Νομικά και ηθικά ζητήματα που προκύπτουν κατά την άσκηση της εφαρμοσμένης Ιατρικής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Νομικά και ηθικά ζητήματα που προκύπτουν κατά την άσκηση της εφαρμοσμένης Ιατρικής"

Transcript

1 ΤΕΥΧΟΣ 29 ΜΑΡ. - ΙΟΥΝ ΔΙΑΝΕΜΕΤΑΙ ΔΩΡΕΑΝ Νομικά και ηθικά ζητήματα που προκύπτουν κατά την άσκηση της εφαρμοσμένης Ιατρικής Εντατικοί οι ρυθμοί ανέγερσης του Γηροκομείου «ΕΣΤΙΑ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» Ι. Μητροπόλεως Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ημερίδα Επιστημονικού Συμβουλίου Τα οικονομικά των Νοσοκομείων Μια διαφορετική προσέγγιση Η Θέση του Τεχνολόγου στις σύγχρονες εξελίξεις Η Ανοσολογία στη σύγχρονη κλινική διάγνωση Νοσογόνος Παχυσαρκία Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 13ο Πανελλήνιο Σεμινάριο Ρινολογίας και 5ο Εργαστήριο Ενδοσκοπικής Ρινοχειρουργικής Ρινοπλαστικής Οι Νοσηλευτές μας στη μάχη της πρόληψης και της ενημέρωσης Γʹ Πανεπιστημιακή Ορθοπαιδική Κλινική Επετειακό Συνέδριο για τα 10 χρόνια από την ίδρυσή της

2 ΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ANTI-EDITORIAL ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Βασίλειος Παπάς Νικόλαος Βαχαβιόλος ΜΕΛΗ Στους χαλεπούς καιρούς θα ήθελα να μοιραστούμε το αισιόδοξο μήνυμα που στέλνουν Νικόλαος Παπαγεωργίου Eπίτιμος πρόεδρος Νοσοκομείου Νικόλαος Στρακαλής - Σαμαράς Κωνσταντίνος Πολυζωΐδης ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ με τις δημιουργίες τους τα παιδιά μας, τα παιδάκια του Παιδικού Σταθμού του Νοσοκομείου Παπαγεωργίου. Μας δίνουν τη χαρά να ελπίζουμε πως κάτι καινούριο, καλύτερο από το παλιό έρχεται. Νικόλαος Ζαχαριάδης Αιμιλία Ζιώγα Δημήτριος Σωτηριάδης Καλό καλοκαίρι! Διευθύνσεις- Διευθυντές Νοσοκομείου Παπαγεωργίου Βασίλης Παπάς ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Γεώργιος Χριστόπουλος ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Αναστάσιος Κυριακίδης ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Αθανασία Χούτα - Χυτήρη ΤΕΧΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Γεώργιος Καρατζάς Κωνσταντίνος Σταμάτης Γρηγόριος Σοφιαλίδης ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Γεώργιος Ιωακειμίδης Λιάνα Μιχαηλίδου 1

3 Με εντατικούς ρυθμούς η κατασκευή της πρώτης Μονάδας Φροντίδας Ηλικιωμένων στη Δυτική Θεσσαλονίκη «ΕΣΤΙΑ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» Ι. ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ & ΣΤΑΥΡΟΥΠΟΛΕΩΣ «ΕΣΤΙΑ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ», στον Δήμο Κορδελιού- Η Ευόσμου, της οποίας το θεμέλιο λίθο έθεσε στις 20 Οκτωβρίου 2006, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, αποτελεί ένα όραμα της τοπικής Εκκλησίας, και ένα ακόμα έργο ζωής, και χρέος αγάπης του Ιδρύματος Παπαγεωργίου, το οποίο θα καλύψει τις διαρκώς αυξανόμενες ανάγκες φροντίδας, περίθαλψης και προστασίας ανθρώπων της Τρίτης Ηλικίας. Την Κυριακή 10 Φεβρουαρίου 2013, στον ιστορικό Ναό του Αγίου Αθανασίου Ευόσμου, ο Μητροπολίτης Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ. Βαρνάβας, μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας, τέλεσε αγιασμό στον χώρο έναρξης εργασιών ανέγερσης του Γηροκομείου, έχοντας στο πλευρό του τον στυλοβάτη του έργου, πρόεδρο του Ιδρύματος Παπαγεωργίου και ιστορικό πρόεδρο του ομώνυμου Νοσοκομείου, Νίκο Παπαγεωργίου. Η Μονάδα ανεγείρεται εντός του κοινωνικού ιστού της πόλης, σε οικόπεδο συνολικής έκτασης 2.754,82 τ.μ. ιδιοκτησίας του Ι. Ναού Αγίου Αθανασίου Ευόσμου, έχει ενταχθεί στα προγράμματα ΕΣΠΑ, με φορέα υλοποίησης τον Δήμο Κορδελιού Ευόσμου και θα λειτουργήσει με τη σύμπραξη και υπό την αιγίδα του Ιδρύματος Παπαγεωργίου και της Μητροπόλεως Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως. Σύμφωνα με τη μελέτη κατασκευής το συγκρότημα θα αποτελείται από τρία κτίρια στα οποία περιλαμβάνονται χώροι σίτισης, διαμονής, ιατρεία, χώροι φυσικοθεραπείας, λουτρού, πλυντηρίων σιδερωτηρίων, γραφεία προσωπικού κ.α. Στην τελετή παρέστησαν ο Γενικός Γραμματέας Δημοσίων Έργων Στράτος Σιμόπουλος, ο βουλευτής Θεσσαλονίκης Γεώργιος Ορφανός, ο Δήμαρχος Αμπελοκήπων Μενεμένης Λάζαρος Κυρίζογλου, Αντιδήμαρχοι και Δημοτικοί Σύμβουλοι του Δήμου, ο Διευθυντής του 424 ΓΣΝΕ Ταξίαρχος Κάσσανδρος Λειβαδιώτης, εκπρόσωποι φορέων, οργανώσεων και πλήθος κόσμου. Στους εμπνευστές του έργου, στη στήριξη των κατοίκων και στη συμβολή δεκάδων αρμόδιων παραγόντων για τη πραγματοποίησή του, αναφέρθηκαν στους χαιρετισμούς τους, ο Μητροπολίτης κ. Βαρνάβας, ο πρόεδρος του φερώνυμου Ιδρύματος, Νίκος Παπαγεωργίου και ο δήμαρχος Κορδελιού-Ευόσμου Στάθης Λαφαζανίδης. 2 3

4 ΕΠΙΠΛΟΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΑΞΗΣ - ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ - ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ - LEGE ARTIS ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ - ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ: Βασίλειος Παπάς ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΞΙΑ: Μαρία Ρούμελη-Στρατάκη Σε αυτό το τεύχος συνεργάστηκαν: Ελευθερία Αβραμίδου, Πέτρα Γαβριηλίδου Λουκάς Δούκας, Δημήτριος Δουμάνης, Ιωάννης Ευστρατίου, Ιορδάνης Κωνσταντινίδης, Γεώργιος Καπετάνος Γεωργία Καραΐσκου, Χρήστος Μανές Μελίνα Μελικίδου, Γεώργιος Μητσιάκος Λιάνα Μιχαηλίδου, Βασίλειος Μουράβας Νικόλαος Μπάλας, Αθανάσιος Νικολαΐδης Αργύριος Οβαλιάδης, Δέσποινα Παπακωνσταντίνου Ανδρέας Ρεβάνογλου, Βασίλειος Ταρλατζής Παναγιώτης Τουχτίδης, Ιωάννης Τσινόπουλος Δέσποινα Χριστοδουλίδου ΦΩΤΟΡΕΠΟΡΤΑΖ: ORAMA PRODUCTION Ραδιοτηλεοπτικές Παραγωγές Τηλ.: ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ: ΕΧΕΔΩΡΟΣ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΕΠΕ Παύλου Μελά 56, Καλοχώρι Τηλ.: ΕΚΤΥΠΩΣΗ - ΒΙΒΛΙΟΔΕΣΙΑ: ΜΑΥΡΟΓΕΝΗΣ Α.Ε. Ολύμπου 3, Καλοχώρι Τηλ.: ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Περιφερειακή οδός Θεσσαλονίκης - Nέα Ευκαρπία , Θεσσαλονίκη Τηλ.: Fax: ΙΔΡΥΜΑ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Αριστοτέλους 5 Τ.Κ , Θεσσαλονίκη Τηλ.: Fax: Για το περιεχόμενο ενυπόγραφων άρθρων αναγνωστών που αποστέλλονται και δημοσιεύονται δεν φέρει οιασδήποτε φύσεως ευθύνη το «Χρέος Ζωής». Aπαγορεύεται κατά το Ν. 2121/1993 και τη Διεθνή Σύμβαση της Βέρνης (που έχει κυρωθεί με το Ν. 100/1975) η αναδημοσίευση και γενικά η αναπαραγωγή ολική, μερική, περιληπτική ή και η παράφραση ή διασκευή, απόδοση του περιεχομένου του περιοδικού ΧΡΕΟΣ ΖΩΗΣ με οποιοδήποτε μέσο και τρόπο, μηχανικό ή ηλεκτρονικό, φωτοτυπικό, ηχογράφησης ή άλλο άνευ προηγούμενης έγγραφης αδείας του εκδότη. ΤΕΥΧΟΣ 29 ΜΑΡ. - ΙΟΥΝ ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Με εντατικούς ρυθμούς η κατασκευή της πρώτης Μονάδας Φροντίδας Ηλικιωμένων στη Δυτική Θεσσαλονίκη... 2 Ιατρική Πράξη: Χρήσιμες ιατρικές έννοιες για τους εφαρμοστές του Δικαίου...5 Ημερίδα Επιστημονικού Συμβουλίου ΓΝΠ ο Σεμινάριο Ανοσολογίας και Κλινικό Φροντιστήριο Εργαστηριακής Ανοσολογίας...11 Επετειακό Συνέδριο της Γ Πανεπιστημιακής Ορθοπαιδικής Κλινικής ο Πανελλήνιο Σεμινάριο Ρινολογίας - 5ο Εργαστήριο Ενδοσκοπικής Ρινοχειρουργικής Ρινοπλαστικής με εκπαίδευση σε νωπά παρασκευάσματα...18 Ημερίδα για το Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου Επιστημονική Ημερίδα: Πολλαπλή Σκλήρυνση - Νεότερες εξελίξεις στη θεραπεία...22 Ημερίδα Γραφείου Εκπαίδευσης Τεχνολόγων Ιατρικών Εργαστηρίων...25 Χωριό Πρόληψης Η ελάχιστα επεμβατική χειρουργική, η θωρακοσκοπική και η λαπαροσκοπική χειρουργική στα παιδιά...32 Γιορτή του Διαβητολογικού Κέντρου του Νοσοκομείου Παπαγεωργίου και του Συλλόγου Διαβητικών Ν. Θεσσαλονίκης «Άγιος Δημήτριος»...38 Συμβουλή βελτίωσης: η ποιότητα δεν εξαντλείται στο τμήμα ποιότητας...40 Τα Οικονομικά των Νοσοκομείων...42 Διαβούλευση για την ένταξη ή μη του Νοσοκομείου στην Ενιαία Αρχή Πληρωμών...46 Νεφρολογικό Τμήμα...48 Κέντρο Λογοθεραπείας Νοσοκομείου Παπαγεωργίου...51 Τμήμα Προσθίων Μορίων της Β Πανεπιστημιακής Οφθαλμολογικής Κλινικής...56 Ευχαριστούν και συγχαίρουν τους δικούς μας ανθρώπους...58 Ευχέλαιο στο παρεκκλήσιο του Νοσοκομείου μας...62 Ὢ γλυκύ μου ἔαρ: Το Άγιο Πάσχα στο Νοσοκομείο μας...63 Η πρώιμη περίοδος της ελληνικής ιατρικής (β μέρος)...65 Εκλογές Σωματείου Εργαζομένων Νοσ. Παπαγεωργίου...68 Εκδηλώσεις - Δράσεις - Γεγονότα...70 Εθελοντικός Σύλλογος «Αντηρίδα»...78 Βρεφονηπιακός Σταθμός «Παπαγεωργίου»...83 Η διαχρονικότητα του Α. Παπαδιαμάντη...86 Ομάδα Μπάσκετ Εργαζομένων ΓΝΠ...87 Νοσοκομειακό σταυρόλεξο...88 ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΡΑΞΗ: ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Ομιλία κ. Β. Ταρλατζή κατά τις εργασίες του Σεμιναρίου της Εθνικής Σχολής Δικαστικών Λειτουργών στη Θεσσαλονίκη, στις 28 και 29 Μαρτίου 2013, με θέμα: «Ιατρική Ευθύνη από Αμέλεια(Αστική- Ποινική)-Ειδικά θέματα Ιατρικού Δικαίου» Βασίλειος Κ. Ταρλατζής Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας & Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Πρόεδρος Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διευθυντής Α Μαιευτικής- Γυναικολογικής Κλινικής, ΑΠΘ, ΓΝΠ Είναι γνωστό ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια συνεχής και σημαντική αύξηση των αγωγών και μηνύσεων για ιατρική αμέλεια, που αφορούν συνηθέστερα τους ιατρούς χειρουργικών ειδικοτήτων και ιδιαίτερα τους μαιευτήρες - γυναικολόγους, τους αναισθησιολόγους, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις και ειδικευόμενους ιατρούς. Η τάση αυτή οφείλεται σε πολλά αίτια: 1. Εδώ και αρκετά χρόνια, έχουν αλλάξει ριζικά οι σχέσεις ιατρού ασθενή. Οι σχέσεις αυτές, παραδοσιακά, βασίζονταν στο κλασσικό πατερναλιστικό μοντέλο, δηλαδή στον σεβασμό και την απόλυτη εμπιστοσύνη που είχε ο ασθενής στην αυθεντία του ιατρού, ο οποίος αποφάσιζε τα πάντα σχετικά με την αντιμετώπιση του ασθενή χωρίς πολλές εξηγήσεις. Το μοντέλο αυτό έχει σήμερα αντικατασταθεί από το μοντέλο του ενημερωμένου ασθενή, που προσβλέπει σε μια ισότιμη σχέση με τον ιατρό και συμμετοχή στη λήψη των αποφάσεων που τον αφορούν. Όμως, η επιβεβλημένη ενημέρωση περιπλέκεται αφενός από την αδυναμία ή απροθυμία των ιατρών να την παράσχουν σωστά και αφετέρου από την έλλειψη κατανόησης από τους ασθενείς των ορίων της ιατρικής καθώς και των εγγενών περιορισμών που εμπεριέχει η άσκησή της. Το πρόβλημα αυτό επιδεινώνεται από τον κατακλυσμό πληροφοριών, άλλοτε ορθών κι άλλοτε όχι, μέσω του διαδικτύου. Η κοινωνία υποσυνείδητα πιστεύει, ή θέλει να πιστεύει, ότι η ιατρική είναι παντοδύναμη και μπορεί να αντιμετωπίζει τα πάντα, χωρίς επιπλοκές ή αποτυχίες. Έτσι, αν κάτι δεν πάει καλά στη διάγνωση ή θεραπεία, ο ασθενής και οι οικείοι του οδηγούνται στο συμπέρασμα ότι πρέπει να φταίει ο ιατρός. Τέλος, αρνητικά επιδρά επίσης και η οικονομική διάσταση στην άσκηση της ιατρικής. 2. Η άσκηση της ιατρικής βασίζεται ολοένα και περισσότερο σε νέες και πιο περίπλοκες τεχνολογίες, με τις οποίες οι ιατροί οφείλουν να εξοικειωθούν. Επί πλέον, οι γνώσεις σε όλες τις ιατρικές ειδικότητες αυξάνουν με ταχύτατους ρυθμούς, οδηγώντας σε αναθεώρηση ή και αλλαγή των καθιερωμένων πρακτικών, 4 5

5 για τις οποίες ο ιατρός οφείλει επίσης να ενημερώνεται συνεχώς. 3. Η λειτουργία των νοσοκομείων και των ασφαλιστικών ταμείων, ιδίως τώρα σε περίοδο κρίσης, παρουσιάζει σοβαρά προβλήματα, όπως μεγάλη προσέλευση ασθενών, δυσανάλογα μικρός αριθμός νοσηλευτικού και λοιπού βοηθητικού προσωπικού, έλλειψη υλικών, μεγάλες λίστες αναμονής. Πολλοί, λοιπόν, ασθενείς, απογοητευμένοι, ταπεινωμένοι και θυμωμένοι από την κατάσταση αυτή, στρέφονται κατά των ιατρών, οι οποίοι καλούνται να λειτουργήσουν υπό τις αντίξοες αυτές συνθήκες. 4. Το οικονομικό ενδιαφέρον των νομικών, που ασχολούνται με αυτές τις αστικές υποθέσεις. Ιατρική Πράξη Κάθε ιατρική πράξη εμπεριέχει την πιθανότητα επιπλοκής ή θεραπευτικού κινδύνου. Ως επιπλοκή ορίζεται η παθολογική κατάσταση που συμβαίνει είτε κατά την εξέλιξη ή ως συνέπεια μίας άλλης νόσου την οποία συχνά επιδεινώνει, είτε κατά τη διάρκεια ή ως συνέπεια μίας θεραπευτικής παρέμβασης (πχ, χειρουργική επέμβαση). Ως ανεπιθύμητη ενέργεια ή παρενέργεια ορίζεται η δευτερογενής μη επιθυμητή επίδραση ενός φαρμάκου ή θεραπείας. Τέλος, ως ιατρικό σφάλμα ορίζεται η ακατάλληλη ή αμελής θεραπεία που οδηγεί σε βλάβη ή τραυματισμό του ασθενή. Η άσκηση της ιατρικής βασίζεται σε μια συνεχή στάθμιση του αναμενόμενου οφέλους από οποιαδήποτε ιατρική παρέμβαση σε σχέση με τους πιθανούς κινδύνους ή παρενέργειες που μπορεί να προκληθούν από αυτή. Θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι όλες οι ιατρικές παρεμβάσεις, ακόμα και οι πιο απλές, εμπεριέχουν κινδύνους επιπλοκών ή ανεπιθύμητων ενεργειών, με μεγαλύτερη ή μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης. Ο ειδικός, λοιπόν, ιατρός οφείλει να γνωρίζει πλήρως τις υπάρχουσες θεραπευτικές επιλογές, φαρμακευτικές ή χειρουργικές, καθώς και τα αναμενόμενα οφέλη και τους πιθανούς κινδύνους, ώστε να επιλέξει εκείνη στην οποία το όφελος υπερτερεί των κινδύνων, πάντα με την ενημερωμένη συναίνεση του ασθενή. Αυτή ακριβώς η προσέγγιση συνιστά τη «lege artis» άσκηση της ιατρικής, δηλαδή η άσκηση της ιατρικής σύμφωνα με τους «κανόνες της τέχνης». Ειδική περίπτωση αποτελεί η επιλογή των απαραίτητων παρακλινικών εργαστηριακών εξετάσεων. Η ιατρική επιστήμη έχει σήμερα στη διάθεσή της μια πλειάδα εξετάσεων, οι οποίες έχουν στόχο να βοηθήσουν τον κλινικό ιατρό να βάλει τη σωστή διάγνωση στο πρόβλημα του ασθενή. Ο ιατρός, με βάση τις γνώσεις και την πείρα του, καλείται να επιλέξει από όλες αυτές τις εξετάσεις εκείνες που σχετίζονται περισσότερο με τα συμπτώματα του αρρώστου και την πιθανή διάγνωση, συνεκτιμώντας και το κόστος τους. Σε καμία περίπτωση δεν είναι δυνατό να διερευνηθούν στον πρωτογενή έλεγχο εξαιρετικά σπάνια νοσήματα ή απίθανες επιπλοκές. Αντίθετα, ο έλεγχος βασίζεται στα συνηθέστερα και κατά συνέπεια πιο πιθανά αίτια. «Αμυντική» Ιατρική Η μεγάλη αύξηση των δικαστικών διώξεων των ιατρών έχει επηρεάσει σημαντικά τον τρόπο άσκησης της ιατρικής, οδηγώντας σε αυτό που έχει ονομαστεί «αμυντική» ιατρική». Έτσι, πολλοί ιατροί, στο πλαίσιο της διαγνωστικής και θεραπευτικής προσέγγισης των ασθενών, υιοθετούν πρακτικές που θα τους προστατεύσουν από δικαστικές περιπλοκές. Το σοβαρό αυτό πρόβλημα θα πρέπει να μελετηθεί προσεκτικά, προκειμένου να αναζητηθεί η χρυσή τομή ανάμεσα στην προστασία των ασθενών από ιατρικά σφάλματα αλλά και των ιατρών από άδικες διώξεις, με στόχο τη σωστή και ασφαλή άσκηση της ιατρικής. Ανάμεσα στις συχνότερες αιτίες δικαστικής προσβολής ιατρικών πράξεων περιλαμβάνονται η παράλειψη διενέργειας των κατάλληλων εξετάσεων, η παράλειψη εισαγωγής ή η μη έγκαιρη εισαγωγή στο νοσοκομείο και η μη έγκαιρη διενέργεια καισαρικής τομής. Σε σχέση με τις εργαστηριακές εξετάσεις, ο φόβος δικαστικής εμπλοκής μπορεί να οδηγήσει και έχει ήδη οδηγήσει, ιδιαίτερα τους νέους ιατρούς και τους ειδικευόμενους, να ζητούν με μεγάλη ευκολία και χωρίς απόλυτη ένδειξη πληθώρα εξετάσεων, συμπεριλαμβανομένων και πολύ δαπανηρών όπως αξονική ή μαγνητική τομογραφία, προκειμένου να αισθάνονται καλυμμένοι. Αυτό έχει ως συνέπεια να αυξάνεται σημαντικά ο φόρτος εργασίας των αντίστοιχων εργαστηρίων και να επιβαρύνονται υπέρμετρα τα ασφαλιστικά ταμεία. Η απόφαση για την εισαγωγή ασθενούς στο νοσοκομείο λαμβάνεται με βάση την κλινική εικόνα, τα απο- τελέσματα των κλινικών και εργαστηριακών εξετάσεων και εντέλει την πιθανή διάγνωση. Όμως, λόγω απουσίας πρωτοβάθμιας περίθαλψης, κατά τη διάρκεια των εφημεριών των νοσοκομείων μας παρατηρείται προσέλευση μεγάλου αριθμού ασθενών ποικίλης βαρύτητας, οι οποίοι πρέπει να διερευνηθούν κλινικά και εργαστηριακά προκειμένου να αποφασιστεί αν χρειάζονται εισαγωγή. Έτσι, οι εφημερεύοντες ιατροί, υπό την πίεση των ασθενών και των οικείων τους και για να αποφύγουν πιθανές δικαστικές περιπέτειες, έχουν την τάση να εισάγουν τους ασθενείς στο νοσοκομείο με σχετική ευκολία και πολλές φορές χωρίς απόλυτη ιατρική ένδειξη, με συνέπεια τα γνωστά σε όλους μας ράντζα. Αυτό βεβαίως οδηγεί σε σημαντική επιβάρυνση των νοσοκομείων και εντέλει των ασφαλιστικών ταμείων, καθώς και χαμηλό επίπεδο παροχής ιατρικών υπηρεσιών, κάτι που επιβαρύνει περαιτέρω τις ήδη δύσκολες σχέσεις των ασθενών με τους ιατρούς των νοσοκομείων. Εξάλλου, η καισαρική τομή είναι χειρουργική επέμβαση, που διενεργείται με συγκεκριμένες ενδείξεις και αποσκοπεί να προστατεύσει την υγεία ή και τη ζωή της γυναίκας και του εμβρύου. Σε κάποιες περιπτώσεις, η ένδειξη για τη διενέργεια καισαρικής τομής τίθεται προ του τοκετού, όπως ανώμαλη θέση του εμβρύου ή προηγούμενες επεμβάσεις στη μήτρα (αφαίρεση ινομυωμάτων ή καισαρική τομή). Στις περισσότερες, όμως, περιπτώσεις η ένδειξη για καισαρική προκύπτει τελείως αναπάντεχα κατά τη διάρκεια της κύησης ή του τοκετού και η απόφαση πρέπει να ληφθεί άμεσα, σε ελάχιστο χρόνο, προκειμένου να αποφευχθούν μη αναστρέψιμες βλάβες στην επίτοκο ή το έμβρυο. Ακριβώς αυτός ο εξαιρετικά επείγον χαρακτήρας της καισαρικής καθώς και η σε κάποιες περιπτώσεις μη επίτευξη του στόχου, δηλαδή η διάσωση τόσο της μητέρας όσο και του παιδιού, δημιουργούν συχνά αμφιβολίες στους συγγενείς και τους οδηγούν στη δικαστική δίωξη των μαιευτήρων με αυξανόμενη συχνότητα, όπως αποτυπώθηκε σε πρόσφατη έρευνα. Η τάση αυτή έχει οδηγήσει τους συναδέλφους μαιευτήρες να αποφασίζουν πολύ ευκολότερα τη διενέργεια καισαρικής, προκειμένου να ελαχιστοποιήσουν την πιθανότητα επιπλοκών και κατά συνέπεια δικαστικών περιπλοκών. Αυτό είχε ως συνέπεια τη σημαντική αύξηση του ποσοστού καισαρικών στη χώρα μας, που έχει φτάσει περίπου στο 45% έναντι 15% σε άλλες δυτικοευρωπαϊκές χώρες. Θα πρέπει όμως να σημειωθεί ότι η καισαρική είναι χειρουργική επέμβαση και, ως εκ τούτου, συνδέεται με υψηλότερη περιεγχειρητική νοσηρότητα, μεγαλύτερο χρόνο νοσηλείας και σημαντικά υψηλότερο κόστος για το ασφαλιστικό σύστημα. Προτάσεις Προκειμένου να αντιμετωπιστεί το σύνθετο πρόβλημα «ιατρικό σφάλμα δικαστική δίωξη αμυντική ιατρική» θα μπορούσαν να εξεταστούν τα εξής μέτρα: Στο πρόγραμμα προπτυχιακών σπουδών των φοιτητών της Ιατρικής, να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στα θέματα σχέσεων ιατρού ασθενή, ιατρικού σφάλματος και ιατρικού δικαίου. Ριζική αλλαγή και αναβάθμιση της εκπαίδευσης των ειδικευομένων. Καθιέρωση ως υποχρεωτικής της συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης και επαγγελματικής αναβάθμισης (Continuous Medical Education/Continuous Professional Development - CME/CPD), των ιατρών όλων των ειδικοτήτων. Δημιουργία/υιοθέτηση σε όλες τις ειδικότητες «Κατευθυντήριων Οδηγιών» (Guidelines), βασισμένων στην «Ορθή Ιατρική Πρακτική» (Good Clinical Practice GCP), καθώς και στην «Τεκμηριωμένη Ιατρική» (Evidence Based Medicine). Δημιουργία/υιοθέτηση «Τυπικών Διαδικασιών Λειτουργίας» (Standard Operating Procedures SOP), καθώς και διαδικασιών «Ποιοτικού Ελέγχου» (Quality Control QC). Καθιέρωση εσωτερικών (ενδοκλινικών) διαδικασιών ελέγχου (Auditing), ιδιαίτερα στα περιστατικά με δυσμενή έκβαση ή εμφάνιση επιπλοκών. Καθιέρωση προδικαστικής διαδικασίας διερεύνησης και αξιολόγησης των περιστατικών με δυσμενή έκβαση ή εμφάνιση επιπλοκών και ανεπιθύμητων ενεργειών. Αναθεώρηση του συστήματος επίλυσης των αστικών υποθέσεων ιατρικής ευθύνης (σύστημα διαμεσολάβησης;). Καθιέρωση ανώτατου ορίου αποζημίωσης για κάθε κατηγορία βλάβης που επιδικάζεται, ή, εναλλακτικά, η αποδέσμευση της αμοιβής των δικηγόρων από το ύψος της επιδικαζόμενης αποζημίωσης. Ριζική αναθεώρηση και αναβάθμιση του συστήματος υγείας και ιδιαίτερα η ανάπτυξη της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Συμπερασματικά, η μεγάλη αύξηση των περιπτώσεων αγωγών και μηνύσεων για ιατρική αμέλεια, είναι πολυπαραγοντική και έχει επηρεάσει σημαντικά τον τρόπο άσκησης της ιατρικής, οδηγώντας σε αυτό που έχει ονομαστεί «αμυντική» ιατρική. Έτσι, πολλοί ιατροί, στο πλαίσιο της διαγνωστικής και θεραπευτικής προσέγγισης των ασθενών, υιοθετούν πρακτικές που θα τους προστατεύσουν από δικαστικές περιπλοκές. Το σοβαρό αυτό πρόβλημα θα πρέπει να μελετηθεί προσεκτικά και να γίνουν όλες οι απαραίτητες αλλαγές, προκειμένου να αναζητηθεί η χρυσή τομή ανάμεσα στην προστασία των ασθενών από ιατρικά σφάλματα αλλά και των ιατρών από άδικες διώξεις, με στόχο τη σωστή και ασφαλή άσκηση της ιατρικής. 6 7

