Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download ""

Transcript

1 12 Μέρος ΙII: ΑΔΕΝΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΥΠΟΦΥΣΗΣ Σπάνιοι όγκοι της υποφυσιακής περιοχής Βύρων Μαρκούσης 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός αυτού του κειμένου είναι παρουσίαση των σημαντικότερων κλινικών πληροφοριών (κλινική εικόνα, διάγνωση, αντιμετώπιση) των σπάνιων όγκων της υποφυσιακής περιοχής και ειδικότερα της υποφυσίτιδας, του γερμινώματος και των μεταστάσεων στην υπόφυση (Πίνακας 1). Επίσης θα γίνει πιο περιληπτική αναφορά και στους υπόλοιπους σπάνιους όγκους της περιοχής. Οι ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων MEDLINE και SCOPUS ελέγχθηκαν μέχρι 31 Δεκεμβρίου Οι λέξεις-κλειδιά ακολούθησαν το πρότυπο MeSH (Medical Subject Headings) της National Library of Medicine και περιελάμβαναν τους όρους hypophysitis, germinoma, pituitary metastasis, rare pituitary tumors, parasellar masses. Διερευνήθηκαν επίσης και οι βιβλιογραφικές αναφορές των άρθρων που προέκυψαν από την αρχική αναζήτηση. 2. ΥΠΟΦΥΣΙΤΙΔΑ Η υποφυσίτιδα είναι μία διάγνωση αποκλεισμού. Αναφέρεται σαν αυτοάνοση υποφυσίτις ή λεμφοκυτταρική υποφυσίτις. Υπάρχουν πρωτοπαθείς και δευτεροπαθείς μορφές. Η πιο συχνή πρωτοπαθής μορφή είναι η λεμφοκυτταρική (αυτοάνοση), αλλά υπάρχουν ακόμα η κοκκιωματώδης, η ξανθωματώδης και η νεκρωτική μορφή. Οι δευτεροπαθείς μορφές οφείλονται είτε σε τοπικές βλάβες (γερμίνωμα, κύστη Rathke, κρανιοφαρυγγίωμα, αδενώματα υπόφυσης) είτε σε συστηματικά νοσήματα (σαρκοείδωση, κοκκιωμάτωση Wegener, ιστιοκυττάρωση Langerhans, σύφιλη, φυματίωση). Η αυτοάνοση μορφή μπορεί να προσβάλλει την αδενοϋπόφυση, τη νευροϋπόφυση ή και τα δύο. Η κοκκιωματώδης υποφυσίτιδα αναφέρθηκε πρώτα από τον Simmonds to 1917, η ξανθωματώδης από τον Folkerth το 1998, η αυτοάνοση της αδενοϋπόφυσης από τον Pinkerton το 1962, της νευροϋπόφυσης από τον Saito το 1970 και η μορφή που προσβάλλει και τα δύο από τον Nussbaum το Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι αυτές οι μορφές συνιστούν διαφορετικές εικόνες της ίδιας πάθησης με τη λεμφοκυτταρική μορφή στο ένα άκρο και την κοκκιωματώδη και νεκρωτική μορφή στο άλλο άκρο, ενώ υπάρχουν και μεικτές μορφές. Ωστόσο εναντίον αυτής της άποψης είναι τα επιδημιολογικά και κλινικά χαρακτηριστικά της κάθε μορφής και ειδικά η στενή

2 168 Β. Μαρκούσης Πίνακας 1. Όγκοι της υποφυσιακής περιοχής. Δυσπλασίες και αμαρτώματα Διάφορες βλάβες Γενετικοί λόγοι Κύστεις Όγκοι Ανευρύσματα Υποφυσίτιδα Λοιμώξεις Σαρκοείδωση Γιγαντοκυτταρικό κοκκίωμα Ιστιοκυττάρωση Χ Έκτοπος υποφυσιακός, νευρουποφυσιακός ή σιελογόνος ιστός Αμάρτωμα υποθαλάμου Γαγγλιοκύττωμα Λειτουργικά ή μη-λειτουργικά αδενώματα της υπόφυσης Κρανιοφαρυγγίωμα Όγκος κοκκιωδών κυττάρων (Χωρίστωμα, Όγκος κυττάρων Schwann) Χόρδωμα Μηνιγγίωμα Σάρκωμα Οστεολίπωμα Γλοίωμα Γερμίνωμα Αγγειακός όγκος Μεταστάσεις Κύστη του Rathke Αραχνοειδής Επιδερμοειδής Δερμοειδής Κολλοειδής Μεταλλάξεις μεταγραφικών παραγόντων (PROP-1) συσχέτιση της λεμφοκυτταρικής μορφής με την κύηση και τη λοχεία. Η κοκκιωματώδης υποφυσίτιδα είναι σπάνια και προσβάλλει εξίσου άνδρες και γυναίκες. Παρουσιάζεται με ναυτία, εμετό, άποιο διαβήτη και αύξηση της PRL. Ιστολογικά χαρακτηρίζεται από πολυπύρηνα γιγαντοκύτταρα και ιστιοκύτταρα που περιβάλλονται από λεμφοκύτταρα και πλασματοκύτταρα. Η ξανθωματώδης υποφυσίτιδα χαρακτηρίζεται από κυστικές περιοχές που διηθούνται από αφρώδη ιστιοκύτταρα και λεμφοκύτταρα και θεωρείται αντίδραση στα συστατικά μιας κύστης που έχει ραγεί. Η παρουσία λεμφοκυττάρων στον ενδιάμεσο λοβό της υπόφυσης μπορεί να δικαιολογηθεί ως εμβρυϊκό υπόλειμμα του φαρυγγικού αδενοειδούς ιστού, αλλά στον πρόσθιο και τον οπίσθιο λοβό της υπόφυσης θεωρείται παθολογική. Η επίπτωση της αυτοάνοσης υποφυσίτιδας (ΑΥ) αναφέρεται από τον Buxton 1 ως μια περίπτωση ανά 9 εκατομμύρια, αν και αυτό αποτελεί μάλλον υποεκτίμηση. Μέσα σε 43 χρόνια ( ) έχουν δημοσιευθεί 379 περιπτώσεις αυτοάνοσης υποφυσίτιδας 2, με τις περισσότερες αναφορές να εντοπίζονται στα νεότερα χρόνια, μετά την ευρεία εφαρμογή του MRI της υπόφυσης. Στο 65% των περιπτώσεων προσβάλλεται η αδενοϋπόφυση και στο 25% όλη η υπόφυση. Η λεμφοκυτταρική αδενο-υποφυσίτιδα (ΛΑΥ) είναι συχνότερη στις γυναίκες (6:1), η λεμφοκυτταρική νευρο-υποφυσίτιδα (ΛΝΥ) παρουσιάζει ίση κατανομή, ενώ η λεμφοκυτταρική πανυποφυσίτδα (ΛΠΥ) είναι ελαφρά

3 Σπάνιοι όγκοι της υποφυσιακής περιοχής 169 συχνότερη στις γυναίκες (1,9:1). Μεταξύ των γυναικών, το 57% εμφανίζει λεμφοκυτταρική αδενο-υποφυσίτιδα κατά την κύηση ή τη λοχεία. Η αύξηση του μεγέθους (30%) της υπόφυσης κατά την κύηση και η αυξημένη αιμάτωση από τη συστηματική κυκλοφορία μπορεί να παίζουν ρόλο, αλλά η ακριβής εξήγηση της στενής συσχέτισης της ΛΑΥ με την κύηση ή τη λοχεία δεν είναι ακόμα γνωστή. Θεωρείται ότι δεν προκαλεί επιπλοκές στο έμβρυο, ούτε επηρεάζει την έκβαση της κύησης και δεν προδικάζεται ότι θα εμφανισθεί και σε επόμενη κύηση. Η κλινική εικόνα, όπως και σε άλλες βλάβες της υπόφυσης, καθορίζεται από ένα συνδυασμό από πιεστικά φαινόμενα, ανεπάρκεια ορμονών (προσθίου ή οπισθίου λοβού), και αύξηση άλλων ορμονών (PRL). Τα αρχικά συμπτώματα μπορεί να είναι κεφαλαλγία (από πίεση των μηνίγγων) ή διαταραχές των οπτικών πεδίων (από πίεση του οπτικού χιάσματος). Στη συνέχεια μπορεί να παρουσιαστεί ανεπάρκεια του προσθίου λοβού της υπόφυσης. Η σειρά έκπτωσης των ορμονών εδώ διαφέρει από άλλες παθήσεις της υπόφυσης με πρώτη της έκπτωση της ACTH, ακολουθούμενη από τις TSH, FSH/LH και PRL 2. Αυτή η απώλεια των ορμονών θεωρείται ότι οφείλεται στην καταστροφή των κυττάρων του προσθίου λοβού της υπόφυσης από την αυτοάνοση διαδικασία. Αντίστοιχα μπορεί να καταστραφούν και τα κύτταρα του οπίσθιου λοβού της υπόφυσης με αποτέλεσμα την εμφάνιση πολυουρίας και πολιδιψίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο άποιος διαβήτης καθίσταται εμφανής μετά την διόρθωση της υποκορτιζολαιμίας. Τέλος, πιο σπάνια εμφανίζονται τα συμπτώματα από την υπερέκκριση PRL. Όπως είναι αναμενόμενο, σε περιπτώσεις ΛΝΥ είναι συχνότερος ο άποιος διαβήτης, ενώ σε περιπτώσεις ΛΑΥ επικρατούν οι διαταραχές των οπτικών πεδίων και οι ανεπάρκειες των ορμονών του προσθίου λοβού της υπόφυσης. Η αυτοάνοση φύση της υποφυσίτιδας υποστηρίζεται από την απάντηση στα στεροειδή, την παρουσία αυτοαντισωμάτων έναντι της υπόφυσης, την παρουσία λεμφοκυττάρων και πλασματοκυττάρων στην ιστολογική και τη συνύπαρξη άλλων αυτοάνοσων νοσημάτων σε 30% των ασθενών 3. Νεότερες δημοσιεύσεις υπολογίζουν το ποσοστό στο 18%, κυρίως θυρεοειδίτιδα Hashimoto 4. Ωστόσο η παρουσία αυτοαντισωμάτων έναντι της υπόφυσης δεν φαίνεται να υποβοηθά τη διάγνωση της ΑΥ, λόγω χαμηλής ειδικότητας. Τη μεγαλύτερη δυσκολία στη διάγνωση παρουσιάζει ο διαχωρισμός της ΑΥ από τα μη εκκριτικά αδενώματα της υπόφυσης. Η στενή συσχέτιση με την κύηση ή τη λοχεία υποστηρίζουν τη διάγνωση της ΛΑΥ, όπως και η δυσανάλογη έκπτωση των ορμονών σε σχέση με το μέγεθος της βλάβης. Η σειρά έκπτωσης των ορμονών μπορεί να βοηθήσει και η απώλεια της ACTH στην αρχή είναι χαρακτηριστική. Η διάκριση από το σύνδρομο Sheehan είναι ακόμα πιο δύσκολη σε ορισμένες περιπτώσεις. Υποβοηθητική εδώ είναι η χρήση MRI όπου μια συμμετρική βλάβη, που δεν διαβρώνει το έδαφος του τουρκικού εφιππίου, ομοιογενής και με έντονη σκιαγράφηση μετά από γαδολίνιο συνηγορεί υπέρ της διάγνωσης της υποφυσίτιδας. Η θεραπεία της ΑΥ συνίσταται στην αντιμετώπιση των πιεστικών φαινομένων και στην υποκατάσταση των υποφυσιακών ορμονών. Τα πιεστικά φαινόμενα συνήθως απαντούν σε μεγάλες δόσεις στεροειδών, γεγονός που επιβεβαιώνει και τη διάγνωση. Ασθενείς που δεν απαντούν στα στεροειδή μπορεί να απαντήσουν στην αζαθειοπρίμη ή τη μεθοτρεξάτη. Το χειρουργείο διασφηνοειδικά προτείνεται εξαρχής μόνο

