ουρολογία >17 σύγχρονη Σεπτέµβριος Περιοδική Τριµηνιαία Έκδοση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ουρολογία >17 σύγχρονη Σεπτέµβριος 2008 www.urology.edu.gr/contemporary-urology Περιοδική Τριµηνιαία Έκδοση"

Transcript

1 σύγχρονη ουρολογία Φωτογραφία από προσωπικό αρχείο του κ. Σοφρά Περιοδική Τριµηνιαία Έκδοση Σεπτέµβριος >17

2 editorial Το Μάϊο που µας πέρασε το ιδιαίτερα έγκριτο περιοδικό British Medical Journal δηµοσίευσε µια µελέτη από το Harvard (1) που προσπάθησε να διαχωρήσει την επίδραση του εικονικού φαρµάκου (placebo effect) σε 3 διαφορετικά κοµµάτια - αξιολόγηση και παρακολούθηση, εικονική θεραπεία και εικονική θεραπεία σε συνδυασµό µε (ψυχολογική) υποστήριξη ασθενών. Η µελέτη συµπεριέλαβε 262 ασθενείς µε συνδροµο ευερέθιστου εντέρου και ήταν τυφλή και τυχαιοποιηµένη. Τα αποτελέσµατα έδειξαν ότι σε όλες τις παραµέτρους που µετρήθηκαν υπήρξε διαφορά προς το καλύτερο µε µικρές διαφορές στις δύο πρώτες οµάδες αλλά πολύ σηµαντική (40%) στη τρίτη οµάδα. Τι σηµαίνουν τα παραπάνω; Πέρα από το συµπέρασµα των συγγραφέων ότι η επίδραση του Φρ. Σοφράς εικονικού φαρµάκου µπορεί να αυξάνεται παρόµοια µε την αύξηση της δόσης ενός πραγµατικού φαρµάκου, µήπως βελτίωση της τάξης του 40% πρέπει να θεωρηθεί από µόνη της ως «πραγµατική» και όχι ως εικονική θεραπεία; Αυτή η άποψη αναφέρθηκε στο Editorial του ίδιου τεύχους του BM J και προκάλεσε θετικές και αρνητικές αντιδράσεις από τους αναγνώστες. Είναι βεβαίως σαφές ότι, αν είναι να χρησιµοποιηθεί εικονικό φάρµακο ως µέθοδος θεραπείας, ο ασθενής δεν θα πρέπει να το γνωρίζει. Εχουµε το δικαίωµα να εξαπατήσουµε τον ασθενή ακόµη και αν µπορούµε µε αυτό τον τρόπο να βελτιώσουµε την υγεία του χωρίς τις παρενέργειες ενός πραγµατικού φαρµάκου; Οσο εξωπραγµατική και αν φαίνεται αυτή η θεώρηση υπάρχουν γραφές και µελέτες που υποστηρίζουν αυτή την άποψη. Οι Rachel Sherman and John Hickner (2) από το Πανεπιστήµιο του Chicago σε έρευνά τους µε ερωτηµατολόγιο που απέστειλαν σε γιατρούς σχετικά µε τη χρήση του εικονικού φαρµάκου έξω από συνθήκες µελέτης διαπίστωσαν ότι, οι µισοί σχεδόν από αυτούς που απάντησαν, χρησιµοποιούν placebo θεραπείες σε ασθενείς µε πραγµατικά νοσήµατα. Μάλιστα αποκρύπτουν από αυτούς την αλήθεια σχετικά µε το τι περιέχει το σκεύασµα που τους δίνουν. (Παρεπιπτόντως, µπορούµε να συνταγογραφήσουµε placebo δισκία;). Σε ένα άλλο άρθρο (3) οι Pittrof και Rubenstein είναι σαφείς ότι η θεραπεία µε εικονικά φάρµακα θα πρέπει να χρησιµοποιείται χωρίς ηθικές αναστολές εφόσον µπορεί να έχει θετικά αποτελέσµατα στην εξέλιξη της πάθησης του ασθενή. Μήπως σαν ουρολόγοι θα πρέπει να ξανασκεφτούµε κάποιες από τις θεραπείες που χρησιµοποιούµε σε «περίεργες» παθήσεις; (βλ. LUTS, προστατίτιδα και άλλες) ιάβασα µε πολύ ενδιαφέρον τη συνέντευξη του αγαπητού και εκλεκτού συναδέλφου Μιχ. Λυκουρίνα στο 7ο τεύχος του έντυπου «Ουρολογικά δρώµενα» καί οφείλω να οµολογήσω ότι συµφωνώ απόλυτα µε τις απόψεις του. Μήπως όµως καλέ µου φίλε Μιχάλη θα έπρεπε να τις φωναζουµε πιο δυνατά και πιο συχνά αυτές τις απόψεις µας µπας κι' αλλάξει κάτι; Κάποιες στιγµές αισθάνεται κανείς την επιθυµία να εκφράσει δηµόσια τις ευχαριστίες του. Σας ευχαριστώ λοιπόν Γεράσιµε, ιονύση, Τάσο, Αρη, ηµήτρη, Νίκο για τη βοήθεια και υποστήριξή σας αλλά κυρίως για την αγάπη σας. 1. BMJ 2008;336: , 2. J Gen Intern Med 23(1):7-10, 3. BMJ 2008;336:1020 συνεργάτες ταυτότητα Μ. Μελέκος Καθ. Ουρολογίας Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας. Μητρόπουλος Αν. Καθ. Ουρολογίας Πανεπιστηµίου Αθηνών Γ. Αλιβιζάτος Αν. Καθ. Ουρολογίας Πανεπιστηµίου Αθηνών Γ. Μουτζούρης Επικ. Καθ. Ουρολογίας Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας. Xατζηχρίστου Καθ. Ουρολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης Σ. Γιαννακόπουλος Λέκτορας Ουρολογίας Πανεπιστηµίου Θράκης Κ. Χατζηµουρατίδης Επικ. Καθ. Ουρολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης Σ. Γιαρµενίτης Επικ. Καθ. Ακτινοδιαγνωστικής Πανεπιστηµίου Κρήτης Ιδιοκτησία Pavlopoulou Group Ι. Παυλοπούλου & ΣΙΑ ΟΕ Εκδότης - ιευθυντής Ι. Παυλοπούλου Art Department Χρυσίνη Χατζηιωάννογλου Εκτύπωση Εκδόσεις Media Press Επικοινωνία Παναγιώτου 63, Παπάγου, Τηλ.: , Fax.: ,

3 περιεχόµενα ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ editorial short news ebm guidelines best of the best 03 Journal of Urology 08 BJU International 10 European Urology 12 Sexual Dysfunction 14 Σταµατήστε τον έλεγχο του PSA µετά τα 75! //Screening for Prostate Cancer: U.S. Preventive Services Task Force Recommendation Statement. Πόσο συχνή είναι η υποτροπή του καρκίνου του προστάτη 10 χρόνια µετά τη ριζική προστατεκτοµή; //How common is late recurrence after radical prostatectomy? 18 Προβλήµατα υγείας για τους χειρουργούς που ασχολούνται µε τη λαπαροσκοπική χειρουργική. //Surgeon's perceptions and injuries during and after laparoscopic surgery. Η φιναστερίδη δεν προκαλεί υψηλού Grade καρκίνο του προτάτη. //Finasteride Does Not Increase the Risk of High-Grade Prostate Cancer: A Bias-Adjusted Modeling Approach. 20 Η ακτινοθεραπεία αυξάνει την επιβίωση ασθενών που υποτροπιάζουν µετά RRP//Prostate cancer-specific survival following salvage radiotherapy vs observation in men with biochemical recurrence after radical prostatectomy. 21 Ακτινοθεραπεία µε ή χωρίς ανδρογονικό αποκλεισµό στον καρκίνο του προστάτη;//androgen suppression and radiation vs radiation alone for prostate cancer: a randomized trial. 22 N ανασκοπήσεις 01// Σακχαρώδης διαβήτης και καλοήθης υπερτροφία του προστάτη 26 02// Βασική επιδηµιολογική µεθοδολογία και στατιστική αξιολόγηση έρευνας -Μέρος Α' (Πρόληψη-Μέτρα συχνότητας νόσων) 30 best of the fest! Θέατρο-Μουσική-Φεστιβάλ European Urological Scholarship programme (EUSP) 42 Κοστούµι στο χώµα βιβλιοανασκόπηση internet 44 46

4 06-07 best of the best 01. Journal of Urology BJU International European Urology Sexual Dysfunction

5 08-09 best of the best 01. Journal of Urology. Μητρόπουλος To stent or not to stent perioperatively the ureteroileal anastomosis of ileal orthotopic bladder substitutes and ileal conduits? Results of a prospective randomized trial. Mattei A, Birkhaeuser FD, Baermann C, Warncke SH, Studer UE. J Urol Feb;179(2): Απότα άρθρα που δηµοσιεύθηκαν στο Journal of Urology το 1ο τρί- µηνο του 2008 ξεχώρισα ένα, κυρίως λόγω του γεγονότος ότι ήταν ιδιαίτερα «τολµηρό» στην υλοποίησή του. Το άρθρο έχει τίτλο: To stent or not to stent perioperatively the ureteroileal anastomosis of ileal orthotopic bladder substitutes and ileal conduits? Results of a prospective randomized trial, δηµοσιεύθηκε στο τεύχος Φεβρουαρίου (τόµος 179, σελ ) και προέρχεται από την Ουρολογική Κλινική του Πανεπιστηµίου της Βέρνης (καθηγητής Studer). Στο άρθρο αυτό διερευνήθηκε η αναγκαιότητα χρησιµοποίησης ουρητηρικών καθετήρων στις ορθότοπες ή µη εκτροπές ούρων. Η αναγκαιότητα χρήσης ουρητηρικών καθετήρων στις εκτροπές των ούρων µε χρήση λεπτού εντέρου στηρίζεται σε τρεις χειρουργικές «αγωνίες»: η 1η είναι η πιθανότητα απόφραξης του ανώτερου ουροποιητικού λόγω οιδήµατος της αναστόµωσης (κυρίως σε περιπτώσεις που γίνεται προσπάθεια αντιπαλινδροµικής αναστόµωσης), η 2η η πιθανότητα διαφυγής ούρων από την αναστόµωση και η 3η η δηµιουργία στενώµατος κατά την περίοδο επούλωσης του τραύµατος. Επιπλέον, υπάρχει η αντίληψη ότι η παρουσία του ουρητηρικού καθετήρα διευκολύνει την τοποθέτηση των ραµµάτων της αναστόµωσης. Οι αντίπαλοι της χρήσης τους υποστηρίζουν ότι σαν ξένο σώµα, οι καθετήρες µπορεί να αποτελέσουν εστία φλεγµονής, να αποφραχθούν ή να λειτουργήσουν ερεθιστικά στην αναστόµωση και να προκαλέσουν την δηµιουργία ουλώδους ιστού και στενώµατος. Οι συγγραφείς έθεσαν σαν στόχο να προσδιορίσουν τον ρόλο των ουρητηρικών καθετήρων στην λειτουργικότητα της αναστόµωσης, την διάταση του ανώτερου ουροποιητικού, την επάνοδο της λειτουργικότητας του εντέρου, τις µεταβολικές διαταραχές και την βατότητα της αναστόµωσης στην πρώϊµη αλλά και στην όψιµη µετεγχειρητική περίοδο. Στην µελέτη συµπεριελήφθησαν 54 διαδοχικοί ασθενείς ηλικίας ετών (µέση ηλικία 68 έτη) που υπεβλήθησαν σε ριζική κυστεκτοµή και συνοδό εκτεταµένη πυελική λεµφαδενεκτοµή. Ορθότοπη εκτροπή πραγµατοποιήθηκε σε 37 ασθενείς και ουρητηρο-ειλεοδερµοστοµία σε 17 ασθενείς. Οι ασθενείς τυχαιοποιήθηκαν (µετά από συγκατάθεση) προεγχειρητικά σε δύο οµάδες: στους ασθενείς της 1ης οµάδας (29 ασθενείς) τοποθετήθηκαν διεγχειρητικά stents τα οποία παρέµειναν γιά 5-10 ηµέρες, ενώ στους ασθενείς της 2ης οµάδας (25 ασθενείς) τα stents αφαιρέθηκαν µετά την ολοκλήρωση της αναστόµωσης. Γιά την αναστόµωση χρησιµοποιήθηκε µιά παραλλαγή της τεχνικής Nesbit (τελικοπλαγία, µη αντιπαλινδροµική αναστόµωση µε χρήση δύο συνεχών ραµµάτων 4-0). Η αποφυγή τάσης στην αναστόµωση εξασφαλίσθηκε µε τρία διακεκοµµένα ράµµατα. Η παροχέτευση τοποθετήθηκε πλησίον της αναστόµωσης. Οι ασθενείς είχαν ρινογαστρικό σωλήνα γιά 3 ηµέρες, έλαβαν παρεντερική διατροφή (χωρίς λίπος) γιά 4-5 ηµέρες και κινητοποιήθηκαν από την 1η µετεγχειρητική ηµέρα, ενώ γιά την υποβοήθηση της ανάκτησης της κινητικότητας του εντέρου χρησιµοποιήθηκαν από την 3η µετεγχειρητική ηµέρα παρασυµπαθοµιµητικά. Αντιβιοτικά χορηγήθηκαν µέχρι την αφαίρεση όλων των stents και καθετήρων. Η νεφρική λειτουργία και η οξεοβασική ισορ-