6 Ημερίδα Επιστημονικού Συμβουλίου Νοσοκομείου Παπαγεωργίου Νομικά και ηθικά ζητήματα που προκύπτουν κατά την άσκηση της εφαρμοσμένης Ιατρικής αποδεκτό ότι ο γιατρός οφείλει να πράττει κατά την Ιπποκρατική παραίνεση «ωφελέειν ή μη βλάπτειν», προσπαθώντας κατά την άσκηση της ιατρικής να τηρεί το απόρρητο, να ενημερώνει τον ασθενή και να παίρνει τη συναίνεσή του πριν από την ιατρική πράξη, να ακολουθεί μέθοδο σύγχρονη και επιστημονικά τεκμηριωμένη και επιπλέον να δίνει την απαιτούμενη προσοχή και χρόνο στον ασθενή προκειμένου να επιτύχει την καλύτερη επικοινωνία και τη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης. Αυτό καθιστά αναγκαίο η εκπαίδευσή του να στοχεύει στην ευρύτερη καλλιέργεια του γιατρού, πέραν των απαραίτητων γνώσεων, της απόκτησης δεξιοτήτων και της τεχνικής του επάρκειας. Τα θέματα των εισηγήσεων που παρουσιάστηκαν σύμφωνα με το πρόγραμμα της ημερίδας έχουν ως εξής: εξέλιξη της Ιατρικής Επιστήμης, η αλματώδης Η ανάπτυξη της Γενετικής και της Βιοτεχνολογίας έχουν ως αποτέλεσμα τη μεταβολή και βελτίωση των επιστημονικών δεδομένων επιτρέποντας πλέον στον άνθρωπο να παρεμβαίνει καθοριστικά στη φύση του. Αυτού του είδους όμως οι «επεμβάσεις» εγείρουν αμείλικτα βιολογικά, κοινωνικά, νομικά, πολιτικά, θρησκευτικά και οικονομικά ερωτήματα τα οποία επιζητούν σαφείς απαντήσεις, λόγω της δημιουργίας Δ. Σωτηριάδης νέων αντιλήψεων και διλημμάτων, φέρνοντας στο προσκήνιο την ανάγκη για ενημέρωση γύρω από δεοντολογικά, ηθικά και νομικά ζητήματα που απασχολούν την ιατρική πράξη. Στην ανάγκη αυτής της ενημέρωσης συνεισέφεραν οι εργασίες της επιστημονικής ημερίδας που διεξήχθησαν στις 6 Απριλίου 2013, στο αμφιθέατρο του Νοσοκομείου Παπαγεωργίου, με τίτλο:«νομικά και ηθικά ζητήματα που προκύπτουν κατά την άσκηση της εφαρμοσμένης Ιατρικής». Στην ημερίδα που διοργανώθηκε κατόπιν πρωτοβουλίας του προέδρου, καθηγητή Δημητρίου Σωτηριάδη και των μελών του Επιστημονικού Συμβουλίου του Νοσοκομείου, τέθηκαν προβληματισμοί, διαπιστώσεις και κατατέθηκαν προτάσεις με στόχο την αναζήτηση διεξόδων και προοπτικών διευθέτησης σε φαινόμενα τα οποία προκύπτουν και ίσως δεν έχουν εκτιμηθεί ακόμα οι επιπτώσεις τους σε επιμέρους θέματα, όπως στο αίσθημα ευθύνης των γιατρών, στις παρεμβατικές δυνατότητες του γιατρού σε δύσκολες περιπτώσεις, στη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ γιατρού και ασθενή, καθώς και στις ευθύνες και την υποχρέωση του συστήματος υγείας. Ενεργές παρεμβάσεις και σχόλια διατηρήθηκαν καθ όλη τη διάρκεια της ημερίδας ενώ παράλληλα διατυπώθηκαν από τους συμμετέχοντες συνέδρους σημαντικοί πρακτικοί προβληματισμοί και προτάθηκαν λειτουργικές λύσεις για την επίλυση των κύριων και καίριων πρακτικών προβλημάτων της άσκησης της ιατρικής πράξης στην ελληνική πραγματικότητα. Κατά την ανταλλαγή απόψεων που ακολούθησε τονίστηκε ιδιαίτερα το γεγονός ότι ο ιατρός και οι λειτουργοί της υγείας γενικότερα, ο δικηγόρος και ο δικαστής καθώς και ο δημοσιογράφος ως διάμεσος στην ενημέρωση της κοινής γνώμης, βρίσκονται ολοένα συχνότερα απέναντι σε ζητήματα που δημιουργούν από τη μια οι διλημματικές καταστάσεις που προκύπτουν στην καθημερινή πρακτική ιατρική και από την άλλη η πολυσύνθετη διάσταση της σχέσης ασθενούς και ιατρού, με μέτρο όχι μόνο την ιατρική και τη νομική αλλά και τη θεολογική και κοινωνιολογική θεώρηση και αξιολόγησή τους. Συμπερασματικά, στην καταληκτική συζήτηση της ημερίδας φάνηκε να είναι κοινά Από δεξιά: Ν. Σαμαράς (μέλος Δ.Σ. ΓΝΠ), Γ. Χριστόπουλος, Ν. Βαχαβιόλος (Αντ/δρος ΓΝΠ), Ν. Παπαγεωργίου, Β. Παπάς και Αθ. Γεωργιάδης. Α. Κυριακίδης και Β. Ταρλατζής Χ. Μακρίδης και Αικ. Παυλίτου-Τσιόντση Η. Χατζηιωαννίδης Κ. Χατζηϊωάννου Μ. Συγγελάκης Ρ. Γιομπστ Γ. Γκριμπίζης και Α. Καλαμπάκας Δ. Ματάμης Γ. Τσουλφάς Κ. Καραμόσχος Χ. Κεπερτής Στην πρώτη εκ των δύο συνεδριών οι εργασίες συντονίσθηκαν υπό την προεδρεία των: Αικ.Παυλίτου-Τσιόντση, Συντ. Διευθύντρια Τμήματος Ανοσολογίας-Ῑστοσυμβατότητας και Χαράλαμπου Μακρίδη, Διευθυντή Χειρουργικού Τομέα Συντ. Διευθυντή Α Χειρουργικής Κλινικής. Εισηγητές: Ηλίας Χατζηιωαννίδης, Επιμ. Α, Β Νεογνολογικής Κλινικής «Ηθικά διλήμματα στη Νεογνολογία και εγκεφαλικός θάνατος». Κωνσταντίνος Χατζηϊωάννου, (MSc, PhD,) Προϊστάμενος Τμήματος Ιατρικής Φυσικής-Ακτινοφυσικής «Ακτινοβολία και κύηση». Μάρκος Συγγελάκης, Διευθυντής, Α Ψυχιατρική Κλινική ΑΠΘ «Νομικά και ηθικά ζητήματα κατά την άσκηση της Ψυχιατρικής στο Γενικό Νοσοκομείο». Δημήτριος Τσακίρης, Συντ. Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος «Αντενδείξεις και διακοπή θεραπείας της εξωνεφρικής κάθαρσης σε ασθενείς με τελικό στάδιο Χ.Ν.Α.». Κατόπιν υπό την προεδρεία του καθ. Δημητρίου Σωτηριάδη, Προέδρου του Επιστημονικού Συμβουλίου του Νοσοκομείου, Συντ. Διευθυντή Β Δερματολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ακολούθησε η ειδική διάλεξη από τον καθηγητή Βασίλειο Ταρλατζή, Πρόεδρο Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ, Συντ. Διευθυντή Α Μαιευτικής-Γυναικολογικής κλινικής και Μονάδας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής ΑΠΘ, με θέμα: «Ηθική και επιστημονική ακεραιότητα της έρευνας στις βιοϊατρικές επιστήμες». Στη δεύτερη συνεδρία της ημερίδας, υπό την προεδρεία των: Αναστασίου Κυριακίδη, Διευθυντή Ιατρικής Υπηρεσίας, Συντ. Διευθυντή Β Ορθοπαιδικής Κλινικής και του καθ. Βασίλειου Ταρλατζή. Εισηγητές: Γιόμπστ Ρούντολφ, Διευθυντής, Νευρολογική Κλινική «Μεταμοσχεύσεις συμπαγών οργάνων-ηθικά διλήμματα». Χαράλαμπος Μακρίδης, Συντ.Διευθυντής Α Χειρουργικής Κλινικής «Ιπποκρατική ηθική: Αρκεί σήμερα;». Σ. Στεφάνου 8 9

7 24ο Σεμινάριο Ανοσολογίας και Κλινικό Φροντιστήριο Εργαστηριακής Ανοσολογίας Η Ανοσολογία στη σύγχρονη κλινική διάγνωση Δημήτριος Ματάμης, Συντ.Διευθυντής ΜΕΘ «Τρόπος θανάτου σήμερα: Ποιος αποφασίζει;». Στην τρίτη συνεδρία της ημερίδας, υπό την προεδρεία των: Γρηγορίου Γκριμπίζη, Αν. Καθηγητή, Α Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ και του Αθανασίου Καλαμπάκα, Διευθυντή Παθολογικού Τομέα, Συντ. Διευθυντή Α Παθολογικής Κλινικής. Εισηγητές: Στέλλα Στεφάνου, Νοσηλεύτρια ΠΕ, Νοσηλευτική Υπηρεσία «Ηθικά και νομικά ζητήματα κατά την άσκηση της Νοσηλευτικής σε ασθενείς που χρειάζονται παρηγορητική θεραπεία ή βρίσκονται στο τέλος της ζωής». Αθανάσιος Καλαμπάκας, Συντ. Διευθυντής Α Παθολογικής Κλινικής «Ιατρική δεοντολογία σε περιβάλλον πληροφορικής». Χρυσόστομος Κεπερτής, Επιμ. Β, Β Παιδοχειρουργική Κλινική ΑΠΘ «Ειδικά ζητήματα που προκύπτουν κατά την άσκηση της Χειρουργικής Παίδων». Κωνσταντίνος Καραμόσχος, Συντ. Διευθυντής, Β Χειρουργικής Κλινικής «Το δίλημμα του χειρουργού στην ιατρική πράξη και ο φόβος του ιατρικού σφάλματος». Γεώργιος Τσουλφάς, Επ. Καθηγητής, Α Χειρουργική Κλινική ΑΠΘ «Ο ρόλος της συναίνεσης στη χειρουργική: Μύθος ή πραγματικότητα;». Μετά το πέρας των εισηγήσεων ακολούθησε συζήτηση επ αυτών με ανταλλαγή απόψεων τόσο των παρακολουθούντων όσο και με τη δημιουργική παρέμβαση του Νομικού Συμβούλου του Νοσοκομείου, κ. Αθανασίου Γεωργιάδη, ο οποίος παρίστατο καθ όλη τη διάρκεια της ημερίδας. Η Δ/ντρια του Πνευμολογικού Τμήματος Μ. Κάκουρα, με τους Δ. Τσακίρη, Αν. Κυριακίδη, και Χαρ. Μακρίδη. οποίος κήρυξε και την έναρξη εργασιών της ημερίδας και τον γενικό διευθυντή Γιώργο Χριστόπουλο για την αμέριστη συμπαράστασή τους στο έργο του Επιστημονικού Συμβουλίου του Νοσοκομείου, στους συμμετέχοντες εισηγητές για το ενδιαφέρον τους και την παρουσίαση των εξαιρετικών ομιλιών τους, καθώς και σε όλους όσους συνήργησαν στη διοργάνωση της ημερίδας. ❶ Το ετήσιο Σεμινάριο, 24ου Κύκλου των Εκπαιδευτικών Μαθημάτων, της Ελληνικής Εταιρείας Ανοσολογίας πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Εργαστήριο Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας του Νοσοκομείου Παπαγεωργίου, στο αμφιθέατρο, στις 7 και 8 Δεκεμβρίου Το μετεκπαιδευτικό σεμινάριο με τίτλο «Η Ανοσολογία στη σύγχρονη κλινική διάγνωση», περιελάμβανε μια σειρά εισηγήσεων για τις σύγχρονες απόψεις για την ανοσιακή απάντηση, τη διαγνωστική προσέγγιση της υπερ- και υπο- λειτουργίας του ανοσιακού συστήματος, για τη διερεύνηση νοσημάτων με υποκείμενη ανοσοπαθολογία, για το ρόλο της ιστοσυμβατότητας στις μεταμοσχεύσεις καθώς και για τις σύγχρονες πρακτικές ανοσοπαρέμβασης. Για τους συμμετέχοντες στις εργασίες του σεμιναρίου προηγήθηκε στις 6 Δεκεμβρίου, δωρεάν παρακολούθηση 5ωρου κλινικού Φροντιστηρίου Εργαστηριακής Ανοσολογίας με δύο ξεχωριστές θεματικές ενότητες α) Αυτοαντισώματα, και β) Κυτταρομετρία Ροής, το οποίο διοργάνωσε το Τμήμα Ανοσολογίας- ❷ Ιστοσυμβατότητας του Νοσοκομείου μας. Στην επιστημονική εκδήλωση παρέστησαν και απηύθυναν χαιρετισμούς ο ιστορικός πρόεδρος του ομώνυμου Νοσοκομείου, Νίκος Παπαγεωργίου, ο πρόεδρος Δ.Σ. Βασίλης Παπάς, ο πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου καθηγητής ΑΠΘ, Δημήτριος Σωτηριάδης, ο γενικός διευθυντής του Νοσοκομείου Γιώργος Χριστόπουλος και ο διευθυντής της Ιατρικής Υπηρεσίας Αναστάσιος Κυριακίδης. Στην εναρκτήρια ομιλία της, η Βιοπαθολόγος, Αικ. Παυλίτου-Τσιόντση (φωτ. 1), Συντονίστρια διευθύντρια του Ανοσολογικού Τμήματος του Νοσοκομείου και πρόεδρος της τοπικής οργανωτικής επιτροπής του σεμιναρίου, αφού καλωσόρισε τους σύνεδρους, ευχαρίστησε ιδιαίτερα τη διοίκηση, τις αρμόδιες υπηρεσίες του Νοσοκομείου καθώς και τους συνεργάτες του εργαστηρίου της, γιατρούς, βιολόγους και παρασκευαστές για την στήριξη και συμβολή τους στη διεξαγωγή του σεμιναρίου. Από την πλευρά της, η πρόεδρος Δ.Σ. της Ε.Ε.Α. διοργανωτή φορέα του σεμιναρίου, Βιοπαθολόγος, Συντονίστρια Α. Γεωργιάδης Τέλος, ο κ. Σωτηριάδης, συνοψίζοντας τα πορίσματα που εξήχθησαν από την επεξεργασία του θέματος της ημερίδας, εξέφρασε τις θερμές ευχαριστίες του προς τον ιστορικό πρόεδρο του ομώνυμου Νοσοκομείου, Νίκο Παπαγεωργίου, τον πρόεδρο Δ.Σ. του Νοσοκομείου Βασίλη Παπά, ο 10 11

8 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ( ) Συντονιστές: Αικ. Παυλίτου, Αν. Γιαννακού, Αλ.Φλέβα. Θεματικές Ενότητες: Α) ΑΥΤΟΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ Εισαγωγή: «Ανίχνευση και αξιολόγηση αυτοαντισωμάτων στην κλινική διάγνωση αυτοανόσων νοσημάτων», Αν. Γιαννακού Εργαστηριακή άσκηση:«éμμεσος ανοσοφθορισμός, ELISA, διπλή ανοσοδιάχυση, Ανοσοαποτύπωση, Μ. Γεράκη, Μ. Μπανταδάκη Β) ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΤΡΙΑ ΡΟΗΣ Εισαγωγή: «Βασικές αρχές κυτταρομετρίας Κλινικές εφαρμογές». Αλ. Φλέβα Εργαστηριακή άσκηση:«ανοσοφαινοτυπική ανάλυση λεμφοκυττάρων περιφερικού αίματος», Αλ. Φλέβα, Π. Λαζίδου ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ( ) ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ: «Σύγχρονη ματιά στην ανοασιακή απάντηση» Συντονιστές: Χρ. Παπαστεριάδη, Γ. Κυριαζής - «Μη ειδική ανοσιακή απάντηση: σύγχρονες απόψεις», Λ. Σκούρα - «Πρόσληψη, επεξεργασία, παρουσίαση αντιγόνου. Διασύνδεση μη ειδικής-ειδικής ανοσίας», Ασ. Φυλάκτου - «Ειδική ανοσιακή απάντηση: κυτταρική ενεργοποίηση και συνεργασία-δραστική φάση», Κ. Αδάμ - «Ρύθμιση ανοσιακής απάντησης. Κλινικές επιπτώσεις στην απόκλιση της ρύθμισης», Αλ. Τσιρογιάννη ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ: «Διαγνωστική προσέγγιση υπερλειτουργίας και υπολειτουργλιας Ανοσιακού συστήματος» Συντονιστές: Ευδ. Δίζα-Ματαυτσή, Αικ. Παυλίτου-Τσιόντση - «Αυτοάνοσα Συστηματικά νοσήματα», Αικ. Παυλίτου-Τσιόντση - «Αυτοάνοσα Οργανοειδικά νοσήματα», Ν. Καφάση - «Υπερευαισθησία», Ιωαν. Σιδηρόπουλος - «Πρωτοπαθείς αντισωματικές ανεπάρκειες», Μ. Σπελέτας ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ: «Διερεύνηση ανοσολογικά μεσολαβούμενων νοσημάτων» Συντονιστές: Ν. Μαλισιόβας, Χρ.Νικολάου - «Νοσήματα κεντρικού νευρικού συστήματος», Χρ. Νικολάου - «Νοσήματα πεπτικού συστήματος», Ελ. Φωτιάδου-Παππά - «Νοσήματα αναπνευστικού συστήματος», Δ. Παπακώστα ΔΙΑΛΕΞΗ: Προεδρείο: Ζ. Πολυμενίδης, Ειρ. Θούα «Μονογονιδιακά αυτοφλεγμονώδη νοσήματα: από την παθοφυσιολογία στη διάγνωση», Αν. Γερμενής ( ) ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ: «Ανοσοπαρέμβαση» Συντονιστές: Ευαγ. Κακλαμάνη, Μ. Βάρλα-Λευθεριώτη - «Χορήγηση γ-σφαιρίνης», Μ. Δανιηλίδης - «Βιολογικοί παράγοντες στα αυτοάνοσα συστηματικά νοσήματα», Β. Γαλανοπούλου - «Κυτταρικές Θεραπείες», Αικ. Σταυροπούλου-Γκιόκα - «Τι νεότερο στα εμβόλια για λοιμώδη νοσήματα», Ευφ. Παπαδοπούλου-Αλατάκη - «Εμβολιασμός για τον Ιό των Ανθρωπίνων Θηλωμάτων (HPV)», Μ. Χατζηστυλιανού ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ: «Ιστοσυμβατότητα και μεταμόσχευση» Συντονιστές: Μ. Σπυροπούλου-Βλάχου, Αικ. Ταράση- Ζαφειροπούλου - «Ο ρόλος των αντιγόνων Ιστοσυμβατότητας (HLA)», Αικ. Ταράση- Ζαφειροπούλου - «Ο ρόλος άλλων γενετικών συστημάτων (non-hla)», Μ. Σπυροπούλου-Βλάχου - «Ο ρόλος της ευαισθητοποίησης του λήπτη έναντι γενετικών συστημάτων του δότη», Αλ. Ινιωτάκη- Θεοδωράκη Συμπεράσματα Σεμιναρίου: Μ. Βάρλα-Λευθεριώτη Ευδ. Δίζα- Ματαυτσή Χρ. Παπαστεριάδη Λ. Σκούρα Ασ. Φυλάκτου Μ. Σπελέτας Ελ. Φωτιάδου- Παππά Ε. Παπαδοπούλου- Αλατάκη Κ. Αδάμ Αν. Γερμενής Χρ. Νικολάου Αλ. Τσιρογιάννη διευθύντρια Ανοσοβιολογικού Τμήματος, Γ.Ν. Μαιευτηρίου «Έλενα Βενιζέλου», Μ. Βάρλα-Λευθεριώτη (φωτ. 2), εξέφρασε την ικανοποίησή της για την επιτυχή ολοκλήρωση των εργασιών του διήμερου σεμιναρίου, τόσο για το μεγάλο ενδιαφέρον των συνέδρων και την υψηλή ποιότητα των εισηγήσεων των ομιλητών, όσο και για τη θερμή φιλοξενία που δέχθηκαν, καταλήγοντας στην ομιλία της: «Εντυπωσιασμένοι από τις εγκαταστάσεις, και τη λειτουργία του Νοσοκομείου σας, ευχόμαστε να είναι πάντα ένα υγιές κομμάτι του ΕΣΥ και του ευρύτερου τομέα υγείας στη χώρα μας και πάντα να έχουμε την ευκαιρία να πραγματοποιούνται τέτοιου είδους εκδηλώσεις. Εκ μέρους των μελών του Δ.Σ. της Ελληνικής Εταιρείας Ανοσολογίας ευχαριστώ τα μέλη της τοπικής οργανωτικής και την κ. Παυλίτου για την άριστη οργάνωση του σεμιναρίου». Με τις καλύτερες εντυπώσεις και μελωδικές νότες να τους συντροφεύουν αποχώρησαν οι παρακολουθούντες το σεμινάριο γοητευμένοι και από την εκφραστική ερμηνεία του διευθυντή Νευρολογίας, Δρ. Βαγγέλη Κούτλα, ακριβού φίλου, συμφοιτητή και συναδέλφου, της κ. Παυλίτου, ο οποίος απέσπασε τα περισσότερα-κατά γενική ομολογία- χειροκροτήματα όταν τους αφιέρωσε μια καταπληκτική δική του πιανιστική σύνθεση με τίτλο «Τα χαμένα όνειρα των γιατρών»