4 170 Β. Μαρκούσης στις περιπτώσεις που απαιτούν επείγουσα αποσυμπίεση του οπτικού χιάσματος ή δεν μπορούν να λάβουν κορτικοειδή. Ακόμα και έτσι όμως οι ορμονικές ανεπάρκειες παραμένουν. Ο σκοπός του χειρουργείου είναι η αποσυμπίεση του τουρκικού εφιππίου και όχι η πλήρης αφαίρεση της βλάβης. Τέλος μικρή εμπειρία υπάρχει και με τη χρήση ακτινοθεραπείας (συμβατικής ή γ-knife). Σε ορισμένες περιπτώσεις η νόσος υποχωρεί από μόνη της. Συμπερασματικά, η ΑΥ είναι μια διάγνωση αποκλεισμού, όπου ο συνδυασμός της χρονικής συσχέτισης με την κύηση, τα ενδοκρινικά ευρήματα και η MRI μελέτη οδηγούν στη σωστή αναγνώριση και αντιμετώπιση η οποία, στην αρχή, είναι συνήθως φαρμακευτική. 3. ΓΕΡΜΙΝΩΜΑΤΑ Ο όρος γερμίνωμα χρησιμοποιείται συνήθως για έναν όγκο του εγκεφάλου που ομοιάζει ιστολογικά με το δυσγερμίνωμα της ωοθήκης και το σεμίνωμα του όρχεως. Το γερμίνωμα είναι ένα κακόηθες νεόπλασμα του βλαστικού ιστού και εντοπίζεται στις γονάδες, το μεσοθωράκιο και το ΚΝΣ. Τα γερμινώματα δημιουργούνται από την αποτυχία των πρωτόγονων βλαστικών κυττάρων να μεταναστεύσουν κανονικά. Τα γερμινώματα δεν παρουσιάζουν ιστολογική διαφοροποίηση, ενώ οι υπόλοιποι τύποι όγκων εκ βλαστικών κυττάρων παρουσιάζουν διαφορετικούς βαθμούς διαφοροποίησης. Τα γερμινώματα υφίστανται κακοήθη εξαλλαγή και μπορεί να εμφανίσουν μεταστάσεις. Οι δείκτες β-hcg και α-fp συνήθως δεν είναι ανεβασμένοι. Μόνο το 15% των γερμινωμάτων παρουσιάζει μια μικρή αύξηση της β-hcg, που ίσως υποδηλώνει πιο επιθετική συμπεριφορά. Αντίθετα η β-hcg είναι πολύ ανεβασμένη στο χοριοκαρκίνωμα και η α-fp στο εμβρυονικό καρκίνωμα. Μερικά γερμινώματα παράγουν CEA. Ιστολογικά τα γερμινώματα χαρακτηρίζονται από κύτταρα με κεντρικό πυρήνα, διαυγές κυτταρόπλασμα και σαφή όρια που προσομοιάζουν με τα αρχέγονα βλαστικά κύτταρα, ενώ συνυπάρχει και διήθηση από λεμφοκύτταρα. Τα γερμινώματα προκαλούν φλεγμονώδη αντίδραση στο ΚΝΣ και χρειάζεται προσοχή για να μη χαρακτηριστούν ως υποφυσίτιδα. Στο ΚΝΣ η επίπτωση των γερμινωμάτων είναι 0,7/εκατομμύριο παιδιών. Η συχνότερη εντόπιση είναι στην περιοχή της υπόφυσης/υποθαλάμου, ενώ μπορεί να εντοπιστούν και στην επίφυση. Και στις δυο θέσεις εντοπίζονται στο 10%. Είναι πιο συχνά στην ηλικία και πιο συχνά στους άνδρες (2:1) όταν εντοπίζονται στην επίφυση ενώ στην περιοχή της υπόφυσης η κατανομή είναι ίση μεταξύ των δύο φύλων. Η κλινική εικόνα περιλαμβάνει διαταραχές της όρασης, άποιο διαβήτη και δυσλειτουργία της αδενοϋπόφυσης (ανεπάρκεια ορμονών, καθυστέρηση ανάπτυξης, καθυστέρηση εφηβείας). Ορισμένοι ασθενείς παρουσιάζουν κεφαλαλγία, πάρεση νεύρων, οίδημα θηλής, αταξία ενώ έχει αναφερθεί συσχέτιση και με νευρογενή ανορεξία. Πρώιμη ήβη έχει αναφερθεί σε γερμινώματα που εκκρίνουν β-hcg 5 και σε αυτή την περίπτωση είναι χρήσιμος διαγνωστικά ο λόγος β-hcg ορού και ΕΝΥ. Η διάγνωση βασίζεται στη βιοψία, αφού τα γερμινώματα δεν δίνουν κάποια χαρακτηριστική εικόνα στο MRI. Η κυτταρολογική εξέταση του ΕΝΥ χρησιμεύει στην ανίχνευση μεταστάσεων στο νωτιαίο μυελό και τη σταδιοποίηση. Σε ενδοκρανιακή

