ΑΡΗΣΟΣΔΛΔΗΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΚΣΖΝΗΑΣΡΗΚΖ ΥΟΛΖ ΔΡΓΑΣΖΡΗΟ ΠΑΡΑΗΣΟΛΟΓΗΑ ΚΑΗ ΠΑΡΑΗΣΗΚΧΝ ΝΟΖΜΑΣΧΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΗΣΟΣΔΛΔΗΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΚΣΖΝΗΑΣΡΗΚΖ ΥΟΛΖ ΔΡΓΑΣΖΡΗΟ ΠΑΡΑΗΣΟΛΟΓΗΑ ΚΑΗ ΠΑΡΑΗΣΗΚΧΝ ΝΟΖΜΑΣΧΝ"

Transcript

1 ΑΡΗΣΟΣΔΛΔΗΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΚΣΖΝΗΑΣΡΗΚΖ ΥΟΛΖ ΔΡΓΑΣΖΡΗΟ ΠΑΡΑΗΣΟΛΟΓΗΑ ΚΑΗ ΠΑΡΑΗΣΗΚΧΝ ΝΟΖΜΑΣΧΝ ΜΔΛΔΣΖ ΣΖ ΓΗΑΠΟΡΑ ΣΖ ΛΔΨΜΑΝΗΧΖ ΣΟΤ ΚΤΛΟΤ ΚΑΗ ΣΑΤΣΟΠΟΗΖΖ ΣΧΝ ΔΗΓΧΝ ΚΝΗΠΧΝ ΜΔΣΑΓΟΣΧΝ ΣΟΤ ΠΑΡΑΗΣΟΤ ΣΖΝ ΑΣΣΗΚΖ ΜΠΟΤΣΗΝΖ ΟΦΗΑ ΚΣΖΝΗΑΣΡΟ ΓΗΓΑΚΣΟΡΗΚΖ ΓΗΑΣΡΗΒΖ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ 2010

2 ΑΡΗΣΟΣΔΛΔΗΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΚΣΖΝΗΑΣΡΗΚΖ ΥΟΛΖ ΔΡΓΑΣΖΡΗΟ ΠΑΡΑΗΣΟΛΟΓΗΑ ΚΑΗ ΠΑΡΑΗΣΗΚΧΝ ΝΟΖΜΑΣΧΝ ΜΔΛΔΣΖ ΣΖ ΓΗΑΠΟΡΑ ΣΖ ΛΔΨΜΑΝΗΧΖ ΣΟΤ ΚΤΛΟΤ ΚΑΗ ΣΑΤΣΟΠΟΗΖΖ ΣΧΝ ΔΗΓΧΝ ΚΝΗΠΧΝ ΜΔΣΑΓΟΣΧΝ ΣΟΤ ΠΑΡΑΗΣΟΤ ΣΖΝ ΑΣΣΗΚΖ ΜΠΟΤΣΗΝΖ ΟΦΗΑ ΚΣΖΝΗΑΣΡΟ ΓΗΓΑΚΣΟΡΗΚΖ ΓΗΑΣΡΗΒΖ Δμεηαζηηθή επηηξνπή Παπαδόπνπινο Ζιίαο, επίθνπξνο θαζεγεηήο (επηβιέπσλ) Παπαδαραξηάδνπ Μαξγαξίηα, θαζεγήηξηα (κέινο ηξηκεινύο) Κνληόο Βαζίιεηνο, θαζεγεηήο (κέινο ηξηκεινύο) Φξύδαο ηαύξνο, θαζεγεηήο αξηδνκηρειάθεο Μαλώιεο, επίθνπξνο θαζεγεηήο Γεσξγηάδεο Μάξηνο, ιέθηνξαο Γόβαο Υξπζόζηνκνο, ιέθηνξαο ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ 2010 [2]

3 ην ζύδπγό κνπ Γηώξγν ηα παηδηά κνπ Αληώλε θαη Μαξίλα [3]

4 ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΑ ΔΗΑΓΧΓΖ 7 ΓΔΝΗΚΟ ΜΔΡΟ ΗΣΟΡΗΚΖ ΑΝΑΓΡΟΜΖ ΣΟ ΠΡΧΣΟΕΧΟ ΠΑΡΑΗΣΟ Leishmania Ο ΒΗΟΛΟΓΗΚΟ ΚΤΚΛΟ ΟΗ ΦΛΔΒΟΣΟΜΟΗ Χ ΜΔΣΑΓΟΣΔ ΣΧΝ Leishmania spp ΔΞΑΠΛΧΖ ΣΧΝ ΦΛΔΒΟΣΟΜΧΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΗΚΑ ΥΑΡΑΚΣΖΡΗΣΗΚΑ & ΤΜΠΔΡΗΦΟΡΑ ΣΧΝ 19 ΦΛΔΒΟΣΟΜΧΝ 4.3 ΓΗΑΒΗΧΖ-ΓΗΑΣΡΟΦΖ-ΑΝΑΠΑΡΑΓΧΓΖ ΣΧΝ ΦΛΔΒΟΣΟΜΧΝ ΑΛΛΑ ΔΗΓΖ ΑΡΘΡΟΠΟΓΧΝ Χ ΜΔΣΑΓΟΣΔ ΣΖ 26 Leishmania spp 6. ΑΛΛΟΗ ΣΡΟΠΟΗ ΜΔΣΑΓΟΖ ΣΧΝ ΠΑΡΑΗΣΧΝ ΣΑ ΠΟΝΓΤΛΧΣΑ ΞΔΝΗΣΔ ΣΧΝ Leishmania spp ΑΝΘΡΧΠΟ ΚΤΛΟ ΚΛΗΝΗΚΖ ΔΗΚΟΝΑ ΣΟΤ ΝΟΖΜΑΣΟ ΣΟ ΚΤΛΟ ΑΝΟΟΛΟΓΗΑ-ΠΑΘΟΓΔΝΔΗΑ ΓΗΑΓΝΧΖ ΑΛΛΑ ΔΗΓΖ ΞΔΝΗΣΧΝ ΣΧΝ Leishmania spp ΔΚΣΑΖ ΚΑΗ ΖΜΑΗΑ ΣΖ ΛΔΨΜΑΝΗΧΖ ΑΝΘΡΧΠΟ ΚΤΛΟ ΓΗΑΠΟΡΑ ΚΑΗ ΖΜΑΗΑ ΣΧΝ ΦΛΔΒΟΣΟΜΧΝ ΔΗΓΖ ΦΛΔΒΟΣΟΜΧΝ ΑΠΟΜΟΝΧΖ ΣΧΝ Leishmania spp 49 [4]

5 10. ΓΖΜΟΗΑ ΤΓΔΗΑ ΠΡΟΛΖΦΖ/ΔΛΔΓΥΟ ΣΖ ΛΔΨΜΑΝΗΧΖ ΔΛΔΓΥΟ ΣΟ ΚΤΛΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΑ ΠΔΡΗΟΡΗΜΟΤ ΣΧΝ ΚΤΛΧΝ ΔΜΒΟΛΗΑΜΟ ΥΖΜΔΗΟΘΔΡΑΠΔΗΑ ΔΛΔΓΥΟ ΣΧΝ ΦΛΔΒΟΣΟΜΧΝ ΜΔΣΑΓΟΣΧΝ ΠΡΟΣΑΗΑ ΑΠΟ ΝΤΓΜΑΣΑ ΔΝΣΟΜΧΝ 58 ΔΗΓΗΚΟ ΜΔΡΟ 60 Ζ ΓΗΚΖ ΜΑ ΔΡΔΤΝΑ 60 Η. ΤΛΗΚΑ ΚΑΗ ΜΔΘΟΓΟΗ ΚΡΗΣΖΡΗΑ ΔΠΗΛΟΓΖ ΣΧΝ ΠΔΡΗΟΥΧΝ ΠΟΤ MΔΛΔΣΖΘΖΚΑΝ ΔΝΣΟΜΟΠΑΓΗΓΔ ΔΠΗΛΟΓΖ ΣΟΠΟΘΔΗΑ ΠΑΓΗΓΔΤΖ ΣΧΝ ΦΛΔΒΟΣΟΜΧΝ ΖΜΑΝΖ ΣΧΝ ΔΝΣΟΜΟΤΛΛΟΓΧΝ ΛΟΗΠΑ ΤΛΗΚΑ ΣΟΠΟΘΔΣΖΖ ΚΑΗ ΤΛΛΟΓΖ ΠΑΓΗΓΧΝ ΓΗΑΥΧΡΗΜΟ ΚΑΗ ΔΠΔΞΔΡΓΑΗΑ ΣΧΝ ΦΛΔΒΟΣΟΜΧΝ ΜΟΝΗΜΟΠΟΗΖΖ ΦΛΔΒΟΣΟΜΧΝ ΣΑΤΣΟΠΟΗΖΖ ΦΛΔΒΟΣΟΜΧΝ ΔΗΓΖ ΦΛΔΒΟΣΟΜΧΝ ΠΟΤ ΒΡΔΘΖΚΑΝ ΜΔΥΡΗ ΖΜΔΡΑ ΣΖΝ ΔΛΛΑΓΑ 10. ΓΗΔΡΔΤΝΖΖ ΣΧΝ ΦΛΔΒΟΣΟΜΧΝ ΜΔ ΜΟΡΗΑΚΔ ΜΔΘΟΓΟΤ ΓΗΑ ΣΖΝ ΠΗΘΑΝΖ ΠΑΡΟΤΗΑ Leishmania spp ΑΠΟΜΟΝΧΖ DNA Ζ ΣΔΥΝΗΚΖ ΣΖ ΜΔΘΟΓΟΤ nested-pcr (nested-polymerase Chain Reaction, ΔΣΗΑΚΖ ΑΛΤΗΓΧΣΖ ΑΝΣΗΓΡΑΖ 102 [5]

6 ΠΟΛΤΜΔΡΑΖ) 10.3 ΖΛΔΚΣΡΟΦΟΡΖΖ ΠΔΦΖ ΜΔ ΠΔΡΗΟΡΗΣΗΚΖ ΔΝΓΟΝΟΤΚΛΔΑΖ ΟΡΟΛΟΓΗΚΖ ΔΞΔΣΑΖ ΓΗΑ ΣΖ ΛΔΨΜΑΝΗΧΖ ΣΟΤ ΚΤΛΟΤ ΓΔΗΓΜΑΣΑ ΟΡΧΝ ΑΗΜΑΣΟ ΚΤΛΧΝ ΑΝΣΗΓΟΝΟ ΣΔΥΝΗΚΖ ΣΖ ΓΟΚΗΜΖ ΣΟΤ ΔΜΜΔΟΤ 105 AΝΟΟΦΘΟΡΗΜΟΤ (IFAT) 12. ΜΔΘΟΓΟΗ ΣΑΣΗΣΗΚΖ ΑΝΑΛΤΖ ΚΤΛΟΗ ΦΛΔΒΟΣΟΜΟΗ 106 ΗΗ. ΑΠΟΣΔΛΔΜΑΣΑ ΓΗΑΥΧΡΗΜΟ, ΔΠΔΞΔΡΓΑΗΑ ΚΑΗ ΣΑΤΣΟΠΟΗΖΖ ΦΛΔΒΟΣΟΜΧΝ ΣΑΣΗΣΗΚΖ ΔΠΔΞΔΡΓΑΗΑ ΑΝΗΥΝΔΤΖ Leishmania-DNA Δ ΦΛΔΒΟΣΟΜΟΤ ΟΡΟΛΟΓΗΚΖ ΔΞΔΣΑΖ ΚΤΛΧΝ ΚΑΗ ΣΑΣΗΣΗΚΖ ΔΠΔΞΔΡΓΑΗΑ 129 ΗΗΗ. ΤΕΖΣΖΖ 136 IV. ΤΜΠΔΡΑΜΑΣΑ - ΠΡΟΣΑΔΗ 154 ΠΔΡΗΛΖΦΖ 155 ΒΗΒΛΗΟΓΡΑΦΗΑ 159 [6]

7 ΔΗΑΓΧΓΖ Ζ ιετζκαλίσζε ησλ δώσλ θαη ηνπ αλζξώπνπ είλαη παξαζηηηθό λόζεκα πνπ νθείιεηαη ζε πξσηόδσα παξάζηηα ηνπ γέλνπο Leishmania θαη κεηαδίδεηαη κε ην λύγκα εληόκσλ ηεο ππννηθνγέλεηαο Phlebotominae (θιεβνηόκνηζθλίπεο). Οι μολσσμένοι ζθύινη απνηεινύλ ηε θύξηα δεμακελή ηεο Leishmania infantum ζηε θύζε θαη ππεηζέξρεηαη άκεζα ζηελ επηδεκηνινγία νξηζκέλσλ κνξθώλ ηεο αλζξώπηλεο ιετζκαλίσζεο παγθνζκίσο. Ζ άπνςε όηη ν έιεγρνο ηνπ λνζήκαηνο ζηνλ άλζξσπν εμαξηάηαη από ηνλ απνηειεζκαηηθό έιεγρν ηεο ιετζκαλίσζεο ηνπ ζθύινπ, έρεη απμήζεη ηα ηειεπηαία ρξόληα ην ελδηαθέξνλ ησλ εξεπλεηώλ γηα ηε δηεξεύλεζε ηνπ λνζήκαηνο. Οη θιεβνηόκνη δηαδξακαηίδνπλ ηνλ πιένλ ζεκαληηθό ξόιν ζηε κεηάδνζε ηνπ παξαζίηνπ. Χο εθ ηνύηνπ, είλαη απαξαίηεηε ε γλώζε ησλ εηδώλ ησλ θιεβνηόκσλ ζε κία πεξηνρή θαη κάιηζηα ελδεκηθή, όπσο είλαη ην ιεθαλνπέδην ηεο Αηηηθήο. Ο κόλνο θύξηνο ηξόπνο κεηάδνζεο ηνπ παξαζίηνπ είλαη κε ην λύγκα ησλ θιεβνηόκσλ θαη δελ έρεη απνδεηρζεί ζηε θύζε άιινο ηξόπνο κέρξη ηώξα. Από ηα 500 είδε θιεβνηόκσλ κόλν ηα 20 έρνπλ ηαηξηθή ζεκαζία θαη κάιηζηα ζπγθεθξηκέλα είδε θιεβνηόκσλ κεηαδίδνπλ ζπγθεθξηκέλα είδε Leishmania. Σν παξάζηην από ηε ζηηγκή πνπ εηζέξρεηαη ζηνλ θιεβνηόκν κε ηε ιήςε κνιπζκέλνπ αίκαηνο, από ακαζηηγσηή κεηαηξέπεηαη ζε κνιύλνπζα πξνκαζηηγσηή κνξθή γηα ηε ζπλέρηζε ηνπ βηνινγηθνύ θύθινπ ηνπ. ηε ρώξα καο ηα πεξηζηαηηθά ιετζκαλίσζεο ζε αλζξώπνπο δελ είλαη πνιιά, ζε ζύγθξηζε κε ηα πεξηζηαηηθά ηεο ιετζκαλίσζεο ηνπ ζθύινπ, θαη ην γεγνλόο απηό παξαηεξείηαη ζε όιεο ηηο Μεζνγεηαθέο ρώξεο. Όκσο ηα απμεκέλα πεξηζηαηηθά κηθηώλ κνιύλζεσλ Leishmania-HIV ζε όιε ηε λόηην Δπξώπε, ε αιιαγή ησλ θιηκαηνινγηθώλ ζπλζεθώλ κε άλνδν ηεο ζεξκνθξαζίαο, ε παξνπζία δηαθνξεηηθώλ εηδώλ θιεβνηόκσλ ζηε γεηηνληθή Σνπξθία ζηα παξάιηα ηνπ Αηγαίνπ, κε θίλδπλν λα κεηαθεξζνύλ είδε από ηελ Αλαηνιή πξνο ηελ Γύζε, ην απμεκέλν εκπόξην, νη κεηαλάζηεο από ρώξεο όπνπ ελδεκνύλ δηαθνξεηηθά είδε Leishmania θαη ε πηζαλή παξνπζία ησλ θαηάιιεισλ κεηαδνηώλ θαη μεληζηώλ έρεη απμήζεη ηελ αλάγθε γηα δξαζηηθή θαη απνηειεζκαηηθή αληηκεηώπηζε ηνπ λνζήκαηνο θαη ηε ιήςε θαηάιιεισλ κέηξσλ ειέγρνπ. [7]

