Κείμενο Πολιτικής. Προτεινόμενη Πολιτική με Στόχο την Αντιμετώπιση της Επισιτιστικής Ανασφάλειας και της Παιδικής Παχυσαρκίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κείμενο Πολιτικής. Προτεινόμενη Πολιτική με Στόχο την Αντιμετώπιση της Επισιτιστικής Ανασφάλειας και της Παιδικής Παχυσαρκίας"

Transcript

1 No 25_Οκτώβριος 2014 Κείμενο Πολιτικής Προτεινόμενη Πολιτική με Στόχο την Αντιμετώπιση της Επισιτιστικής Ανασφάλειας και της Παιδικής Παχυσαρκίας Αθηνά Λινού, Αθανάσιος Πετραλιάς, Αφροδίτη Βελουδάκη, Αρχοντούλα Δάλμα

2 Copyright 2013 Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής & Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ) Βασιλ. Σοφίας 49, Αθήνα Τηλ.: Fax: All Rights Reserved Προτεινόμενη Πολιτική με Στόχο την Αντιμετώπιση της Επισιτιστικής Ανασφάλειας και της Παιδικής Παχυσαρκίας Αθηνά Λινού, Αθανάσιος Πετραλιάς, Βελουδάκη Αφροδίτη & Αρχοντούλα Δάλμα Οι απόψεις που εκφράζονται σε αυτό το κείμενο πολιτικής είναι των συγγραφέων και δεν αντιπροσωπεύουν απόψεις του Ιδρύματος, του Διοικητικού Συμβουλίου, της Διεύθυνσης ή των κατά περίπτωση και καθ οιονδήποτε τρόπο συνεργαζομένων φορέων. 2

3 Προτεινόμενη Πολιτική με Στόχο την Αντιμετώπιση της Επισιτιστικής Ανασφάλειας και της Παιδικής Παχυσαρκίας Αθηνά Λινού, Αθανάσιος Πετραλιάς, Βελουδάκη Αφροδίτη και Αρχοντούλα Δάλμα Περιεχόμενα Περίληψη... 4 Λέξεις Κλειδιά:... 4 Βιογραφικά Συγγραφέων... 5 Αθηνά Λινού MD MPH PhD... 5 Αθανάσιος Πετραλιάς PhD... 6 Βελουδάκη Αφροδίτη MA... 6 Αρχοντούλα Δάλμα MSc... 7 Η Ανάγκη... 8 Καλές πρακτικές για την αντιμετώπιση του προβλήματος Μελέτη περίπτωσης: Πρόγραμμα Σίτισης και Προώθησης Υγιεινής Διατροφής - ΔΙΑΤΡΟΦΗ Κατευθυντήριες γραμμές Βιβλιογραφία

4 Προτεινόμενη Πολιτική με Στόχο την Αντιμετώπιση της Επισιτιστικής Ανασφάλειας και της Παιδικής Παχυσαρκίας Αθηνά Λινού, Αθανάσιος Πετραλιάς, Βελουδάκη Αφροδίτη και Αρχοντούλα Δάλμα Περίληψη Η καταπολέμηση της επισιτιστικής ανασφάλειας και η διαφύλαξη της υγείας του παιδικού πληθυσμού αποτελούν προϋποθέσεις βιώσιμης ανάπτυξης μιας κοινωνίας, καθιστώντας επιτακτική την κινητοποίηση και την ανάληψη δράσης, σε ιδιωτικό και δημόσιο επίπεδο. Σε αυτό το πλαίσιο αξίζει να εξεταστούν δράσεις που προωθούν τη δωρεάν σχολική σίτιση και τις υγιεινές διατροφικές συνήθειες, οι οποίες έχουν αποδεδειγμένα αποτελέσματα στην αντιμετώπιση της επισιτιστικής ανασφάλειας και τη βελτίωση της υγείας του μαθητικού πληθυσμού. Λέξεις Κλειδιά: Επισιτιστική ανασφάλεια, πείνα, σχολείο, πρόγραμμα σίτισης, υγιεινή διατροφή, παχυσαρκία. 4

