέση Παλαιολόγο, Νεόφυτο µοναχό, Μακάριο µοναχό και µεγάλου πατέρα του Ι.Μ. των Μετεώρων, Ιάκωβο µοναχό του µοναστηριού του Αγ. Νικολάου, αµιανού Επισκόπου Κάπουας και Φανάρι, Καίσαρα, Πέτρου Επικερµή (βυζαντινός τίτλος για κάποιον που είχε πολλά κτήµατα), Θεόδωρο Σεβαστόπουλο Επικερµή, Νικόλας Γραµµατέας. 6

7 Πυλών, όπου λέει: Το σεβασµιότατο µοναστήρι των Μεγάλων Πυλών αφιερωµένο στην Πάναγνη Θεοτόκο, που έγινε σηµαντικό µε τα Άγια κειµήλια και µε τις πολλές ιδιόκτητες εδαφικές εκτάσεις, που δωρίστηκαν από τους άγιους κτήτορες και από όλους τους άλλους πιστούς 27. Κατ αυτό τον τρόπο βρίσκουµε λοιπόν επικύρωση, πως υπήρχαν τα άγια κειµήλια. Μα ποιά ήταν; Η επιγραφή µε την παλιδροµική φράση. Ένα άλλος κωδικός; Ίσως η αλήθεια και η µεγάλη σηµασία αυτής της εκκλησίας αφιερωµένη στην Θεοτόκο ονοµαζόµενη Ακαταµάχητος από τον Ιωάννη A, κατά την γνώµη µου, βρίσκονται ψάχνοντας την ερµηνεία της µοναδικής επιγραφής 28, που βρίσκεται στον τοίχο του εγκαρσίου κλίτους του ναού, στην βόρεια ζώνη. Αυτή είναι χαραγµένη σε µία πλάκα (σχ. 6) διαστάσεων 0,40 x 0,25 και σε ύψος 9 µέτρων από το έδαφος. Οι λέξεις αυτής της επιγραφής, όπως τονίζει και ο αρχαιολόγος Ορλάνδος, είναι παράξενα γραµµένες αντίστροφα, µε µία κατοπτρική γραφή 29. Η επιγραφή λέει: Εκ βάθρων σώον, πάναγνε, στόµεν δόµον, πόνυµα ιερόν (2). Ο καθηγητής Ορλάνδος την µετέφρασε στα Νέα Ελληνικά: Πάναγνε (Θεοτόκε), ανεγείροµεν εκ βάθρων τον σωτήριόν Σου οίκον, έργον ιερόν Από µία πιο βαθειά ανάλυση της επιγραφής είναι δυνατόν να εχουµε δύο ερµηνείες: α) Για σένα, Θεοτόκε, που είσαι αγνή στο µέγιστο βαθµό, ανεγείροµεν (σηκώνουµε σε οριζόντια γραµµή) την οικία σου, ιερόν έργον (που είναι σωζόµενο µέρος) εκ των θεµελίων. β) Για σένα, Θεοτόκε, που είσαι αγνή στο µέγιστο βαθµό, εκ των σωζόµενων θεµελίων, τοποθετούµε (σε οριζόντια γραµµή τις πέτρες), έργον ιερόν. Σύµφωνα µε την µεταγραφή του καθ. Ορλάνδου και των δικών µου ερµηνειών, µπορούµε να θεωρήσουµε µερικά κοινά σηµεία που κατά την γνώµη µου, αποτελούν ένα σηµαντικό σύνδεσµο µεταξύ της βυζαντινής εκκλησίας Πόρτας Παναγιάς και των ιερών κειµηλίων της αγίας οικίας του Λορέτου: α) σίγουρα ο Ιωάννης Α, είχε διαλέξει εκείνο το µέρος, για να θέσει 27 Tρικαλινά 10 (1990), Πιθανώς του έτους Έγγραφα που µου παραχωρήθηκαν εκ µέρους του Καθ. Βασιλείου Πανάγου (Πύλη Τρικάλων Θεσσαλίας) 7

8 (τοποθετήσει) ένα µέρος µιάς οικίας που είχε σωθεί, ή διαφορετικά, µιάς οικίας που είχε σωθεί και που αποτελείτο από ιερές πέτρες, τοποθετηµένες σε οριζόντια σειρά, β) εκείνο το µέρος ήταν αφιερωµένο στην Παναγία που σύµφωνα µε αυτόν, αντιπροσώπευε το µέγιστο της αγνότητας, γ) ονόµασε εκείνο το µέρος ιερό τόπο: Ι.Μ. των Μεγάλων Πυλών της Ακαταµάχητου Θεοτόκου. Κατά την γνώµη µου, αναφέρεται σε εκείνο το µέρος του συνόλου της Αγίας Οικίας της Νάζαρετ, που ήδη το είχανε σώσει παίρνοντάς το, πριν την καταστροφή της Νάζαρετ. Μιλάµε για το ίδιο µέρος της Αγίας Οικίας της Νάζαρετ, σήµερα φυλαγόµενο επί του ναού, βασιλικού ρυθµού του Λορέτου; Ας λάβουµε υπ όψιν µας, πως και στις δύο φράσεις: sanctas petras ex domo dominae nostrae deiparae Virginis ablatas 30 (1) e Εκ βάθρων σώον, πάναγνε, στόµεν δόµον, πόνυµα ιερόν 31 (2) βρίσκουµε µερικά κοινά σηµεία: 1. χρησιµοποιούν την ίδια λέξη domus e δόµος 32, 2. µιλούν για την Παναγία Θεοτόκο, 3. µιλούν για ιερόν έργον (ιερές πέτρες), 4. ενώ στην φράση (2) οι ιερές πέτρες ανασηκώνονται (στόµεν), στην φράση (1) οι ιερές πέτρες φεύγοντας πάρθηκαν (ablatas). Αυτό είναι δυνατόν, γιατί όπως θα δούµε και στην συνέχεια, ο Ιωάννης A, ο οποίος πιθανότατα ήταν ο Φύλακας των Αγίων Κειµηλίων, πεθαίνει πράγµατι το έτος και έτσι, εντός του έτους 1291, τα ιερά κειµήλια πάρθηκαν φέυγοντας 34. Στις 9 Μαϊου 1291, όπως θέλει η παράδοση της Μαρίας του Λορέτου, το δωµάτιο της Παρθένου έφθασε στην Ιλλύρια Chartularium Culisanense φ Επιγραφή της Πόρτας Παναγιάς. 32 Σηµαίνει οικία ή µέρος της οικίας ή µητέρα οικία. 33 Πριν από τον µήνα του Μαρτίου (cfr. Η ΠΟΡΤΑ ΠΑΝΑΓΙΑ, εκδόσεις I.Μ. ούσικου 2007). 34 Κατόπιν ορισµένων ερευνών που πραγµατοποιήθηκαν στις επαρχίες της Βυζαντινής Ιλλύριας µε ιδιαίτερη προσοχή στην συνοριακή ζώνη του Ασπροπόταµου, ρωµαική επαρχία της παλαιάς Ηπέιρου, σηµειώνουµε πως η Θεσσαλία, στην πρωτο/βυζαντινή εποχή, όπως επίσης και η παλαιά Ήπειρος, ήταν επαρχίες υπό της διοίκησης της Ιλλύριας (Βλ. Β. Βavant, Le province: XI. L'Illirico, in Il mondo bizantino, Vol. I: L'Impero romano d'oriente ( ), Τorino, Εinaudi, 2007, ; Koder - Hild, Tabula Imperii Byzantini, Band 1: Hellas und Thessalia, cit. 35 Από το 1246 µέχρι το 1268 η Ήπειρος, η οποία περιείχε επίσης και την περιοχή της Ιλλύριας, µετασχηµατίζεται σε εσποτάτο της Ηπείρου, αρχίζοντας τις εισηγήσεις µε την Ιταλία, οι δε φιλικές σχέσεις θα είναι σταθερές µέχρι τον 15 ο αιώνα. Θα ξεπεράσει την 8