5 Σπάνιοι όγκοι της υποφυσιακής περιοχής 171 εντόπιση μόνο, η πρόγνωση είναι καλή (επιβίωση 90% στα 5 χρόνια). Η αντιμετώπιση βασίζεται σε ένα συνδυασμό χειρουργικής προσέγγισης, χημειοθεραπείας και ακτινοθεραπείας. Η πλήρης αφαίρεση του όγκου δεν βελτιώνει την πρόγνωση, ενώ αυξάνει και τις επιπλοκές. Επομένως στοχεύουμε σε ένα λιγότερο ριζικό χειρουργείο που θα ακολουθείται από χημειοθεραπεία (καρβοπλατίνη, ετοποσίδη, μπλεομυκίνη) και ακτινοθεραπεία. Ευτυχώς τα γερμινώματα είναι ευαίσθητα στην ακτινοβολία στο μεγαλύτερο ποσοστό τους. Ο συνδυασμός με χημειοθεραπεία μειώνει τη χορηγούμενη ακτινοβολία 6. Τα γερμινώματα έχουν καλύτερη πρόγνωση από τους υπολοίπους όγκους εκ βλαστικών κυττάρων (επιβίωση 88% έναντι 50%). 4. ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Η υπόφυση αιματώνεται από τη συστηματική κυκλοφορία, αφού βρίσκεται έξω από τον αιματο-εγκεφαλικό φραγμό. Η έσω καρωτίδα τροφοδοτεί την άνω και κάτω υποφυσιακή αρτηρία που με τη σειρά τους αιματώνουν την υπόφυση. Η άνω υποφυσιακή αρτηρία τροφοδοτεί το μίσχο της υπόφυσης και, μέσω του πυλαίου συστήματος αγγείων, κυρίως τον πρόσθιο λοβό της υπόφυσης. Η απευθείας επαφή της υπόφυσης με τη συστηματική κυκλοφορία γίνεται με την κάτω υποφυσιακή αρτηρία η οποία τροφοδοτεί κυρίως τον οπίσθιο και τον ενδιάμεσο λοβό της υπόφυσης. Η αιματική απορροή γίνεται με το σηραγγώδη, το λιθοειδή κόλπο και τη σφαγίτιδα. Οι μεταστάσεις στην υπόφυση ανευρίσκονται στο 3,5% των ασθενών με καρκίνο. Οι αιματογενείς μεταστάσεις εμφανίζονται συχνότερα στον οπίσθιο λοβό της υπόφυσης, λόγω της απευθείας αιμάτωσης από τη συστηματική κυκλοφορία. Προέρχονται κυρίως από καρκίνο του μαστού (έως το 25% των γυναικών με μεταστατικό καρκίνο μαστού), πνεύμονα και γαστρεντερικού. Στις γυναίκες η σειρά συχνότητας είναι μαστός, πνεύμονας στομάχι, μήτρα και στους άνδρες πνεύμονας, προστάτης, ουροδόχος κύστη, στομάχι, πάγκρεας 7. Η συμπτωματολογία μιμείται συνήθως άποιο διαβήτη και σπανιότερα ανεπάρκεια του προσθίου λοβού επί μεταστάσεων στο μίσχο της υπόφυσης. Η διάγνωση γίνεται με τη βιοψία ή από την ταχύτητα εξέλιξης της βλάβης και διάβρωσης των οστών στις απεικονιστικές μεθόδους. Η αντιμετώπιση αφορά κυρίως στο χειρισμό της αρχικής εστίας του καρκίνου, με τη βλάβη της υπόφυσης να απαντά συνήθως σε χαμηλή δόση ακτινοβολίας. Πρωτογενή λεμφώματα στην περιοχή της υπόφυσης είναι εξαιρετικά σπάνια και είναι τύπου μη-hodgkin Β-κυττάρων. Παρουσιάζονται με κεφαλαλγία, διαταραχές κρανιακών νεύρων και υποφυσιακή ανεπάρκεια. Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με βιοψία. Παρά τη συστηματική ή ενδοθηκική θεραπεία με μεθοτρεξάτη, η επιβίωση δεν υπερβαίνει τους 9 μήνες 8. Οξεία λεμφογενής λευχαιμία μπορεί να προκαλέσει περι-αδενική διήθηση της υπόφυσης, χωρίς όμως σοβαρή λειτουργική επίπτωση. 5. ΑΛΛΟΙ ΣΠΑΝΙΟΙ ΟΓΚΟΙ Οι όγκοι της περιοχής δεν εξαντλούνται στις περιπτώσεις που ήδη αναφέρθηκαν. Στην πραγματικότητα υπάρχει μεγάλη λίστα τέτοιων όγκων, άλλοι περισσότερο και άλλοι λιγότερο σπάνιοι, με πολύ διαφορετική αιτιολογία αλλά και πρόγνωση (Πίνακας 1).

6 172 Β. Μαρκούσης 5.1. Μεταλλάξεις του μεταγραφικού παράγοντα PROP-1 Σε μεταλλάξεις των μεταγραφικών παραγόντων (π.χ. διαγραφή γονιδίου PROP-1), μερικές φορές παρατηρείται η ανάπτυξη ψευδο-όγκου στην περιοχή της υπόφυσης, ο οποίος όμως υποχωρεί αυτόματα Κύστη του Rathke Ο πρόσθιος λοβός της υπόφυσης εμβρυολογικά προέρχεται από το θύλακο του Rathke. Ο θύλακος δημιουργείται από προεξοχή του στομοδαίου (εκτόδερμα) και συνδέεται μαζί του με το φαρυγγοϋποφυσιακό μίσχο τον οποίο αποκόπτει το σφηνοειδές οστούν. Με αυτό τον τρόπο απομονώνεται η αδενοϋπόφυση και η νευροϋπόφυση μέσα στο τουρκικό εφίππιο. Υπολείμματα από το θύλακο του Rathke δημιουργούν κυστικές βλάβες στα όρια προσθίου-οπισθίου λοβού ή και εντός αδενωμάτων της υπόφυσης που μπορεί να ανιχνευτούν σε 12-33% των νεκροτομικών ευρημάτων 10. Οι κύστεις του Rathke αποτελούν το 3% των όγκων της υπόφυσης και περιέχουν βλεννώδες υγρό. Ανάλογα με το μέγεθος μπορεί να προκαλούν κεφαλαλγία, διαταραχές όρασης, υποφυσιακή ανεπάρκεια και σε ορισμένες περιπτώσεις άποιο διαβήτη. Δίνουν ομοιογενή υπόπυκνη εικόνα στο MRI (Τ2 ακολουθία) και ξεχωρίζουν από τα αδενώματα. Ο διαχωρισμός από τις επιδερμοειδείς κύστεις γίνεται ιστολογικά από το πλακώδες επιθήλιο που καλύπτει τις τελευταίες, το οποίο σπάνια μπορεί και να εξαλλαγεί. Θα πρέπει να γίνεται εκτίμηση της υποφυσιακής λειτουργίας και οι ασθενείς να παραπέμπονται για χειρουργική αφαίρεση ή αναρρόφηση του περιεχομένου. Η κεφαλαλγία (40-100%) και οι διαταραχές όρασης (33-100%) υποχωρούν μετά την επέμβαση, όχι όμως και η υποφυσιακή ανεπάρκεια (14-50%). Στη συνέχεια θα πρέπει να γίνεται έλεγχος για πιθανή υποτροπή, με τα ποσοστά να κυμαίνονται 0-33% 10. Η επιθετική χειρουργική αντιμετώπιση με πλήρη αφαίρεση της κύστης προσφέρει καλά αποτελέσματα με χαμηλά ποσοστά επιπλοκών και υποτροπών 11. Ωστόσο σε ασυμπτωματικούς ασθενείς με κύστη του Rathke αρκεί η απλή παρακολούθηση Άλλες κυστικές βλάβες Οι δερμοειδείς και επιδερμοειδείς κύστεις είναι σπάνιες καλοήθεις βλάβες που προέρχονται από το εκτόδερμα. Προκύπτουν από διαταραχές κατά τη σύγκλιση του νευρικού σωλήνα και περιέχουν στοιχεία από το δέρμα και την επιδερμίδα. Αν και είναι συγγενείς βλάβες, είναι ασυμπτωματικές μέχρι την ενήλικο ζωή, όπου μπορεί να εμφανιστούν διαταραχές όρασης αλλά και ενδοκρινικές όπως άποιος διαβήτης 13. Οι κολλοειδείς κύστεις είναι βλάβες που αναπτύσσονται αργά. Προέρχονται από το ενδόδερμα και εντοπίζονται κοντά στη βάση της 3 ης κοιλίας. Περιέχουν ένα πυκνό βλενώδες υγρό ποικίλης σύστασης. Εμφανίζουν συμπτώματα μετά την ηλικία των 50 όπως κεφαλαγία, υπογοναδισμό, γαλακτόρροια 7. Αντιμετωπίζονται χειρουργικά με μικροχειρουργική ή νευρο-ενδοσκοπική προσέγγιση 14. Οι αραχνοειδείς κύστεις είναι συχνές κύστεις του ΚΝΣ που περιέχουν ΕΝΥ. Προκαλούν κεφαλαλγία, συμπίεση οπτικού χιάσματος, υδροκέφαλο και πιθανόν και ενδοκρινικές διαταραχές. Η αντιμετώπιση είναι χειρουργική με την τεχνική fenestration να προτιμάται από την τοποθέτηση παροχέτευσης (Shunt) 15.

7 Σπάνιοι όγκοι της υποφυσιακής περιοχής Όγκος κοκκιωδών κυττάρων Οι όγκοι αυτοί (χωριστώματα της υπόφυσης και όγκοι κυττάρων Schwann) χαρακτηρίζονται από την ύπαρξη άφθονων κυτταροπλασματικών κοκκίων, τα οποία όμως δεν περιέχουν ορμόνες. Ως χωρίστωμα ορίζεται μια μάζα ιστολογικά φυσιολογικού ιστού, σε ανώμαλη όμως θέση (ετεροτοπία). Τα χωριστώματα προέρχονται συνήθως από τα υποφυσιοκύτταρα, τροποποιημένα αστροκύτταρα του οπισθίου λοβού της υπόφυσης. Εμφανίζονται μετά την ηλικία των 20 και μπορεί να προκαλέσουν άποιο διαβήτη. Τα χωριστώματα είναι καλοήθη, μεγαλώνουν αργά και δεν έχουν τάση για διήθηση ή υποτροπή. Τα χωριστώματα συνυπάρχουν με αδενώματα υπόφυσης θετικά για GH -Pituitary Adenoma with Neuronal CHoristoma (PANCH)- αλλά η συσχέτιση δεν είναι αιτιολογική 16. Σύμφωνα με την κατάταξη WHO 2007 τα υποφυσιοκυττώματα (Pituicytoma) είναι ενδο-εφιππιακά, οι όγκοι κοκκιωδών κυτάρων (Granular Cell Tumor) εξω-εφιππιακοί και τα ογκοκυττώματα από ατρακτοειδή κύτταρα (Spindle Cell Oncocytoma) μεικτά. Σε όλες τις περιπτώσεις ο άποιος διαβήτης σπανίζει 17. Οι όγκοι κυττάρων Schwann αποτελούν το 8% των όγκων του ΚΝΣ και στην περιοχή της υπόφυσης εντοπίζονται κυρίως στο τρίδυμο. Προκαλούν απώλεια όρασης Χόρδωμα Αυτοί οι όγκοι τύπου χόνδρου αναπτύσσονται από υπολείμματα της νωτιαίας χορδής. Διηθούν τοπικά και μπορούν να κάνουν μεταστάσεις. Προκαλούν κεφαλαλγία, διαταραχές όρασης, ανεπάρκεια υποφυσιακών ορμονών. Η οστική διάβρωση και οι ασβεστώσεις δίνουν χαρακτηριστική εικόνα στο MRI. Η αντιμετώπιση είναι χειρουργική, αλλά οι υποτροπές συχνές και η μέση επιβίωση είναι 5 έτη. Ο συνδυασμός με ακτινοθεραπεία οδηγεί σε επιβίωση χωρίς υποτροπή 60-70% στην πενταετία 18. Η εξαλλαγή τους σε σαρκώματα οδηγεί σε επιθετικότερη συμπεριφορά και χειρότερη πρόγνωση Μηνιγγίωμα Τα μηνιγγιώματα της περιοχής αποτελούν το 20% του συνόλου των μηνιγγιωμάτων. Εμφανίζονται με κεφαλαλγία, διαταραχές όρασης και υπερπρολακτιναιμία από πίεση του μίσχου. Στο MRI (Τ1 και Τ2 ακολουθίες) εμφανίζονται ισόπυκνα και αυτό βοηθά στο διαχωρισμό τους, αν και η διαφοροδιάγνωση από αδενώματα της υπόφυσης δεν είναι πάντα εύκολη. Παρουσιάζουν πλούσια αιμάτωση και χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή κατά τη χειρουργική επέμβαση Γλοίωμα Τα οπτικά γλοιώματα και αστροκυττώματα ξεκινούν συχνά από το οπτικό χίασμα. Το ένα τρίτο των ασθενών πάσχει από την νόσο του von Recklinghausen. Προκαλούν κεφαλαλγία, διαταραχές όρασης, άποιο διαβήτη και υδροκέφαλο. Υπάρχει καθυστέρηση ανάπτυξης και διαταραχές εμφάνισης της ήβης. Μπορεί να προκληθεί υπερπρολακτιναιμία και διαχωρίζονται από το νεαρό της ηλικίας, τη μεγάλη διαταραχή

