npiiioronh Ο ΟΥ ΙΣΙΙΚΗ ΚΟΙ ιι 11

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "npiiioronh Ο ΟΥ ΙΣΙΙΚΗ ΚΟΙ ιι 11"

Transcript

1 Η npiiioronh Ο ΟΥ ΙΣΙΙΚΗ ΚΟΙ ιι 11

2 ΡΟΖΙΙ JιΟI,ΖΒΗΙΙΟI,ΡΤΒ.,ιικιι;, κα; αα(}ακιι " η.,, -,;ns n(}ι./-';ουουns κοιιιιουυι6ι;ικίίβ, κοιυι./υιαs Ειιό6ιΙεΙΒ LI. ιι.οροντζη λθιίυα 19';'8

3

4 ΑΩό τά μαθήματα τίις ΡΟΖΑΣ ΛΟΥ:Ξ:ΕΜΠΟΥΡΓΚ ατό Λαbrό ΠανεΜστήμιο τοό Βερολivοu Μετάφραση: Κώστα Μιλτιάδη

5 Copyright: Δ. ΚΟΡΟΝΤΖΗ "Eκd&σε,,: Δ. ΚΟΡΟΝΤΖΗ ΤtJΠO)'eαφικ~ ΣtJ')'ΚΡ&Τ11μα: ΕΜ. ΡΟΔΑΚΗ Feeα.,{ov 7 f8' "Αθήιιαι

6 Hιιόίloyo:ι '~oυ.ε~aφιιaιi~iι Tb 6ι6λΙο CΏoτb - που 6λΙπει oτb <ρώ, τ/' δημoσι6τητ~ γιι!r. πρώτη epoρι!r. σtήν Έλλιiδα. - γριi<pτηxε ciπb τή Ρ6ζα. ΛούξεμπouργΧ oτb 1908 χα.ι ciποτιλεσε oτb 6a.σιχb όλιχb μια., σειρ~ δια. λιξεων, πού Ιδωσε 1ι μεyιiλη α.ύτή!πα.νa.στιiτρια. στb cσχολειb τοο Κ6μl.Lα.τ~", στb!πo'/oμa.ζ6μενo λα.ϊχb πα.νεπιστήμιο τ/' Γερμα. νι~. :Μέ oτb Υνωστb σuύυρα.φι,w τη, τa.λιντo δια.τuπώνει xα.τι!r. τρ6πο ιίπλ6, εδληπτο χα.ι ζωντα.ν6, ξεxινώντ~ ciπ' τι!r. πa.σιγνωστα. ΙστοριΧ& γεγον6τα., τήν ciχμή, τή ζω-η χα.ί τήν ciποσύνθεση Τ/, πρωτ6υονη, χομμοuνιστιχij, χοινωνια..;. Tb πιb ciξιοσημειωτο δμω, εlνa.ι δτι προσπα.θετ νι!r. xιiνει oτbν ciνα.υνώστη τη, νι!r. χα.τα. νοήσει τήν πρωτ6υονη χοινωνια. σtήν πα.γχ6σμια. διιiστa.σ-lj τη,. ΟΙ σuyxρισει, πού mνει ciνιiμeaa. σtήν ciρχα.ια. x~ι'/ωνια. oτij, Σπιiρ 't7j', στού, 'Ί~ τοο Περοο, στού, Ίνδo~, στού, ΑΙΥυΠΤΙOU" στις; πρωτ6υονε, cώστρa.λια.νέ, <ρυλι" στι, ρωσιχέ, ciγροτιu, XOtLl.LOOVE" γινοντα.ι xα.τι!r. τρ6πο ciριστοτεχνιχ6. Τό μεγιiλo θεωρητιχb χα.ι πρα.χτιχb!νδιa.<pιρον που πα.ρouσιιiζει 1ι ciνιiλuση τcί)ν προχα.πιτα.λιστιχών I.LOP<Pcί)ν oτr,!;; ο[χονομι~ εlνa.ι CΏτoν6ητo. Σέ τι σuνιστα.τα.ι 1ι πρωτ6γον7j χοι νωνια.; Π oιι!r. 1ι πρα.γμa. τιχ-η σημa.σια. τ«ί)ν τοτέμ χα.ι τ«ί)ν θρησχευτιχών τou, τελετouργιών; Π~ ciπ' τήν πρωτ6υονη χο\ψουνιστιχ-η χοινωνια. <pθιiσa.με σtήν τα.ξιχή χοινωνια., ποιέ, οι διιi<poρε, Ιστοριχi, μορ<ρέ, πού πijρε σ.ύτή 1ι τελευτα.ια. μlχρι σήμερα.;

7 Νά. μιριχ(ι 6ι:ισιχ(ι lρωτ/μ.a.τα., στά. 6ποΤα. θά. πριπει νά. ά. πα.νt"ήcjει 6πoιoσδήπotε θιλει νιζ χα.τα.νοήσει ωι νιζ μελιτήσει τη σuyχρoy1j πολιτιχή οιχονομια., ά.φοο δ σuγχρo~ ωπιτa.λι~ δέν ά.ποτελετ πa.ρά. τό ά.ποτιλεσμα. lvb, μ.a.xρόχρoνou ΙστοριχοΟ προτσι,. Άπ' δλε, τι, πρoxα.πιτa.λιστιχέ, μ.ορφέ, τ/' οιχονομιας iι πρωτ6υοy1j χομμουνιστιχή οιχονομια. πa.ρoυσιά.ζει τό μ.εya.λότερο lvsta.φipov, δχι μ6νον lξα.ιτιa.ς τ/' tί.πειρα. μ.εya.λότερη, διά.ρ xειa.ς τ/' περι6δου τοο πρωτ6yoνou χομμουνισμοσ σέ σχιαη μέ την πολu μιχρ6τερη περιοδο πou xa.λόπτoυν οι tί.λλε, πρoxa.πιτa.λιστιχέ, μορφι" ά.λλά. χι:ιι lξα.ιτιι:ι, τι'dν 6α.σιχών ωτα.χτήσιων τog πολιτισμou στ/ μ.a.xρα.ιωνη a.ύ'τ/ περιοδο. Άπό πρι:ιχτιχή tί.πoψη, πρι'dτo, δ Μά.ρξ μιλετώντa.ς τη ζωή τι'dν ά.yρoτιxι'dν χομμουνων σπι ΡωσΙα., ά.ποχά.λυψε τό τερά.στιο lvδιa.φιρoν ποu πα.ροuσιά.ζο'jν οι χομμουνιστιχι, του, δομέ, χα.ι δια.ισθά.ν8ηχε τό δε"]16 του, μέ τijν έπερχ6μενη χοινωνιχή lπι:ινά. στa.aη. ΠρΙπει νά. CΤΗμειωθετ δτι τόν χα.ιρό ΠoU ζooσetν οι Mrφξ-"Eyχιλ" χιλιά.δε, χωριά. μ' Ινι:ι πληθυσμό πολλών έωτoιqwριων ά.νθρώπων ζοοσα.ν ά.χ6ιι.α: στ/ ΡωσΙα. στά. πλα.ισια. μ.ι4ς Ιαωτεριx~, κομμουνιστιχη, όρυά.νωαη" πa.ρά. τό ΥεΥονό, δτι αάν ΑUvoAo ά.ποτελooσetν μια. λε!α., ποu 'τ/ν ξεζουμιζε τό τσα.ριχό Xa.θεστ~ διι1l μiσoυ μια., 6a.ρυτα.τη, φoρoλoyιa.ς. Νά. τι Ιyρa.φε δ Mrφξ στ/ ΒΙρα. Ζά.σαουλιτ, τό 1881: ιlή e:lsuc'" μe:λtτη ncil lxotvαt ιτά.νω στην πρωτόγονη :κοι νωvi«(cιxe:tι~ με τiς ρωα~ «ΥΡΟΤιά, ~νες). ρ' Ine:Iαe: 4tώς oanός ό ιτρωτόycνoς :ΚOΜΜCΙUνιαμός 8ιΧ «ΙΤοτ~ τθ αημ4ίο, ιτιk\~ ατθ όποίο az Qτηpaxeu ή :κοινω νικi'ι ιiναtyινvnαη τη, Ρωσ'ιχςll. Π όσο πολu 'τ/ν ϋπι:ιρξη α.ύτι'dν τι'dν xoμμoυνιστιxιf)ν δομ(i)ν 'τ/ θεω?οοσι:ιν οι Μά.ρξ - "ΕΥχελ, αάν ά.πo:pa.αιπιxή γιά. 'τ/ν μετιπειτα. έξιλιξη τ/' έπα.νά.στa.aη, στ/ ΡωσΙα., φα.ινετα.ι ά.πό τό δτι τα. τελευτα.τα. χρ6νια. τ/' ζωη, του, τ' ά.φιιρωσα.ν στ/ μιλιτη τ6)ν ά.γρoτιxιf)ν χομμουνων τ/' PωσΙa.ς. 'Έτσι, Ιπειτα. ά.πό βa.θειά. μιλιτη τι'dν πρωτ6υονων χομμουνιστιχών δομών, φθά.νouν σ' α.ύ'τ/

8 τ/ μεύιiλoφuη πρ66λεψ'j) πού δισιτuπώνoυν ατό ΚομμουνιατιΧό Μ:σινιφΙατο:... "Αν ή ρωoαciι ΙnaνιScσ'f«αη δώσει 'fό α6νθημιιι Υ" μιάι CΡΥΙΙΙ'fυιή έnoι.w.α'forαη αnι Α'6σιι, ωα'fs Με, cι δue tnoιwaατdrσsa, νάι ιuλη,aoαuμnληρωθoiiν, ή αημ&ρινιη cnmλουιχη liδιexrησ(ιιι 'fί\s Υ", 'fων ayρo'fuwv ιcoμμqwων μncιρsί νάι ~u.tαcι 'fcι αηιuίc.'πip'~ μι~ ιμλι CΙΚ "~ τόν ~νιαμe. (πρ6λσyo~ στη δεύτερ'j) lxδοσ-η.00 «ΚομμουνιατιχοΟ Μ:ιινιφΙατou» στη Ρωαιχ'ή, Γεnp'J)~ 1882). Οτιιν xιινει~ μιλιί ΎΙcl την πρωτ6-υον'j) χοινωνιιι, ετνσιι ciδόνιιτο viι μη μy'j)μoνεooει τόν M:6p-yxa.v. Ό μεύά.λος; ιιότό~ Ιπιατ'ήμoν~, πού ΠΙρσισε Ινιι με-υά.λο μiρoς; τ/~ ζωη; τou cinpιcjci σέ πρωτ6-yoνoυ~ Ίνδιά.YO\J~,,ci)y δποιων μελετοοαε τ/ ζω'ή, lφτσισε ciπό Ιντελ~ δισιφορετιχού, δρ6μου, oτl& συμπερά.σμιιτιι πού ετχε χιιτιιλ'ήξει ό Μ:ά.ρξ. Νά. α1 τι συμπερ6.ο1ιιιτιι uτιλ'j)ξε σχετιχl& μέ τό σόύχρονο πολιτισμ6: (:0 xσιιρό~ πού πιρσισε ciπό 'τ/ν έμφιiνισ-η τοο πολιτισμοϋ, ετνσιι μ6νο Ινιι μιχρό χομμσιτά.χι τ/~ περιισμιy'jj~ ζωη~ τ/~ ά.νθρωπ6τ'j)τ~. Ή ά.ποσύνθεσ-η τ/~ xoινωνί~ όρθώνετιιι ά. ποφιισιστιχl& μπροστά. μ~ σά.ν τιρμσι μι~ Ιστoριxη~ έξιλιξ'j)~ πού μoνσιδιx~ τελι~ σxoπό~ τ/~ ετνσιι ό πλοοτος;. rlciτι μιl& τιτοισι χιιτά.λ'j)ξ'j) τ/~ xoινωνί~ χρύ6ει μιαιι 't'j)~ τcl ατοιχείσι τ/~ Τδι~ 't'j)~ τ/~ xιιτσιστρoφη~. Ή: δ'j)!-loxριιτιιι στη διοιχ'j)σ-η, 'ή ά.δελφωσόy'jj στην χοινωνίιι, 'ή Ια6τΤιΤΙΙ στcl διχιιιώμιιτιι, 'ή Ύενιχη ΙχπιιΙδευσ-η, el&!'ριιινιά.αουν τό!. π6μενο ά.νώτερο ατά.διο τ/~ xoινωνίιι~, ατό όποίο συντεινουν OΤCIeEpl& 'ή πειριι, 'ή λσυιχη χιιι 'ή έπιστ'ήμ'j). Tb σ τ ά. δ ι ο CI ό τ ό θ l& ε Τ ν ιι ι μ ι l& ά. ν ιι 6 ί ω α 'J) - ci)j.l& α1 ά.νώτερ'j) μop!f1j - τ η ~ έ λ ε u θ ε Ρ ί ιι" τ η ~ Ια6τ'J)Τσι~ χιιι τη~ ά.δελφωαύν'j)~ τι'ίιν π CI λ ιι ι ώ ν Ύ ε ν ό'ι ν» (Μ6ΡΎχιιν: «'Η πρωτ6ύον" χοινωνιιι1».