9 Γʹ Πανεπιστημιακή Ορθοπαιδική Κλινική 10 χρόνια από την ίδρυσή της Επετειακό Συνέδριο: «Τι νεότερο στην Οστεοαρθρίτιδα και στην Οστεοπόρωση» Με αφορμή τα 10 χρόνια λειτουργίας της ( ), η Γ Ορθοπαιδική Κλινική ΑΠΘ του Νοσοκομείου Παπαγεωργίου, διοργάνωσε επετειακό συνέδριο με τριπλή θεματολογία, στις Μαΐου Εικόνες από στιγμές δυνατές, γεμάτες συγκινήσεις, αγωνίες και σημαντικές επιτυχίες, που σημάδεψαν τη δεκάχρονη πορεία της πανεπιστημιακής Ορθοπαιδικής κλινικής, διαδέχονταν η μία την άλλη, κατορθώνοντας να κλέβουν από τα μάτια των καλεσμένων τη φαντασμαγορική θέα του απέραντου γαλάζιου που κύκλωνε τη συνεδριακή αίθουσα του νέου υπερσύγχρονου Πολιτιστικού και Εκπαιδευτικού Κέντρου «Γερασίμου και Χαρίκλειας Κρασσά» στο Πανόραμα Θεσσαλονίκης, όπου διεξήχθησαν οι εργασίες του επετειακού συνεδρίου. Ήταν η ιστορική αναδρομή της κλινικής, ένα ταξίδι με «καπετάνιο» στο τιμόνι, τον καθηγητή Ορθοπαιδικής, Γεώργιο Καπετάνο και συνοδοιπόρους νέους επιστήμονες, όλοι τους γεμάτοι όνειρα, σχέδια, φιλοδοξίες και ενθουσιασμό, με ούριο άνεμο στη στράτα τους, τη στήριξη, την αναγνώριση του έργου τους από όλες τις μέχρι τώρα διοικήσεις του Νοσοκομείου Παπαγεωργίου αλλά και την καθολική εκτίμηση των εργαζομένων-συναδέλφων τους. «Μια κοινή και αποδεκτή αλήθεια είναι το πόσο γρήγορα κυλάει ο χρόνος. Το λέμε και το ζούμε καθημερινά όλοι μας. Στον καθημερινό πολυπρόσωπο αγώνα σε προσωπικό ή ομαδικό επίπεδο για την αντιμετώπιση των «τρεχόντων» και μη γεγονότων γράφουμε ο καθένας μας την ιστορία του, μικρή ή μεγάλη, καλή ή κακή. Γυρνώντας πίσω την ματιά «σαν να ήταν χθες» μετρούμε ότι η Πανεπ. Ορθοπαδική Κλινική συμπληρώνει 10 χρόνια στο Νοσοκομείο Παπαγεωργίου. Ήταν η πρώτη, σαν όνομα Κλινική που εγκαταστάθηκε στο ξεχωριστό και ζηλευτό Νοσοκομειακό συγκρότημα του «Παπαγεωργίου» μέσα σε ιδιαίτερα αντίξοες συνθήκες, διαμάχες και αντικρουόμενες απόψεις ως συνήθως και πάντα από την πλευρά του Πανεπιστημίου. Το Νοσοκομείο, μας αγκάλιασε από την πρώτη στιγμή, μας στήριξε και μέρα με τη μέρα, χρόνο με το χρόνο η Κλινική αναπτύχθηκε, ανέπτυξε πολύπλευρη δραστηριότητα, κλινική και εκπαιδευτική και φέτος γιορτάζουμε την 1η δεκαετία λειτουργίας της. Ανάμεσα στις πολλές εκπαιδευτικές δραστηριότητες της Κλινικής ήταν και η οργάνωση Σεμιναρίων και Συνεδρίων. Συνεκτιμώντας τις δυσκολίες της οικονομικής συγκυρίας οργανώσαμε φέτος αυτή την τριπλή θεματολογία (Οστεοαρθρίτιδα, Οστεοπόρωση και δεκαετία της κλινικής) σε μια εκδήλωση εστιάζοντας στα δυο επιστημονικά θέματα της Οστεοαρθρίτιδας και Οστεοπόρωσης, στα πιο «καυτά», αμφιλεγόμενα και εντελώς «καινούργια» επί μέρους θέματα. Συμμετέχουν ως ομιλητές οι πλέον ειδικοί στον τόπο μας για κάθε αντικείμενο καθώς και αρκετοί διακεκριμένοι ξένοι» είπε μεταξύ άλλων στην ομιλία του ο καθ. Γ. Καπετάνος, κατά τη διάρκεια της επίσημης τελετής έναρξης του συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε αργά το απόγευμα της 24ης Μαΐου. Για την επιτυχημένη πορεία της κλινικής, μίλησαν στην εκδήλωση εξέχοντα μέλη της επιστημονικής και ιατρικής κοινότητας, ο πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ, καθ. Μαιευτικής- Γυναικολογίας και Ανθρώπινης Αναπαραγωγής, Βασίλειος Ταρλατζής, ο ιστορικός πρόεδρος και δωρητής του ομώνυμου Νοσοκομείου, Νίκος Παπαγεωργίου, ο συνεχιστής και σημερινός πρόεδρος Δ.Σ. του Νοσοκομείου, Αρχιτέκτων Μηχανικός Βασίλης Παπάς ενώ παρέστησαν ο αντιπρόεδρος Δ.Σ. Νίκος Βαχαβιόλος, ο γενικός διευθυντής Γιώργος Χριστόπουλος καθώς διευθυντές και στελέχη κλινικών και τμημάτων του Νοσοκομείου. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης η παρουσίαση ενός βιβλίου-λευκώματος με τίτλο «Δεκαετία », που εξέδωσε ο καθ. Γεώργιος Καπετάνος, αποτυπώνοντας την πορεία της κλινικής, εντυπωσίασε τους εκατοντάδες προσκεκλημένους, όπου είχαν την ευκαιρία μέσα από τις σελίδες του να γνωρίσουν την ιστορία της κλινικής. Στο προλογικό του σημείωμα αναφέρει χαρακτηριστικά, ο κ. Καπετάνος: «Σήμερα, περισσότερο και ευκολότερα από κάθε άλλη φορά μπορείς να κρίνεις, να κατακρίνεις, να σχολιάσεις καλοπροαίρετα και μη. Το δύσκολο πάντα ήταν και τώρα περισσότερο είναι να δημιουργείς, να προσφέρεις, να αφήνεις ίχνος. Αυτό το μικρό λευκωματάκι, θέλει ενδεικτικά να παρουσιάσει κάποια απ αυτά τα έργα που έγιναν στη δεκαετία λειτουργίας της κλινικής. 14 Φωτορεπορτάζ Γιάννης Τσουφλίδης 15

10 ΦΘΟΡΑ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΣΕΩΝ: ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΤΙΣ ΠΡΟΛΑΒΟΥΜΕ; Όχι όλα. Θέλει πολλή δουλειά γι αυτό. Και όχι τα σπουδαιότερα. Αυτά δεν εκτιμώνται αντικειμενικά, δεν καταμετρώνται, δεν καταγράφονται. Δεν μετράς την ευγνωμοσύνη στα μάτια των αρρώστων, τη δίψα για μάθηση στα μάτια των φοιτητών, την αγάπη και αφοσίωση των νέων συναδέλφων, την εκτίμηση και τον σεβασμό των παλαιότερων, την ανάπαυση της ψυχής. Ασφαλώς υπάρχουν ελλείψεις, παραλείψεις, λάθη, πολλά που δεν έγιναν. Πάντα υπάρχει το καλύτερο και το περισσότερο. Γι αυτά είμαι σίγουρος ότι αφού εντοπισθούν, θα προσπαθήσουν οι επερχόμενοι. Το ταξίδι ήταν γοητευτικό. Και με τους Κύκλωπες και τους Λαιστρυγόνες. Ευχαριστώ το Θεό και τους συνταξιδιώτες μου γι αυτό». Στα περιεχόμενα του βιβλίου περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων, Ιστορική Διαδρομή της Ορθοπαιδικής Κλινικής του ΑΠΘ στο Νοσοκομείο Παπαγεωργίου, Στελέχη κλινικής (Ιατρικό προσωπικό, ειδικευόμενοι ιατροί, Νοσηλευτικό προσωπικό, Γραμματειακή υποστήριξη, βοηθητικό προσωπικό, συνεργάτες-επίτιμα μέλη), Κλινικό έργο (Μονάδες-Ιατρεία, Χειρουργεία, Φυσικοθεραπευτικό Τμήμα), Εκπαίδευση (Προπτυχιακή, Ειδικευομένων, Μεταπτυχιακή, Συνέδρια-Σεμινάρια της Κλινικής), Έρευνα-Συγγραφικό έργο (Διδακτορικές Διατριβές-Μεταπτυχιακά, Διεθνείς Δημοσιεύσεις, Ελληνικές δημοσιεύσεις- Ανακοινώσεις-Ομιλίες, Βιβλία-Κεφάλαια σε βιβλία, Πρωτογενής έρευνα-ερευνητικά Πρωτόκολλα, Διακρίσεις-Βραβεία, Κοινωνικές δραστηριότητες. Για το πολυδιάστατο και σημαντικό κλινικό, διδακτικό και ερευνητικό έργο που προσφέρει η Πανεπιστημιακή Ορθοπαιδική κλινική, με δυναμική παράλληλα παρουσία και συμβολή στο κοινωνικό γίγνεσθαι, ήταν και το επίκεντρο συζητήσεων μεταξύ των καλεσμένων, κατά τη διάρκεια της δεξίωσης που ακολούθησε στους κήπους του πολιτιστικού κέντρου. Για την οστεοαρθρίτιδα, που είναι η φθορά του αρθρικού χόνδρου και η πρώιμη καταστροφή των αρθρώσεων, έγιναν θαυμάσιες εισηγήσεις και ζωηρές συζητήσεις στο πολυπληθές ακροατήριο -κυρίως σχετικά με το τι καινούριο υπάρχει στις παρεμβάσεις μας, πριν ο ασθενής φθάσει στις θαυμάσιες, πολύπλοκες χειρουργικές επεμβάσεις των ορθοπαιδικών (που ασφαλώς, είναι η τελική λύση του προβλήματος, όχι όμως πάντα άμοιρη κινδύνων και επιπτώσεων). H νόσος, ως γνωστόν, προσβάλλει με τον έναν ή τον άλλο τρόπο σχεδόν το ήμισυ των ενηλίκων, με ιδιαίτερη προτίμηση στις μεγάλες φορτιζόμενες αρθρώσεις των ισχίων και των γονάτων. Είναι από τις συχνότερες αιτίες προσέλευσης των ασθενών στα Νοσοκομεία και οδηγούν συνήθως σε κακή ποιότητα ζωής και αναπηρίες. Οι δύο βασικότεροι γενεσιουργοί παράγοντες για τη νόσο είναι (α) η κληρονομικότητα και η ιδιοσυγκρασία του ατόμου, στις οποίες προς το παρόν ελάχιστα μπορούμε να παρέμβουμε (αν εξαιρέσει κανείς την πολλά υποσχόμενη γονιδιακή θεραπεία, που ακόμη δεν έχει κλινική εφαρμογή), και (β) η μηχανική υπερβολική καταπόνηση της άρθρωσης, είτε λόγω μιας «κατασκευαστικής» ιδιομορφίαςμειονεκτικότητας της άρθρωσης (π.χ. συγγενές εξάρθρημα του ισχίου, η ραιβά-βλαισά «στραβά» γόνατα) είτε λόγω επίκτητης κατάστασης, όπως τραυματισμός της άρθρωσης, λοίμωξη, παχυσαρκία, καταπόνηση της άρθρωσης σε αθλητές, δρομείς, χορευτές κτλ. Σε κάθε περίπτωση, η εξέλιξη είναι περίπου ίδια και προοδευτικά επιδεινούμενη, με πόνο, χωλότητα και δυσλειτουργία ή και αχρηστία της άρθρωσης, οδηγώντας τον ασθενή σε κακή ποιότητα ζωής, ακόμη και σε αναπηρία. Στο συνέδριο συζητήθηκαν εκτεταμένα η συσχέτιση όλων των προαναφερθέντων παραγόντων με τη βαρύτητα και την εξέλιξη της νόσου, καθώς και οι χειρουργικές τεχνικές, τα προβλήματα, οι ιδιαιτερότητες και οι λύσεις σε κάθε περίπτωση. Ιδιαίτερος «εστιασμός», όμως, έγινε στην πρόληψη της φθοράς του χόνδρου και στην πιθανή «αποκατάσταση» των βλαβών του, που είναι το κλειδί της υπόθεσης (διότι γνωρίζουμε ότι ο αρθρικός χόνδρος δεν αναγεννάται και ελάχιστες δυνατότητες επούλωσης έχει). Αν και όταν αυτό Του καθ. Γ. Καπετάνου το πρόβλημα λυθεί, θα είναι ένας μείζων σταθμός στην ιατρική, με δεδομένο ότι θα επιτευχθεί ο βασικός στόχος και σκοπός της ορθοπαιδικής: «Ένας κόσμος χωρίς αναπήρους». Τα συμπεράσματα στην προσπάθεια πρόληψης ή αναστροφής της εξέλιξης της οστεοαρθρίτιδας θα μπορούσαν να συνοψιστούν στα εξής: Στη γονιδιακή θεραπεία, που θα πρέπει να περιμένουμε καμιά δεκαετία. Στην παρέμβαση βλαστοκυττάρων και αυξητικών παραγόντων για την επούλωση του αρθρικού χόνδρου, που είναι πιο κοντά. Στη διόρθωση-αποφυγή των επιβαρυντικών παραγόντων, όπως η παχυσαρκία και η υπερβολική-αφύσικη καταπόνηση των αρθρώσεων (πρωταθλητισμός, ποδοσφαιριστές, χορευτές, ορειβάτες). Στη μελέτη και διόρθωση του «μεταβολικού» συνδρόμου των οστών. Στα «τροποποιητικά» ή «χονδροπροστατευτικά» φάρμακα, που από τους ορθοπαιδικούς αντιμετωπίζονταν με ιδιαίτερο σκεπτικισμό, αλλά επανέρχονται, με καλά δεδομένα. Στη μεταμόσχευση χόνδρου σε επιλεγμένες, ειδικές, ελάχιστες περιπτώσεις. Στην επέκταση των αρθροσκοπικών διορθωτικών παρεμβάσεων στο ισχίο σε πολύ πρώιμες και πολύ επιλεγμένες περιπτώσεις. Βέβαια, τελική λύση εξακολουθεί να παραμένει η χειρουργική θεραπεία αποκατάστασης-αντικατάστασης των αρθρώσεων -τομέας, στον οποίον η πρόοδος είναι εντυπωσιακή, με τα καινούρια υλικά και τεχνικές

11 Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΩΡΛ, Γ.Ν.Π Διευθυντής: Καθηγητής Ιωάννης Κωνσταντινίδης Εναρκτήρια ομιλία του προέδρου του Συνεδρίου Καθ. Ι. Κωνσταντινίδη 13ο Πανελλήνιο Σεμινάριο Ρινολογίας και 5ο Εργαστήριο Ενδοσκοπικής Ρινοχειρουργικής Ρινοπλαστικής με εκπαίδευση σε νωπά παρασκευάσματα Γράφει ο Ιορδάνης Κωνσταντινίδης, Λέκτορας, Β ΩΡΛ ΑΠΘ, ΓΝΠ Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε το 13ο Ρινολογικό Συνέδριο για άλλη μια φορά στο Νοσοκομείο Παπαγεωργίου στις Απριλίου Την οργάνωση είχε η Ελληνική Ρινολογική Εταιρεία και η Β ΩΡΛ Κλινική ΑΠΘ. Το Συνέδριο περιελάμβανε ομιλίες από το αμφιθέατρο, φροντιστήρια, εκπαίδευση σε χειρουργικές τεχνικές επί νωπών παρασκευασμάτων, και ζωντανή αναμετάδοση επεμβάσεων ενδοσκοπικής χειρουργικής και ρινοπλαστικής από διακεκριμένους ξένους και Έλληνες προσκεκλημένους. Το συνέδριο παρακολούθησαν 313 σύνεδροι από όλη την χώρα ενώ πρακτική άσκηση έκαναν 30 συνάδελφοι. Ιδιαίτερα τιμητική ήταν η παρουσία στην τελετή έναρξης του Προέδρου Δ.Σ. του Νοσοκομείου, Βασίλη Παπά και του Προέδρου της Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ, Καθηγητή Βασιλείου Ταρλατζή. Το συνέδριο λάμπρυναν με την παρουσία τους διακεκριμένοι επιστήμονες του εξωτερικού όπως ο τέως Διευθυντής της ΩΡΛ κλινικής της Mayo Clinic, Rochester USA, Καθηγητής Eugene Kern, ο Καθηγητής David Sherris, Buffalo University, USA καθώς και ο Καθηγητής Σ. Κουντάκης Georgia University, USA. Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Ρινολογικής Εταιρείας και Διευθυντής της Β ΩΡΛ Κλινικής ΑΠΘ Καθηγητής Ιωάννης Κωνσταντινίδης τόνισε στην εναρκτήρια ομιλία του τη σημασία διοργάνωσης τέτοιων επιστημονικών εκδηλώσεων στο Νοσοκομείο αλλά και στην πόλη μας τα οποία καθιερώνουν την κλινική μας ως Πανελλήνιο Κέντρο Ρινολογίας τόσο στην εκπαίδευση όσο και στο κλινικό και επιστημονικό της έργο. Στόχος ήταν και θα είναι ιδιαίτερα οι νέοι συνάδελφοι να μην αναγκάζονται να μεταβαίνουν στο εξωτερικό για την απόκτηση εξειδικευμένης γνώσης με πολλαπλά έξοδα αλλά αυτό να το επιτυγχάνουν στην χώρα μας όπως το παράδειγμα έδωσαν και τα δύο Ρινολογικά Συνέδρια που διοργανώθηκαν τα τελευταία τρία χρόνια στο Νοσοκομείο μας. Η προσπάθεια αυτή έχει συνέχεια με την διοργάνωση στο Νοσοκομείο μας τον Μάρτιο του 2014 του Σεμιναρίου Παθήσεων των Σιελογόνων Αδένων από την Ελληνική Εταιρεία Σιελογόνων Αδένων και την Β ΩΡΛ Κλινική ΑΠΘ. Ο καθ. Ε. Kern (USA), κατά τη διάρκεια της ομιλίας του. Ο Καθ. Σ. Κουντάκης διδάσκει την χειρουργική ανατομική των παραρρινικών κόλπων. Ο Καθ. D. Sherris πραγματοποιεί ανοικτή ρινοπλαστική σε πτωματικό παρασκεύασμα. Ομιλία του προέδρου της Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ, Καθ. Β. Ταρλατζή Φροντιστήριο αλλεργικής ρινίτιδας Πρακτική άσκηση στην ρινοπλαστική σε νωπό παρασκεύασμα 18 19

12 ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 Eλευθερία Eμμανουηλίδου Κωνσταντίνα Μουζάκη Δωροθέα Στεργίδου Έφη Ευστρατίου Ειρήνη Κατσανίκα Ηρώ Τσάρα Αθανάσιος Νικολαΐδης ΟΜΙΛΗΤΕΣ Τον στίχο γνωστού τραγουδιού «Ότι δεν σε σκοτώνει σε κάνει πιο δυνατό», αφιέρωσαν οι πρωταγωνιστές της ημερίδας, νεολαίοι και μικροί μαθητές, στο πολυάριθμο κοινό που παρακολούθησε τις εργασίες της ημερίδας που διοργάνωσε η Δ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ του Νοσοκομείου Παπαγεωργίου σε συνεργασία με το Διαβητολογικό Κέντρο του Νοσοκομείου και τον Σύλλογο Φίλων του Νοσοκομείου Παπαγεωργίου «Η Αντηρίδα», στις 16 Δεκεμβρίου Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο αμφιθέατρο του Νοσοκομείου, και στόχο είχε την ενημέρωση των γονέων και παιδιών με Σακχαρώδη Διαβήτη, όσον αφορά τις νέες εξελίξεις, επισημαίνοντας παράλληλα την αναγκαιότητα εκπαίδευσης των πασχόντων ως προς τη φαρμακευτική αγωγή, τη διατροφική προσέγγιση και το πλάνο της άσκησης που θα πρέπει να ακολουθούν. Στην εναρκτήρια ομιλία της, η πρόεδρος της οργανωτικής επιτροπής της ημερίδας, αν. καθηγήτρια ΑΠΘ, Ασημίνα Γαλλή -Τσινοπούλου, καλωσορίζοντας τους συμμετέχοντες, εξέφρασε την ιδιαίτερη χαρά της για την πολυπληθή παρουσία των παιδιών στην ημερίδα, λέγοντας χαρακτηριστικά «Λειτουργούμε σαν ομάδα, είμαστε σαν μια μεγάλη οικογένεια», ενώ αναφέρθηκε συνοπτικά και στο έργο του παιδοδιαβητολογικού ιατρείου της Παιδιατρικής κλινικής του Νοσοκομείου, του οποίου είναι επικεφαλής. Κατόπιν αφού ανέγνωσε το μήνυμα στήριξης και αισιοδοξίας προς τους γονείς και τα παιδιά, που απέστειλε η διευθύντρια της κλινικής, καθηγήτρια Παιδιατρικής ΑΠΘ, Μαρία Εμποριάδου-Πετικοπούλου, παρέδωσε τη σκυτάλη στον πρόεδρο της Διαβητολογικής Εταιρείας Β.Ε., επ. καθηγητή ΑΤΕΙ, Κυριάκο Καζάκο ο οποίος κηρύττοντας την έναρξη εργασιών της ημερίδας τόνισε μεταξύ άλλων: «Προστατέψτε το μέλλον μας», «είναι το φετινό μήνυμα της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας για τον Διαβήτη και είναι μια φωνή που ξεκινάει από τα παιδιά, έχει πολλούς αποδέκτες, απευθύνεται στις οικογένειες, απευθύνεται σε μας τους επαγγελματίες υγείας και στην πολιτεία βέβαια, αφυπνίζοντας όλους μας από εκεί που είμαστε να φροντίσουμε για το μέλλον των παιδιών μας και να κάνουμε τη ζωή τους όσο γίνεται καλύτερη. Οι εργασίες της σημερινής ημερίδας επικεντρώνονται στην πρόληψη και ειδικότερα στην εκπαίδευση, η οποία αποτελεί και τον πλέον σημαντικό παράγοντα στη σωστή αντιμετώπιση του διαβήτη». Στην εκδήλωση χαιρετισμούς επίσης απηύθυναν, εκπρόσωπος της Ελληνικής Επιτροπής Διεθνών Σχέσεων & Ανταλλαγών Φοιτητών Ιατρικής (Hellenic Medical Students International Committee HelMSIC), ο διευθυντής του Διαβητολογικού Κέντρου του Νοσοκομείου, Δρ. Χρήστος Μανές, η διευθύντρια Νευρολογίας, και Ταμίας Δ.Σ. του Εθελοντικού Συλλόγου «Η Αντηρίδα» Δρ. Γεωργία Δερετζή, ο Γενικός Γραμματέας Π.Ο.Σ.Σ.Α.Σ.ΔΙΑ. (Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Σωματείων Ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη) Γεώργιος Τσούτσας, η αντιπρόεδρος Δ.Σ. του Συλλόγου Διαβητικών Ν. Θεσσαλονίκης «Άγιος Δημήτριος», Γλυκερία Τζήμου και η προϊσταμένη της Παιδιατρικής Κλινικής του Νοσοκομείου, Συμέλα Τοξιάδου. Προβάδισμα στην ημερίδα είχαν οι μαρτυρίες, μία γεύση από τη «γλυκιά ζωή» των παιδιών που ανέβηκαν στο βήμα και μοιράστηκαν με τους γονείς τους και το κοινό, σκέψεις, εμπειρίες, όνειρα, στόχους, μέσα από τη δική τους ματιά, μέσα από παραμύθια και στίχους τραγουδιών, προκαλώντας σε όλους μοναδικά συναισθήματα, ενώ ιδιαίτερα συγκινητικές ήταν οι αναφορές των παιδιών στο πρόσωπο της κ. Γαλλή και της συνεργάτιδάς της, κ. Ευστρατίου εκφράζοντας λόγια αγάπης και ευχαριστίες. Προεδρείο: Κυριάκος Καζάκος - «Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1:Συχνότητα- αιτιολογίασυμπτώματα-διάγνωση» Ελευθερία Εμμανουηλίδου, Παιδίατρος, Παιδιατρική Κλινική Γ. Νοσοκομείου Καβάλας. - «Τι συμβαίνει όταν λείπει η ινσουλίνη; Yπεργλυκαιμία- Υπογλυκαιμία» Κωνσταντίνα Μουζάκη, Ειδ. Παιδίατρος, Υποψήφια Διδάκτορας. - «Ινσουλίνες: Παλαιές και νέες -είδη-χρόνος και διάρκεια δράσης-επιλογή» Δωροθέα Στεργίδου, Ειδ. Παιδίατρος, Δ Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ., Γ.Ν.Παπαγεωργίου. Προεδρείο: Χρήστος Μανές - «Εντατικοποιημένο σχήμα ινσουλινοθεραπείας - αντλία ινσουλίνης» Ασημίνα Γαλλή Τσινοπούλου, Αν.Καθηγήτρια Παιδ/κής Παιδ/κής Ενδοκρινολογίας, Υπεύθυνη Παιδοδιαβητολογικού Ιατρείου Δ Παιδ/κής Κλινικής ΑΠΘ. Γ.Ν.Παπαγεωργίου. - «Διατροφή παιδιών και εφήβων: ο ρόλος της στη ρύθμιση του διαβήτη-διατροφή σε παιδιά με αντλία ινσουλίνης» Ευστρατίου Έφη, Διαιτολόγος, Επιστημονική Συνεργάτης Δ Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ., Κατσανίκα Ειρήνη, Διαιτολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου. - «Νοσηλευτική φροντίδα του παιδιού με διαβήτη» Αναστασία Ρακογιάννη, Αν. Προϊσταμένη Δ Παιδ/κής Κλινικής Α.Π.Θ. Γ.Ν.Παπαγεωργίου, Ηρώ Τσάρα, Νοσηλεύτρια Δ Παιδ/κής Κλινικής Α.Π.Θ., Γ.Ν.Παπαγεωργίου, Αθανάσιος Νικολαΐδης, Νοσηλευτής Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν.Παπαγεωργίου. Συμμετοχή παιδιών και εφήβων με προσωπικές εμπειρίες και σχόλια Συντονιστές: Θεόδωρος Μαριόγλου Ασημίνα Γαλλή- Τσινοπούλου Μαρία Τσάνταλη (Θεσσαλονίκη), Όμηρος Τρούπης (Θεσσαλονίκη), Έλενα Τσαβουρέλου (Γιαννιτσά), Δημήτρης Τσιρανίδης Καστοριά), Αθανασία Τολιοπούλου (Βέροια) Κυριάκος Καζάκος Χρήστος Μανές Γεωργία Δερετζή Γεώργιος Τσούτσας Γλυκερία Τζήμου Συμέλα Τοξιάδου Εκπρόσωπος φοιτητών HelMSIC 20 21