8 174 Β. Μαρκούσης της όρασης σε σχέση με την υποφυσιακή λειτουργία και την έντονη πρόσληψη του σκιαγραφικού στο MRI Οστεολίπωμα Πολύ σπάνιοι όγκοι στη βάση του υποθαλάμου και το ανώτερο τμήμα του μίσχου (έχουν περιγραφεί 30). Είναι τυχαίο εύρημα ή προκαλούν νευρολογικά συμπτώματα αλλά και πρώιμη ήβη 21. Δίνουν χαρακτηριστική εικόνα MRI με ακολουθία fat suppression Αμάρτωμα υποθαλάμου Ως αμάρτωμα ορίζεται μια εστιακή δυσπλασία που αποτελείται από στοιχεία που φυσιολογικά ανευρίσκονται σε έναν ιστό, αλλά αναπτύσσονται ως μια αποδιοργανωμένη μάζα και πολύ σπάνια προκαλούν πιεστικά φαινόμενα. Τα παρα-υποθαλαμικά αμαρτώματα εντοπίζονται στη βάση του υποθαλάμου (tuber cinereum) και προκαλούν συχνότερα πρώιμη ήβη παρά γελαστικές επιληπτικές κρίσεις, σε σχέση με τα ενδο-υποθαλαμικά. Η ανατομική εντόπιση συσχετίζεται καλύτερα με την εμφάνιση κεντρικής πρώιμης ήβης από την έκφραση GnRH, TGF, Kiss1 22. Τα αμαρτώματα δεν προσλαμβάνουν συνήθως έντονα το σκιαγραφικό του MRI και ομοιάζουν με την παρακείμενη φαιά ουσία. Η έλλειψη αλλαγής στο μέγεθος, το σχήμα και το MRI σήμα με τη πάροδο του χρόνου βοηθούν τη διάγνωση. Η αντιμετώπιση είναι χειρουργική, ενώ η πρώιμη ήβη απαντά στη χορήγηση GnRH αναλόγων Γαγγλιοκύττωμα Αυτοί οι όγκοι είναι αργά αναπτυσσόμενοι όγκοι των νευρώνων και ανιχνεύονται σε παιδιά και νεαρούς ενήλικες. Η εντόπιση στην περιοχή της υπόφυσης είναι εξαιρετικά σπάνια, αλλά στο 65% συνυπάρχει αδένωμα υπόφυσης (collision sellar lesions) - όπου στο 74% υπερεκκρίνεται κάποια ορμόνη, συνήθως GH. Ο αντίστοιχος υποθαλαμικός εκλυτικός παράγοντας ανιχνεύεται ανοσοϊστοχημικά στο γαγγλιοκύττωμα. Το εύρημα αυτό δεν έχει επιβεβαιωθεί για εξω-υποφυσιακούς όγκους 24. Τελευταία υποστηρίζεται η κοινή προέλευση των κυττάρων του όγκου και του αδενώματος Ανευρύσματα Τα ανευρύσματα της περιοχής (από τη σηραγγώδη ή υπερκλινοειδή μοίρα της έσω καρωτίδας) πρέπει να διαχωριστούν από τα αδενώματα λόγω του εγχειρητικού κινδύνου που συνεπάγονται. Προκαλούν κεφαλαλγία αγγειακού τύπου, πόνο στο μάτι και παραλύσεις κρανιακών νεύρων. Ο διαχωρισμός τους από ένα αγγειοβριθές μηνιγγίωμα δεν είναι πάντοτε εύκολος. Η αιμορραγία εντός αδενώματος της υπόφυσης δίνει έντονο σήμα στις εικόνες Τ1 του MRI. Παρατηρείται στο 17% των αδενωμάτων και είναι πιο συχνή στα μακρο-αδενώματα. Η αιμορραγία δεν συνοδεύεται πάντοτε από εικόνα υποφυσιακής αποπληξίας 19.

9 Σπάνιοι όγκοι της υποφυσιακής περιοχής Λοιμώξεις Απόστημα της υπόφυσης ή αραχνοειδίτιδα της περιοχής μπορεί να γίνει μετά από χειρουργική επέμβαση ή αιματογενώς 26. Έχουν αναφερθεί στρεπτόκοκκοι, σταφυλόκοκκοι, ιστολυτική αμοιβάδα, πνευμοκύστη carinii. Σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς επίσης μεγαλοκυτταροϊός, τοξοπλάσμωση, ασπεργίλωση, ιστοπλάσμωση. Τέλος σύφιλη, φυματίωση και ιοί όπως γρίπη, ιλαρά, παρωτίτις, έρπης. Η εικόνα στο MRI είναι χαρακτηριστική στο απόστημα με κεντρική ισόπυκνη κοιλότητα που περιβάλλεται από περιοχή με έντονη πρόσληψη. Μπορεί να παρατηρηθούν πιεστικά φαινόμενα με ανεπάρκειες ορμονών και διαταραχές όρασης Σαρκοείδωση Στους ασθενείς με σαρκοείδωση του ΚΝΣ προσβάλλεται συνήθως και η περιοχή του υποθαλάμου και της υπόφυσης. Παρουσιάζονται ανεπάρκειες ορμονών προσθίου λοβού και άποιος διαβήτης. Η έναρξη άποιου διαβήτη χωρίς άλλη βλάβη της περιοχής εκτός από πάχυνση του μίσχου θα πρέπει να οδηγεί στη διερεύνηση της σαρκοείδωσης 7. Χωρίς αγωγή καταλήγει σε υποφυσιακή ανεπάρκεια ή και σε κενό τουρκικό εφίππιο. Ιστολογικά οι κοκκιωματώδεις βλάβες περιλαμβάνουν γιγαντοκύτταρα, μακροφάγα και λεμφοκύτταρα Γιγαντοκυτταρικό κοκκίωμα Πρόκειται για κοκκιωματώδη βλάβη της υπόφυσης. Πρέπει να αποκλεισθεί σαρκοείδωση, φυματίωση, σύφιλη ή Takayasu. Παρουσιάζεται με κεφαλαλγία, ναυτία, εμετό και πάρεση οφθαλμοκινητικών μυών, αλλά χωρίς βλάβη των οπτικών πεδίων. Αντιμετωπίζεται χειρουργικά, αν και με τα στεροειδή μπορεί να υπάρξει απάντηση ως προς το μέγεθος Ιστιοκυττάρωση Χ Η πάθηση αυτή μπορεί να προσβάλει και την υπόφυση με αποτέλεσμα ανεπάρκεια ορμονών ή άποιο διαβήτη. Η διάγνωση θα πρέπει να διερευνάται ιδιαίτερα σε νεαρά άτομα με άποιο διαβήτη και τα υπόλοιπα γνωρίσματα της νόσου. Ιστολογικά παρατηρούνται κύτταρα τύπου Langerhans. Το MRI δείχνει διόγκωση του μίσχου ή εξασθένιση του σήματος της νευροϋπόφυσης ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Οι όγκοι της υποφυσιακής περιοχής (πλην των αδενωμάτων της υπόφυσης) συνιστούν μια ετερογενή ομάδα παθήσεων με διαφορετική αιτιολογία (γενετική, εξελικτική, νεοπλασματική, συστηματικά νοσήματα), διαφορετική κλινική εικόνα, διαφορετική πρόγνωση και διαφορετική αντιμετώπιση. Στην παθολογία αυτής της περιοχής η Ενδοκρινολογία άπτεται της Νευρολογίας, της Νευροχειρουργικής και της Ογκολογίας. Λόγω της φύσης αυτών των όγκων, αλλά και της σπανιότητας τους, η αντιμετώπιση θα πρέπει να γίνεται με τη συνεργασία πολλών ειδικοτήτων.