9

10 IfΙΕΡΟΕ Ι f!h ιιρω~όyoυn KOI}I}OlJυlιJ~IKiι ιj~iιυ κοιυωυία ιιερίοόο ~ίίb άκl}ίίβ ~αb

11

12 ΙΙεφάίlaιo Ι ΤΑ ΙΧΝΗ ΠΟΥ ΜΑΡΤΥΡΟΥΝ ΤΗΝ ΥΠΑΡΙΗ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΓΟΝΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Οί γνώσεις πού έχουμε γιά τις πιό παλιές και πιό πρωτόγονες οίκονομικές μορφές ειναι άρκετά πρόσφατες. ΟΙ ΜάρΕ καί ~EγKελς γράφανε ήδη όπό τό 1847 στό πρώτο κεφόλαιο τοϋ κλασσικοϋ έργου τοϋ έπιστημονικοίί σοσιαλισμοϋ, στό Κ ο μ μ ο υ ν ι σ τ ι κ ό Μ α ν ι φ έ σ τ ο: Ή Ιστορία όλων τών μέχρι σήμερα κοινωνιών ειναι ή I~ ρία της πάλης τών τάεεων.. Μιά σειρά όμως νέων Ιστορικών άνακαλύψεων δρχισε νά κλονίζει αύτό τό συμπέρασμα άκρι6ώς τή στιγμή πού τό διατύπωναν ΟΙ θεμελιωτές τοϋ έπιστημονικοϋ σοσιαλισμοϋ. Κάθε χρόνος πού περνοϋσε έφερνε στήν έπιφάνεια νέα στοιχεία γιά τήν οικονομική ζωή τών πιό παλιών άνθρώπινων κοινωνιών, στοιχεία πού μέχρι τότε παρέμεναν δγνωστα. Ή συσσώρευση αύτών τών γνώσεων όδήγησε στό συμπέρασμα πώς στό πολύ μακρινό παρελθόν της όνθρωπότητας, Ιπρεπε νά ύπηρεαν πολύ μεγάλα χρονικά διαστήματα, κατά τή διάρκεια τών όποίων δέν ύπηρχε πάλη τών τάεεων, γιστ! ή κοινωνία δέν ήταν άκόμα χωρισμένη σε τάεεις, δέν υπηρχαν πλούοιοι καί φτωχοί, ούτε άτομική lδιοχτησlα. 11

13 Γύρω στό δημοσιεύτηκε στό 'Έρλανγκεν τό πρώτο όπό τό Ιργα τοϋ Μόρερ:.Ή ε Ι σ α Υ ω γ ή στήν lστορlα της δημιουργlας της ό γ ο Ρ δ ς, τ η ς φ ό Ρ μ α ς, τ ο ϋ Χ ω Ρ ι ο ϋ, τ η ς π ό λ η ς κ α Ι τ η ς κ Ρ α τ ι κ η ς έ Ε ο υ σ Ι σ ς. Αύτό τό Ιργα όφήσανε έποχή, γιατl ΙριΕαν όκόμα περισσότερο φώς στό παρελθόν τών Γερμανών και στήν Koιν~ νικοοικονομική δομή τοϋ Μεσαlωνα. ΠρΙν όπό μερικές δεκοετίες είχαν όνακαλυφθεί σέ όρισμένες περιοχές οτή Γερμανία, στήν Ίσλανδία καί στις Σκονδιναυικές χώρες, περίεργα όπομεινόρια χωριών και σπιτιών. ΟΙ όνακαλύψεις αύτές όδηγοϋσαν στή σκέψη δτι κόποια έποχή θό f πρεπε σ' αύτές τις περιοχές νά ύπηρχε μιό κοινή lδιοχτησία της γης, Ινας όγροτικός κομμουνιαμός. Στήν όρχή, κανεις δέν μποροϋσε νό έεηγήσει αύτά τό ίχνη. Σύμφωνα μέ μιό γνώμη πού ηταν γενικό πολύ διαδεδομένη, Ιδίως όπό ταύς Μόγερ καί Κίντλιγκερ, ή καλλιέργεια της γης στήν όρχαlα Εύρώπη γινόταν όπό όπομονωμένα όγροχτήματα. Σύμφωνα μ' αύτή τήν δποψη, κόθε φόρμα περιτριγυριζόταν όπό μιό μεγόλη Ικταση γης, πού όποτελοϋσε ό τομική Ιδιοχτηαία τοϋ κατόχου της, και δέν είναι παρό ατό τέλος τοϋ Μεσαίωνα, πού ΟΙ σκόρπιες αύτές όγροτικές κατοικίες ένώθηκαν γιό λόγους όσφαλείας, σχηματίζοντας χωριά και οί διόφορες σκόρπιες έκτόαεις συγχωνεύτηκαν καί όποτέλεσαν έκτόσεις τοϋ χωριοϋ. ΈΕετόζοντας πιό προσεχτικό αύτή τήν δποψη, βγόζουμε τό συμπέραομα πώς δέν πρέπει νό άνταποκρίνεται και πολύ στήν πραγματικότητα, γιατί πρέπει νό ύποθέσωμε δη ΟΙ όγροτικές κατοικίες, πού συχνό όπέχανε πόρα πολύ ΟΙ μέν όπό τις δέ, γκρεμlστηκαν γιό νό Εαναχτιστοϋν όλλοϋ, καί τόσο ΟΙ μέν 000 και ΟΙ δέ παραιτήθηκαν μέ τή θέλησή τους όπό τήν προνομιακή lδιοχτησία τών άγρών πού περιτριγύριζαν τό σπίηα τους, όπό τήν πλέρια έλευθερία οτή διαχεlριση τών όγρών τους, γιό νό Εαναβρεθοϋν μέ στενόμακρες λουρlδες γης και διασκορπισμένες, πού ό τρό- 12

14 πος διαχείρηαής τους έεαρτιόταν όπό τούς δλλους χωρικούς. Παρό τό δτι ή θεωρία αύτή δέν φαινόταν ρεαλιστική, ήταν ώστόαο ή θεωρία πού έπικρατούαε μέχρι τό μέαα του περααμένου αίώνα. Ό Μόρερ ηταν αύτός πού γιό πρώτη φορό αυνδύααε όλες τις όπομονωμένες και ακόρπιες Ιστορικές όνακαλύψεις αέ μιό απουδαlα και τολμηρη θεωρία. ΣτηριΖόμενος αέ μιό τερόστια βιβλιογραφlα. αέ βαθειές μελέτες πόνω στό όρχαία κείμενα, καθώς και στό όρχαία νομικό βιβλία, όπέδειεε δτι η μορφή της κοινής ίδιοχτηαίας του έδόφους δέν πρωτοφανερώθηκε στό τέλος του Μεααίωνα, όλλό ήταν η πρωταρχική, τυπική καί γενικη μορφή Ιδιοχτηαlας τών Γερμανών, δταν αύτοl έγκαταστόθηκαν στην Εύρώπη, και ειναι τόαο παλιό, 000 και ή ϋπαρεη τών γερμανικών φυλών. ΠρΙν λοιπόν όπό δυό χιλιόδες χρόνια κι' όκόμα περιααότερο στό βόθη της ίστορlας τών γερμανικών φυλών. ό ταν όκόμα δέν ύπηρχε γραφτη Ιστορlα, στις γερμανικές φυλές βααlλευε μιό κατόστααη πραγμότων πολύ διαφcr ρετική όπ' τη αημερινή. Δέν ύπηρχε ούτε κρότος μέ γραφτούς και όναγκαστlκούς νόμους, ούτε χωριαμός τών όνθρώπων αέ πλούαιους και φτωχούς, αέ άφέντες και έργότες. ΟΙ ΓερμανοΙ Ζουσαν σχηματlζοντας φυλές και έλεύθερες οικογένειες, πού μετακινόντουσαν γιό πολύ καιρό σ' δλη την Εύρώπη, πριν νό σταθεροποιηθουν σ' ένα μέρος πρώτα προσωρινό καί όργότερα όριστικό. Οπως όπέδει Εε ό Μόρερ, ή καλλιέργεια της γης στη Γερμανlα δρχισε δχι όπό μεμονωμένα δτομα, όλλό όπό όλόκληρες φυλές και αlκογένειες, και τό ίδιο έγινε και στην Ίσλανδlα, δπου μετανόστευαν όρκετό πολυόριθμες όμόδες όνθρώπων, ΟΙ λεγόμενοι FRANDALID και SKULLDALID. ΟΙ πιό παλιές γνώσεις γιό τούς Γερμανούς προέρχονται όπ' τούς Ρωμαlους και η μελέτη τών κοινωνικών τους δομών, έτσι δπως ή παρόδοση τις έχει μεταφέρει σέ μας, έπαληθεύει τήν όρθότητα αύτης της δποψης. ΟΙ πρώτοι δνθρωποι πού έγκαταστόθηκαν aτή Γερμανlα ηταν νομα- 13

15 δικές φυλές βοσκών. Οπως καί στούς άλλους νομοδικούς λαούς, έτσι καί στούς Γερμανούς ή κτηνοτροφία - και έ πομένως ή ϋπαρεη μεγόλων βοσκοτόπων - ήταν κότι πού είχε πολύ μεγόλη σημασία γιό τή ζωή τους. Παρ' δλα σύτό, όπως καί οί όλλοι μετανοστευτικοί λαοί τών λιγότερο ή περισσότερο όρχαίων έποχών, δέ θό μπορούσαν νό ζήσουν χωρίς τήν καλλιέργεια της γης. Σ- αύτήν όκριβώς τήν κατόσταση τής νομαδικης οίκονομίας, σέ συνδυασμό μέ τήν κολλιέργεια της γης, άν και αύτή ή τελευταία έπαιζε πάντα δευτερεύοντα ρόλο σέ σχέση μέ τήν κτηνοτροφία, ζούσαν πρίν χρόνια, περίπου τήν έποχή τού Ίουλίου Καίσαρα, ΟΙ γερμανικές φυλές, τίς όποίες καί πιό πόνω όναφέραμε, οί λεγόμενοι Σουόβοι. Ολες ΟΙ γερμανικές φυλές έγκαθίσταντο στήν όρχή καί γιά λίγο καιρό σέ μιό περιοχή όργανωμένες σέ γκέντες καί σέ οικογένειες, καλλιεργούσαν τή γη καί όργότερα, είτε γιατί τίς έδιωχναν άλλες πιό δυνατές φυλές, είτε πόλι γιατί τό βοσκοτόπια δέν έπαρκούσαν πιό, Εανάφευγαν. Μόνο δταν οί νομαδικές αύτές φυλές καταστόλαεαν κόπου και σταμότησαν νό έκδιώχνη ή μιό τήν άλλη, έγκαταστόθηκαν γιό μεγόλα χρονικό διαστήματα καί σιγό σιγά μετατρόπηκαν σέ καθιστικούς λαούς. Ή έγκατόσταση τών διαφόρων φυλών, είτε έγινε όργότερα ι; νωρίτερα, είτε γινόταν στις όρχαίες ρωμαίκές έκτόσεις ι; στίς σλαβικές, δποτε κι' άν γινόταν και δπου κι' αν γινόταν, είχε τούτο τό κοινό χαρακτηριστικό: 'Επρόκειτο γιό έγκατόσταση πού γινόταν όπό όλόκληρες φυλές και οίκογένειες. Κόθε γένος και μέσα σ' αύτό κόθε οικογένεια καλλιεργούσε ένα κομμότι γης, τό όποίο δμως όνηκε σ' όλόκληρη τή φυλή. ΟΙ όρχαίοι Γερμανοί δέν ήεεραν τι θά πεί ότομική ίδιοχτησία της γης. Κόθε μέλος 'rης φυλης έπαιρνε μέ κλήρωση ένα κομμότι γης γιό μιό περιορισμένη διόρκεια και μέσα στό πλαίσια μιας αύστηρης!σότητας. Ολα τό οίκονομικό, νομικό και γενικώτερα προβλήματα αύτης της κοινότητας, πού συχνό δέν Εεπερνούσε τούς έκατό όνθρώπους πού βρίσκονταν σέ έτοιμοπόλεμη κατόσταση, λύνονταν κατό τή διάρκεια τής συνέλευσης 14

16 τών μελών του, στήν όποία έκλέγανε έναν όρχηγό και δλλα δργανα της κοινότητας. Μόνο στό βουνό, στό δόση " στις παρόκτιες όμμουδιές, δπου ή fλλειψη χώρου και έκτόσεων καλλιεργήσιμης γης καθιστοϋσε όδύνατη τήν έγκατόσταση μιας πολυμελοϋς όμόδας, δπως στό Οντενβαλντ, στή Βεστφαλία, στίς Aλnεις, οί Γερμανοl έγκαθlσταντο σέ σκόρπια όγροκτήματα, αν και παρ' δλ' αύτό σχημότιζαν μεταεύ τους κοινότητες, δπου τουλόχιστον ΟΙ ό γροl, τό λειβόδια, τό δόση καί οί βοσκές όποτελοϋσαν ι<οινή Ιδιοχτησία τοϋ χωριοϋ και όλες οί κοινές ύποθέσεις ρυθμlζονταν στό πλαίσια αύτών τών κοινοτήτων. Ή φυλή πού όποτελείτο όπό πολλές τέτοιες κοινότητες, συνήθως όπό έκατό, δέν μεσολαβοϋσε στήν πρόεη, παρά μόνο σόν όνώτατη δικαστική και στρατιωτική όρχή. Αύτή ή κοινοτική όργόνωση, δπως όπέδειεε ό Μόρερ στούς δέκα τόμους τοϋ μεγόλου έργου του, ηταν ή βόση και ταυτόχρονα τό κύπαρο της όνθρώπινης κοινωνlας, όπό τίς άρχές τοϋ Μεσαlωνα μέχρι πολύ πριν όπό τή σημερινή έ ποχή, έτσι ώστε τό χωριά καί οι πόλεις τών φεουδαρχών σχηματίσθηκαν, όφοϋ προηγήθηκαν διόφορες μεταβολές σ' αύτές τίς κοινότητες, ίχνη τών όποιων βρlοκουμε μέχρι σήμερα σέ όρισμένες nεριοχές της κεντρικης και βόρειας Εύρώπης. -Οταν έγιναν γνωστές αύτές οί πρώτες όνακαλύψεις γιό τήν πρωτόγονη κοινοτική lδιοχτησlα τοϋ έδόφους στή Γερμανία και στή Β. Εύρώπη, γεννήθηκε ή θεωρία σύμφωνα μέ τήν όποια βρισκόμαστε στ' όχνόρια ένός καθαρό γερμανικοϋ πολιτισμοϋ και ότι ό άγροτικός κομμουνισμός μποροϋσε νά έεηγηθη όπ ότlς lδιoμaρφlες τοϋ γερμανικοϋ λαοϋ.. ~ Αν και ό ίδιος ό Μόρερ ποτέ δέν υίοθέτησε όνεnιφύλακτα αύτή τήν έθvιkή έεήγηση τοϋ όγροτικοϋ κομμουνισμοϋ στή Γερμανlα και όνέφερε κι' δλλα παραδεlγματα παρόμοιων κοινωνικών δομών σ' δλλους λαούς, ή δποψη αύτή ειχε ούσιωδώς γίνει γενικό παραδεκτή στή Γερμανία, δτι δηλαδή ή όρχαlα όγροτική κοινότητα όφειλόταν 15