13 Νευρολογική Κλινική-Μονάδα Πολλαπλής Σκλήρυνσης, ΓΝΠ Επιστημονική Ημερίδα Πολλαπλή Σκλήρυνση Νεότερες εξελίξεις στη θεραπεία Βασίλης Τσιάρας Νικόλαος Αρτέμης Δρ. Γεωργία Δερετζή Δρ. Ευάγγελος Κούτλας Δρ, Ρούντολφ Γιόμπστ Βασίλειος Παπαδόπουλος Αργυρώ Κούτλα Θεματικές ενότητες που αναπτύχθηκαν από τους εισηγητές: Μια ιδιαίτερη έκθεση έργων ζωγραφικής, ανθρώπων που αντιμετωπίζουν θαρραλέα τα προβλήματα της πολλαπλής σκλήρυνσης, απέσπασε τον θαυμασμό του πολυάριθμου κοινού που παρακολούθησε τις εργασίες της Επιστημονικής Ημερίδας που διοργάνωσε η Μονάδα Πολλαπλής Σκλήρυνσης, της Νευρολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου Παπαγεωργίου, στις 3 Νοεμβρίου 2012, με θέμα:«νεότερες εξελίξεις στη θεραπεία». Οι εργασίες της ημερίδας, απευθύνονταν κυρίως στους ασθενείς και τους συγγενείς τους, ενώ οι ομιλητές ανέπτυξαν θέματα, τα οποία απασχολούν άμεσα τους πάσχοντες κυρίως από πλευράς θεραπείας. «Η Πολλαπλή Σκλήρυνση είναι μία πάθηση που προσβάλλει κατεξοχήν νεαρά άτομα ηλικίας ετών, τα οποία βρίσκονται στη δημιουργικότερη φάση της ζωής τους», επισήμανε κατά την εναρκτήρια ομιλία του ο συντονιστής διευθυντής της Νευρολογικής Κλινικής, Dr Iάκωβος Τσίπτσιος, συμπληρώνοντας «ότι σήμερα, στόχος της επιστημονικής κοινότητας είναι η ανάπτυξη και η εφαρμογή νέων θεραπειών, οι οποίες θα βελτιώσουν και θα αναβαθμίσουν εντυπωσιακά την ποιότητα ζωής των ασθενών και μάλιστα υπάρχουν Dr Iάκωβος Τσίπτσιος κηση του Νοσοκομείου, τον εθελοντικό Σύλλογο «Η Αντηρίδα»,για τη στήριξη και συνεχή προσφορά τους στις δραστηριότητες της κλινικής μας, καθώς επίσης και την Ελληνική Νευρολογική Εταιρεία υπό την αιγίδα της οποίας τελεί η σημερινή ημερίδα. Ωστόσο όμως θα ήθελα να σταθούμε στους πρωταγωνιστές αυτής της ημερίδας. Τους ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας και τις οικογένειές τους που με την υπομονή την καρτερικότητα και το θάρρος που τους διακρίνει μας εξοπλίζουν καθημερινά με διάθεση και δύναμη να μπορούμε να επιχειρούμε αρκετά ελπιδοφόρα μηνύματα για τον έλεγχο των συμπτωμάτων της νόσου και τις μελλοντικές θεραπείες. Ιδιαίτεωρα ευχαριστώ τους γιατρούς και νοσηλευτές της Νευρολογικής μας κλινικής, τη διοί- συνεχώς και περισσότερο να εισδύουμε στα άδυτα της διάγνωσης και της θεραπευτικής προσέγγισης της πολλαπλής σκλήρυνσης. Τους ευχαριστούμε από βάθους καρδιάς». Ελένη Φωτιάδου Μάνος Τσατσιάδης Κατερίνα Φασούλα «Ευτυχισμένοι δεν είναι εκείνοι που έχουν το καλύτερο σε κάθε στιγμή της ζωής τους, αλλά εκείνοι που κάνουν το καλύτερο σε κάθε στιγμή της ζωής τους...» Στη ημερίδα χαιρετισμούς απηύθυναν ο ιστορικός πρόεδρος του Νοσοκομείου, Νίκος Παπαγεωργίου, ο γενικός διευθυντής Γιώργος Χριστόπουλος, ο πρόεδρος της Ελληνικής Νευρολογικής Εταιρείας, Νικόλαος Αρτέμης, ο αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ατόμων με Σκλήρυνση κατά Πλάκας, Βασίλης Τσιάρας, ενώ αναγνώστηκε και σύντομο μήνυμα που απέστειλε η πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων Νοσοκομείου Παπαγεωργίου «Η Αντηρίδα» Ζωή Ψαρρά-Παπαγεωργίου. Ακολούθησαν ενδιαφέρουσες εισηγήσεις από τους ομιλητές για την αντιμετώπιση των διαφόρων προβλημάτων των συμπτωμάτων που δημιουργεί η νόσος, επισημάνθηκαν σημαντικές πληροφορίες και εξελίξεις για τις συμπληρωματικές κι εναλλακτικές θεραπείες για την πολλαπλή σκλήρυνση, για τον σημαντικό ρόλο του νοσηλευτή στη διαχείριση των ασθενών, για τη συμβολή της θεραπευτικής γυμναστικής η οποία εφαρμόζεται στην Μονάδα Πολλαπλής Σκλήρυνσης της Νευρολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου Παπαγεωργίου, καθώς και για το ρόλο που διαδραματίζει η τέχνη και η μουσική στην υπέρβαση της πολλαπλής σκλήρυνσης. Οι εργασίες Χάρης Σαββόπουλος «Νεότερες εξελίξεις στη Θεραπεία» - «Πόσο εύκολη είναι η διάγνωση της Πολλαπλής Σκλήρυνσης», Δρ. Γεωργία Δερετζή, Διευθύντρια Νευρολογίας - «Η φαρμακευτική θεραπεία στην Πολλαπλή Σκλήρυνση σήμερα και αύριο», Δρ. Ευάγγελος Κούτλας, Διευθυντής Νευρολογίας - «Η ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της νόσου», Δρ. Ρούντολφ Γιόμπστ, Διευθυντής Νευρολογίας - «Συμπληρωματικές και Εναλλακτικές Θεραπείες στην Πολλαπλή Σκλήρυνση», Δρ. Ευάγγελος Κούτλας, Διευθυντής Νευρολογίας «Μονάδα Πολλαπλής Σκλήρυνσης» - «Ο ρόλος του Νοσηλευτή», Βασίλειος Παπαδόπουλος, Ειδικός Παθολογικής Νοσηλευτικής, προϊστάμενος Νευρολογικής Κλινικής - «Τι ιδιαίτερο προσφέρει η Μονάδα σε επίπεδο Εξωτερικών Ιατρείων», Αργυρώ Κούτλα, Ψυχολόγος - «Θεραπευτική γυμναστική», Ελένη Φωτιάδου, Επίκ. Καθηγήτρια ΤΕΦΦΑ Θεσσαλονίκης «Ζώντας με τη Νόσο» - «Και όμως υπάρχει ελπίδα», Δρ. Γεωργία Δερετζή, Διευθύντρια Νευρολογίας - «Η νόσος είναι μαραθώνιος», Μάνος Τσατσιάδης, Καθηγητής Μέσης Εκπαίδευσης - «Όταν το βίωμα έγινε ποίημα», Κατερίνα Φασούλα, Δημοτική υπάλληλος - «Δεν είμαστε μόνοι», Κατερίνα Σανίδα, Νοσηλεύτριαφοιτήτρια Παιδαγωγικού - «Η νόσος μέσα από την τέχνη», Χάρης Σαββόπουλος, Καθηγητής Σχολής Καλών Τεχνών ΑΠΘ

14 «Ένα έργο τέχνης είναι η γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον. Ο καλλιτέχνης δημιουργεί για να ζήσει, για να είναι ο νικητής στον αγώνα κατά του χρόνου και της αρρώστιας...» της ημερίδας ολοκληρώθηκαν με τοποθετήσεις και συζητήσεις του ακροατηρίου αναζητώντας απαντήσεις στα ποικίλα ερωτήματα που έθεσαν στους εισηγητές, ενώ πολύτιμες εμπειρίες και συναισθήματα μοιράστηκαν με το κοινό νέοι άνθρωποι που πάσχουν από τη νόσο, στέλνοντας ενθαρρυντικό μήνυμα αισιοδοξίας και δύναμης. Τόσο από την έναρξη της ημερίδας έως και τη λήξη σημειώθηκε το αδιαχώρητο στο αμφιθέατρο του Νοσοκομείου ενώ αγαπημένα τραγούδια χάρισαν μια ξεχωριστή νότα στην ατμόσφαιρα, μέσα από την υπέροχη πιανιστική εκτέλεση του διευθυντή Νευρολογίας Βαγγέλη Κούτλα ο οποίος εισέπραξε ζωηρά χειροκροτήματα από το κοινό αλλά και συγχαρητήρια από τους έκπληκτους συναδέλφους του για το ταλέντο του και στη μουσική. Θετικά τα μηνύματα για την ενίσχυση του ρόλου των Τεχνολόγων Δυναμικό «παρών» στις σύγχρονες επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις Σημαντικό κομμάτι εργαζομένων - συνεργατών οι Τεχνολόγοι στην κοινή προσπάθεια για την ορθολογική λειτουργία του Νοσοκομείου Παπαγεωργίου Τη δυναμική και το όραμα των επιστημόνων που απαρτίζουν τον τομέα των Τεχνολόγων στη χώρα μας, απέδειξε με την αρτιότητά της, την έκφραση των απόψεων και των τοποθετήσεων η εξαιρετικά επιτυχημένη ημερίδα, η οποία διοργανώθηκε από το Γραφείο Εκπαίδευσης Τεχνολόγων Ιατρικών Εργαστηρίων του Γ.Νοσοκομείου Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με το Τμήμα Ιατρικών Εργαστηρίων του Αλεξάνδρειου Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης, και τη συμβουλευτική υποστήριξη του Επιστημονικού Συμβουλίου του Νοσοκομείου Παπαγεωργίου, στις 19 Οκτωβρίου 2012, στο κεντρικό αμφιθέατρο του Νοσοκομείου. Στην ημερίδα, με τίτλο «Η Θέση του Τεχνολόγου στις σύγχρονες εξελίξεις», που για πρώτη φορά ανάλογης θεματολογίας διοργανώθηκε στην Ελλάδα, έλαβαν μέρος επαγγελματίες και εκπρόσωποι του χώρου των Εργαστηρίων, ειδικοί στη Εργασιακή Ελληνική Νομοθεσία και εκπρόσωποι Ευρωπαϊκών Οργανισμών, αντιπρόσωποι της Τριτοβάθμιας Τεχνολογικής και Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης, φοιτητές και ερευνητές σε Ελληνικά Ερευνητικά Ινστιτούτα. Μέσω των οκτώ εικοσάλεπτων εισηγήσεων, με το κενό των δέκα λεπτών για ερωτήσεις σε καθεμία από αυτές, αναπτύχθηκαν τα θέματα: Ποιες είναι οι εργασιακές και εκπαιδευτικές εξελίξεις που αφορούν τον επαγγελματία και φοιτητή Τεχνολόγο Ποια είναι η πραγματικότητα του τομέα στην Ελλάδα και στο Εξωτερικό Ποιες εναλλακτικές υπάρχουν, και ποιες οι εμπειρίες. Το πολυπληθές κοινό που συμμετείχε στην ημερίδα καλωσόρισε ο πρόεδρος της επιστημονικής και οργανωτικής επιτροπής της Ημερίδας, Προϊστάμενος των Ιατρικών Εργαστηρίων του Νοσοκομείου, Θεόδωρος Βλαχόπουλος, τονίζοντας κατά τη διάρκεια της ομιλίας του ότι: «Αφορμή της εκδήλωσης δεν αποτελεί μόνο η ανάγκη εξεύρεσης απαντήσεων σε καίρια ερωτήματα Η εικαστική έκφραση και τα αποτυπωμένα σε χαρτί συναισθήματα των ασθενών της Μονάδας Πολλαπλής Σκλήρυνσης της Νευρολογικής Κλινικής, φιλοξενήθηκαν για αρκετές ημέρες στους κεντρικούς χώρους του Νοσοκομείου, αγγίζοντας τις καρδιές όλων των προσερχόμενων επισκεπτών. Χ. Νέλλας και Φούλη Ονουφριάδου Θ. Βλαχόπουλος και Σ. Μήτκα 24 25

15 Πρόγραμμα Α Μέρος [Συντονιστές: Νέλλας Χρήστος Ονουφριάδου Φούλη] Ηλιάδου Αικατερίνη, Δικηγόρος, Νομικός Σύμβουλος EuroBank «Άδεια Άσκησης Επαγγέλματος, Ελληνική Εργασιακή Νομοθεσία, Ιδιαιτερότητες» Ζαχείλας Λουκάς, Επιστημονικός συνεργάτης Cedefop, Yπεύθυνος σε θέματα προσόντων και μαθησιακών αποτελεσμάτων «Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων, Σύζευξη Ελληνικής & Ευρωπαϊκής Αγοράς Εργασίας» Βούρτσης Διονύσης, Πρόεδρος Δ.Σ. Πανελλήνιας Ένωσης Τεχνολόγων Ιατρικών Εργαστηρίων(Π.Ε.Τ.Ι.Ε.) «Τεχνολόγοι: Ελλάδα & Εξωτερικό» Μιχαηλίδου Λιάνα, Διευθύντρια Διαχείρισης Ποιότητας Γ.Ν. Παπαγεωργίου «Διαπίστευση & Εργαστήρια: Τι θα φέρει στην κλινική καθημερινότητα;» Β. Παπάς Δ. Σωτηριάδης Ζ. Ψαρρά- Παπαγεωργίου Χ. Νέλλας Σ. Μήτκα Λ. Ζαχείλας Κ. Ηλιάδου Β Μέρος [Συντονιστές: Βλαχόπουλος Θεόδωρος Μήτκα Στέλλα] Νέλλας Χρήστος, Καθηγητής Ερφαρμογών Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης «ΤΕΙ: Συμπεράσματα από την Πρόσφατη Αξιολόγηση- Προοπτικές» Οικονόμου Ανδρέας, Επ. Καθηγητής, Γ. Τμήμα Παιδαγωγικών Μαθημάτων, Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης «Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση: Νομοθεσία, Διαδικασίες, Εξελίξεις» Σταυρόπουλος Αθανάσιος, Εργαστηριακός Συνεργάτης Ίδρύματος Ιατροβιολογικών ΕρευνώνΑκαδημίας Αθηνών (ΙΙΒΕΑΑ), Υποψήφιος Διδάκτορας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών «Ο Τεχνολόγος στην Έρευνα: Εμπειρίες από την Ελληνική πραγματικότητα» Αντου Νικολέτα και Καλλιφατίδου Άννα, απόφοιτοι Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης «6 μήνες με Erasmus στην Πορτογαλία. Η προσωπική ιστορία φοιτητών» Πρόεδρος Οργανωτικής Επιτροπής: Βλαχόπουλος Θεόδωρος, Προϊστάμενος Ιατρικών Εργαστηρίων, Γ.Νοσοκομείου ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Γενικός Συντονιστής: Παπαχρήστου Νικόλαος, Τεχνολόγος Ιατρικών Εργαστηρίων Μέλη: Ανδρεάδης Γιώργος (ΤΕΙ Θ), Βήττου Λεμονιά (ΓΝ. ΑΧΕΠΑ), Γερολυμάτου Αθηνά (ΓΝΠ), Κατσαρός Στυλιανός (ΓΝΠ), Μήτκα Στυλιανή (ΤΕΙ Θ), Μωραΐτης Γιάννης (ΓΝ. Παπανικολάου), Νανούση Ιωάννα (Γ.Ν. Αλεξανδρούπολης), Ονουφριάδου Φούλη (ΓΝΠ), Περσίδου Ελένη (Γ.Ν.Θ.Ιπποκράτειο), Ράρρας Νικόλαος (Γ.Ν. Ιωαννίνων), Σαρακαπίνας Γεώργιος (Ν. Θεαγένειο). Γραμματεία: Αμοιρίδου Ντίνα, Καραπιπερίδου Αναστασία, Μακρή Μαρίνα, Μέρμιγκα Τέπη, Παπαδημητρίου Βίκυ, Ράπτου Αθανασία,(ΓΝΠ) Εθελοντές Φοιτητές: Εφετζή Στέλλα, Ζαχαρέγκα Φωτεινή, Καραβασίλης Αθανάσιος, Κιουμουρτζή Γεωργία, Παντελιός Αλέξανδρος Παπαγρηγορίου Μαγδαλινή, Παπαδοπούλου Ελισσαβέτα, Πεχλεβανίδη Βιολέτα, Πεχλιβάνης Ανδρέας, Κουτσουνίδα Μαρία, Μερκούρης Αλέξανδρος, Ψυλλίδου Εύα. που αφορούν τις εξελίξεις που ζούμε αλλά και η έντονη ανάγκη οράματος και προοπτικών για τον συγκεκριμένο χώρο, στοχεύοντας στην ενίσχυση των δράσεων του τομέα». Στη συνέχεια ο κ. Βλαχόπουλος, επέδωσε τιμητική αναμνηστική πλακέτα στον Διευθυντή Διοικητικής Υπηρεσίας του Νοσοκομείου Παπαγεωργίου Γεώργιο Καρατζά, εκ μέρους των Τεχνολόγων Ιατρικών Εργαστηρίων του Νοσοκομείου για τη στήριξή του στο εργαστηριακό και εκπαιδευτικό έργο τους. Στην εκδήλωση χαιρετισμούς απηύθυναν η Προϊσταμένη του Τμήματος Ιατρικών Εργαστηρίων «ΑΤΕΙΘ» Στέλλα Μήτκα, η πρόεδρος του συνδιοργανωτή φορέα της ημερίδας, Συλλόγου Φίλων του Νοσοκομείου Παπαγεωργίου «Η Αντηρίδα», Ζωή Ψαρρά-Παπαγεωργίου, και ο πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Νοσοκομείου και διευθυντής της Β Πανεπ. Δερματολογικής Κλινικής, καθηγητής Δημήτριος Σωτηριάδης. Την έναρξη εργασιών της ημερίδας κήρυξε ο πρόεδρος του Δ.Σ. του Νοσοκομείου Παπαγεωργίου, Βασίλης Παπάς, συγχαίροντας τον πρόεδρο της ημερίδας, κ. Βλαχόπουλο για τη συνεχή του προσπάθεια και προσφορά, καθώς και τους εργαζόμενους τεχνολόγους για τη συμβολή τους, στο αναπτυξιακό έργο του Νοσοκομείου. Θ. Βλαχόπουλος: Οι Τεχνολόγοι «αιχμή του δόρατος» για το Σύστημα Υγείας Ως πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής σας καλωσορίζουμε σ αυτό τον πραγματικά φιλόξενο χώρο, υλοποιώντας ένα όραμα που είχαμε αρκετοί συνάδελφοι της κατηγορίας τεχνολόγων ιατρικών εργαστηρίων, την αναγκαιότητα διοργάνωσης παρόμοιων ημερίδων. Όλοι τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε τη συνεχώς Δ. Βούρτσης Λ. Μιχαηλίδου Α. Οικονόμου Αθ. Σταυρόπουλος Ν. Άντου «Τιμής ένεκεν από τους Τεχνολόγους των Ιατρικών Εργαστηρίων του Γ.Ν. Παπαπαγεωργίου, στον Διοικητικό Διευθυντή Γεώργιο Καρατζά για τη στήριξή του στο εργαστηριακό και εκπαιδευτικό έργο τους». Την πλακέτα επέδωσε ο πρόεδρος της ημερίδας, Θ. Βλαχόπουλος. Α. Καλλιφατίδου ραγδαία αυξανόμενη παραγωγή μηχανημάτων υψηλής τεχνολογίας για τον εργαστηριακό τομέα. Είναι κοινά αποδεκτό ότι αυτός ο τομέας σε ένα σύγχρονο σύστημα υγείας είναι ουσιαστικά η αιχμή του δόρατος, διότι η αμεσότητα και η αξιοπιστία των αποτελεσμάτων των διαγνωστικών εργαστηρίων, συμβάλει και στη λεγόμενη ενότητα οικονομίας υγείας, περιορίζοντας όπως π.χ τον μέσο χρόνο νοσηλείας, κα. Η συγκεκριμένη εκδήλωση ξεκινώντας από μια ιδέα, στοχεύει όχι μόνο στην ανάδειξη των επιτευγμάτων, αλλά και των ελλείψεων, αδυναμιών, ανισοτήτων που χαρακτηρίζουν τον τομέα μας, στο ξεκαθάρισμα των εκκρεμοτήτων του παρελθόντος, να κατανοήσουμε που βρισκόμαστε, τι μπορούμε να κάνουμε άμεσα και παράλληλα να μελετήσουμε τις δράσεις, τα βήματα του αύριο. Προσωπικά θεωρώ ότι το αύριο είναι σημαντικότερο από το χθες. Ελπίζω η εκδήλωση να τελειώσει με θετικά αισθήματα προς όλους και να αποτελέσει τον φάρο για νέες ιδέες, διαφορετικές οπτικές, έμπνευση και όραμα για τους νέους ανθρώπους. Η σημαντικότητά της, και η επιτυχία της επισφραγίσθηκε με την πολυπληθή παρουσία σας. Ήδη αυτή τη στιγμή στο αμφιθέατρο βάσει του αριθμού των εγγραφών, είμαστε κοντά στα 300 άτομα, ενώ αναμένονται και αρκετοί ενδιαφερόμενοι από διάφορες πόλεις της Β.Ε. Θέλω σ αυτό το σημείο να ευχαριστήσω πρώτιστα όλα τα μέλη της οργανωτικής επιτροπής που αναδέχθηκαν το βάρος της ευθύνης για τη συγκρότηση της θεματολογίας του προγράμματος, καθώς και τους συνεργάτες μου, τους συναδέλφους μου που ακούραστα δούλεψαν σε μια περίοδο με ξεχωριστή πίεση για την άρτια οργάνωση της ημερίδας. Επίσης τη διοίκηση του Νοσοκομείου που αγκάλιασε την προσπάθειά μας, τη στήριξη της «Αντηρίδας», τη θετική συμβολή του καθηγητή των ΤΕΙ, κ. Χρήστου Νέλλα και βέβαια έναν συνάδελφο, πρόκειται για τον γενικό συντονιστή της ημερίδας, τον Νίκο Παπαχρήστου, που αν και απών, μας παρακολουθεί αυτή τη στιγμή από την Ολλανδία, ο οποίος χωρίς να υπερβάλλω πολλά από τα σημερινά που θα δείτε αφορούν δικό του επίτευγμα. Τέλος θέλω να τονίσω την έμφαση που δίνεται από την πλευρά της διοίκησης ώστε να λειτουργούμε σε ένα καθεστώς καθαρά ευρωπαϊκό, αναδεικνύοντας τον εργαστηριακό τομέα ως ένα γρανάζι μέσα σε ένα ρολόι ακριβείας όπου το αποτέλεσμα που θα βγει προς τα έξω να είναι ωφέλιμο για τους ασθενείς. Αυτό απαιτεί συλλογική δουλειά όλων και πραγματικά εδώ στο Νοσοκομείο Παπαγεωργίου ενισχύεται ο ρόλος μας, κατοχυρώνεται η θέση μας μέσα από την αρμονική συνεργασία των διευθυντών των εργαστηρίων, και την αμέριστη στήριξη της διοίκησης η οποία μάλιστα προωθεί πρωτοβουλίες μας, ενέργειές μας, όπως τη δρομολόγηση για τη θεσμοθέτηση από την ελληνική πολιτεία της ειδικότητας των τεχνολόγων ιατρικών εργαστηρίων, έτσι ώστε οι απόφοιτοι να έχουν τη δυνατότητα να ακολουθούν κάποια εξειδίκευση. Με εφαλτήριο την επιτυχή λειτουργία και πορεία του Νοσοκομείου μας, εκτιμώντας παράλληλα 26 27