8 θνπόο ηεο παξνύζεο κειέηεο ήηαλ ε δηεξεύλεζε ηεο ιετζκαλίσζεο ηνπ ζθύινπ ζηελ Αηηηθή, ε ηαπηνπνίεζε ησλ εηδώλ θιεβνηόκσλ θαη ε απνκόλσζε ηνπ παξαζίηνπ Leishmania από ηνπο κνιπζκέλνπο θιεβνηόκνπο. εκεία πνπ ζπληζηνύλ πξσηνηππία ηεο δηδαθηνξηθήο δηαηξηβήο είλαη ε νινθιεξσκέλε δηεξεύλεζε ζε μεληζηή θαη κεηαδόηε θαηά ηελ απηή ρξνληθή ζηηγκή, πνπ πεξηειάκβαλε ηαπηνπνίεζε ησλ κεηαδνηώλ επί ηέζζεξηο ζπλερείο πεξηόδνπο ηεο δξαζηεξηόηεηάο ησλ θαη ε ζπζρέηηζε ηνπ είδνπο ησλ κεηαδνηώλ κε ηε ιετζκαλίσζε ηνπ ζθύινπ ζηελ ελδεκηθή πεξηνρή ηεο Αηηηθήο. Ζ έξεπλα πξαγκαηνπνηήζεθε ζην Σκήκα Παξαζηηνινγίαο ηνπ Ηλζηηηνύηνπ Λνηκσδώλ θαη Παξαζηηηθώλ Ννζεκάησλ Αζελώλ ηνπ Τπνπξγείνπ Αγξνηηθήο Αλάπηπμεο θαη Σξνθίκσλ. Ζ εθπόλεζε θαη νινθιήξσζε ηεο κειέηεο έγηλε κε ηελ θαζνδήγεζε θαη ηελ βνήζεηα ησλ κειώλ ηεο ηξηκεινύο ζπκβνπιεπηηθήο επηηξνπήο, θαζεγεηώλ θ.θ.. Υαξαιακπίδε, Μ. Παπαδαραξηάδνπ θαη Β. Κνληνύ, όπσο θαη ηνπ επίθνπξνπ θαζεγεηή θ. Ζ. Παπαδόπνπινπ, πνπ αληηθαηέζηεζε ζηε ζπλέρεηα ηνλ θ.. Υαξαιακπίδε, πξνο ηνπο νπνίνπο εθθξάδσ ηηο πιένλ ζεξκέο κνπ επραξηζηίεο. Θεξκά ζα ήζεια επίζεο λα επραξηζηήζσ ηνπο εληνκνιόγνπο βηνιόγνπο θ. Maroli M. ηνπ Istituto Superiore di Sanita ζηε Ρώκε θαη θ. Naucke T. ηεο Ηαηξηθήο ρνιήο ηεο Βόλλεο γηα ηελ εθπαίδεπζε, πνπ κνπ παξείραλ, πάλσ ζηελ ηαπηνπνίεζε ησλ θιεβνηόκσλ. Σηο πιένλ ζεξκέο κνπ επραξηζηίεο ζα ήζεια λα εθθξάζσ πξνο ηνλ θαζεγεηή θ. Ν. Βαθάιε ηεο Δζληθήο ρνιήο Γεκόζηαο Τγείαο γηα ηελ βνήζεηα πνπ κνπ πξνζέθεξε, γηα ηελ πξαγκαηνπνίεζε ησλ κνξηαθώλ εμεηάζεσλ (εζηηαζκέλε PCR) γηα ηελ αλίρλεπζε Leishmania spp. ζηνπο θιεβνηόκνπο, ζην Δξγαζηήξην Παξαζηηνινγίαο, Δληνκνινγίαο θαη Σξνπηθώλ Ννζεκάησλ ηεο αλσηέξσ ρνιήο, ην βηνιόγν θ. Γ. παλάθν επηζηεκνληθό ζπλεξγάηε ηνπ ηδίνπ εξγαζηεξίνπ θαη ηελ ηαηξό θ. Πηπεξάθε ηεο Ηαηξηθήο ρνιήο Αζελώλ γηα ηελ πνιύηηκε βνήζεηά ηνπο ζηε πξαγκαηνπνίεζε ηεο δνθηκήο. Δπραξηζηίεο ζα ήζεια λα απεπζύλσ ηδηαηηέξσο πξνο ηελ ζπλάδειθν θηελίαηξν θ. Νηόηζηθα Δ. ηνπ Ηλζηηηνύηνπ Παζηέξ Αζελώλ γηα ηε ρνξεγία ηνπ αληηγόλνπ Leishmania. [8]

9 εκαληηθή επίζεο ήηαλ ε βνήζεηα ησλ ζπλαδέιθσλ θηεληάηξσλ θ.θ. ηνύγηνπ Γ. θαη Νηνύζε Γ. ζηε δηαινγή θαη κνληκνπνίεζε ησλ θιεβνηόκσλ, ηελ θαηαγξαθή ζηνηρείσλ ησλ ζθύισλ θαη ηελ ζπλερή εζηθή ππνζηήξημε θαζ όιε ηελ δηάξθεηα ηεο εθπόλεζεο ηεο δηαηξηβήο. Ηδηαίηεξεο επραξηζηίεο ζα ήζεια λα απεπζύλσ πξνο ηελ θ. Πέππνπ Λ. γηα ηελ βνήζεηα ζηε ζηαηηζηηθή επεμεξγαζία ησλ απνηειεζκάησλ ηεο κειέηεο απηήο θαη ηηο πνιύηηκεο ζπκβνπιέο ηεο. Θεξκέο επραξηζηίεο επίζεο ζα ήζεια λα απεπζύλσ πξνο ηνπο ζπλαδέιθνπο θηεληάηξνπο ηνπ Κέληξνπ Κηεληαηξηθώλ Ηδξπκάησλ Αζελώλ θ.θ. Μαγγαλά Ο. θαη Παηαθάθε Μ. γηα ηηο ζπκβνπιέο θαη ηε δηαξθή ππνζηήξημή ηνπο θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ζπγγξαθήο. Σέινο ζα ήζεια λα επραξηζηήζσ ηδηαίηεξα ην ζύδπγό κνπ Γηώξγν Μπίζηα θαη ηα παηδηά κνπ Αληώλε θαη Μαξίλα γηα ηελ βνήζεηα θαη ηελ ακέξηζηε εζηθή ζπκπαξάζηαζε θαη ππνκνλή πνπ κνπ πξνζέθεξαλ θαζ όιε ηελ δηάξθεηα εθπόλεζεο ηεο δηαηξηβήο. [9]

10 ΓΔΝΗΚΟ ΜΔΡΟ 1. ΗΣΟΡΗΚΖ ΑΝΑΓΡΟΜΖ Σν πξσηόδσν Leishmania απνηειεί ην αίηην ηεο ιετζκαλίσζεο ηνπ αλζξώπνπ θαη ησλ δώσλ. ηνλ άλζξσπν ε ιετζκαλίσζε απνηειεί ην δεύηεξν ζε αξηζκό θξνπζκάησλ πξσηνδσηθό λόζεκα, κεηά ηελ εινλνζία, κε 2 εθαηνκκύξηα πεξηζηαηηθά ην ρξόλν παγθνζκίσο. ηε ρώξα καο ε ιετζκαλίσζε ηνπ αλζξώπνπ ήηαλ γλσζηή από ηελ αξραηόηεηα, αθνύ ην λόζεκα πεξηγξάθεηαη από ηνλ Ηππνθξάηε σο «πόλνο» (Αξαβαληηλόο 1916). Οη παιηόηεξεο γλσζηέο εζηίεο ήηαλ ηα λεζηά πέηζεο θαη Ύδξα, όπνπ αλαθέξνληαλ κε δηάθνξεο νλνκαζίεο όπσο «ζπιεληθή αλαηκία» «λόζνο εινλνζηαθήο θύζεσο», «ηζαλάθη» θαη «πόλνο» από ηνπο γηαηξνύο ησλ πεξηνρώλ απηώλ ( Caminopetros 1934α, Αξαβαληηλόο 1942, Madulo- Leblond 1983, Tzamouranis θ.ζπλ. 1984). Σν 1901 αλαθέξεηαη πεξηζηαηηθό «ζπιεληθήο αλαηκίαο» ζηελ Κεθαιινληά (Αιηβηδάηνο 1901). Ζ πξώηε πεξηγξαθή ηεο ζπλαγτνικής λεϊζμανίωζης ηνπ αλζξώπνπ (παξαζηηνινγηθά επηβεβαησκέλν πεξηζηαηηθό) ζηε ρώξα καο, έγηλε ζηελ Κξήηε ην 1907, από ηνλ Άγγιν γηαηξό Archer γηα λα ηαπηηζζεί αξθεηά γξήγνξα κε ην λόζεκα, πνπ ήηαλ γλσζηό κε ηηο παξαπάλσ νλνκαζίεο. Σν 1911 αλαθέξζεθαλ ηα πξώηα θξνύζκαηα ηνπ λνζήκαηνο ζηελ Ζπεηξσηηθή Διιάδα (Υξηζηνκάλνο 1911). Ζ πξώηε πεξηγξαθή ηεο δερμαηικής λεϊζμανίωζης αλαθέξζεθε ζηελ Κξήηε από ηνπο Καξδακάηε θαη Μειηζζίδε (Cardamatis 1909α, 1909β, Blanc and Caminopetros 1921, 1927, 1928) ζε αζζελείο πνπ ππέθεξαλ από δεξκαηηθό λόζεκα, γλσζηό σο «ραληώηηθν ζππξί», «ιίκπηλν» (Blanc and Caminopetros 1928), «ινπκπίλη» θαη «καύξν» (ηξαηεγόο 1980). Ζ έξεπλα, ζρεηηθά κε ηε ιετζκαλίσζε ηνπ ζθύινπ ήηαλ παξάιιειε κε εθείλε ηνπ αλζξώπνπ. Δηδηθόηεξα ζηελ Διιάδα, ν πξώηνο πνπ εληόπηζε πξνζβεβιεκέλνπο ζθύινπο, ήηαλ ν Cardamatis (1912) ζε έξεπλά ηνπ, πνπ έγηλε ζηελ Αζήλα. ηε ζπλέρεηα ππήξμαλ πνιινί εξεπλεηέο πνπ αζρνιήζεθαλ ηόζν κε ηελ ζπρλόηεηα ηνπ λνζήκαηνο ζε δηάθνξεο πεξηνρέο ηεο Διιάδαο, όζν θαη κε ηηο θιηληθέο εθδειώζεηο ηνπ (Lignos 1913, Caminopetros 1934, Adler & Theodor 1934, Adler θ.ζπλ. 1938, Αξηαβάλεο θαη ζπλ. 1982). [10]

11 Ο ξόινο ησλ θιεβνηόκσλ ζηελ νηθνινγία ηνπ λνζήκαηνο ηόζν ζηνλ Μεζνγεηαθό ρώξν, όζν θαη ζηνλ ππόινηπν θόζκν έρεη απνδεηρζεί κε πνιπάξηζκεο επηδεκηνινγηθέο κειέηεο (Adler & Theodor 1931 α, 1931β, 1934, Adler θ.ζπλ. 1938, Rioux θ.ζπλ. 1972β, 1972γ, Lanotte θ.ζπλ. 1979). ηελ Διιάδα, ε κειέηε ησλ θιεβνηόκσλ άξρηζε ην 1910 ζε ζρέζε κε ηνλ SF fever θαη κόλν ην 1926 ζπζρεηίζζεθε κε ην kala-azar (Ivović θ.ζπλ. 2007). 0η πξώηεο κειέηεο έγηλαλ ζηελ πεξηνρή Αζελώλ, γηα λα αθνινπζήζνπλ αλάινγεο θαη πεξηζζόηεξν εθηεηακέλεο θπξίσο ζηελ Κξήηε, ηα λεζηά ηνπ Αξγνζαξσληθνύ θαη ηελ Πεινπόλλεζν (Caminopetros 1934γ, Parot 1935, 1936, Adler & Thoedor 1934, 1935). 2. ΣΟ ΠΡΧΣΟΕΧΟ ΠΑΡΑΗΣΟ Leishmania Ζ Leishmania Ross, 1903 (θύιν Sarcomastigophora, ηάμε Kinetoplastida νηθνγέλεηα Trypanosomatidae) (Lainson & Shaw 1987, Kassai θ.ζπλ. 1988) είλαη ελδνθπηηαξηθό πξσηόδσν παξάζηην, πνπ απαηηεί έλα κεηαδόηε θαη έλα μεληζηή (έληνκν-ζειαζηηθό) γηα λα νινθιεξώζεη ην βηνινγηθό ηνπ θύθιν. Οη κνξθέο ηνπ παξαζίηνπ είλαη κία ελδνθπηηαξηθή, ακαζηηγσηή κνξθή, ζην ζειαζηηθό θαη κία εμσθπηηαξηθή, πξνκαζηηγσηή κνξθή, ζην έληνκν (Lainson & Shaw 1987, Rose 2005). Ζ πξνκαζηηγσηή κνξθή (12-25Υ κm) θηλείηαη κε ηελ βνήζεηα ελόο καζηηγίνπ θαη εληνπίδεηαη ζην κεηαδόηε (vector) ηνπ παξαζίηνπ, πνπ είλαη θιεβνηόκνη ησλ γελώλ Phlebotomus ζηελ Δπξώπε, ηελ Αζία θαη ηελ Αθξηθή θαη ηνπ γέλνπο Lutzomyia ζηελ Ακεξηθή (Molyneux & Killick-Kendrick 1987, WHO 1990, Ferrer 1992, Naucke 1994, Soulsby 1982, Baneth 2005). Ζ ακαζηηγσηή κνξθή (2-5Υ1,5-2,5) εληνπίδεηαη θπξίσο ζηα καθξνθάγα θύηηαξα ηνπ δέξκαηνο, ησλ βιελλνγόλσλ θαη ησλ ζπιάγρλσλ ησλ ζπνλδπισηώλ μεληζηώλ. ην θπηηαξόπιαζκά ηεο δηαθξίλεηαη ν ππξήλαο θαη ν ξαβδνεηδήο θηλεηνπιάζηεο (ραξαθηεξηζηηθό γλώξηζκα ησλ εηδώλ ηεο ηάμεο Kinetoplastida), ν νπνίνο είλαη έλα θπηηαξηθό νξγαλίδην πινύζην ζε DNA (πεξηιακβάλεη ην 1/4 1/3 ηνπ ζπλνιηθνύ DNA ηνπ παξαζίηνπ) (Goncalvesθ.ζπλ. 1984, Molyneux & Killick-Kendrick 1987, Ferrer 1992, Slappendel & Ferrer 1998, Γηάθνπ 2000, Trees & Shaw 1999, Killick-Kendrick 2002). Ο θηλεηνπιάζηεο πθίζηαηαη νξηζκέλεο κεηαβνιέο θαηά ηελ κεηαηξνπή [11]

12 ηνπ παξαζίηνπ από ηελ πξνκαζηηγσηή ζηελ ακαζηηγσηή κνξθή (θαη αληίζηξνθα) θαη είλαη πηζαλόλ λα παίδεη θαζνξηζηηθό ξόιν ζηε κεηαηξνπή απηή (Rudzinska θ.ζπλ. 1964, Akiyama & McQuillen 1972). Μεηά ηελ νλνκαζία ηνπ παξαζίηνπ από ηνλ Ross (Αξαβαληηλόο 1916), ν αξηζκόο ησλ εηδώλ, πνπ έρνπλ πεξηγξαθεί, απμάλεηαη ζπλερώο. Καζώο ηα δηαθνξεηηθά είδε δύζθνια δηαθνξνπνηνύληαη κεηαμύ ηνπο κε βάζε ηα κνξθνινγηθά ραξαθηεξηζηηθά, ρξεζηκνπνηήζεθαλ θξηηήξηα, όπσο ε θιηληθή εηθόλα, ε γεσγξαθηθή δηαζπνξά, ε ζπκπεξηθνξά ζε θαιιηέξγεηεο, ε απνκόλσζε από δώα εξγαζηεξίνπ, ην είδνο ηνπ μεληζηή, ηα αλνζνινγηθά, βηνρεκηθά ή κνξηαθά ραξαθηεξηζηηθά. Οη λέεο ηερληθέο αθνξνύλ ηε ρξεζηκνπνίεζε ηζνελδύκσλ (Rioux θ.ζπλ. 1990), DNA κνλνθισληθώλ αληηζσκάησλ (Rose 2005), ή ηελ αλάιπζε ηεο δνκήο ηεο κεκβξάλεο θαη ησλ ιηπαξώλ νμέσλ. Ζ ζπρλόηεξα ρξεζηκνπνηνύκελε κέζνδνο (gold standard ) δηα ηνλ δηαρσξηζκό ησλ εηδώλ ηεο Leishmania, βαζίδεηαη ζηελ ειεθηξνθόξεζε ησλ ηζνελδύκσλ (Spanakos θ.ζπλ. 2008), ζύκθσλα κε ηελ νπνία αληρλεύεηαη έλα ελδπκηθό ραξαθηεξηζηηθό, θαινύκελν δπκόδεκα (zymodeme) (Rioux θ.ζπλ. 1990, Pratlong & Lanotte 1999, OIE Manual 2000). Έηζη ζήκεξα είδε, πνπ ζην παξειζόλ ζεσξνύληαλ δηαθνξεηηθά, είλαη ηαπηόζεκα, όπσο π.ρ. ε L. chagasi, πνπ πξνθαιεί ηε ιετζκαλίσζε ηνπ ζθύινπ ζηε Βόξεην Ακεξηθή, δηαπηζηώζεθε όηη γελεηηθά είλαη ίδην είδνο κε ηε L. infantum (Mauricio θ.ζπλ. 1999, Dantas-Torres 2006β, Miles θ.ζπλ. 1999) θαη ε δηαθνξά ηνπο έγθεηηαη κόλν ζηε γεσγξαθηθή πεξηνρή θαη ηνλ κεηαδόηε, πνπ είλαη ε Lutzomyia spp. γηα ηε L. chagasi θαη ν Phlebotomus spp. γηα ηε L. infantum (Beverly θ.ζπλ. 1987, Cupolillo θ.ζπλ. 1994, Noyes θ.ζπλ. 1997, Miles θ.ζπλ. 1999, Rose 2005). Σα δύν απηά είδε αλήθνπλ ζην L. infantum complex θαη ζεσξνύληαη ζπλώλπκα (Rioux θ.ζπλ ). Ζ Leishmania infantum, πνπ είλαη ππεύζπλε γηα ηε ζπιαγρληθή θαη ηε δεξκαηηθή ιετζκαλίσζε ζηνλ άλζξσπν θαη ην ζθύιν, πεξηιακβάλεη 38 zymodeme από ηα νπνία ε L.infantum ΜΟΝ-1 έρεη ηε κεγαιύηεξε εμάπισζε (90%) ζηελ πεξηνρή ηεο Μεζνγείνπ (Pratlong θ.ζπλ. 2001, Deplazes θ.ζπλ. 1998, Νηαήο & Αλησλίνπ 2010). Πξόζθαηα αλαθνηλώζεθε όηη ζηελ Διιάδα απνκνλώζεθαλ θαη ηππνπνηήζεθαλ 130 ζηειέρε L. infantum πνπ αλήθαλ ζην δπκόδεκα MON-1 θαη 26 ζηειέρε πνπ αλήθαλ ζην ΜΟΝ-98, έλα ζπάλην zymodeme, ην νπνίν [12]