5 Προτεινόμενη Πολιτική με Στόχο την Αντιμετώπιση της Επισιτιστικής Ανασφάλειας και της Παιδικής Παχυσαρκίας Αθηνά Λινού, Αθανάσιος Πετραλιάς, Βελουδάκη Αφροδίτη και Αρχοντούλα Δάλμα Βιογραφικά Συγγραφέων Αθηνά Λινού MD MPH PhD Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Πρόεδρος Ινστιτούτου Προληπτικής, Περιβαλλοντολογικής και Εργασιακής Ιατρικής, Prolepsis Η κα Αθηνά Λινού είναι απόφοιτος της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Harvard ενώ κατέχει Διδακτορικό Τίτλο Σπουδών και Υφηγεσία στον τομέα της Επιδημιολογίας από το Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έχει αναλάβει πολλές ακαδημαϊκές θέσεις μεγάλης διάρκειας και έχει διδάξει Επιδημιολογία, Προληπτική Ιατρική και Ιατρική της Εργασίας στη Μεταπτυχιακή Σχολή Mayo, στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου της Minnesota και στο Πανεπιστήμιο Case Western Reserve. Από το 2004 έως σήμερα είναι Καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Από το 2004 έως σήμερα είναι Πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής και επιστημονική υπεύθυνη του διατμηματικού προγράμματος μεταπτυχιακών σπουδών Επαγγελματική και Περιβαλλοντική Υγεία- Διαχείριση και Οικονομική Αποτίμηση. Έχει υπηρετήσει σε μεγάλο αριθμό Επιτροπών και Συμβουλίων που αφορούν στη Δημόσια Υγεία και την Υγιεινή και Ασφάλεια των εργαζομένων ενώ έχει διατελέσει και Αντιπρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων. Από τον Απρίλιο του 2010 έως το Νοέμβριο του ίδιου έτους υπήρξε Πρόεδρος της Επιτροπής Τιμών Φαρμάκων του Υπουργείου Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας. Από το Φεβρουάριο του 2010 είναι Πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Ελληνικής Διατροφής που έχει σαν στόχο τη συνεχή και μακροχρόνια προώθηση της ελληνικής διατροφής με την ταυτόχρονη προώθηση των ελληνικών προϊόντων και πολλαπλά οφέλη στους τομείς της υγείας, της παιδείας, της οικονομίας και του πολιτισμού. Η κα Αθηνά Λινού το 1991 ίδρυσε το Ινστιτούτο Προληπτικής Περιβαλλοντολογικής και Εργασιακής Ιατρικής το οποίο υλοποιεί ερευνητικά και εφαρμοσμένα προγράμματα προληπτικής ιατρικής και Δημόσιας Υγείας. Το ερευνητικό της έργο επικεντρώνεται στην επιδημιολογία και πρόληψη χρονίων και επαγγελματικών νόσων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ερευνητική της δραστηριότητα σε θέματα διατροφής αλλά και καταπολέμησης της παχυσαρκίας. Ενδεικτικά αναφέρονται μελέτες για το ρόλο του ελαιόλαδου και εν γένει της διατροφής στην πρόληψη κακοηθειών και ρευματοειδούς αρθρίτιδας, καθώς και για τις επιπτώσεις διατροφικών παραγόντων στην ανάπτυξη, ιστολογία και πρόληψη του καρκίνου του θυρεοειδούς ενώ υπήρξε επιστημονική υπεύθυνη ευρωπαϊκού προγράμματος που 5

6 ανέπτυξε οδηγίες για την πρόληψη της παχυσαρκίας στους χώρους εργασίας. Παράλληλα, μέσα από την υλοποίηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων, έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με θέματα ισότητας στις επαγγελματικές ευκαιρίες μεταξύ ανδρών και γυναικών στο χώρο της υγείας αλλά και με θέματα προαγωγής υγείας των γυναικών με έμφαση στο εργασιακό περιβάλλον. Έχει εκδώσει ελληνικά και ξενόγλωσσα βιβλία που αφορούν στη Δημόσια Υγεία, έχει κάνει πολλαπλές δημοσιεύσεις σε ελληνικά και ξενόγλωσσα περιοδικά και έχει συμμετάσχει σε πολλά συνέδρια. Είναι μέλος επιστημονικών εταιρειών και συμμετέχει σε μεγάλο αριθμό διεθνών δικτύων που ασχολούνται με τη Δημόσια Υγεία. Αθανάσιος Πετραλιάς PhD Ο Αθανάσιος Πετραλιάς είναι Γενικός Διευθυντής Έρευνας του Ινστιτούτου Προληπτικής, Περιβαλλοντικής και Εργασιακής Ιατρικής, Prolepsis και Μεταδιδακτορικός Ερευνητής στο Τμήμα Στατιστικής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Κατέχει διδακτορικό δίπλωμα στη Στατιστική από το ίδιο τμήμα και μεταπτυχιακό και πτυχίο στα Οικονομικά από το τμήμα Οικονομικής Επιστήμης του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Έχει διδάξει επί σειρά ετών σε προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και της Ιατρικής σχολής Αθηνών και έχει εργαστεί ως επιστημονικός συνεργάτης σε ερευνητικά ινστιτούτα και δημόσιους οργανισμούς. Έχει σημαντικό δημοσιευμένο έργο σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά και είναι συγγραφέας δύο ακαδημαϊκών βιβλίων. Βελουδάκη Αφροδίτη MA Η Αφροδίτη Βελουδάκη, Γενική Διευθύντρια Προγραμμάτων του Ινστιτούτου Προληπτικής, Περιβαλλοντικής και Εργασιακής Ιατρικής, Prolepsis, έχει πτυχίο από το Τμήμα Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Αφού εργάστηκε στο Ινστιτούτο Οπτικοακουστικών Μέσων (IOM) ως ερευνήτρια σε θέματα επικοινωνίας, συνέχισε την εκπαίδευσή της στη Βοστώνη των Η.Π.Α. Έχοντας λάβει υποτροφία από το Ίδρυμα Fulbright, καθώς και Τιμητική Υποτροφία από το Emerson College, εξειδικεύθηκε στην Επικοινωνία της Υγείας αποκτώντας τον αντίστοιχο Μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών από τα Πανεπιστήμια Emerson College και Tufts University School of Medicine. Είναι, επίσης, υποψήφια διδάκτορας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Κατά την παραμονή της στις Η.Π.Α. πραγματοποίησε εξάμηνη πρακτική στο αναγνωρισμένο νοσοκομείο Childrenʼs Hospital Boston, όπου είχε την ευκαιρία να συνεργαστεί με ιατρούς και καθηγητές του Πανεπιστημίου Harvard και, κατόπιν, εργάστηκε στο τμήμα Μάρκετινγκ του Νοσοκομείου St.Elizabethʼs Medical Center. Μετά την επιστροφή της στην Ελλάδα το Σεπτέμβριο του 2007, συνεργάζεται με το Ινστιτούτο Προληπτικής Περιβαλλοντικής και Εργασιακής Ιατρικής, Prolepsis, ως σύμβουλος σε θέματα επικοινωνίας της υγείας, αλλά και συντονιστής πολλών από τις δράσεις και τα 6