17 στήν lδιομορφια τών νομικών και δημοαίων σχέσεων Γών Γερμανών, μ' δλλα λόγια, ήταν μιό έκδήλωση τοϋ -γερμανικοϋ πνεύματος-. 'Ωστόσο, σχεδόν τήν ίδια στιγμή πού δημοαιευόταν τό πρώτο βιβλιο τοϋ Μόρερ πόνω στόν πρωτόγονο γερμανικό κομμουνισμό, έγιναν γνωστές νέες όνακαλύψεις σέ μιό δλλη μεριό της εύρωπαίκης ήπειρου. Ό Βεστφαλός βαρώνος ΧαΕτόουΖεν, ό ποίος είχε έπισκεφθεί τή ΡωσΙα όπό πρόσκληση τοϋ Τσόρου Νικολόου τοϋ 10υ στις όρχές τοϋ 1840, γυρίζοντας στή Γερμανία δημοαιευσε στό ΒερολΙνο, όπό τό 1847 μέχρι τό 1852, μιό σειρό όπό μελέτες πόνω σ τ ή ν έ σ ω τ ε Ρ ι κ ή κ α τ ό σ τ α σ η, τ ή Ζ ω ή τ ο ϋ λ α ο ϋ και Ιδιαίτερα πόνω σ τ Ι ς ό γ Ρ ο r ι κ έ ς δ ο μ έ ς τ η ς Ρ ω σ ί α ς. Ν Εκπληκτος δλος ό κόσμος μόθαινε μέσα όπ' αύτές τις μελέτες, δτι στις ό νατολικές περιοχές της ΕύΡώπης ύπηρχαν μέχρι τις μέρες μας δομές κοινωνικές παρόμοιες μ' αύτές πού τ' όχνόρια τους βρέθηκαν στή ΓερμανΙα. 0 πρωτόγονος όγροτικός κομμουνισμός, πού τό ίχνη του μέσα όπό σειρές αίώνων και χιλιετηριδων όνακαλύφθηκαν μέ τόσο κόπο στή ΓερμανΙα, πρόβαλε Εαφνικό ίδιος κι' όπαρόλλαχτος σ' δλο τό μηκος και τό πλότος στήν ό χανή γειτονική αύτοκρατορια της Άνατολης. Στό έργο πού όναφέραμε, δπως και σ' ένα μεταγενέστερο έργο του πού δημοαίευσε στή ΛειψΙα τό 1886, ό Χα Ε τόουζεν όποδειχνει δη ΟΙ ρώσοι χωρικοl δέν γνώριζαν αύτε τήν ότομική lδιοχτησία τών όγρών, ούτε τών λειβαδιών και τών δασών, όλλό θεωροϋσαν όλόκληρο τό χωριό ιιιό κοινή lδιοχτησια, όπό τήν όποια κόθε όγροτική οικογένεια δέν έπαιρνε παρό ένα κομμότι γης γιό προσωρινή χρήση και, δπως όκρι6ώς και στούς όρχαιους Γερμανούς, αύτό γινόταν μέ κλήρωση. Τήν έποχή πού ό ΧαΕτόουΖεν έπισκέφθηκε και μελtτησε τή Ρωσία, ή δουλοπαροικια κυριαι> χοϋσε παντοϋ. Κι' αύτό όκριβώς ήταν τόσο έκnληkτιkό έκ 18

18 πρώτης όψεως, γιατί δέν μποροϋσαν νό έεηγήσουν πώς, κότω όπό συνθήκες σκληρής δουλειας καί μ' ένα αύταρχικό κρατικό μηχανισμό, ύπήρχαν χωριό πού όποτελοϋσαν κλειστό σύνολα αύτό καθ' αύτό, πού ζοϋσαν σύμφωνα μέ τούς κανόνες τοϋ όγροτικοϋ κομμουνισμοϋ και που δλες οί δημόσιες ύποθέσεις τοϋ χωριοϋ ρυθμίζονταν όπό τή συ νέλευση, τό λεγόμενο ΜΙρ. Ό γερμανός συγγραφέας όπέδωσε τό φαινόμενο αύτό σόν όποτέλεσμα τής διαιώνισης τής πρωτόγονης οικογενειακής σλαβικής κοινότητας, όπως αύτή συναντιόταν ό κόμα στούς Σλόβους τοϋ Νότου καί στίς Βαλκανικές χώρες και πού έκθειόζεται μ' έπιμονή στό νομικό βιβλια τοϋ Χ 11 και πιό παλιό. Ή όνακόλυψη τοϋ ΧαΕτόουζεν έγινε δεκτή μ' ένθουσιασμό όπό ένα όλόκληρο πολιτικοδιανοητικό ρεϋμα στή ΡωσΙα, τούς Σλαβόφιλους. Αύτό τό πολιτικό ρεϋμα, έχοντας σόν όπώτερο σκοπό τήν έεύμνηση τού σλαβικοϋ κόσμου, τόν έκθειασμό των Ιδιόμορφων χαρακτηριστικων του, τήν -όκατανlκητη δύναμή- του καί τή γερμανική του κουλτούρα σέ όντιθεση μέ τή -σόπια Δύση-, βρήκε μέσα στή δομή τής ρωσικής χωριότικης κοινότητας τό πιό δυνατό της στήριγμα, σ' όλη τή διόρκεια των δύο ιi τριών έπομένων δεκαετηριδων. Άνόλογα μέ τή μορφή των διαφόρων ρευμότων των Σλαβόφιλων, πού άλλα ηταν όντιδραστικό και άλλα έπαναστατικό, άλλαζε καί ό τρόπος έεύμνησης καί έκθειασμοϋ τής άγροτικής κομμουνιστικής κοινότητας. ΟΙ όντιδραστικοι Σλαβόφιλοι θεωροϋσαν τήν όγροτική κοινότητα σόν μιά όπό τίς τρείς θεμελιώδεις αύθεντικές δομές των Σλόβων στή ρωσική κοινωνlα: τήν όρθόδοεη έλληνική πιστη, τόν όπολυταρχικό τσαρισμό καί τόν πατριαρχικό όγροτικό κομμουνισμό. ΆντΙθετα, ΟΙ έπαναστότες Σλαβόφιλοι θεωροϋσαν τόν πρωτόγονο κομμουνισμό τοϋ χωριοϋ σόν μιό δομή μεγάλης σημασίας, πόνω στήν όποία θό μποροϋσαν νό στηριχθοϋν γιό τήν έπικείμενη σοσιαλιστική έπανόσταση στή Ρωσία, καί σόν μιό δομή πού θό τους έπέτρεπε νό 17

19 άποφύγουν τή φάση τού καπιταλισμού και νό μπούν έτσι κατευθείαν, καί πολύ πριν όπό τή Δυτική Εύρώπη, στή σοσιαλιστική γη της έπαγγελlας. ΟΙ δυό αύτοι όντίθετοι ηόλοι τών Σλαβόφιλων ηταν, παρ' δλ' αύτό, έντελώς σύμφωνοι στό δτι ή ρωσική όγροτική κοινοχτημοσύνη ηταν ένα φαινόμενο καθαρό σλόβικο, πού όφειλόταν στις έθνικές ίδιομορφίες τού σλαβικού λαού. Στό μεταεύ, ενας νέος παράγοντας ηρθε στό προσκήνιο της Ιστορίας τών εύρωπαίκών χωρών: ΟΙ Εύρωπαίοι ηρθαν σέ έπαφή μέ δλλες χώρες τού κόσμου, πρόγμα πού τούς έκανε νό συνειδητοποιήσουν μέ πολύ χειροπιαστό τρόπο, δτι ύπηρχαν δομές κοινοχτημοσύνης και πρωτόγονου πολιτισμού και σ' δλλους λαούς, πού δέν ηταν ούτε Γερμανοί, ούτε Σλόβοι. Αύτή τή φορό δέν είχαμε νό κόνουμε μέ έπιστημονικές μελέτες και σοφές όνακαλύψεις, όλλό μέ τό όλικό συμφέροντα τών καπιταλιστικών χωρών της Εύρώπης και της όποικιοκρατικης τους πολιτικης. Τόν χιχ αιώνα, τήν έποχή της καπιταλιστικης έπέκτασης, ή εύρωπαίκή όποικιοκρατική πολιτική δνοιεε νέους δρόμους. Αύτή τή φορό δέν έπρόκειτο γιό μιό έπίθεση στό νέο κόσμο, δπως αύτή πού έγινε τόν χνl αιώνα γιό πρώτη φορό μέ σκοπό τή λεηλασία τών θησαυρών σέ πολύτιμα μέταλλα, τήν όρπαγή τού φυσικού πλούτου, τό έμπόριο μπαχαρικών και διαμαντιών και τό δουλεμπόριο, δραστηριότητες γιό τις όποίες ΟΙ lσπανοι και πορτογόλοι όποικιοκρότες διακρίθηκαν ίδιαίτερα. Ούτε έπρόκειτο γιό τεοόστιες έμπορικές έπιχειρήσεις πού μεταφέρανε πρώτες ύ λες όπό τις ύπερατλαντικές χώρες στις εύρωπαίκές όποθηκες, δίνοντας γιό όντόλλαγμα μιό σειρό όπό δχρηστα κω τιποτένια έμπορεύματα στούς Ιθαγενείς, μέθοδο πού έγκαινίασαν οι ΌλλανδοΙ τόν χνll αιώνα και πού χρησίμευσε γιό πρότυπο στούς Έγγλέloυς. Σ' αύτές τίς παραδοσιακές μέθοδες της όποικιοκρατίας, πού ποτέ δέν έπαψαν νό έφαρμόζονται και ν' όνθί- 18

20 ζουν όκόμα μέχρι σήμερα δταν βροϋν εύκαιρlα, fπρεπε τώρα νό προστεθεί μιό νέα πιό βαθειό και πιό συστηματική μέθοδος έκμετόλλευσης τοϋ λαοϋ τών όποικιών, γιό τόν πλουτισμό της -μητρόπολης. Γιό νό έπιτευχθεί ό σκοπός μιας πιό βαθειας έκμετόλλευσης fπρεπε όπό τή μιό μεριό νό όλλοτριωθεί όποτελεσματικά ό πληθυσμός όπό τή γη του, πού σ' αύτές τις χώρες όποτελοϋσε τήν πιό σπουδαία πηγή πλούτου, και ό πό τήν άλλη μεριό νά έφαρμοστεί μιό συστηματική φορολογlα στόν πληθυσμό. Στήν προσπάθειό τους όμως νά πετύχουν αύτό τό διπλό στόχο, ΟΙ πανlσχυρες όποικιοκρατικές χώρες της Εύρώπης συνόντησαν fva όειοσημείωτο και μεγόλο έμπόδιο: οί Ιδιόμορφες σχέσεις ίδιοχτησlας τών ντόπιων πληθυσμών προκαλοϋσαν μιό πολύ σθεναρή όντίσταση στή λεηλασία τών Εύρωπαίων. Γιό νό όποσπόσουν τή γη όπ' τούς κα τοlκους της έπρεπε πρίν όπ' όλα νό βροϋν ποιός ηταν ό lδιοχτήτης αύτης της γης. Γιό νό μποροϋν νό είσπρόπουν φόρους- και όχι μόνο νά διατόζουν την είσπραεή τουςfπρεπε νό μποροϋν νό συλλαμβόνουν τούς φοροφυγόδες. Κι' έδώ όκριβώς βρισκόταν τό έμπόδιο πού ειδαν οί Εύρωπαίοι νό όρθώνεται μπροστό τους: ΟΙ κοινωνικές σχέσεις lδιοχτησίας τών ίθαγενών πληθυσμών ηταν τελεlως άγνωστες στούς Εύρωπαίους και τούς όντιστρέφανε όλες τις Ιδέες πού είχαν στό μυαλό τους γιό τό Ιερό και τό ΟΟια της ότομικης Ιδιοχτησίας. Τήν ίδια έμπειρlα γεύτηκαν τόσο ΟΙ Ν Αγγλοι στη Ν. 'Ασlα, 000 καί οί Γόλλοι στή Β. 'Αφρική Ή κατόχτηση τών Ίνδιών όπό τούς Ν Αγγλους άρχισε όπό τις όρχές τοϋ χν 11 αίώνα καί δέν όλοκληρώθηκε παρό μόνο μέ την προοδευτική κατοχή όλης της χερσονήσου και της Βεγγόλης, όφοϋ πρώτα ύποδουλώθηκε η μεγόλης σημασίας περιοχη τοϋ Πεντζάπ στό βορρό. Ή δύσκολη έπιχείρηση μιας πιό συστηματικης έκμετόλλευσης τών Ίνδιών άρχισε μόνο μετό τήν όλοκλήρωση 19

21 της πολιτικης ύποδούλωσης. Σέ κάθε τους 6ημα οί - Αγγλοι βρισκόντουσαν μπροστό σέ καινούργιες έκπλήεεις. Συναντούσαν μιά τεράστια ποικιλία άπά άγροτικές κοινότητες, μεγάλες καί μικρές, έγκαταστημένες έδω και χιλιάδες χρόνια, άλλό πουθενά - τί φρίκη Ι - δέν ύπηρχε σ' αύτό τό χωριό ή άτομική ίδιοχτησία τού έδάφους. Άκόμα κι' δταν τούς βασάνιζαν, κανείς τους δέν μπορούσε νό δηλώση σόν δικό του τό κομμάτι γης πού καλλιεργούσε, ούτε κανείς μπορούσε νό τό πουλήση ι; νό τό Βάλη ύποθήκη, Γι άκόμα καί νό τό νοικιάση, προκειμένου νό πληρώση καθυστερημένους φόρους στούς - Αγγλους. Ολα τό μέλη αύτων των κοινοτήτων, πού δλλοτε άπατελούνταν άπό μεγάλες οικογένειες, δλλοτε άπό μικρές, βγαλμένες άπ' τις μεγάλες, ηταν άρρηκτα και στενό συνδεδεμένα μεταεύ τους μέ έε αίματος συγγένεια. Άντίθετα, έκείνο πού έλειπε έντελως ηταν ΟΙ σχέσεις ίδιοχτησίας, Πρός μεγάλη τους έκπληεη ΟΙ - Αγγλοι όνακάλυψαν στίς. όχθες τού Γάγγη και τού 'Ινδού ποταμού μοντέλα-χωριό όγροτικού κομμουνισμού καί ήθη και έθιμα παρόμοια μέ αύτά πού είχαν βρεθεί στίς άρχαίες γερμανικές κομμουνιστικές κοινότητες, ι; στις πρωτόγονες άγροτικές κοινότητες των Σλάβων, των όποίων τό κοινό χαρακτηριστικό ηταν ή άνυπαρεία της άτομικης ίδιοχτησίας. Σέ μιό όναφορό της άγγλικης διοίκησης των φορολογικων ύποθέσεων στίς Ίνδίες, πού χρονολογείται άπ' τό 1845, διαβάζουμε: Δέν βλέπουμε κανένα κομμάτι γης πού νό καλλιεργείται μόνιμα όπ' τούς ίδιους άνθρώπους. Καθένας έχει ένα κομμάτι γης πού τό καλλιεργεί μόνο όσον καιρό διαρκούν ΟΙ δουλειές στό χωράφια. ~ Αν ένα κομμάτι γης μείνει άκαλλιέργητο, Εαναγίνεται κοινή lδιοχτησία και μπορεί νό τό πάρει όποιοσδήποτε, ύπό τόν δρο ότι θό τό καλλιεργήσει... Τήν ίδια έποχή, γύρω δηλαδή στό , μιό κυβερνητική άναφορό στή διοίκηση τού Πεντζόπ άναφέρει: -Είναι έεαιρετικό ένδιαφέρον νό παρατηρήσετε τί μεγάλη δύναμη έχει ή έε αίματος συγγένεια σ' αύτές- 20