10 176 Β. Μαρκούσης ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Buxton N, Robertson I. Lymphocytic and granulocytic hypophysitis: a single centre experience. Br J Neurosurg. 2001;15: Caturegli P, Newschaffer C, Olivi A, Pomper M, Burger P, Rose N. Autoimmune Hypophysitis. Endocrine Reviews 2005:26: Muir A, Maclaren NK. Autoimmune diseases of the adrenal glands, parathyroid glands, gonads, and hypothalamic-pituitary axis. Endocrinol Metab Clin North Am. 1991;20: Howlett TA, Levy MJ, Robertson IJ. How reliably can autoimmune hypophysitis be diagnosed without pituitary biopsy. Clin Endocrinol (Oxf). 2010;73(1): Marshall GA, McMahon SK, Nicholls W, Pretorius CJ, Ungerer JP. Gonadotrophin-independent precocious puberty in an eight-year-old boy due to ectopic human chorionic gonadotrophin from the central nervous system. Ann Clin Biochem. 2010;47: Douglas JG, Rockhill JK, Olson JM, Ellenbogen RG, Geyer JR. Cisplatin-based chemotherapy followed by focal, reduced-dose irradiation for pediatric primary central nervous system germinomas. J Pediatr Hematol Oncol. 2006;28: Saleem SN, Said AH, Lee DH. Lesions of the hypothalamus: MR imaging diagnostic features. Radiographics. 2007;27: Krypciak S, Alonso E, Berle M, Ajzenberg C, Combes C, Caillet P, Taillandier-Heriche E, Paillaud E. [Lymphoma of the pituitary stalk]. Rev Med Interne. 2010;31: Teinturier C, Vallette S, Adamsbaum C, Bendaoud M, Brue T, Bougnères PF. Pseudotumor of the pituitary due to PROP-1 deletion. J Pediatr Endocrinol Metab. 2002;15(1): Trifanescu R, Ansorge O, Wass J, Grossman A, Karavitaki N. Rathke s cleft cysts. Clin Endocrinol (Oxf) doi: /j x. [Epub ahead of print]. 11. Koutourousiou M, Grotenhuis A, Kontogeorgos G, Seretis A. Treatment of Rathke s cleft cysts: experience at a single centre. J Clin Neurosci. 2009;16: Zada G. Rathke cleft cysts: a review of clinical and surgical management. Neurosurg Focus. 2011;31:E Zada G, Lin N, Ojerholm E, Ramkissoon S, Laws ER. Craniopharyngioma and other cystic epithelial lesions of the sellar region: a review of clinical, imaging, and histopathological relationships. Neurosurg Focus. 2010;28:E Boogaarts HD, Decq P, Grotenhuis JA, Le Guérinel C, Nseir R, Jarraya B, et al. Long-term results of the neuroendoscopic management of colloid cysts of the third ventricle: a series of 90 cases. Neurosurgery. 2011;68: Pradilla G, Jallo G. Arachnoid cysts: case series and review of the literature. Neurosurg Focus. 2007;22:E Horvath E, Kovacs K, Scheithauer BW, Lloyd RV, Smyth HS. Pituitary adenoma with neuronal choristoma (PANCH): composite lesion or lineage infidelity? Ultrastruct Pathol. 1994;18: Covington MF, Chin SS, Osborn AG. Pituicytoma, Spindle Cell Oncocytoma, and Granular Cell Tumor: Clarification and Meta-Analysis of the World Literature since AJNR Am J Neuroradiol. 2011;32: Erdem E, Angtuaco EC, Van Hemert R, Park JS, Al-Mefty O. Comprehensive review of intracranial chordoma. Radiographics. 2003;23: Johnsen DE, Woodruff WW, Allen IS, Cera PJ, Funkhouser GR, Coleman LL. MR imaging of the sellar and juxtasellar regions. Radiographics. 1991;11: Steinbok P, Hentschel S, Almqvist P, Cochrane DD, Poskitt K. Management of optic chiasmatic/ hypothalamic astrocytomas in children. Can J Neurol Sci. 2002;29: Bognár L, Bálint K, Bárdóczy Z. Symptomatic osteolipoma of the tuber cinereum. Case report. J Neurosurg. 2002;96:361-3.

11 Σπάνιοι όγκοι της υποφυσιακής περιοχής Chan YM, Fenoglio-Simeone KA, Paraschos S, Muhammad L, Troester MM, Ng YT, et al. Central precocious puberty due to hypothalamic hamartomas correlates with anatomic features but not with expression of GnRH, TGFalpha, or KISS1. Horm Res Paediatr. 2010;73: Jaruratanasirikul S, Thaiwong M. Outcome of gonadotropin-releasing analog treatment for children with central precocious puberty: 15-year experience in southern Thailand. J Pediatr Endocrinol Metab. 2011;24: Puchner MJ, Lüdecke DK, Saeger W, Riedel M, Asa SL. Gangliocytomas of the sellar region--a review. Exp Clin Endocrinol Diabetes. 1995;103: Koutourousiou M, Kontogeorgos G, Wesseling P, Grotenhuis AJ, Seretis A. Collision sellar lesions: experience with eight cases and review of the literature. Pituitary. 2010;13: Liu F, Li G, Yao Y, Yang Y, Ma W, Li Y, Chen G, Wang R. Diagnosis and management of pituitary abscess: experiences from 33 cases. Clin Endocrinol (Oxf). 2011;74: Fujiwara T, Ota K, Kakudo N, Rikimaru S, Sugawara T, Yamada K, et al. Idiopathic giant cell granulomatous hypophysitis with hypopituitarism, right abducens nerve paresis and masked diabetes insipidus. Intern Med. 2001;40:915-9.

ΟΓΚΟΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ

ΟΓΚΟΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΟΓΚΟΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Ο όγκος του εγκεφάλου είναι μια μάζα από μη φυσιολογικά κύτταρα η οποία αναπτύσσεται μέσα η δίπλα από τον εγκέφαλο. Υπάρχουν διάφορα είδη όγκων του εγκεφάλου. Κάποιοι όγκοι είναι καλοήθεις

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΦΥΣΗΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΦΥΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η υπόφυση είναι ένας μεγάλης σημασίας ενδοκρινής αδένας, που ρυθμίζεται από τον υποθάλαμο και βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου, πίσω από τη μύτη και στο ύψος των ματιών, σε μία περιοχή που λέγεται

Διαβάστε περισσότερα

-ΘΗΛΩΜΑ ΧΟΡΟΕΙΔΟΥΣ ΠΛΕΓΜΑΤΟΣ -KΟΛΟΕΙΔΗΣ ΚΥΣΤΗ -ΜΗΝΙΓΓΕΙΩΜΑ -ΕΠΕΝΔΥΜΩΜΑ -ΜΕΤΑΣΤΑΣΗ -ΓΙΓΑΝΤΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ -ΕΠΙΔΕΡΜΟΕΙΔΕΣ -ΔΕΡΜΟΕΙΔΗΣ ΚΥΣΤΗ

-ΘΗΛΩΜΑ ΧΟΡΟΕΙΔΟΥΣ ΠΛΕΓΜΑΤΟΣ -KΟΛΟΕΙΔΗΣ ΚΥΣΤΗ -ΜΗΝΙΓΓΕΙΩΜΑ -ΕΠΕΝΔΥΜΩΜΑ -ΜΕΤΑΣΤΑΣΗ -ΓΙΓΑΝΤΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ -ΕΠΙΔΕΡΜΟΕΙΔΕΣ -ΔΕΡΜΟΕΙΔΗΣ ΚΥΣΤΗ -ΘΗΛΩΜΑ ΧΟΡΟΕΙΔΟΥΣ ΠΛΕΓΜΑΤΟΣ -KΟΛΟΕΙΔΗΣ ΚΥΣΤΗ -ΜΗΝΙΓΓΕΙΩΜΑ -ΕΠΕΝΔΥΜΩΜΑ -ΜΕΤΑΣΤΑΣΗ -ΓΙΓΑΝΤΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ -ΕΠΙΔΕΡΜΟΕΙΔΕΣ -ΔΕΡΜΟΕΙΔΗΣ ΚΥΣΤΗ -ΛΕΜΦΩΜΑ -ΟΛΙΓΟΔΕΝΔΡΟΓΛΟΙΩΜΑ -ΕΝΔΟΚΟΙΛΙΑΚΟ ΝΕΥΡΟΚΥΤΩΜΑ ΗΛΙΚΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους. Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.

Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους. Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ. Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.Θεαγένειο Περιγραφική Ανατομική 2 αδένες με σχήμα δαμάσκηνου διαστ.5χ3χ2.5 Κρέμονται

Διαβάστε περισσότερα

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Πυελική μάζα Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Παρουσίαση Πυελικής Μάζας Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012 Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Ασθενής, 68 ετών, με πλευριτική συλλογή ΔΕ αγνώστου αιτιολογίας, προσήλθε για διερεύνηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ Επιφυσιοβλάστωµα Επιφυσιοκύττωµα Ογκος

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα παράκαμψη κατά Roux-en-Y 1 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 2 ΓΝΑ «ΛΑΪΚΟ», Αθήνα, 3 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 4Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 5 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris,

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Νευροβλάστωμα Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Ορισμός: Κακοήθες νεόπλασμα το οποίο προέρχεται από αρχέγονα εξωδερμικά κύτταρα (νευροβλάστες)

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Χρίστος Κουνούδης, Χειρουργός

Γράφει: Χρίστος Κουνούδης, Χειρουργός Γράφει: Χρίστος Κουνούδης, Χειρουργός Το δέρμα είναι το μεγαλύτερο όργανο του σώματος και αποτελείται από τρεις στιβάδες: επιδερμίδα, χόριο και το υποδόριο λίπος. Τα εξαρτήματα του δέρματος είναι οι τρίχες,

Διαβάστε περισσότερα

Υποθάλαµος & Υπόφυση Η υπόφυση και ο υποθάλαµος σχηµατίζουν µια λειτουργική µονάδα

Υποθάλαµος & Υπόφυση Η υπόφυση και ο υποθάλαµος σχηµατίζουν µια λειτουργική µονάδα Υποθάλαµος & Υπόφυση Η υπόφυση και ο υποθάλαµος σχηµατίζουν µια λειτουργική µονάδα Ρυθµίζουν το µεταβολισµό του ύδατος την έκκριση γάλακτος την αναπαραγωγή τη γαλουχία την αύξηση και εκκριτική δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Μερικές από τις φωτογραφίες που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτή την παρουσίαση προέρχονται από τa παρακάτω βιβλία: - Rosai and Ackerman s Surgical Pathology. 10th Edition, Vol. 1, Elsevier, 2011 - Baloch ZW,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ταξινόμηση κυστικής νόσου του νεφρού 1. Απλή νεφρική κύστη

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

διαταραχές και δυσκολία στη βάδιση άνοια επιδείνωση του ελέγχου της διούρησης- ακράτεια ούρων

διαταραχές και δυσκολία στη βάδιση άνοια επιδείνωση του ελέγχου της διούρησης- ακράτεια ούρων ΥΔΡΟΚΕΦΑΛΟΣ Το εγκεφαλονωτιαίο υγρό (ΕΝΥ) είναι ένα υγρό το οποίο περιβάλλει τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό και είναι υπεύθυνο για την προστασία και τη θρέψη τους. Ο υδροκέφαλος είναι μια παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΓΕΝΙΚΑ: Αποτελούν τη μειονότητα των όγκων που απαντώνται στη σπονδυλική στήλη, καθότι οι περισσότεροι είναι αποτέλεσμα μεταστατικής νόσου ή συστηματικής παθήσεως (μυέλωμα,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία. 2. Βασικές αρχές Φυσικής. 3. Επιλογή του θεραπευτικού µηχανήµατος και της τεχνικής

Περιεχόµενα. 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία. 2. Βασικές αρχές Φυσικής. 3. Επιλογή του θεραπευτικού µηχανήµατος και της τεχνικής Περιεχόµενα 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία 1.1. O ογκολογικός ασθενής... 17 1.2. Ο ρόλος της ακτινοθεραπείας στην αντινεοπλασµατική αγωγή... 21 1.3. ιαγνωστική και θεραπευτική στρατηγική... 23 2.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ Ορισμός : Μεσοθωράκιο είναι ο εξωυπεζωκοτικός χώρος που παρεμβάλλεται μεταξύ των πνευμόνων Περιλαμβάνει την καρδιά και τα μεγάλα αγγεία, το περικάρδιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ...... Εισαγωγή. Μετωπορινογενείς δυσπλασίες (δυσπλασίες μέσης γραμμής)... Κρανιοσυνοστώσεις ή κρανιοσυνοστεώσεις.. Βραγχιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ Πνευμονική αγγειίτις και κοκκιωμάτωση είναι ένας περιγραφικός όρος που χαρακτηρίζεται από κυτταρική διήθηση του τοιχώματος των αγγείων (αγγειίτις) με καταστροφή και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ. Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς»

ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ. Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ Οι επιπλοκές του διαβήτη στον άκρο πόδα αποτελούν μια από τις συχνότερες αιτίες: νοσηρότητας,

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Μιλτιάδης Μαρκάτος, Πνευμονολόγος

Γράφει: Μιλτιάδης Μαρκάτος, Πνευμονολόγος Γράφει: Μιλτιάδης Μαρκάτος, Πνευμονολόγος Πάνω από ένα αιώνα πριν, ο J. Hutchinson, ένας χειρουργός-δερματολόγος, αναγνώρισε την πρώτη περίπτωση σαρκοείδωσης, στο Λονδίνο. Στα χρόνια πριν και μετά την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΙΚΗ ΠΥΕΛΟΣ: ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ

ΑΝΔΡΙΚΗ ΠΥΕΛΟΣ: ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΔΡΙΚΗ ΠΥΕΛΟΣ: ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ Δήμητρα Λογγίτση Τμήμα Αξονικού-Μαγνητικού Τομογράφου Νοσοκομεία ΜΗΤΕΡΑ-ΥΓΕΙΑ ΣΚΟΠΟΣ Παρουσίαση περιστατικών από την παθολογία καλοήθων και κακοήθων νεοπλασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΜΟΝΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟΘΑΛΑΜΟ- ΥΠΟΦΥΣΙΑΚΟΣ ΑΞΟΝΑΣ

ΟΡΜΟΝΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟΘΑΛΑΜΟ- ΥΠΟΦΥΣΙΑΚΟΣ ΑΞΟΝΑΣ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΟΡΜΟΝΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟΘΑΛΑΜΟ- ΥΠΟΦΥΣΙΑΚΟΣ ΑΞΟΝΑΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Υπόφυση Η υπόφυση βρίσκεται μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την birisioan Πέμπτη, 23 Φεβρουάριος :36 - Τελευταία Ενημέρωση Πέμπτη, 23 Φεβρουάριος :12

Συντάχθηκε απο τον/την birisioan Πέμπτη, 23 Φεβρουάριος :36 - Τελευταία Ενημέρωση Πέμπτη, 23 Φεβρουάριος :12 Οι παραθυρεοειδείς είναι συνήθως τέσσερις αδένες, με μέγεθος και εμφάνιση σαν μια φακή, που βρίσκονται συνήθως ανά δύο στην οπίσθια επιφάνεια κάθε λοβού του θυρεοειδή. Αυτοί είναι υπεύθυνοι για την παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η παρουσίαση των χαρακτηριστικών της

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Υπόφυση

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Υπόφυση Υπόφυση 1 Ενδοκρινολογική Κλινική ΓΝΘ Ιπποκρατείου /ντής αµ. επ. καθηγητής Α. Αβραµίδης Χρωµόφοβα αδενώµατα και προλακτινώµατα Ι. Σαρρής Ενδοκρινολόγος Ενδοκρινολογική Κλινική ΓΝΘ «Ιπποκράτειο» ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ 14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ Υδατιδώδης μύλη κύηση ολική μερική Διεισδυτική μύλη κύηση Χοριοκαρκίνωμα PSTT (placental site trophoblastic tumors) Η ολική και μερική υδατιδώδης

Διαβάστε περισσότερα

PET-CT : περιορισμοίpitfalls. Ευθυμιάδου Ρωξάνη Διευθύντρια τμήματος PET-CT Θεραπευτήριο «Υγεία»

PET-CT : περιορισμοίpitfalls. Ευθυμιάδου Ρωξάνη Διευθύντρια τμήματος PET-CT Θεραπευτήριο «Υγεία» PET-CT : περιορισμοίpitfalls Ευθυμιάδου Ρωξάνη Διευθύντρια τμήματος PET-CT Θεραπευτήριο «Υγεία» PET/CT CT PET Κλινικές εφαρμογές PET-CT Καρδιολογία 5% Νευρολογία 5% Ογκολογία 90% PET-CT PET CT PET-CT Περιορισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Ιατρικής Εργαστήριο Ακτινολογίας Ιατρικής Απεικόνισης

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Ιατρικής Εργαστήριο Ακτινολογίας Ιατρικής Απεικόνισης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Ιατρικής Εργαστήριο Ακτινολογίας Ιατρικής Απεικόνισης Διδάσκοντες Ιωάννης Β. Φεζουλίδης Καθηγητής Μαριάννα Βλυχού Αναπλ. Καθηγήτρια Έφη Καψαλάκη Αναπλ. Καθηγήτρια Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Καρακίτσος. Καθηγητής Εργαστήριο Διαγνωστικής Κυτταρολογίας Ιατρικής Σχολής Παμεπιστημίου Αθηνών

Πέτρος Καρακίτσος. Καθηγητής Εργαστήριο Διαγνωστικής Κυτταρολογίας Ιατρικής Σχολής Παμεπιστημίου Αθηνών Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Εργαστήριο Διαγνωστικής Κυτταρολογίας Ιατρικής Σχολής Παμεπιστημίου Αθηνών Οσφυϊκή παρακέντηση στο μεσοσπονδύλιο διάστημα 3ου-4ου σπονδύλου Η σπονδυλική στήλη σε παράλληλη θέση

Διαβάστε περισσότερα

Κουμανίδου Χρυσούλα Συντονίστρια Διευθύντρια

Κουμανίδου Χρυσούλα Συντονίστρια Διευθύντρια Κουμανίδου Χρυσούλα Συντονίστρια Διευθύντρια Καλοήθη Κακοήθη Συγγενές Φλεγμονώδες Αγγειακό Νεοπλαστικό Διόγκωση Ιστορικό Κλινική εικόνα Ηλικία Εντόπιση Ατελής σύγκλειση τμήματος του θυρεογλωσσικού πόρου

Διαβάστε περισσότερα

Εμβόλιο Ιλαράς-Ερυθράς-Παρωτίτιδας (MMR)

Εμβόλιο Ιλαράς-Ερυθράς-Παρωτίτιδας (MMR) Εμβόλιο Ιλαράς-Ερυθράς-Παρωτίτιδας (MMR) ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ Είστε σίγουροι ότι είστε προστατευμένοι από την ιλαρά, την ερυθρά και την παρωτίτιδα; ΕΝΗΜΕΡΩΣΟΥ! ΕΜΒΟΛΙΑΣΟΥ! ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΣΟΥ! ΕΜΒΟΛΙΟ MMR