16 και τα εξαιρετικά αποτελέσματα του γραφείου εκπαίδευσης τεχνολόγων που έχουμε συγκροτήσει εδώ και χρόνια, έγινε η αρχή αξιοποιώντας το Παθολογοανατομικό Εργαστήριο, έναν ιδανικό χώρο 700τμ άριστα εξοπλισμένο, όπου με τη συναίνεση της αντίστοιχης Παθολογοανατομικής Εταιρείας και την κατεύθυνση που περιμένουμε από το ΤΕΙ σύντομα και η δική μας ειδικότητα εργαζομένων θα διαθέτει τη θέση που της αξίζει. Επίσης στις άμεσες προοπτικές μας είναι και η ολοκλήρωση μιας συνεργασίας για αδελφοποίηση του εργαστηριακού μας τομέα με μεγάλο νοσοκομείο της Σουηδίας ή της Ολλανδίας ενώ ήδη σχεδιάζουμε με την απαραίτητη πάντα συνεργασία και την επόμενη ημερίδα που θα πραγματοποιηθεί εντός του έτους, στοχεύοντας μέσα από την συνεχιζόμενη εκπαίδευση τη διατήρηση υψηλού επιπέδου επιστημονικής γνώσης και δεξιότητας. Άλλωστε τόσο οι εισηγήσεις όσο και οι διακεκριμένοι ομιλητές που συμμετέχουν πιστεύουμε ότι εξασφαλίζουν το στόχο αυτό. Έχετε όλοι ένα μεγάλο ευχαριστώ μέσα από την καρδιά μου για την προθυμία με την οποία ανταποκριθήκατε στο κάλεσμά μας, και για την προσφορά του πνευματικού σας μόχθου ώστε να καταστεί πραγματικότητα ο οραματισμός μας». Β. Παπάς: Κόντρα στα προβλήματα των καιρών, οι τεχνολόγοι επιλέγουν τη συνεχή ενημέρωση και κατάρτιση του κλάδου τους «Η πολυπληθής παρουσία και η δυναμική σας ανταπόκριση στη σημερινή ημερίδα, έχει ξεπεράσει κάθε οργανωτική προσδοκία και στέλνει ένα ιδιαίτερο μήνυμα αισιοδοξίας κόντρα στη μιζέρια των καιρών. Ένα μήνυμα πως εκτός από την Ελλάδα της απαισιοδοξίας και της νωθρότητας, υπάρχει και η Ελλάδα των ανθρώπων που προσπαθούν, που αγωνίζονται, που διψούν να μάθουν. Πραγματικά γεννάτε την ελπίδα, γίνεστε εγγυητές ευοίωνων εξελίξεων μέσα και από το δικό σας χώρο, της σύγχρονης ιατρικής τεχνολογίας στην υπηρεσία του ανθρώπου, με στόχο την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου παροχής υπηρεσιών υγείας στους ασθενείς». Δ. Σωτηριάδης: Άνθρωποι με όραμα οι τεχνολόγοι, αποτελούν νησίδα αισιοδοξίας «Η ραγδαία πρόοδος της τεχνολογίας απαιτεί υψηλό επίπεδο τεχνογνωσίας αυτών που χειρίζονται τα μηχανήματα. Για να επιτευχθεί αυτό και για να γίνουμε καλύτεροι από τα μηχανήματα, χρειάζεται εκπαίδευση, κόπος, συνεχής προσαρμογή, χρειάζεται να παρακολουθούμε αυτές τις επιμορφωτικές ημερίδες που σίγουρα σε όλους προσφέρουν τα μέγιστα. Σε μια χώρα που μαστίζεται από όλα αυτά τα προβλήματα που βιώνουμε καθημερινά, νομίζω ότι είναι μια νησίδα αισιοδοξίας το να υπάρχουν άνθρωποι με όραμα, να διαθέτουν χρόνο και να υποστηρίζονται από ανθρώπους που επίσης έχουν όραμα όπως είναι όλοι εδώ που απαρτίζουν τη διοίκηση αυτού του Νοσοκομείου, ώστε να στηρίζουν αυτές τις εκδηλώσεις» Γ. Καρατζάς: Πολύτιμη η προσφορά των Τεχνολόγων στην ορθολογική λειτουργία του Νοσοκομείου «Αγαπητοί προσκεκλημένοι, με μεγάλη χαρά δέχτηκα την πρόσκληση του κ. Βλαχόπουλου του προϊσταμένου των ιατρικών εργαστηρίων του Νοσοκομείου μας και εξαίρετο συνεργάτη μου να χαιρετήσω την έναρξη των εργασιών της εκδήλωσης αυτής. Μιας εκδήλωσης που επιχειρεί να επιτύχει την όσμωση των βασικών στοιχείων της γνώσης δηλαδή των ακαδημαϊκών, των επαγγελματιών της πράξης των ερευνητών και των φοιτητών αυριανών επιστημόνων. Όπως γνωρίζετε οι ιδρυτές του Παπαγεωργίου έχουν επενδύσει σημαντικά ποσά από το ξεκίνημα του Νοσοκομείου ώστε το Νοσοκομείο μας να έχει τον πιο σύγχρονο τεχνολογικό εξοπλισμό με στόχο την παροχή αξιόπιστων και ποιοτικών υπηρεσιών προς τους πολίτες της Β.Ε. Η ψυχή και η καρδιά του εξοπλισμού αυτού είσαστε εσείς. Οι αμέτρητες ώρες της εργασίας σας δίπλα και πάνω από τα μηχανήματα αυτά, ο συστηματικός έλεγχος και η συνεχής φροντίδα σας γι αυτά, ώστε να είναι πάντα αξιόπιστα και λειτουργικά σας έχουν αναδείξει ως ένα πολύ σημαντικό κομμάτι εργαζομένων -συνεργατών μας στην κοινή προσπάθειά μας για την ορθολογική λειτουργία του Γ. Νοσοκομείου Παπαγεωργίου. Γνωρίζω ότι μερικές φορές αισθάνεστε ότι δεν ακούγεστε αρκετά ή ότι δεν αναγνωρίζεται η πολύτιμη προσφορά σας στην καθημερινή μας λειτουργία. Σας διαβεβαιώνω ότι τόσο εγώ προσωπικά όσο και η διοίκηση του Νοσοκομείου, σας θεωρούμε πολύ σημαντικούς στην κοινή προσπάθεια για συνεχή βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών που προσφέρουμε. Άλλωστε η συνεχώς αυξανόμενη σημασία της τεχνολογίας στις υπηρεσίες υγείας θα αναδείξει ακόμη περισσότερο τον ήδη σημαντικό ρόλο σας και προ την κατεύθυνση αυτή είμαι βέβαιος ότι θα συμβάλει και η σημερινή σας εκδήλωση. Εύχομαι αυτή η εκδήλωση να είναι η αρχή πολλών παρόμοιων εκδηλώσεων που θα αναδείξουν το επίπεδο των γνώσεων για την εφαρμογή των τεχνολογικών εξελίξεων που επέρχονται σε καθημερινό επίπεδο παγκοσμίως. Τέλος θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους συντελεστές αυτής της εκδήλωσης που εργάστηκαν με υπερβάλοντα ζήλο για να έχουμε το σημερινό επιτυχημένο αποτέλεσμα, καθώς και τον κ. Βλαχόπουλο και όλους τους συναδέλφους και συνεργάτες για την τιμή που μου επιφύλαξαν». Ζ. Ψαρρά-Παπαγεωργίου: «Η δυναμική παρουσία των τεχνολόγων οδηγεί στην επιτυχία των στόχων τους» «Σας καλωσορίζουμε και νοιώθουμε υπερήφανοι που το Νοσοκομείο Παπαγεωργίου, φιλοξενεί τις εργασίες της τόσο σημαντικής σας ημερίδας. Από την πλευρά μας στηρίζουμε πρωτοβουλίες και συμμετέχουμε ενεργά σε δράσεις που αφορούν την εκπαίδευση, υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον με γνώμονα την προαγωγή υγείας. Συγχαίρω την ομάδα διοργάνωσης και όλους όσους συνεργάστηκαν με τον κ. Βλαχόπουλο για την πραγματοποίηση αυτής της ημερίδας. Καθώς βλέπω πολλούς νέους ανθρώπους σήμερα εδώ, θέλω να πω ότι το να πετύχει κάποιος μεγάλους στόχους, όπως μια επιτυχημένη οικογένεια, μια επιχείρηση, ένα νοσοκομείο ακόμα και μια ημερίδα, δεν είναι ποτέ το αποτέλεσμα της δουλειάς ενός ανθρώπου. Και για ένα νοσοκομείο σαν αυτό δουλεύει ακούραστα μια πολύ μεγάλη ομάδα. Έτσι έγινε μεγάλο το Νοσοκομείο Παπαγεωργίου. Η δυναμική σας παρουσία εμπνέει αισιοδοξία, ενισχύει την προσπάθειά σας, οδηγεί στην επιτυχία και στην επίτευξη των στόχων σας». Σ. Μήτκα: Ουσιαστική η συμβολή του Νοσοκομείου Παπαγεωργίου στην υψηλού επιπέδου εργαστηριακή κατάρτιση των τεχνολόγων φοιτητών μας, με αποτέλεσμα την άριστη αξιολόγηση της πρακτικής τους άσκησης «Σας καλωσορίζω και εγώ με τη σειρά σ αυτή την ημερίδα. θα ήθελα να ευχαριστήσω από βάθους καρδιάς τον κ. Παπά, τον κ. Χριστόπουλο, τον κ Καρατζά, για την αμέριστη βοήθεια και συμπαράστασή τους στην εξωτερική αξιολόγηση του τμήματος Ιατρικών Εργαστηρίων του ΤΕΙ Θεσσαλονίκης και την ουσιαστική συμβολή τους στη άριστη αξιολογηση της πρακτικής άσκησης των φοτητών μας. Επιπλέον να ευχαριστήσω τον προϊστάμενο των Τεχνολόγων στο Νοσοκομείο, το κ. Βλαχόπουλο, ο οποίος χρόνια τώρα υπερασπίζεται και προβάλλει το επάγγελμα του Τεχνολόγου και με ιδιαίτερο ζήλο και αγάπη φροντίζει για την υψηλού επιπέδου εργαστηριακή κατάρτιση των φοιτητών μας. Ακόμα να ευχαριστήσω τους διευθυντές των Εργαστηρίων, την κ. Κουλουρίδα, τη κ. Κιουμή, την κ, Παυλίτου, τον κ. Ευστρατίου, τους υπεύθυνους εκπαίδευσης των Τεχνολόγων, τους Τεχνολόγους των Εργαστηρίων, το Ιατρικό και Παραϊατρικό προσωπικό για την πρόθυμη και σημαντική συμμετοχή του στην εξωτερική αξιολόγηση της πρακτικής άσκησης των φοιτητών μας. Τα αποτελέσματα αυτής της δοκιμασίας κρίθηκαν άριστα. Αποδείξατε την προσπάθεια που καταβάλλετε για την υψηλού επιπέδου κατάρτιση των φοιτητών μας και το ενδιαφέρον σας για την επαγγελματική τους αποκατάσταση στην αγορά εργασίας. Επιπρόσθετα θα ήθελα να ευχαριστήσω τον κ. Νέλλα που σχεδόν καθημερινά επισκέπτεται τους φοιτητές μας στο Νοσοκομείο σας και συνέβαλε σ αυτή την άριστη συνεργασία και στη θετική αξιολόγησή μας. Πολλά ευχαριστώ στον κ. Νίκο Παπαχρήστου για την υπέροχη παρουσίαση των προβλημάτων των Τεχνολόγων στην αγορά εργασίας η οποία γοήτευσε τους αξιολογητές και απέδειξε την ωριμότητα και τις άρτιες επιστημονικές γνώσεις που διαθέτει ως Τεχνολόγος. Εύχομαι καλή επιτυχία στις εργασίες της ημερίδας και είμαι σίγουρη ότι θα προκύψουν εποικοδομητικά συμπεράσματα για τη σημερινή επαγγελματική κατάρτιση των Τεχνολόγων»

17 Πρωτοπόροι οι Νοσηλευτές μας στη μάχη της Πρόληψης και της Ενημέρωσης Σημαντική προσέλευση πολιτών στο Χωριό Πρόληψης 2013 Γράφουν οι Λουκάς Δούκας και Αθανάσιος Νικολαΐδης Νοσηλευτές Διαβητολογικού Κέντρου ΓΝΠ Εκατοντάδες πολίτες επισκέφθηκαν τα πέντε σπίτια- ιατρεία, Σακχαρώδη Διαβήτη, Αρτηριακής Υπέρτασης, Διατροφής, Ανδρικής και Γυναικείας Υγείας, όπου δέχτηκαν τις υπηρεσίες εξειδικευμένων νοσηλευτών αλλά και των εθελοντών του Συλλόγου Φίλων του Νοσοκομείου «Παπαγεωργίου» «Η Αντηρίδα». Διαβήτης στις μέρες μας είναι μια νόσος που λαμβάνει διαστάσεις επιδημίας με ολοένα αυξητική Ο τάση. Στατιστικά στοιχεία έδειξαν πως ενώ το 2000 υπήρχαν παγκόσμια ασθενείς με Διαβήτη, σήμερα φαίνεται πως ξεπερνούν τα Στην Ελλάδα αντίστοιχα στοιχεία δείχνουν πως ένα ποσοστό της τάξης του 12% πάσχει από Σακχαρώδη Διαβήτη. Η νόσος θεωρείται ύπουλη γιατί τα συμπτώματα δεν είναι πολύ έντονα ώστε να ευαισθητοποιήσουν τα άτομα που πάσχουν ώστε να ζητήσουν βοήθεια Πολλά από αυτά τα άτομα αναγνώρισαν την πάθηση είτε τυχαία σε κάποιο εργαστηριακό έλεγχο αίματος, είτε εξαιτίας κάποιας επιπλοκής του σακχάρου. Οι Νοσηλευτές του Νοσοκομείου Παπαγεωργίου στα πλαίσια της Πανελλήνιας ημέρας εορτασμού για τον Διαβήτη για δεύτερη συνεχή χρονιά οργάνωσαν το «Χωριό της Πρόληψης», μια εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στον αίθριο χώρο των Εξωτερικών Ιατρείων, την Δευτέρα στις 27 Μαΐου Παράλληλα με τον Διαβήτη και άλλα Τμήματα όπως το Μαιευτικό, το Ουρολογικό, της Υπέρτασης και το Διαιτολογικό παρουσίασαν τις δικές τους προτάσεις για πρόληψη. Όσο αφορά τον Διαβήτη σκοπός της οργάνωσης ήταν να αναγνωριστούν έγκαιρα κάποια άτομα που είχαν τάση να εμφανίσουν Διαβήτη, ή που ήδη είχαν Διαβήτη και δε το γνώριζαν. Έτσι πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις σακχάρου σε επισκέπτες του Νοσοκομείου αλλά και σε προσωπικό που ήθελε να εξεταστεί. Στο κιόσκι του Διαβήτη την ημέρα εκείνη εκτός των μετρήσεων σακχάρου μετρήθηκε το ύψος και το βάρος των ασθενών προκειμένου να υπολογισθεί ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΒΜΙ) ο οποίος όταν είναι ψηλός (>30) θεωρείται δείκτης επικινδυνότητας για εμφάνιση Διαβήτη και όχι μόνο. Παράλληλα στο κοινό μοιράζονταν ενημερωτικά φυλλάδια ενώ δίνονταν από νοσηλευτές οδηγίες για τη δίαιτα και την άσκηση. Συνολικά εξετάστηκαν 278 άτομα. Από αυτά βρέθηκαν 19 άτομα με πιθανότητα να εμφανίσουν Διαβήτη στο εγγύς μέλλον και 15 άτομα που έπασχαν από Διαβήτη χωρίς να το γνωρίζουν. Και στις 2 κατηγορίες ατόμων δόθηκαν κατατοπιστικές οδηγίες και κλείστηκαν ραντεβού στο Διαβητολογικό Ιατρείο για περαιτέρω έλεγχο. Για άλλη μια φορά οι Νοσηλευτές έδειξαν την ευαισθησία τους στο τομέα της υγείας οργανώνοντας με επιτυχία την εκδήλωση για την Πρόληψη, γεγονός που φάνηκε από την ανταπόκριση των συμμετεχόντων. Στο γραφείο της Διευθύντριας της Ν.Υ. Αθ. Χούτα-Χυτήρη, μετά από κλήρωση, δυο από τους επισκέπτες του σπιτιού- ιατρείου της Υπέρτασης στάθηκαν τυχεροί, κερδίζοντας πιεσόμετρα

18 Β Κλινική Χειρουργικής Παίδων του ΑΠΘ Διευθυντής: Καθ. ΑΠΘ, Αντώνης Φιλιππόπουλος Η ελάχιστα επεμβατική χειρουργική, η θωρακοσκοπική και η λαπαροσκοπική χειρουργική στα παιδιά: Εμπειρία της τελευταίας τετραετίας Γράφει ο Βασίλειος Μουράβας, Επιμελητής Α, Β Κλινική Χειρουργικής Πάιδων ΑΠΘ, ΓΝΠ Μ ε αφορμή την λειτουργία του Ειδικού Λαπαροσκοπικού Εξωτερικού Ιατρείου της Παιδοχειρουργικής Κλινικής, θα αναφερθούμε στην εμπειρία μας από την εφαρμογή της λαπαροσκοπικής και της ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής στα παιδιά. Το πεδίο της ελάχιστα επεμβατικής και λαπαροσκοπικής χειρουργικής έχει αναπτυχθεί τις τελευταίες δεκαετίες, έτσι ώστε να αποτελεί σήμερα σημαντικό και αναπόσπαστο τμήμα της σύγχρονης χειρουργικής. Η μεγάλη αυτή ανάπτυξη είναι το αποτέλεσμα αφενός των τεχνολογικών εξελίξεων που σχετίζονται με την κατασκευή σύγχρονων, μικρού μεγέθους, αξιόπιστων εργαλείων και των πολύ καλών αποτελεσμάτων από την εφαρμογή των παραπάνω μεθόδων. Η ενασχόλησή μας με την λαπαροσκοπική χειρουργική στα παιδιά ξεκίνησε από το 2007 με την προμήθεια του λαπαροσκοπικού πύργου και των ειδικών νεογνικών και βρεφικών λαπαροσκοπικών εργαλείων. Συνεχίσθηκε με εντονότερους ρυθμούς κατά την τελευταία τετραετία. Στην παρούσα μελέτη θα αναφερθούμε σε αυτή μας την εμπειρία, παρουσιάζοντας τα περιστατικά που αντιμετωπίσθηκαν από εμάς με τις μεθόδους της ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής, κατά την τελευταία τετραετία. Τι είναι η ελάχιστα επεμβατική χειρουργική; Σκοπός της ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής είναι η διενέργεια χειρουργικών επεμβάσεων χωρίς την νοσηρότητα και τις παρενέργειες που εμφανίζονται από τις μεγάλες τομές της κλασικής χειρουργικής. Κάτι τέτοιο κατέστη δυνατό από τον συνδυασμό των παρακάτω τεχνολογικών επιτευγμάτων: την επινόηση των ειδικών φακών τύπου Hopkins που οδήγησαν στην κατασκευή των λαπαροσκοπικών οπτικών και την κατασκευή μικρών και με μεγάλη ευκρίνεια καμερών. Τα παραπάνω επέτρεψαν την επισκόπηση όλων σχεδόν των κοιλοτήτων και του εσωτερικού του ανθρώπινου σώματος, από παρατηρητή που τοποθετείται σε βολική και άνετη θέση, για την διενέργεια πολύπλοκων χειρουργικών χειρισμών. Επιπλέον η ελεγχόμενη εμφύσηση διοξειδίου του άνθρακα, επιτρέπει την διάταση των κοιλοτήτων που ερευνούνται, παρέχοντας ικανοποιητικό χώρο για την διενέργεια επεμβάσεων. Πλεονεκτήματα της ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής Μπορούμε να αναφερθούμε σε τρία σημαντικά πλεονεκτήματα. Το πρώτο είναι αρκετά προφανές και αφορά στην αποφυγή των μεγάλων εγχειρητικών τομών, με αποτέλεσμα την εμφάνιση λιγότερου μετεγχειρητικού πόνου. Αυτό οδηγεί σε ελάττωση της νοσηρότητας, αφού μειώνεται, λόγω της γρηγορότερης κινητοποίησης των ασθενών, το ποσοστό των ασθενών που εμφανίζουν μετεγχειρητική ατελεκτασία και εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση (1). Το δεύτερο πλεονέκτημα σχετίζεται με την γρηγορότερη έξοδο των ασθενών από το Νοσοκομείο και την συντομότερη περίοδο ανάρρωσης. Το τρίτο πλεονέκτημα είναι το καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα που εξασφαλίζεται από την λαπαροσκοπική χειρουργική. Εκτός των παραπάνω συχνά αναφέρονται και μια σειρά άλλα πλεονεκτήματα όπως είναι η καλύτερη ορατότητα δυσπρόσιτων περιοχών του ανθρώπινου Εικόνα 1: α) Οσχεοβουβωνοκήλη δεξιά β) Λαπαροσκοπική αντιμετώπιση γ) Αισθητικό μετεγχειρητικό αποτέλεσμα σώματος, η μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης μετεγχειρητικών συμφύσεων και το ηπιότερο χειρουργικό stress (2) Η πρόοδος της ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής στην Παιδοχειρουργική, αν και υπήρξε στο παρελθόν βραδεία, είναι τα τελευταία χρόνια αλματώδης (3). Η ανάπτυξη αυτή προήλθε από την κατασκευή μικροσκοπικών νεογνικών και βρεφικών λαπαροσκοπικών εργαλείων και την εκμάθηση και εφαρμογή, από ομάδες Παιδοχειρουργών, απαιτητικών χειρουργικών τεχνικών. Η εργασία μας παρουσιάζει την εμπειρία που αποκτήθηκε από εμάς κατά την τελευταία τετραετία. Υλικό - Μέθοδος Τα δεδομένα που αναφέρονται συλλέχτηκαν από την μηχανογραφημένη βάση δεδομένων του Νοσοκομείου μας και αφορούν όλες τις ελάχιστα επεμβατικές παρεμβάσεις που έγιναν στην του Νοσοκομείου «Παπαγεωργίου» από τον Σεπτέμβριο του 2009 έως τον Μάιο του Αποτελέσματα Αναφερόμαστε αναλυτικά σε κάθε τύπο επέμβασης για την πληρέστερη ενημέρωση των αναγνωστών. Λαπαροσκοπική αντιμετώπιση βουβωνοκηλών (Εικ 1) Η λαπαροσκοπική αντιμετώπιση της συγγενούς λοξής βουβωνοκήλης κατά την παιδική ηλικία, αν και εφαρμόζεται σε πολλά κέντρα του εξωτερικού, δεν έχει γνωρίσει ανάλογη αποδοχή και εφαρμογή στην χώρα μας. Είμαστε η πρώτη Παιδοχειρουργική Κλινική του ΕΣΥ στην Ελλάδα στην οποία εφαρμόζεται Εικόνα 2: α) Ενδοκοιλιακός όρχις δεξιά β) Λαπροσκοπική κινητοποίηση - ορχεοπηξία συστηματικά η λαπαροσκοπική χειρουργική των κηλών της παιδικής ηλικίας. Έτσι, κατά το τελευταίο έτος, αντιμετωπίσθηκαν λαπαροσκοπικά στην Κλινική μας 25 ασθενείς με λοξή βουβωνοκήλη (19 αγόρια και 6 κορίτσια) ηλικίας από 6 μηνών έως 13 ετών (ΜΟ 7 έτη) και βάρος σώματος από 6 kg έως 60 kg (MO 20 kg). Η τεχνική που εφαρμόζουμε περιλαμβάνει την διατομή του κηλικού σάκου στο επίπεδο του έσω βουβωνικού στομίου και την εκτομή τμήματος του σάκου. Στην συνέχεια γίνεται πλαστική του έσω βουβωνικού στομίου με συρραφή του κοινού καταφυτικού μυός στον λαγονοηβικό σύνδεσμό, καθώς επίσης και σύγκλιση του περιτοναίου. Στους παραπάνω ασθενείς δεν εμφανίσθηκε καμιά υποτροπή. Πιστεύουμε ότι η λαπαροσκοπική αντιμετώπιση των βουβωνοκηλών στα παιδιά αποτελεί σήμερα ασφαλή και αποτελεσματική θεραπευτική προσέγγιση. Η δυνατότητα της ταυτόχρονης χειρουργικής αντιμετώπισης όλων των κηλών της βουβωνικής περιοχής (ευθεία, λοξή και μηροκήλη), καθώς και η ταυτόχρονη διάγνωση και αντιμετώπιση της ετερόπλευρης βουβωνοκήλης δίνει στην μέθοδο σημαντικό πλεονέκτημα σε σχέση με την κλασική ανοιχτή επέμβαση. Διάγνωση και θεραπεία του αψηλάφητου όρχι με την μέθοδο της ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής Λαπαροσκοπική αντιμετώπιση της κρυψορχίας (Εικ 2) Η κρυψορχία αποτελεί μια από τις συχνότερες συγγενείς παθήσεις της παιδικής ηλικίας. Η λαπαροσκόπηση εφαρμόζεται σήμερα τόσο για την διάγνωση όσο και για την θεραπεία των ενδοκοιλιακών όρχεων. Από εμάς αντιμετωπίσθηκαν λαπαροσκοπικά 11 ασθενείς Εικόνα 3: Διαπρωκτική εντερεκτομή σε ασθενή με συγγενές μεγάκολο 32 33