22 τίς κοινωνίες καί πως μεταβιβόζεται όπό ένα κοινό πρό γονο. Ή κοινή γνώμη είναι τόσο πολύ συνδεδεμένη μέ τή διατήρηση αύτού τού συστήματος συγγένειας, πού δέν είναι σπόνιο νό συναντήσουμε όνθρώπους, ΟΙ όποίοι δέν συμμετέχουν στήν κοινή lδιοχτησία, έπειδή κόποιος πρόγονός του πού όνηκε στήν προηγούμενη Γι όκόμα και στήν προπροηγούμενη γενεό, δέν σεβόσθηκε αύτό τό σύστημα-, -Αύτή ή μορφή ίδιοχτησίας τού έδόφους-, έγραφε ό δγγλος κρατικός σύμβουλος στήν όναφορό του γιό τήν ίνδική κοινότητα, -δέν έπιτρέπει σέ κανένα μέλος της φυλης νά όποχτήσει δικαιώματα σ' αύτό Γι έκείνο τό κομμάτι της κοινης σ' όλους γης, ούτε καν στό κομμότι T'iiς γης πού προσωρινό καλλιεργεί. Τ ό προίόντα T'iiς κοινης καλλιέργειας της γης πάνε σ' ένα κοινό ταμείο πού καλύπτει και ίκονοποιεί τίς όνόγκες τού συνόλου-, Στό κοινωνικό αύτό σύστημα πού περιγρόφει ό W Αγγλος σύμβουλος δέν ύπόρχει κατανομή της γης, ούτε κόν γιά μιό έποχή. Ή γη είναι κοινή 1διοχτησία των όγροτων της κοινότητας, οί όποίοι τήν καλλιεργούν όπό κοινού χωρίς καμιό κατανομή, μαζεύουν τή σοδειό πού προέρχεται άπ' αύτή τήν καλλιέργεια στόν κοινό σιτοβολώνα τού χωριού τους (πού φυσικό στό μότια των δγγλων καπιταλιστων παιρνει τή μορφή τού -ταμείου-), Ικανοποιώντας συντροφικό τίς άπλές τους όνόγκες όπό τό προίόν της κοινης τους έργασίας. Στά βορειοδυτικό τού ΠεντΖάπ, στά σύνορα τού 'Αφγανιοτόν, διαπιστώθηκε ή ύπαρεη όρισμένων αλλων ήθων καί έθίμων πολύ μεγόλης σημασίας, τά όποία όντιστρατεύονται κόθε έννοια ότομικης 1διοχτησίας. Σ' αύτές, ίς περιοχές fkavav μιό καλή μοιρασιό των χωραφιων τους, πού όντόλλασσαν περιοδικό, όλλό - ώ τού θαύματος Ι ή όνταλλαγή αύτή των κλήρων δέν γινόταν όνόμεσα σέ όγροτικές οικογένειες, παρμένες μία πρός μία, όλλά όνόμεσα σέ όλόκληρα χωριό, τό όποία όντόλλασσαν τό χω- 21

23 ρόφια τους κόθε πέντε χρόνια κι' ετσι μετακινόντουσαν όλόκληρα. Δέν μπορώ νό όποσιωπήσω-, έγραφε όπό ΤΙς Ίνδίες τό 1852 ό κομμισόριος τών φόρων ΤΖαίημς aτoύς προϊσταμένους του της κυβερνητικης διοlκησης, fva πολύ σπόνιο έθιμο πού διαιωνίστηκε μέχρι τίς μέρες μας σέ όρισμένες περιοχές' έννοώ τήν περιοδική όνταλλαγή τών χωραφιών όνόμεσα στό διόφορα χωριό καί στίς ύποπεριοχές. Σέ όρισμένα μέρη δέν όνταλλόσσουν παρό μόνο τό χωρόφια τους, σέ άλλα όμως όνταλλόσσaυν καί τά ίδια τους τό σπl Γιό μιό όκόμα φορό βρισκόμαστε μπροστό σέ μιό νέα Ιδιομορφία μιάς κόποιας οίκογένειας λαών. Αύτή τή φορό fχουμε νό κόνουμε μέ τήν -ίνδική- ίδιομορφlα. 'Ωστόσο, οί κομμουνιστικές δομές τών -ίνδικης- όγροτικης κοινότητας δεlχνουν, τόσο όπ' τή γεωγραφική θέση 000 και όπ' τή δύναμη τών δεσμών συγγένειας, δτι δέν πρόκειται γιό μιό ίδιομορφία τού.. ίνδικου- λαου, όλλά fxouv έναν όληθινό παραδοσιακό χαραχτήρα καί μιό πολύ παλιά καταγωγή. Τό γεγονός δτι οί πιό παλιές μορφές του πρωτόγονου κομμουνισμου διατηρήθηκαν στίς πιό πανόρχαιες περιοχές της Ίνδlας, στίς περιοχές πού πρώτες κατοικήθηκαν όπό τούς Ίνδούς στό βορειοδυτικό, fδειχνε καθαρό δτι ή κοινή ίδιοχτησία δπως καί ή δύναμη τών δεσμών συγγένειας ό νόγονται σέ χιλιετηρlδες, στήν έποχή τών πρώτων έγκαταστόσεων τών Ίνδών όποίκων στή νέα τους πατριδα, τή σημερινή Ίνδlα. Ό καθηγητής του συγκριτικου δικαίου της ΌΕφόρδης Έρρlκος Μόινε, πού ηταν και παλιό μέλος της κυβέρνησης τών Ίνδιών, διόλεεε τίς όγροτικές κοινότητες τών Ίνδιών σόν θέμα τών παραδόσεών του, τίς όποίες παραλλήλισε μέ τίς πρωτόγονες κοινότητες πού ό Μόρερ όνακόλυψε στή Γερμανlα και ό Νόσε στήν Άγγλlα. Ό παραλληλισμός αύτός όποκόλυψε δη ΟΙ πρωτόγονες αύτές κοινότητες είχαν τήν ίδια μορφή καί τις ίδιες κοινωνικές δομές 22

24 'Από τήν δλλη μεριά, ή ίστoρι~ή προέλευση αύτών των κοινωνικών δομών έγινε άντικεlμενο έρευνας και μελέτης ίδιαίτερα άπό τούς Ν Αγγλους, στούς όποίους τά φαινόμενα αύτά έκαναν μεγάλη έντύπωση και ΟΙ όποίοι έμειναν κατάπληκτοι άπό τή σθεναρή άντlσταση πού αύτές οί δομές προέβαλλαν άπέναντι στή φορολογία και στά διοικητικά συστήματα πού έπινοουσαν. Οί Ν Αγγλοι ύποχρεώθηκαν νά διεεάγουν ένα άγώνα πού διήρκεσε δεκαετίες όλόκληρες, δίνοντας πολλές μάχες, κάνοντας μιά σειρά άπό άτιμίες και άδίσταχτες έπεμβάσεις ένάντια στά πανάρχαια δικαιώματα και στίς ίσχύουσες έννοιες του δικαίου τών λαών, γιά νά μπορέσουν νά φέρουν ένα άνεπανόρθωτο κομφού Ζιο σ' δλες τίς σχέσεις ίδιοχτησίας, νά γεwήσoυν στούς λαούς τό αίσθημα της άνασφάλειας, φέρνοντας έτσι Ίήν καταστροφή τών χωρικών. Ή είρηνική άπομονωμένη πρωτόγονη κομμουνιστική κοινωνία παραχώρησε έτσι τή θέση της σέ μιά άλλη κοινωνία, δπου κυριαρχουσαν ή άνισότητα, ή έκμετάλλευση άνθρώπου άπό άνθρωπο, ή διαφθορά και ΟΙ φιλονικίες. Η κοινή ίδιοχτησία της γης μετασχηματlσθηκε άπό τή μιά μεριά σέ τεράστια λατιφούντια, ένώ άπό τήν άλλη έκατομμύρια χωρικών άπογυμνώθηκαν άπό τή γη καί τά μέσα παραγωγης τους. Ή άτομική lδιοχτησία εισέδυσε στις ΊνδΙ ες και μαζι μ' αύτή ό τύφος, ή πείνα και τό σκορβουτο έ γιναν διαρκείς μάστιγες τών πεδιάδων του Γάγγη ποταυου. "Αν έπειτα άπ' αύτές τις άνακαλύψεις τών άγγλων άποικιοκρατών στίς Ίνδίες, ό παλιός πρωτόγονος κομμουνισμός, πού ήδη συναντήσαμε σέ τρείς κλάδους της μεγάλης οικογένειας, της lνδογερμανικης οικογένειας, μποροίι. σε άκόμα νά θεωρηθεί σάν μιά lδιομορφlα τών lνδoγεριjανικών λαών, δσο παράλογη κι' δν φαινόταν αύτή ή έθνογαρφική δποψη, οί ταυτόχρονες άνακαλύψεις πού έγιναν άπό τούς Γάλλους στήν 'Αφρική Εεκαθάρισαν πέρα γιά πέρα τό Ζήτημα αύτό. Πραγματικά, αύτή τή φορά είχαμε νά κάνουμε μέ άνακαλύψεις στις κοινωνlες τών 'Αράβων και 23

25 τών Βεδουίνων τrις Β. Άφρικης, οί όποίες όποδεlκνυαν τήν ύπορξη κοινωνικών μορφών, παρόμοιων μέ αύτές πού ύπηρχαν στήν Κεντρική Εύρώπη καί στήν Άσιατική ήπειρο Στούς νομάδες δραβες κτηνοτρόφους τό έδαφος ηταν κοινή ίδιοχτησία όλων τών οίκογενειών. Αύτή ή οικογενειακή lδιοχτησία, έγραφε ό Γόλλος Νταρέστ τό 1852, μεταβιβαζόταν όπά γενεά σέ γενεά καί κανένας Αραβας δέν μποροϋσε νά δείξει ούτε μιά σπιθαμή γης καί νό nεί: -είναι δική μου». Στούς Καμβύλιους, πού είχαν έξ όλοκλήρου έξαραβισθεί, οί διόφορες όμόδες των οίκογενειών είχαν ήδη χωριστεί σέ διακεκριμένες ύποδιαιρέσεις, όλλό ή δύναμη τοϋ συνόλου τών οίκογενειών παρέμενε Ισχυρή. Ολες οί οίκογένειες ηταν όλληλέγγυα ύπεύθυνες γιό τούς φόρους καί όγόραζον όλες μαζί τό κοπόδιο των ζώων πού έμελλε νά μοιραστοϋν στίς διόφορες ύποδιαιρέσεις τών οικογενειών. Σέ όποιεσδήποτε όντιδικίες πόνω στήν lδιοχτησlα της γης, τά οίκογενειακό συμβούλιο ηταν τό όνώτατο δικαστικά όργανο κοί όκόμα, γιά νά έγκαταστοθεί κόποιος στούς κόλπους τών Καμβυλίων έπρεπε νό πόρει τή συγκατάθεση τών οίκογενειων. Άκόμα καί ή διαχείριση τών μή καλλιεργήσιμων έδαφών ηταν ύπόθεση τού οίκογενειακοϋ συμβουλίου. Οπως καί νό έχη τό πρόγμα, ή όδιαlρετη ίδιοχτησία τοϋ έδόφους, πού όνηκε σ' όλη τήν οικογένεια, ηταν ό κανόνας. Ή μορφή της οίκογενειακης ίδιοχτησίας ηταν πολύ διοφορετική όπό τή σημερινή εύρωπαίκή lδιοχτησlα, rιού περιλαμβόνει μόνο ενα νοικοκυριό. 'Επρόκειτο γιό μιό κλασσική πατριαρχική οίκογένεια, σόν κι' αύτή πού περιγρόφεται άπό τή Βίβλο γιά τούς άρχαίους 'Ισραηλίτες, ενας μεγάλος κύκλος συγγενών, όποτελούμενος όπό τή μητέρα, τόν πατέρα, τούς γιούς, τίς γυναίκες τους, τά παιδιό τους. τά μωρά, τούς θείους, τίς θείες, τό όνήψια, τό έγγόνια καί τά ξαδέρφια. Μέσα σ' αύτό τόν κύκλο, έγραφε τό 1870 έ- 24