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Διάλεξη 5: Σακχαρώδης Διαβήτης και Άσκηση Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς, Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 5 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Χρ.Τσοµπανίδου Παθολογοανατόµος Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκοµείο Θεσ/νίκης «Άγιος Δηµήτριος» προέρχονται από το φυσιολογικό επιθήλιο µε την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Οι ρυθμιστές του οργανισμού Είδη αδένων στον άνθρωπο o Εξωκρινείς αδένες: εκκρίνουν το προϊόν τους μέσω εκφορητικού πόρου είτε στην επιφάνεια του σώματος (π.χ. ιδρωτοποιοί και σμηγματογόνοι

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΙΡΗΣ Παρασκευή, 30 Σεπτέμβριος :08 - Τελευταία Ενημέρωση Πέμπτη, 02 Μάρτιος :48

Συντάχθηκε απο τον/την ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΙΡΗΣ Παρασκευή, 30 Σεπτέμβριος :08 - Τελευταία Ενημέρωση Πέμπτη, 02 Μάρτιος :48 Ένας πολύ σημαντικός αδένας, επιστάτης του οργανισμού στην σωστή διαχείριση των ενεργειακών αποθεμάτων του, είναι ο θυρεοειδής. Βρίσκεται στο κατώτερο τριτημόριο του πρόσθιου τμήματος του τραχήλου, έχει

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιάκα Σεμινάρια Παιδιατρικής Νευροχειρουργικής

Μεταπτυχιάκα Σεμινάρια Παιδιατρικής Νευροχειρουργικής Μεταπτυχιάκα Σεμινάρια Παιδιατρικής Νευροχειρουργικής Υπο τη αιγίδα της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Παιδιατρικής Νευροχειρουργικής (ESPN) Συντονιστής: Σ. Σγούρος, MD, FRCS(SN) Εισαγωγή Το Νοσοκομείο Παίδων «Μητέρα»

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι ένα γενετικά

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη της προσέγγισης ασθενούς με πανκυτταροπενία. Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Πατρών Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία Αργύρης Συμεωνίδης

Σύνοψη της προσέγγισης ασθενούς με πανκυτταροπενία. Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Πατρών Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία Αργύρης Συμεωνίδης Σύνοψη της προσέγγισης ασθενούς με πανκυτταροπενία Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Πατρών Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία Αργύρης Συμεωνίδης Αρχική κλινική προσέγγιση Συμπτωματικός ή μη συμπτωματικός

Διαβάστε περισσότερα

Εντοπίζεται συνήθως τυχαία διότι δεν εκδηλώνεται με πόνο. Εξαίρεση αποτελούν κάποιες πολύ σπάνιες προχωρημένες περιπτώσεις.

Εντοπίζεται συνήθως τυχαία διότι δεν εκδηλώνεται με πόνο. Εξαίρεση αποτελούν κάποιες πολύ σπάνιες προχωρημένες περιπτώσεις. 8SELIDO ENTIPO AGALIAZO.indd 1 Εισαγωγή Το έντυπο που κρατάτε στα χέρια σας έχει γραφτεί για να ρίξει φως στα σημαντικά σημεία για τον καρκίνου του θυρεοειδούς ο οποίος αποτελεί έναν από τους πιο σπάνιους

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΦΛΕΓΜΟΝΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς»

Η ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΦΛΕΓΜΟΝΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» Η ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΦΛΕΓΜΟΝΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ Η ανάπτυξη φλεγμονής στο διαβητικό άκρο πόδα αποτελεί μια από τις συχνότερες

Διαβάστε περισσότερα

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΣΗ καταστροφή µυελίνης αποκλείονται παθολογικές καταστάσεις από αποτυχία σχηµατισµού µυελίνης (δυσµυελίνωση) ή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ στόμα Η Στοματολογία αποτελεί σημαντικό μέρος της Παθολογίας

ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ στόμα Η Στοματολογία αποτελεί σημαντικό μέρος της Παθολογίας ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Αν και το στόμα αποτελεί μικρό τμήμα του σώματος είναι στόχος πολυάριθμων νόσων, τοπικών και συστηματικών Νοσήματα βλεννογόνου στόματος Νοσήματα χειλέων Νοσήματα σιαλογόνων αδένων Νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΕΜΜΕΝΟΥΣΑ ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΑ. Βίγλας Βασίλειος Παθολόγος-Εξειδικευόμενος λοιμωξιολογίας Μ.Ε.Λ. ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΥ

ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΕΜΜΕΝΟΥΣΑ ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΑ. Βίγλας Βασίλειος Παθολόγος-Εξειδικευόμενος λοιμωξιολογίας Μ.Ε.Λ. ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΥ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΕΜΜΕΝΟΥΣΑ ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΑ Βίγλας Βασίλειος Παθολόγος-Εξειδικευόμενος λοιμωξιολογίας Μ.Ε.Λ. ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ Θήλυ ασθενής 44 ετών Γεωργιανής καταγωγής, με παραμονή 20 ετών στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΒΑΚΤΗΡΙΔΙΑΚΗΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας νοσηρότητας και θνητότητας

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία ΙΙ Ενότητα 2:

Φυσιολογία ΙΙ Ενότητα 2: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 2: Ορμόνες Ανωγειανάκις Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Καλοήθεις παθήσεις των μαστών

Καλοήθεις παθήσεις των μαστών Καλοήθεις παθήσεις των μαστών Dr. Παναγιώτης Παπαλάμπρος MD, DFFP, BMS, BSCCP, CCST Μαιευτήρας - Χειρουργός Γυναικολόγος Εισαγωγή Ως γνωστόν, όπως όλα τα θηλαστικά ζώα, έτσι και ο άνθρωπος έχουν μαστούς.

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της μαγνητικής φασματοσκοπίας

Η συμβολή της μαγνητικής φασματοσκοπίας Η συμβολή της μαγνητικής φασματοσκοπίας στην διάγνωση άτυπων μηνιγγιωμάτων Ζήκου Αναστασία, Μούκα Βασιλική, Γκόγκος Βασίλειος, Αστρακάς Λουκάς, Αργυροπούλου Ι. Μαρία. Εργαστήριο Κλινικής Ακτινολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ ΟΡΧΕΩΣ ΑΠΟ ΓΕΝΝΗΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ-ΣΤΑΔΙΟ Ι ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ

ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ ΟΡΧΕΩΣ ΑΠΟ ΓΕΝΝΗΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ-ΣΤΑΔΙΟ Ι ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ ΟΡΧΕΩΣ ΑΠΟ ΓΕΝΝΗΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ-ΣΤΑΔΙΟ Ι ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Εισαγωγή Συχνότερος συμπαγής όγκος σε άντρες ηλικίας 15-35 και αποτελούν συνολικά το 1% των νεοπλασιών σε άντρες

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία μυελογενής λευχαιμία

Οξεία μυελογενής λευχαιμία Οξεία μυελογενής λευχαιμία Γενικά στοιχεία Ταξινόμηση και τύποι Ενδείξεις και συμπτώματα Αίτια πρόκλησης Διάγνωση Παρουσίαση και επαναστόχευση από Βικιπαίδεια Οξεία μυελογενής λευχαιμία : Ζήσου Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΙ ΤΗΣ ΑΣΤΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΓΛΟΙΑΣ. Θωµάς Ζαραµπούκας. Αν. Καθ. Παθολογικής Ανατοµικής. Ιατρική Σχολή Α.Π.Θ.

ΟΓΚΟΙ ΤΗΣ ΑΣΤΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΓΛΟΙΑΣ. Θωµάς Ζαραµπούκας. Αν. Καθ. Παθολογικής Ανατοµικής. Ιατρική Σχολή Α.Π.Θ. ΟΓΚΟΙ ΤΗΣ ΑΣΤΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΓΛΟΙΑΣ Θωµάς Ζαραµπούκας Αν. Καθ. Παθολογικής Ανατοµικής Ιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Όγκοι της Αστροκυτταρικής Γλοίας Πιλοκυτταρικό αστροκύτωµα Πιλοµυξοειδές αστροκύτωµα Πλειόµορφο ξανθοαστροκύτωµα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΝΩΣΗ ΙΣΘΜΟΥ ΑΟΡΤΗΣ

ΣΤΕΝΩΣΗ ΙΣΘΜΟΥ ΑΟΡΤΗΣ ΣΤΕΝΩΣΗ ΙΣΘΜΟΥ ΑΟΡΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΠΩΤΕΡΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Κωνσταντίνος Θωμαϊδης Καρδιολογική Κλινική Γ.Ν «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ» Συνηθισμένη συγγενής ανωμαλία (6-8% των Σ.Κ.) Συχνότητα:

Διαβάστε περισσότερα

AΔΕΝΩMATA ΥΠΟΦΥΣΕΩΣ ΥΠΟΦΥΣΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΥΠΟΘΑΛΑΜΟΥ. Καλτσάς Γρηγόριος Eνδοκρινολόγος

AΔΕΝΩMATA ΥΠΟΦΥΣΕΩΣ ΥΠΟΦΥΣΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΥΠΟΘΑΛΑΜΟΥ. Καλτσάς Γρηγόριος Eνδοκρινολόγος AΔΕΝΩMATA ΥΠΟΦΥΣΕΩΣ ΥΠΟΦΥΣΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΥΠΟΘΑΛΑΜΟΥ Καλτσάς Γρηγόριος Eνδοκρινολόγος Ανατομία υποφύσεως-υποθαλάμου Υποθαλαμικοί και άλλοι τροποιητικοί παράγοντες και συστήματα παλλίνδρομης ρύθμισης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΕΣ AΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ. Αγγελική Μπουσιώτου Επιμελήτρια Α Παθολογοανατομικό Τμήμα Ιπποκρατείου Νοσοκομείου Αθηνών.