9 (Τερσάττο στην Κροατία) και εκείνη την χρονιά, την 1 η Ιουνίου 1291, αρχίζει και η διαπραγµάτευση για τον γάµο της Θαµάρ µε τον Φίλιππο Β, γάµος που αργότερα γιορτάστηκε πιθανώς στην Aquila (Άκουιλα) την 13 η Αυγούστου Είναι πιθανό έτσι, πως η αναφορά στο φ. 181 του Καρτουλάριουµ Kουλισανένσε (Chartularium Culisanense) να αφορά χρονολογικά κυριολεκτικά αυτό το γεγονό. 5. Αναλύοντας την ελληνική επιγραφή, αντιλαµβανώµαστε πως βρισκόµαστε ενώπιον µίας περιγραφής περισσότερο λεπτοµερούς: πως η οικία ή µέρος της οικίας, είχε σωθεί. Αυτό το σχέδιο διάσωσης µπορούσε να το ολοκληρώσει, φέρνοντάς το εις πέρας, ο Ιωάννης Α, υπό την ιδιότητα του δεσπότη της Θεσσαλίας και µεγάλου στρατηλάρχη (αρχηγός εµπορικής αποστολής). Πράγµατι αυτός γνώριζε ήδη από καιρό, πως οι µουσουλµάνοι θα επιτίθεντο στους Αγίους Τόπους. Γι αυτό, πρόσφερε τις επαφές του και την διάταξη υποστήριξής του, για να διευκολύνει την µεταφορά των ιερών πετρών και τις τοποθέτησε σε ένα µέρος που το ονόµασε ακαταµάχητο : το µοναστήρι της Πόρτας Παναγιάς. Οι ιερές πέτρες πάρθηκαν φεύγοντας και µεταφέρθηκαν διαµέσου θαλάσσης, αποπλέοντας από το λιµάνι της Άκρας πρίν το κλείσιµο αυτού, πράγµα που έγινε όντως, στις 18 Μαϊου 1291, όταν η Άκρα έπεσε στα χέρια των µουσουλµάνων. Θεωρώ επίσης, πως όποιος σκεφτόταν να σώσει τα Άγια Κειµήλια της Νάζαρετ, θα κινήθηκε πολύ πριν και εποµένως προτού την άφιξη, στις 15 Μαρτίου 1291 του µουσουλµανικού στρατεύµατος στην Άκρα. Τέλος ο Ιωάννης Α, θα µπορούσε να εξυπηρετηθεί από το ουκάτο των Αθηνών, όπου διοικούσε η κόρη του Ελένη, ως ασφαλές περιοχή για να µεταφέρει τις ιερές πέτρες στην Θεσσαλία. Ιωάννης Α Άγγελος ούκας Κοµνηνός Μα ποιός ήταν στην πραγµατικότητα ο Σεβαστοκράτορας Ιωάννης Α διαφωνία µε το εσποτάτο της Νίκαιας, καταλήγοντας το 1265, να συνάψει µία καινούργια σχέση µεταξύ της Ηπείρου και του Βυζαντίου, αυτό µάλιστα ακόµη και για χάρη του γάµου του δεσπότη της Ηπείρου Νικηφόρου του Μιχαήλ µε την ανηψιά του Αυτοκράτορα, Άννα Καντακουζηνή Παλαιολογίνα, ενώ οι εσπότες της Ηπείρου συνεχίζανε να ζητούν την ανεξαρτησία τους, τόσο από το Βυζάντιο, όσο από τους Ιταλούς (D. M. Nicol, The Last Centuries of Byzantium , Cambridge University Press, 1993, 202). 36 Πιθανώς σε αυτή την ηµεροµηνία έγινε η δηµοσίευση. Άλλες πηγές σηµειώνουν πως ο γάµος γιορτάστηκε στην Νάπολη, ενώ σχεδόν όλοι οι ερευνητές σηµειώνουν σαν ηµεροµηνία τον µήνα του Σεπτεµβρίου 1294 (G. Schlumberger, C. Horf, J. lognon, J. a. Buchon). Ωστόσο, δεν µας είναι γνωστή η πηγή σύµφωνα µε την οποία εδραιώνουν αυτή την ηµεροµηνία (cfr. Santarelli, La Santa Casa di Loreto, 268). 9