7 Προτεινόμενη Πολιτική με Στόχο την Αντιμετώπιση της Επισιτιστικής Ανασφάλειας και της Παιδικής Παχυσαρκίας Αθηνά Λινού, Αθανάσιος Πετραλιάς, Βελουδάκη Αφροδίτη και Αρχοντούλα Δάλμα προγράμματα του Ινστιτούτου σε εθνικό αλλά και διεθνές επίπεδο. Μεταξύ άλλων ήταν υπεύθυνη του διετούς ευρωπαϊκού προγράμματος Health Reporting Training HeaRT. Είναι, επίσης, υπεύθυνη του Προγράμματος Σίτισης και Προώθησης Υγιεινής Διατροφής, που υλοποιεί το Ινστιτούτο με τη δωρεά του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος». Αρχοντούλα Δάλμα MSc H Αρχοντούλα Δάλμα σπούδασε Κοινωνιολογία (BA) στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών και Κοινωνική Έρευνα (MSc) στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου. Είναι υποψήφια διδάκτορας της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και υπεύθυνη του τμήματος Ποιοτικής Έρευνας του Ινστιτούτου Προληπτικής, Περιβαλλοντικής και Εργασιακής Ιατρικής, Prolepsis. Τα ερευνητικά ενδιαφέροντά της εστιάζονται στα ζητήματα δημόσιας υγείας. 7