13 έρεη απνκνλσζεί από αζζελείο ζηε ρώξα καο (Νηαήο & Αλησλίνπ 2010). Ζ L. infantum ΜΟΝ-98 αλαθέξζεθε επίζεο ζηε βνξεηναλαηνιηθή Πνξηνγαιία, ζηελ πεξηνρή Αιην Νηνύξν, ζε έλα ζθύιν θαη ήηαλ ην πξώην πεξηζηαηηθό έμσ από ηελ εζηία ηνπ Δι Αγθακπ ζηελ Αίγππην, όπνπ έρεη απνκνλσζεί από άλζξσπν θαη θιεβνηόκν (Youssef θ. ζπλ. 1989, Doha & Shahata 1992, Cardoso θ. ζπλ. 2002). Ζ L. tropica, αίηην ηεο δεξκαηηθήο ιετζκαλίσζεο ηνπ αλζξώπνπ ζηελ Διιάδα, πεξηιακβάλεη 31 γλσζηά zymodeme, από ηα νπνία ηα ΜΟΝ-56, ΜΟΝ-57 θαη ΜΟΝ-114 έρνπλ απνκνλσζεί από ηελ Διιάδα ( ην zymodeme ΜΟΝ-114 νξίζηεθε γηα πξώηε θνξά εδώ ζηελ Διιάδα θαη θαζηεξώζεθε σο ην 31ν ζηέιερνο) (Frank θ. ζπλ. 1993). Δπίζεο ζηελ ίδηα κειέηε έλα αθόκε δεξκνηξόπν ζηέιερνο από άλζξσπν, ηαπηνπνηήζεθε γηα πξώηε θνξά σο L. infantum zymodeme MON-1 (πξώηε αλαθνξά δεξκνηξόπνπ L. infantum ζηελ Διιάδα) (Frank θ. ζπλ. 1993). ήκεξα ν παζνγόλνο παξάγνληαο ηνπ λνζήκαηνο πνηθίιιεη αλάινγα κε ηε γεσγξαθηθή πεξηνρή θαη ζπρλά ππεξθαιύπηεη ν έλαο ηνλ άιιν. ηε Δπξώπε, Αθξηθή θαη Αζία, ηα παζνγόλα είδε ηνπ παξαζίηνπ είλαη ε L. infantum, ε L. donovani, ε L. tropica, ε L. aethiopica θαη ε L. major (Talmi- Frank θ.ζπλ., 2010). ηηο Μεζνγεηαθέο ρώξεο, θαζώο θαη ζην Ηξάθ, ζην Ηξάλ, ζηε Ρσζία, ζηελ Κίλα, ζηε ελεγάιε, ζην νπδάλ θαη ζηηο ρώξεο ηεο Λαηηληθήο Ακεξηθήο απαληάηαη ε L. infantum (ζπλ. L. chagasi) ζηνλ άλζξσπν, ζθύιν, ηξσθηηθά θ.α. θαη κεηαδίδεηαη από κνιπζκέλνπο Phlebotomus spp. (ζηελ Λαηηληθή Ακεξηθή από Lutzomyia spp.). ηηο Ηλδίεο, ηελ Κέλπα, ηελ Αηζηνπία, ηε νκαιία θαη ηελ Οπγθάληα απαληάηαη ε L. donovani ζηνλ άλζξσπν (ππξεηόο dum-dum, kala-azar) θαη κεηαδίδεηαη από Phlebotomus spp. (Fayet 1999, WHO 2000). Σα ζηειέρε ηνπ παξαζίηνπ, πνπ απνκνλώζεθαλ από κνιπζκέλνπο ζθύινπο ζηελ Διιάδα, κε ηελ εθαξκνγή ηεο κεζόδνπ ηνπ απεθθξηλόκελνπ παξάγνληα (EF, excreted factor) θαη ηεο κειέηεο ησλ ηζνελδύκσλ, ραξαθηεξίζζεθαλ σο L.donovani infantum (Σδακνπξάλεο 1984, Κνληόο 1986). ήκεξα όκσο, ε ηαπηνπνίεζε ηνπ παξαζίηνπ έρεη ηξνπνπνηεζεί, επεηδή ε L. infantum ζεσξείηαη όηη αλήθεη ζην L.infantum complex, ελώ ε L.donovani ζην L.donovani complex (Belazzoug, 1992). [13]

14 Ζ ηαμηλόκεζε ηνπ παξαζίηνπ, ζύκθσλα κε ηε θπινγελεηηθή αλάιπζε πνπ βαζίδεηαη ζηα ηζνέλδπκα (Rioux θ.ζπλ. 1990) θαίλεηαη ζην Πίλαθα 1. Πίνακας 1: Σαμηλόκεζε ηνπ παξαζίηνπ, ζύκθσλα κε αλάιπζε πνπ βαζίδεηαη ζηα ηζνέλδπκα (Rioux θ.ζπλ. 1990) ηε θπινγελεηηθή I. Τπογένος Leishmania Ross, 1903 L. donovani (Laveran & Mesnil, 1903) L. donovani complex L. archibaldi Castellani & Chalmers, 1919 L. infantum Nicolle, 1908 L. infantum complex (syn. L. chagasi Cunha & Chagas, 1937) L. tropica complex L. tropica (Wright, 1903) L. killicki Rioux, Lanotte & Pratlong, L. killicki complex 1986 L. aethiopica L. aethiopica Bray, Ashford & Bray, complex 1973 L. major complex L. major Yakimoff & Schokhor, 1914 L. turanica Strelkova, Peters & Evans, L. turanica complex 1990 L. gerbilli complex L. gerbilli Wang, Qu & Guan, 1964 L. arabica Peters, Elbihari & Evans, L. arabica complex 1986 L. mexicana Biagi, 1953 L. mexicana complex (syn. L. pifanoi Medina & Romero, 1959) L. amazonensis Lainson & Shaw, L. amazonensis 1972 complex (syn. L. garnhami Scorza et al., 1979) L. aristidesi Lainson & Shaw, 1979 L. enriettii complex L. enriettii Muniz & Medina, 1948 [14]

15 L. hertigi complex L. hertigi Herrer, 1971 L. deanei Lainson & Shaw, 1977 II. Τπογένος Viannia Lainson & Shaw, 1987 L. braziliensis L. braziliensis Vianna, complex L. peruviana Velez, 1913 L. guyanensis Floch, 1954 L. guyanensis L. panamensis Lainson & Shaw, complex 1972 L. shawi Lainson et al., 1989 L. naiffi complex L. naiffi Lainson & Shaw, 1989 L. lainsoni complex L. lainsoni Silveira et al., 1987 [15]

16 3. Ο ΒΗΟΛΟΓΗΚΟ ΚΤΚΛΟ ΣΟΤ ΠΑΡΑΗΣΟΤ i : κνιύλνπζα κνξθή Ζ πξνκαζηηγσηή κνξθή ηνπ παξαζίηνπ εηζέξρεηαη ζην δέξκα ηνπ ζπνλδπισηνύ μεληζηή θαηά ηελ απνκύδεζε αίκαηνο ηνπ ζειπθνύ θιεβνηόκνπ από απηόλ (Molyneux & Killick-Kendrick 1987, CDC 2010). Ζ πξνκαζηηγσηή κνξθή ηνπ παξαζίηνπ θαγνθπηηαξώλεηαη από ηα καθξνθάγα θύηηαξα, από ηα δελδξηηηθά θύηηαξα (ρόξην) θαη από ηα θύηηαξα ηνπ Langerhans (επηδεξκίδα) Μέζα ζε απηά ηα θύηηαξα κεηαηξέπεηαη (πεξίπνπ ζε ½ ώξα από ηνλ ελνθζαικηζκό ηεο) ζε ακαζηηγσηή κνξθή θαη αληί λα θαηαζηξαθεί, όπσο είλαη ην ζύλεζεο, πνιιαπιαζηάδεηαη κε απιή δηαίξεζε, αλαπηύζζεη δηάθνξνπο κεραληζκνύο γηα ηελ πξνζηαζία ηεο θαη ηειηθά πξνθαιεί ηε ξήμε ηνπο (Chang θ.ζπλ. 1985, Molyneux & Killick-Kendrick 1987, Bray & Alexander 1987, Alexander & Russel 1992, Gallego θ.ζπλ. 2001). Σα παξάζηηα θαγνθπηηαξώλνληαη από άιια καθξνθάγα θύηηαξα, ηα νπνία κε ηελ ζεηξά ηνπο θαηαζηξέθνληαη θαη απηό επαλαιακβάλεηαη θάζε 12 κε 24 ώξεο (Mehlhorn & Piekarski 1985). Οη ζειπθνί θιεβνηόκνη κνιύλνληαη κε ηελ πξόζιεςε ησλ παξαζηηνύκελσλ κνλνπύξελσλ θπηηάξσλ, όηαλ απνκπδνύλ αίκα από κνιπζκέλνπο αλζξώπνπο θαη δώα (, ). Σν αίκα, [16]

17 πνπ πξνζέιαβε ν θιεβνηόκνο, θζάλεη ζην κεζέληεξν ηνπ εληόκνπ (Kettle 1990). Δθεί ην παξάζηην πεξηβάιιεηαη από πεξηηξνθηθή κεκβξάλε, ε νπνία παξάγεηαη από ηα θύηηαξα ηνπ κεζεληέξνπ ηνπ θιεβνηόκνπ θαη είλαη ζεκαληηθή γηα ηελ αλάπηπμε ηνπ παξαζίηνπ (Gemetchu 1974). ην πξόζζην ηκήκα ηνπ κεζεληέξνπ ηνπ θιεβνηόκνπ ε ακαζηηγσηή κνξθή ηνπ παξαζίηνπ κεηαηξέπεηαη ζε πξνκαζηηγσηή, ζε δηάζηεκα 8-10 εκεξώλ θαη κεηαλαζηεύεη, ζηνλ απιό ηνπ εληέξνπ. Σν επόκελν ζηάδην αλάπηπμεο ηνπ παξαζίηνπ ιακβάλεη ρώξα ζην έληεξν (είδε ηνπ ππνγέλνπο Leishmania), όπνπ ην παξάζηην πξνζθνιιάηαη ζην ηνίρσκα ηνπ εληέξνπ εηζάγνληαο ην καζηίγηό ηνπ κεηαμύ ησλ κηθξνιαρλώλ ή ζην ηειηθό ηκήκα ηνπ εληέξνπ (είδε ηνπ ππνγέλνπο Viannia), όπνπ ην παξάζηην πξνζθνιιάηαη ζηε ρηηηλώδε επέλδπζε απηνύ ηνπ ηκήκαηνο ηνπ εληέξνπ, κε ηε βνήζεηα ηνπ καζηηγίνπ. Σν παξάζηην πνιιαπιαζηάδεηαη κε δηρνηόκεζε θαη κεηαλαζηεύεη ζηνλ νηζνθάγν, ζηνλ θάξπγγα θαη ζηα ζηνκαηηθά κόξηα ηνπ εληόκνπ (ζηνκνεηδήο βαιβίδα), όπνπ θαη παξακέλεη έσο ηελ είζνδό ηνπ ζηνλ επόκελν ζπνλδπισηό μεληζηή (Κνληόο 1986, Killick-Kendrick 1990, Ferrer 1992, Naucke 1998, Killick-Kendrick 1999β, Killick-Kendrick 1999γ, Andrale-Coelho 2001, Killick-Kendrick 2002, Volf θ.ζπλ. 2008). Δθεί πηζηεύεηαη όηη ε ρηηηλάζε, ε νπνία παξάγεηαη από ηα παξάζηηα, θαηαζηξέθεη ηελ βαιβίδα θαη αθνινπζεί ε αλαγσγή, πνπ πηζηεύεηαη όηη είλαη ν ζπλήζεο ηξόπνο κεηάδνζεο ηεο Leishmania, ίζσο όκσο λα κελ είλαη θαη ν κνλαδηθόο. Μεηαθπθιηθέο πξνκαζηηγσηέο κνξθέο ζπρλά εηζβάιινπλ ζηελ πξνβνζθίδα ηνπ θιεβνηόκνπ θαη ελαπνηίζεληαη ζην δέξκα θαηά ην λύγκα ή πηζαλώο εηζέξρνληαη ζηνπο ζηεινγόλνπο αδέλεο θαη ελαπνηίζεληαη κε ην ζίειν πάιη θαηά ην λύγκα (Killick-Kendrick 2002, Killick- Kendrick & Rioux 2002). 4. ΟΗ ΦΛΔΒΟΣΟΜΟΗ Χ ΜΔΣΑΓΟΣΔ ΣΧΝ Leishmania spp. Οη κεηαδόηεο ηνπ παξαζίηνπ είλαη αηκακπδεηηθά έληνκα ηεο ηάμεο Diptera, ππόηαμε Nematocera, νηθνγέλεηα Psychodidae, ππννηθνγέλεηα Phlebotominae (θιεβνηόκνη-ζθλίπεο) ( Υεηκσλάο 1970, Killick-Kendrick 1999α). Παγθνζκίσο αλαθέξνληαη 6 γέλε (Lewis θ.ζπλ. 1977, Lane 1993): Warileya, Phlebotomus, Sergentomyia, Chinius, Brumptomyia και Lutzomyia, [17]

18 από ηα νπνία κόλν ηα δύν (Phlebotomus θαη Lutzomyia) έρνπλ ηαηξηθό ελδηαθέξνλ. Δηδηθόηεξα, ην γέλνο Phlebotomus απαληάηαη ζε Δπξώπε, Αθξηθή θαη Αζία (Παιαηόο Κόζκνο) θαη δηαθξίλεηαη πεξαηηέξσ ζε 12 ππνγέλε, ελώ ην γέλνο Lutzomyia κε 25 ππνγέλε απαληάηαη ζηελ Ακεξηθαληθή Ήπεηξν (Νένο Κόζκνο) (Lane 1993). Από ηα παξαπάλσ γέλε σο κεηαδόηεο ηνπ παξαζίηνπ ζεσξνύληαη νξηζκέλα κόλν είδε ησλ γελώλ Phlebotomus θαη Lutzomyia (Lewis 1977, Leger θ.ζπλ. 1979, Madulo-Leblond 1983, Lane 1993). Έρνπλ ηαπηνπνηεζεί πεξηζζόηεξα από 600 είδε θιεβνηόκσλ, από ηα νπνία θαίλεηαη όηη νξηζκέλα ππήξραλ θαη ζηελ πξώτκε θξεηηδηθή πεξίνδν πξηλ 120 εθαηνκκύξηα ρξόληα (Kettle 1990). Από ηα είδε απηά κόλνλ 20 είδε παξνπζηάδνπλ ηαηξηθό ελδηαθέξνλ. Ζ ζρέζε πνπ αλαπηύζζεηαη κεηαμύ ηνπ παξαζίηνπ (Leishmania) θαη ηνπ κεηαδόηε (θιεβνηόκνο) έρεη δηαπηζησζεί όηη παξνπζηάδεη απζηεξή εηδηθόηεηα κε απνηέιεζκα ζπγθεθξηκέλα είδε Leishmania λα κνιύλνπλ ζπγθεθξηκέλα είδε θιεβνηόκσλ (Κνληόο 1986, Killick-Kendrick 1999α). Θα πξέπεη λα επηζεκαλζεί όηη νη θιεβνηόκνη κεηαδίδνπλ θαη άιινπο παζνγόλνπο παξάγνληεο όπσο ηνλ ηό πνπ πξνθαιεί ηνλ ηξηήκεξν ππξεηό sandfly fever SF ζηνλ άλζξσπν (Chaniotis θ.ζπλ. 1994) θαζώο θαη άιινπο ηνύο (θιεβντνύο, νξκπντνύο, θιαβντνύο θ.ι.π.), πνπ πξνθαινύλ δηάθνξεο παζνινγηθέο θαηαζηάζεηο, πρ ζηνκαηίηηδεο ζε βννεηδή θαη ηππνεηδή (Comer & Tesh 1991, Ashford 2001) ΔΞΑΠΛΧΖ ΣΧΝ ΦΛΔΒΟΣΟΜΧΝ Οη θιεβνηόκνη ηνπ Παιαηνύ θόζκνπ απαληώληαη ζε πεξηνρέο κε ρακειέο βξνρνπηώζεηο, ελώ ζηελ Ακεξηθαληθή Ήπεηξν βξίζθνληαη ζηα δάζε θαη γεληθά ζε πεξηνρέο κε κεγαιύηεξεο βξνρνπηώζεηο (Kettle 1990). Γεληθόηεξα νη θιεβνηόκνη δηαβηνύλ ζε ζεξκέο πεξηνρέο ηεο πδξνγείνπ (Νόηηνο Δπξώπε, Αζία, Αθξηθή, Απζηξαιία θαη Κεληξηθή θαη Νόηηνο Ακεξηθή), ε θαηαλνκή ηνπο όκσο εθηείλεηαη αξθεηά βόξεηα, γεσγξαθηθό πιάηνο ησλ 50 ν (Lewis 1982, Young & Perkins 1984) θαη λόηηα ζην γεσγξαθηθό πιάηνο πεξίπνπ ησλ 40 ν, ελώ δελ βξέζεθαλ ζηε Ν. Εειαλδία θαη ζηα λεζηά ηνπ Δηξεληθνύ Χθεαλνύ (Lane 1993). [18]