19 Εικόνα 4: Συγγενείς ταινίες του Ladd σε νεογνό με διαταραχές στροφής και καθήλωσης του μέσου εντέρου. Εικόνα 5: Λαπαροσκοπική εκτομή κύστης αριστερής ωοθήκης. Εικόνα 6: α) Θωρακοσκοπική εκτομή πνευμονικής φυσαλίδας β) Θωρακοσκοπική πλευροδεσία. Εικόνα 7: α) Ο αριστερός υποπλαστικός νεφρός με εξωπεριτοναϊκή λαπαροσκοπική προσπέλαση β) Μετεγχειρητικό αποτέλεσμα Εικόνα 8: α) Οξεία σκωληκοειδίτιδα β) Εκτομή με την χρήση συρραπτικού Εικόνα 9: α) κύστη σπληνός β) μετεγχειρητική εικόνα με αψηλάφητους όρχεις. Η ηλικία των ασθενών ήταν από 8 μηνών έως 6 ετών. Σε 4 ασθενείς πραγματοποιήθηκε λαπαροσκοπική ορχεοπηξία σε ένα χειρουργικό χρόνο, σε 1 ασθενή λαπαροσκοπική ορχεοπηξία σε δύο χειρουργικούς χρόνους (Fowler-Stephens), σε 1 ασθενή λαπαροσκοπική ορχεκτομή, ενώ σε 5 ασθενείς έγινε διαγνωστική λαπαροσκόπηση. Στους 5 ασθενείς που πραγματοποιήθηκε λαπαροσκοπική ορχεοπηξία οι όρχεις εμφανίζουν μετεγχειρητικά φυσιολογική αγγείωση και βρίσκονται εντός του οσχέου. Η λαπαροσκόπηση αποτελεί σήμερα την μέθοδο εκλογής για την διάγνωση και την θεραπευτική αντιμετώπιση του αψηλάφητου όρχι. Ελάχιστα επεμβατική αντιμετώπιση του συγγενούς μεγακόλου (Νόσος του Hirschsprung) Διαπρωκτική εντερεκτομή Μέχρι πρόσφατα, η αντιμετώπιση της σοβαρής αυτής συγγενούς διαμαρτίας, περιελάμβανε πάντα την δημιουργία κολοστομίας, ενώ ακολουθούσαν άλλες δύο προγραμματισμένες χειρουργικές επεμβάσεις. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 ο Georgeson και συν (4), περιέγραψαν την πρώτη ελάχιστα επεμβατική παρέμβαση για την αντιμετώπιση του μεγακόλου που περιελάμβανε την λαπαροσκοπική βιοψία για την αναγνώριση της ζώνης μετάπτωσης, την λαπαροσκοπική κινητοποίηση του ορθού κάτω από την ανάκαμψη του περιτοναίου και τέλος την διαπρωκτική κινητοποίηση του βλεννογόνου του ορθού. Η αναστόμωση γίνεται μετά την πρόπτωση και την εκτομή του ορθού. Πολλαπλές βιβλιογραφικές αναφορές επιβεβαιώνουν τα πλεονεκτήματα της μεθόδου που αφορούν στον μικρότερο χρόνο νοσηλείας, τα καλύτερα αισθητικά αποτελέσματα, ενώ τα πρώιμα λειτουργικά αποτελέσματα είναι συγκρίσιμα με αυτά των ανοιχτών επεμβάσεων. Η διαπρωκτική εντερεκτομή αποτελεί φυσική εξέλιξη της λαπαροσκοπικής επέμβασης. Η διαπρωκτική εκτομή του ορθού αποδείχθηκε ασφαλής αρχικά σε πειραματικά πρότυπα. Η πρώτη κλινική εφαρμογή σε ασθενείς με συγγενές μεγάκολο έγινε από τους de la Torre και Ortega-Saldago (5) και σχεδόν ταυτόχρονα από τον Langer και συν (6) στα τέλη της δεκαετίας του Η διαπρωκτική προσπέλαση έχει το σημαντικό πλεονέκτημα της αποφυγής της λαπαροτομίας ή της λαπαροσκόπησης. Φαίνεται ότι συνοδεύεται από λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο, σύντομη νοσηλεία και καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα (7-10). Στην Κλινική μας αντιμετωπίσθηκε ήδη ένας ασθενής ηλικίας 13 μηνών με διαπρωκτική εντερεκτομή (Εικ 3). Έχουμε δηλαδή σήμερα την δυνατότητα να αντιμετωπίσουμε το συγγενές μεγάκολο σε έναν ή δύο χειρουργικούς χρόνους, ακόμη και χωρίς την δημιουργία κολοστομίας. Λαπαροσκοπικά υποβοηθούμενη αντιμετώπιση της ατελούς στροφής και καθήλωσης του μέσου εντέρου (Malrotation) Επέμβαση Ladd (Εικ 4) Σε ένα νεογνό ηλικίας 1 μήνα έγινε ερευνητική λαπαροσκόπηση όπου αναδείχθηκε η παρουσία ατελούς malrotation και στην συνέχεια έγινε λαπαροσκοπική διατομή των ταινιών του Ladd. Η επέμβαση ολοκληρώθηκε με μικρή υπερομφάλια εγκάρσια τομή. Λαπαροσκοπική αντιμετώπιση κύστεων ωοθήκης Συγγενών κύστεων διπλασιασμού (Εικ 5) Σε 4 ασθενείς ηλικίας από 1 μήνα έως 13 ετών πραγματοποιήθηκε λαπαροσκοπική αντιμετώπιση ενδοκοιλιακών κυστικών μορφωμάτων. Σε δύο περιπτώσεις η επέμβαση ολοκληρώθηκε από την μικρή υπομφάλια τομή. Θωρακοσκοπική αντιμετώπιση αυτόματου πνευμοθώρακα (Εικ 6) Ο πρωτοπαθής αυτόματος πνευμοθώρακας της παιδικής ηλικίας, αντιμετωπίζεται συνήθως χειρουργικά με την τοποθέτηση θωρακικής παροχέτευσης. Σε περίπτωση αποτυχίας, σε περιπτώσεις υποτροπής ή σε αμφοτερόπλευρο πνευμοθώρακα απαιτείται η διενέργεια ριζικότερης χειρουργικής αντιμετώπισης. Η θωρακοσκόπηση με την χρήση ελάχιστα επεμβατικών χειρουργικών τεχνικών αποτελεί σήμερα την ενδεδειγμένη αντιμετώπιση του αυτόματου πνευμοθώρακα μειώνοντας σημαντικά την μετεγχειρητική νοσηρότητα. Στην Κλινική μας αντιμετωπίσαμε αγόρι ηλικίας 14 ετών που σε χρονικό διάστημα 1 έτους εμφάνισε μετάχρονο αμφοτερόπλευρο πρωτοπαθή πνευμοθώρακα. Ο ασθενής αντιμετωπίσθηκε επιτυχώς με θωρακοσκοπική εκτομή των κορυφαίων πνευμονικών φυσαλίδων και πλευροδεσία. Εξωπεριτοναϊκή λαπαροσκοπική νεφρεκτομή (Εικ 7) Η εξωπεριτοναϊκή λαπαροσκοπική νεφρεκτομή αποτελεί σήμερα την μέθοδο επιλογής σε παιδιατρικούς ασθενείς με καλοήθεις παθήσεις που χρήζουν νεφρεκτομής. Στην Κλινική μας πραγματοποιήθηκαν 4 λαπαροσκοπικές νεφρεκτομές με εξωπεριτοναϊκή προσπέλαση. Οι ασθενείς μας (3 αγόρια, 1 κορίτσι) είχαν ηλικία 20 έως 35 μηνών. Οι ενδείξεις για την νεφρεκτομή ήταν σε όλες τις περιπτώσεις η χαμηλή νεφρική λειτουργία (<8%), σε συνδυασμό με υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις, στένωση πυελοουηρητρικής συμβολής ή ΚΟΠ. Όλες οι επεμβάσεις, πλην μίας, ολοκληρώθηκαν λαπαροσκοπικά. Η διεγχειρητική απώλεια αίματος ήταν αμελητέα. Οι ασθενείς σιτίσθηκαν την ημέρα της χειρουργικής επέμβαση και πήραν εξιτήριο την 4η 5η μετεγχειρητική ημέρα. Το αισθητικό αποτέλεσμα ήταν εξαιρετικό και κανένας ασθενής δεν εμφάνισε καμιά Εικόνα 10: α) Θέση ασθενούς για συνδυασμένη χολοκυστεκτομή και σπληνεκτομή β) Ευμεγέθης σπλήνας γ) Τμηματική αφαίρεση του σπλήνα δ) Μετεγχειρητικό αποτελέσμα Εικόνα 11: α) Ομφαλικό τροκάρ β) Θέση γαστροστομίας Εικόνα 12: α) Θέση τροκάρ για την λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή β) Μετεγχειρητικό αποτέλεσμα. απώτερη επιπλοκή. Η εξωπεριτοναϊκή λαπαροσκοπική νεφρεκτομή εφαρμόζεται σε παιδιατρικούς ασθενείς με μηδενική νοσηρότητα, βελτιωμένα αισθητικά αποτελέσματα, βραχεία νοσηλεία, χωρίς αυξημένες απώτερες και άμεσες επιπλοκές. Λαπαροσκοπική σκωληκοειδεκτομή (Εικ 8) Σε 10 ασθενείς έγινε λαπαροσκοπική σκωληκοειδεκτομή. Η βαρύτητα της φλεγμονής της σκωληκοειδούς απόφυσης κυμαίνονταν από την απλή καταρροϊκή σκωληκοειδίτιδα έως την δημιουργία περισκωληκοειδικού φλέγμονα (plastron). Σε κανέναν από τους ασθενείς μας δεν εμφανίσθηκε μετεγχειρητική επιπλοκή

20 Εικόνα 13: α) Κιρσοκήλη αριστερά β)παρασκευή έσω σπερματικών λεμφαγγείων γ) Απολίνωση των έσω σπερματικών αγγείων με διατήρηση των λεμφαγγείων. Εικόνα 14: α) Χαίνων ουρητηρικό στόμιο αριστερά β) Μετά από την έγχυση του Deflux Εικόνα 15: α) Βαλβίδες οπίσθιας ουρήθρας β) Εκτομή βαλβίδων με το νεογνικό ρεζεκτοσκόπιο. Λαπαροσκοπική χειρουργική σπληνός Σε κορίτσι ηλικίας 11 ετών, με συγγενή κύστη του σπληνός, πραγματοποιήθηκε λαπαροσκοπική μερική κυστεκτομή (Εικ 9). Οι κύστεις σπληνός είναι σπάνιες και συνήθως καλοήθεις. Οι πιο συχνές καλοήθεις κύστεις του σπλήνα είναι οι συγγενείς (επιδερμοειδείς), οι παρασιτικές και οι μετατραυματικές. Στις μη παρασιτικές κύστεις η λαπαροσκοπική μερική κυστεκτομή είναι μία από τις προτιμώμενες μέθοδος επέμβασης. Αγόρι ηλικίας 12 ετών με οικογενή σφαιροκυττάρωση και χολολιθίαση υποβλήθηκε στην Κλινική μας, σε ταυτόχρονη λαπαροσκοπική σπληνεκτομή και χολοκυστεκτομή (Εικ 10). Με την τεχνολογική εξέλιξη και την ανάπτυξη των χειρουργικών τεχνικών της ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής είναι σήμερα εφικτή η διενέργεια συνδυασμένων λαπαροσκοπικών επεμβάσεων. Σε ασθενείς με αιματολογικές νόσους είναι σχετικά συχνή η ανάγκη ταυτόχρονης σπληνεκτομής και χολοκυστεκτομής. Για την αντιμετώπιση των παραπάνω ασθενών με την κλασική ανοιχτή χειρουργική, απαιτείται η διενέργεια μεγάλων εγχειρητικών τομών που εξασφαλίζουν πρόσβαση και στα δύο ενδοκοιλιακά όργανα. Από την εμπειρία μας και από την ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας προκύπτει ότι η ταυτόχρονη λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή και σπληνεκτομή, είναι ασφαλής μέθοδος, εξασφαλίζοντας άριστο αισθητικό αποτέλεσμα και γρήγορη μετεγχειρητική αποκατάσταση. Λαπαροσκοπικά υποβοηθούμενη διαδερμική ενδοσκοπική τοποθέτηση γαστροστομίας (Εικ 11) Η μέθοδος αφορά στην υπό λαπαροσκοπικό και ενδοσκοπικό έλεγχο τοποθέτηση γαστροστομίας. Η μέθοδος εφαρμόσθηκε σε 5 ασθενείς ηλικίας από 6 μηνών έως 16 ετών με βαριά ψυχοκινητική υστέρηση και σοβαρά προβλήματα σίτισης. Θεωρούμε ότι η λαπαροσκοπικά υποβοηθούμενη διαδερμική ενδοσκοπική τοποθέτηση γαστροστομίας αποτελεί την ασφαλέστερη μέθοδο τοποθέτησης γαστροστομίας στα παιδιά, αφού εξασφαλίζει την ακριβή θέση τοποθέτησης, ελαττώνοντας την μετεγχειρητική εμφάνιση γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, καθώς και τους διεγχειρητικούς τραυματισμούς των ενδοκοιλιακών οργάνων. Λαπαροσκοπικές βιοψίες ήπατος Σε 2 αθενείς πραγματοποιήθηκε λαπαροσκοπική βιοψία ήπατος Λαπαροσκοπικές χολοκυστεκτομές (Εικ 12) Η διεθνής εμπειρία από την λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή στα παιδιά είναι, ακόμη και σήμερα, σημαντικά μικρότερη από αυτή των ενηλίκων. Κατά την παραπάνω χρονική περίοδο 13 ασθενείς υποβλήθηκαν σε λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή. Η μέση ηλικία τους ήταν τα 11,5 έτη και το μέσο σωματικό τους βάρος ήταν 45 kg. Οι ενδείξεις που επέβαλαν την διενέργεια λαπαροσκοπικής χολοκυστεκτομής ήταν κωλικός χοληδόχου κύστεως ή χρόνια λιθιασική χολοκυστίτιδα σε 7 ασθενείς, λιθιασική παγκρεατίτιδα σε 3, πολύποδας χοληδόχου κύστεως σε 1, λιθίαση με οικογενή σφαιροκυττάρωση και ένδειξη για σπληνεκτομή σε 1 και λιθίαση με Μεσογειακή αναιμία και ένδειξη για μεταμόσχευση μυελού των οστών σε 1 ασθενή. Η μέση χρονική διάρκεια του χειρουργείου (εκτός των περιπτώσεων που πραγματοποιήθηκαν ταυτόχρονα και άλλες χειρουργικές επεμβάσεις) ήταν 85 min (60 150). Διεγχειρητική χολαγγειογραφία έγινε σε 2 ασθενείς. Χοληδοχολιθίαση αναδείχθηκε σε 1 ασθενή. Ο λίθος αποβλήθηκε αυτόματα μεταξύ 2ης και 3ης ΜΤΧ ημέρας. Όλες οι επεμβάσεις ολοκληρώθηκαν λαπαροσκοπικά, ενώ δεν είχαμε κανέναν τραυματισμό εξωηπατικών χοληφόρων ή χολόρροια. Η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή είναι αποτελεσματική και ασφαλής κατά την παιδική ηλικία. Λαπαροσκοπική κιρσοκηλεκτομή με διατήρηση των έσω σπερματικών λεμφαγγείων (Εικ 13) Στην Κλινική μας εφαρμόζεται η λαπαροσκοπική αντιμετώπιση των κιρσοκηλών της παιδικής και εφηβικής ηλικίας. Έτσι η μέθοδος εφαρμόσθηκε σε 15 ασθενείς ηλικίας από 7 έως 14 ετών με κιρσοκήλη ΙΙΙ βαθμού. Η επέμβαση γίνεται με διαπεριτοναϊκή προσπέλαση και την χρήση τριών τροκάρ. Το οπισθοπεριτόναιο διανοίγεται κοντά στο έσω βουβωνικό στόμιο, ενώ παρασκευάζονται και διατηρούνται 3 5 έσω σπερματικά λεμφαγγεία. Τα έσω σπερματικά αγγεία (αρτηρία φλέβες), απολινώνονται με την τοποθέτηση μη αποροφήσιμων ραμμάτων. Σε δύο περιπτώσεις έγινε επίσης απολίνωση και διατομή διατεταμένης φλέβας του πόρου. Μετεγχειρητικά σε 2 μόνο ασθενείς παρέμεινε υποκλινική κιρσοκήλη Ι βαθμού. Σε κανέναν ασθενή δεν εμφανίσθηκε υδροκήλη. Κυστεσκοπικά χειρουργεία Στις ελάχιστα επεμβατικές χειρουργικές μεθόδους κατατάσσονται και όλες οι χειρουργικές επεμβάσεις που πραγματοποιούνται με την χρήση ενδοσκοπίων του κατώτερου ουροποιητικού. Η Κλινική μας διαθέτει ενδοσκοπικό εξοπλισμό ο οποίος εκτός των άλλων περιλαμβάνει δύο νεογνικά κυστεοσκόπια διαστάσεων 8 Fr και το νεογνικό ρεζεκτοσκόπιο διαστάσεων 9 Fr. Έτσι εκτός από τις δεκάδες διαγνωστικές κυστεοσκοπήσεις έχουμε πραγματοποιήσει και μια σειρά από θεραπευτικές παρεμβάσεις. Η σύγχρονη παρεμβατική αντιμετώπιση της κυστεουρητηρικής παλινδρόμησης (ΚΟΥΠ) συμπεριλαμβάνει την κυστεοσκοπική υποουρητηρική έγχυση διογκωτικών υλικών (Deflux) (11). Στην Κλινική μας αντιμετωπίσαμε 14 περιστατικά με ΚΟΥΠ (10 κορίτσια, 4 αγόρια) ηλικίας από 1,5 έτη έως 13 ετών, ΙΙ έως V βαθμού με ποσοστό επιτυχίας 85% (Εικ 14). Επίσης αντιμετωπίσαμε ενδοσκοπικά 8 αγόρια ηλικίας 15 ημερών έως 11 ετών που έπασχαν από συγγενείς βαλβίδες οπίσθιας ουρήθρας (Εικ 15). Οι βαλβίδες αποτελούν το συχνότερο αίτιο αποφρακτικής ουροπάθειας του κατώτερου ουροποιητικού στα παιδιά, που οδηγεί σε χρόνια νεφρική ανεπάρκεια. Αντιμετωπίσθηκαν επίσης ενδοσκοπικά ένας ασθενής με ρήξη ουρήθρας, ένας ασθενής με μετεγχειρητική στένωση ουρήθρας και ένας ασθενής με ουρητηροκήλη. Συμπεράσματα Ο ενθουσιασμός για τις εφαρμογές των ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών στην Χειρουργική των Παίδων είναι, την δεδομένη χρονική στιγμή, διάχυτος στην παγκόσμια επιστημονική κοινότητα. Στην επιθυμία μας να συμμετέχουμε σε αυτές τις εξελίξεις προσπαθούμε, με σταθερά και μελετημένα βήματα, να εισαγάγουμε στην καθημερινή χειρουργική πράξη, καινούριες και πολυπλοκότερες λαπαροσκοπικές επεμβάσεις. Αυτό απαιτεί την συνεχή και ποιοτική ενημέρωσή μας και επιπλέον την προμήθεια και νέου σύγχρονου λαπαροσκοπικού εξοπλισμού. Στα πλαίσια της προσπάθειας εντάσσεται η λειτουργία του ειδικού Λαπαροσκοπικού Εξωτερικού Ιατρείου που λειτουργεί από την Κλινική μας κάθε Παρασκευή στις 1 μμ, καθώς και η δημιουργία αυτόνομου Λαπαροσκοπικού Τμήματος στα πλαίσια της Β Παιδοχειρουργικής Κλινικής του ΑΠΘ. Στην προσπάθεια διάδοσης των παραπάνω τεχνικών, πρόκειται να διοργανώσουμε το 1ο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Λαπαροσκοπικής Χειρουργικής Παίδων στο Γ.Ν «Παπαγεωργίου» στις 5-6 Δεκεμβρίου του Τέλος θεωρούμε αναγκαία την εφαρμογή των πλέον σύγχρονων ελάχιστα επεμβατικών χειρουργικών τεχνικών, όπως αυτές της ρομποτικής χειρουργικής. Bιβλιογραφία 1. Karayiannakis AJ, Makri GG, Mantzioka A, et al. Postoperative pulmonary function after laparoscopic and open cholecystectomy. Br J Anaesth 1996;77: Jaffray B. Minimally invasive surgery. Arch Dis Child 2005;90: Karplus G, Kleiner O, Newman N, et al.. Twelve years of minimally invasive surgery in children and adolescents: A single center experience. J Laparoendosc Adv Surg Tech 2005;15: Georgeson KE, Cohen RD, Hebra A, et al. Primary laparoscopic assisted endorectal colon pull-through for Hirschsprung s disease: a new gold standard. Ann Surg 1999;229: de La Torre-Mondragon L, Ortega-Salgado JA. Transanal endorectal pull-through for Hirschsprung s disease. J Pediatr Surg 1998;33: Langer JC, Minkes RK, Mazziotti MV, et al. Transanal one-stage Soave procedure for infants with Hirschsprung disease. J Pediatr Surg 34: Langer JC, Seifert M, Minkes RK. One-stage Soave pull-through for Hirschsprung disease: a comparison of the transanal vs open approaches. J Pediatr Surg 2000;35: De la Torre L, Ortega A. Transanal versus open endorectal pullthrough for Hirschsprung s disease. J Pediatr Surg 2000;35: Langer JC, Durrant AC, de la Torre L, et al. One-stage transanal Soave pullthrough for Hirschsprung disease: a multicenter experience with 141 children. Ann Surg 2003;238:569-83; discussion Ure B. Enthusiasm, evidence and ethics: the triple E of minimally invasive pediatric surgery. J Pediatr Surg Jan;48(1): Κασελάς Χ, Λαμπρόπουλος Β, Σπυριδάκης Ι, Μουράβας Β, Νεοφύτου Α, Φιλιππόπουλος Α. Ενδοσκοπική αντιμετώπιση της κυστεοουρητηρικής παλινδρόμησης. Πρόδρομα αποτελέσματα και αρχικές παρατηρήσεις. Παιδιατρική Β. Ε. 2010;22:

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Πρόεδρος: Μελιδώνης Ανδρέας. Αντιπρόεδρος: Λέπουρας Αντώνιος

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Πρόεδρος: Μελιδώνης Ανδρέας. Αντιπρόεδρος: Λέπουρας Αντώνιος Α ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Πρόεδρος: Μελιδώνης Ανδρέας Αντιπρόεδρος: Λέπουρας Αντώνιος Γεν. Γραμματέας: Ράπτης Αθανάσιος Ταμίας: Λιάτης Σταύρος Μέλη: Δημοσθενόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΟΣΟΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗ ΝΟΣΟ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΟΣΟΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ 25ος ΚΥΚΛΟΣ (1ο ΜΕΡΟΣ) ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΟΣΟΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗ ΝΟΣΟ 18-20 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2014 GRAND HOTEL ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Το Σεμινάριο αξιολογείται από τον Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ HELLENIC SOCIETY OF IMMUNOLOGY

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ HELLENIC SOCIETY OF IMMUNOLOGY ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ HELLENIC SOCIETY OF IMMUNOLOGY ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ 12-14 Δεκεμβρίου 2013 Αθήνα Κεντρικό Κτήριο Πανεπιστημίου Αθηνών (Αμφιθέατρο «Άλκη Αργυριάδη») ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

29ο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Ιατρικής Βιοπαθολογίας. 31 Ιανουαρίου, 1 Φεβρουαρίου 2015. ΚΕ.Δ.Ε.Α. Α.Π.Θ. Οδός 3ης Σεπτεμβρίου, κόκκινο κτήριο

29ο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Ιατρικής Βιοπαθολογίας. 31 Ιανουαρίου, 1 Φεβρουαρίου 2015. ΚΕ.Δ.Ε.Α. Α.Π.Θ. Οδός 3ης Σεπτεμβρίου, κόκκινο κτήριο 29ο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Ιατρικής Βιοπαθολογίας Διοργάνωση: Εταιρεία Ιατρικής Βιοπαθολογίας Βορείου Ελλάδος 31 Ιανουαρίου, 1 Φεβρουαρίου 2015 ΚΕ.Δ.Ε.Α. Α.Π.Θ. Οδός 3ης Σεπτεμβρίου, κόκκινο κτήριο