ΜΗ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΕΣ AΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ. Αγγελική Μπουσιώτου Επιμελήτρια Α Παθολογοανατομικό Τμήμα Ιπποκρατείου Νοσοκομείου Αθηνών. ΜΗ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΕΣ AΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Αγγελική Μπουσιώτου Επιμελήτρια Α Παθολογοανατομικό Τμήμα Ιπποκρατείου Νοσοκομείου Αθηνών. ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (1) Δύο πλάγιοι λοβοί συνδεόμενοι με λεπτό ισθμό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΣΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

ΜΑΣΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΑΣΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Τι είναι η μαστολογία? Μαστολογία είναι ο κλάδος της ιατρικής πού ασχολείται με τον μαστικό αδένα (μαστός) και τις παθήσεις αυτού. Τι είναι ο μαστός? Ο Μαστός αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Ατλαντό-Ινιακή Δυσλειτουργία Δυσλειτουργία στην ένωση του κρανίου με τον κορμό στο νεογέννητο μωρό (Ατλαντό-Ινιακή Δυσλειτουργία)

Ατλαντό-Ινιακή Δυσλειτουργία Δυσλειτουργία στην ένωση του κρανίου με τον κορμό στο νεογέννητο μωρό (Ατλαντό-Ινιακή Δυσλειτουργία) Ατλαντό-Ινιακή Δυσλειτουργία Δυσλειτουργία στην ένωση του κρανίου με τον κορμό στο νεογέννητο μωρό (Ατλαντό-Ινιακή Δυσλειτουργία) Τα νεογέννητα μωρά διαφέρουν από τους ενήλικες, ή ακόμα από τα μεγαλύτερα

Διαβάστε περισσότερα

OΓΚΟΙ Κ.Ν.Σ OΓΚΟΙ Κ.Ν.Σ. Σ. Μπαρµπάνης

OΓΚΟΙ Κ.Ν.Σ OΓΚΟΙ Κ.Ν.Σ. Σ. Μπαρµπάνης OΓΚΟΙ Κ.Ν.Σ OΓΚΟΙ Κ.Ν.Σ Σ. Μπαρµπάνης ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΜΗΝΙΓΓΩΝ ΜΗΝΙΓΓΙΩΜΑΤΑ ΑΙΜΑΓΓΕΙΟΠΕΡΙΚΥΤΩΜΑ ΜΗΝΙΓΓΩΝ ΑΙΜΑΓΓΕΙΟΒΛΑΣΤΩΜΑ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΟΓΕΝΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΜΗ-ΜΗΝΙΓΓΟΘΗΛΙΑΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΜΕΛΑΝΟΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΕΞΕΡΓΑΣΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΚΑΙ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΣΧΑΛΙΑΙΟΥΣ ΛΕΜΦΑΔΕΝΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΜΑΣΤΟΥ.

ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΚΑΙ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΣΧΑΛΙΑΙΟΥΣ ΛΕΜΦΑΔΕΝΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΜΑΣΤΟΥ. ΚΑΙ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΛΕΜΦΑΔΕΝΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ Μονάδα Μαστού, 401 ΓΣΝΑ, Αθήνα Εισαγωγή Αναφορές Εισαγωγή Η συνύπαρξη μεταστατικού καρκίνου του μαστού και φυματίωσης σε μασχαλιαίους λεμφαδένες είναι εξαιρετικά σπάνια

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Α Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Ιατρική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Δημήτριος Γ. Γουλής Ενδοκρινολόγος

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Εργαστήριο: Φλεγμονές. Μακροσκοπική εικόνα. Διδάσκουσα: Α. Κόνδη Παφίτη uoa gr

2 ο Εργαστήριο: Φλεγμονές. Μακροσκοπική εικόνα. Διδάσκουσα: Α. Κόνδη Παφίτη uoa gr Παθολογική Ανατομική 1 Χειμερινό Εξάμηνο 2011 2012 2012 Υποχρεωτικές Εργαστηριακές Ασκήσεις 2 ο Εργαστήριο: Φλεγμονές Εισαγωγή Μακροσκοπική εικόνα Διδάσκουσα: Α. Κόνδη Παφίτη akondi@med uoa gr Φλεγμονή

Διαβάστε περισσότερα

Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία

Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία ΜΕΣΟΘΗΛΙΩΜΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΤΟΝΑΙΟΥ: CT ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία Τμήμα Κλινικής Ακτινολογίας και Απεικόνισης Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1)

Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1) Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1) Νικολάου Μ. 1, Ζαμπογιάννης Α. 1, Τουρκαντώνη Ν. 1, Νικας Ι. 2, Χασιώτου Μ. 2, Σφακιανός Γ. 3, Προδρόμου

Διαβάστε περισσότερα

Αρρυθμιογόνος Δεξιά κοιλία Επεμβατική και μη επεμβατική διαστρωμάτωση κινδύνου Τσούνος Ιωάννης Συν/της Διευθυντής Καρδιολογική κλινική Γ.Ν.Θ. ΑΓ.

Αρρυθμιογόνος Δεξιά κοιλία Επεμβατική και μη επεμβατική διαστρωμάτωση κινδύνου Τσούνος Ιωάννης Συν/της Διευθυντής Καρδιολογική κλινική Γ.Ν.Θ. ΑΓ. Αρρυθμιογόνος Δεξιά κοιλία Επεμβατική και μη επεμβατική διαστρωμάτωση κινδύνου Τσούνος Ιωάννης Συν/της Διευθυντής Καρδιολογική κλινική Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ Σύγκρουση συμφερόντων Καμμία ΑRVD Αιτιολογία -

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Λυμπερόπουλος Γ.Ν.Α «Γ.Γεννηματάς»

Κ. Λυμπερόπουλος Γ.Ν.Α «Γ.Γεννηματάς» Κ. Λυμπερόπουλος Γ.Ν.Α «Γ.Γεννηματάς» Χολαγγειοκαρκίνωμα Ιστολογικά τα χολαγγειοκαρκινώματα αποτελούνται απο: Κύτταρα βλεννοεκκριτικού αδενοκαρκινώματος Ινώδη συνδετικό ιστό σε άλλοτε άλλη αναλογία Τα

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2015 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης Οντότητες μη Hodgkin λεμφωμάτων που θα αναφερθούν Πρωτοπαθές Β-λέμφωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ Τι είναι η "λιθίαση του ουροποιητικού" Λιθίαση ουροποιητικού είναι η δημιουργία λίθου ή λίθων μέσα στην αποχετευτική μοίρα του

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΜΦΩΜΑ ΗΟDGKIN. Αλεξάνδρα Κουράκλη-Συμεωνίδου Απαρτιωμένη διδασκαλία 2015

ΛΕΜΦΩΜΑ ΗΟDGKIN. Αλεξάνδρα Κουράκλη-Συμεωνίδου Απαρτιωμένη διδασκαλία 2015 ΛΕΜΦΩΜΑ ΗΟDGKIN Αλεξάνδρα Κουράκλη-Συμεωνίδου Απαρτιωμένη διδασκαλία 2015 ΛΕΜΦΩΜΑ ΗΟDGKIN Επιδημιολογία - Αιτιοπαθογένεια Δικόρυφη καμπύλη εμφάνισης κορυφές: 15-40 έτη, >60 έτη : = Μικρή υπεροχή (1.5-2.0/1)

Διαβάστε περισσότερα

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής)

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκη Copyright Ατομικό Ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλώνεται η κοιλιοκάκη;

Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλώνεται η κοιλιοκάκη; ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ Σαββίδου Αβρόρα Η κοιλιοκάκη είναι η δυσανεξία (κάτι που ο οργανισμός δεν ανέχεται) στη γλουτένη, πρωτεΐνη που υπάρχει στο σιτάρι, το κριθάρι, τη βρώμη και τη σίκαλη. Η αντίδραση του οργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

Νεφρός. Ουρογεννητικό Σύστημα στον Άνδρα. . Ουρητήρας Κύστη. Σπερματοδόχος Κύστη. Ουρήθρα. Προστάτης Όρχις

Νεφρός. Ουρογεννητικό Σύστημα στον Άνδρα. . Ουρητήρας Κύστη. Σπερματοδόχος Κύστη. Ουρήθρα. Προστάτης Όρχις Κακοήθεις Παθήσεις Προστάτου Νεφρός Ουρογεννητικό Σύστημα στον Άνδρα. Ουρητήρας Κύστη Σπερματοδόχος Κύστη Προστάτης Όρχις Ουρήθρα ρ Ουροδόχος κύστις-ουρήθρα Προστάτης.. Ουροδόχος κύστις Σπερματοδόχος κύστις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ- ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ- ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ- ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Θνησιμότητα: Το αδενοκαρκίνωμα του προστάτη αποτελεί την πιο συνήθη κακοήθη νεοπλασία στους άνδρες, δεν αποτελεί και την κύριααιτίαθανάτου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΙΜΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ

ΠΡΩΙΜΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΠΡΩΙΜΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ Δρ Μαίρη Βαρβουτσή-Κωνσταντινίδη Παιδίατρος- Ογκολόγος, Δ/ντρια Ογκολογικού Τμ. Νοσ. Παίδων Αθηνών «Παναγιώτη & Αγλαΐας Κυριακού» Τα κακοήθη νεοπλάσματα της

Διαβάστε περισσότερα