10 Άγγελος ούκας Κοµνηνός; και γιατί διάλεξε, σαν ανώτατος ιοικητής και Στρατάρχης που ήταν, να γίνει ένας µοναχός στον τελευταίο χρόνο της ζωής του; Ίσως γιατί του συνέβη κάτι το σηµαντικό που του έδωσε να καταλάβει την απόδειξη και την τεράστια αξία εκείνων που αυτός προστάτευε; Ίσως είχε γίνει κυριολεκτικά ο Φύλακας των Αγίων Κειµηλίων ; Σήµερα γνωρίζουµε πως ο τάφος του, βρίσκεται στα εσωτερικά της µονής της Πόρτας Παναγιάς όπου µπορεί κανείς να τον επισκεφτεί και να τον αντικρύσει. Ο Ιωάννης ήταν ανώτατος διοικητής του στρατού, δεσπότης της Νέας Πάτρας 37 (Υπάτη) και Σεβατοκράτορας της Θεσσαλίας. Ήταν νόθος γιός µα αναγνωρισµένος, του έσποτα της Ηπείρου, Μιχαήλ Β ούκα Άγγελου Κοµνηνού και της Γαγγρηνής κατά την περίοδο που η γυναίκα του Θεοδώρα 38 της Άρτας, είχε αποµακρυνθεί από αυτόν. Μετά τον θάνατο του Μιχαήλ Β το εσποτάτο του, χωρίστηκε µεταξύ των δύο γιών του: τον πρωτότοκο Νικηφόρο Α Άγγελο Κοµνηνό και τον πιο µικρό, ακριβώς τον Ιωάννη Α. Αυτός παρέλαβε όλη την Θεσσαλία και τις περιοχές όπου σήµερα βρίσκεται ο νοµός της Στερεάς Ελλάδας ανατολικά και της Αιτωλίας και Ακαρνανίας µέχρι τον κόλπο της Κορίνθου (συµπεριλαµβανόµενο). Ύστερα, όλη τη γη από το Γαλαξίδι µέχρι τον Όλυµπο. ιοίκησε από το 1268 µέχρι το Ο Ιωάννης Α ( o µπάσταρδος, όπως ακόµη τον ονοµάζανε), ήταν παντρεµένος µε την Ταρωνίτα. Ίδρυσε την πρωτεύουσα στην Νέα Πάτρα (Υπάτη) και διοίκησε µε αυτόνοµο τρόπο το Θεσσσαλικό του κράτος 39. Προσωπικά ήταν γαιοκτήµονας µιάς απέραντης έκτασης γης δυτικά της Θεσσαλίας, η οποία έγινε ακόµη πιο µεγάλη µετά το γάµο µε την κόρη του Άρχοντα Ταρωνά 40 (ονοµαζόµενη Μεγάλη Βλαχία). Για την επιθυµία της επέκτασής του, βρέθηκε αντιµέτωπος µε την δυναστεία των Παλαιολόγων. Ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Η Παλαιολόγος, για να τα έχει καλά µαζί του, έδωσε σε γάµο τον ανηψιό του Ανδρόνικο Ταρχανιώτη, που παντρεύτηκε την κόρη του Ιωάννη. Όµως ο πόλεµος δεν σταµάτησε ποτέ και οι εκστρατείες του Παλαιολόγου εναντίον της Θεσσαλίας αποκρούστηκαν µε επιτυχία, δηµιουργώντας µάλιστα 37 Οι Φράγκοι τον ονόµαζαν Τζιοβάννι Λαπατρίας από την Νέα Πάτρα, την πρωτεύουσα που αυτός είχε χτίσει για διαχειριστεί τις αποικίες του. 38 Μιχαήλ Β Άγγελος ούκας Κοµνηνός παντρεύτηκε το 1230 µε την Θεοδώρα, κόρη του Σεβαστοκράτορα Ιωάννη Πετραλείφα. 39 cfr. Χρ. Ντάµπλιας, Η Θεσσαλία ως ανεξάρτητο κράτος (1266/ /90). Η διακυβέρνησή της από τον Ιωάννη Κοµνηνό ούκα, κτήτορα της Μονής της Πόρτας Παναγιάς Τρικάλων Trikalinà 30 (2010), cfr. I. Sokolov, Θεσσαλικό ηµερολόγιο, Μεγάλοι και µικροί Γαιοκτήτες στην Θεσσαλία στην περίοδο των Παλαιολόγων, τοµ. 27, σ

11 τεράστιες απώλειες στον βυζαντινό στρατό. Ο Ιωάννης Α µε τον ετεροθαλή αδερφό του Νικηφόρο Α συµµάχισαν µε τον Kάρολο Α των Ανζού, βασιλιά της Σικελίας για να πολεµήσουνε εναντίων των Βυζαντινών 41. Τα Βυζαντινά νοµίσµατα Η Μεταφορά της Αγίας Οικίας Το εσποτάτο της Ηπείρου, αποτελούσε το κεντρικό σηµείο των σχεδίων του Καρόλου Β των Ανδεγαυών (Ανζού), βασιλιά της Νάπολης: πράγµατι, οι καλές σχέσεις µε αυτή τη χώρα ήταν η προυπόθεση για να µπορούσε να διατηρήσει τις ελληνικές αποικίες των Ανδεγαυών (Ανζού). Έτσι τον Ιούνιο του 1291, ο βασιλιάς διέταξε στον πρίγκηπα της Αχαίας Φιορέντζο ντι Χαινότ (Fiorenzo di Hainaut) και στον Πιέρ ντε λ Ίσλε (Pierre de l'isle), να διαπραγµατευθούν τον γάµο µεταξύ του Φιλίππου Β πρίγκηπα του Τάραντα και τέταρτου γιού του Καρόλου µε την πριγκίπισσα της Ηπείρου Θαµάρ, κόρη του Νικηφόρου Α. Μέχρι το έτος 1289, ο Ιωάννης Α, ήταν ο δέσποτας της Θεσσαλίας, στρατιωτικός ιοικητής και µεγάλος αρχηγός εµπορικής αποστολής. Το έτος 1287 η κόρη του Ελένη, ξαδέρφη της Θαµάρ, κατόπιν του θανάτου του συζύγου της Γουλιέλµο Α Ντε Λα Ρος (De La Roche), γίνεται ούκισσα των Αθηνών και ύστερα από τον γάµο µε τον Ούγκο Ντι Μπριέννε (Ugo Di Brienne), κληρονοµεί την Βαρονία της Καρίτενας. Κατά την διάρκεια των αρχαιολογικών ανασκαφών στο υπόγειο έδαφος της αγίας οικίας (σάντα κάζα) του Λορέτου ( ), µεταξύ όλων των νοµισµάτων που ανευρέθηκαν, ανακαλύφθηκαν δύο µε την ακόλουθη γραφή: Gui Dux Atenes και το σχέδιο ενός σταυρού, ενώ στην ανάποδη όψη υπήρχε διατυπωµένο: de Clarencia και το σχέδιο ενός κάστρου [σχ. 5]. Έχουν να κάνουν µε δύο παλιά γαλλικά νοµίσµατα (τορνέσι 42 ) του Γκουίδου Β Ντε Λα Ρος (Guido II De La Roche), ούκα των Αθηνών ( ) και που τώρα φυλάγονται στο ιστορικό αρχείο της εκκλησίας της Μαρίας στο Λορέτο 43. Γνωρίζουµε πως ο Γκυ (Γκουίδο Β ), ήταν γιός της Ελένης Αγγέλων Κοµνηνών και πως τα δύο νοµίσµατα είναι χρονολογήσιµα µε σιγουριά , την περίοδο του ουκάτου 41 Το έτος 1279 υπογράφεται η επίσηµη συµφωνία µεταξύ του Καρόλου Α και Νικηφόρου cfr. D. Nicol, The relations of Charles of Anjou with Nicephorus of Epirus, in Studies in Late Byzantine History and Prosopography, London, Variorum reprints, 1986, V. 42 Το νόµισµα της τουρς (tours) στην Γαλλία, όπως εξιταλίστηκε στη πορεία. 43 cfr. Santarelli, La Santa Casa di Loreto,