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Διημερίδα Αναπνευστικών Παθήσεων

Νοσηλευτική Διημερίδα Αναπνευστικών Παθήσεων Παιδιατρικός Τομέας Εθνικού Συνδέσμου Νοσηλευτών Ελλάδος Ελληνική Παιδοπνευμονολογική Εταιρεία Νοσηλευτική Διημερίδα Αναπνευστικών Παθήσεων 16-17 Νοεμβρίου 2012 Συνεδριακό & Πολιτιστικό Κέντρο Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

πρόγραμμα Κοινή στρατηγική αντιμετώπισης των μυοσκελετικών παθήσεων από ρευματολόγους και ορθοπαιδικούς

πρόγραμμα Κοινή στρατηγική αντιμετώπισης των μυοσκελετικών παθήσεων από ρευματολόγους και ορθοπαιδικούς Κοινή στρατηγική αντιμετώπισης των μυοσκελετικών παθήσεων από ρευματολόγους και ορθοπαιδικούς Αμφιθέατρο ΙΑΣΩ Λ. Κηφισίας 37-39, 15123 Μαρούσι, t. 210 6184000, f. 210 6184158 30.11-1.12.2012 πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΕΣΩ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΕΣΩ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΕΣΩ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Χώρος: Αμφιθέατρο Γ.Π. Νοσοκομείο Θεσ/νίκης ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Ώρα: 14:00-15:30 ΕΤΑΙΡΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟ ΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα Προέδρων. Πρόεδροι της Οργανωτικής Επιτροπής. Λάγιος Νικόλαος Κομνηνού Ελένη

Γράμμα Προέδρων. Πρόεδροι της Οργανωτικής Επιτροπής. Λάγιος Νικόλαος Κομνηνού Ελένη Γράμμα Προέδρων Σήμερα που η οικονομική κρίση μαστίζει την χώρα μας και ειδικότερα τον τομέα της υγείας είναι επιβεβλημένη και αναγκαία η συνεχής ενημέρωση και ενασχόληση με την επιστήμη της ιατρικής που

Διαβάστε περισσότερα

Στο Δήμο Παλλήνης Φλεβική Θρόμβωση Δήμος Παλλήνης Διαδημοτικό Δίκτυο Υγείας κος Αθανάσιος Ζούτσος κα Πόπη Ζινέλη κος Δημήτριος Χριστοδουλάκης

Στο Δήμο Παλλήνης Φλεβική Θρόμβωση Δήμος Παλλήνης Διαδημοτικό Δίκτυο Υγείας κος Αθανάσιος Ζούτσος κα Πόπη Ζινέλη κος Δημήτριος Χριστοδουλάκης Στο Δήμο Παλλήνης Ιδιαίτερη επιτυχία σημείωσε η Ενημερωτική Εκδήλωση που διοργάνωσαν για τη Φλεβική Θρόμβωση ο Δήμος Παλλήνης και το Διαδημοτικό Δίκτυο Υγείας τη Δευτέρα 18 Νοεμβρίου 2013, στο Δημαρχείο

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα Προέδρων. Πρόεδροι της Οργανωτικής Επιτροπής. Λάγιος Νικόλαος Κομνηνού Ελένη

Γράμμα Προέδρων. Πρόεδροι της Οργανωτικής Επιτροπής. Λάγιος Νικόλαος Κομνηνού Ελένη Γράμμα Προέδρων Σήμερα που η οικονομική κρίση μαστίζει την χώρα μας και ειδικότερα τον τομέα της υγείας είναι επιβεβλημένη και αναγκαία η συνεχής ενημέρωση και ενασχόληση με την επιστήμη της ιατρικής που

Διαβάστε περισσότερα

ΧαιρετισμόςΠροέδρου γιατον11 ο κύκλομετεκπαιδευτικώνμαθημάτων ΔΕΒΕ

ΧαιρετισμόςΠροέδρου γιατον11 ο κύκλομετεκπαιδευτικώνμαθημάτων ΔΕΒΕ ΧαιρετισμόςΠροέδρου γιατον11 ο κύκλομετεκπαιδευτικώνμαθημάτων ΔΕΒΕ Αγαπητοί συνάδελφοι, Οι διαδικασίες για την έναρξη του 11 ου κύκλου των μετεκπαιδευτικών μαθημάτων της Διαβητολογικής Εταιρείας Βορείου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΗΛΕΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΑΡΚΑ ΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Κοπανάκι Φιλιατρά Γαργαλιάνοι Κυπαρισσία Πρόεδρος Μελιδώνης Ανδρέας Αντιπρόεδρος Λέπουρας Αντώνιος Γεν. Γραμματέας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΗΛΕΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΑΡΚΑ ΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Κοπανάκι Φιλιατρά Γαργαλιάνοι Κυπαρισσία Πρόεδρος Μελιδώνης Ανδρέας Αντιπρόεδρος Λέπουρας Αντώνιος Γεν. Γραμματέας

Διαβάστε περισσότερα

«Σακχαρώδης Διαβήτης Κύηση» &

«Σακχαρώδης Διαβήτης Κύηση» & Μονάδα Ενδοκρινολογίας Σακχαρώδη Διαβήτη και Μεταβολισμού «Αρεταίειον» Νοσοκομείο Τμήμα Ενδοκρινολογίας Διαβήτη και Μεταβολισμού Νοσοκομείο - Μαιευτήριο «Έλενα Βενιζέλου» 11 η Ημερίδα Ενδοκρινολογίας της

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Αγαπητοί συνάδελφοι, Μετά τη συμπλήρωση ενός έτους λειτουργίας του πρωτοποριακού Ετήσιου Προγράμματος Συνεχιζόμενης Ιατρικής Επιμόρφωσης των συναδέλφων, η Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου

Διαβάστε περισσότερα

511-12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

511-12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΟΥΡΟΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ σε συνεργασία: ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ www.perinealtrauma2014.mdcongress.gr ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΜΑΙΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

free spιrιt Getting you there! Oργάνωση - Γραμματεία

free spιrιt Getting you there! Oργάνωση - Γραμματεία Oργάνωση - Γραμματεία free spιrιt Getting you there! Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Αντιπρόεδρος: Γεν. Γραμματέας: Ειδ. Γραμματέας: Ταμίας: Μέλη: Γ. Ευστρατιάδης Γ. Μυσερλής Κ. Κολλιός Γ. Δήμας Ειρ. Βασιλείου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΙΔΟΑΛΛΕΡΓΙΟΛΟΓΙΚΗ Ε ΤΑΙΡΕΙΑ. Σχολείο Κλινικής Ανοσολογίας

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΙΔΟΑΛΛΕΡΓΙΟΛΟΓΙΚΗ Ε ΤΑΙΡΕΙΑ. Σχολείο Κλινικής Ανοσολογίας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΙΔΟΑΛΛΕΡΓΙΟΛΟΓΙΚΗ Ε ΤΑΙΡΕΙΑ Σχολείο Κλινικής Ανοσολογίας ΝΑΥΠΛΙΟ, ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ ΑΜΑΛΙΑ 28 30 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 28 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 15.00 16.25 Εγγραφές 16.25 16.30 Έναρξη 16.30 18.30 ΠΡΩΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

9-10 Φεβρουαρίου 2013 Ολυμπιακό Μουσείο Θεσσαλονίκης

9-10 Φεβρουαρίου 2013 Ολυμπιακό Μουσείο Θεσσαλονίκης 27ο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Ιατρικής Βιοπαθολογίας Διοργάνωση: Εταιρεία Ιατρικής Βιοπαθολογίας Βορείου Ελλάδος 9-10 Φεβρουαρίου 2013 Ολυμπιακό Μουσείο Θεσσαλονίκης Τελικό Πρόγραμμα Χορήγηση Πιστοποιητικού

Διαβάστε περισσότερα

Διαβητολογική Εταιρεία Βόρειας Ελλάδας

Διαβητολογική Εταιρεία Βόρειας Ελλάδας Διαβητολογική Εταιρεία Βόρειας Ελλάδας 1 Νεότερα δεδομένα στην αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Αγαπητοί συνάδελφοι, Έχω την ιδιαίτερη τιμή και χαρά να σας προσκαλέσω εκ μέρους της Διαβητολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Διαβητολογική Εταιρεία Βόρειας Ελλάδας

Διαβητολογική Εταιρεία Βόρειας Ελλάδας Διαβητολογική Εταιρεία Βόρειας Ελλάδας Νεότερα δεδομένα στην αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Αγαπητοί συνάδελφοι, Έχω την ιδιαίτερη τιμή και χαρά να σας προσκαλέσω εκ μέρους της Διαβητολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ (Ε.ΜΕ.ΔΙ.Π.) σε συνεργασία με τις Α & Β ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ / 424 Γ.Σ.Ν.Ε. ΙΝΚΡΕΤΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ (Ε.ΜΕ.ΔΙ.Π.) σε συνεργασία με τις Α & Β ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ / 424 Γ.Σ.Ν.Ε. ΙΝΚΡΕΤΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ (Ε.ΜΕ.ΔΙ.Π.) σε συνεργασία με τις Α & Β ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ / 424 Γ.Σ.Ν.Ε. ΙΝΚΡΕΤΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ στην καθημερινή θεραπευτική πρακτική του Σακχαρώδη Διαβήτη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΑΠΘ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΑΠΘ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΑΠΘ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Παναγιώτης Μπαμίδης Επίκ. Καθηγητής Ιατρικής Πληροφορικής Ιατρικής Εκπαίδευσης Τριπλή αποστολή και ποικιλομορφία στην Ι.Σ.Α.Π.Θ. Εκπαίδευση Έρευνα Προσφορά φροντίδας υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Ετήσιο Επιμορφωτικό Σεμινάριο. Νοσηλευτική Εκπαίδευση Μονάδας Εντατικής Θεραπείας

Ετήσιο Επιμορφωτικό Σεμινάριο. Νοσηλευτική Εκπαίδευση Μονάδας Εντατικής Θεραπείας Α ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Νοσηλευτική Α ΥΠΕΥΘΥΝΗ: Αντωνία Κουτσούκου Αναπλ. Καθηγήτρια Μονάδας Εντατικής & Αυξημένης Φροντίδας Ετήσιο Επιμορφωτικό Σεμινάριο Νοσηλευτική Εκπαίδευση Μονάδας Εντατικής http://gpa485.wix.com/icuseminar

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ 11 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ 11 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ 11 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (c.m.e. CREDITS) 2 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Πρόεδρος Α. Πιτταράς

Διαβάστε περισσότερα

Διαβητολογική Εταιρεία Βόρειας Ελλάδας

Διαβητολογική Εταιρεία Βόρειας Ελλάδας Διαβητολογική Εταιρεία Βόρειας Ελλάδας Νεότερα δεδομένα στην αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Αγαπητοί συνάδελφοι, Έχω την ιδιαίτερη τιμή και χαρά να σας προσκαλέσω εκ μέρους της Διαβητολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός. Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι,

Χαιρετισμός. Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, Χαιρετισμός Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, Με ιδιαίτερη χαρά σας προσκαλούμε στη 2η Διακλινική Επιστημονική Παιδιατρική Ημερίδα με θέμα «Πρόληψη για την αποφυγή νόσου» η οποία θα πραγματοποιηθεί στις 7

Διαβάστε περισσότερα

10ος. Kύκλος Mετεκπαιδευτικών Mαθημάτων. 52 Μόρια συνεχιζόμενης Iατρικής Eκπαίδευσης Δ.Ε.Β.Ε. AKAΔHMAΪKO ETOΣ 2013-2014.

10ος. Kύκλος Mετεκπαιδευτικών Mαθημάτων. 52 Μόρια συνεχιζόμενης Iατρικής Eκπαίδευσης Δ.Ε.Β.Ε. AKAΔHMAΪKO ETOΣ 2013-2014. Δ.Ε.Β.Ε. ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΟΡΕΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 10ος Kύκλος Mετεκπαιδευτικών Mαθημάτων AKAΔHMAΪKO ETOΣ 2013-2014 52 Μόρια συνεχιζόμενης Iατρικής Eκπαίδευσης Διαβητολογική Εταιρεία Βόρειας Ελλάδας Γραφεία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΙ ΣΙΕΛΟΓΟΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ

ΝΟΣΟΙ ΣΙΕΛΟΓΟΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ ΝΟΣΟΙ ΣΙΕΛΟΓΟΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ: ΩΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Υπό την αιγίδα της Πανελλήνιας Ωτορινολαρυγγολογικής Εταιρείας και της Εταιρείας Σιελογόνων Αδένων 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο!

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Η αλματώδης αύξηση της συχνότητας του Σακχαρώδη Διαβήτη δημιούργησε την ανάγκη ίδρυσης οργανωμένων Κέντρων, τα οποία διαθέτουν όλα τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο. Οργανωτική Επιτροπή

Διοικητικό Συμβούλιο. Οργανωτική Επιτροπή Πρόγραμμα Διοικητικό Συμβούλιο Επίτιμος Πρόεδρος: Χ. Τούντας Πρόεδρος: Ε.Α. Σκληρός Γεν. Γραμματέας: Σ. Στεργιόπουλος Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Π. Μερκούρης Ε. Χανιωτάκης Οργανωτική Επιτροπή Πρόεδροι:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ. Αγαπητοί συνάδελφοι, κυρίες και κύριοι

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ. Αγαπητοί συνάδελφοι, κυρίες και κύριοι ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Αγαπητοί συνάδελφοι, κυρίες και κύριοι Η νόσος Alzheimer τείνει να γίνει η μάστιγα των σύγχρονων δυτικών κοινωνιών λόγω της συνεχούς αύξησης του αριθμού των ασθενών και της έλλειψης αιτιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο. Οργανωτική Επιτροπή

Διοικητικό Συμβούλιο. Οργανωτική Επιτροπή Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρίας Μελέτης Παθήσεων Διαβητικού Ποδιού Πρόεδρος: Αντιπρόεδρος: Γενικός Γραμματέας: Ταμίας: Μέλη: Μανές Χρήστος Κατσαρός Θωμάς Τεντολούρης Νικόλαος Καλλιγιάννη Κυριακή Παππάς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ε Τ Α Ι Ρ Ι Α Μ Ε Λ Ε Τ Η Σ Π Α Θ Η Σ Ε Ω Ν Δ Ι Α Β Η Τ Ι Κ Ο Υ Π Ο Δ Ι Ο Υ. µε διεθνή συµµετοχή

Ε Τ Α Ι Ρ Ι Α Μ Ε Λ Ε Τ Η Σ Π Α Θ Η Σ Ε Ω Ν Δ Ι Α Β Η Τ Ι Κ Ο Υ Π Ο Δ Ι Ο Υ. µε διεθνή συµµετοχή Ε Τ Α Ι Ρ Ι Α Μ Ε Λ Ε Τ Η Σ Π Α Θ Η Σ Ε Ω Ν Δ Ι Α Β Η Τ Ι Κ Ο Υ Π Ο Δ Ι Ο Υ Πανελλήνιο Συμπόσιο µε διεθνή συµµετοχή 21-23 Φεβρουαρίου 2013 Ξενοδοχείο «THE MET» Θεσσαλονίκη Διοργάνωση Εταιρία Μελέτης Παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας οι Δήμοι Έδεσσας Αμπελοκήπων Μενεμένης Υγείας Πρόληψης Pfizer Ελλάς

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας οι Δήμοι Έδεσσας Αμπελοκήπων Μενεμένης Υγείας Πρόληψης Pfizer Ελλάς ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας και οι Δήμοι Έδεσσας και Αμπελοκήπων Μενεμένης στα πλαίσια της συνεργασίας τους για την έγκυρη ενημέρωση των πολιτών σε θέματα Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ 1 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Αγαπητοί συνάδελφοι, Έχω την ιδιαίτερη τιμή και χαρά να σας προσκαλέσω εκ μέρους της Διαβητολογικής Εταιρείας Βόρειας Ελλάδας (Δ.Ε.Β.Ε.) να συμμετέχετε στην Επιστημονική Εκδήλωση με θέμα:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Πρόεδρος: Αντιπρόεδρος: Φίλιππος Φιλιππίδης. Γεν. Γραμματέας: Μαρίνα Νούτσου

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Πρόεδρος: Αντιπρόεδρος: Φίλιππος Φιλιππίδης. Γεν. Γραμματέας: Μαρίνα Νούτσου ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Πρόεδρος: Στυλιανή Ηρακλειανού Αντιπρόεδρος: Φίλιππος Φιλιππίδης Γεν. Γραμματέας: Μαρίνα Νούτσου Ταμίας: Χαρίλαος Δημοσθενόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΟΡΕΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΟΡΕΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 1 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Αγαπητοί συνάδελφοι, Έχω την ιδιαίτερη τιμή και χαρά να σας προσκαλέσω εκ μέρους της Διαβητολογικής Εταιρείας Βόρειας Ελλάδας να συμμετέχετε στο Επιστημονικό Σεμινάριο Υψηλού Επιπέδου με

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ. Ορθοπαιδική Κλινική

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ. Ορθοπαιδική Κλινική ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Ορθοπαιδική Κλινική Συντονιστής Διευθυντής : Δρ Κοσμάς Παπαγεωργίου Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα -Δραστηριότητες Ακαδημαικού Έτους 2014-2015 { Μετεκπαιδευτικά Διακλινικά Μαθήματα των

Διαβάστε περισσότερα

«Εκπαίδευση στη Γενική Ιατρική: από το Πανεπιστήμιο έως τη δια βίου μάθηση»

«Εκπαίδευση στη Γενική Ιατρική: από το Πανεπιστήμιο έως τη δια βίου μάθηση» «Εκπαίδευση στη Γενική Ιατρική: από το Πανεπιστήμιο έως τη δια βίου μάθηση» Γεώργιος Χρ. ΣΠΑΘΑΡΆΚΗΣ Διευθυντής Γενικής Ιατρικής Κέντρο Υγείας Ιτέας Φωκίδας Γηρίατρος - Γεροντολόγος Ταμίας EURACT ΓΕΝΙΚΉ

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιο Συνέδριο. Εταιρίας Μελέτης Παθήσεων ιαβητικού Ποδιού 6-8. Φεβρουαρίου 2014. Royal Olympic Hotel. Αθήνα. Α Ανακοίνωση

Πανελλήνιο Συνέδριο. Εταιρίας Μελέτης Παθήσεων ιαβητικού Ποδιού 6-8. Φεβρουαρίου 2014. Royal Olympic Hotel. Αθήνα. Α Ανακοίνωση o Πανελλήνιο Συνέδριο Εταιρίας Μελέτης Παθήσεων ιαβητικού Ποδιού Με διεθνή συµµετοχή 6-8 Φεβρουαρίου 2014 Royal Olympic Hotel Αθήνα Α Ανακοίνωση Χαιρετισμός Η Εταιρία Μελέτης Παθήσεων Διαβητικού Ποδιού

Διαβάστε περισσότερα

Ημέρες Υπέρτασης 2014 1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο

Ημέρες Υπέρτασης 2014 1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο Ελληνική Εταιρεία Υπέρτασης Ημέρες Υπέρτασης 2014 1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο Αρτηριακή Υπέρταση και συνυπάρχοντες παράγοντες κινδύνου με βάση τις κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Υπέρτασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 1 o ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΗΜΕΡΕΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ ` 04-05 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 ΠΑΤΡΑ, ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ PATRA PALACE ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Δ ι ο ρ γ ά ν ω σ η : Ελληνική Εταιρία Ηλεκτροεγκεφαλογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕισαγωγικήΕπιστολή. Σάββατο 9 Nοεμβρίου 2013 Μαγγίνειο Αμφιθέατρο «Αρεταίειον» Νοσοκομείο. Αγαπητοί φίλοι και συνάδελφοι,

ΕισαγωγικήΕπιστολή. Σάββατο 9 Nοεμβρίου 2013 Μαγγίνειο Αμφιθέατρο «Αρεταίειον» Νοσοκομείο. Αγαπητοί φίλοι και συνάδελφοι, Σάββατο 9 Nοεμβρίου 2013 Μαγγίνειο Αμφιθέατρο «Αρεταίειον» Νοσοκομείο ΕισαγωγικήΕπιστολή Αγαπητοί φίλοι και συνάδελφοι, Η Ημερίδα Ενδοκρινολογίας της Γυναίκας διοργανώνεται για 10 η φορά από τη Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια»

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια» Το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας και οι Δήμος Νεάπολης-Συκεών, στα πλαίσια της συνεργασίας τους για την έγκυρη ενημέρωση των πολιτών σε θέματα Υγείας και Πρόληψης, διοργάνωσαν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσκληση. Με συναδελφικούς χαιρετισμούς Ο συντονιστής του προγράμματος

Πρόσκληση. Με συναδελφικούς χαιρετισμούς Ο συντονιστής του προγράμματος 1 o Kύκλος Πρόσκληση Αγαπητοί Συνάδελφοι, H Eταιρία Μελέτης Παθήσεων Διαβητικού Ποδιού (ΕΜΕΔΙΠ) και το Διαβητολογικό Κέντρο του Γ.Π.Ν. «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» διοργανώνουν και φέτος ένα κύκλο μαθημάτων μέσω διαδικτύου.

Διαβάστε περισσότερα

εαρινή συνάντηση 12 Απριλίου Σάββατο τελικό πρόγραμμα οργάνωση Οφθαλμολογικής εταιρείας (ΟΦ.Ε.Δ.Ε.Π.) ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

εαρινή συνάντηση 12 Απριλίου Σάββατο τελικό πρόγραμμα οργάνωση Οφθαλμολογικής εταιρείας (ΟΦ.Ε.Δ.Ε.Π.) ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ οργάνωση Οφθαλμολογική Εταιρεία Δυτικής Ελλάδος & Πελοποννήσου (ΟΦ.Ε.Δ.Ε.Π.) Πανεπιστημιακή Οφθαλμολογική Κλινική Ιωαννίνων εαρινή συνάντηση Οφθαλμολογικής εταιρείας Δυτικής Ελλάδος & Πελοποννήσου (ΟΦ.Ε.Δ.Ε.Π.)

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαιτερότητες στη φροντίδα του παιδιού και του εφήβου με καρκίνο:

Ιδιαιτερότητες στη φροντίδα του παιδιού και του εφήβου με καρκίνο: Πληροφορίες: 210 686 9431, 210 686 9439 Ιδιαιτερότητες στη φροντίδα του παιδιού και του εφήβου με καρκίνο: «ας ξεκλειδώσουμε τα καλά κύτταρα» Σάββατο 14 Φεβρουαρίου 2015 ώρα: 08:30 Συνεδριακό Kέντρο «Ν.

Διαβάστε περισσότερα

Η Οργανωτική Επιτροπή Α.Γ. Βαγενάκης, Ν.Α. Γεωργόπουλος, Κ.Β. Μάρκου

Η Οργανωτική Επιτροπή Α.Γ. Βαγενάκης, Ν.Α. Γεωργόπουλος, Κ.Β. Μάρκου Συνάδελφοι Σας καλούμε να συμμετάσχετε και φέτος στη Διημερίδα με τίτλο ΕΝΔΟΡΑΜΑ 2014 που θα διεξαχθεί στο Συνεδριακό Κέντρο του Πανεπιστημίου Πατρών στις 30 και 31 Ιανουαρίου 2015. Ως Οργανωτική Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες Εξελίξεις στα Νοσήματα του Ήπατος V

Νεότερες Εξελίξεις στα Νοσήματα του Ήπατος V Πρόγραμμα Ημερίδας Νεότερες Εξελίξεις στα Νοσήματα του Ήπατος V Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2015 Συνεδριακό Κέντρο «Ν. ΛΟΥΡΟΣ», ΜΗΤΕΡΑ Ώρα προσέλευσης 08:30 Διοργάνωση: Ηπατολογικό Τμήμα ΥΓΕΙΑ Πρόεδρος Οργανωτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ... 02 ΕΠΙΤΡΟΠΗ... 03 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ... 04 ΠΡΟΣΚΕΚΛΗΜΕΝΟΙ ΠΡΟΕΔΡΟΙ - ΟΜΙΛΗΤΕΣ... ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ... 02 ΕΠΙΤΡΟΠΗ... 03 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ... 04 ΠΡΟΣΚΕΚΛΗΜΕΝΟΙ ΠΡΟΕΔΡΟΙ - ΟΜΙΛΗΤΕΣ... ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ... ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ... 02 ΕΠΙΤΡΟΠΗ... 03 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ... 04 ΠΡΟΣΚΕΚΛΗΜΕΝΟΙ ΠΡΟΕΔΡΟΙ - ΟΜΙΛΗΤΕΣ... ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ... 06 08 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ... 09 01 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Aγαπητοί Συνάδελφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Κρηνίδες Πρόεδρος Μπούσμπουλας Σταύρος Αντιπρόεδρος Παππάς Άγγελος Γεν. Γραμματέας Μαυρογιαννάκη Αναστασία Ταμίας Κυριαζής Ιωάννης Μέλη Λέπουρας

Διαβάστε περισσότερα

Μ ε τ α β ο λ ι κ ά Ν ο σ ή μ α τ α τ ω ν Ο σ τ ώ ν. "Βιβλιογραφική Eνημέρωση"

Μ ε τ α β ο λ ι κ ά Ν ο σ ή μ α τ α τ ω ν Ο σ τ ώ ν. Βιβλιογραφική Eνημέρωση Μ ε τ α β ο λ ι κ ά Ν ο σ ή μ α τ α τ ω ν Ο σ τ ώ ν "Βιβλιογραφική Eνημέρωση" 1 2-3 Mαρτίου 2012 Ξενοδοχείο Πορταριά Πορταριά, Πήλιο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΕΜΜΟ Ευχαριστίες Η Ελληνική Εταιρεία Μελέτης

Διαβάστε περισσότερα

Διοργάνωση Οργάνωση - Γραμματεία Χορηγός. Θεσσαλονίκης 12, 153 44 Γέρακας, Αττική Τηλ.: 210 6048260, Fax: 210 6047457 E-mail: tmouzakis@free-spirit.