26 νας άλλας Γάλλας, ό Λεταύρν, τήν άδιαίρετη ίδιαχτησία τήν διαχειρίζεται τό πιό παλιό μέλος της οίκογένειας, πού έκλέχτηκε, γιά νά έπιτελεί αύτή τή λειτουργία, άπ' τό μέλη της οίκογένειας, είναι όμως ύποχρεωμένος νά συμβουλεύεται τό οίκογενειακό συμβούλιο σέ κάθε σπουδαία ύ πόθεση, ίδιαίτερα στήν άγορά καί πώληση έδαφων. Σ' αύτή τήν κατάσταση βρισκόταν ή Άλγερία όταν έγινε άποικία των Γάλλων. Αύτό πού συνέβη μέ τούς Γάλλους στή Β. Άφρική, συνέβη καί μέ τούς Αγγλους στίς Ίνδίες. Παντοϋ, ό άποικιοκρατικός εύρωπαίκός μηχανισμός σκόνταφτε στή σθεναρή άντίσταση των πανάρχαιων κοινωνικων σχέσεων καί των κομμουνιστικων δομων lού προστάτευαν τό άτομο άπό τήν καπιταλιστική έκμετάλλευση και τήν εύρωπαίκή οίκονομική πολιτική. Αύτές ΟΙ νέες έμπειρίες έριχναν νέο φως στίς μισοεεχασμένες άναμνήσεις των πρώτων χρόνων της εύρωπαίκης άποικιακης πολιτικης και στις λεηλασίες τοϋ νέου κόσμου. Στό κιτρινισμένα χρονικά των κρατικων άρχείων, όπως και στίς βιβλιοθηκες των μοναστηριων, φυλάγονταν άνάμεσα στούς αιωνες οί πιό περίεργες άφηγήσεις γιά μιά θαυμάσια Ν. Άμερική, στήν όποία τήν έποχή των μεγάλων άνακαλύψεων οί 'Ισπανοί καταχτητές συνάντησαν τά πιό περίεργα ηθη και έθιμα. Τό νέο της άνακάλυψης αύτης της θαυμάσιας Ν. Άμερικης διαδόθηκε και ηδη τόν χνιι καί χνlll αιώνα όλη ή εύρωπαίκή λογοτεχνία είχε γεμίσει μέ θέματα πού άφοροϋσαν τήν ϋπαρξη της αύτακρατορίας των Ι νκας, πού συνάντησαν οί '1 σπανοί στό σύγχρονο Π ε ροϋ κι' όπου ό λαός ζοϋσε στά πλαίσια μιας τέλειας κοινοχτημσσύνης των άγαθων, κάτω άπό μιά θεοκρατική καί πατερναλιστική κυβέρνηση, πού τήν άποτελοϋσαν σεβάσμιοι δεσπότες. ΟΙ φανταστικές άφηγήσεις γιά ένα μυθικό Ι(ομμουνιστικό βασίλειο στό Περοϋ διατηρήθηκαν μέ τόση ζωντάνια πού τό 1875 άκόμα, ένας γερμανός συγγραφέας μποροϋσε νά μιλα γιά τήν αύτοκρατορία των Ινκας, θεωρώντας την σάν μιά κοινωνική μοναρχία μέ θεοκρατική βάση 25

27 «σχεδόν μοναδική στήν ίστορία της όνθρωπότητας-,.πό πλαίσια της όποίας είχε στήν πρόεη έφαρμοσθεί -τό μεγαλύτερο μέρος όπό τό ίδανικό μέ τό όποία διαπνέονται σήμερα οί σοσιαλδημοκρότες, όλλό πού μέχρι τώρα δέν κατόρθωσαν νό πραγματοποιηθούν (Ι). Στό μεταεύ, πιό άκριβείς πληροφορίες γιό τήν περίεργη αύτή χώρα καί τό έθιμό της ηρθαν νά πλουτlσουν,ις γνώσεις τού κοινού. Τό 1840 μιό ένδιαφέρουσα όναφορά τού Άλόνσο Ζουρίτα, ό ποίος ηταν παλιός όκροατής τού βασιλικού συμβουλίου τού ΜεΕικού, δημοσιεύτηκε μέ γαλλική μετόφραση. Ή άναφορό αύτή είχε σόν θέμα της τή διοίκηση και τις ά γροτικές σχέσεις τών όρχαίων ίσπανικών όnoικιών "!ού νέου κόσμου. Στή συνέχεια, γύρω στό μέσα τού ΧΙΧ αιώνα, ή Ισπανική κυβέρνηαη έβγαλε όπό τ' άρχεία της μιά σειρά όπό παλιό ντοκουμέντα πόνω στή διοίκηση και τήν κατάχτηση τών ίσπανικών κτήσεων στήν Άμερική. Τό ντοκουμέντα αύτό έδωσαν μιά νέα καί σημαντική ώθηση στίς γνώσεις μας γιό τήν κοινωνική κατόσταση στήν όποια 5ρίσκονταν ΟΙ παλιοί προκαπιταλιστικοί πολιτισμοί στίς ύπεοατλαντικές χώρες. -Ηδη, γύρω στό 1870, ό σοφός Ρώσος ΜόΕιμος Κ06αλέσκι, Εεκινώντας όπό τις όναφορές ίού Ζουρίτα, όδηγήθηκε στό α~μπέρααμα δτι τό μυθικό βασίλειο τών ϊνκας στό Περού, ηταν όπλούστατα μιό χώρα όπου κυριαρχούσε ό πρωτόγονος κομμουνισμός, ό ίδιος πρωτόγονος κομμουνισμός πού τήν ύπαρεη του ετχε πιό μπροστό όνακαλύψει ό Μόρερ στούς όρχαlους Γερμανούς και δτι ένας τέτοιος κομμουνισμός προϋπηρχε δχι μόνο στό Περού, όλλό έπίσης στό ΜεΕικό και σ' δλες τις κτήσεις πού ετχαν καταχτήσει οί 'Ισπανοί. Μεταγενέστερες δημοσιεύσεις έπέτρεψαν μιό πιό βα- (1) Άν~φΙρετ~ι ιχπο τον rxouvci6. 26

28 θειό μελέτη τών όρχαίων όγροτικών σχέσεων στό Περοϋ και συνθέσανε μιό νέα είκόνα τοϋ πρωτόγονου όγροτικοϋ κομμουνισμοϋ, αύτή τή φορό σέ μιό νέα ήπειρο, σέ μιό άλλη φόση πολιτισμοϋ και σέ μιό τελείως διαφορετική έποχή όπό τις έποχές πού όναφέρονταν στίς προηγούμενες όνακαλύψεις. Ύπηρχε στό Περοϋ ένα πανόρχαιο κομμουνιστικό κοινωνικό σύστημα - πού πρωτοϋπηρχε στίς περουβιανές φυλές έδω και όμνημόνευτα χρόνια - πού έσφυζε όκόμα όπό ζωή και δύναμη τόν χνι αίώνα, όταν είσέβαλαν οί Ί σπανοί. Μιό ένωση βασισμένη στις σχέσεις συγγένειας, ή οίκογένεια, ηταν ό μοναδικός lδιοχτήτης της γης δλου τοϋ χωριοϋ ιϊ κόθε όμόδας χωριών. Τό χωρόφια ηταν χωρισuένα σέ ίσια κομμότια πού μοιραζόντουσαν μέ κληρο κόθε χρόνο στό μέλη τοϋ χωριοϋ. ΟΙ δημόσιες ύποθέσεις ρυθμlζονταν όπό συνέλευση τοϋ χωριοϋ πού έεέλεγε τόν όρχηγό. Βρέθηκαν άκόμα στούς Ίνδιόνους αύτης της μακρυνης νοτιοαμερικόνικης χώρας, ζωντανό ίχνη μιάς κοινότητας περισσότερο όναπτυγμένης όπό αύτές πού βρέθηκαν στήν Εύρώπη: Τερόστια συλλογικό σπίτια, όλόκληρες οίκογένειες πού ζοϋσαν μαζί - κοινοί τόφοι. Λένε δτι ύπόρχει όκόμα μιό όπ' αύτές τις συλλογικές κατοικlες, στήν όποία ζοϋσαν περισσότεροι όπό όνδρες καί γυναίκες. Ό σπουδαιότερος τόπος διαμονης τών Αύτοκρατόρων τών "Ινκας, ή πόλη τοϋ Κούσκο, δέν ηταν τίποτε δλ/ι:) παρό ένα σύνολο τέτοιων συλλογικών κατοικιών πού έφερναν τό δνομα της οικογένειας. Γύρω στό μέσα τοϋ χιχ αίώνα, ή πλούσια βιβλιογραφlα πού φώτισε τό ζήτημα αύτό, ταρακούνησε όρκετό δυνατό τήν παλιό δποψη τοϋ αίώνιου χαραχτήρα της ότομικης ίδιοχτησίας καί της ϋπαρεής της, όπό κατα60λης κόσμου, γιό νό τή σωριόσει λίγο όργότερα όλοκληρωτικό Άφοϋ πρώτα ό πρωτόγονος άγροtlκός κομμουνισμός θεωρήθηκε σόν μιό Ιδιομορφία τών γερμανικών λαών, όργότε- 27

29 ρα των Σλόβων, των Καμβύλιων, των Άρόβων, των Μεεικόνων, έπειτα του θαυμόσιου κρότους των ϊνκας ατό Περου και πολλων δλλων Ιδιόμορφων λαων, ατό τέλος δλα όδηγουσαν όναγκαστικά ατό συμπέρασμα, δτι ό άγροτικός κομμουνισμός δέν όφειλόταν σέ καμιά -έθνική Ιδιομορφίαμιας φυλης η μιας ήπείρου, όλλά ηταν ή γενική μορφή της άνθρώπινης κοινωνίας σέ μιά όρισμένη φόση άνόπτυεης του πολιτισμου. 28

30 ΙΙεφάίlαιo 2 Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΜΟΡΠ<ΑΝ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΓΟΝΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ό σπουδαίος ρόλος πού διαδραμότιζαν οί δεσμοί συγγένειας στίς πρωτόγονες κομμουνιστικές όγροτικές κοινωνίες ηταν κότι πού έντυπωσίασε τούς έρευνητές τόσο στις Ίνδίες καί στήν Άλγερία, 000 καί στήν περιοχή των Σλόβων. Οί έρευνες του Μόρερ όπέδειεαν δτι, δταν οί Γερμανοl έγκαταστόθηκαν στήν Εύρώπη, ή έγκατόστασή τους έγινε όπό τέτοιες συγγενικές όμόδες οίκογενειων. Ή ίστορία των όρχαίων λαων, τόσο των Έλλήνων δσο καί των Ρωμαίων, έδειχνε σέ κόθε βήμα της δτι ή οίκογένεια είχε διαδραματίσει πόντα σ' αύτούς τούς λαούς τόν πιό σπουδαίο ρόλο, σόν κοινωνική όμόδα, σόν οίκονομική όντότητα, σάν νομική δομή και σάν κλειστός κύκλος της θρησκευτικής πρακτικής. Τέλος, δλες ΟΙ πληροφορίες πού προέρχονταν όπό τούς ταειδιωτες των λεγομένων όγρίων περιοχων, έπαλήθευαν μέ μιό θαυμαστή συμφωνία, δτι δσο περισσότερο πιό πρωτόγονος ηταν ένας λαός, τόσο ΟΙ σχέσεις συγγένειες σ' αύτόν παίζανε μεγαλύτερο ρόλο, τόσο περισσότερο δε- 29

31 σπόlανε πάνω α' όλες τίς άλλες οικονομικές, κοινωνικές καί θρηακευτικές έννοιες. -Εται, ή έπιστημονική έρευνα βρέθηκε μπροστά α' ένα νέο πρόβλημα τεραστlου ένδιαφέροντος: Ποιά ηταν άκριβώς αύτά τά οικογενειακά σuγkρoτήματα πού τόαη μεγάλη αημααία είχαν στά χρόνια Γης πρωτόγονης κοινωνίας, ποιά ηταν ή αύνθεαή τους, αέ τι αυνίατατο ό οικονομικός κομμουνιαμός και ή οικονομική του έεέλlεη γενικώτερα; Σ' δλα αύτά τά προβλήματα ό Μόργκαν ηταν ό πρώτος πού έδωαε όπαντήαεις στό έργο πού δημοαίευαε τό 1877 Π Ρ ω τ ό γ ο ν η Κ ο ι ν ω ν Ι α Ό Μόργκαν πέρααε ένα μεγάλο μέρος της lωης του ζώντας άνάμεαα στούς 'Ινδιάνους μιας φυλης Ίροκόζων ατήν πολιτεία τi;ς Νέας Ύόρκης. Έκεί μελέτηαε πολύ βαθειά τήν κατάστααη αύτοϋ τοϋ πρωτόγονου κυνηγετικοϋ λαοϋ και διατύπωαε, άφοϋ αυνέκρινε τά αυμπεράαματα τών έ ρευνών του μέ τά άλλα γνωστά αυμπερόαματα πού βγηκαν άπό τή μελέτη τi;ς ζωης άλλων πρωτόγονων λαών, μιά νέα και πλατιά θεωρία τών έεελιχτικών μορφών της άνθρώπινης κοινωνίας στις μακρυνές περίοδες χρόνου πού προηγήθηκαν άπό κάθε Ιστορική γνώαη. Αώτές ΟΙ θεωρίες πού θεμελlωαε ό Μόργκαν, και μέχρι αήμερα άκόμα παρά τή αυλλογή νέου lστορικοϋ ύλlκοϋ πού θά έπέτρεπε διορθώαεις αέ λεπταμέρειες, είναι αωστέ,ς και ~'πoρoϋν νά συνοψισθοϋν στά παρακάτω αημεία: Ι. ΔιΌCXΡΙOη των φιωεων έ~έλι~ης των ΠΡCίαΤCΡωcων πcλιτιαμων. Ό Μόργκαν ηταν ό πρώτος πού κατόρθωαε νά κάνει μιά πραγματικά έπιστημονική παρουαίααη τi;ς lστορlας rcijv προίατορικών πολιτιαμών, γιατί άπό τή μιά μεριά έκανε τή διάκριαη τών διαφόρων φάαεων τi;ς έεέλιεής τους κι' όπό τήν άλλη όποκάλυψε τις βααικές κινητήριες δυνάμεις πού όδηγοϋααν στό πέρααμα άπ' τή μιά φάαη στήν άλλη. Μέχρι τότε, όλόκληρη ή τεράστια περlοδος της κοινωνικης Ζωης, πού προηγήθηκε άπό κάθε γραφτή loτoplo, 30