19 ηηο ρώξεο ηεο Μεζνγείνπ αθζνλνύλ πνιιά είδε κε ηαηξηθό ελδηαθέξνλ, σο απνδεδεηγκέλνη ή πηζαλνί κεηαδόηεο ηνπ παξαζίηνπ, ελώ έρνπλ εληνπηζζεί θαη βνξεηόηεξα ζε ρώξεο ηεο Κεληξηθήο Δπξώπεο όπσο ν Ph. (Transphlebotomus) mascittii Grassi, 1908 (Naucke & Pesson 2000) ζηελ Διβεηία (Gaschen 1956α, Knechtli & Jenni 1989), ηε Γαιιία (Callot 1950) θαη ην 1999, ζηε Γεξκαλία (Naucke & Pesson 2000). Αληίζεηα ζηελ Αγγιία, δελ εληνπίδνληαη θιεβνηόκνη πιελ κηαο αλαθνξάο ην 1923 ζην Jersey. Με ηελ άλνδν όκσο ηεο ζεξκνθξαζίαο αλακέλεηαη νη θιεβνηόκνη λα βξεζνύλ θαη ζε βνξεηόηεξεο γεσγξαθηθέο πεξηνρέο (Trees & Shaw 1999). ε όηη αθνξά ην πςόκεηξν νη θιεβνηόκνη θαηαλέκνληαη από πεξηνρέο κε πςόκεηξν ρακειόηεξν από ην επίπεδν ηεο ζαιάζζεο π.ρ. ζηε Νεθξά Θάιαζζα ζην Ηζξαήι (Lane 1993), έσο θαη απηό ησλ 3300 κέηξσλ π.ρ. ζην Αθγαληζηάλ (Artemiev 1967, Chaniotis 1980). ηελ Διιάδα, ν P. neglectus είλαη ην κόλν είδνο πνπ επηβηώλεη ζε πςόκεηξν κεγαιύηεξν ησλ 1000 κέηξσλ, αθόκε θαη ζηνπο 13 ν C (Leger θ.ζπλ. 1977, Naucke 1998) ΜΟΡΦΟΛΟΓΗΚΑ ΥΑΡΑΚΣΖΡΗΣΗΚΑ ΚΑΗ ΤΜΠΔΡΗΦΟΡΑ ΣΧΝ ΦΛΔΒΟΣΟΜΧΝ Οη θιεβνηόκνη είλαη έληνκα κηθξά, κε κήθνο ζώκαηνο ζπάληα λα ππεξβαίλεη ηα 3 ρηιηνζηά, κε κεγάιε επαηζζεζία ζηηο ηαρύηεηεο ηνπ αλέκνπ. Γηα ην ιόγν απηό επηηίζεληαη ζην ζύκα ηνπο ππό ήπηεο θιηκαηνινγηθέο ζπλζήθεο (Kettle 1990) θαη κάιηζηα όηαλ απηό είλαη αθίλεην, π.ρ. θνηκάηαη. πλήζσο απνκπδνύλ αίκα από εθηεζεηκέλα κέξε ηνπ ζώκαηνο, όπσο γύξσ από ηα κάηηα, ηα βιελλνγνλνδεξκαηηθά όξηα ηνπ αθξνξξηλίνπ, κεηαμύ ησλ βιεθαξίδσλ, ηελ πεξηθέξεηα ησλ πηεξπγίσλ ησλ ώησλ, ησλ πνδηώλ θαη ηεο νπξάο ησλ δώσλ ή από ηα αθάιππηα κέξε ηνπ ζώκαηνο ζηνλ άλζξσπν (Killick-Kendrick R & Killick-Kendrick M 1999, Υαξαιακπίδεο & Γηάθνπ 2004, Bowman 2004). Σν ρξώκα ηνπο πνηθίιεη από ζρεδόλ άζπξν ζε ζρεδόλ καύξν. Σξία ραξαθηεξηζηηθά ηνπο είλαη απηά, πνπ βνεζνύλ ζηελ αλαγλώξηζή ηνπο: όηαλ είλαη ζε αλάπαπζε θξαηνύλ ηα θηεξά ηνπο ζε κία γσλία πάλσ από ηελ θνηιία, είλαη ηξηρσηά θαη όηαλ έξζεη ε ώξα λα θάλε, ρνξνπεδνύλ γύξσ από ηνλ μεληζηή πξηλ ζηακαηήζνπλ γηα λα ηνλ ηζηκπήζνπλ. ε αληίζεζε κε ηα [19]

20 θνπλνύπηα, ε επίζεζή ηνπο είλαη αζόξπβε. Ζ ζπκπεξηθνξά ηνπο απηή λα ρνξνπεδνύλ έρεη εγείξεη ηελ ππόζεζε όηη δελ απνκαθξύλνληαη από ηνπο ηόπνπο αλαπαξαγσγήο θαη πεηνύλ ζε ρακειό ύςνο, κε κέγηζηε ηαρύηεηα πηήζεο ειαθξά κηθξόηεξε από 1m/sec, γηα λα απνθύγνπλ ηα ξεύκαηα αέξνο. Παξ όια απηά εθκεηαιιεπόκελα ηα ξεύκαηα ηνπ αέξνο θζάλνπλ ζε ύςνο έσο κέηξα ή αθόκε κπνξεί λα απνκαθξπλζνύλ πνιιά ρηιηόκεηξα (Killick- Kendrick θ.ζπλ. 1986). Δηδηθόηεξα αλαθέξεηαη όηη άηνκα ηνπ είδνπο P. ariasi βξέζεθε λα έρνπλ κεηαθηλεζεί πάλσ από 2 ρηιηόκεηξα (Killick-Kendrick θ.ζπλ. 1986), αλ θαη αξθεηέο κειέηεο δείρλνπλ όηη ε απόζηαζε πνηθίιεη αλάινγα κε ηα είδε θαη ην ρώξν δηαβίσζεο θαη όηη ζπλήζσο ε κεγαιύηεξε απόζηαζε κεηαθίλεζεο ζπάληα ππεξβαίλεη ην έλα ρηιηόκεηξν (Quate 1964, Yuval θ.ζπλ. 1988, Kettle 1990, Doha θ.ζπλ. 1991, Kamhawi θ.ζπλ. 1991, Alexander & Young 1992). Οη θιεβνηόκνη δξαζηεξηνπνηνύληαη ζε ακπδξό θώο, όπσο κεηά ηε δύζε ηνπ ειίνπ, θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο λύθηαο ή θαηά ηηο ζπλλεθηαζκέλεο εκέξεο. Οξηζκέλα είδε ηξέθνληαη θαη θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο εκέξαο, όπσο π.ρ. ο P.papatasi ζε εζσηεξηθνύο ρώξνπο, κε ρακειό θσηηζκό, ελώ άιια είδε ζα ηξαθνύλ εθ όζνλ ελνριεζνύλ θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο αλάπαπζήο ηνπο. Γεληθά, ε κέγηζηε δξαζηεξηόηεηα, όζνλ αθνξά ηε ιήςε αίκαηνο, ιακβάλεη ρώξα ζε εμσηεξηθνύο ρώξνπο παξά εζσηεξηθνύο (Killick-Kendrick R & Killick-Kendrick M. 1999). Χο θαηάιιεινη ρώξνη αλάπαπζεο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο εκέξαο ζεσξνύληαη εθείλνη πνπ είλαη ζρεηηθά δξνζεξνί, ζθνηεηλνί, πγξνί θαη ζηνπο νπνίνπο απαξαίηεηα ππάξρεη νξγαληθή ύιε γηα ηε δηαηξνθή ηνπο θαη γεληθόηεξα ρώξνη ζηνπο νπνίνπο κπνξνύλ λα πξνθπιαρζνύλ από απόηνκεο κεηαβνιέο ηεο ζεξκνθξαζίαο, πγξαζίαο θαη ηνπ αλέκνπ (Chaniotis & Tselentis 1996). Πξαθηηθά σο θαηάιιεινη ρώξνη κπνξεί λα ζεσξεζνύλ ζπίηηα, πεγάδηα, απνρσξεηήξηα, θειάξηα, ζηάβινη, ζπειηέο, ξσγκέο ζε ηνίρνπο, βξάρνπο ή ζην έδαθνο, ζάκλνη κε ππθλό θύιισκα, θνηιώκαηα δέλδξσλ, ζσξνί ζθνππηδηώλ, δέλδξα κε θνιιώδεο έθθξηκα (ακπγδαιηέο, ξνδαθηληέο θ.α.), ζηνέο ηξσθηηθώλ ή άιισλ ζειαζηηθώλ θαη νη θσιηέο ησλ πηελώλ ( Ward 1985, Killick-Kendrick 1987, Chaniotis θ.ζπλ. 1994, Young and Duncan 1994, Killick-Kendrick 1999α, Υαξαιακπίδεο & Γηάθνπ 2004). Σα ζειπθά ησλ πεξηζζνηέξσλ εηδώλ είλαη θπξίσο εμσθαγηθά θαη εμσθηιηθά (ηζηκπνύλ ζε εμσηεξηθό ρώξν θαη αλαπαύνληαη ζε εμσηεξηθό ρώξν θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο σξίκαλζεο ησλ [20]

21 απγώλ), ελώ νξηζκέλα έρνπλ γίλεη ελδνθηιηθά (πξνηηκνύλ ηνπο εζσηεξηθνύο ρώξνπο) θαη αλζξσπνθηιηθά, όπσο ν P. papatasi ζηε Μεζόγεην θαη ηε Μέζε Αλαηνιή, ν P. sergenti ζην Ηξάλ, ν P. argentipes ζηελ Ηλδία θαη ν L. longipalpis ζηε βνξεηναλαηνιηθή Βξαδηιία. 4.3 ΓΗΑΒΗΧΖ - ΓΗΑΣΡΟΦΖ - ΑΝΑΠΑΡΑΓΧΓΖ ΣΧΝ ΦΛΔΒΟΣΟΜΧΝ Οη θιεβνηόκνη αξζεληθνύ θαη ζειπθνύ γέλνπο ηξέθνληαη κε ρπκνύο δέλδξσλ, κειηηώκαηα αθίδσλ, κέιη, ρπκό από ώξηκα θξνύηα θ.α. αμηνπνηώληαο ηα ζάθραξα πνπ πεξηέρνπλ. Οη θιεβνηόκνη ζειπθνύ γέλνπο, θάζε 3-5 εκέξεο, επηπιένλ ησλ αλσηέξσ απνκπδνύλ αίκα θαη ζσκαηηθά πγξά πνπ είλαη απαξαίηεηα γηα ηελ σξίκαλζε ησλ απγώλ (Killick-Kendrick 1999α, Bowman 2004). Ζ γλώζε ηεο δηαηξνθηθήο πξνηίκεζεο ησλ θιεβνηόκσλ ζε θπζηθέο ζπλζήθεο είλαη απαξαίηεηε, γηα ηελ θαηαλόεζε ηεο ηθαλόηεηάο ηνπο λα δξνύλ σο κεηαδόηεο, ζε δηαθνξεηηθέο εζηίεο ιετζκαλίσζεο (Yaghoobi-Ershadi θ.ζπλ. 1995, Rossi θ.ζπλ. 2008). Δίλαη δύζθνιν νη πξνηηκήζεηο απηέο λα θαζνξηζζνύλ ζηε θύζε, εμ αηηίαο ελόο κεγάινπ αξηζκνύ παξαγόλησλ, πνπ επεξεάδνπλ ηα απνηειέζκαηα ησλ εξεπλώλ, όπσο ε ηνπνζεζία παγίδεπζεο, ε παξνπζία δώσλ θ.α. (Colmenares θ.ζπλ. 1995). Οη θιεβνηόκνη ζπλήζσο επηηίζεληαη ζην είδνο ηνπ δώνπ, ην νπνίν βξίζθεηαη πιεζηέζηεξα, αθνύ ζπλήζσο αλάινγα κε ην κέξνο, όπνπ ηνπνζεηείηαη ε εληνκνπαγίδα (ζηάβινο, εθηξνθείν ζθύισλ, νξληζώλαο), πεξηέρνπλ ην αληίζηνηρν αίκα (Bongiorno θ.ζπλ. 2003). Αλαθέξεηαη όηη ε επηινγή ηνπ μεληζηή ζρεηίδεηαη κε ηελ δηαζεζηκόηεηά ηνπ (π.ρ. αξηζκόο θαη κέγεζνο δώνπ), παξά κε ηελ εηδηθή έιμε ζε ζπγθεθξηκέλν είδνο (Bongiorno θ.ζπλ. 2003). Απνηέιεζκα απηνύ είλαη είδε πνπ ζεσξνύληαη θαζαξά δσνθηιηθά λα έρνπλ ηξαθεί θαη κε αίκα αλζξώπνπ, όηαλ νη παγίδεο ζπιινγήο ηνπο έρνπλ ηνπνζεηεζεί ζε νηθία (Bongiorno θ.ζπλ. 2003). Από κειέηεο ζηελ Ηζπαλία, πνπ αθνξνύλ ηνλ P. perniciosus, θαίλεηαη όηη θαη ην είδνο απηό ηξέθεηαη επθαηξηαθά ζε δώα, πξνο ηα νπνία έρεη εύθνιε πξόζβαζε θαη απηή ε ζπκπεξηθνξά δελ δηαθέξεη πνιύ από άιια είδε, όπσο P. ariasi θαη L. longipalpis (Colmenares θ.ζπλ. 1995), ηα νπνία ζεσξείηαη όηη [21]

22 έρνπλ γεληθά κηα ρακειή πξνηίκεζε πξνο ηνλ άλζξσπν. Δπίζεο έρεη αλαθεξζεί ζηελ Ηηαιία όηη νη P. perniciosus θαη P. perfiliewi θαίλεηαη λα εκπιέθνληαη ζηελ επηδεκηνινγία ησλ αζηηθώλ θαη πεξηαζηηθώλ πεξηνρώλ, όπνπ νη ζειπθνί θιεβνηόκνη ζηεξνύκελνη άιισλ ζπνλδπισηώλ μεληζηώλ (θύξηα ησλ κεγαιόζσκσλ εηδώλ), πηζαλώο λα ηξέθνληαη από αλζξώπνπο θαη ζθύινπο (Bongiorno θ.ζπλ. 2003). Δηδηθά ζηηο πεξηαζηηθέο πεξηνρέο, όπνπ ηα πεξηζζόηεξα ζπνλδπισηά είλαη νη άλζξσπνη, ν θίλδπλνο ηεο κεηάδνζεο ηεο Leishmania spp. κε ηα ζπγθεθξηκέλα είδε ζηνπο αλζξώπνπο είλαη κεγάινο (Colmenares θ.ζπλ. 1995). Δηδηθόηεξα ζηελ ρώξα καο απαληώληαη 12 είδε θιεβνηόκσλ θαη κε βάζε ηηο κειέηεο πνπ ππάξρνπλ, θαίλεηαη λα έρνπλ ηηο θάησζη πξνηηκήζεηο: 1. Ο Phlebotomus (Phebotomus) papatasi επηηίζεηαη ζηνλ άλζξσπν θαη ηα δώα (βννεηδή, πηελά, ρνίξνπο, ηξσθηηθά θαη ζθύινπο) (Palit θ.ζπλ. 1999) θαη είλαη κεηαδόηεο ηεο L.major. Ηδηαίηεξα αλζξσπνθηιηθό θαη ελδνθηιηθό είδνο, πνιιέο θνξέο βξίζθεηαη λα έρεη ηξαθεί από πεξηζζόηεξα ηνπ ελόο είδε ζειαζηηθώλ, πξάγκα πνπ δειώλεη όηη ίζσο ην είδνο απηό παίξλεη κία πνζόηεηα αίκαηνο, ζηακαηά θαη ζηελ ζπλέρεηα λύζζεη άιιν μεληζηή, γηα ηελ νινθιήξσζε ηνπ γεύκαηνο (Yaghoobi-Ershadi θ.ζπλ. 1995). 2. Ο Phlebotomus (Paraphlebotomus) alexandri επηηίζεηαη ζηνλ άλζξσπν θαη ζπάληα ζηνλ επίκπ θαη ην ράκζηεξ θαη ζεσξείηαη πηζαλόο κεηαδόηεο ηεο L. infantum (Azizi θ.ζπλ. 2006). 3. Ο Phlebotomus (Paraphlebotomus) similis επηηίζεηαη ζηνλ άλζξσπν θαη ζπάληα ζε λπρηεξίδα θαη ζεσξείηαη πηζαλόο κεηαδόηεο ηεο L. tropica (Naucke 1998). 4. Ο Phlebotomus (Larroussius) neglectus επηηίζεηαη ζηνλ άλζξσπν θαη ηα δώα (βννεηδή, ίππνο, ρνίξνο, επίκπο), θαη ππό πεηξακαηηθέο ζπλζήθεο ζηνλ θόληθιν (Naucke 1998) θαη είλαη κεηαδόηεο ηεο L.infantum (Leger θαη ζπλ. 1988). 5. Ο Phlebotomus (Larroussius) perfiliewi επηηίζεηαη ζε δώα (ζθύινο, αιεπνύ, ίππνο, βννεηδή, ρνίξνο, πξόβαην, θόληθινο, ιαγόο, επίκπο), ελώ αλαθέξζεθε όηη ζηε ΠΓΓΜ επηηίζεηαη ζπάληα θαη ζηνλ άλζξσπν. Δίλαη πηζαλόο κεηαδόηεο ηεο L.infantum ζηελ Διιάδα (απνδεδεηγκέλνο ζηελ [22]

23 Ηηαιία θαη Αιγεξία) (Boch and Supperer 1992, Naucke 1998, Karanis θαη ζπλ. 2000). 6. Ο Phlebotomus (Larroussius) tobbi επηηίζεηαη ζε δώα (πξόβαην, θόληθινο, ζθύινο) θαη είλαη κεηαδόηεο ηεο L.infantum, αθνύ απνκνλώζεθε ζηελ Κύπξν από ηελ Leger θ.ζπλ. (2000β). 7. Ο Phlebotomus (Adlerius) simici επηηίζεηαη ζηνλ θόληθιν, ηε λπρηεξίδα θαη ηνλ άλζξσπν θαη ζεσξείηαη πηζαλόο κεηαδόηεο ηεο L.infantum, (Naucke 1998, Karanis θαη ζπλ. 2000). 8. Ο Phlebotomus (Adlerius) balcanicus επηηίζεηαη ζηελ λπρηεξίδα, ηα πηελά θαη ηνλ άλζξσπν θαη ζεσξείηαη πηζαλόο κεηαδόηεο ηεο L.infantum (Leger θαη ζπλ. 1977, Naucke 1998). 9. Ο Phlebotomus (Transphlebotomus) mascittii επηηίζεηαη ζην ζθύιν, ηελ αιεπνύ θαη ηνλ άλζξσπν (Naucke 1998). 10. Ζ Sergentomyia (Sergentomyia) minuta επηηίζεηαη ζε ζαύξεο θαη πηζαλόλ ζε πηελά (Naucke 1998) θαη δελ εκπιέθεηαη ζηελ κεηάδνζε ηεο Leishmania spp. (Rossi θ.ζπλ. 2007). 11. Ζ Sergentomyia (Sergentomyia) dentata επηηίζεηαη ζε ζαύξεο θαη πηζαλόλ ζε πηελά (Naucke 1998) θαη δελ εκπιέθεηαη ζηελ επηδεκηνινγία ηεο ιετζκαλίσζεο. 12. Ζ Sergentomyia (Sergentomyia) theodori επηηίζεηαη ζε ζαύξεο θαη` πηζαλόλ ζε πηελά (Naucke 1998) θαη δελ εκπιέθεηαη ζηελ επηδεκηνινγία ηεο ιετζκαλίσζεο. Μεηά από θάζε απνκύδεζε αίκαηνο θαη ζσκαηηθώλ πγξώλ νη θιεβνηόκνη γελλνύλ ύζηεξα από 3-8 εκέξεο απγά θαηά νκάδεο ησλ απγώλ (El Sawaf θ.ζπλ. 1994, Naucke 1998). Οξηζκέλα είδε όπσο P. papatasi θαη L. gomezi, είλαη ηθαλά λα παξάμνπλ ηελ πξώηε παξηίδα απγώλ ρσξίο γεύκα αίκαηνο (απηνγνλία) (Quate 1964, Killick-Kendrick θ.ζπλ. 1986). ε όηη αθνξά ηνλ αξηζκό ησλ γεπκάησλ αίκαηνο, πνπ ιακβάλνπλ, θαηά ηε δηάξθεηα ελόο γνλνηξνθηθνύ θύθινπ, απηόο πνηθίιιεη αλάινγα ην είδνο κε απνηέιεζκα, άιια λα ρξεηάδνληαη πάλσ από έλα γεύκα ζε δηαθνξεηηθέο κέξεο, ελώ άιια ιακβάλνπλ κόλν έλα γεύκα. Σα ζπρλά γεύκαηα αίκαηνο απμάλνπλ ηελ επαθή κεηαμύ θιεβνηόκσλ θαη ζπνλδπισηώλ θαη επνκέλσο ηνλ θίλδπλν ηεο κεηάδνζεο ηεο Leishmania. Μνιπζκέλνη θιεβνηόκνη έρνπλ ηελ ηάζε λα ηζηκπάλε αξθεηέο θνξέο θαηά ηε δηάξθεηα ηνπ γεύκαηνο θαη απηό είλαη [23]