6 best of the best// 01. Journal of Urology ροπία ελέγχθηκαν προεγχειρητικά και την 1η, 3η και 7η µετεγχειρητική ηµέρα, ενώ η παρουσία ούρων στο υγρό της παροχέτευσης ελέγχθηκε τις ίδιες ως προηγουµένως µετεγχειρητικές ηµέρες. Το ανώτερο ουροποιητικό ελέγχθηκε υπερηχοτο- µογραφικά συγκριτικά µε την προεγχειρητική εικόνα. Η κινητικότητα του εντέρου ποσοτικοποιήθηκε µε την βοήθεια αναλογικής κλίµακας. Τέλος, οι ασθενείς παρακολουθήθηκαν µετεγχειρητικά γιά τουλάχιστον ένα χρόνο. Τα προεγχειρητικά χαρακτηριστικά των ασθενών των δύο οµάδων ήταν παρόµοια. Η παρουσία ούρων στην παροχέτευση του τραύµατος ήταν συχνότερη στην οµάδα χωρίς stents, χωρίς όµως να δηµιουργείται στατιστική σηµαντικότητα (p=0,32). Τόσο στην πρώϊµη όσο και στη όψιµη µετεγχειρητική περίοδο δεν παρατηρήθηκαν διαφορές στα επίπεδα κρεατινίνης ορού των δύο οµάδων, αλλά παρατηρήθηκε σηµαντικά συχνότερη πυελοκαλυκική διάταση στην οµάδα των ασθενών στους οποίους δεν είχε τοποθετηθεί stent. Επίσης, οι ασθενείς µε stents είχαν σηµαντικά λιγότερη ναυτία και επεισόδια εµέτου την 3η και 7η µετεγχειρητική ηµέρα. Η µεταβολική οξέωση αντισταθµίσθηκε ταχύτερα στους ασθενείς µε stents και συνδυάσθηκε µε ταχύτερη κινητοποίηση του εντέρου. εν σηµειώθηκαν περιστατικά µικροβιακής ή µυκητιασικής λοίµωξης του ανώτερου ουροποιητικού, ενώ δεν υπήρχαν ασθενείς µε σηµειολογία απόφραξης ή διαφυγής ούρων κατά την έξοδο από το νοσοσκοµείο που πραγµατοποιήθηκε 16 ηµέρες (εύρος: ηµέρες) γιά την οµάδα χωρίς stents και 15 ηµέρες (εύρος: ηµέρες) γιά τους ασθενείς µε stents (µη στατιστικά σηµαντική διαφορά), Πυελονεφρίτιδα αναπτύχθηκε σε 2 και 1 ασθενή από την 1η και 2η οµάδα αντίστοιχα, 3-6 εβδοµάδες µετά την επέµβαση. Σε 3 ασθενείς που είχαν stents χρειάσθηκε επανεπέµβαση γιά την αντιµετώπιση ουλώδους στενώ- µατος στην αναστόµωση. Τα αποτελέσµατα της µελέτης καταδεικνύουν την αξία της τοποθέτησης stents γιά την µείωση της πιθανότητας διαφυγής ούρων από την αναστόµωση (αν και η διαφορά ήταν µη στατιστικά σηµαντική) και την αποφυγή διάτασης του ανώτερου ουροποιητικού. Η ικανοποιητικότερη αποχέτευση των ούρων είχε σαν αποτέλεσµα την µικρότερη επαφή µε τον εντερικό βλεννογόνο, άρα και την ταχύτερη αντιστάθµιση της όποιας µεταβολικής οξέωσης. Αυτό είχε σαν αποτέλεσµα και την στατιστικά ταχύτερη επανάκτηση της κινητικότητας του εντέρου και την αποφυγή του φαύλου κύκλου «µειωµένη κινητικότητα-µεταβολική οξέωση». Η ανυπαρξία περιστατικών µε µετεγχειρητικά στενώµατα της αναστόµωσης στην οµάδα που δεν χρησιµοποιήθηκα stents πιθανόν αν υποδηλώνει ότι τα stents λειτουργούν ερεθιστικά αλλά ο µικρός αριθµός δεν επιτρέπει την εξαγωγή ασφαλών συµπερασµάτων. Οι συγγραφείς καταλήγουν δια- µορφώνοντας τη σύσταση για βραχυπρόθεσµη χρήση ουρητηρικών stents σε όλες τις εκτροπές ούρων µε χρήση λεπτού εντέρου.

7 10-11 best of the best 02. BJU International Γ. Μουτζούρης Robotic vs open radical cystectomy: prospective comparison of perioperative outcomes and pathological measures of early oncological efficacy. Gerald J. Wang, Daniel A. Barocas, Jay D. Raman and Douglas S. Scherr. Department of Urology, New York-Presbyterian Hospital, Weill Medical College of Cornell University, New York, NY, USA. BJU International 2008;101: Study Type -Therapy (case control study) Level of Evidence 3b που επέλεξα για παρουσίαση ανασκοπώντας τα τεύχη του BJU Τοάρθρο International του πρώτου τριµήνου του 2008, είναι µία προοπτική µη τυχαιοποιηµένη συγκριτική µελέτη µεταξύ της ανοικτής και ροµποτικής ριζικής κυστεκτοµής που αναφέρεται στη περιεγχειρητική έκβαση των ασθενών και στη ογκολογική αποτελεσµατικότητα των επεµβάσεων. Η ανοικτή ριζική κυστεκτοµή αποτελεί τον χρυσό κανόνα στην αντιµετώπιση του διηθητικού καρκίνου της ουροδόχου κύστης. Για την ελάττωση της νοσηρότητας της επέµβασης έχουν δοκιµαστεί και µέθοδοι ήσσονος βαρύτητας (λαπαροσκοπικές). Τα πλεονεκτήµατα των µεθόδων αυτών είναι τεκ- µηριωµένα και αναφέρονται στην µικρότερη απώλεια αίµατος, το λιγότερο µετεγχειρητικό πόνο, την ταχύτερη ανάρρωση και µικρότερη νοσηλεία στο νοσοκοµείο. Υπάρχουν όµως και µειονεκτήµατα όπως ο µεγαλύτερος χειρουργικός χρόνος, το υψηλότερο κόστος και προβληµατισµός για τα ογκολογικά αποτελέσµατα των επεµβάσεων αναφορικά µε την έκταση της λεµφαδενεκτοµής και την απουσία απώτερων ογκολογικών και λειτουργικών αποτελεσµάτων. Οι υπάρχουσες σειρές λαπαροσκοπικών ριζικών κυστεκτοµών δίνουν αντικρουόµενα αποτελέσµατα σχετικά µε την επιβίωση των ασθενών. 1,2 Ασφαλώς για τα ογκολογικά αποτελέσµατά τους θα δοθούν απαντήσεις από τυχαιοποιηµένες µελέτες µε παρακολούθηση µεγαλύτερη της 5ετίας. Επί του παρόντος τα ογκολογικά αποτελέσµατα µπορούν να εκτιµηθούν µόνο µε κατ ευθείαν συγκριτικές µελέτες µεταξύ των δύο µεθόδων που επικεντρώνονται στα χειρουργικά όρια και στην έκταση της λεµφαδενεκτοµής. Πολλές µελέτες έχουν δείξει ότι ο αριθµός των λεµφαδένων που αφαιρούνται έχει άµεση συσχέτιση µε την επιβίωση των ασθενών. 3,4 Υπάρχουν όµως ελάχιστες συγκριτικές µελέτες στη βιβλιογραφία, όπως η παρούσα µελέτη, και για το λόγο αυτό τη θεώρησα σηµαντική για παρουσίαση. Στη µελέτη αυτή οι συγγραφείς αναφέρονται σε 54 ασθενείς µε καρκίνο µεταβατικού επιθηλίου της ουροδόχου κύστης που αντιµετώπισαν µεταξύ Φεβρουαρίου Απριλίου 2007 µε κυστεκτο- µή. 21 ασθενείς υποβλήθηκαν σε ανοικτή επέµβαση και 34 σε ροµποτική κυστεκτοµή µε το σύστη- µα Da Vinci. Η µελέτη είναι συγκριτική αλλά όχι τυχαιοποιηµένη και στην οµάδα της ροµποτικής κυστεκτοµής περιλαµβάνονται περισσότεροι ασθενείς µε µη διηθητική νόσο υψηλού grade. Τα υπόλοιπα δηµογραφικά χαρακτηριστικά των ασθενών είναι συγκρίσιµα. Οι συγγραφείς επιβεβαιώνουν τα αναφερθέντα πλεονεκτήµατα της ροµποτικής χειρουργικής. Στην οµάδα αυτή των ασθενών η απώλεια αίµατος ήταν µικρότερη σε σύγκριση µε την οµάδα της ανοικτής επέµβασης (400 vs 750 ml Ρ=0.002), το