32 δπως καί οϊ κοινωνικές αχέαεις των πρωτόγονων λαων πού Ζοϋν όκόμα καί αήμερα μ' δλη τήν ποικιλlα των φόαεων και των μορφων τους, ήταν βυθιαμένη στό ακοτόδι κι' άπ' δ,τι είχε γραφτεί γι' αύτή τήν περίοδο, μόνο αύτό η έκείνο τό κείμενο η όπόαπααμα έδω κι' έκεί ήταν βγαλμένο όπό τό ακοτόδια μέ τή βοήθεια τf)ς έπιστημονικης fρευνας. Οϊ έννοιες τοϋ -άγριου κρότους- καί τf)ς -βαρβαρότητας-, έννοιες πού χρηαιμοποιοϋνταν αυχνά γιά νά χαραχτηρlαουν αύτές τίς έποχές της όνθρωπότητας, δέν είχαν παρά όρνητική αημααία και αύμφωνα μέ τήν είς δτοπον άπαγωγήν χαραχτήριζαν τήν όπουαία όποιουδήποτε ίχνους πού θό μποροϋαε νό θεωρηθεί αόν αημόδι -πολιτιαμοί.ι-. 'Απ' αύτή τήν άποψη πίστευαν δτι ή πραγματικά πολιτιαμένη καί όνθρώπινη Ζωή της κοινωνίας άρχιζε μέ τή γραφτή ίατορία της όνθρωπότητας. Ολα δσα όναφέρονταν στήν -άγρια κατόστααη- καί στή -βαρβαl)ότητα- ύποδηλοϋααν μιά έποχή κατώτερη γιό τήν όποία ΟΙ άνθρωποι θό έπρεπε νά ντρέπονται, μιά έποχή πού προηγήθηκε τοϋ πολιτιαμοϋ, μιά ϋπαρεη αχεδόν Ζωόδικη, στήν όποία ή αύγχρονη πολιτιαμένη όνθρωπότητα δέν ήταν δυνατό παρά νά βλέπει μέ περιφρόνηαη, ρlχνοντός της ένα έπιεικως καταδειχτικό βλέμμα. Οπως όκριβως γιά τούς έπlαημους έκπρόαωπους τοϋ χριστιανιαμοϋ, δλες οϊ πρωτόγονες θρηακείες πού φανερώθηκαν πρίν, δέν ήταν παρά μιά μακριά αειρά περιπλανήαεων γιά τήν όναζήτηαη τf)ς μιας, τf)ς όληθινης θρηακείας, έται όκριβως και γιά τούς όστούς οικονομολόγους δλες οϊ πρωτόγονες μορφές τf)ς οlκονομlας δέν ήταν παρά όδέειες προσπόθειες πού προηγήθηκαν τf)ς όνακόλυψης τf)ς μοναδικης, όληθινης οlκονομικης μορφης, τf)ς μορφης της ότομικης ϊδιοχτηαίας και της έκμετόλλευαης όνθρώ που όπό άνθρωπο, μέ τις όποίες όρχίζει ή γραφτή Ιστορία κι' ό πολιτιαμός. Ό Μόργκαν έδωαε ένα όποφααιστικό χτύπημα α' αύ- 31

33 τή τήν άποψη, παρουσιόζοντας τήν ίστορία τοϋ πρωτόγονου πολιτισμοϋ σόν μιό περίοδο της όδιόκοπης έεέλιεης της όνθρωπότητας. πού έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία. τόσο ώς πρός τήν άπειρα μεγαλύτερη διόρκεια αύτης της ίστορικης περιόδου σέ σύγκριση μέ τή μικροσκοπική περίοδο της γραφτης ίστορίας. 000 και ώς πρός τις βασικές καταχτήσεις τοϋ πολιτιαμοϋ. καταχτήσεις πού ύλοποιήθηκαν όκριβώς σ' όλη τή μακραίωνη διόρκεια αύτης της σκοτεινης περιόδου, στό λυκόφως της ύπαρεης της όνθρώπινης κοινωνίας. Δίνοντας ό Μόργκαν μιό θετική έννοια στίς «6 νομασίες. άγριας κατόστασης καί τοϋ βόρ6αρου πολιτιαμοϋ. τούς δίνει έπιστημονικό περιεχόμενο, τίς μετατρέπει σέ συγκεκριμένες έννοιες καί τις χρησιμοποιεί σόν έργαλείο στήν έπιστημονική του έρευνα. Ή άγρια κατόσταση, ή βαρβαρότητα, ό πολιτισμός, είναι γιό τόν Μόργκαν τρείς φόσεις της όνθρώπινης έεέλιεης πού ΕεχωρίΖουν μεταεύ τους όπό ύλικό διακριτικό σημεία όλωαδιόλου προσδιορισμένα, και κόθε φόση ύποδιαιρείται κι' αύτή σέ κατώτερη, μεσαία καί όνώτερη βαθμίδα. Άνακαλύψεις και αυγκεκριμένες πρόοδοι τοϋ πολιτισμοϋ έπιτρέπουν τό Εεχώρισμα της μιας βαθμίδας όπό τήν άλλη. Μεμικοί σχολαστικοί Γιού νομlζουν ότι τό Εέρουν όλα, μποροϋν σήμερα νό lσχυριστοϋν ότι ή μεσαία βαθμίδα της φόσης της άγριας κατόστασης δέν άρχισε μέ τό ψόρεμα, όπως σκεφτ,όταν ό Μόργκαν, ούτε ή όνώτερη βαθμίδα άρχισε μέ τήν όνακόλυψη τοϋ τόεου καί τοϋ βέλους, γιατί σέ πολλές περιπτώσεις ή σειρό αύτή ήταν όντίστροφη καί σέ άλλες περιπτώσεις βαθμίδες όλόκληρες έλειψαν λόγω φυσικών συνθηκών. Αύτές όμως είναι κριτικές πού μποροϋν ν.) γίνουν σέ κόθε ίστορική ταεινόμηση, άν θεωροϋμε τή δοσμένη ταεινόμηση σόν ενα άκαμπτο σχημα μέ όπόλυτη άεία, σάν μιά δλυσίδα όπό δόγματα πού σκλα6ώνουν τή γνώση, κι' όχι σόν τήν άκρη τοϋ νήματος πού θό μας δείεει τήν κατεύθυνση 110ύ πρέπει νό όκολουθήσουμε. Δέν μειώνεται καθόλου ή όεία τοϋ Μόργκαν πού είναι ό πρώτος πού κατόφερε, μελετώντας τήν προίστορία, 32

34 νό κόνει μιό έπιστημονική ταξινόμηση τών προϊστορικών συνθηκών, δπως όκριβώς δέν μειώνεται καθόλου ή όξίρ τοϋ Λινναίου, πού μας πρόσφερε τήν πρώτη έπιστημονική ταξινόμηση τών φυτών. 'Ωστόσο, όνόμεσα στούς δυό ύ πόρχει μιό μικρή διαφορό. Οπως είναι γνωστό, ό Λινναίος διόλεξε σόν βόση διόκρισης και συστηματοποίησης τών φυτών ένα πολύ πραχτικό κριτήριο, όλλό καθαρό έξωτερικό - τό δργανα όναπαραγωγης τών φυτών. ΚαΙ δπως ό ϊδιος ό Λινναίος όναγνώριζε, έπρεπε όργότερα αύτό τό πρώτο κριτήριο ταξινόμησης νό όντικατασταθεί μέ ένα όλλο κριτήριο πού θό πρόσφερε μιό ταξινόμηση πιό ζωντανή όπό τήν αποψη της ίστορικης έξέλιξης τοϋ λαϊκοϋ βασιλείου. 'Αντίθετα, αύτό πού έκανε γόνιμη τήν έρευνα τοϋ Μόργκαν ηταν όκριβώς ή βασική όρχή πού δέχτηκε και πόνω στήν όποία έχτισε τήν ταξινόμησή του: Π ηρε σόν σημείο όφετηρίας της ταξινόμησής του τήν όρχή, σύμφωνα μέ τήν όποια ό τρόπος της κοινωνικης έργασίας, ή παραγωγή, προσδιορίζει σέ πρώτο πλόνο και σέ κόθε Ιστορική περίοδο όπό τις όρχές τοϋ πολιτισμοϋ τις κοινωνικές σχέσεις όνόμεσα στούς όνθρώπους, τών όποίων ΟΙ όποφασιστικές πρόοδες χωρίζουν ΤΙς μακρόχρονες φόσεις αύτης της έξέλιξης. Ή δεύτερη μεγόλη συμβολή τοϋ Μόργκαν όφορα τις σχέσεις συγγένειας μέσα στήν πρωτόγονη κοινωνία. ΣΌύτό τόν τομέα έπlσης, μέ βόση ένα τερόστιο δγκο lστορικοϋ ύλικοϋ πού κατόρθωσε νό συλλέξει κόνοντας μιό έρευνα σέ παγκόσμια κλlμακα, ηταν ό πρώτος πού θεμελlωσε έπιστημονικό τή διαδοχή τών μορφών έξέλιξης της οικογένειας, όρχίζοντας όπό τις πιό βασικές μορφές της πρωγόο γονης κοινωνίας και φτόνοντας μέχρι τήν κυρίαρχη σήμερα μορφή της μονογαμίας, μέχρι δηλαδή τή μορφή της οικογένειας, πού έκφρόζεται μέ τό σύγχρονο μόνιμο όν- 33

35 τρόγυvo, τό νομιμοποιημένο όπό τό κρότος, στούς κόλπους τοο όποιου ό δντρας fχει τή δεσπόζουσα θέση. Βέβαια, όπό τότε πού ό Μόργκαν έκανε τήν έρευνα αύτή, συσσωρεύτηκε νέο Ιστορικό ύλικό πού έπέφερε πολλές βελτιώσεις στή γενική σκιογρόφηση της οίκογένειος πού έγινε όπό τόν Μόργκον. Πορ' δλο ούτά τό βοσικά χοροχτηριστικά τού έργου τού Μόργκον, ή πρώτη κλιμόκωση τών μορφών πού πηρε η άνθρώπινη οίκογένειο, όπό τά σκοτόδιο της προίστορlος μέχρι σήμερο, διέπετοι μέ συνέπειο όπ' τό νόμο της έεέλίεης κοί όποτελεί μιά ποντοτεινή συμβολή στήν έμπειρίο τών κοινωνικών έπιστημών. Ό Μόργκον δέν πλούτισε ούτό τόν τομέο μόνο μέ τή μεθοδολογίο του, όλλά μέ τή διοτύπωση μιας βοσικης μεγολοφυούς άποψης πόνω ατή σχέση πού ύπόρχει όνόμεσα στούς δεσμούς της οίκογένειος σέ μιά κοινωνlα και στό σύστημο συγγένειος πού κυριορχεί σ' ούτούς. Ό Μόργκον ήτον ό πρώτος πού έπέσυρε τήν προσοχή πόνω στό χοροχτηριστικό γεγονός, δτι σέ πολλούς πρωτόγονους λοούς οί όληθινές οχέσεις συγγένειος κοί ή κοταγωγή τους, δηλοδή ή άληθινή οlκογένειο, δέν τουτίζονται μέ τούς τίτλους συγγένειος πού οί άνθρωποι έχουν όμοιβοίο, ούτε μέ τίς όμοιβοίες τους ύποχρεώσεις πού πηγόζούν όπ' αύτούς τούς τίτλους.?ηταν ό πρώτος πού έδωσε σ' αύτό τό μυστηριώδες φαινόμενο μιά καθαρά διαλεχτική και υλιατική έεήγηση. Ή οίκογένεια - λέει ό Μόργκαν - είναι ένα ένεργητικό στοιχείο, δέν μένει στόσιμη, έεελίσσεται όπό μιά κατώτερη μορφή σέ μιό άλλη όνώτερη, στό μέτρο γ.αι στό βαθμό πού καί ή κοινωνία έεελlσσεται όπό μιό κατώτερη μορφή σέ μιά άλλη όνώτερη. Άντίθετα, τό συστήματα συγγένειας είναι παθητικό, δέν όkoλouθoύν πορό σέ πολύ μεγάλα καί όραιά διαστήματα ΤΙς προόδους πού fκανε ή οίκογένεια στό πέρασμα τού χρόνου και παθαίνουν ριζικές μεταβολές μόνο δταν καί ή οικογένεια όλλόεει ριζικό-. Άπό έδώ βγαίνει τό συμπέρασμα δτι στούς πρωτόγο- 34

36 νους λαούς τό συστήματα συγγένειας πού όντιστoιxoίiν σέ μιό προηγούμενη και ήδη Εεπερασμένη μορφή τiίς οικογένειας συνεχιζουν νό Ισχύουν όκόμα, δπως γενικό συμβαι νιε οί ίδέες των όνθρώπων νό παραμένουν γιό πολύ καιρό συνδεδεμένες μέ καταστόσεις πού fxouv ήδη Εεπεραστεί όπ' τήν πραγματική ζωντανή έεέλιεη τiίς κοινωνίας. Στηριζόμενος πόνω στήν Ιστορία τiίς έεέλιεης τών δεσμών συγγένειας ό Μόργκαν προσφέρει τήν πρώτη έ Εαντλητική μελέτη αύτων τών όρχαίων οίκογενειακών καταβολών, πού σ' όλους τούς πολιτισμένους λαούς, aτoύς - Ελληνες και aτoύς Κέλτες, στούς Ρωμαίους και aτoύς Γερμανούς, στούς όρχαίους 'Ισραηλίτες, βρίσκονται aτίς ρίζες της lστορικης τους παρόδοσης, όλλό πού στις μέρες μας συναντιώνται aτoύς περισσότερους όπό τούς πρωτόγονους λαούς πού έπιζoίiν... ΕδειΕε ότι αύτές οί όμόδες πού στηρίζονται πόνω στήν έε αίματος συγγένεια καί στήν κοινή όνιoίiσα πορεία τους, όπό τή μιό δέν είναι παρό μιό όνώτερη βαθμίδα στήν έεέλιεη της οικογένειας, κι' όπό τήν άλλη όπoτελoίiσαν τή 6όση κόθε κοινωνικης ζωης - στή μακρινή έκείνη περίοδο πού τό κρότος δέν ύπηρχε όκόμα μέ τή σημερινή του μορφή, δηλαδή σόν fνας πολιτικός καταναγκαστικός μηχανισμός, βασισμένος πόνω στό έδαφικό κριτήριο. Κόθε φυλή πού περιλόμβανε εναν ώρισμένο όριθμό όπό οίκογένειες ιϊ γκέντες, όπως τίς όνόμαζαν οί Ρωμαίοι, είχε τή δική της έδαφική έκταση πού όνηκε σ' όλα τό μέλη τiίς φυλης, και κόθε φυλή ιϊ όμόδα οίκογενειών ήταν μιό κοινότητα πού ζoίiσε κατό τρόπο κομμουνιστικό, στό πλαίσια της όποίας δέν ύπηρχαν ούτε πλούσιοι, ούτε φτωχοι, ούτε τεμπέληδες, ούτε δουλευτόρηδες, ούτε όφέντες, ούτε δοϋλοι, κι' δλες ΟΙ κοινές ύποθέσεις ρυθμιζονταν όπό τήν 35