12 των Αθηνών του Γκουίδου 44. Όπως πριν έγραψα, το έτος 1287 η Ελένη, κόρη του Ιωάννη Α, γίνεται ούκισσα των Αθηνών-Θήβας-Λειβαδιάς-Ναυπλίου-Άργους και Σαλαµίνας. Ήταν απόγονος της δυναστείας των ούκα, των Αγγέλων και των Κοµνηνών και πριν τον γάµο της µε τον ισχυρό Γκουλιέλµο Α Ντε Λα Ρος, είχε την πιό αριστοκρατική καταγωγή. Γίνεται ούκισσα µε τον γιό της (Γκυ Β Ντε Λα Ρος που γεννήθηκε στο έτος 1280) ακόµη ανήλικο (ήταν 7 ετών όταν έγινε ούκας των Αθηνών). Επειδή ήταν ανήλικος, αρχικά τέθηκε υπό την αντιβασιλεία της µητέρας του, Ελένης Αγγέλων Κοµνηνών, που υποχρεώθηκε να υποταχθεί στην Ισαµπέλλα Ντι Βιλλεχαρδουίν (Isabella di Villehardouin), πριγκίπισσα της Αχαίας, τον εκέµβριο του Είναι πιθανόν εκείνη την περίοδο ( ) να έγινε η µεταφορά των ιερών πετρών. Η παρουσία των νοµισµάτων του ουκάτου των Αθηνών που βρέθηκαν στο Λορέτο, πιστοποιεί ένα πιθανό πέρασµα διαµέσου του ουκάτου. Η ανακάλυψη των νοµισµάτων του ουκάτου των Αθηνών στο Λορέτο αποδεικνύει, πως οι ιερές πέτρες περάσανε από το ουκάτο, αφού είχαν φθάσει διαµέσου θαλάσσης από το λιµάνι της Άκρα (Παλαιστίνη). Είναι σηµαντικό εδώ να αναφέρω τον ακόλουθο συλλογισµό: Ο Γκουλιέλµος Α Ντε Λα Ρος, παντρεύτηκε την Ελένη, κόρη του Ιωάννη Α, το έτος 1275 και ήταν Άρχοντας της Λειβαδιάς από το 1263, ενώ στην περίοδο ήταν ούκας των Αθηνών και δικαστικός κλητήρας του Μορέα κατά τα έτη Γνωρίζουµε επίσης πως ο Γκουίδο Β Ντε Λα Ρος, γιός της Ελένης, κυβέρνησε από τις αρχές του 1294 µέχρι την 5 η Οκτωβρίου του 1308, ηµεροµηνία του θανάτου του. Η πιό σηµαντική λοιπόν περίοδος για την µετατόπιση των ιερών κειµηλίων είναι η περίοδος και επειδή η Ελένη το 1291 παντρεύεται τον Ούγκο Ντι Μπριέννε (Ugo Di Brienne), κόµη της πόλεως Λέτσε και δικαστικό κλητήρα των Αθηνών συµπεραίνω, πως η µόνη περίοδος που η Ελένη µπορούσε να φροντίσει και να προστατεύσει την δυνατή µεταφορά των ιερών κειµηλίων από το ουκάτο των Αθηνών στο εσποτάτο της Θεσσαλίας, ήταν η περίοδος , που συµπίπτει ίσως µε την επιγραφή της Πόρτας Παναγιάς και µε την επιθυµία του πατέρα της να γίνει µοναχός. Ήδη από το 1294, οι προσκυνητές στην Παλαιστίνη 45 µαρτυρούν και πιστοποιούν την ύπαρξη µόνο της σπηλιάς και όχι των 3 τοίχων της 44 cfr. G. Schlumberger, Numismatique de l Orient Latin, Paris 1878, 340, tav.13 n.10, Nuovi Contributi archeologici, Ricoldo di Montecroce (Ρικόλντο Ντι Μοντεκρότσε), προσκυνητής στην Ναζαρέτ στο και Nicolò da Poggibonsi (Νικολό ντα Ποτζιµπόνσι ) στο

13 οικίας 46 (να υπογραµµιστεί πως σήµερα η Οικία της Παναγίας αποτελείται από την σπηλιά και από τα θεµέλια στην Ναζαρέτ, ενώ στο Λορέτο υπάρχουν µόνο οι τρείς τοίχοι χωρίς τα θεµέλια (βλ.σχ. 7). Η Οικία της Μαρίας κατεδαφίστηκε το 1263 διά έργου του υπολοχαγού του σουλτάνου Μπάιµπαρς (Bajbars) και οι τρεις τοίχοι σώθηκαν, γιατί φυλάγονταν στην κρύπτη, κάτω από τον ναό βασιλικής αρχιτεκτονικής (σχ.7). Κατ αυτόν τον τρόπο ενδεχοµένως, οι ιερές πέτρες που σχηµατίζανε τους τρεις τοίχους της διαµονής της Παρθένου, έφθασαν στο ουκάτο των Αθηνών διαµέσου ενός από τα λιµάνια 47 του ουκάτου των Αθηνών, υπό την ηγεµονία της Ελένης και κατόπιν µετατοπίστηκαν διά ξηράς στην Πύλη, στο βυζαντινό µοναστήρι της Πόρτας Παναγιάς. Υπογεγραµµίζω πως αυτή η διέξοδος ήταν η πιο ασφαλές, χάρη της βοήθειας της Ελένης ούκισσας των Αθηνών, ένα ασφαλές πέρασµα προς το εσποτάτο της Θεσσαλίας, όπου κυβερνούσε ο πατέρας της Ιωάννης Α. Η µεταβίβαση των ιερών κειµηλίων µπορούσε έτσι να είναι σίγουρη µέχρι τον προορισµό, για δύο λόγους. Πρώτον, γιατί όλα τα εδάφη ήταν υπό τον έλεγχο της οικογένειας των Αγγέλων Κοµνηνών και δεύτερο, γιατί τα πολύτιµα εκθέµατα, των οποίων η Ελένη φρόντισε την µεταφορά, είχανε στα εσωτερικά τους, τα νοµίσµατα της οικογένειας (του γιού της Γκυ Ντε Λα Ρος των Αγγέλων Κοµνηνών ). Συχνά, στους περασµένους αιώνες, τα νοµίσµατα καταχωρισµένα στις βάσεις παρόµοιων τοποθεσιών, ειδικά ιερών, επισήµαιναν την περίοδο της κατασκευής ή ανέγερσής αυτών και µερικές φορές ακόµη και τους πρωταγωνιστές της ίδιας (εποχής). Σε αυτή την περίπτωση, γίνεται αναφορά της οικογένειας των Αγγέλων Κοµνηνών της Ηπείρου- Θεσσαλίας, απόγονοι των αυτοκρατόρων της Κωνσταντινούπολης, οικογένεια στην οποία ανήκε τόσο η Θαµάρ, κόρη του Νικηφόρου Α δεσπότη της Ηπείρου, όσο η Ελένη, µητέρα του Γκυ Ντε Λα Ρος και κόρη του Ιωάννη A της Θεσσαλίας. Μετά το θάνατο του Σεβαστοκράτορα Ιωάννη Α, στην περίοδο , τα ιερά κειµήλια ενδεχοµένως πέρασαν στους γιούς του 48 µαζί µε 46 Ο Νικολό ντα Ποτζιµπόνσι στο βιβλίο του d oltremare (πέρα από την θάλασσα) του 1347, περιγράφει την οικία ως εξαφανισµένη και την σπηλιά ως υπαρκτή. Μόνο ύστερα από το 1291 και για την ακρίβεια το 1335 µε τον Τζιάκοµο από την Βερόνα (Giacomo da Verona) στο δικό του liber peregrinationis, (ελέυθεροι προσκυνητές) στο έτος 1347 µε τον Νικολό και στο 1411 µε έναν ονοµαζόµενο καλόγερο Φεντερίκο (fra Federico) αποδεικνύεται αναµφίβολα, πως η κατοικία της Παρθένου στην Ναζαρέτ, κατά την διάρκεια της επίσκεψής τους, αποτελείτο µόνο από την σπηλιά, cfr. Santarelli, La Santa Casa di Loreto, Άργος, Ναύπλιο, Σαλαµίνα. 48 Κωνσταντίνος, δεύτερογέννητος και Θεόδωρος τριτογέννητος, που βοήθησε τον αδερφό του 13