Διοργάνωση Οργάνωση - Γραμματεία Χορηγός. Θεσσαλονίκης 12, 153 44 Γέρακας, Αττική Τηλ.: 210 6048260, Fax: 210 6047457 E-mail: tmouzakis@free-spirit. Διοργάνωση Οργάνωση - Γραμματεία Χορηγός ΕΤΑΙΡΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ Πόντου 104, 115 27 Αθήνα Τηλ.: 210 7470089, Fax: 210 7470044 E-mail: emedip@otenet.gr, Web site: www.emedip.gr Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε.Μ.Μ.Ο. Ελληνική Εταιρεία Μελέτης Μεταβολισμού των Οστών ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ

Ε.Ε.Μ.Μ.Ο. Ελληνική Εταιρεία Μελέτης Μεταβολισμού των Οστών ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ Ε.Ε.Μ.Μ.Ο Ελληνική Εταιρεία Μελέτης Μεταβολισμού των Οστών ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ «Νεότερα δεδομένα για την αντιμετώπιση των μεταβολικών νοσημάτων των οστών» 25-26 Απριλίου 2014 Ναύπλιο Ξενοδοχείο «Amalia»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 9 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 9 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 9 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (c.m.e. CREDITS) ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Πρόεδρος Χ. Γράσσος Αντιπρόεδρος Α. Πιτταράς Γεν. Γραμματέας A. Τριανταφύλλου Ταμίας Κ. Κυφνίδης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ & ΟΙ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Ο ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ & ΟΙ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ h Διαβητολογική Εταιρεία Βόρειας Ελλάδας διοργανώνει Διημερίδα με θέμα Ο ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ & ΟΙ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 12-13 / 03 / 2010 Λάρισα Classical Larissa Imperial Hotel Η Διημερίδα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ. Ορθοπαιδική Κλινική. Συντονιστής Διευθυντής : Δρ Κοσμάς Παπαγεωργίου

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ. Ορθοπαιδική Κλινική. Συντονιστής Διευθυντής : Δρ Κοσμάς Παπαγεωργίου ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Ορθοπαιδική Κλινική Συντονιστής Διευθυντής : Δρ Κοσμάς Παπαγεωργίου Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα -Δραστηριότητες Ακαδημαϊκού Έτους 2012-2013 { Μετεκπαιδευτικά Διακλινικά Μαθήματα των

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνική στήριξη του παιδιού με καρκίνο και της οικογένειάς του

Ψυχοκοινωνική στήριξη του παιδιού με καρκίνο και της οικογένειάς του Ελληνική Εταιρεία Παιδιατρικής Αιματολογίας-Ογκολογίας Ογκολογικο Τμημα Νοσοκομειου Παιδων Αγλαϊα Κυριακου 9 o Σεμιναριο με Θεμα Ψυχοκοινωνική στήριξη του παιδιού με καρκίνο και της οικογένειάς του ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

8 Φεβρουαρίου 2014. Σακχαρώδης Διαβήτης. Από τη θεωρία στην καθημερινή πρακτική ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ. Ξενοδοχείο «Elisso», Ξάνθη

8 Φεβρουαρίου 2014. Σακχαρώδης Διαβήτης. Από τη θεωρία στην καθημερινή πρακτική ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ. Ξενοδοχείο «Elisso», Ξάνθη Εκπαιδευτικό Σεμινάριο της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας Σε συνεργασία με τους Ιατρικούς Συλλόγους Ξάνθης και Καβάλας Σακχαρώδης Διαβήτης. Από τη θεωρία στην καθημερινή πρακτική ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Πανελλήνιο Forum Επισκεπτών Υγείας «Πρόληψη & Προαγωγή Υγείας στον 21 ο αιώνα» 28-29 Σεπτεμβρίου 2012 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

1 ο Πανελλήνιο Forum Επισκεπτών Υγείας «Πρόληψη & Προαγωγή Υγείας στον 21 ο αιώνα» 28-29 Σεπτεμβρίου 2012 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 1 ο Πανελλήνιο Forum Επισκεπτών Υγείας «Πρόληψη & Προαγωγή Υγείας στον 21 ο αιώνα» 28-29 Σεπτεμβρίου 2012 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παρασκευή 28/9/2012 8.45-9.00 Προσέλευση - Εγγραφή συνέδρων 9.00-9.30 Εισαγωγή - Χαιρετισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ 02 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Αγαπητοί συνάδελφοι, Η Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος, από την πρώτη στιγμή της ίδρυσής της δεσμεύτηκε να βρίσκεται συνεχώς στο πλευρό των συναδέλφων που ασχολούνται με

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΗΤΕΣ-ΠΡΟΕΔΡΟΙ-ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΣ

ΟΜΙΛΗΤΕΣ-ΠΡΟΕΔΡΟΙ-ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΣ ΟΜΙΛΗΤΕΣ-ΠΡΟΕΔΡΟΙ-ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΣ Γανωτάκης Ε. Γκόγκου Α. Καλογεράκη Λ. Καριπίδου Μ. Κεφαλογιάννης Ν. Λιάτης Σ. Καθηγητής Παθολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Κρήτης Παθολόγος - Διαβητολόγος, Επιμελήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Συνεχιζόμενη Ιατρική Επιμόρφωση Ετήσιο Πρόγραμμα 2015-2016 (CME)

Συνεχιζόμενη Ιατρική Επιμόρφωση Ετήσιο Πρόγραμμα 2015-2016 (CME) Συνεχιζόμενη Ιατρική Επιμόρφωση Ετήσιο Πρόγραμμα 2015-2016 (CME) Β Παιδιατρική Κλινική Mοριοδότηση με 26 μόρια (credits - EACCME - UEMS) Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης (CME - CPD) Κτίριο Ε, Αίθουσα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Σεµινάριο

Εκπαιδευτικό Σεµινάριο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΠΡΑΞΗ Εκπαιδευτικό Σεµινάριο Για τους Επαγγελµατίες Υγείας 16 Ιανουαρίου 2010 Αίγλη Ζαππείου Σύµφωνα µε τα κριτήρια της EACCME-UEMS θα χορηγηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ KOUROS, 25-26/9/2015

ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ KOUROS, 25-26/9/2015 4 η Υ.ΠΕ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ 2 η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ Γ.Ν ΔΡΑΜΑΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ KOUROS, 25-26/9/2015 ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑΣ: Αθανασιάδου Ευανθία ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ: ΠΡΟΕΔΡΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

41 ο Παιδιατρικό Συμπόσιο Πρόσκληση & Πρόγραμμα

41 ο Παιδιατρικό Συμπόσιο Πρόσκληση & Πρόγραμμα ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Αγαπητοί Συνάδελφοι, Με ιδιαίτερη χαρά σας καλωσορίζουμε στις εργασίες του 41 ου Παιδιατρικού Συμποσίου Βορείου Ελλάδος που θα πραγματοποιηθεί και φέτος στις 16 και 17 Απριλίου 2011, στη Θεσσαλονίκη,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Πρόεδρος: Στυλιανή Ηρακλειανού. Αντιπρόεδρος: Φίλιππος Φιλιππίδης

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Πρόεδρος: Στυλιανή Ηρακλειανού. Αντιπρόεδρος: Φίλιππος Φιλιππίδης ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Πρόεδρος: Στυλιανή Ηρακλειανού Αντιπρόεδρος: Φίλιππος Φιλιππίδης Γεν. Γραμματέας: Μαρίνα Νούτσου Ταμίας: Χαρίλαος Δημοσθενόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιο Συνέδριο Εταιρίας Μελέτης Παθήσεων Διαβητικού Ποδιού 5-7. Α Ανακοίνωση. Φεβρουαρίου 2016 Athenaeum Intercontinental Αθήνα.

Πανελλήνιο Συνέδριο Εταιρίας Μελέτης Παθήσεων Διαβητικού Ποδιού 5-7. Α Ανακοίνωση. Φεβρουαρίου 2016 Athenaeum Intercontinental Αθήνα. Υπό την αιγίδα του Υπουργείου Υγείας 5o 5-7 Φεβρουαρίου Athenaeum Intercontinental Αθήνα Oργάνωση - Γραμματεία: free spιrιt Getting you there! Α Ανακοίνωση Χαιρετισμός Η Εταιρία Μελέτης Παθήσεων Διαβητικού

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Από τη θεωρία στην καθημερινή πρακτική

Σακχαρώδης Διαβήτης. Από τη θεωρία στην καθημερινή πρακτική Εκπαιδευτικό Σεμινάριο της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας Σε συνεργασία με τον Ιατρικό Σύλλογο Χανίων, με την Ιατρική Εταιρεία Χανίων και με τον Ιατρικό Σύλλογο Ηρακλείου Σακχαρώδης Διαβήτης. Από τη

Διαβάστε περισσότερα

Μη μεταδοτική πάθηση η Ψωρίαση

Μη μεταδοτική πάθηση η Ψωρίαση Μη μεταδοτική πάθηση η Ψωρίαση Περιστέρι Ιδιαίτερα ενδιαφέροντα στοιχεία παρουσιάστηκαν στην ημερίδα με θέμα την Ψωρίαση, που διοργάνωσαν ο Δήμος Περιστερίου και το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγείας, την

Διαβάστε περισσότερα

22nd - 29th April 2014

22nd - 29th April 2014 Τμήμα Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Ειδικό Κέντρο & Κέντρο Αναφοράς για Πρωτοπαθείς Ανοσοανεπάρκειες Παιδιατρική Ανοσολογία Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία», Αθήνα 22nd - 29th April 2014 ΑΡΜΟΝΙΑ Σύλλογος

Διαβάστε περισσότερα

Χορηγούνται δώδεκα (12) μόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης από τον Παγκύπριο Ιατρικό Σύλλογο

Χορηγούνται δώδεκα (12) μόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης από τον Παγκύπριο Ιατρικό Σύλλογο Χορηγούνται δώδεκα (12) μόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης από τον Παγκύπριο Ιατρικό Σύλλογο XAΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Η Εταιρία Μελέτης Παθήσεων Διαβητικού Ποδιού (Ε.ΜΕ.ΔΙ.Π.) έχει συσταθεί με στόχο το συντονισμό

Διαβάστε περισσότερα

Ευχαριστίες. 1 & 2 Μαρτίου 2013. Ξενοδοχείο CASA LA MUNDI. Βασιλίτσα Γρεβενών UNI-PHARMA

Ευχαριστίες. 1 & 2 Μαρτίου 2013. Ξενοδοχείο CASA LA MUNDI. Βασιλίτσα Γρεβενών UNI-PHARMA 1 & 2 Μαρτίου 2013 Ξενοδοχείο CASA LA MUNDI Βασιλίτσα Γρεβενών Ευχαριστίες Η Ελληνική Εταιρεία Μελέτης Μεταβολισμού των Οστών (Ε.Ε.Μ.Μ.Ο.) και η Οργανωτική Επιτροπή της επιστημονικής εκδήλωσης «Μεταβολικά

Διαβάστε περισσότερα

AKMH. Aπό το α έως το ω Κλινικό Φροντιστήριο. Πρόγραμμα 7-8. Σεπτεμβρίου 2013. Eλληνική Δερματολογική & Αφροδισιολογική Εταιρεία

AKMH. Aπό το α έως το ω Κλινικό Φροντιστήριο. Πρόγραμμα 7-8. Σεπτεμβρίου 2013. Eλληνική Δερματολογική & Αφροδισιολογική Εταιρεία Eλληνική Δερματολογική & Αφροδισιολογική Εταιρεία AKMH Aπό το α έως το ω Κλινικό Φροντιστήριο 7-8 Σεπτεμβρίου 2013 Ξενοδοχείο «Αμαλία» Ναύπλιο Πρόγραμμα Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ 4 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Νευρογενείς Διαταραχές Ούρησης σε ασθενείς με Κατά Πλάκας Σκλήρυνση

Νευρογενείς Διαταραχές Ούρησης σε ασθενείς με Κατά Πλάκας Σκλήρυνση Νευρογενείς Διαταραχές Ούρησης σε ασθενείς με Κατά Πλάκας Σκλήρυνση Αθήνα 10-11 Μαρτίου 2011 Αίγλη Ζαππείου - Αίθουσα ΟΛΥΜΠΙΑ Ι Νευρογενείς Διαταραχές Ούρησης σε ασθενείς με Κατά Πλάκας Σκλήρυνση Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο Ε.Ε.Μ.Μ.Ο. 2009-2010. Οργανωτική Επιτροπή

Διοικητικό Συμβούλιο Ε.Ε.Μ.Μ.Ο. 2009-2010. Οργανωτική Επιτροπή Διοικητικό Συμβούλιο Ε.Ε.Μ.Μ.Ο. 2009-2010 Πρόεδρος: Θ. Καραχάλιος Αντιπρόεδρος: Ε. Καταξάκη Γεν. Γραμματέας: Χ. Κοσμίδης Ταμίας: Α. Λαγουδάκης Μέλη: Φ. Καλδρυμίδης Ε. Καραμήτσιου Γ. Τροβάς Οργανωτική Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ 02 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Αγαπητοί συνάδελφοι, Η Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος, από την πρώτη στιγμή της ίδρυσής της δεσμεύτηκε να βρίσκεται συνεχώς στο πλευρό των συναδέλφων που ασχολούνται με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΩΝ Πορταριά, 14-16 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΩΝ Πορταριά, 14-16 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΩΝ Πορταριά, 14-16 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Η βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών είναι η τελική επιδίωξη των λειτουργών

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός. Σταύρος Ι. Παππάς

Χαιρετισμός. Σταύρος Ι. Παππάς Χαιρετισμός Αγαπητοί Συνάδελφοι, Είναι ιδιαίτερη τιμή και χαρά για μένα, να σας προσκαλέσω εκ μέρους της Οργανωτικής Επιτροπής, στην 3 η Επιστημονική Εκδήλωση του Ινστιτούτου Μελέτης, Έρευνας και Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΕΚΟΜΕΝ) Μεταβολικά Νοσήματα ΣΤΗΝ. 30/9/2011-1/10/2011 Αίγλη Ζαππείου

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΕΚΟΜΕΝ) Μεταβολικά Νοσήματα ΣΤΗΝ. 30/9/2011-1/10/2011 Αίγλη Ζαππείου Ελληνικό Κολλέγιο Μεταβολικών Νοσημάτων Ε.ΚΟ.ΜΕ.Ν. ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΕΚΟΜΕΝ) προγραμμα Θα χορηγηθούν μόρια Σ.Ι.Μ.Ε. (CME-CPD) Μετεκπαιδευτικό Διήμερο: Μεταβολικά Νοσήματα ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΟΛΟΓΙΑ 2015 Σάββατο, 3 Οκτωβρίου 2015 Μουσείο της Ακρόπολης (Αμφιθέατρο) Πεζόδρομος Οδού Διονυσίου Αρεοπαγίτου, Αθήνα Διοργάνωση Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Διοργάνωση Οργάνωση - Γραμματεία Χορηγός

Διοργάνωση Οργάνωση - Γραμματεία Χορηγός Διοργάνωση Οργάνωση - Γραμματεία Χορηγός ΕΤΑΙΡΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ Πόντου 104, 115 27 Αθήνα Τηλ.: 210 7470089, Fax: 210 7470044 E-mail: emedip@otenet.gr, Web site: www.emedip.gr Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

5 Απριλίου. θεραπεία. Καρκίνος πνεύμονα: Από τις βασικές αρχές στην εξειδικευμένη. Σάββατο ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Επιστημονική ημερίδα. Crowne Plaza Hotel

5 Απριλίου. θεραπεία. Καρκίνος πνεύμονα: Από τις βασικές αρχές στην εξειδικευμένη. Σάββατο ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Επιστημονική ημερίδα. Crowne Plaza Hotel Διοργάνωση: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Γ.Ν.Ν.Θ.Α. «Η ΣΩΤΗΡΙΑ» Επιστημονική ημερίδα Καρκίνος πνεύμονα: Από τις βασικές αρχές στην εξειδικευμένη θεραπεία WASSILY WASSILYEVICH KANDINSKY Harmonie

Διαβάστε περισσότερα

Νεφρολογικό. Συµπόσιο. Κεντρικής Ελλάδος. Α Ανακοίνωση. Λάρισα. 11-13 εκεµβρίου Larissa Imperial. Ακαδηµία Νεφρολογίας

Νεφρολογικό. Συµπόσιο. Κεντρικής Ελλάδος. Α Ανακοίνωση. Λάρισα. 11-13 εκεµβρίου Larissa Imperial. Ακαδηµία Νεφρολογίας Νεφρολογικό Συµπόσιο 2015 11-13 εκεµβρίου Larissa Imperial Λάρισα Ακαδηµία Νεφρολογίας ιοργάνωση Aκαδηµία Νεφρολογίας Υπό την αιγίδα Τµήµατος Ιατρικής Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας Α Ανακοίνωση Χαιρετισμός Αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

συνέδριο πανελλήνιο Μεταμοσχεύσεων 1-3 Νοεμβρίου 2013 Αθήνα HILTON ATHENS πρωτη ανακοίνωση

συνέδριο πανελλήνιο Μεταμοσχεύσεων 1-3 Νοεμβρίου 2013 Αθήνα HILTON ATHENS πρωτη ανακοίνωση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΩΝ πανελλήνιο συνέδριο Μεταμοσχεύσεων 1-3 Νοεμβρίου 2013 Αθήνα HILTON ATHENS πρωτη ανακοίνωση Υπό την αιγίδα της Α.Ε. του Προέδρου της Δημοκρατίας κυρίου Καρόλου Παπούλια

Διαβάστε περισσότερα

Υπό την αιγίδα της Ε.Ψ.Ε.

Υπό την αιγίδα της Ε.Ψ.Ε. Υπό την αιγίδα της Ε.Ψ.Ε. Μήνυμα Προέδρου Οργανωτικής Επιτροπής Αγαπητοί συνάδελφοι και συνεργάτες, Με ικανοποίηση αλλά και αίσθημα ευθύνης σας προσκαλώ στην παρακολούθηση της σειράς «Σεμιναρίων Νευρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες Εξελίξεις στα Νοσήματα του Ήπατος ΙΙ

Νεότερες Εξελίξεις στα Νοσήματα του Ήπατος ΙΙ ΗΜΕΡΙΔΑ Νεότερες Εξελίξεις στα Νοσήματα του Ήπατος ΙΙ Σάββατο 26 Μαΐου 2012 Συνεδριακό Κέντρο Ν. ΛΟΥΡΟΣ, ΜΗΤΕΡΑ Ώρα προσέλευσης: 08:30 Διοργάνωση: Ηπατολογικό Τμήμα ΥΓΕΙΑ Πρόεδρος Οργανωτικής Επιτροπής:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: Μανούσος Μ. Κωνσταντουλάκης ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 23 Ιουνίου 1965 ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: Αθήνα ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: Κάλβου 24, Π. Ψυχικό 15452 Αθήνα ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΘΗΤΕΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ 4 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 5 ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΡΟΕΔΡΩΝ ΟΜΙΛΗΤΩΝ 7 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 9 3 ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Πρόεδρος: Αντιπρόεδρος: Γεν. Γραμματέας: Ταμίας: Ειδ. Γραμματέας:

Διαβάστε περισσότερα

Διαβητικό πόδι: Eπιστηµονικό Πρόγραµµα. 15-17 Mαΐου 2015 Λευκωσία - Κύπρος Ξενοδοχείο Hilton Park Nicosia. Έλκη στα κάτω άκρα - Πρόληψη ακρωτηριασµών

Διαβητικό πόδι: Eπιστηµονικό Πρόγραµµα. 15-17 Mαΐου 2015 Λευκωσία - Κύπρος Ξενοδοχείο Hilton Park Nicosia. Έλκη στα κάτω άκρα - Πρόληψη ακρωτηριασµών 1Eτήσιο Ελληνοκυπριακό Συνέδριο Διαβητικό πόδι: Έλκη στα κάτω άκρα - Πρόληψη ακρωτηριασµών Eπιστηµονικό Πρόγραµµα Χορηγούνται δώδεκα (12) μόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης από τον Παγκύπριο Ιατρικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο στόχος μας, ίσως φιλόδοξος, αποσκοπεί μέσα από εκπαιδευτικά σεμινάρια να μεταφέρει την πληροφορία, γνώση και σοφία από την εκπαίδευση στην πράξη.

Ο στόχος μας, ίσως φιλόδοξος, αποσκοπεί μέσα από εκπαιδευτικά σεμινάρια να μεταφέρει την πληροφορία, γνώση και σοφία από την εκπαίδευση στην πράξη. Χαιρετισµός Αγαπητοί συνεργάτες, Οι πληροφορίες που καθημερινά βομβαρδίζουν τους παρόχους υγείας θα αυξάνονται συνεχώς, και φυσικά δεν θα μπορούμε να τις αγνοούμε. Ωστόσο, θα πρέπει να θεωρούνται ως γράμματα

Διαβάστε περισσότερα

1 o. Απριλίου ΚΛΙΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΑΣΤΟΛΟΓΙΑΣ. Παρασκευή ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ. Ξενοδοχείο Makedonia Palace, Θεσσαλονίκη

1 o. Απριλίου ΚΛΙΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΑΣΤΟΛΟΓΙΑΣ. Παρασκευή ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ. Ξενοδοχείο Makedonia Palace, Θεσσαλονίκη Υπό την αιγίδα της: Ελληνικής Μαιευτικής & Γυναικολογικής Εταιρείας 1 o ΚΛΙΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΑΣΤΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ Οργάνωση: Β' Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Αριστοτελείου Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ

ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ Πρόσκληση Το Τμήμα Μαιευτικής σας προσκαλεί στην 5 Επιστημονική Διημερίδα με θέμα: ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ την Πέμπτη 12 & Παρασκευή 13 Μαΐου 2011, που θα λάβει μέρος στο Νέο Αμφιθέατρο της Σ.Ε.Υ.Π. στις

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα. Ημέρες Υπέρτασης 2015 5 ο Εκπαιδευτικό σεμινάριο: Ξενοδοχείο XENIA ΠΟΡΤΑΡΙΑ ΠΗΛΙΟΥ, 13-15 Νοεμβρίου 2015

Πρόγραμμα. Ημέρες Υπέρτασης 2015 5 ο Εκπαιδευτικό σεμινάριο: Ξενοδοχείο XENIA ΠΟΡΤΑΡΙΑ ΠΗΛΙΟΥ, 13-15 Νοεμβρίου 2015 Ημέρες Υπέρτασης 2015 5 ο Εκπαιδευτικό σεμινάριο: Αρτηριακή υπέρταση & συνυπάρχοντες παράγοντες κινδύνου. Σύγχρονη διάγνωση και θεραπευτική προσέγγιση Ξενοδοχείο XENIA ΠΟΡΤΑΡΙΑ ΠΗΛΙΟΥ, 13-15 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

«Οστά & Ορμόνες» 12 ης Ημερίδα Ενδοκρινολογίας της Γυναίκας. Σάββατο 15 Noεμβρίου 2014. Τελικό Πρόγραμμα. Μαγγίνειο Αμφιθέατρο «Αρεταίειον» Νοσοκομείο

«Οστά & Ορμόνες» 12 ης Ημερίδα Ενδοκρινολογίας της Γυναίκας. Σάββατο 15 Noεμβρίου 2014. Τελικό Πρόγραμμα. Μαγγίνειο Αμφιθέατρο «Αρεταίειον» Νοσοκομείο Μονάδα Ενδοκρινολογίας «Αρεταίειον» Νοσοκομείο Τμήμα Ενδοκρινολογίας Διαβήτη και Μεταβολισμού Νοσοκομείο - Μαιευτήριο «Έλενα Βενιζέλου» 12 ης Ημερίδα Ενδοκρινολογίας της Γυναίκας «Οστά & Ορμόνες» Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονος Νοσηλευτής 20 & 21. Αιματολογικά Νέα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ. ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 Συνεδριακό Κέντρο Ξενοδοχείου Elite ΚΑΛΑΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Σύγχρονος Νοσηλευτής 20 & 21. Αιματολογικά Νέα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ. ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 Συνεδριακό Κέντρο Ξενοδοχείου Elite ΚΑΛΑΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Θα χορηγηθούν Μόρια Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Γ.Ν. ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕYΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ Γ.Ν. ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΑΡΧΕΓΟΝΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΑΙΜΑΤΟΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονική εκδήλωση

Επιστημονική εκδήλωση Ελληνική Εταιρεία Μελέτης Μεταβολισμού των Οστών Επιστημονική εκδήλωση Μεταβολικά νοσήματα των οστών Βιβλιογραφική ενημέρωση 20 & 21 Μαρτίου 2015 Kαλαμπάκα Ξενοδοχείο «Divani Meteora» Πρόγραμμα Ευχαριστίες

Διαβάστε περισσότερα