24 έλαο παξάγνληαο αθόκε, πνπ ίζσο απμάλεη ηνλ θίλδπλν ηεο κεηάδνζεο (Killick-Kendrick θ.ζπλ. 1977). Οη θιεβνηόκνη αθνύ εληνπίζνπλ ηνλ θαηάιιειν μεληζηή, ηνλ πιεζηάδνπλ θαη ρξεζηκνπνηνύλ ην νδνλησηό θαη νμύ ξύγρνο ηνπο λα θάλνπλ κία ηξύπα ζηε ζάξθα ηνπ. Αίκα θαη πγξά ησλ ηζηώλ ηα νπνία ζα γεκίζνπλ ηελ ηξύπα απηή ζα πξνζιεθζνύλ από ηνπο θιεβνηόκνπο (Bowman 2004). Απηόο ν κεραληζκόο δηαηξνθήο ησλ θιεβνηόκσλ ηνπο θάλεη άξηζηνπο μεληζηέο ηνπ παξάζηηνπ Leishmania, ζε αληίζεζε κε ηα έληνκα εθείλα πνπ ηξέθνληαη από ηα αγγεία, όπσο ηα θνπλνύπηα (Bowman 2004). Οη θιεβνηόκνη κνιύλνληαη θπξίσο από κνιπζκέλα καθξνθάγα ζην ρόξην ηνπ δέξκαηνο, παξά από κνιπζκέλα καθξνθάγα ηνπ αίκαηνο. ε θάζε απνκύδεζε είλαη δπλαηόλ λα πξνζιάβνπλ έσο θαη 200 ακαζηηγσηέο κνξθέο Leishmania. Όηαλ ην ζειπθό ηζηκπάεη ηνλ μεληζηή θαη εγρέεη ζίειν ζην δέξκα εθηόο από αιιεξγηθή αληίδξαζε, πνπ πξνθαιεί ζε θάπνηα άηνκα, κε απνηέιεζκα ηνλ πόλν θαη ηελ άκεζε ή θαη θαζπζηεξεκέλε αληίδξαζε ππεξεπαηζζεζίαο, αλάινγα κε ηελ ζύζηαζε ηνπ ζίεινπ (εμαξηώκελε από ην είδνο), πηζηεύεηαη όηη παίδεη έλα ξόιν ζηελ επηηπρή εγθαηάζηαζε ηεο Leishmania ζην ζεκείν ηεο έγρπζεο (Theodos θ.ζπλ. 1991, Samuelson θ.ζπλ. 1991). ε απηό ζπλεγνξεί θαη ε άπνςε όηη ν ζίεινο έρεη αλνζνθαηαζηαιηηθέο ηδηόηεηεο, ώζηε λα εληζρύεηαη ε κόιπλζε ζην ζεκείν ηνπ λύγκαηνο (Killick-Kendrick 1999α). Αλάινγα κε ην είδνο ηνπ θιεβνηόκνπ, πνηθίιιεη ηόζν ν ρξόλνο ηεο ζύδεπμεο, πνπ κπνξεί λα γίλεηαη πξηλ, κεηά ή θαηά ηελ δηάξθεηα ηνπ γεύκαηνο, αιιά θαη ν ηξόπνο. Ο Hertig (1949) αλαθέξεη όηη ε ζύδεπμε κπνξεί λα γίλεη θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο πηήζεο, αιιά ν Ashford (1974) έρεη παξαηεξήζεη ρνξνύο ζύδεπμεο ηνπ P.orientalis ζε νξηδόληηεο ιεπθέο επηθάλεηεο ιίγν πξηλ ζθνηεηληάζεη. Σν αξζεληθό πξνζγεηώλεηαη θαη ηξέρεη πξνο όιεο ηηο θαηεπζύλζεηο, ζηακαηάεη θνπλάεη ηα πηεξύγηα θαη ηξέρεη πάιη. Σν ζειπθό ζπκπεξηθέξεηαη παξόκνηα, πξηλ ζπδεπρζεί κε ην αξζεληθό, θαη ε ζεμνπαιηθή αλαγλώξηζε επηηπγράλεηαη κε ηελ έθιπζε θεξνξκνλώλ θαηά ηελ θίλεζε ησλ πηεξπγίσλ (Kettle 1990). ε άιια είδε (πρ L.v. occidentis) ε ζύδεπμε ζπκβαίλεη ακέζσο κεηά ηελ απνκύδεζε ηνπ αίκαηνο από ην ζειπθό, ή θαηά ηελ δηάξθεηα ηνπ γεύκαηνο, πνπ είλαη παξαηεηακέλν, πεξίπνπ κία ώξα, όηαλ επηηίζεηαη ζε ςπρξόαηκνπο μεληζηέο (Chaniotis 1967). [24]

25 Ο ρξόλνο από ην γεύκα κέρξη ηελ σξίκαλζε ησλ απγώλ εμαξηάηαη από ην είδνο ηνπ θιεβνηόκνπ, ηελ ηαρύηεηα ηεο πέςεο θαη ηε ζεξκνθξαζία ηεο αηκόζθαηξαο θαη πνηθίιεη από 4 έσο 8 εκέξεο. Οη θιεβνηόκνη, πνπ θπνθνξνύλ, γελλνύλ ηα απγά ηνπο όρη αδηάθξηηα, αιιά αλαγλσξίδνπλ έλα ή πεξηζζόηεξα ζπγθεθξηκέλα ζεκεία, όπνπ νη ζπλζήθεο είλαη θαηάιιειεο γηα ηελ αλάπηπμε ησλ πξνλπκθώλ (Killick-Kendrick 1987, Feliciangeli 2004). Σελ ππόζεζε απηή ζηεξίδνπλ δηάθνξεο αλαθνξέο γηα ηελ παξνπζία νπζηώλ πνπ πξνζειθύνπλ/δηεγείξνπλ ηελ σνηνθία (El Naiem & Ward 1992). Σα θπνθνξνύληα ζειπθά αληαπνθξίλνληαη ζε ελώζεηο, πνπ εθπέκπνληαη από ηα θόπξαλα πνπιεξηθώλ ή θνπλειηώλ (Dougherty θ.ζπλ. 1995), θαζώο θαη ζε κηθξόβηα ηνπ εδάθνπο, πνπ απνκνλώζεθαλ από θπζηθνύο ηόπνπο αλαπαξαγσγήο ζηηο Ηλδίεο (Radjame θ.ζπλ. 1997). Σα θπζηθά ζεκεία αλαπαξαγσγήο είλαη γεληθά άγλσζηα (Bettini θ.ζπλ. 1986, Chaniotis & Tselentis 1996, Feliciangeli 2004 ) θαη δύζθνια αλαγλσξίδνληαη, γη απηό ε έξεπλα γηα ηα ζηάδηα αλάπηπμεο ησλ θιεβνηόκσλ ζηνπο θπζηθνύο βηνηόπνπο, είλαη εξγαζία εμαηξεηηθά δύζθνιε, θνπξαζηηθή θαη θαζόινπ απνδνηηθή (Lewis 1973, Killick-Kendrick 1987, 1999α, Chaniotis & Tselentis 1996). Πιεξνθνξίεο είλαη δηαζέζηκεο κόλν γηα 15 από ηα 29 είδε θιεβνηόκσλ ζην Παιαηό Κόζκν θαη γηα 12 από ηα 44 είδε ζην Νέν Κόζκν (Ακεξηθή), αληηπξνζσπεύνληαο κόλν πεξίπνπ ην 3% ησλ γλσζηώλ εηδώλ Phlebotominae (Feliciangeli 2004). Ζ πξώηε αλαθνξά εύξεζεο πξνλπκθώλ ζηε θύζε, έγηλε ζηε Ρώκε ζε έλα θειιάξη ην 1907, ελώ ζην Νέν Κόζκν βξέζεθαλ γηα πξώηε θνξά ζε θπζηθνύο ηόπνπο αλαπαξαγσγήο ην 1938, ζηε βάζε ελόο δέλδξνπ ζηε Βξαδηιία θαη ζηνλ ηνίρν ελόο ζπηηηνύ ζηε Βελεδνπέια (Feliciangeli 2004). Οη Ηλδίεο είλαη κεηαμύ ησλ ειάρηζησλ πεξηνρώλ ζηνλ θόζκν, όπνπ νη ηόπνη αλαπαξαγσγήο ησλ θιεβνηόκσλ είλαη νξαηνί ζηηο βάζεηο ησλ ηνίρσλ ησλ ζηάβισλ κε βννεηδή (Desjeux 2001). Σα ζηάδηα εμέιημεο ηνπ εληόκνπ είλαη: απγό, ηέζζεξα ζηάδηα πξνλπκθώλ, λύκθε θαη ελήιηθν. Οη πξνλύκθεο α' ζηαδίνπ εθθνιάπηνληαη ζε 3-13 εκέξεο θαη εμειίζζνληαη ζε β, γ θαη δ ζηαδίνπ. Ζ αλάπηπμε ησλ πξνλπκθώλ είλαη ζρεηηθά αξγή θαη δηαξθεί ην ιηγόηεξν 3 εβδνκάδεο πξηλ ηελ κεηαηξνπή ηνπο ζε λύκθεο. Σα ελήιηθα έληνκα αλαδύνληαη από ηηο λύκθεο [25]

26 κεηά 6-30 εκέξεο θαη ζηε ρώξα καο επηβηώλνπλ εκέξεο (έσο 45 εκέξεο ν P. perfiliewi) (Killick-Kendrick 1999). Ο βηνινγηθόο θύθινο ησλ θιεβνηόκσλ νινθιεξώλεηαη ζε εκέξεο θαη επεξεάδεηαη από ηε ζεξκνθξαζία ηνπ πεξηβάιινληνο, κε ηε ρακειή ζεξκνθξαζία λα απμάλεη θαη ηελ πςειή λα κεηώλεη ηνλ ρξόλν απηό. ε κειέηεο ζρεηηθά κε ηελ επίδξαζε ηεο ζεξκνθξαζίαο ζηελ νινθιήξσζε ηνπ βηνινγηθνύ θύθινπ ηνπ P.papatasi, δηαπηζηώζεθε όηη δελ εκθαλίζζεθαλ ελήιηθα άηνκα ζε ζεξκνθξαζία 15 ν C, ελώ ε αλάπηπμε από ην απγό ζην ελήιηθν θπκάλζεθε από 27,89±1,88 εκέξεο ζηνπο 32 ν C έσο 246,43±13,83 εκέξεο ζηνπο 18 ν C (Kasap & Alten, 2005). Σα ζειπθά ελήιηθα, ζε ζεξκνθξαζία 15 ν C πεζαίλνπλ πξηλ γελλήζνπλ απγά, ελώ ε ζεξκνθξαζία ησλ 28 ν C είλαη ε βέιηηζηε ζπλζήθε γηα ηνλ P. papatasi λα θζάζεη ηελ πςειόηεξε ππθλόηεηα ηνπ πιεζπζκνύ ηνπ (Kasap & Alten 2006). ε πην δξνζεξά θιίκαηα νξηζκέλα είδε δηαρεηκάδνπλ σο πξνλύκθεο δ' ζηαδίνπ (Killick-Kendrick 1978, Killick-Kendrick R & Killick-Kendrick M 1999) θαη ζπλερίδνπλ ηελ εμέιημή ηνπο ηνλ επόκελν Μάην, ελώ ζε πεξηζζόηεξν ζεξκά θαη πγξά θιίκαηα δηαρεηκάδνπλ ζην ζηάδην ησλ απγώλ (Lawyer & Young 1991, Trouillet & Vattier-Bernard 1979). πγθεθξηκέλα ηα είδε P. papatasi θαη P. caucasicus εάλ γελλήζνπλ απγά λσξίο ην θαινθαίξη, εμειίζζνληαη ζε ελήιηθα ρσξίο λα δηαρεηκάζνπλ, ελώ αλ γελλήζνπλ ζην ηέινο ηνπ θαινθαηξηνύ δηαρεηκάδνπλ σο πξνλύκθεο, παξάγνληαο έηζη δύν γελεέο αλά έηνο (Dergacheva 1972). 5. ΑΛΛΑ ΔΗΓΖ ΑΡΘΡΟΠΟΓΧΝ Χ ΜΔΣΑΓΟΣΔ ΣΧΝ Leishmania spp. Οη θιεβνηόκνη είλαη απνδεδεηγκέλα νη θύξηνη κεηαδόηεο ηνπ παξαζίηνπ. Καηά θαηξνύο όκσο έρνπλ δηαηππσζεί ππνζέζεηο θαη γηα άιια αηκνκπδεηηθά αξζξόπνδα, όπσο νη θξόησλεο θαη νη ςύιινη (Dantas-Torres 2006α, Baneth θ.ζπλ. 2008). Ήδε από ην 1911, ηέζεθε ε ππόζεζε από ηνλ Καξδακάηε όηη ε νηθηαθή κύγα κπνξεί λα δξάζεη ζαλ όρεκα γηα ηελ κόιπλζε από άλζξσπν ζε άλζξσπν, εάλ ηα πηζαλώο κνιπζκέλα θόπξαλα ελαπνηεζνύλ ζε ζεκεία κε ιύζεηο ζπλερείαο ηεο επηδεξκίδαο. Αξγόηεξα, δηεξεπλήζεθαλ νη θξόησλεο, ηα θνπλνύπηα, νη θνξηνί, νη ςείξεο θαη νη ςύιινη, ρσξίο όκσο λα απνδείρζεί όηη [26]

27 κπνξεί λα παίδνπλ θάπνην ξόιν ζηελ νηθνινγία ηνπ παξαζίηνπ, θαζώο επίζεο θαη ζηελ απεπζείαο κεηάδνζε κέζσ αλνηθηνύ ηξαύκαηνο ή έιθνπο (Blanc θαη Caminopetros 1930, Curasson 1943, Ferrer 1992, Bravo θ.ζπλ. 1993, Kontos & Koutinas 1993, Slappendel & Ferrer 1998, Owens θ.ζπλ. 2001, Duprey θ.ζπλ. 2006, De Freitas θ.ζπλ. 2006). ε πεηξακαηηθέο κειέηεο, αλαθέξζεθε ε αλίρλεπζε Leishmania DNA ζε θξόησλεο (Rhipicephalus sanguineus) θαη ςύιινπο (Ctenocephalides felis), πνπ είραλ ηξαθεί ζε νξνζεηηθνύο ζθύινπο (Coutinho θ.ζπλ. 2005, Coutinho & Linardi 2007), ρσξίο όκσο λα επαιεζεπηεί ε κεηάδνζε ηεο L. infantum ζηνπο ζθύινπο θάησ από θπζηθέο ζπλζήθεο (Baneth θ.ζπλ. 2008, Otranto & Dantas- Torres 2009). Σα δύν απηά είδε αξζξνπόδσλ έρνπλ αξθεηέο νκνηόηεηεο κεηαμύ ηνπο, όπσο ε επξεία θαηαλνκή, νη πςεινί ξπζκνί αλαπαξαγσγήο θαη ε κεγάιε ππθλόηεηα ησλ πιεζπζκώλ ηνπο. 6. ΑΛΛΟΗ ΣΡΟΠΟΗ ΜΔΣΑΓΟΖ ΣΧΝ ΠΑΡΑΗΣΧΝ ηνπο αλζξώπνπο έρεη αλαθεξζεί πεξηζηαηηθό ζπγγελνύο κεηάδνζεο ηόζν από αζπκπησκαηηθή κεηέξα (Meinecke θ.ζπλ. 1999) όζν θαη από ζπκπησκαηηθή (Blanc & Robert 1984). Δπίζεο έρεη αλαθεξζεί κεηάδνζε κε ηε ζεμνπαιηθή επαθή, κε κεηαγγίζεηο αίκαηνο, όπσο θαη κε ηελ θνηλή ρξήζε ζπξίγγσλ, ζε ρξήζηεο λαξθσηηθώλ, ελώ ζην ζθύιν ε επαθή, ε κεηάγγηζε αίκαηνο, ε κεηαθνξά κε ην ζάιην θαη ε ζπγγελήο κεηάδνζε ζεσξνύληαη σο πηζαλνί κόλν ηξόπνη κεηάδνζεο. Ζ ζπγγελήο κεηάδνζε αλαθέξεηαη ζε ζθύινπο θαηόπηλ πεηξακαηηθήο κειέηεο, ελώ αληηθξνύνληαη νη απόςεηο ζρεηηθά κε ηελ κεηάδνζε ζηε θύζε. Γηάθνξνη εξεπλεηέο αλαθέξνπλ όηη ε κόιπλζε ζθύισλ από ην παξάζηην ζε πεξηνρέο, όπνπ απνπζηάδεη ν κεηαδόηεο, πηζαλώο λα γίλεηαη κε ηελ άκεζε επαθή ηνπο. (Trees & Shaw 1999, Rosypal θ.ζπλ. 2005, Baneth 2007). [27]