14 τα αγαθά και τις κτηµατικές ιδιοκτησίες του µοναστηριού της Πόρτας Παναγιάς, συµπεριλαµβανόµενης της ηγεµονίας της Θεσσαλίας και της Μεγάλης Βλαχίας. Τα παιδιά του (οι γιοί του), κληρονόµησαν τον ίδιο τίτλο του Σεβαστοκράτορα, µα σε σύντοµο διάστηµα, πολλά αγαθά και κτηµατικές ιδιοκτησιές, κυρίως της περιοχής του Ασπροπόταµου 49, πέρασαν στο θείο τους, Νικηφόρο Α Άγγελο Κοµνηνό. Για τον γάµο της κόρης του Θαµάρ και για την υποσχόµενη και συµφωνηµένη προίκα, ήταν µετά αυτός ή πρόσωπα κοντά σε εκείνον, που οργάνωσαν την µεταφορά των ιερών κειµηλίων, που σύµφωνα µε ορισµένες πηγές είχαν σαν προορισµό την Ιλλύρια 50, ειδάλλως, σύµφωνα µε άλλους έφθασαν στην αδριατική θάλασσα, από το λιµάνι της Άρτας. Αυτή η δεύτερη υπόθεση είναι αξιόπιστη, γιατί ο µοναδικός υπήρχων δρόµος σε εκείνη την περίοδο για την Άρτα και ακολούθως για την θάλασσα, δρόµος που σύνδεε την Θεσσαλία µε την Ήπειρο, ήταν κυριολεκτικά ο δρόµος που αναχωρούσε από την Πύλη. Ως στήριγµα αυτού, ο καθ. Αστέρης Κουκούδης 51 έγραφε σχετικά µε τον διαµερισµό της περιουσίας και ιδιοκτησίας µετά τον θάνατο του Ιωάννη A : Οι γιοί του νωρίς εγκατέληψαν, επειδή οι κτηµατικές ιδιοκτησίες παραχωρήθηκαν σαν προίκα της ξαδέρφης τους Θαµάρ στον Φίλιππο των Ανδεγαυών (Ανζού) του Τάραντα. Στα , τα δύο αδέρφια, όπως επίσης και η αδερφής τους, που ήταν χήρα του ούκα των Αθηνών, φαίνεται πως δήλωσαν υποταγή στον Κάρολο Β της Νάπολης, πατέρα του Φιλίππου συνδεόµενοι έτσι στενά µε την λατινική εξουσία 52. Η τελεταία περίοδος του Ιωάννη A Στα 1289 πεθαίνει ο Ιωάννης Α, ο οποίος µετά από επιθυµία του, θάβεται στο βυζαντινό µοναστήρι της Πόρτας Παναγιάς. Πάνω από τον να κυβερνήσει. 49 Να σηµειωθεί πως το 1296 ο Θωµάς Άγγελος, γιος του Νικηφόρου και αδερφός της Θαµάρ, ώς διάδοχος του πατέρα του για το εσποτάτο της Ηπείρου, µεταξύ των διαφόρων µεγαλοπρεπών τίτλων, επωµίστη επίσης και του τίτλου του Κόµη του Αχελώου (Ασπροπόταµος), Βλ. Santarelli, La Santa Casa di Loreto, Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης η Αλβανία, το υρράχιο και όλες οι γήινες εκτάσεις κάτω από αυτό, αποτέλεσαν µέρος του Ελληνικού εσποτάτου της Ηπείρου. Ο εσπότης της Ηπείρου Θεόδωρος Άγγελος Κοµνηνός έχτισε το κάστρο του υρραχίου, κατόπιν το 1372 τον διαδέχτηκε η Γαλλική οικία των Ανδεγαυών (Ανζού), που χρησιµοποίησαν το υρράχιο σαν έδρα του Βασιλείου της Αλβανίας (Regnum Albaniae). 51 Α. Κουκούδης, Η µεγάλη Βλαχία και η βυζαντινή ηµοκρατία του 13ου -14ου αιώνα, Ιστωρ 2009; P. Magdalino, Tradition and Transformation in Medieval Byzantium, Aldershot 1991, Α. Κουκούδης, Η µεγάλη Βλαχία και η βυζαντινή ηµοκρατία του 13ου -14ου αιώνα, Ιστωρ