8 best of the best// 02. BJU International ίδιο και ο αριθµός των µεταγγίσεων (0.5 vs 2 µονάδες Ρ=0.007) αλλά ο χειρουργικός χρόνος ήταν σαφώς µεγαλύτερος (390 vs 300 min, P=0.03). Όταν ο χειρουργικός χρόνος εκτιµήθηκε ανάλογα µε τη µέθοδο της εκτροπής των ούρων διαπιστώθηκε ότι µόνο στους ασθενείς που έγινε ορθότοπη αντικατάσταση της κύστης χρειάστηκε µεγαλύτερος χειρουργικός χρόνος (Ρ=0.01). Ο χρόνος µέχρι την σίτιση των ασθενών µε ελεύθερη δίαιτα µειώθηκε σε 4 έναντι 5 ηµερών (Ρ=0.002) όπως και η νοσηλεία των ασθενών στο νοσοκοµείο σε 5 έναντι 8 ηµερών (Ρ=0.007) µε τη ροµποτική κυστεκτοµή. εν παρατηρήθηκε διαφορά στις επιπλοκές (24% στην ανοικτή µέθοδο και 21% στη ροµποτική, Ρ=0.3). Στην οµάδα της ανοικτής ριζικής κυστεκτοµής διαπιστώθηκαν περισσότεροι ασθενείς µε εξωκυστική νόσο (57% vs 28%, P=0.03) και λεµφαδενικές µεταστάσεις (34 vs 19%, P=0.04). Θετικά χειρουργικά όρια διαπιστώθηκαν σε 3 ασθενείς στην ανοικτή επέµβαση και σε 2 στην οµάδα της ροµποτικής κυστεκτοµής (Ρ=0.2). Ο µέσος αριθµός των αφαιρεθέντων λεµφαδένων που αφαιρέθηκαν ήταν παρόµοιος και στις δύο οµάδες ( 20 vs 17, P=0.6). Συµπερασµατικά η ροµποτική ριζική κυστεκτοµή φαίνεται να έχει µερικά εγχειρητικά και περιεγχειρητικά πλεονεκτήµατα συγκρινό- µενη µε την ανοικτή µέθοδο χωρίς να µειονεκτεί στα παθολογοανατο- µικά στοιχεία της αρχικής ογκολογικής αποτελεσµατικότητας όπως είναι ο αριθµός των λεµφαδένων που αφαιρούνται και τα χειρουργικά όρια της επέµβασης. Ασφαλώς απαιτούνται τυχαιοποιηµένες µελέτες µε µακρά παρακολούθηση για να επιβεβαιωθούν αυτά τα ευρήµατα και να τεκµηριωθεί η ογκολογική της ασφάλεια. Βιβλιογραφία 1. DeGer S, Peters R, Roigas J et al. Laparoscopic radical cystectomy with continent urinary diversion ( rectosigmoid pouch) performed completely intracorporeally: an intermediate functional and oncologic analysis. Urology 2004;64: Simonato A, Gregori A, Lissiani A, et al. Laparoscopic radical cystoprostatectomy: our experience in consecutive series of 10 patients with 3 years follow-up. Eur Urol 2005;47: Stein JP, Groshen S,Skinner DG. Risk factors for patients with pelvic lymph node metastases following radical cystectomy with en bloc pelvic lymphadenectomy:the concept of lymph node density. J Urol 2003;170: Herr H, Lee C, Chang S, Lerner S: Bladder Cancer Collaborative Group. Standardization of radical cystectomy and pelvic lymph node dissection for bladder cancer: a collaborative group report. J Urol 2004;171:

9 12-13 best of the best 03. European Urology Σ. Γιαννακόπουλος EAU GUIDELINES ON PROSTATE CANCER Axel Heidenreich, Gunnar Aus, Michel Bolla, Steven Joniau, Vsevolod Matveev, Hans Peter Schmid, Filliberto Zattoni. European Urology 2008; 53: που επέλεξα για το πρώτο τρί- µηνο του 2008 από το περιοδικό Τοάρθρο European Urology είναι η περίληψη των οδηγιών (guidelines) της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρείας για τον καρκίνο του προστάτη. Η πιο πρόσφατη περίληψη (summary) των guidelines για τον καρκίνο του προστάτη είχε δηµοσιευθεί το 2005, µολονότι το πλήρες κείµενο των οδηγιών (long version) είχε υποστεί συνεχή ανανέωση και ενηµέρωση όλα αυτά τα χρόνια. Ωστόσο, επειδή το πλήρες κείµενο είναι αρκετά εκτενές, η περίληψη αποτελεί µια γρήγορη και πρακτική πηγή αναφοράς για κάποιον που θέλει να είναι ενηµερωµένος για όλες τις τρέχουσες απόψεις πάνω στον καρκίνο του προστάτη. Η συγγραφή των ανανεωµένων οδηγιών στηρίχτηκε σε όλα τα νεότερα βιβλιογραφικά δεδοµένα για τον καρκίνο του προστάτη που προέκυψαν µεταξύ 2004 και Επέλεξα να παρουσιάσω εδώ τα κυριότερα και πιο ενδιαφέροντα σηµεία αυτής της νέας περίληψης των ανανεωµένων οδηγιών της EAU, αλλά συνιστώ ανεπιφύλακτα στους αναγνώστες της «Σύγχρονης Ουρολογίας» να διαβάσουν ολόκληρο το άρθρο στο European Urology. Η διορθικά καθοδηγούµενη βιοψία προστάτη µε βελόνα 18G είναι η διαγνωστική µέθοδος εκλογής για την ανεύρεση του προστατικού καρκίνου. Τουλάχιστον 10 ιστοτεµάχια πρέπει να λαµβάνονται συνολικά, ενώ η λήψη ιστοτε- µαχίων από τη µεταβατική ζώνη δεν συνιστάται εφόσον πρόκειται για την πρώτη βιοψία στην οποία υποβάλλεται ο ασθενής. Η περιπροστατική διήθηση µε τοπικό αναισθητικό φαίνεται να προσφέρει αποτελεσµατική αναλγησία για τη διενέργεια της βιοψίας. Η κατάσταση των επιχωρίων λεµφαδένων (Nstaging) είναι σηµαντική όταν ο ασθενής πρόκειται να υποβληθεί σε θεραπεία µε στόχο την ίαση (curative treatment). Ασθενείς µε ενδιαµέσου (ct2a, PSA 10-20ng/ml, biopsy Gleason score = 7) ή υψηλού κινδύνου (>ct2b, PSA >20ng/ml, biopsy Gleason score 8) προστατικό καρκίνο έχουν >10% πιθανότητες λεµφαδενικών µεταστάσεων και πρέπει να υποβάλλονται σε λεµφαδενικό καθαρισµό. Ακριβής σταδιοποίηση των λεµφαδένων µπορεί να επιτευχθεί µόνο µε εκτεταµένο λεµφαδενικό καθαρισµό. Ενεργός θεραπευτική παρέµβαση (active treatment) συνιστάται κυρίως για άνδρες µε εντοπισµένη νόσο και µεγάλο προσδόκιµο επιβίωσης (>10 χρόνια). Σε αυτούς τους ασθενείς η ριζική προστατεκτοµή υπερέχει της συστηµατικής παρακολούθησης (watchful waiting). Η ριζική προστατεκτοµή µε διατήρηση των αγγειονευρωδών δεµατίων (nerve-sparing radical prostatectomy), είναι η χειρουργική µέθοδος εκλογής σε ασθενείς µε νόσο εντοπι-

10 best of the best// 03. European Urology σµένη στον προστάτη και φυσιολογική στυτική λειτουργία. Ο προεγχειρητικός (neoadjuvant) ανδρογονικός αποκλεισµός δεν προσφέρει κανένα όφελος στην τελική έκβαση Η εξωτερική ακτινοβολία πρέπει να εκτελείται µε τουλάχιστον 72Gy στους ασθενείς χαµηλού κινδύνου και τουλάχιστον 78Gy σε ασθενείς ενδιάµεσου και υψηλού κινδύνου. Για τους ασθενείς υψηλού κινδύνου, ο ανδρογονικός αποκλεισµός πριν (neoadjuvant) και µετά (adjuvant) την ακτινοβολία για 2 χρόνια, βελτιώνει σηµαντικά τη συνολική και ειδική της νόσου επιβίωση. Μετά από ριζική προστατεκτοµή, τιµή PSA >0,2ng/ml υποδηλώνει υποτροπή της νόσου. Σε ασθενείς που υποβλήθηκαν σε ακτινοβολία, τιµή PSA κατά 2ng/ml πάνω από τη χαµηλότερη τιµή (nadir) που επετεύχθη µετά την ακτινοβολία, υποδηλώνει υποτροπή της νόσου. Ο διακοπτόµενος ανδρογονικός αποκλεισµός µπορεί να αποτελέσει µια εναλλακτική θεραπευτική προσέγγιση σε επιλεγµένους ασθενείς µε µεταστατική νόσο ή βιοχηµική υποτροπή. Μια ελάχιστη εισαγωγική περίοδο συνεχούς θεραπείας 7 µηνών και µια ανταπόκριση µε τιµή PSA <4ng/ml, είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για ένα επιτυχηµένο σχήµα διακοπτόµενης θεραπείας. Η παρακολούθηση των ασθενών µε καρκίνο προστάτη, ανεξαρτήτως θεραπείας, στηρίζεται κυρίως στον έλεγχο των τιµών του PSA, στη δακτυλική εξέταση και στο ιστορικό-κλινική εικόνα. Απεικονιστικές εξετάσεις (σπινθηρογράφηµα οστών, CT, κλπ) σε ασυµπτω- µατικούς ασθενείς µε σταθερή πορεία, δεν ενδείκνυνται. Σε ασθενείς µε ορµονοάντοχο µεταστατικό καρκίνο προστάτη, η χηµειοθεραπεία µε docetaxel είναι σήµερα η θεραπεία αναφοράς. Σε αυτούς τους ασθενείς (µε ορµονοάντοχη νόσο), οι κύριες ενδείξεις για έναρξη χηµειοθεραπείας είναι είτε οι εκτεταµένες ασυµπτωµατικές µεταστάσεις είτε οι συµπτω- µατικές µεταστάσεις.

11 14-15 best of the best 04. Sexual Dysfunction Κ. Χατζηµουρατίδης. Χατζηχρίστου The efficacy and safety of udenafil, a new selective phosphodiesterase type 5 inhibitor, in patients with erectile dysfunction. Paick J-S, Kim SW, Yang DY, Kim JJ, Lee SW, Ahn TY, Choi HK, Suh J-K, and Kim SC J Sex Med 2008;5: Οι αναστολείς της φωσφοδιεστεράσης τύπου 5 (PDE5i) έχουν καθιερωθεί ως η θεραπευτική µέθοδος πρώτης γραµµής για την αντιµετώπιση της στυτικής δυσλειτουργίας (Σ ) λόγω της µακρόχρονης και τεκµηριωµένης αποτελεσµατικότητας και ασφάλειας. Η χορήγηση τους γίνεται κατ' επίκληση, δηλαδή πριν από τη σεξουαλική επαφή σε χρόνο ανάλογο µε τα ιδιαίτερα φαρµακοκινητικά χαρακτηριστικά του συγκεκριµένου φαρµάκου. Τα τελευταία χρόνια όµως έχει προταθεί µια εναλλακτική µέθοδος χορήγησης σε καθηµερινή βάση. Αυτή η µέθοδος συνοδεύεται από διάφορα δυνητικά πλεονεκτήµατα, όπως η αποκατάσταση του σεξουαλικού αυθορµητισµού, η καλύτερη συµ- µόρφωση στη θεραπεία και η καλύτερη ανεκτικότητα λόγω της µείωσης της συχνότητας και της βαρύτητας των ανεπιθύµητων ενεργειών [1,2]. Προκλινικές µελέτες έδειξαν επιπλέον ότι οι PDE5i συνοδεύονται από αντιµιτωτική δράση και αναστέλλουν τον πολλαπλασιασµό των κυττάρων του ινώδους ιστού. Οι δράσεις αυτές έχουν ως αποτέλεσµα τη βελτίωση της λειτουργίας του ενδοθηλίου ή, τουλάχιστον, αποτρέπουν την περαιτέρω επιδείνωση της στυτικής λειτουργίας [3]. Η µελέτη RESTORE είναι η πρώτη µελέτη που συγκρίνει την καθηµερινή χορήγηση µε την κατ' επίκληση χορήγηση βαρδεναφίλης σε 236 ασθενείς µε Σ. Πρόκειται για µια τυχαιοποιηµένη, διπλή τυφλή, πολυκεντρική µελέτη µε παράλληλες οµάδες (καθηµερνή χορήγηση βαρδεναφίλης για 12 εβδοµάδες, καθηµερνή χορήγηση βαρδεναφίλης για 24 εβδοµάδες και κατ' επίκληση χορήγηση βαρδεναφίλης για 24 εβδοµάδες). Η δόση της βαρδεναφίλης που χρησιµοποιήθηκε ήταν τα 10mg. Η κύρια παράµετρος αξιολόγησης ήταν το πεδίο στυτικής λειτουργίας του ιεθνή είκτη Στυτικής Λειτουργίας (IIEF- EF domain score). ευτερεύοντες παράµετροι αξιολόγησης ήταν οι ερωτήσεις του ηµερολογίου σεξουαλικών συνευρέσεων (Sexual Encounter Profile) ενώ η ικανοποίηση από τη θεραπευτική αγωγή εκτιµήθηκε µε την ειδική κλίµακα ικανοποίησης (Treatment Satisfaction Scale). Τα αποτελέσµατα της µεταβολής του πεδίου στυτικής λειτουργίας του ιεθνή είκτη Στυτικής Λειτουργίας απεικονίζονται στην εικόνα 1. εν παρατηρήθηκαν στατιστικά σηµαντικά διαφορές ενώ υπήρχε µια τάση µεγαλύτερης βελτίωσης στην οµάδα µε την κατ' επίκληση χορήγηση βαρδεναφίλης για 24 εβδοµάδες. Επιπλέον δεν υπήρχαν διαφορές στο ποσοστό των ασθενών µε φυσιολογική στυτική λειτουργία (IIEF 26) µετά τη λήξη της αγωγής. Ανάλογα δεν παρατηρήθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές στις ερωτήσεις SEP2, SEP3 και SEP5 (εικόνα 2). Τέλος, ούτε η κλίµακα ικανοποίησης από τη θεραπευτική αγωγή δεν έδειξε στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των οµάδων της µελέτης. Πρέπει όµως να τονιστεί