28 7. ΣΑ ΠΟΝΓΤΛΧΣΑ ΞΔΝΗΣΔ ΣΧΝ Leishmania spp. 7.1 ΑΝΘΡΧΠΟ Ζ ιετζκαλίσζε ηνπ αλζξώπνπ παξακέλεη έλα ζνβαξό πξόβιεκα γηα ηε δεκόζηα πγεία ζε αξθεηέο ρώξεο θαη ε ζνβαξόηεηα ηνπ λνζήκαηνο ζηνπο αλνζνθαηαζηαικέλνπο αλζξώπνπο δηθαηνινγνύλ ην κεγάιν ηαηξηθό θαη θηεληαηξηθό ελδηαθέξνλ (Marty θ.ζπλ. 2002). Μειέηεο ζηνπο αλζξώπνπο δείρλνπλ όηη ηνπιάρηζηνλ ην 15% ηνπ πιεζπζκνύ, πνπ εθηίζεηαη ζην παξάζηην, δελ εκθαλίδεη ζπκπηώκαηα ηνπ λνζήκαηνο (αζπκπησκαηηθνί θνξείο) θαη ηειηθά απην-ηάηαη. ηνπο παξάγνληεο πνπ θαζνξίδνπλ ηελ θιηληθή εηθόλα ηνπ λνζήκαηνο πεξηιακβάλνληαη ην είδνο ηεο Leishmania (ζηνλ άλζξσπν έρνπλ αλαθεξζεί 21 από ηα 30 είδε Leishmania, πνπ κνιύλνπλ ηα ζειαζηηθά) (CDC 2010), ε γεσγξαθηθή πεξηνρή θαη ε αλνζνινγηθή θαηάζηαζε ηνπ αηόκνπ. ηνλ άλζξσπν, ην λόζεκα εκθαλίδεηαη κε ηξείο κνξθέο: ηε δεξκαηηθή (θύκα ηεο Αλαηνιήο), ηε ζπιαγρληθή (kala-azar) θαη ηε βιελλνγνλνδεξκαηηθή. 7.2 ΚΤΛΟ ΚΛΗΝΗΚΖ ΔΗΚΟΝΑ ΣΟΤ ΝΟΖΜΑΣΟ Σν λόζεκα ζην ζθύιν πξνθαιείηαη από ην είδνο L. infantum ζε Δπξώπε, Αζία θαη Αθξηθή θαη ηελ γελεηηθά ηαπηόζεκε L.chagasi ζηελ Νόηην Ακεξηθή (Slappendel & Ferrer 1998, OIE 2000, Baneth θ.ζπλ. 2008, Solano- Gallego θ.ζπλ. 2009). Ζ κνξθή θαη ε ζνβαξόηεηα ηεο θιηληθήο εηθόλαο ηεο ιετζκαλίσζεο εμαξηάηαη από πνιινύο παξάγνληεο, όπσο ην είδνο θαη ε ινηκνγόλνο δύλακε ηνπ ζηειέρνπο, ε γελεηηθή δηαθνξνπνίεζε εληόο ηνπ είδνπο, ν κεηαδόηεο, ε αλνζνινγηθή αληίδξαζε ηνπ μεληζηή, ε γελεηηθή πξνδηάζεζε, ε ειηθία ηνπ μεληζηή θ.α. (Gradoni & Gramiccia 1994, Reiner & Locksley 1995, Noyes θ.ζπλ. 1997). [28]

29 Σα ζπκπηώκαηα, πνπ εκθαλίδνπλ νη ζθύινη κεηά από πεξίνδν επώαζεο, πνπ δηαξθεί από 3 κήλεο έσο 7 ρξόληα, είλαη πνηθίια (Κνληόο 1986, Ferrer 1992, Slappendel & Ferrer 1998, Koutinas θ.ζπλ. 1999). Σα ζπρλόηεξα ζπκπηώκαηα ησλ δώσλ κε ιετζκαλίσζε είλαη ε πξννδεπηηθή απώιεηα βάξνπο, παξά ηελ θπζηνινγηθή ή απμεκέλε όξεμε, ε εύθνιε θόπσζε, νη αιινηώζεηο ζην δέξκα ή ζηνπο νθζαικνύο θαη ε επίζηαμε. Δπίζεο θαθή ζξεπηηθή θαηάζηαζε, θαθή όςε ηξηρώκαηνο, κπτθή αηξνθία, θπξίσο ζηνπο καζεηήξεο κύεο, παξσλπρία θαη νλπρνγξύπσζε (Ciaramella θ.ζπλ. 1997, Koutinas θ.ζπλ. 1999). πρλά δηαπηζηώλνληαη ππεξπιαζηηθνύ ηύπνπ πεξηθεξηθή ιεκθαδελνκεγαιία θαη επαηνζπιελνκεγαιία, όρη πάληα αληηιεπηά θαηά ηελ θιηληθή εμέηαζε (Kontos & Koutinas 1993, Koutinas θ.ζπλ. 1999) θαη ζπαληόηεξα (όζνλ αθνξά ηελ Διιάδα) αηκαηνπξία θαη αηκνξξαγηθή δηάξξνηα (Ciaramella θ.ζπλ. 2005). Σππηθό ηζηνπαζνινγηθό εύξεκα είλαη ε θνθθησκαηώδεο θιεγκνληθή αληίδξαζε, πνπ ζπλδέεηαη κε ηελ παξνπζία ησλ ακαζηηγσηώλ κνξθώλ ηεο Leishmania ζηα καθξνθάγα θύηηαξα (Baneth θ.ζπλ. 2008). Οη λεθξνί πξνζβάιινληαη ζρεδόλ ζε όινπο ηνπο αζζελείο ζθύινπο θαη ε λεθξηθή λόζνο ίζσο λα είλαη ε κόλε λνζνινγηθή θαηάζηαζε ζηα κνιπζκέλα δώα (Baneth θ.ζπλ. 2008). Ζ ζεξκνθξαζία είλαη θπζηνινγηθή εθηόο από ηελ πεξίπησζε ηεο νμείαο κνξθήο ηνπ λνζήκαηνο (ζρεηηθά ζπάληα), πνπ εθδειώλεηαη κε ππξεηό θαη έληνλε πεξηθεξηθή ιεκθαδελνκεγαιία, όπσο ζπκβαίλεη ζηελ νμεία κνλνθπηηαξηθή εξιηρίσζε (Ehrlichia canis) θαη ηελ πηξνπιάζκσζε (Babesia canis) κε ηηο νπνίεο ζπγρέεηαη δηαγλσζηηθά ή θαη ζπλππάξρεη (Ciaramella θ.ζπλ. 1997, Koutinas θ.ζπλ. 1999, Mylonakis θ.ζπλ. 2003) ΑΝΟΟΛΟΓΗΑ ΠΑΘΟΓΔΝΔΗΑ Ο κνιπζκέλνο ζθύινο απνηειεί ηελ θύξηα δεμακελή ηνπ παξαζίηνπ ζηε θύζε. Οη κεραληζκνί ηεο αλνζνινγηθήο απόθξηζεο ηνπ μεληζηή ζηελ κόιπλζε κειεηήζεθαλ πεηξακαηηθά ζε πνληίθηα (Rose 2005). Ζ δηαθνξά ηεο αλνζνινγηθήο απόθξηζεο, ε νπνία παξαηεξήζεθε θαηά ηελ κόιπλζε ησλ ζθύισλ κε ην παξάζηην νθείιεηαη ζηελ ύπαξμε ησλ δύν πιεζπζκώλ Σ βνεζεηηθώλ ιεκθνθπηηάξσλ: ηα Th1 (ππεύζπλα γηα ηελ θπηηαξηθή αλνζία) θαη [29]

30 ηα Th2 (ππεύζπλα γηα ηελ ρπκηθή αλνζία). Ζ θπηηαξηθή θαη ε ρπκηθή αλνζία ζπλππάξρνπλ, όκσο ζπλήζσο ε κία ππεξηζρύεη ηεο άιιεο (Cabral θ.ζπλ. 1992, Pinelli θ.ζπλ.1999β, Day 2004). Ζ αλνζνινγηθή απόθξηζε ηνπ θάζε ζθύινπ, αιιά θαη εμσγελείο παξάγνληεο θαζνξίδνπλ ηελ εκθάληζε ή όρη ηνπ λνζήκαηνο. ύκθσλα κε ηα απνηειέζκαηα πεηξακαηηθώλ εξεπλώλ ν αξηζκόο ησλ πξσηνδώσλ πνπ ελνθζαικίδνληαη, νξηζκέλεο νπζίεο πνπ πεξηέρνληαη ζην ζίειν ηνπ θιεβνηόκνπ θαη ε παξνπζία ελδν ή εμσπαξαζίησλ κπνξνύλ λα νδεγήζνπλ ζε δηαθνξεηηθή αλνζνινγηθή απάληεζε (Pinelli θ.ζπλ. 1994, Deplazes θ.ζπλ. 1995, Solano-Gallego θ.ζπλ. 2000, Jankovic θ.ζπλ ). Δπίζεο κία αιιαγή ζηελ θαηάζηαζε πγείαο ησλ ζθύισλ, όπσο γηα παξάδεηγκα ε ρνξήγεζε ελόο αλνζνθαηαζηαιηηθνύ θαξκάθνπ ή κία ζνβαξή λόζνο κπνξεί λα νδεγήζεη ζηελ ελεξγνπνίεζε κηαο ιαλζάλνπζαο κόιπλζεο θαη ηελ εκθάληζε θιηληθώλ ζπκπησκάησλ (Baneth θ.ζπλ. 2008). Γηα ηελ αληίζηαζε θαηά ηεο εθδήισζεο λνζήκαηνο ή ηελ απαιιαγή από ην παξάζηην είλαη απαξαίηεηε ηζρπξή θπηηαξηθή αλνζία (ηύπνπ Th1) (Cabral θ.ζπλ. 1998, Slappendel & Ferrer 1998). Τπάξρνπλ πεξηπηώζεηο όπνπ ην πξσηόδσν κέλεη κόλν ζην δέξκα (ζεκείν ελνθζαικηζκνύ) θαη ηα επηρώξηα ιεκθνγάγγιηα, αιιά ζηνπο πεξηζζόηεξνπο αζπκπησκαηηθνύο ζθύινπο δηαζπείξεηαη θαη ζε άιια όξγαλα (πρ κπειόο ησλ νζηώλ) (Leontides θ.ζπλ. 2002). θύινη πνπ λνζνύλ από ιετζκαλίσζε πηζαλόλ λα έρνπλ γελεηηθή πξνδηάζεζε λα αλαπηύμνπλ ρπκηθή αλνζία (ηύπνπ Th-2) παξά θπηηαξηθή, ε νπνία ειαηηώλεηαη ζε δώα κε ιετζκαλίσζε (Martinez-Moreno θ.ζπλ. 1995, Rhalem θ.ζπλ. 1999, Barbieri 2006). Αληηζώκαηα αλαπηύζζνληαη θαηά ηνπ παξαζίηνπ, ηα νπνία όρη κόλν δελ είλαη πξνζηαηεπηηθά, αιιά κπνξεί λα θαηαζηνύλ επηβιαβή ιόγσ ηεο δεκηνπξγίαο θαη ελαπόζεζεο αλνζνζπκπιόθσλ (Bourdoiseau θ.ζπλ. 1997). Οη ακαζηηγσηέο κνξθέο ηνπ παξαζίηνπ, κεηά ηνλ πνιιαπιαζηαζκό ηνπο ζηα καθξνθάγα ηνπ ζθύινπ, δηαζπείξνληαη ζην κπειό ησλ νζηώλ, ηα ιεκθνγάγγιηα θαη ην ζπιήλα. Απηόο ν ηύπνο ηεο αλνζίαο (ηζρπξή ρπκηθή αλνζία ηύπνπ Th-2) δελ βνεζά ζηελ εμόλησζε ηνπ παξαζίηνπ θαη πξνθαιεί βιάβεο ζε δηάθνξα όξγαλα ηνπ ζώκαηνο (Ferrer 1992, Pinelli θ.ζπλ. 1994, Slappendel and Ferrer 1998, Noli 2006, Baneth θ.ζπλ. 2008). [30]

31 7.2.3 ΓΗΑΓΝΧΖ Ζ θιηληθή δηάγλσζε ιόγσ ηεο πνηθηιινκνξθίαο ησλ θιηληθώλ εθδειώζεσλ είλαη αδύλαηε θαη κόλν θιηληθή ππνςία κπνξεί λα ππάξμεη, θύξηα ζηηο κε ελδεκηθέο πεξηνρέο (Berrahal θ.ζπλ. 1996, Saridomichelakis θ.ζπλ. 2000, Solano-Gallego θ.ζπλ. 2001β, CDC 2010). Ζ αηηηνινγηθή δηάγλσζε βαζίδεηαη ζε αλεύξεζε ηνπ παξαζίηνπ ζε επηρξίζκαηα θπηηαξνινγηθνύ πιηθνύ απν ζπιήλα, ήπαξ, πεξηθεξηθό αίκα ή κπειό ησλ νζηώλ, ζε ηζηνπαζνινγηθέο, αλνζντζηνρεκηθέο, νξνινγηθέο θαη κνξηαθέο δνθηκέο. Από απηέο θαηά θύξην ιόγν ζηελ πξάμε ρξεζηκνπνηνύληαη ε αλεύξεζε ηνπ παξαζίηνπ κηθξνζθνπηθά θαη νη νξνινγηθέο δνθηκέο, ελώ νη ππόινηπεο ρξεζηκνπνηνύληαη θπξίσο γηα εξεπλεηηθνύο ζθνπνύο (αξηδνκηρειάθεο & Κνπηίλαο 2002, Miró θ.ζπλ. 2008). Οη νξνινγηθέο δνθηκέο, όπσο ν έκκεζνο αλνζνθζνξηζκόο (IFAT) θαη ε αλνζνελδπκηθή (ELISA) ρξεζηκνπνηνύληαη επξέσο γηα ηελ αλίρλεπζε ησλ εηδηθώλ θαηά ηεο Leishmania αληηζσκάησλ ζηνπο ζθύινπο κε ιετζκαλίσζε αιιά θαη ζε αλζξώπνπο κε ζπιαγρληθή ιετζκαλίσζε, ελώ έρνπλ κηθξόηεξε αμία ζηε δεξκαηηθή θαη βιελλνγνλνδεξκαηηθή ζηνλ άλζξσπν (OIE 2000, Abranches θ.ζπλ. 1991). Ο έκκεζνο αλνζνθζνξηζκόο (IFAT), ζεσξείηαη ε πην επαίζζεηε θαη εηδηθή κέζνδνο - the gold standard test (Mary 1994, Ferrer θ.ζπλ. 1995, Semiao-Santos 1996, Gradoni 1999, OIE 2000), κε ηελ επαηζζεζία θαη ηελ εηδηθόηεηά ηεο λα θπκαίλεηαη, αλάινγα κε ηνλ εξεπλεηή από 80% κέρξη θαη 100% (Slappendel 1988, Manciati & Meciani 1988), ελώ θαη άιινπο ε αλνζνελδπκηθή δνθηκή (ELISA) ζεσξείηαη όηη έρεη κεγαιύηεξε επαηζζεζία (Ribeiro θ.ζπλ. 2007). ε επηδσνηηνινγηθέο κειέηεο, αιιά θαη ζε κειέηεο απνηειεζκαηηθόηεηαο, όπνπ ρξεζηκνπνηήζεθαλ θαη νη δύν απηέο νξνινγηθέο δνθηκαζίεο δηαπηζηώζεθε ζπκθσλία ησλ απνηειεζκάησλ ηνπο (Rachamin θ.ζπλ. 1991, Manciati θ.ζπλ. 1995, Sideris θ.ζπλ. 1999, Koutinas θ.ζπλ. 2001, Αζαλαζίνπ 2004). Ο αλνζνθζνξηζκόο είλαη ε επξύηεξα ρξεζηκνπνηνύκελε νξνινγηθή δνθηκή γηα ηελ δηάγλσζε ηεο ιετζκαλίσζεο ηνπ ζθύινπ. Ζ επηβεβαίσζε ηεο νξνινγηθήο δηάγλσζεο πξέπεη λα γίλεηαη πάληα κε ηελ αλίρλεπζε ηνπ παξαζίηνπ ζε επηρξίζκαηα από ηα ιεκθνγάγγιηα, ην δέξκα, ην κπειό ησλ νζηώλ ή ην ζπιήλα (Miró θ.ζπλ. 2008). [31]