15 τάφο του υπάρχει ακόµη σήµερα, από την εποχή της θεµελίωσης της εκκλησίας, µία εικόνα όπου ο Ιωάννης, οδηγείται από ένα άγγελο προς την Παναγία που κρατά τον Ιησού [σχ. 8]. Ακόµη και η γυναίκα του έγινε µοναχή µε το όνοµα Υποµονή, χτίζοντας ένα άλλο µοναστήρι (το µοναστήρι της Ελεούσας Λυκουσάδας) 53, στην πόλη τότε ονοµαζόµενη: Φανάρι της Καρδίτσας. Σήµερα εκείνο το µοναστήρι καταστράφηκε τελείως. Μα γιατί ο Ιωάννης A που ήταν Σεβαστοκράτορας και δεσπότης της Θεσσαλίας και που διοικούσε µια τόση µεγάλη έκταση γης, έχτισε το µοναστήρι της Πόρτας Παναγιάς στην Πύλη; γιατί εκεί και όχι σε ένα άλλο µέρος; Γιατί για παράδειγµα, δεν το έχτισε κοντά στην πρωτεύουσα του κράτους-επικράτειάς του, που ονοµαζόταν Νέα Πάτρα (Υπάτη); Ποιά ήταν αυτή η απόκρυφη σχέση µε την Πόρτα Παναγιά; Τα έγγραφα που αποδεικνύουν την σηµαντικότητα του µοναστηριού της Πόρτας Παναγιάς. Γνωρίζουµε από διαφορετικές πηγές πως αυτό το µοναστήρι των Μεγάλων Πυλών, ονοµαζόµενο Πόρτα Παναγιά, είχε µία ανυπολόγιστη περιουσία αγαθών και κτηµάτων. Ο καθ. Βασίλειος Πανάγος 54 γράφει: Την εδαφική του επικράτεια αποτελούσαν ποτάµια, βουνά, χωριά και εκτεταµένες περιοχές. Πολλά άλλα µοναστήρια και εκκλησίες, ήταν κάτω από την δικαιοδοσία της (Πόρτας Παναγιάς). Ήταν σε εκείνη την περίοδο, το πιο σηµαντικό µοναστήρι θρησκευτικής πίστης και λατρείας, όπως ενδεικνύεται στο επίσηµο έγγραφο του 1336 ονοµαζόµενο «χρυσόβουλο», µε το σιγίλιο του βυζαντινού αυτοκράτορα Ανδρόνικου Γ Παλαιολόγου φυλασσόµενο στην βιβλιοθήκη του µοναστηριού Ντούσικο [σχ. 9]. Αυτό το διάταγµα, επικυρώνει το προηγούµενο του αυτοκράτορα Ανδρόνικου Β Παλαιολόγου, που γράφτηκε µεταξύ του 1283 και του Σε εκείνο το έγγραφο αναφέρεται κατά λέξη πως: «η Πόρτα Παναγιά ονοµαζόταν Ι.Μ. των Μεγάλων Πυλών, πως η Παναγία ονοµαζόταν Ακαταµάχητος και πως η Πόρτα Παναγιά ήταν το Πρώτο Αξιοσέβαστο Μοναστήρι. Στο διάταγµα επίσης γίνεται αναφορά, στις τεράστιες ιδιόκτητες ιδιοκτησίες του µοναστηριού (που αποκτήθηκαν ακόµη και διαµέσου χορηγήσεων) και στην µεγάλη ποσότητα πλούτου και δωρεών. Επί τούτου είναι απόδειξη, ένα ορκωτό έγγραφο του δεσπότη Μιχαήλ Γαβριηλόπουλου του Ιουνίου 1342, που σήµερα φυλάσσεται στην Βιβλιοθήκη του µοναστηριού Βαρλαάµ των Μετεώρων. Σε ένα άλλο χειρόγραφο µε το Σιγίλιο του Πατριάρχη Αντωνίου τους έτους 1393, που φυλάσσεται στο µοναστήρι του Ντούσικο, 53 Τοποθεσία Λοξάδα 54 Ο καθ. Βασίλειος Πανάγος είναι ιστορικός ερευνητής της Πύλης Τρικάλων. 15

16 δηλώνεται πως µετά το 1393, όλα τα αγαθά και κτηµατικές ιδιοκτησίες του µοναστηριού της Πόρτας Παναγιάς, πέρασαν στο µοναστήρι του Ντούσικο, γιατί στην περίοδο , το µοναστήρι των Μεγάλων Πυλών γκρεµίστηκε και οι µοναχοί µεταφέρθηκαν στο κοντινό µοναστήρι του Ντούσικου. Η ανάλυση των γεγονότων και των εγγράφων στήριξης, ενδυναµώνουν την θεωρία µου, βάση στην οποία, το µοναστήρι της Πόρτας Παναγιάς διαφύλαξε τις πέτρες της Aγίας Oικίας της Ναζαρέτ, για µία περιορισµένη χρονική περίοδο. Εποµένως είναι φανερός ο ρόλος της βυζαντινής οικογένειας των Αγγέλων ούκα Κοµνηνών κατά την Μετατόπιση της Αγίας Οικίας (Σάντα Κάζα) του Λορέτου κατόπιν της χορηγίας των ιερών πετρών για τον γάµο της Θαµάρ 55 µε τον Φίλιππο Β του Τάραντα. 55 Perrat Ch. Longnon J., Actes relatifs à la principauté de Morée ( ), Paris 1967, p. 39 (21), p. 53 (41). 16

17 Σχ. 1. Η εκκλησία της Πόρτας Παναγιάς και οι τρεις τοίχοι της Σάντα Κάζα (Αγία Οικία) του Λορέτου. Σχ 2. Πύλη (Νοµός Τρικάλων Θεσσαλία. 48 Χµ, από τα Μετέωρα) 17

18 Σχ 3. Χάρτης του νοµού, από τον Χατζηγάκη Αλέξιο, Ιστορικές πράξεις Ασπροπόταµος της Πίνδου, Αθήνα 1961, 66. Σχ 4. Οι δύο αντίστροφες βυζαντινές εικόνες 17

19 Σχ. 5. Τορνέσι / Νοµίσµατα του Γκουίδου Β Ντε Λα Ρος, ούκα των Αθηνών Σχ 6. Κατοπτρικό παλίδροµο κείµενο της επιγραφής. (παρατίθεται επίσης και η αντιστροφή του κειµένου ) 20

20 Σχ.7 (Santarelli, La Santa Casa di Loreto, 137 σχέδιο 35) Αξονοµετρία της σεβάσµιας δοµής στο Λορέτο (α. οικία) µπροστά στην σπηλιά της Ναζαρέτ, συµπεριλαµβανόµενη η ιδανική ανοικοδόµηση της εκκλησίας- domus ecclesia (εκ του N. Monelli, La Santa Casa di Loreto, 87) 20

21 Σχ. 8. Τοιχογραφία πάνω από τον τάφο του Ιωάννη Α 20

22 21 Σχ. 9. Το αυτοκρατορικό χρυσόβουλο του 1336 (εκ της εκδόσεως της Ι.Μ. Ντούσικο "Πόρτα Παναγιά").