37 έλεύθερη συνέλευση και τήν όβίαστη όπόφαση δλων των μελων. Σόν Ζωντανό παρόδειγμα αύτων των σχέσεων όπό τις όποίες πέρασαν κόποτε δλοι ΟΙ λαοl του σημερινου πολιτισμένου κόσμου, ό Μόργκαν περιγρόφει λεπτομερώς τήν όργόνωση της κοινωνίας των Ίνδιόνων της Άμερικης, έτσι δπως αύτή άνθιζε όκόμα, δταν οί Εύρωπαίοι Ι(ατόχτησαν τήν Άμερική. "Ολα τό μέλη - γρόφει ό Μόργκαν - είναι έλεύθεροι άνθρωποι, πού έχουν σόν καθηκον νά προστατεύουν τήν έλευθερlα των συνανθρώπων τους. "Εχουν δλοι ίσα δικαιώματα - ούτε ό όρχηγός σέ περlοδο ειρήνης, ούτε ό πολεμικός όρχηγός δέν μπορουν νό διεκδικήσουν κανέ" να προνόμιο, δποιο κι' δν είναι αύτό. Άποτελουν μιό όδελφότητα, της όποία ς δλα τό μέλη συνδέονταν μεταεύ τους μέ δεσμούς συγγένειας, Ή Έλευθερlα, ή 'Ισότητα και ή Άδελφότητα, δν και ποτέ δέν έγιναν νόμοι, όποτελουσαν τις βασικές όρχές της γκέντας, κι' αύτή μέ τή σειρό της όποτελουσε τή βασική δομή όλόκληρου του κοινωνικου συστήματος, τή βόση της όργόνωσης της lνδιόνικης κοινωνίας. Αύτό έεηγεί τήν τόσο μεγόλη σημασία πού δlνουν ΟΙ Ίνδιόνοι στήν έννοια της όνεεαρτησlας και της προσωπι κης τους όειοπρέπειας, πρόγμα πού φαίνεται όπ' δλη τή συμπεριφορό τους και πού δλος ό κόσμος όναγνωρίζει-, 4. '0 anμερι\'cς )(δσμ~ δέν cbtoτ'ε.λe:ί ιτcφός μιot μucρiι )UTΙXδccτιoc.iι δdμίδot της μευιχλης ΠΘρe:iιxς της ιx\"8ρωπcτητιx' πρcς τήν πρcoδc. Ή όργόνωση της κοινωνίας σέ γκέντες όδήγησε τι':ν κοινωνική έεέλιεη στό κατώφλι της πολιτιστικης περιόδου, τήν όποία ό Μόργκαν χαραχτηρίζει σόν τήν πιό μικρή, 1 ήν πιό πρόσφατη περίοδο της Ιστορίας του πολιτισμου. Σ' αύτή τήν πιό πρόσφατη περίοδο και πόνω στό έρεlπια του πρωτόγονου κομμουνισμου και της πανόρχαιης δημοκρα- 36

38 τίας γεννήθηκε ή ότομική ίδιοχτηαία καί μαζί μ' αύτή ή έκ μετόλλευαη όνθρώπου όπό δνθρωπο, ένας δημόαιος καταναγκαστικός μηχανιαμός, τό Κρότος, καθώς και ή όπ~ κλειστική κυριαρχία του δντρα πόνω στή γυναίκα, τόαα στό δικαίωμα της ίδιοχτησίας, 000 καί στήν οίκογένεια καί τό Κρότος. Στή διόρκεια αύτης της σχετικό μικρης ίστορικης περιόδου πραγματοποιήθηκαν μεγόλες καί πολυόριθμες πρόοδοι στήν παραγωγή, στήν έπιστήμη, στήν τέχνη, όλλά έπlσης και βαθειές διαιρέσεις της κοινωνίας σέ τόξεις μέ όντlθετα αυμφέροντα καί μαζί μ' αύτό ή μιζέρια των μαζων και ή ύποδούλωσή τους. Νά, ποιό ηταν ή δποψη του Μόργκαν γιό τό σύγχρονο πολιτισμό μας, όπ' τήν όποία ξεκινώντας βγόζει τό συμπερόσματό του στήν κλασσική του έρευνα: Μέ τόν έρχομό του πολιτισμου, ή αύξηαη του πλούτου εγινε τόσο τρομαχτική, ΟΙ μορφές του πλούτου τόσο ποικίλες, ή έφαρμογή τρόπων πλουτισμου γενικεύθηκε τόσο πολύ, ή διαχείρισή του προσανατολίστηκε τόσο έπιτήδεια στά συμφέροντα των κατεχόντων, έτσι ώστε αύτός ό πλουτος έγινε όπέναντι στό λαό μιό όχαλίνωτη καταπιεστική δύναμη. 1 ό όνθρώ πινο πνευμα βρlσκεται έτσι έγκαταλελειμμένο, όλλό και γοητευμένο μπροστό στήν ίδια του τή δημιουργία. Θό έρθει ώστόσο ό καιρός, δπου ή όνθρώπινη λογική θό ύπερισχύσει γιό νό δαμάσει τόν πλουτο, θά όποκαταστήσει τίς σχέ σεις όνάμεσα στό κρότος καί τόν πλουτο πού προστατεύει, καί θά βόλει στή σωστή τους βάση τό δρια των δικαιωμότων της ίδιοχτησίας. 1ό συμφέροντα της κοινωνίας βρlσκονται πιό ψηλό όπό τό συμφέροντα των ίδιωτων καί ό νόμεσα σ' αύτές τίς δυό κατηγορίες συμφερόντων πρέπει νό όποκατασταθουν σχέσεις δίκαιες καί όρμονικές. ~ Αν ή πρόοδος πρέπει ν' όποτελέσει τό νόμο του μέλλοντος, ό πως έγινε και στό παρελθόν, τότε τό κυνήγι του πλούτου δέν μπορεί νό όποτελεί τό μοναδικό σκοπό της όνθρωπότητας. 0 καιρός πού πέρασε όπό τίς όρχές του πολιτισμου 37

Η DPlTOrOIH ΟΜΜΟΥΙIΣΤιΚΗ KOIIIIII

Η DPlTOrOIH ΟΜΜΟΥΙIΣΤιΚΗ KOIIIIII Η DPlTOrOIH ΟΜΜΟΥΙIΣΤιΚΗ KOIIIIII ΕΚΔΟΣΕΙΣ Δ. ΚΟΡΟΝΤΖΗ ΑθΗΝΑ 1976 ΡΟΖλ ΑΟΥΖΒΙΙΗΟΥΡ,.", ΙΙκμ;' καί... παρακμβ - " Ι:ΒΒ πρωι:ουουββ κομμουυι6ι:ικίίβ " κοιυωυιαβ 'EKiJ66C,S

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς

Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς Βίκινγκς Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς Οι Βίκινγκς ζούσαν στους βόρειους λαούς της Ευρώπης: στη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Δανία και την Ισλανδία. Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, εμφανίστηκαν ως εξερευνητές, πειρατές,

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρώτο Βιβλίο του Μικρού Δράκου Μου Ο Μου επισκέπτεται την Ευρώπη

Το Πρώτο Βιβλίο του Μικρού Δράκου Μου Ο Μου επισκέπτεται την Ευρώπη 1 Ο μικρός δράκος Μου ζούσε μαζί με τη μαμά και τον μπαμπά του πάνω σ ένα πολύ ψηλό βουνό, μέσα σ ένα πολύ μεγάλο δέντρο. Το Πρώτο Βιβλίο του Μικρού Δράκου Μου Ο Μου επισκέπτεται την Ευρώπη Μετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΟ10 ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυμνασίου Απαντήσεις ερωτήσεων σχολικού βιβλίου σχ. βιβλίο (σελ. 184) Γυμνάσιο: 9.000 μαθήματα με βίντεο-διδασκαλία για όλο το σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Ελιά. Η ελιά ή ελαιόδεντρο ή λιόδεντρο είναι γένος καρποφόρων δέντρων της οικογένειας των Ελαιοειδών, το οποίο συναντάται πολύ συχνά και στην Ελλάδα.

Ελιά. Η ελιά ή ελαιόδεντρο ή λιόδεντρο είναι γένος καρποφόρων δέντρων της οικογένειας των Ελαιοειδών, το οποίο συναντάται πολύ συχνά και στην Ελλάδα. Ελιά Ελιά Η ελιά ή ελαιόδεντρο ή λιόδεντρο είναι γένος καρποφόρων δέντρων της οικογένειας των Ελαιοειδών, το οποίο συναντάται πολύ συχνά και στην Ελλάδα. Ο καρπός του ονομάζεται επίσης ελιά και από αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Διάρθρωση Κοινωνικές κατασκευές για το περιβάλλον Περιβαλλοντική Ιστορία Περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας.

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας. Αθήνα Μάρτιος 2011 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ ΚΩΣΤΗΣ ΚΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Α 2

ΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ ΚΩΣΤΗΣ ΚΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Α 2 ΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ ΚΩΣΤΗΣ ΚΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Α 2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ INTERNET Το Internet είναι ένα πλέγμα από εκατομμύρια διασυνδεδεμένους υπολογιστές που εκτείνεται σχεδόν σε κάθε γωνιά του πλανήτη και παρέχει τις υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας. (1) Ποια αίτια οδηγούν στη δημιουργία των αποικιών (φαινόμενο αποικιοκρατίας) σύμφωνα με την πηγή;...

Φύλλο εργασίας. (1) Ποια αίτια οδηγούν στη δημιουργία των αποικιών (φαινόμενο αποικιοκρατίας) σύμφωνα με την πηγή;... Κεφάλαιο Τρίτο Οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις στην Ευρώπη και στον Κόσμο τον 19ο αιώνα Ενότητα 15 Αποικιοκρατία και αποικιακοί ανταγωνισμοί Φύλλο εργασίας 1. Αφού μελετήσετε τη γραπτή

Διαβάστε περισσότερα

A P X E Σ HO A I T 1 Κ Η Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ι Α Σ

A P X E Σ HO A I T 1 Κ Η Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ι Α Σ HO AIT 1 ΚΗΣ A P X E Σ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Β I Β Λ I Ο θ Η Κ II 1 Α. ΣΕΓΚΑΑ ΑΡΧΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΑ ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ,, A. Ε. ' ΑΘΗΝΑ 1945 Copyright

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r

w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r Ο Iliaz Bobaj γράφει για την Παναγιώτα Ζαλώνη Ο Νίκος Μπατσικανής, ο Χάρης Μελιτάς, η Παναγιώτα Ζαλώνη και η Αλεξάνδρα ΒαΐτσηΒάκρου. (Απόσπασμα) Η Ελληνίδα Ποιήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015. 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων

Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015. 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων ΕΔΩ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων Για μια εβδομάδα τα παιδιά θα μεταφερθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ 1 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Κώστας Κύρος ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 1. Ανοίξτε το λογισμικό Google Earth και προσπαθήστε να εντοπίσετε τη θέση της Ευρώπης στη Γη. Κατόπιν για να

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους»

Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους» Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους» Δείτε εδώ τον κανονισμό λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων, μεταγραμμένο σε «Κείμενο για όλους»*. Στη μορφή αυτή, ο κανονισμός:

Διαβάστε περισσότερα

«Ο πλούτος και η φτώχεια των Εθνών» Συγγραφέας: David Landes

«Ο πλούτος και η φτώχεια των Εθνών» Συγγραφέας: David Landes «Ο πλούτος και η φτώχεια των Εθνών» Συγγραφέας: David Landes Πρόλογος Ο Λάντες αφιέρωσε στη μελέτη της ιστορίας της οικονομικής ανάπτυξης περισσότερο από μισό αιώνα συνεισφέροντας ουσιαστικά στη διαμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ 1. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: συχνά η θεματική πρόταση διασαφηνίζεται και αναπτύσσεται καλύτερα με την παράθεση συγκεκριμένων παραδειγμάτων. Όσο πιο κοντά μας διαδραματίζεται ένα γεγονός,

Διαβάστε περισσότερα

3. ΟΙ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ. Συμπλήρωση κενών. Πολλαπλής επιλογής

3. ΟΙ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ. Συμπλήρωση κενών. Πολλαπλής επιλογής 3. ΟΙ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις/ονόματα: (τρεις λέξεις/ονόματα περισσεύουν): Ισπανός, Οθωμανός, Άραβας,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΟΤΑΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΕΦΙΑΞΑΝ ΕΙΧΑ 2 ΜΕΓΕΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 1800 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΘΗΚΕ.

ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΟΤΑΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΕΦΙΑΞΑΝ ΕΙΧΑ 2 ΜΕΓΕΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 1800 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΘΗΚΕ. Εικόνα 1 ΒΙΟΛΙ ΕΙΜΑΙ ΕΝΑ ΕΓΧΟΡΔΟ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΤΑ ΚΛΕΙΔΙΑ ΣΤΟ «ΚΕΦΑΛΙ» ΜΟΥ ΤΑ Ι ΓΙΑ ΝΑ ΚΟΥΡΔΙΖΟΥΝ ΤΙΣ ΧΟΡΔΕΣ ΜΟΥ. ΠΑΡΑΓΩ ΗΧΟ ΟΤΑΝ ΟΙ ΧΟΡΔΕΣ ΜΟΥ ΠΙΕΖΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΟΤΑΝ ΤΟ ΔΟΞΑΡΙ ΤΙΣ ΧΑΪΔΕΥΕΙ. ΕΦΕΥΡΕΘΗΚΑ ΓΥΡΩ

Διαβάστε περισσότερα

Στον κόσμο με την Thalya

Στον κόσμο με την Thalya Γρηγόρης Μπελαβίλας Στον κόσμο με την Thalya Συνέντευξη: Τσέκος Αθανάσιος Tι σάς κάνει να γράφετε μουσική? Ο βασικός λογος είναι ότι οι μουσικές που γράφω μού αρέσουν πολύ πιό πολύ από τίς μουσικές τών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου)

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) Οκτώβριος 2011 ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Ο ΠΕΡΙ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ/ Ο ΠΕΡΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ ΝΟΜΟΣ ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της Επιπεδίας

Το παραμύθι της Επιπεδίας Το παραμύθι της Επιπεδίας Ιστορία του J.Weeks, βασισμένη σε ιδέες του μυθιστορήματος Flatland: a romance in many dimensions, του E.A.Abbott, το οποίο δημοσιεύτηκε το 1884, και στο οποίο βασίστηκε το κινηματογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Προσαρµογή για παιδιά Εισαγωγή Η γη είναι το σπίτι µας - Ζούµε σε µια πολύ σηµαντική εποχή και πρέπει να προστατεύσουµε τη Γη. - Όλοι οι λαοί του κοσµού φτιάχνουν µια µεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαïκή Μέρα Γλωσσών 26η Σεπτεμβρίου. Η γιορτή της γλωσσικής πολυμορφίας

Ευρωπαïκή Μέρα Γλωσσών 26η Σεπτεμβρίου. Η γιορτή της γλωσσικής πολυμορφίας Ο ανθρώπινος παράγοντας Η γιορτή της γλωσσικής πολυμορφίας Ο πλανήτης μας έχει πάνω από έξι εκατομμύρια ανθρώπους που μιλούν μεταξύ 6,000 με 7,000 διαφορετικές γλώσσες. Μερικές γλώσσες ομιλούνται από εκατοντάδες

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΚΑΤΑΣΤΑΣΗ-ΤΜΗΜΑΤΑ

Ι ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΚΑΤΑΣΤΑΣΗ-ΤΜΗΜΑΤΑ KQIN. ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΉΜΑ ΣΥ ΛΛΟΓΙΚΩΝ ΟΡΓ ΑΝΩΝ ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ Τ.Ε.Ι. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ Ι ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΚΑΤΑΣΤΑΣΗ-ΤΜΗΜΑΤΑ 1. Το Τ.Ε.Ι. Ιονίων Νήσων ιδρύθηκε στκ; 20 Ιουνίου 2003 με το Π.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Άννα Κατερίνα Μαρία Μ.