32 ε αλζξώπνπο κε ιετζκαλίσζε θαη ηαπηόρξνλα κνιπζκέλνπο κε ηνλ ηό ηνπ AIDS, επεηδή ε νξνζεηηθόηεηα είλαη ρακειή, θζάλνληαο κόλν ζην 40-50% (Gari-Toussaint θ.ζπλ. 1994), ε δηάγλσζε βαζίδεηαη ζε κνξηαθέο κεζόδνπο (PCR) ή θαη θαιιηέξγεηα ηνπ παξαζίηνπ. Σελ ηειεπηαία δεθαεηία, ε αιπζηδσηή αληίδξαζε ηεο πνιπκεξάζεο (PCR) έρεη επξέσο ρξεζηκνπνηεζεί γηα ηελ αλίρλεπζε ηνπ παξαζίηνπ ζηνλ άλζξσπν (Silva θ.ζπλ. 2002), ηνλ ζθύιν (Andrate θ.ζπλ. 2006) θαη ηνπο θιεβνηόκνπο (Aransay θ.ζπλ. 2000, Miranda θ.ζπλ. 2002, Paiva θ.ζπλ. 2006). Μάιηζηα θαίλεηαη όηη απνηειεί κία πνιύ επαίζζεηε κέζνδν γηα ηελ αλίρλεπζε ησλ παξαζίησλ ζε θιηληθά δείγκαηα θαζώο θαη γηα ηνλ ραξαθηεξηζκό ηνπ είδνπο απηώλ (Reale θ.ζπλ. 1999, Brecelj θ.ζπλ. 2000, Reithinger θ.ζπλ. 2002, Bossolasco θ.ζπλ.2003, Manna θ.ζπλ. 2004). Με ηε αλάπηπμε ηεο κεζόδνπ σο πξαγκαηηθνύ ρξόλνπ PCR (real-time PCR) είλαη δπλαηή ε ηαπηόρξνλε αλίρλεπζε, θαηακέηξεζε θαη δηαθνξνπνίεζε ησλ Leishmania spp. (Schulz θ.ζπλ. 2003, Vitale θ.ζπλ. 2004). Κπξίσο όκσο ρξεζηκνπνηείηαη γηα ηελ πνζνηηθή εθηίκεζε θαη παξαθνινύζεζε ηνπ παξαζηηηθνύ θνξηίνπ, κεηά από ηελ ζεξαπεπηηθή αγσγή ή θαηά ηελ πξνζπάζεηα αλάπηπμεο λέσλ εκβνιίσλ θαη λέσλ θαξκάθσλ (Francino 2006). Έρεη επίζεο θαζηεξσζεί γηα ηελ παξαθνινύζεζε ησλ αζζελώλ κε ιετζκαλίσζε, πνπ πάζρνπλ ηαπηόρξνλα από ην ζύλδξνκν ηεο επίθηεηεο αλνζνινγηθήο αλεπάξθεηαο (Bossolasco θ.ζπλ. 2003, Mary θ.ζπλ. 2004). Όζνλ αθνξά ηελ αλίρλεπζε ηνπ παξαζίηνπ ζηνπο θιεβνηόκνπο, ε πξώηε κέζνδνο πνπ ρξεζηκνπνηήζεθε, ήηαλ ε δηάλνημε ηνπ έληεξνπ ηνπ θιεβνηόκνπ θαη ε παξαηήξεζή ηνπ ζην κηθξνζθόπην γηα ηελ παξνπζία πξνκαζηηγσηώλ κνξθώλ ηνπ παξαζίηνπ, όκσο είλαη ε ιηγόηεξν απνδνηηθή, είηε ιόγσ ησλ ρακειώλ πνζνζηώλ κόιπλζεο ησλ θιεβνηόκσλ από Leishmania (0,001-2,6) (Perez θ.ζπλ. 1994), είηε ιόγσ ηεο απαίηεζεο γηα δσληαλά έληνκα θαη γηα πνιύ θαιά εθπαηδεπκέλν πξνζσπηθό γηα ηελ αλαηνκή ηνπ εληέξνπ ησλ εληόκσλ (Perez θ.ζπλ. 2007). Οη Young θ.ζπλ. (1987) εμέηαζαλ θιεβνηόκνπο από ηνπο νπνίνπο κόλν ζε 11 (0,059) βξέζεθαλ πξνκαζηηγσηέο κνξθέο ηνπ παξαζίηνπ. Μία άκεζε αλνζνελδπκηθή δνθηκαζία κε ηε ρξήζε κνλνθισληθώλ αληηζσκάησλ, πνπ έρεη αλαπηπρζεί, έρεη ηα ίδηα απνηειέζκαηα κε ηε κηθξνζθνπηθή εμέηαζε (Adini 1998). [32]

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ Σν ζύγρξνλν πξόηππν αληηκεηώπηζεο ηεο ηεξεδόλαο ελειίθσλ δελ εζηηάδεηαη κόλν ζηελ απνθαηάζηαζε ησλ ηεξεδνληθώλ βιαβώλ πνπ έρνπλ εθδεισζεί, αιιά έρεη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ Κιηληθή ηαμηλόκεζε ηνπ βαζκνύ ηεξεδνληθήο βιάβεο ηωλ νπώλ θαη ζρηζκώλ καζεηηθώλ επηθαλεηώλ θαηά ICDAS 1 νο Βαζκόο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ 24 ο ΠΑΝΔΛΛΗΝΙΟ ΤΝΔΓΡΙΟ ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΔΣΑΙΡΔΙΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΠΑΙΓΙΑΣΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΧΓΗ ΣΗ ΤΓΔΙΑ ΠΙΝΟΤΛΑ ΔΤΡΤΓΙΚΗ ΒΑΡΚΑΡΗ ΠΟΛΤΚΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_3207/391 1. Τελ άιιε κέξα νη Τξηάθνληα, πνιύ ηαπεηλσκέλνη θαη ληώζνληαο εγθαηαιειεηκκέλνη, ζπγθεληξώζεθαλ ζην ρώξν ησλ ζπλεδξηάζεσλ παξάιιεια, νη «ηξεηο ρηιηάδεο», ζε όια ηα ζεκεία όπνπ είραλ ηνπνζεηεζεί,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα.

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα. Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα Γηαθξάγκαηα Δξγαιεία Καηαζθεπέο 2 Η θαηαζθεπή πεξηγξάθεηαη ζηελ αληίζηνηρε ελόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

T A E K W O N D O. Δ. ΠπθαξΨο. ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ

T A E K W O N D O. Δ. ΠπθαξΨο. ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ T A E K W O N D O Δ. ΠπθαξΨο ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ ΦΠΗΘΝΘΔΟΑΞΔΗΑ Ο Ρ Ι Μ Ο Φπζη(θ)νζεξαπεΫα εϋλαη ε επηζηϊκε, ε νπνϋα κόλν κε θπζηθψ κωζα θαη κεζόδνπο πξνζπαζεϋ λα ζεξαπεύζεη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1 ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ Πνιινί άλζξσπνη πηζηεύνπλ όηη ν άλεκνο ζα έπξεπε λα αληηθαηαζηήζεη ην πεηξέιαην θαη ην θάξβνπλν σο πεγή ελέξγεηαο γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηζκνύ. Οη θαηαζθεπέο πνπ θαίλνληαη ζηελ εηθόλα είλαη

Διαβάστε περισσότερα

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 10 ε : ΜΗΥΑΝΙΚΗ ΜΔΡΟ Β ΠΙΔΗ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Καξέθια θαθίξε Όξγαλα Τιηθά Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Εηζαγσγή Οη ηερληθέο ζπληήξεζεο ηξνθίκσλ έρνπλ ζθνπό : α) λα παξεκπνδίζνπλ αλεπηζύκεηεο κεηαβνιέο ζηα ραξαθηεξηζηηθά (γεύζε - ρξώκα -

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ 1) Υξηζηνπγελληάηηθα ειαηάθηα θάξηα ή θαδξάθη θάξηα ή θαδξάθη Τιηθά πνπ ζα ρξεηαζηνύκε: Υαξηί θάλζνλ καύξν γηα ην θόλην, πξάζηλν γηα ηα ειαηάθηα, θόθθηλν γηα ηα αζηεξάθηα Απιό

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Καηαζθεπάδνπκε έλα νγθνκεηξηθό δνρείν από πιαζηηθό κπνπθάιη λεξνύ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΗΑΣΡΟΦΗΚΖ ΤΠΟΣΗΡΗΞΖ Ζ ΌΥΗ ΣΖ ΜΔΘ/Κ ; ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΑΤΡΟΓΙΑΝΝΗ ΝΟΗΛΕΤΣΡΙΑ ΣΕ,ΜSC ΜΟΝΑΔΑ ΕΜΦΡΑΓΜΑΣΩΝ ΚΩΝΣΑΝΣΟΠΟΤΛΕΙΟ Γ.Ν.Ν.ΙΩΝΙΑ

ΓΗΑΣΡΟΦΗΚΖ ΤΠΟΣΗΡΗΞΖ Ζ ΌΥΗ ΣΖ ΜΔΘ/Κ ; ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΑΤΡΟΓΙΑΝΝΗ ΝΟΗΛΕΤΣΡΙΑ ΣΕ,ΜSC ΜΟΝΑΔΑ ΕΜΦΡΑΓΜΑΣΩΝ ΚΩΝΣΑΝΣΟΠΟΤΛΕΙΟ Γ.Ν.Ν.ΙΩΝΙΑ ΓΗΑΣΡΟΦΗΚΖ ΤΠΟΣΗΡΗΞΖ Ζ ΌΥΗ ΣΖ ΜΔΘ/Κ ; ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΑΤΡΟΓΙΑΝΝΗ ΝΟΗΛΕΤΣΡΙΑ ΣΕ,ΜSC ΜΟΝΑΔΑ ΕΜΦΡΑΓΜΑΣΩΝ ΚΩΝΣΑΝΣΟΠΟΤΛΕΙΟ Γ.Ν.Ν.ΙΩΝΙΑ Ζ ΚΑΚΖ ΘΡΔΦΖ Δπεξεάδεη: ηε κπτθή ηζρύ ησλ ζθειεηηθώλ κπώλ κε απνηέιεζκα ηε κεησκέλε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 6 ο Προγράμμαηα θωηογραθικών μηχανών Επιλογέας προγραμμάηων Μαο δίλεη ηε δπλαηόηεηα λα ειέγμνπκε ην άλνηγκα δηαθξάγκαηνο θαη

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο:

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Σύνθεζη ηαλανηώζεων Α. Σύλζεζε δύν α.α.η ηεο ίδιας ζστνόηηηας Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Η απνκάθξπλζε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ 1 ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ ΝΟΗΠΚΝΠ 2 Τν πεηξέιαην, πνπ κεξηθέο θνξέο ζηελ θαζεκεξηλή γιώζζα απνθαιείηαη θαη μαύπορ σπςσόρ ή τσάι τος Ρέξαρ, είλαη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ Συστήματα Αρίθμησης Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ 1 Ειζαγωγή Τν bit είλαη ε πην βαζηθή κνλάδα κέηξεζεο. Είλαη κία θαηάζηαζε on ή off ζε έλα ςεθηαθό θύθισκα. Άιιεο θνξέο είλαη κία θαηάζηαζε high ή low voltage

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) v t. αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mickelson-Morley είλαη c =c.

ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) v t. αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mickelson-Morley είλαη c =c. ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) y y z z t t Σν νπνίν νδεγεί ζην όηη = - π.(άηνπν), αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mikelson-Morley είλαη =. Δπίζεο y = y, z = z, t = t Σν νπνίν ( t

Διαβάστε περισσότερα

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ.

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΓΑΘΡΙΑ Π. 1,2, ΓΑΘΡΙΑΠ Θ. 1, ΚΖΡΠΗΝ- ΓΑΘΡΙΑ Γ. 1,3,4, ΘΑΡΠΗΑΟΓΑΛΖΠ Ι. 1,5, Α ΛΑΠΡΑΠΗΝ Α. 1,4,6, ΛΗΘΝΙΑΝΠ ΠΘΔΛΡΔΟΖΠ 6. 1. Δ Ρ Α Η Ο Δ Η Α Φ Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ

ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ Α. Αεπόβια ικανόηηηα: ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ 1. Φόλλοος ζηα δύο καλάθια: νη αζιεηέο είλαη απέλαληη από ηα ηακπιώ ζε δπν γξακκέο. Οη πξώηνη έρνπλ από κηα κπάια. Με ην ζύλζεκα θάλνπλ θόιιννπ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

Ανίτνεσζη Kσκλοθορούνηων Kαρκινικών Kσηηάρων (KKK) με ηην ηετνική ηης

Ανίτνεσζη Kσκλοθορούνηων Kαρκινικών Kσηηάρων (KKK) με ηην ηετνική ηης Ανίτνεσζη Kσκλοθορούνηων Kαρκινικών Kσηηάρων (KKK) με ηην ηετνική ηης multiplex PCR ΜΘΥΑΛΗ ΚΟΤΣΘΛΘΕΡΗ, MD, Ph.D Καθηγηηής Πειραμαηικης Φσζιολογίας, Θαηρική τολή, Παν/μίοσ Αθηνών Η αλίρλεπζε ηεο ύπαξμεο

Διαβάστε περισσότερα

επαξθήο ζηαηηζηηθή ζπλάξηεζε, β) Έζησ η.δ. είλαη αλεμάξηεην ηνπ. Άξα πξόθεηηαη γηα 1 n

επαξθήο ζηαηηζηηθή ζπλάξηεζε, β) Έζησ η.δ. είλαη αλεμάξηεην ηνπ. Άξα πξόθεηηαη γηα 1 n . ΜΑΚΡΑ ΣΟΑ 7 & ΕΘΝ. ΑΝΣΙΣΑΕΩ (ΠΕΙΡΑΙΑ),. ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ 06 Α (ΠΕΙΡΑΙΑ), 3. ΠΤΡΓΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ (ΑΘΗΝΑ). ΣΗΛ 040970,,, www.vtal.gr Επιλεγμένες Ασκήσεις. α) Έζησ η.δ. Ep. Να δεηρζεί όηη ε T,..., ~, 0

Διαβάστε περισσότερα

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ Πεξηερόκελα Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά Καηαγξαθή Ώξαο πγρξνληζκόο πζηήκαηνο Παξνπζίαζε πζηήκαηνο Πηζαλά ελάξηα Υξήζεο 2 Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Εισαγωγή στη Φωτογραυία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Εισαγωγή στη Φωτογραυία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Εισαγωγή στη Φωτογραυία Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 3 ο ΚΛΕΙΣΡΟ ΣΑΥΤΣΗΣΑ ΚΛΕΙΣΡΟΤ-ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΣΑΛΛΗΛΗ ΣΑΥΤΣΗΣΑ Σι είναι υωτογραυική μητανή; Από πνηα κέξε απνηειείηαη: 1. Φαθό

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΣΑ Ο πολσμεριζμός Πολσμεριζμός είναι η τημική ανηίδραζη καηά ηην οποία πολλά μόρια ίδιων ή διαθορεηικών οργανικών ενώζεων, ποσ ονομάζονηαι μονομερή, ενώνονηαι και ζτημαηίζοσν

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Ναηαιία Σπαλνύ, spanou@igme.gr & natspanou@gmail.com Τερληθόο Γεσιόγνο (M.Sc.) Πεξηγξαθή Χάξηεο ρσξηθήο θαηαλνκήο

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KRNUGH Γηα λα θάλνπκε απινπνίεζε κηαο ινγηθήο ζπλάξηεζεο κε πίλαθα (ή ράξηε) Karnaugh αθνινπζνύκε ηα παξαθάησ βήκαηα:. Η ινγηθή ζπλάξηεζε ζα πξέπεη λα είλαη ζε πιήξε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000.

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000. ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Σσνάρηηζη Κόζηοσς C(), μέζο κόζηος C()/. Παράδειγμα 1 Μηα εηαηξεία δαπαλά γηα θάζε πξντόλ Α πνπ παξάγεη 0.0 λ.κ. Τα πάγηα έμνδα ηεο εηαηξείαο είλαη 800 λ.κ. Ζεηείηαη 1) Να πεξηγξάςεηε

Διαβάστε περισσότερα

Γενεηική Καρδιαγγειακών Παθήζεων

Γενεηική Καρδιαγγειακών Παθήζεων Γενεηική Καρδιαγγειακών Παθήζεων Νίκορ Ππωτονοτάπιορ, MD, FESC, Νάξορ Η γελεηηθή ησλ θαξδηαγγεηαθώλ παζήζεσλ έρεη εμειηρζεί νπζηαζηηθά θαηά ηα ηειεπηαία είθνζη ρξόληα. Σε απηό ην ρξνληθό δηάζηεκα εμειίρζεθε

Διαβάστε περισσότερα

Ζ ύιε εκθαλίδεηαη ζε ηξεηο θαηαζηάζεηο: ζηελ ζηεξεή, ζηελ πγξή θαη ζηελ αέξηα.

Ζ ύιε εκθαλίδεηαη ζε ηξεηο θαηαζηάζεηο: ζηελ ζηεξεή, ζηελ πγξή θαη ζηελ αέξηα. Καηαζηάζεηο ηεο ύιεο 1 ΔΚΦΔ ΥΑΝΗΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΟΗ ΦΤΗΚΔ ΔΠΗΣΖΜΔ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΑΓΧΓΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 1: ΔΗΑΓΧΓΖ ΚΔΦΑΛΑΗΟ 4: ΚΑΣΑΣΑΔΗ ΣΖ ΤΛΖ ΚΑΣΑΣΑΔΗ ΣΖ ΤΛΖ Ζ ύιε εκθαλίδεηαη ζε ηξεηο θαηαζηάζεηο: ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ. Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ. Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ Αργσρώ Ιωάννοσ Λεμεσός 2012 ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ ΤΕΙ Δσηικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομητανικού Στεδιαζμού Εργαζηήριο C 3 www.c3.teiwm.gr C 3 LAB www.c3.teiwm.gr 1 Εηζαγσγή Πεπιεσόμενα ύκβνια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 Κα ακαθένεηε 5 εονςπασθέξ πώνεξ θαη κα βνείηε ημ είδμξ ημο μνοθημύ ημοξ πιμύημο. Πμημη πανάγμκηεξ επηηνέπμοκ ηεκ θαηαζθεοή μεγάιςκ ηεπκηθώκ ένγςκ; Ε ελόνολε (ελαγςγή

Διαβάστε περισσότερα

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code)

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Page 1 Υποπλοίαρτος Ν. Πεηράκος ΠΝ Αηδένηα Γνύξεηνη Ίππνη (Trojan Horses) Ινί (Viruses) Worms Root-kit Page 2 Γνύξεηνο Ίππνο (Trojan Horse) Οξηζκόο: Πξόγξακκα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) =

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) = ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 9. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(,y) = y.. Να ππνινγηζηνύλ ηα νινθιεξώκαηα: a) ln b) a) 3cos b) e sin 4. Να ππνινγηζηεί ην νινθιήξσκα: S ( y) 3

Διαβάστε περισσότερα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα 4. ΑΝΑΠΝΟΗ Η δηάζπαζε ηεο γιπθόδεο γίλεηαη κέζα ζηα θύηηαξα, νλνκάδεηαη θπηηαξηθή αλαπλνή θαη εμαζθαιίδεη ηελ ελέξγεηα πνπ είλαη απαξαίηεηε ζην θύηηαξν. Η δηάζπαζε γίλεηαη κε ηελ παξνπζία νμπγόλνπ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1. ρεδίαζε πλδπαζηηθνύ Κπθιώκαηνο Έλα ζπλδπαζηηθό θύθισκα (Κ) έρεη ηξεηο εηζόδνπο A, B θαη C θαη κία έμνδν Y Y=A B+AC Να θαηαζθεπάζεηε ην ράξηε Karnaugh. B 0

Διαβάστε περισσότερα

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Μαξία-Ησάλλα Αξγπξνπνύινπ Βαζίιεο Παπιόπνπινο Τνκέαο Ψπρνινγίαο, Παλεπηζηήκην Αζελώλ Αλαθνίλσζε ζην 5 ν Παλειιήλην

Διαβάστε περισσότερα

Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία

Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία Δρ Σηαμάηιος Α. Παπαδάκης Ορθοπαιδικός Χειροσργός Επιμεληηής Α - Ε.Σ.Υ. Δ Ορθοπαιδική Κλινική Γ.Ν.Α. KAT Αγαπεηέ Γηαηξέ.. Υειρόγραθο κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ Μεγάιε επηηπρία ζεκείωζε ε θνηλή εθδήιωζε γηα ηελ θνπή πίηαο γηα ην 2009, ηνπ Παλειιήληνπ πλδέζκνπ Δπηρεηξήζεωλ Πξνζηαζίαο Πεξηβάιινληνο (ΠΑΔΠΠΔ) θαη ηεο Διιεληθήο Δηαηξίαο

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 3: Ζ ΘΔΡΜΟΣΖΣΑ ΓΗΑΓΗΓΔΣΑΗ ΜΔ ΑΚΣΗΝΟΒΟΛΗΑ

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 3: Ζ ΘΔΡΜΟΣΖΣΑ ΓΗΑΓΗΓΔΣΑΗ ΜΔ ΑΚΣΗΝΟΒΟΛΗΑ 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 3: ΘΔΡΜΟΚΡΑΗΑ - ΘΔΡΜΟΣΖΣΑ ΚΔΦΑΛΑΗΟ 3: Ζ ΘΔΡΜΟΣΖΣΑ ΓΗΑΓΗΓΔΣΑΗ ΜΔ ΑΚΣΗΝΟΒΟΛΗΑ ΓΗΑΡΚΔΗΑ: 1 δηδαθηηθή ώξα ΓΗΓΑΚΣΗΚΟΗ ΣΟΥΟΗ: Να δηαπηζηώζνπλ νη καζεηέο πεηξακαηηθά

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΣΕ ΑΛΛΟΑΝΟΟΙ. (απηνάλνζνη, αιινάλνζνη)

ΑΝΟΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΣΕ ΑΛΛΟΑΝΟΟΙ. (απηνάλνζνη, αιινάλνζνη) ΑΝΟΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΣΕ (απηνάλνζνη, αιινάλνζνη) ΑΛΛΟΑΝΟΟΙ Καζε θύηηαξν δσληαλνπ νξγαληζκνύ δεί ζε γεηηλίαζε θαη ζπλεξγαζία κε όια ηα δηπιαλά ηνπ. Γηα λα επηηεπρζεί απηή ε θαιή γεηηλίαζε θαη ζπκβίσζε πξέπεη

Διαβάστε περισσότερα

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ Να σαπακηηπίζεηε ηιρ πποηάζειρ, πος ακολοςθούν, υρ ππορ ηην οπθόηηηά ηοςρ, με ηην ένδειξη Σωστό ή Λάθος 1. ηελ αξραία Ρώκε νη πιεβείνη δελ είραλ αξρηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΘΑ ΖΤΘΟΠΟΘΘΑ. Ζ καγηά παίδεη ζεκαληηθό ξόιν ζηε δηαδηθαζία ηεο πέςεο ζηα θαηνηθίδηα θαη ζηα δώα αλαπαξαγσγήο.