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Από την εποχή του εσποτάτου της Ηπείρου στα Βυζαντινά χρόνια στο νησί των Ιωαννίνων δημιουργήθηκαν Μονές και Ησυχαστήρια, που με την πάροδο του χρόνου η φήμη, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το όρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το όρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το όρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Ο ΠΕΡΙ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ/ Ο ΠΕΡΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ ΝΟΜΟΣ ΜΕΡΟΣ Α: Ακίνητη ιδιοκτησία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ!

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Κωνσταντίνα Ευείδη 29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Η χιλιόχρονη αυτοκρατορία έπεσε. Ο θρύλος λέει ότι «ήτανε θέλημα Θεού». Από τότε το φρόνημα των Ελλήνων το κρατάνε ζωντανό ακριβώς αυτοί οι θρύλοι για την

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Από τα παιδιά της Β 2

Από τα παιδιά της Β 2 Από τα παιδιά της Β 2 Γιαλούσα Η Γιαλούσα βρίσκεται στην Καρπασία. Είναι κοντά στο Μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα. Το χωριό οφείλει το όνομα του στη θέση του, που είναι δίπλα από τη θάλασσα. Οι κάτοικοι

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ

EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ Ιστορικό Τα Μετέωρα αποτελούν, μετά το Άγιο Ορος, το μεγαλύτερο και με συνεχή παρουσία από την εποχή της εγκατάστασης των πρώτων ασκητών μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη έξω από τα Â Ë

Η Πόλη έξω από τα Â Ë Η Πόλη έξω από τα Â Ë Είναι τόσα πολλά αυτά που έχει να κάνει και να δει ο επισκέπτης της Πόλης της Ρόδου, τόσες πολλές οι επιλογές που σίγουρα δεν θα πλήξει. Μέρες ολόκληρες θα µπορούσε κανείς να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου)

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) Οκτώβριος 2011 ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Ο ΠΕΡΙ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ/ Ο ΠΕΡΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ ΝΟΜΟΣ ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης ΠΡΟΤΥΠΟΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΙΩΝΙ ΕΙΟΥ ΙΩΝΙ ΕΙΟΥΣΧΟΛΗΣ ΟΜΙΛΟΣ: Πάµε Μουσείο ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: : 2013-14 14 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Παραράς Ι. ΗΜΙΟΥΡΓΟΙ: Καπιζιώνη Σπυριδούλα Χατζηφούντα Μαριάννα Χιώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΚΙΝΣΤΕΡΝΑ. Καλυβιώτη Κωνσταντίνου. Ένα μεγαλοπρεπή μνημείο ύδρευσης της Κωνσταντινούπολης

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΚΙΝΣΤΕΡΝΑ. Καλυβιώτη Κωνσταντίνου. Ένα μεγαλοπρεπή μνημείο ύδρευσης της Κωνσταντινούπολης 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΚΙΝΣΤΕΡΝΑ Ένα μεγαλοπρεπή μνημείο ύδρευσης της Κωνσταντινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΤΗ Hypati - Neopatria

ΥΠΑΤΗ Hypati - Neopatria ΥΠΑΤΗ Hypati - Neopatria Η κωμόπολη της Υπάτης, κτισμένη σε υψόμετρο 400μ. με τη χαρακτηριστική πολυμορφία του τοπίου της, έχει συμπληρώσει πάνω από 2500 χρόνια συνεχούς παρουσίας σε όλα τα γεγονότα της

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

BELLA ITALIA. 8 µέρες / 7 νύχτες. * Βενετία * Φλωρεντία * Σιένα * Ρώµη * 1 η µέρα: ΑΘΗΝΑ - ΠΑΤΡΑ - (ΘΕΣ/ΝΙΚΗ) - ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑ - ΕΝ ΠΛΩ

BELLA ITALIA. 8 µέρες / 7 νύχτες. * Βενετία * Φλωρεντία * Σιένα * Ρώµη * 1 η µέρα: ΑΘΗΝΑ - ΠΑΤΡΑ - (ΘΕΣ/ΝΙΚΗ) - ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑ - ΕΝ ΠΛΩ BELLA ITALIA 8 µέρες / 7 νύχτες * Βενετία * Φλωρεντία * Σιένα * Ρώµη * 1 η µέρα: ΑΘΗΝΑ - ΠΑΤΡΑ - (ΘΕΣ/ΝΙΚΗ) - ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑ - ΕΝ ΠΛΩ Συγκέντρωση και αναχώρηση για το λιµάνι της Πάτρας / Ηγουµενίτσας. Επιβίβαση

Διαβάστε περισσότερα

6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13 ΙΟΥΛΙΟΥ ΠΑΤΜΟΣ - ΛΕΙΨΟΙ

6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13 ΙΟΥΛΙΟΥ ΠΑΤΜΟΣ - ΛΕΙΨΟΙ ΑΘ ΜΩΡΑΙΤΗΣ Ο.Ε. TOURIST AND TRAVEL AGENCY ΠΑΤΡΩΝ 19 ΚΟΡΙΝΘΟΣ ΤΗΛ. : 27410-28588 FAX: 27410-25073 e-mail: moraitis.kor@hotmail.com www.narkissostravel.gr 6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από:

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από: ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΛΕΠΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΓΙΑΡΙΚΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΚΙΚΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΦΗΡΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΖΕΡΒΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΥΛΗ ΑΚΗΣ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΑΝΤΥΠΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία. Ο Αθηναίος του χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο

Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία. Ο Αθηναίος του χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία Ο Αθηναίος του χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο Γιάννης Αλήθειας «Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία Ο Αθηναίος του Χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο» Α Έκδοση : Ιούνιος 2010 σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

να προσεγγίσετε μέσω της γέφυρας Ponte Vecchio.Η κοντινότερη στάση μετρό είναι η Lepanto linea A.