12 best of the best// 04. Sexual Dysfunction ότι η µελέτη αυτή αφορούσε µόνο ασθενείς µε ήπια προς µέτρια Σ και εποµένως τα αποτελέσµατα µπορεί να είναι διαφορετικά σε ασθενείς µε σοβαρού βαθµού Σ. Όσον αφορά τις ανεπιθύµητες ενέργειες, αυτές ήταν ήπιες προς µέτριες σε βαρύτητα χωρίς διαφορές µεταξύ των οµάδων της µελέτης, ενώ καµία σοβαρή ανεπιθύµητη ενέργεια που να σχετίζεται µε τη βαρδεναφίλη δεν καταγράφηκε (πίνακας 1). Είναι λοιπόν σαφές από τη µελέτη αυτή ότι η καθηµερινή χορήγηση βαρδεναφίλης δεν συνοδεύεται από καλύτερα κλινικά αποτελέσµατα ούτε όσον αφορά την αποτελεσµατικότητα, ούτε όσον αφορά την ασφάλεια ούτε όσον αφορά την ικανοποίηση από τη θεραπευτική αγωγή σε σχέση µε την 'κλασική' κατ' επίκληση χορήγηση. Αποµένει βέβαια ο τοµέας της πιθανής βελτίωσης της λειτουργίας του ενδοθηλίου και της διατήρησης των λείων µυικών ινών των σηραγγωδών σωµάτων που δεν αποτέλεσε µέρος του ερευνητικού πρωτοκόλλου που χρησιµοποιήθηκε [4,5]. Τα αποτελέσµατα αυτά έχουν καταγραφεί σε διάφορες µελέτες σε πειραµατόζωα και αποτελεί ιδιαίτερο σηµείο ερευνητικού ενδιαφέροντος σε µελλοντικές µελέτες [6-8]. Εικόνα 1 Μέση µεταβολή του πεδίου στυτικής λειτουργίας του ιεθνή είκτη Στυτικής Λειτουργίας (IIEF EF domain score) από την αρχική τιµή (µέθοδος των ελαχίστων τετραγώνων) Εικόνα 2 Μέση µεταβολή στις ερωτήσεις του ηµερολογίου σεξουαλικών συνερεύσεων (Sexual Encounter Profile) από την αρχική τιµή (µέθοδος των ελαχίστων τετραγώνων) Ποιο είναι το µήνυµα που µπορεί να εξαχθεί από τη µελέτη αυτή; Παρά τα δεδοµένα των προκλινικών µελετών, η καθηµερινή χορήγηση 10mg βαρδεναφίλης δε φαίνεται να συνοδεύεται από κάποιο σηµαντικό κλινικό πλεονέκτηµα σε σχέση µε την κατ' επίκληση χορήγηση τουλάχιστον σε ασθενείς µε ήπια προς µέτρια βαρύτητα Σ. Η θέση της µεγαλύτερης δόσης (20mg) δεν έχει µελετηθεί αλλά υπάρχουν ιδιαίτερες επιφυλάξεις

13 best of the best// 04. Sexual Dysfunction κυρίως όσον αφορά τις ανεπιθύµητες ενέργειες. εν υπάρχει καµία αµφιβολία ότι η καθηµερινή χορήγηση αποτελεί µια εναλλακτική µέθοδο που µπορεί να προσαρµόζεται καλύτερα σε κάποιο συγκεκριµένο προφίλ ασθενών. Απαιτούνται όµως περισσότερα δεδοµένα ενώ το κόστος της θεραπευτικής αγωγής αποτελεί ίσως το σηµαντικότερο µειονέκτηµα καθώς µπορεί να αποτελέσει κύριο ανασταλτικό παράγοντα της χρόνιας χορήγησης. Βιβλιογραφία 1. McMahon CG. Treatment of erectile dysfunction with chronic dosing of tadalafil. Eur Urol 2006;50: Hatzimouratidis K, Hatzichristou D. Phosphodiesterase type 5 inhibitors: the day after. Eur Urol 2007;51: Rosano GM, Aversa A, Vitale C, Fabbri A, Fini M, Spera G. Chronic treatment with tadalafil improves endothelial function in men with increased cardiovascular risk. Eur Urol 2005;47:214-20; discussion Foresta C, Ferlin A, De Toni L, Lana A, Vinanzi C, Galan A et al. Circulating endothelial progenitor cells and endothelial function after chronic Tadalafil treatment in subjects with erectile dysfunction. Int J Impot Res 2006;18: Foresta C, Caretta N, Lana A, De Toni L, Biagioli A, Vinanzi C et al. Relationship between vascular damage degrees and endothelial progenitor cells in patients with erectile dysfunction: effect of vardenafil administration and PDE5 expression in the bone marrow. Eur Urol 2007;51: Ferrini MG, Davila HH, Kovanecz I, Sanchez SP, Gonzalez-Cadavid NF, Rajfer J. Vardenafil prevents fibrosis and loss of corporal smooth muscle that occurs after bilateral cavernosal nerve resection in the rat. Urology 2006;68: Kovanecz I, Rambhatla A, Ferrini M, Vernet D, Sanchez S, Rajfer J et al. Long-term continuous sildenafil treatment ameliorates corporal veno-occlusive dysfunction (CVOD) induced by cavernosal nerve resection in rats. Int J Impot Res 2008;20: Kovanecz I, Rambhatla A, Ferrini MG, Vernet D, Sanchez S, Rajfer J et al. Chronic daily tadalafil prevents the corporal fibrosis and veno-occlusive dysfunction that occurs after cavernosal nerve resection. BJU Int 2008;101: Πίνακας 1 Ανεπιθύµητες ενέργειες Ανεπιθύµητη ενέργεια Καθηµερινή χορήγηση Καθηµερινή χορήγηση Κατ' επίκληση χορήγηση βαρδεναφίλης για βαρδεναφίλης για βαρδεναφίλης για 12 εβδοµάδες 24 εβδοµάδες 24 εβδοµάδες Κάθε ανεπιθύµητη ενέργεια 39 (49,4%) 32 (42,1%) 34 (44,2%) Κεφαλαλγία 6 (7,9%) 3 (3,8%) 9 (11,7%) υσπεπτικά ενοχλήµατα 5 (6,6%) 5 (6,3%) 2 (2,6%) Εξάψεις 1 (1,3%) 4 (5,1%) 8 (10,4%)

14 18-19 short news Φρ. Σοφράς 01 Σταµατήστε τον έλεγχο του PSA µετά τα 75! Screening for Prostate Cancer: U.S. Preventive Services Task Force Recommendation Statement Ann Intern Med. 2008;149: , Στο τεύχος του Αυγούστου του περιοδικού Annals of Internal Medicine δηµοσιεύθηκε άρθρο της Οµάδας Υπηρεσιών Πρόληψης των ΗΠΑ (US Preventive Services Task Force) σχετικά µε τη χρήση του PSA για την διάγνωση ασθενών µε καρκίνο του προστάτη. Η προηγούµενη οδηγία είχε εκδοθεί το 2002 και ως είθισται έγινε λεπτοµερής έλεγχος της βιβλιογραφίας για τη νέα οδηγία. Ο µέση ηλικία θανάτου από καρκίνο του προστάτη είναι (στις ΗΠΑ) τα 80 έτη µε 70% των θανάτων να αφορούν άτοµα µεγαλύτερα των 75 ετών. Σήµερα θεωρείται αβέβαιο αν ο µαζικός πληθυσµιακός έλεγχος µε PSA που γίνεται άτυπα βελτιώνει την θνησιµότητα από τον καρκίνο του προστάτη. Η πρόταση της παραπάνω οµάδας για πρώτη φορά διαχωρίζει ηλικιακά τους εξεταζόµενους - σε εκείνους που είναι άνω των 75ετών και στους νεώτερους. Στους µικρότερους των 75 ετών συµπεραίνει ότι οι αποδείξεις σήµερα είναι ανεπαρκείς στο να τεκµηριώσουν ότι αυτοί οι ασθενείς ωφελούνται από τον έλεγχο του PSA (και την πιθανή διάγνωση του καρκίνου). Στους µεγαλύτερους όµως ων 75 ετών και σε εκείνους που δεν έχουν προοπτική να επιβιώσουν πέραν της 10ετίας, συµπεραίνει ότι σαφώς δεν ωφελούνται από τον τακτικό έλεγχο και ότι αυτός θα πρέπει να διακόπτεται. Πόσο συχνή είναι η υποτροπή του καρκίνου του προστάτη 10 χρόνια µετά τη ριζική προστατεκτοµή; How common is late recurrence after radical prostatectomy? Kundu SD, Cronin AM, Bianco FJ, Scardino PT, Eastham JA, Vickers AJ. AUA 2008 Annual Meeting; May 17-22, 2008; Orlando, Florida. Abstract ΣΜε δεδοµένο ότι οι περισσότεροι από τους ασθενείς είναι άνω των 65 ετών όταν διαγιγνώσκονται να έχουν καρκίνο του προστάτη και να υποβάλλονται στην πλειονότητά τους σε ριζική προστατεκτοµή, η παρακολούθησή για τη νόσο τους είναι συχνά χρονικά περιορισµένη. Είναι όµως πιθανό να ρωτήσει ένας ασθενής πόσα χρόνια µετά την επέµβαση θα πρέπει να παρακολουθεί το PSA του ή πότε µπορεί να παρουσιαστεί βιοχηµική υποτροπή. Στην παραπάνω εργασία που παρουσιάστηκε από το Memorial Sloan-Kettering Cancer Center εξετάστηκαν τα αρχεία 7791 ασθενών που είχαν υποβληθεί σε ριζική προστατεκτοµή από το 1983 έως το Σε παρακολούθηση µετά τη 10ετία παρέµεναν 862 άνδρες και µόνο 12 (1,4%) είχαν αναπτύξει βιοχηµική υποτροπή µετά τη 10ετία. Οι συγγραφείς καταλήγουν ότι η βιοχηµική υποτροπή 10 έτη µετά τη ριζική προστατεκτοµή είναι εξαιρετικά σπάνια και το διάστηµα µεταξύ µετρήσεων του PSA µπορεί να αυξηθεί.