Άννα Κατερίνα Μαρία Μ. Άννα Κατερίνα Μαρία Μ. Η Ιαπωνία είναι µια από τις ισχυρότερες βιοµηχανικές χώρες και µαζί µε άλλες αποτελούν σήµερα µια ισχυρή βιοµηχανική και εµπορική ζώνη που ανταγωνίζονται τις Η.Π.Α και την Ευρώπη.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Στρατόπεδο Aσηµακοπούλου. Παραλία

Στρατόπεδο Aσηµακοπούλου. Παραλία Στάδιο Στρατόπεδο Aσηµακοπούλου Παραλία Λιµανάκι Σφαγείων Καρνάγιο Το Περιγιάλι όπως είναι σήμερα. Η γραμμή περιγράφει τη περιοχή που διαμορφώνεται σε μια νέα, πρότυπη πόλη στα ανατολικά της Καβάλας. Η

Διαβάστε περισσότερα

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής Πρόγραμμα Κοινοτικής Πρωτοβουλίας INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ-ΙΤΑΛΙΑ 2000-2006 Πρόγραμμα Παρέμβασης 11 Άξονας Προτεραιότητας 003: Περιβάλλον & Πολιτιστική Κληρονομιά Μέτρο 002: Προώθηση, Αναπαλαίωση και Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι.

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι. Αγαπημένοι μου εν Χριστώ Χριστός Ανέστη Χρειαζόμαστε απεγνωσμένα αλλαγή όσον αφορά στο θέμα της διαχείρισης χρημάτων. Οι στατιστικές των χρεών στις ΗΠΑ (Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής) είναι συγκλονιστικές.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ

Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ Βασισμένο στο ομώνυμο διήγημα της Ελισάβετ Κουκουμάκα ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΥΗ ΠΡΟΣΩΠΑ 1. Φώτης 2. Μαμά 3. Δεσποινίς Σούλα 4. Οφθαλμίατρος 5. Μπαμπάς 6. Πετράκης 7. Παιδί της

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους Μάθημα 1 Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους μήνες και θα μοιραστούμε πολλά! Ας γνωριστούμε λοιπόν. Ο καθένας από εμάς ας πει λίγα λόγια για τον

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Η Ευρώπη είναι ήπειρος κυρίως πεδινή, χωρίς έντονο ανάγλυφο. Τα 2/3 της ηπείρου είναι πεδινές εκτάσεις. Έχει το χαμηλότερο μέσο υψόμετρο από την επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική 1 Δευτερότοκος γιος του Κωνσταντή και της Αιμιλίας Δούκα. Γεννήθηκε στις 6

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Ο ΠΕΡΙ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ/ Ο ΠΕΡΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ ΝΟΜΟΣ Φεβρουάριος 2012 ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον ενοχλούσε, είπε. Η νύχτα είναι πιο τρυφερή, πιο ευάλωτη. Η φωνή του χανόταν. Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη, σαν τη νύχτα του

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Τάσος ΜΑΡΓΑΡΙΤΩΦ Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Νίκου Βέη (1883-1958) Σελ. 144-148 ΑΘΗΝΑ 1960 ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ Οι οίκοι είναι ένα από τα κυριότερα ερμηνευτικά μέσα που χρησιμοποιεί η αστρολογία. Μαζί με τους πλανήτες, τα ζώδια και τις όψεις αποτελούν τις βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών. Τμήμα Έρευνας

Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών. Τμήμα Έρευνας Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών Τμήμα Έρευνας Κοινωνιοδημογραφικά Χαρακτηριστικά ΕΘΝΙΚΟΤΗΤΑ 2 1,6 % 1 8,9 2 % 1 4,8 6 % 1 2,1 6 % 6,7 6 % 8,1 1 % 8,1 1 % 1,3 5 % 2,7 % 1,3 5 %

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Κριτήριο αξιολόγησης

Ε. Κριτήριο αξιολόγησης 57 Ε. Κριτήριο αξιολόγησης Παιδιά, σ αυτό το σημείο σας δίνουμε ένα κριτήριο αξιολόγησης για συμπληρωματική εξάσκηση πάνω σε λεξιλογικές ασκήσεις και σε ανάπτυξη θεμάτων έκθεσης. Καλή επιτυχία!!! Η Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Β Ε τάξη ηµοτικού. ιαθεµατικότητα Μαθηµατικά, Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή, Αγωγή Καταναλωτή, Αγωγή Υγείας.

Β Ε τάξη ηµοτικού. ιαθεµατικότητα Μαθηµατικά, Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή, Αγωγή Καταναλωτή, Αγωγή Υγείας. Σχέδιο Μαθήµατος Το ικαίωµα στην Εκπαίδευση Β Ε τάξη ηµοτικού Σκοπιµότητα Να αναγνωρίζουν οι µαθητές το δικαίωµα του παιδιού στην εκπαίδευση ιαθεµατικότητα Μαθηµατικά, Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή, Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονική φαντασία

Επιστημονική φαντασία Ενότητα 10 Περιγράφουμε ταξίδια στο μέλλον Αφηγούμαστε φανταστικές ιστορίες Περιγράφουμε ανεξήγητα φαινόμενα Περιγράφουμε μυστηριώδη αντικείμενα Χρησιμοποιούμε μελλοντικούς χρόνους Αναγνωρίζουμε και χρησιμοποιούμε

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φώτης και η Φωτεινή

Ο Φώτης και η Φωτεινή Καλλιόπη Τσακπίνη Ο Φώτης και η Φωτεινή Μια ιστορία για ένα παιδί με αυτισμό Επιστημονική επιμέλεια: Σοφία Μαυροπούλου Εικονογράφηση: Κατερίνα Μητρούδα Βόλος 2007 Περιεχόμενα Προλογικό σημείωμα...1 Ο

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας «Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας Οι παππούδες κ οι γιαγιάδες ανά τον κόσμο Κοινό εύρημα ότι όλοι επιθυμούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη Κατά τη διάρκεια των αιώνων, πολλοί αξιόλογοι μελετητές της αστρολογίας παρατήρησαν ότι ορισμένα αποτελέσματα επαναλαμβάνονταν κάτω

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΓΕΝΝΗΘΕΙ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΜΕΣΩΝ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΤΟΥΣ

Ο ΗΓΙΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΓΕΝΝΗΘΕΙ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΜΕΣΩΝ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΤΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΓΕΝΝΗΘΕΙ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΜΕΣΩΝ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΤΟΥΣ (AD HOC ΕΝΟΤΗΤΑ Ε.Ε., ΕΤΟΥΣ 2008) Η ad hoc έρευνα εργατικού δυναµικού έχει στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί να μη χορεύω στις μύτες;

Γιατί να μη χορεύω στις μύτες; Γιατί να μη χορεύω στις μύτες; Κείμενο της Celia Sparger, φυσιοθεραπεύτριας της Sadler s Wells School, συγγραφέως των βιβλίων Anatomy of Ballet και Beginning Ballet. Η συγγραφέας εκφράζει τη βαθύτατη ευγνωμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εργασιακή Θεωρία της Αξίας του Μαρξ Σημειώσεις του Λευτέρη Τσουλφίδη Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών Ο Νόμος της Αξίας του Μαρξ Ο καπιταλισμός ορίζεται ως το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/bio/koyn.php ΚΑΡΟΛΟΣ ΚΟΥΝ Αποσπάσματα από συνεντεύξεις του. (Από την επίσημη ιστοσελίδα του «Θεάτρου Τέχνης»)

http://hallofpeople.com/gr/bio/koyn.php ΚΑΡΟΛΟΣ ΚΟΥΝ Αποσπάσματα από συνεντεύξεις του. (Από την επίσημη ιστοσελίδα του «Θεάτρου Τέχνης») http://hallofpeople.com/gr/bio/koyn.php ΚΑΡΟΛΟΣ ΚΟΥΝ Αποσπάσματα από συνεντεύξεις του. (Από την επίσημη ιστοσελίδα του «Θεάτρου Τέχνης») Δε κάνουμε θέατρο για το θέατρο. Δε κάνουμε θέατρο για να ζήσουμε.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; Οικονοµική είναι η µελέτη του τρόπου µε τον οποίο οι άνθρωποι επιλέγουν να κατανείµουν τους σπάνιους πόρους τους. Λόγω της σπανιότητας δεν είναι δυνατόν να εκπληρωθούν όλες

Διαβάστε περισσότερα

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ:

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΠΟΥ ΡΩΤΕΙΤΑΙ: -ΦΥΛΟ: ΑΡΣΕΝΙΚΟq, ΘΗΛΥΚΟ q -

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Είναι άνοιξη και, όπως και πέρυσι, ο Τόμπυ επισκέπτεται τον θείο του στο αγρόκτημα. «Επιτέλους, έχω διακοπές!» φωνάζει ο Τόμπυ. Ανυπομονεί να ξαναδεί την αγαπημένη του αγελάδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO. Αγγελόπουλος Βασίλης

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO. Αγγελόπουλος Βασίλης ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO Αγγελόπουλος Βασίλης Το γκράφιτι βρίσκεται πολλά χρόνια στην ζωή μας. Είτε το καταλαβαίνουμε είτε όχι οι τοίχοι γύρω μας είναι γεμάτοι από αυτά δίνοντας χρώμα και ζωντάνια

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή 24/4/2015 Mineral Resources in Greece. Αγαπητέ κ. Πρόεδρε, αγαπητοί φίλοι,

Παρασκευή 24/4/2015 Mineral Resources in Greece. Αγαπητέ κ. Πρόεδρε, αγαπητοί φίλοι, Παρασκευή 24/4/2015 Mineral Resources in Greece Αγαπητέ κ. Πρόεδρε, αγαπητοί φίλοι, Δεν ήρθα από τις Βρυξέλλες, όπως είπε ο κ. Πρόεδρος, για να σας πω αυτά που εσείς σίγουρα γνωρίζετε πολύ καλύτερα από

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04)

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη (ΠΕ02) Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) Β T C E J O R P Υ Ν Η Μ Α Ρ Τ ΤΕ Α Ν Α Ν Ε Ω ΣΙ Μ ΕΣ Π Η ΓΕ Σ ΕΝ Ε Ρ ΓΕ Ι Α Σ. Δ Ι Ε Ξ Δ Σ Α Π ΤΗ Ν Κ Ρ Ι ΣΗ 2 Να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ του Παν. Λ. Θεοδωρόπουλου 0

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ του Παν. Λ. Θεοδωρόπουλου 0 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ του Παν. Λ. Θεοδωρόπουλου 0 Η Θεωρία Πιθανοτήτων είναι ένας σχετικά νέος κλάδος των Μαθηματικών, ο οποίος παρουσιάζει πολλά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στοιχεία. Επειδή η ιδιαιτερότητα

Διαβάστε περισσότερα

Aνοίγει η αυλαία. Βρες λέξεις που να ανήκουν στην ίδια οικογένεια με τις λέξεις που βρίσκονται στα αστεράκια.

Aνοίγει η αυλαία. Βρες λέξεις που να ανήκουν στην ίδια οικογένεια με τις λέξεις που βρίσκονται στα αστεράκια. 3E ERGASION_XPress_Hamster_temp.qxp 27/04/2011 3:02 μ.μ. Page 1 Aνοίγει η αυλαία Βρες λέξεις που να ανήκουν στην ίδια οικογένεια με τις λέξεις που βρίσκονται στα αστεράκια. θέατρο παράσταση σκηνή χορός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ RICHARD DAWKINS «ΤΗΕ GOD DELUSION» («Η ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ ΑΥΤΑΠΑΤΗ») Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 08/07/2007 00:00 Του Π. Ν. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ Η ανθρωπότητα και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Ένα Ψάρι στο Αγκίστρι Μια φορά και έναν καιρό πριν περίπου δυο αιώνες μεγάλη καταιγίδα με βροντές και αστραπές

Διαβάστε περισσότερα

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα.

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα. Β. ΑΝΟΙΚΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. Λαµβάνοντας υπόψη σας τα εθνικά, κοινωνικά, οικονοµικά και πολιτικά χαρακτηριστικά της τσαρικής Ρωσίας καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

aγρoterra #14 Αγροτικές εξαγωγές Τα προϊόντα-πρωταγωνιστές τού αύριο Πλήρης οδηγός για την αλόη και η ελληνική εμπειρία 14/09/2013

aγρoterra #14 Αγροτικές εξαγωγές Τα προϊόντα-πρωταγωνιστές τού αύριο Πλήρης οδηγός για την αλόη και η ελληνική εμπειρία 14/09/2013 π ε ρ ι ο δ ι κ η ε κ δ ο σ η τ η ς ε φ η μ ε ρ ι δ α σ ε π ε ν δ υ τ η σ aγρoterra #14 14/09/2013 Μάρκετινγκ Εξάγεις; Χτίσε τον «μύθο» των προϊόντων σου Καλλιέργειες Λαχανικά: Μπορούμε να γίνουμε ο κήπος

Διαβάστε περισσότερα

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν μες στο μουσείο, μες στο μουσείο μια μερα μπήκα με φόρα κι εγω, μη με τραβάτε μη μου κολλάτε, απ το μουσείο δεν θέλω Στο Μουσείο να βγω. Τρέχω Οδηγίες προς τους εκπαιδευτικούς τρέχω μές στα δωμάτια, μ

Διαβάστε περισσότερα