να προσεγγίσετε μέσω της γέφυρας Ponte Vecchio.Η κοντινότερη στάση μετρό είναι η Lepanto linea A. Το κέντρο της Ρώμης είναι ένα μεγάλο αρχαιολογικό πάρκο γεμάτο με καλά κρυμένα μυστικά αλλά και σημαντικά ιστορικά μνημεία. Το Κολοσσαίο Αυτό το επιβλητικό αμφιθέατρο της αρχαιότητας ήταν χωρητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Μια περιήγηση στον κόσµο του Βυζαντίου: η σειρά του Β2 να επισκεφθεί το Βυζαντινό Μουσείο

Μια περιήγηση στον κόσµο του Βυζαντίου: η σειρά του Β2 να επισκεφθεί το Βυζαντινό Μουσείο Μια περιήγηση στον κόσµο του Βυζαντίου: η σειρά του Β2 να επισκεφθεί το Βυζαντινό Μουσείο Την Πέµπτη 7 Φεβρουαρίου 2013 ήρθε, επιτέλους, η δική µας σειρά να επισκεφθούµε το Βυζαντινό Μουσείο της Αθήνας

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Προσκυνηματική Εκδρομή

Προσκυνηματική Εκδρομή Προσκυνηματική Εκδρομή στους Αγίους Τόπους ραγματοποιήθηκε από τις 23 μέχρι και τις 27 Αυγούστου πενθήμερη προσκυνηματική εκδρομή στους Αγίους Τόπους των μελών και των φίλων των Χριστιανικών Συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Λυκείου Ηρακλείου στη Θεσσαλονίκη Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: Μεταξύ 23/2/2012 και

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ ΣΟΦΙΑ-BANSKO 4&5ΜΕΡΕΣ ΑΝΑΧ:19.20,22,23,24, 25,26, 27,29,30.12 & 2, 3.01.2016

ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ ΣΟΦΙΑ-BANSKO 4&5ΜΕΡΕΣ ΑΝΑΧ:19.20,22,23,24, 25,26, 27,29,30.12 & 2, 3.01.2016 ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ ΣΟΦΙΑ-BANSKO 4&5ΜΕΡΕΣ ΑΝΑΧ:19.20,22,23,24, 25,26, 27,29,30.12 & 2, 3.01.2016 1η ΜΕΡΑ : ΑΘΗΝΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΡΙΛΑΣ - ΣΟΦΙΑ Συγκέντρωση και αναχώρηση με ενδιάμεσες στάσεις για καφέ και φαγητό για ΣΟΦΙΑ.

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ετυµολογία της λέξης µας µεταφέρει στην αρχαιότητα όπου άγγελοι ονοµάζονταν οι αγγελιαφόροι, οι µεταφορείς µηνυµάτων. Τέτοιους αγγέλους έχει κι ο θεός για να κάνει γνωστό το θέληµά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια Ηγούμενος Χρυσορρογατίσσης Διονύσιος Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΗΜΑΤΟΥ Διόρθωση ανακρίβειας που προήλθε από παρεξήγηση Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο της Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

4 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΑΠΟ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΕΩΣ 28 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΟΧΡΙΔΑ & ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΑΠΟ ΒΕΡΟΙΑ ΝΑΟΥΣΑ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟ

4 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΑΠΟ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΕΩΣ 28 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΟΧΡΙΔΑ & ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΑΠΟ ΒΕΡΟΙΑ ΝΑΟΥΣΑ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟ ΑΘ ΜΩΡΑΙΤΗΣ Ο.Ε. TOURIST AND TRAVEL AGENCY ΠΑΤΡΩΝ 19 ΚΟΡΙΝΘΟΣ ΤΗΛ. : 27410 28588 FAX: 27410 25073 e mail: moraitis.kor@hotmail.com 4 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΑΠΟ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΕΩΣ 28 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΟΧΡΙΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟ H γενική τάση των κατοίκων της Αιγύπτου στις επιστήμες χαρακτηριζόταν από την προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 20 (2010) 323-327

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 20 (2010) 323-327 An t h o n y Ka l d e l l i s St e p h a n o s Efthymiadis, The Prosopography of Byzantine Lesbos, 284 1355 A.D. A Contribution to the Social History of the Byzantine Province, Verlag der Österreichischen

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Πρεσβυτέρου ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΣΚΟΠΙΑΝΟΥ Αρχιερατικού Επιτρόπου Καναλίων ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Γνωριμία με την ιστορική, θρησκευτική, πολιτιστική και κοινωνική ζωή του τόπου αυτού ΒΕΝΕΤΟ 2013

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του,

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Την Παρασκευή, 20 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Θρησκευτικών Μελετών του Μίνσκ συνάντηση ανάμεσα στο Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο και 10 εκπροσώπων Ορθοδόξων Κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ..

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 7 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Βασικός

Διαβάστε περισσότερα

EL.VENIZELOU 38 ATHENS 106 79 ΤEL.0030.2103305215-6, www.kritsia.gr FAX 0030.2103305217, Email kritsia@kritsia.gr

EL.VENIZELOU 38 ATHENS 106 79 ΤEL.0030.2103305215-6, www.kritsia.gr FAX 0030.2103305217, Email kritsia@kritsia.gr EL.VENIZELOU 38 ATHENS 106 79 ΤEL.0030.2103305215-6, www.kritsia.gr FAX 0030.2103305217, Email kritsia@kritsia.gr Ρώμη, κάθε Παρασκευή 4 ή 5 μέρες Ρώμη και Βασιλική Αγίου Πέτρου. Διαμονή σε ξενοδοχεία

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα Από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Λοιπόν, ήθελα να µιλήσω για δυο πράγµατα που νοµίζω δεν συνδέονται πάντα αλλά, πραγµατικά θα τους άξιζε µια σύνδεση. Το ένα είναι

Διαβάστε περισσότερα

5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό

5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό 5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό Η Αµοργός, το νησί του ''Απέραντου Γαλάζιου'', βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο των Κυκλάδων, σε απόσταση 136 ναυτικών µιλίων από τον Πειραιά. Είναι µακρόστενο

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Βασικός σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ

Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ Ενότητα 5 - Πάμε για επανάληψη Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ 1. Συμπληρώστε τα κενά με λέξεις από το πλαίσιο: βιβλιοθήκη, φιλοσοφία, εγκυκλοπαίδεια, παιδίατρος, φωτογραφία, αθλητισμό, Ελλάδα, σχολείο, φίλο, κινηματογράφο,

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου Τμήμα: Β 2 Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: Γιάννης Περιβολάρης Χριστίνα Μπενάκη Γιώργος Ρέτσας Στέλλα Φάσο Μαρία Τάλο Παναγιώτης Παναγιώτου Μαρία Σταμέλου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου http://www.google.com.cy/imgres?imgurl=http://www.pigizois.net/sinaxaristis/12/22.jpg&imgrefurl=http://www.saint.gr/3239/saint.aspx&usg= 3Fna2LMd87t9UxeDDztnUV4LuDo=&h=835&w=586&sz=63&hl=en&start=1&zoom=1&tbnid=bpzYaMtyqRnVnM:&t

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνει κάθε χρόνο, προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαθητές για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Ελένη Δ. Γράψα Προϊσταμένη Γ.Α.Κ. Αρχείων Ν. Λευκάδας e-mail: mail@gak. lef.sch. g Ιστορικά στοιχεία Τον Ιούλιο του 1684 ο Βενετός αρχιστράτηγος Φραγκίσκος

Διαβάστε περισσότερα