15 20-21 short news Author Προβλήµατα υγείας για τους χειρουργούς που ασχολούνται µε τη λαπαροσκοπική χειρουργική Surgeon's perceptions and injuries during and after laparoscopic surgery Gofrit N et al Urology 2008;71: Σε ερωτηµατολόγιο που στάλθηκε από το Πανεπιστήµιο του Chicago σε µέλη της Endourological Society εξετάστηκαν οι κίνδυνοι υγειας που προκύπτουν για τους χειρουργούς από την ασκηση της λαπαροσκοπικής και ροµποτικής χειρουργικής. Συνολικά απάντησαν στο ερωτηµατολόγιο 73 χειρουργοί, µέσης ηλικίας 44 ετών µε εµπειρία ανω των 100 λαπαροσκοπικών επεµβάσεων που εκτελούσαν κατα µέσο όρο 3 επεµβάσεις την εβδοµάδα. Εξετάστηκαν 3 ενδοουρολογικές µέθοδοι: Υποβοηθούµενη λαπαροκοπική χειρουργική (HALS), στανταρτ λαπαροκοπική χειρουργική (SLS) και ροµποτική λαπαροκοπική χειρουργική (RALS). Υπήρχε θετικός συσχετισµός µεταξύ του αριθµού των επεµβάσεων και τη διάρκεια της επέµβασης µε τη πιθανότητα κάκωσης του χειρουργού. Πόνος στον αυχένα και µούδιασµα παρατηρήθηκαν περίπου στο 20% των χειρουργών µετά από SLS και ήταν λιγότερο συχνή µετά από HALS ενώ σχεδόν δεν υπήρχε µετά από RALS. Οσφυικός πόνος, πόνοι στον ώµο και µουδιάσµατα παρατηρήθηκαν στο 25% των χειρουργών που ασχολούνται µε SLS και HALS. Σε γενικές γραµµές η ροµποτική χειρουργική φαίνεται να προκαλεί λιγώτερα προβλήµατα υγείας στους χειρουργούς από τις άλλες λαπαροσκοπικές επεµβάσεις. Οι συγγραφείς προτείνουν για τη µείωση των κακώσεων και της κούρασης των λαπαροσκόπων-χειρουργών όπως η οθόνη να είναι χαµηλότερα από το κεφάλι του χειρουργού, υποστήρηξη του σώµατος σε όρθια θέση για µείωση των κακώσεων της µέσης και άλλα. Μήπως να ζητήσουµε και ανθυγιεινό; Η φιναστερίδη δεν προκαλεί υψηλού Grade καρκίνο του προτάτη Finasteride Does Not Increase the Risk of High-Grade Prostate Cancer: A Bias-Adjusted Modeling Approach Mary W. Redman et al. 04 Cancer Prevention Research, / CAPR Published Online First on May 18, 2008 Εχουν περάσει 5 χρόνια από τη πρώτη δηµοσίευση της µελέτης PCPT (Prostate Cancer Prevention Trial) η οποία απέδειξε ότι η χρήση της φιναστερίδης µειώνει κατά 25% την εµφάνιση καρκίνου του προστάτη σε σχέση µε το εικονικό φάρµακο. Παρά αυτή την τεκµηρίωση, η φιναστερίδη δεν προτάθηκε (τουλαχιστον ευρέως) ως χηµειοπροφυλακτικό του καρκίνου του προστάτη κυρίως διότι οι ασθενείς που εµφάνισαν καρκίνο είχαν υψηλό Gleason score και εποµένως ήταν υψηλού ρίσκου για εξέλιξη της νόσου και εµφάνιση µεταστάσεων. Τα δεδοµένα της πολύ µεγάλης αυτής µελέτης (18000 ασθενείς µε παρακολούθηση 7ετίας) αναλύθηκαν ξανά από ερευνητές του Fred Hutchinson Cancer Research Center, µε σκοπό να ερευνηθεί αν

16 22-23 short news συνέχεια 04 ο κίνδυνος ανάπτυξης επιθετικού καρκίνου είναι πραγµατικός. Οι ερευνητές έλαβαν υπόψη τους ότι η φιναστερίδη µικραίνει το µέγεθος του αδένα και επόµένως υπήρχε η πιθανότητα να ήταν ευκολότερο να εντοπιστούν οι επιθετικοί καρκίνοι. Με αυτή τη σκέψη επανεξέτασαν τα δεδοµένα και αφ' ενός µεν επαναβεβαίωσαν τα αρχικά ευρήµατα µείωσης του αριθµού καρκίνων σε ασθενείς που λάµβαναν φιναστερίδη αφ' ετέρου δε ότι οι καρκίνοι που εµφανίστηκαν δεν ήταν υψηλοτερου Gleason score από εκείνους που εµφανίστηκαν σε ασθενείς που λάµβαναν placebo αν λαµβανόταν υπόψη το µέγεθος του αδένα. Μάλιστα το 72% των ασθενών που εµφάνισαν καρκίνο ενώ έπαιρναν φιναστερίδη είχαν Gleason score 5-7. Τα σχόλια στο AUA όπου επίσης παρουσιάστηκαν τα αποτελέσµατα ήταν θετικά αλλά κάποιες ερωτήσεις ακόµα παραµένουν. Σε ποιούς θα πρέπει να χορηγείται η φιναστερίδη; Ολοι έχουµε πιθανότητες 1:6 να αναπτύξουµε τη νόσο στη διάρκεια της ζωής µας. Μήπως πρέπει να χορηγείται σε όλους που έχουν αυξηµένες πιθανότητες να αναπτύξουν τη νόσο; ή µήπως σε όλους; Η ακτινοθεραπεία αυξάνει την επιβίωση ασθενών που υποτροπιάζουν µετά RRP Prostate cancer-specific survival following salvage radiotherapy vs observation in men with biochemical recurrence after radical prostatectomy Trock BJ, Han M, Freedland SJ, Humphreys EB, DeWeese TL, Partin AW, Walsh PC. JAMA Jun 18;299(23): Η βιοχηµική υποτροπή ή η τοπική υποτροπή µετά από ριζική προστατεκτοµή (RιRP) αντιµετωπίζεται τις περισσότερες φορές µε συµπληρωµατική ακτινοθεραπεία αλλά µέχρι σήµερα δεν υπήρχαν µελέτες που να µε ικανό αριθµό ασθενών και χρόνο παρακολούθησης ωστε να επιβεβαιωθεί ότι βελτιώνεται η επιβίωση σε κάποια οµάδα ασθενών. 05 Η παραπάνω αναδροµική µελέτη από τον Walsh εξέτασε 635 ασθενείς που υπεβλήθηκαν σε RRP την περίοδο οι οποίοι ανέπτυξαν τοπική ή βιοχηµική υποτροπή και υποβλήθηκαν σε ακτινοθεραπεία µε ή χωρίς ανδρογονικό αποκλεισµό. Με µέσο χρόνο παρακολούθησης 6 έτη µετά από τη βιοχηµική υποτροπή και 9 χρόνια µετά τη RRP, 116 ασθενείς (18%) απεβίωσαν από τη νόσο. Σε αυτούς συµπεριλαµβάνονται 89 (22%) που δεν έλαβαν καµία συµπληρωµτική θεραπεί, 18 (11%) που υποβλήηκαν µίνο σε ακτινοθεραπεία, και 9 (12%) που εκτός της ακτινοθεραπείας έλαβαν και ανδρογονικό αποκλεισµό. Από τα παραπάνω συνάγεται ότι η συµπληρωµατική ακτινοθεραπεία αύξησε στο τριπλάσιο την επιβίωση αυτών των ασθενών σε σχέση µε εκείνους που δεν έλαβαν καµία θεραπεία. Η προσθήκη ανδρογονικού αποκλεισµού δεν βελτίωσε πεισσότερο την επιβίωση. Σηµαντικό εύρηµα ήταν ότι η βελτίωση αυτή στην επιβίωση αφορούσε µόνο ασθενείς µε PSA doubling time µικρότερο από 6 µήνες. Επίσης παρατηρήθηκε ότι η ακτινοθεραπεία ωφέλησε τους ασθενείς µόνο αν είχε ξεκινήσει εντός 2µήνου µετά την εµφάνιση της υποτροπής και εφόσον το PSA είχε µηδενιστεί µετά την εφαρµογή της. Κανένας άλλος προγνωστικός παράγοντας (στάδιο, διαφοροποίηση).

17 short news Β. Παπαδηµητρίου Ακτινοθεραπεία µε ή χωρίς ανδρογονικό αποκλεισµό στον καρκίνο του προστάτη; Androgen suppression and radiation vs radiation alone for prostate cancer: a randomized trial. D'Amico AV, Chen MH, Renshaw AA, Loffredo M, Kantoff PW JAMA Jan 23;299(3): Σηµαντικό άρθρο που δηµοσιεύεται στο JAMA και αποτελεί συνέχεια της γνωστής δηµοσίευσης των D'Amico et al του 2004 για το όφελος του συνδυασµού ακτινοθεραπείας και ανδρογονικού αποκλεισµού έναντι της µονοθεραπείας µε ακτινοθεραπεία στον εντοπισµένο προστατικό καρκίνο (JAMA Aug 18;292(7): Είναι η πρώτη αναφορά στη βιβλιογραφία µε µακροχρόνια παρακολούθηση (median follow up 7,6 y), καθώς και συσχέτιση του πιθανού οφέλους της συνδυασµένης θεραπείας µε τη συνοδό νοσηρότητα των ασθενών. Μεταξύ 1995 και 2001, 206 άνδρες µε εντοπισµένο καρκίνο του προστάτη, αλλά µε τουλάχιστον ένα δυσµενή προγνωστικό παράγοντα (PSA>10 ng/dl, Gleason score 7-10, υποψία εξωκαψικής επέκτασης ή διήθησης σπερµατοδόχων µε διορθική MRI) τυχαιοποιήθηκαν σε 2 οµάδες. Η µία οµάδα έλαβε 3-D conformal RT ως µονοθεραπεία και η άλλη οµάδα συνδυασµένη θεραπεία µε 3-D conformal RT και 6µηνο πλήρη ανδρογονικό αποκλεισµό (CAB: LHRH analogue+flutamide). Πριν την έναρξη της θεραπείας καταγράφηκε µε λεπτοµέρεια η συνοδός νοσηρότητα των ασθενών (καρδιαγγειακά προβλήµατα κτλ). Με µέση παρακολούθηση 7,6 ετών (0,5-11 έτη) παρατηρήθηκε αύξηση της συνολικής θνητότητας στους ασθενείς που έλαβαν µονοθεραπεία. Παρόλ'αυτά, ο αυξηµένος αυτός κίνδυνος αφορούσε µόνο τους άνδρες που πριν την έναρξη της θεραπείας είχαν µηδενική ή ελάχιστη συνοδό νοσηρότητα. Αντίθετα οι ασθενείς µε µέτρια ή σηµαντική συνοδό νοσηρότητα που έλαβαν συνδυασµένη θεραπεία µε RT και CAB δεν είχαν σηµαντικό πλεονέκτηµα στην ολική επιβίωση συγκριτικά µε τους ασθενείς που έλαβαν µονοθεραπεία µε RT. Οι συγγραφείς καταλήγουν στο συµπέρασµα ότι η προσθήκη 6µηνου CAB στη RT οδηγεί σε αύξηση της συνολικής επιβίωσης σε ασθενείς µε εντοπισµένο καρκίνο του προστάτη, αλλά µε τουλάχιστον ένα δυσµενή προγνωστικό παράγοντα. Πιθανώς όµως αυτό να µην ισχύει για όσους έχουν µέτρια ή σοβαρή συνοδό νοσηρότητα.