ΜΑΓΘΑ ΖΤΘΟΠΟΘΘΑ. Ζ καγηά παίδεη ζεκαληηθό ξόιν ζηε δηαδηθαζία ηεο πέςεο ζηα θαηνηθίδηα θαη ζηα δώα αλαπαξαγσγήο. ΜΑΓΘΑ ΖΤΘΟΠΟΘΘΑ Ζ καγηά δπζνπνηίαο παξάγεηαη από ηελ θαιιηέξγεηα ηνπ Saccharomyces Cerevisiae θαη έρεη πςειή ζξεπηηθή αμία γηα ηελ δηαηξνθή ησλ δώσλ. Φαξαθηεξίδεηαη από: Υςειή πεξηεθηηθόηεηα ζε πξσηεΐλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ιήμεο 11.00 Κάπνηνο άξρηζε λα δηαβάδεη έλα βηβιίν ηελ 1 ε Δεθεκβξίνπ. Κάζε κέξα δηάβαδε ηνλ ίδην αξηζκό ζειίδσλ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΘΕΜΑ 1 Ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 εως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ

ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ Α.Να γξάςεηε ηα ηππηθά ζηάδηα ηεο αλαγλώξηζεο ζηελ Οδύζζεηα. Το θέμα της αναγνώρισης είναι συχνό, ιδιαίτερα στις τελευταίες ραψωδίες του έπους, δηλαδή από τότε που ο Οδυσσέας

Διαβάστε περισσότερα

Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ. 14 Σεπηεκβξίνπ

Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ. 14 Σεπηεκβξίνπ Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ 14 Σεπηεκβξίνπ Ση γηνξηάδνπκε ηελ εκέξα ηεο ύςσζεο ηνπ Σηκίνπ ηαπξνύ (1/6) Τν έηνο 326 ε Αγία Ειέλε πήγε ζηελ Ιεξνπζαιήκ γηα λα πξνζθπλήζεη ηνπο Αγίνπο Τόπνπο θαη λα επραξηζηήζεη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΔΝΙΚΗΣ ΠΑΙΓΔΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΔΝΙΚΗΣ ΠΑΙΓΔΙΑΣ 1 ΘΔΜΑ Α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΔΝΙΚΗΣ ΠΑΙΓΔΙΑΣ Να γπάτεηε ζηο ηεηπάδιό ζαρ ηον απιθμό καθεμιάρ από ηιρ παπακάηυ ημιηελείρ πποηάζειρ Α1 υρ Α5 και δίπλα ηο γπάμμα πος ανηιζηοισεί ζηη λέξη ή ηη θπάζη, πος ζςμπληπώνει

Διαβάστε περισσότερα

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ )

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Τν πξόβιεκα - Γηαξξνή λεξνύ Αθόκε θαη κηα κηθξή δηαξξνή λεξνύ κπνξεί λα πξνθαιέζεη θαηαζηξνθή αλ δελ αληρλεπζεί εγθαίξσο Δηαξξνή κπνξεί λα πξνέιζεη

Διαβάστε περισσότερα

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Α.Ε Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία Πνηνί είκαζηε Η ΜΙΝΔΡΑΛ ΥΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΣΑ Α.Δ. μεθίλεζε ηελ πνξεία ηεο ην 1976. Από ηελ αξρή ζπλεξγαζηήθακε κε πξωηνπόξνπο εηαηξείεο ζηνλ

Διαβάστε περισσότερα

10 Ημέρες / 07 Διανσκηερεύζεις Ανατωρήζεις 12/11, 26/11, 10/12, 07/01, 21/01, 11/02, 25/02, 10/03, 24/03

10 Ημέρες / 07 Διανσκηερεύζεις Ανατωρήζεις 12/11, 26/11, 10/12, 07/01, 21/01, 11/02, 25/02, 10/03, 24/03 10 Ημέρες / 07 Διανσκηερεύζεις Ανατωρήζεις 12/11, 26/11, 10/12, 07/01, 21/01, 11/02, 25/02, 10/03, 24/03 1 η ημέρα: ΑΘΗΝΑ ΜΠΑΝΓΚΟΚ πγθέληξσζε ζην αεξνδξόκην Διεπζέξηνο Βεληδέινο, θαη αλαρώξεζε γηα Μπαλγθόθ.Γηαλπθηέξεπζε

Διαβάστε περισσότερα

Μέηξα Αηνκηθήο Τγηεηλήο γηα ηελ Πξόιεςε & Αληηκεηώπηζε ηεο Νέαο Γξίπεο. ύξνο 15-10-2009

Μέηξα Αηνκηθήο Τγηεηλήο γηα ηελ Πξόιεςε & Αληηκεηώπηζε ηεο Νέαο Γξίπεο. ύξνο 15-10-2009 Μέηξα Αηνκηθήο Τγηεηλήο γηα ηελ Πξόιεςε & Αληηκεηώπηζε ηεο Νέαο Γξίπεο ύξνο 15-10-2009 Ση είλαη ε γξίπε? Ομεία αλαπλεπζηηθή λόζνο πνπ πξνθαιείηαη από ηνπ ηνύο ηεο γξίπεο (θπξίσο Α ή Β) Δκθαλίδεηαη ππό

Διαβάστε περισσότερα

Δπώλπκν Όλνκα Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Σόπνο γελλήζεωο Ζκεξνκελία γελλήζεωο Ζκεξνκελία ζαλάηνπ Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Πξνζωπνγξαθίεο Μόληκε

Δπώλπκν  Όλνκα  Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Σόπνο γελλήζεωο  Ζκεξνκελία γελλήζεωο Ζκεξνκελία ζαλάηνπ Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Πξνζωπνγξαθίεο Μόληκε A.K. 0279 Δπώλπκν Υαξίδεκνο Όλνκα Γηώξγνο Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Υαξίηνο Σόπνο γελλήζεωο Κεθηζηά Ζκεξνκελία γελλήζεωο 1924 Ζκεξνκελία ζαλάηνπ 11 Απξηιίνπ 1996 Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Ήηαλ ν πξωηόηνθνο

Διαβάστε περισσότερα

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger 1 θύιιν ζθνιηάηαο 2 πξάζα 150 γξ. bacon 150 γξ. θέηα ΓΧΓΧΝΗ 100 γξ. γξαβηέξα ΓΧΓΧΝΗ 1 θ.ζ. ειαηόιαδν Κόβνπκε ηα πξάζα ζε ιεπηέο ξνδέιεο. Κόβνπκε ην bacon

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΟ ΑΓΓΕΙΟΠΕΡΜΩΝ. Μάξζα Λαδαξίδνπ Αζαλαζηάδνπ Καζεγήηξηα. Εξγαζηήξην Μνξθνινγίαο θαη Φπζηνινγίαο Φπηώλ

ΑΝΘΟ ΑΓΓΕΙΟΠΕΡΜΩΝ. Μάξζα Λαδαξίδνπ Αζαλαζηάδνπ Καζεγήηξηα. Εξγαζηήξην Μνξθνινγίαο θαη Φπζηνινγίαο Φπηώλ ΑΝΘΟ ΑΓΓΕΙΟΠΕΡΜΩΝ Μάξζα Λαδαξίδνπ Αζαλαζηάδνπ Καζεγήηξηα Εξγαζηήξην Μνξθνινγίαο θαη Φπζηνινγίαο Φπηώλ Σκήκα Δαζνπνλίαο ΔΦΠ, παξ/κα Δξάκαο, ΣΕΙ Καβάιαο, ΑΝΘΟ ΣΩΝ ΑΓΓΔΙΟΠΔΡΜΩΝ Η εγγελήο αλαπαξαγσγή ησλ αγγεηνζπέξκσλ

Διαβάστε περισσότερα

Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα

Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα ΥΤΛΛΟ ΕΡΓΑΙΑ 8 Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα Α. Ψυχρά και Θερμά χρώματα Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας Ο πετροπαιχνιδιάτορας... φωτιά ναι το πηγούνι του χρυσάφι το πηρούνι του Οδ. Ελύτης Σα χρώματα στη

Διαβάστε περισσότερα

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Α ο υ ι ς ε κ ς ξ μ ι κ ή ρ ύ μ θ ε ρ η 6 Τ ξ μ έ α π ΘΘΘ, X ώ ο ξ π κ α ι Δ π ι κ ξ ι μ χ μ ί α Η έ μ α : Διδάρκξμςεπ: Τξ εύοξπ ςξσ ξοίξσ Ιεοαμεικόπ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση

Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση Ioanna Tzoulaki MSc PhD Lecturer in Epidemiology University of Ioannina School of Medicine & Imperial College School of Medicine Καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2 TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 Δημιουργία σελίδων και βιβλίων Έλα θαηλνύξην βηβιίν πεξηέρεη κία άδεηα ζειίδα κε έλα άδεην background. Δελ κπνξνύκε λα μερσξίζνπκε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΔΘΝΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΗ

ΓΙΔΘΝΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΗ ΓΙΔΘΝΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΗ 1 Ο πίλαθαο ηεο πξνεγνύκελεο ζειίδαο είλαη ηκήκα ηεο έθζεζεο πνπ δεκνζηεύηεθε από ηελ PLAN Ιnternational, κηα δηεζλή αλζξσπηζηηθή νξγάλσζε. Γίλνληαη πιεξνθνξίεο γηα ηηο παξεκβάζεηο

Διαβάστε περισσότερα

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk)

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Σεκηλάξην Τνκέα Λνγηζκηθνύ Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Περίιευε παροσζίαζες Τη είλαη ηα «Γίθηπα πνπ παξέρνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Δμάηκηζε πκπύθλσζε Βξαζκόο 1 ΔΚΦΔ ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΟΙ ΦΤΙΚΔ ΔΠΙΣΗΜΔ ΣΗΝ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 2: ΘΔΡΜΟΣΗΣΑ

Δμάηκηζε πκπύθλσζε Βξαζκόο 1 ΔΚΦΔ ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΟΙ ΦΤΙΚΔ ΔΠΙΣΗΜΔ ΣΗΝ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 2: ΘΔΡΜΟΣΗΣΑ Δμάηκηζε πκπύθλσζε Βξαζκόο 1 ΔΚΦΔ ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΟΙ ΦΤΙΚΔ ΔΠΙΣΗΜΔ ΣΗΝ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 2: ΘΔΡΜΟΣΗΣΑ ΚΔΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΞΑΣΜΙΗ ΤΜΠΤΚΝΩΗ ΒΡΑΜΟ ΔΞΑΣΜΙΗ Καηά ηελ εμάηκηζε ηα κόξηα ηνπ πγξνύ

Διαβάστε περισσότερα

Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο

Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο Τν crossover καλώδιο ρξεζηκνπνηείηαη γηα λα ζπλδεζνύλ δπν ππνινγηζηέο κεηαμύ ηνπο θαη αλ θηηάμνπλ έλα κηθξό ηνπηθό δίθηπν(lan). Έλα LAN κπνξεί λα είλαη ηόζν

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι ηα Δθπαηδεπηήξηα Πάλνπ ππνζηεξίδνπκε ηελ άπνςε όηη ην «αεηθόξν ζρνιείν» είλαη έλα όξακα εθηθηό. Η εθπαίδεπζε γηα ηελ αεηθνξία δελ είλαη κάζεκα, αιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ

ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ Η πνδειαζία είλαη κηα επράξηζηε δξαζηεξηόηεηα κε πνιιά πιενλεθηήκαηα, δηαδεδνκέλε παγθνζκίσο. Ωζηόζν, ππάξρνπλ παξάγνληεο πνπ ζέηνπλ ηελ ζσκαηηθή καο αθεξαηόηεηα ζε θίλδπλν

Διαβάστε περισσότερα

Οη αλζξώπηλεο ζρέζεηο

Οη αλζξώπηλεο ζρέζεηο Οη αλζξώπηλεο ζρέζεηο 2010-2011 Οκαδηθή εξγαζία Θξεζθεπηηθά Ση 1 Επηκέιεηα: θ.μνπδνύξε Άλλα Γηαηί ζηηο κέξεο καο νη άλζξωπνη δελ έρνπλ θαιέο ζρέζεηο κεηαμύ ηνπο; Σηηο κέξεο καο νη άλζξσπνη δελ έρνπλ θαιέο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΡΟΝΙΚΗ ΑΞΊΑ ΣΟΤ ΥΡΗΜΑΣΟ (Time Value of Money)

Η ΥΡΟΝΙΚΗ ΑΞΊΑ ΣΟΤ ΥΡΗΜΑΣΟ (Time Value of Money) Η ΥΡΟΝΙΚΗ ΑΞΊΑ ΣΟΤ ΥΡΗΜΑΣΟ (Te Value of Moey) Εηζαγωγή Η έλλνηα όηη ην ρξήκα έρεη ρξνληθή αμία είλαη κία από ηηο θεθαιαηώδεηο έλλνηεο ζηελ αλάιπζε θάζε πξντόληνο ηεο Κεθαιαηαγνξάο. Σν ρξήκα έρεη ρξνληθή

Διαβάστε περισσότερα

Η απνξξόθεζε ηνπ νξαηνύ θσηόο γίλεηαη κέζσ ρξσζηηθώλ νπζηώλ πνπ νλνκάδνληαη τλωροθύλλες.

Η απνξξόθεζε ηνπ νξαηνύ θσηόο γίλεηαη κέζσ ρξσζηηθώλ νπζηώλ πνπ νλνκάδνληαη τλωροθύλλες. ΦΩΣΟΤΝΘΔΗ Δλαιιαθηηθή δηεξγαζία παξαγσγήο ελέξγεηαο Υξεζηκνπνηείηαη από ηνπο νλνκαδόκελνπο θσηνζπλζεηηθνύο νξγαληζκνύο Οπζηαζηηθά ε αληίζηξνθε δηεξγαζία ηεο αλαπλνήο πλίζηαηαη ζηελ δέζκεπζε ειηαθήο ελέξγεηαο

Διαβάστε περισσότερα

Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Δξγαζηεξηαθή άζθεζε 8: Μαγλεηηθέο Μεηξήζεηο Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 26/5/2010

Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Δξγαζηεξηαθή άζθεζε 8: Μαγλεηηθέο Μεηξήζεηο Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 26/5/2010 Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Δξγαζηεξηαθή άζθεζε 8: Μαγλεηηθέο Μεηξήζεηο Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 26/5/2010 ΕΙΑΓΩΓΗ: Τα δηάθνξα πιηθά, αλάινγα κε ηε ζπκπεξηθνξά ηνπο εληόο καγλεηηθνύ πεδίνπ δηαθξίλνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΙΡΙΜΟ ΑΘΔΝΟΤ ΠΟΤ ΛΑΜΒΑΝΔΙ ΑΝΣΙΘΡΟΜΒΩΣΙΚΑ Η ΑΝΣΙΑΙΜΟΠΔΣΑΛΙΑΚΑ

ΥΔΙΡΙΜΟ ΑΘΔΝΟΤ ΠΟΤ ΛΑΜΒΑΝΔΙ ΑΝΣΙΘΡΟΜΒΩΣΙΚΑ Η ΑΝΣΙΑΙΜΟΠΔΣΑΛΙΑΚΑ ΥΔΙΡΙΜΟ ΑΘΔΝΟΤ ΠΟΤ ΛΑΜΒΑΝΔΙ ΑΝΣΙΘΡΟΜΒΩΣΙΚΑ Η ΑΝΣΙΑΙΜΟΠΔΣΑΛΙΑΚΑ Γξ. Γεκήηξηνο Καπεηάλνο Δπηκειεηήο Α Γαζηξεληεξνινγηθή Κιηληθή Γ.Ν. «Γεώξγηνο Παπαληθνιάνπ» Θεζζαινλίθε Γελ έρσ ζύγθξνπζε ζπκθεξόλησλ κε ηηο

Διαβάστε περισσότερα