18 24-25 ανασκοπήσεις 01// Σακχαρώδης διαβήτης και καλοήθης υπερτροφία του προστάτη

19 26-27 ανασκοπήσεις Κ. Σταµατίου, Κ. Πολυζώης. 01// Σακχαρώδης διαβήτης και καλοήθης υπερτροφία του προστάτη Oι Bourke and Griffin ήταν οι πρώτοι που πρότειναν την συσχέτιση του σακχαρώδους διαβήτη µε την αιτιολογία της καλοήθους υπερτροφίας του προστάτη, βασιζόµενοι στην υψηλότερη επικράτηση των σάκχαρο-διαβητικών ασθενών µεταξύ των ασθενών µε καλοήθη υπερτροφία του προστάτη που υποβάλλονταν σε προστατεκτοµή (1). Σχεδόν 30 χρόνια αργότερα οι Hammarsten και Högstedt ανατροφοδότησαν το επιστηµονικό ενδιαφέρον στη σχέση µεταξύ των δύο παθήσεων βρίσκοντας µεγαλύτερου µεγέθους κατά µέσο όρο προστάτες σε ασθενείς µε µη ινσουλινο-εξαρτώµενο σακχαρώδη διαβήτη που έπασχαν από ενοχλήµατα του κατώτερου ουροποιητικού σε σχέση µε µη διαβητικούς ασθενείς που εµφάνιζαν παρόµοια συµπτώµατα (2). Οµοίως, οι Ozden και συνεργάτες και Parson και συνεργάτες διαπίστωσαν ότι από τους ασθενείς µε υπερτροφία του προστάτη, εκείνοι µε τα υψηλότερα επίπεδα γλυκόζης ορού (>110 mg/dl) έχουν σηµαντικά υψηλότερο µέσο προστατικό όγκο έναντι των ασθενών µε χαµηλά επίπεδα γλυκόζης ορού (3,4). Επιπλέον οι Safarinejad και Sarma απέδειξαν την θετική συσχέτιση µεταξύ του βαθµού των κλινικών δεικτών της καλοήθους υπερτροφίας του προστάτη και της συνύπαρξης σακχαρώδους διαβήτη (5,6). Πιθανοί µηχανισµοί που συσχετίζουν την ανάπτυξη της καλοήθους υπερτροφίας µε τον σακχαρώδη διαβήτη και υποστηρίζουν τα παραπάνω ευρήµατα είναι η αύξηση του τόνου των περιφερικών συµπαθητικών νεύρων και εν γένει της δραστηριότητας του αυτόνοµου νευρικού συστήµατος λόγω της υπερινσουλιναιµίας (7) και η υποξία, λόγω µείωσης της παροχής αίµατος από διαβητική αγγειακή βλάβη στον προστάτη αδένα (8). Ωστόσο, το γεγονός ότι ο διαβήτης συµβάλλει σηµαντικά στην δηµιουργία και την επιδείνωση των ενοχληµάτων του κατώτερου ουροποιητικού αλλά και το γεγονός ότι η υπερτροφία του αδένα δεν συνοδεύεται πάντοτε από συµπτώµατα περιορίζουν την αξία των παρατηρήσεων αυτών: στην πραγµατικότητα, οι ασθενείς µε σακχαρώδη διαβήτη είναι επιρρεπέστεροι σε σχέση µε το γενικό ανδρικό πληθυσµό τόσο στο να διαγνωσθούν µε BPH όσο και να υποβληθούν στη συνέχεια σε προστατεκτοµή. Πράγµατι, δεδοµένου ότι ο διαβήτης επηρεάζει την λειτουργία της ούρησης, η ένταση των συµπτωµάτων από το κατώτερο ουροποιητικό στους ασθενείς µε υπερτροφία του προστάτη και διαβήτη είναι ενοχλητικότερη απ' ό,τι στους ασθενείς µε υπερτροφία του προστάτη χωρίς διαβήτη (9). Επιπλέον, οι διαβητικοί έχουν ένα σηµαντικά µικρότερο µέγιστο ποσοστό ροής (Qmax) από τους µη-διαβητικούς ασθενείς (10). Είναι παρόλα αυτά ενδιαφέρουσα η παρατήρηση της περαιτέρω αύξησης στο ρυθµό ανάπτυξης του υπερτροφικού προστατικού ιστού µε το ποσοστό αύξησης του επίπεδου ινσουλίνης πλάσµατος των Hammarsten και Högstedt που σύγκριναν ανθρωπολογικά χαρακτηριστικά µε εργαστηριακά και

20 ανασκόπηση// 01//Σακχαρώδης διαβήτης και καλοήθης υπερτροφία του προστάτη κλινικά ευρήµατα σε ασθενείς µε συµπτώµατα από το κατώτερο ουροποιητικό µε ή χωρίς διαβήτη (11). Η παρατήρηση αυτή επιβεβαιώθηκε από τους Ozden και συνεργάτες που διαπίστωσαν σηµαντικά υψηλότερο ετήσιο ποσοστό αύξησης του όγκου της µεταβατικής ζώνης των διαβητικών έναντι των ασθενών µε χαµηλά επίπεδα γλυκόζης ορού (5). Οι Nandeesha και συνεργάτες συσχέτισαν τις παρα- µέτρους προφίλ ινσουλίνης µε το µέγεθος του προστάτη σε µη-διαβητικούς και βρήκαν τα επίπεδα ινσουλίνης ορού σε νηστεία και τα επίπεδα αντίστασης στη ινσουλίνη σηµαντικά υψηλότερα στους ασθενείς µε καλοήθη υπερτροφία του προστάτη (12). Τέλος, πρόσφατα, οι Barnard και συνεργάτες συνέδεσαν τη µείωση της ανάπτυξης των αρχέτυπων επιθηλιακών προστατικών κυττάρων µε την µείωση την ινσουλίνης (13). Με βάση αυτές τις πληροφορίες, φαίνεται πως οι ανωµαλίες της οµοιόστασης της γλυκόζης διαδραµατίζουν κάποιον ρόλο στην έναρξη της καλοήθους υπερτροφίας του προστάτη µε το να επηρεάζουν το ρυθµό αύξησης των προστατικών κυττάρων. Οι συγκεκριµένοι µηχανισµοί δεν είναι ακόµα γνωστοί, η τρέχουσα γνώση εντούτοις υποστηρίζει την ιδέα ενός παράγοντα ενεργοποίησης της ανάπτυξης που µεσολαβεί στην δηµιουργία, τη συντήρηση και την πρόοδο του υπερτροφικού προστατικού ιστού. Είναι άλλωστε από παλαιότερες µελέτες γνωστή η παρουσία παραγόντων ανάπτυξης στον προστατικό ιστό και η συµµετοχή τους στις κυτταρικές αλληλεπιδράσεις (14). Προκειµένου να αξιολογήσουν το ρόλο των παραγόντων ενεργοποίησης της ανάπτυξης στην καλοήθη υπερπλασία, οι Wang και συνεργάτες ερεύνησαν την έκφραση του παράγοντα ανάπτυξης ινοβλαστών (fibroblast growth factor-2/ FGF2) στους προστάτες ικανού αριθµού αρουραίων µε πειραµατικά προκληθέντα διαβήτη. ιαπίστωσαν ότι αν και η έκφραση του FGF2 ήταν υψηλότερη στα επιθηλιακά απ' ότι στα στρωµατικά κύτταρα στους προστάτες της οµάδας ελέγχου, αυτοί διανέµονταν οµοιόµορφα στους προστάτες των διαβητικών ζώων. Η οµότιµη παρουσία παραγόντων ενεργοποίησης της ανάπτυξης στο στρώµα και το επιθήλιο συνάδει µε την δυσαναλογία στην σχέση του αριθµού των κυττάρων του επιθηλίου και του στρώµατος που παρατηρείται στην καλοήθη υπερπλασία. Επίσης διαπίστωσαν ότι ενώ οι διαβητικοί αρουραίοι είχαν µικρότερους σε µέγεθος προστάτες και χαµηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης ορού από τις οµάδες ελέγχου, η θεραπεία µε ινσουλίνη τους αύξησε και το µέγεθος του προστάτη αλλά και τα επίπεδα τεστοστερόνης (15). Στην πραγµατικότητα, η ινσουλίνη είναι µια ορµόνη-ενεργοποιητής της ανάπτυξης που υποκινεί την αύξηση και την αναπαραγωγή κυττάρων. Στον προστατικό ιστό είναι γνωστή από δεκαετίας η παρουσία του προσοµοιάζοντος µε την ινσουλίνη αυξητικού παράγοντα (IGF). Έχει αποδειχθεί ότι τα προστατικά επιθηλιακά κύτταρα αλλά και τα κύτταρα του προστατικού στρώµατος απαντούν στην µιτογενετική δράση του IGF διαµέσου των υποδοχέων IGF-I. Επίσης έχει αποδειχθεί ότι τα κύτταρα του προστατικού στρώµατος συνθέτουν και εκκρίνουν τον IGF-II καθώς και συνδετικές πρωτεΐνες (IGF-binding proteins/igfbp) οι οποίες διασπώνται πρωτεολυτικά από το ειδικό προστατικό αντιγόνο (PSA), ενώ παρεκκλίσεις σε διάφορα στοιχεία του συστήµατος IGF έχουν παρατηρηθεί στα κύτταρα του προστατικού στρώµατος στην καλοήθη υπερπλασία (16,17). Με δεδοµένη την εξάρτηση τόσο των επιθηλιακών όσο και των στρωµατικών προστατικών κυττάρων από την διυδροτεστοστερόνη (18) και την αυξηµένη δραστηριότητα της IGF-II στα κύτταρα της περιουρηθρικής περιοχής (17) -όπου αναπτύσσεται η καλοήθης υπερτροφία- θα µπορούσε να υποτεθεί

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ.

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στους άνδρες 1 στους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΤΗΝ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΟΜΠΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Da Vinci εντυπωσιακή τεχνολογία που αυξάνει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗΣ ΚΥΣΤΕΚΤΟΜΗΣ. Δρ. Αναστάσιος Παππάς Διευθυντής Ε.Σ.Υ. του Ουρολογικού Τµήµατος του Νοσοκοµείου << Άγιος Σάββας >>.

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗΣ ΚΥΣΤΕΚΤΟΜΗΣ. Δρ. Αναστάσιος Παππάς Διευθυντής Ε.Σ.Υ. του Ουρολογικού Τµήµατος του Νοσοκοµείου << Άγιος Σάββας >>. Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗΣ ΚΥΣΤΕΚΤΟΜΗΣ Δρ. Αναστάσιος Παππάς Διευθυντής Ε.Σ.Υ. του Ουρολογικού Τµήµατος του Νοσοκοµείου >. Η ριζική κυστεκτοµή είναι θεραπεία εκλογής στο µη µεταστατικό,

Διαβάστε περισσότερα

ανασκοπήσεις 01//Noµoγράµµατα και καρκίνος του προστάτη Εισαγωγή Γεώργιος Μ. Πατσάης

ανασκοπήσεις 01//Noµoγράµµατα και καρκίνος του προστάτη Εισαγωγή Γεώργιος Μ. Πατσάης 30-31 Γεώργιος Μ. Πατσάης 01//Noµoγράµµατα και καρκίνος του προστάτη Εισαγωγή Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί τον 2ον κατά σειρά συχνότητας καρκίνο στους άνδρες και δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο µετά

Διαβάστε περισσότερα

Ροµποτική Ουρολογία στην Ελλάδα

Ροµποτική Ουρολογία στην Ελλάδα Ροµποτική Ουρολογία στην Ελλάδα - παρεθλόν, παρόν και µέλλον - Βασίλης Πουλάκης MD, PhD, FEBU Aν. Kαθηγητής Iατρικής Σχολής Παν/µίου Φρανκφούρτης, Γερµανίας Διευθυντής Ουρολογικής Κλινικής Metropolitan

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης Σύγκριση του καρκίνου του προστάτη µε άλλους καρκίνους Καρκίνος Προστάτη Ο συχνότερος καρκίνος στον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη (Treatment Planning): σύγκριση απεικόνισης μεταξύ Αξονικής και

Διαβάστε περισσότερα

Βραχυθεραπεία Προστάτη: Ουρολογικές ενδείξεις και αποτελέσματα

Βραχυθεραπεία Προστάτη: Ουρολογικές ενδείξεις και αποτελέσματα Βραχυθεραπεία Προστάτη: Ουρολογικές ενδείξεις και αποτελέσματα Στέλιος Βούλγαρης Χειρουργός Ουρολόγος Υπεύθυνος Κέντρου Βραχυθεραπείας Προστάτη Euromedica Κυανούς Σταυρός Θεσσαλονίκη LDR Βραχυθεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση.

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ή ΑΜΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΊA; Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το OncotypeDX.com.

Διαβάστε περισσότερα

Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ.

Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ. Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ. Χατζηµουρατίδης Ερώτηση 1 Κυστεκτοµή ή συντηρητική αγωγή; Η νόσος αντιµετωπίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης

Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

short news Γ. ασκαλόπουλος

short news Γ. ασκαλόπουλος 18-19 Γ. ασκαλόπουλος Η συµπληρωµατική ακτινοθεραπεία σε καρκίνο του προστάτη παθολογικού σταδίου Τ3Ν0Μ0 µειώνει σηµαντικά τον κίνδυνο µεταστάσεων και βελτιώνει την επιβίωση. Αποτελέσµατα της µακροχρόνιας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ-ΕΥΝΟΥΧΟΑΝΤΟΧΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΜΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ-ΕΥΝΟΥΧΟΑΝΤΟΧΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΜΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ-ΕΥΝΟΥΧΟΑΝΤΟΧΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ Χρήστος Αθ. Καλαϊτζής Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης 1 Non-metastatic castration-resistant prostate cancer (CPRCM0),

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ;

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; Οι διάφορες θεραπευτικές επιλογές για ασθενείς µε διαγνωσµένο καρκίνο του προστάτη: 1. Στενή παρακολούθηση 2. Ριζική προστατεκτοµή 3. Ακτινοθεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Καλυβιανάκης Δημήτρης, Ουρολόγος Υπότροφος ΜΜΟΠ 27 30 Μαΐου 2010. Πορταριά Πήλιο Εισαγωγή (1) Λίγες

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

short news Ο. Βεργετάκη Γ. ασκαλόπουλος

short news Ο. Βεργετάκη Γ. ασκαλόπουλος 18-19 Ο. Βεργετάκη Γ. ασκαλόπουλος Αλλαντική τοξίνη Α για την υπερλειτουργική κύστη και την υπερλειτουργικότητα του εξωστήρα µυός σε ασθενείς µε νόσο Parkinson και πολυσυστηµατική ατροφία. Botulin Toxin

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Ξηρομερίτης. Χειρουργός Ουρολόγος

Μάριος Ξηρομερίτης. Χειρουργός Ουρολόγος Μάριος Ξηρομερίτης Χειρουργός Ουρολόγος Πόσο απαραίτητος είναι ο λεμφαδενικός καθαρισμός στο καρκίνο της ουροδόχου κύστεως; Πολλές απόψεις για: Σκοπό Ανατομική επέκταση του Επίπτωση στη συνέχεια της επέμβασης

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΟΙΚΤΗ» ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ. Υπέρ. Dr Βασίλης Αλιβιζάτος Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Χειρουργική Κλινική Γ. Ν. Πατρών «Ο Αγιος Ανδρέας»

«ΑΝΟΙΚΤΗ» ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ. Υπέρ. Dr Βασίλης Αλιβιζάτος Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Χειρουργική Κλινική Γ. Ν. Πατρών «Ο Αγιος Ανδρέας» «ΑΝΟΙΚΤΗ» ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Υπέρ Dr Βασίλης Αλιβιζάτος Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Χειρουργική Κλινική Γ. Ν. Πατρών «Ο Αγιος Ανδρέας» ΧΟΛΟΚΥΣΤΕΚΤΟΜΗ (open / lap) Η συχνότερη χειρουργική επέμβαση. 20.000.000 ασθενείς με

Διαβάστε περισσότερα

Το PSA σήμερα. Dr. Ιωάννης Βούρος Επιμ.Α Ουρολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν. Θεσσαλονίκης Δ/της Dr. Αθανάσιος Παπαθανασίου

Το PSA σήμερα. Dr. Ιωάννης Βούρος Επιμ.Α Ουρολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν. Θεσσαλονίκης Δ/της Dr. Αθανάσιος Παπαθανασίου Το PSA σήμερα Dr. Ιωάννης Βούρος Επιμ.Α Ουρολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν. Θεσσαλονίκης Δ/της Dr. Αθανάσιος Παπαθανασίου PSA Το PSA είναι μια γλυκοπρωτεϊνη (kallikrein-like serine protease) που παράγεται

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου

Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου ΜΟΝΑΔΑ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ, Α ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» Γ.Ν.Α. Δουλάμη Γεωργία, Θεοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη. Τι θα διαπραγµατευτεί το. Ορισµοί στην πρόληψη. Ιατρικές δραστηριότητες πρόληψης. Κατανόηση των βασικών αρχών της πρόληψης π.χ.

Πρόληψη. Τι θα διαπραγµατευτεί το. Ορισµοί στην πρόληψη. Ιατρικές δραστηριότητες πρόληψης. Κατανόηση των βασικών αρχών της πρόληψης π.χ. Πρόληψη Να ζείτε συνετά, σε χίλιους ανθρώπους µόνο ένας θα πεθάνει φυσικά, οι υπόλοιποι θα υποκύψουν λόγω του παράλογου τρόπου ζωής τους Μαµµωνίδης 1135-1204 µ.χ. Τι θα διαπραγµατευτεί το µάθηµα Ιατρικές

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΟΗΘΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΟΗΘΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΟΗΘΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ (Ανανεωμένο κείμενο Μάρτιος 2005) M. Oelke (chairman), G. Alivizatos, M. Emberton, S. Gravas, S. Madersbacher, M. Michel, J. Nordling, C. Rioja

Διαβάστε περισσότερα

Dept. Urology, Athens Medical School, J. Varkarakis ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΑΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Dept. Urology, Athens Medical School, J. Varkarakis ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΑΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΑΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΟΓΚΟΙ T1G3 Συχνότητα 20% Υποτροπή 80% Πρόοδος σε διηθητική νόσο 53% Θνησιμότητα 34% Rhijn et al Eur Urol 2009 Canookson

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχημική υποτροπή σε ασθενή με καρκίνο του προστάτη:

Βιοχημική υποτροπή σε ασθενή με καρκίνο του προστάτη: Βιοχημική υποτροπή σε ασθενή με καρκίνο του προστάτη: Ανδρέας Σκολαρίκος Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Επίκουρος Καθηγητής Ουρολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της ακτινοθεραπείας μετά ριζική προστατεκτομή.

Η θέση της ακτινοθεραπείας μετά ριζική προστατεκτομή. Η θέση της ακτινοθεραπείας μετά ριζική προστατεκτομή. Μ.Χαραλαμπίδου, Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Διευθύντρια Ακτινοθεραπευτικό Ογκολογικό τμήμα ΑΝΘ «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Ø Κλινικές μελέτες; Λίγες Ø Τοξικότητα;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΣ ΚΥΣΤΗ Κοίλο μυώδες όργανο που υποδέχεται, αποθηκεύει και αποβάλλει τα ούρα Μέρη της κύστης Κορυφή Σώμα Πυθμένας Ανατομικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης Καρκίνος Προστάτη Ο συχνότερος καρκίνος στον άνδρα Ηλικία > 65, αλλά εµφανίζεται και σε νεώτερους

Διαβάστε περισσότερα

14-15. Επεμβατική Ουρολογία. Εκπαιδευτικά Σεμινάρια στην. Educational Seminars on Surgical Urology. February. Φεβρουαρίου.

14-15. Επεμβατική Ουρολογία. Εκπαιδευτικά Σεμινάρια στην. Educational Seminars on Surgical Urology. February. Φεβρουαρίου. Εκπαιδευτικά Σεμινάρια στην Επεμβατική Ουρολογία Educational Seminars on Surgical Urology 14-15 Φεβρουαρίου 2014 February Αθήνα Athens Με τη συμμετοχή του Τμήματος Ουρολογικής Ογκολογίας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Ο Προστατικός αδένας είναι όργανο πο ευρίσκεται μόνο στον άνδρα και δεν υπάρχει κάτι ανάλογο στην γυναίκα. Έχει περίπου το μέγεθος ενός καρυδιού και ευρίσκεται ακριβώς κάτω

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό.

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό. 2.α. ΟNCOTYPE Σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού αρχικού σταδίου (με θετικούς ορμονοϋποδοχείς και αρνητικούς μασχαλιαίους λεμφαδένες) παρέχεται η τεχνική της αλυσιδωτής αντίδρασης της αντίστροφης μεταγραφάσης

Διαβάστε περισσότερα

Επιλεγόµενο µάθηµα «Εισαγωγή στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας και τη Γενική Ιατρική»

Επιλεγόµενο µάθηµα «Εισαγωγή στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας και τη Γενική Ιατρική» Προαγωγή της Υγείας - Βαθµίδες Πρόληψης Στις "αναπτυγµένες" κοινωνίες οι κύριες αιτίες νοσηρότητας και θνησιµότητας είναι τα χρόνια νοσήµατα. Τα νοσήµατα αυτά είναι αποτέλεσµα µακρόχρονης έκθεσης του οργανισµού

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΑ Η ΣΩΣΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΥΡΟΘΗΛΙΑΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ;

ΠΟΙΑ Η ΣΩΣΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΥΡΟΘΗΛΙΑΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ; ΠΟΙΑ Η ΣΩΣΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΥΡΟΘΗΛΙΑΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ; ΕΝ ΕΙΞΕΙΣ ΕΝ ΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Θ. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Επικ. Καθηγητής Ουρολογίας ηµοκριτείου Πανεπιστηµίου Θράκης ΕΝ

Διαβάστε περισσότερα

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Επιθηλιακά νεοπλάσματα με επικρατούσα νευροενδοκρινική διαφοροποίηση Συχνότητα εμφάνισης NET 1,9-5,76/100,000/

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του.

Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του. : Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του. Ο προστάτης είναι ένας μικρός αδένας των αρσενικών θηλαστικών, περιλαμβανομένων και των ανδρών, που βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη και περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Ορισμός. Συμπτώματα. Αίτια

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Ορισμός. Συμπτώματα. Αίτια Ορισμός Συμπτώματα Αίτια Παράγοντες κινδύνου Επιπλοκές Προετοιμασία για το ραντεβού Εξετάσεις και διάγνωση Θεραπεία Αντιμετώπιση και υποστήριξη Πρόληψη Ορισμός ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Ο καρκίνος του προστάτη

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κλινικές Μελέτες Δέσποινα Ν. Περρέα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Χρηστέας» Κλινικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 3 ης ΗΛΙΚΙΑΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 3 ης ΗΛΙΚΙΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 3 ης ΗΛΙΚΙΑΣ Dr. med. Καλλιόπη Αθανασιάδη Χειρουργός Θώρακος Επιµελήτρια Α ΕΣΥ, Π.Γ.Ν.Α. «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» /ντρια του Θωρακοχειρουργικού Τµήµατος της

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχημική υποτροπή σε ασθενή με καρκίνο του προστάτη:

Βιοχημική υποτροπή σε ασθενή με καρκίνο του προστάτη: Βιοχημική υποτροπή σε ασθενή με καρκίνο του προστάτη: Θα νικήσουμε τον καρκίνο, θα χάσουμε τον ασθενή! Διονύσης Μητρόπουλος Καθηγητής Ουρολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Επιθετικοί θεραπευτικοί χειρισμοί

Διαβάστε περισσότερα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα παράκαμψη κατά Roux-en-Y 1 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 2 ΓΝΑ «ΛΑΪΚΟ», Αθήνα, 3 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 4Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 5 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris,

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου 23ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΕΒΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 2009 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου Τσινοπούλου¹, Μ. Γραμματικοπούλου¹, Ε. Εμμανουηλίδου¹,

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ FOURNIER ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ FOURNIER ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ FOURNIER Β ΚΛΙΝΙΚΗ, ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ «ΚΑΤ, 1 Η οξεία γαγγραινώδης φλεγμονή του οσχέου με επέκταση στο περίνεο (σύνδρομο FOURNIER) αποτελεί μια σπάνια νόσο που εμφανίζεται συχνότερα σε

Διαβάστε περισσότερα

Αντιµετώπιση ασθενών µε στυτική δυσλειτουργία και LUTS: η οµοφωνία Τα διλήµµατα Α. Αθανασόπουλος Στυτική υσλειτουργία (Σ ) και Συµ τώµατα Κατώτερου Ουρο οιητικού (ΣΚΟ) Οι δύο αυτές καταστάσεις συνδέονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΜΣ «ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ- ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ» Η συμβολή του Παρατηρητηρίου Υγείας στην επιτυχημένη λειτουργία των προγραμμάτων διαλογής Έλενα Ριζά,, MPH, PhD, DLSHTM

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ (Mερική ενημέρωση κειμένου Δεκέμβριος 2010) M.Babjuk, W. Oosterlinck, R. Sylvester, E. Kaasinen, A. Böhle, J. Palou, M. Rouprê Eur Urol

Διαβάστε περισσότερα

LUTS, BOO and BPH. LUTS, BOO and BPH

LUTS, BOO and BPH. LUTS, BOO and BPH LUTS, BOO and BPH LUTS, BOO and BPH Φ. Σοφράς Συμπτώματα Κατώτερου Ουροποιητικού LowerUrinaryTractSymptoms Αποφρακτικά (κένωσης) Καθυστέρηση έναρξης Διακεκομμένη ούρηση Ατελής κένωση κύστεως Χαμηλή ροή

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 MΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Σ.Ι.Παππάς «Το Ελληνικό Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση του ΣΔτ2. Ο Διαβήτης ως πρότυπο χρόνιων νόσων» ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΒΙΩΣIΜΟΤΗΤΑΣ Ελλάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των 40 ετών και τυπικά εμφανίζεται στην πέμπτη και έκτη

Διαβάστε περισσότερα

θεραπεία είναι η νέα πραγµατικότητα που οφείλουµε να προσεγγίσουµε.

θεραπεία είναι η νέα πραγµατικότητα που οφείλουµε να προσεγγίσουµε. Αγαπητές/ οί συνάδελφοι Σήµερα που η επιστηµονική γνώση µας έχει βοηθήσει να αποκωδικοποιήσουµε πολλές µορφές καρκίνου, προβάλλει επιτακτικά η ανάγκη της αγαστής συνεργασίας των ειδικοτήτων, προκειµένου

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του προστάτη. Καλοήθης υπερπλασία του προστάτη. Oξεία προστατίτιδα. Xρόνια προστατίτιδα. Καρκίνος Ουροδόχου Κύστεως. Καρκίνος του προστάτη

Καρκίνος του προστάτη. Καλοήθης υπερπλασία του προστάτη. Oξεία προστατίτιδα. Xρόνια προστατίτιδα. Καρκίνος Ουροδόχου Κύστεως. Καρκίνος του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Καλοήθης υπερπλασία του προστάτη Oξεία προστατίτιδα Xρόνια προστατίτιδα Καρκίνος Ουροδόχου Κύστεως Καρκίνος του προστάτη Ο προστάτης αποτελεί τμήμα του ανδρικού αναπαραγωγικού συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Σπήλιος Μανωλακόπουλος. Γαστρεντερολόγος Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ

Σπήλιος Μανωλακόπουλος. Γαστρεντερολόγος Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Πότε και ποιους ασθενείς πρέπει κατά προτεραιότητα να θεραπεύσουµε,ώστε να επιτύχουµε την εξάλειψη των κλινικών επιπλοκών της νόσου (Καρκίνος & Κίρρωση) Σπήλιος Μανωλακόπουλος Γαστρεντερολόγος Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α

Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α DETECT- ED ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α Δημήτρης Χατζηχρήστου Καθηγητής Ουρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1,

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1, 1 Παθολογική Κλινική Νοσοκομείου Ξάνθης, 2 Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών Νοσοκομείου Ξάνθης, 3Ογκολογική Κλινική Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση είναι μια συνήθης επιπλοκή

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2012 2013 Νοσοκομείο ΚΑΤ, 17 Ιανουαρίου 2013 Παραθυρεοειδείς αδένες 1880 Ο Σουηδός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Κλινικού περιστατικού

Παρουσίαση Κλινικού περιστατικού Παρουσίαση Κλινικού περιστατικού Ηλικίας 65ετών Συχνουρία νυκτουρία - δυσκολία στην έναρξη µειωµένη ακτίνα Ενοχλείται κυρίως από τη νυκτουρία (2-3 φορές)... Από 4ετίας αλλά τον τελευταίο χρόνο... Sex;

Διαβάστε περισσότερα

Εισβολή ρομποτικής στην Κύπρο

Εισβολή ρομποτικής στην Κύπρο Εισβολή ρομποτικής στην Κύπρο 25 Νοέμβριος 2014 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ da Vinci Si. Πρωτοπόρο το Κέντρο Ρομποτικής Χειρουργικής του Ιπποκρατείου Το Κέντρο διαθέτει το τελευταίο και πιο σύγχρονο ρομποτικό μοντέλο,

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση οξείας ουρολοίμωξης. Δέσποινα Τράμμα Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδιατρικής Νεφρολογίας Δ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ

Αντιμετώπιση οξείας ουρολοίμωξης. Δέσποινα Τράμμα Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδιατρικής Νεφρολογίας Δ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Αντιμετώπιση οξείας ουρολοίμωξης Δέσποινα Τράμμα Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδιατρικής Νεφρολογίας Δ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Θεραπεία Στόχοι : Περιορισμός της οξείας λοίμωξης Πρόληψη άμεσων επιπλοκών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΝΩΣΗ ΠΥΕΛΟΟΥΡΗΤΗΡΙΚΗΣ

ΣΤΕΝΩΣΗ ΠΥΕΛΟΟΥΡΗΤΗΡΙΚΗΣ ΣΤΕΝΩΣΗ ΠΥΕΛΟΟΥΡΗΤΗΡΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ: από το Α ως το Ω 5 ο Διαδραστικό Σχολείο Ουρολογίας Πορταριά 2012 Στυλιανός Θ. Γιαννακόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ουρολογίας Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης Ποια τα

Διαβάστε περισσότερα

Απόστολος Αποστολίδης Λέκτορας Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Α.Π.Θ. Β Ουρολογική Κλινική, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Κέντρο Εγκράτειας και Παθήσεων Πυελικού

Απόστολος Αποστολίδης Λέκτορας Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Α.Π.Θ. Β Ουρολογική Κλινική, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Κέντρο Εγκράτειας και Παθήσεων Πυελικού Απόστολος Αποστολίδης Λέκτορας Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Α.Π.Θ. Β Ουρολογική Κλινική, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Κέντρο Εγκράτειας και Παθήσεων Πυελικού Εδάφους Α.Π.Θ. Φάρμακα εκλογής στην ΟΑΒ 4 th International

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασμοί φαρμάκων στην Ουρολογία

Συνδυασμοί φαρμάκων στην Ουρολογία ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ I Συνδυασμοί φαρμάκων στην Ουρολογία Άλλοι συνδυασμοί Γιαννίτσας Κώστας Πορταριά 20/03/14 Σύγκρουση συμφερόντων (ΕΟΦ 14660/25.02.2011) 2004-2006: Ιατρός Κλινικής Έρευνας, Φαρμασέρβ-Λίλλυ

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Αδαµαντία Α. Πολυδώρου Εδικ. Καρδιολόγος 251 Γ.Ν.Αεροπορίας Τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια σύµφωνα µε την µελέτη Rochester αυξάνουν µε

Διαβάστε περισσότερα

Καλοήθης Υπερπλασία του Προστάτη και Υπερλειτουργική Κύστη στον άνδρα. Γ. Δημητριάδης Η. Μητσογιάννης

Καλοήθης Υπερπλασία του Προστάτη και Υπερλειτουργική Κύστη στον άνδρα. Γ. Δημητριάδης Η. Μητσογιάννης Καλοήθης Υπερπλασία του Προστάτη και Υπερλειτουργική Κύστη στον άνδρα Γ. Δημητριάδης Η. Μητσογιάννης Γ. Δημητριάδης Σύγκρουση συμφερόντων Ερευνητής και Ομιλητής (κατά την τελευταία 4ετία) για τις εταιρείες:

Διαβάστε περισσότερα

Πως ένα νεφρό αποφράσσεται Συχνές αιτίες απόφραξης των νεφρών και των ουρητήρων είναι:

Πως ένα νεφρό αποφράσσεται Συχνές αιτίες απόφραξης των νεφρών και των ουρητήρων είναι: ΟΥΡΗΤΗΡΙΚΑ STENTS ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στους ασθενείς που έχουν ή πιθανόν να έχουν απόφραξη του νεφρού, τοποθετείται ένας εσωτερικός σωλήνας παροχέτευσης, ο οποίος ονομάζεται stent, στον ουρητήρα που είναι το σωληνάκι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Καλοήθη Υπερπλασία Προστάτη

Καλοήθη Υπερπλασία Προστάτη Καλοήθη Υπερπλασία Προστάτη (ΚΥΠ) Οδηγός για τον Ασθενή για την Κατανόηση και Θεραπεία της Υπερπλασίας του Προστάτη τι είναι η ΚΥΠ; Καλοήθη Υπερπλασία Προστάτη Δεν είναι καρκίνος (καλοήθεια)! Διόγκωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ)

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ) 1 Α' Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν. Νίκαιας, 2 ΩΡΛ Κλινική, Γ. Ν. Νίκαιας Εισαγωγή Το ΑΚΘ αποτελεί το 1% επί του συνόλου των κακοηθειών του θυρεοειδούς.εμφανίζεται σαν μία ταχέως αναπτυσσόμενη μάζα, διηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή διατριβή ΣΤΥΙΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΡΙΖΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΚΤΟΜΗ

Πτυχιακή διατριβή ΣΤΥΙΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΡΙΖΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή ΣΤΥΙΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΡΙΖΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΚΤΟΜΗ Μάριος Βασιλείου Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

σύγχρονη ουρολογία εκέµβριος 2008 www.urology.edu.gr/contemporary-urology Περιοδική Τριµηνιαία Έκδοση >18

σύγχρονη ουρολογία εκέµβριος 2008 www.urology.edu.gr/contemporary-urology Περιοδική Τριµηνιαία Έκδοση >18 σύγχρονη ουρολογία Περιοδική Τριµηνιαία Έκδοση εκέµβριος 2008 www.urology.edu.gr/contemporary-urology >18 editorial Παρακολουθώ τακτικά µια εκποµπή στην τηλεόραση για τα αεροπορικά ατυχήµατα, παρά το γεγονός

Διαβάστε περισσότερα