8 Εισαγωγή Η οικονομική κρίση στην Ελλάδα, επέφερε σημαντικές αλλαγές στην κοινωνικοοικονομική κατάσταση του ελληνικού πληθυσμού και σε πολλές περιπτώσεις κατέστησε αναγκαία την ανθρωπιστική δράση για την κάλυψη των ασθενέστερων κοινωνικά πληθυσμιακών ομάδων. Η επισιτιστική ανασφάλεια ορίζεται ως η λίγη ή αβέβαιη διαθεσιμότητα ή πρόσβαση σε διατροφικά επαρκή και ασφαλή τρόφιμα (FAO 2003α, 2013β, FAO, IFAD, WFP 2013, Ramsey et al. 2011, Ramsey et al. 2012). Στοιχεία από αναπτυγμένες χώρες δείχνουν πως το στο Καναδά το 8.3% των νοικοκυριών αντιμετώπιζαν επισιτιστική ανασφάλεια, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στις ΗΠΑ έφτασε το 14.5% στο γενικό πληθυσμό και στα νοικοκυριά με παιδιά ηλικίας κάτω των 18 ετών το 20% (Statistics Canada 2012, Coleman-Jensen et al., 2013). Ανάμεσα στις ασθενέστερες κοινωνικοοικονομικά πληθυσμιακές ομάδες και σε αναπτυσσόμενες χώρες έχουν καταγραφεί ποσοστά επισιτιστικής ανασφάλειας έως και 82% (Ramsey et al., 2012, Booth et al., 2001, Holben et al., 2001, Bartfield et al., 2006, Bernell, 2006, Chavez, 2007). Τα παιδιά που διαβιούν κάτω από τα όρια της φτώχιας αντιμετωπίζουν υψηλότερο κίνδυνο επισιτιστικής ανασφάλειας που μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά προβλήματα νοητικής και σωματικής ανάπτυξης και να επηρεάσει τη σχολική απόδοση (UNICEF, 2012, Carter et al., 2012, Slopen et al., Alaimo et al., 2001, Belot et al., 2009). Η διατροφική ανασφάλεια σχετίζεται επίσης άμεσα με την παχυσαρκία, καθώς η έλλειψη ή μη πρόσβαση σε επαρκή τροφή οδηγεί στην κατανάλωση χαμηλής ποιότητας τροφίμων που είναι πλούσια σε θερμίδες (Ramsey et al., 2012, Carter et al., 2012, Morrissey et al., 2014, Metallinos-Katsaras et al., 2012, Scheier, 2005, Drewnowski, 2004, Drewnowski et al., 2004, Tanumihardo et al., 2007). Ένα κοινό μέτρο πολιτικής αντιμετώπισης αυτών των φαινομένων, τόσο στις ανεπτυγμένες όσο και στις αναπτυσσόμενες χώρες, είναι τα προγράμματα σχολικής σίτισης και προώθησης υγιεινής διατροφής. Η Ανάγκη Η αντιμετώπιση της επισιτιστικής ανασφάλειας κατέχει υψηλή προτεραιότητα στο πρόγραμμα δράσης για την αναπτυξιακή συνεργασία των Ηνωμένων Εθνών (UN, 2000), έχοντας αναγνωρισθεί ως ο υπ αριθμ. 1 Αναπτυξιακός Στόχος της Χιλιετίας (ΑΣΧ1), ενώ παράλληλα επηρεάζει και τους στόχους ΑΣΧ4 και ΑΣΧ5 (μείωση του ποσοστού θνησιμότητας των παιδιών κάτω των πέντε ετών και των μητέρων αντίστοιχα) (UN, 2012). Παράλληλα, η πρόληψη και η αντιμετώπιση του υποσιτισμού παιδιών καθώς και της παιδικής παχυσαρκίας αποτελούν στρατηγική προτεραιότητα τόσο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO, 2013) όσο και της Γενικής Διεύθυνσης Υγείας και Καταναλωτών της Ε.Ε. (European Commission, 2013). Σύμφωνα με την έκθεση της Ευρωπαϊκής Διεύθυνσης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, ο αριθμός των παιδιών που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού στην Ευρώπη και ιδιαίτερα στην Ελλάδα αυξάνεται διαρκώς, λόγω της οικονομικής ύφεσης (FRA, 8

9 Προτεινόμενη Πολιτική με Στόχο την Αντιμετώπιση της Επισιτιστικής Ανασφάλειας και της Παιδικής Παχυσαρκίας Αθηνά Λινού, Αθανάσιος Πετραλιάς, Βελουδάκη Αφροδίτη και Αρχοντούλα Δάλμα 2012). Στην Ελλάδα, υπολογίζεται ότι παιδιά (35,4%) ανήκουν στη κατηγορία αυτή (UNICEF 2014, στοιχεία Eurostat 2012). Όπως περιγράφεται στις στρατηγικές προτεραιότητες του ΕΣΠΑ , η καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού βρίσκεται στο επίκεντρο της οικονομικής και κοινωνικής ατζέντας, αλλά και των προτεραιοτήτων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», στην οποία βασικός στόχος της επομένης δεκαετίας είναι η μείωση του αριθμού των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο κατά 20 εκατομμύρια σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στο ίδιο πλαίσιο, το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων έθεσε ως εθνική προτεραιότητα με ορίζοντα το 2020 τη μείωση του αριθμού των ατόμων που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή/και υφίστανται υλικές στερήσεις ή/και διαβιούν σε νοικοκυριά χωρίς εργαζόμενα μέλη. Τα αυξημένα ποσοστά φτώχειας σχετίζονται με υψηλά επίπεδα υποσιτισμού, γεγονός επιφανειακά οξύμωρο σε σχέση με τα ιδιαίτερα αυξημένα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας που παρατηρούνται στην Ελλάδα. Ωστόσο, τόσο η παιδική παχυσαρκία όσο και ο υποσιτισμός των παιδιών αποτελούν τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος (OECD, 2014), καθώς οι δυσμενείς οικονομικές συνθήκες μπορούν να οδηγήσουν σε λανθασμένες διατροφικές επιλογές και συνήθειες, επιβαρύνοντας περαιτέρω την υγεία των παιδιών και των εφήβων (WHO, 2013). Η συχνότητα της παιδικής παχυσαρκίας αυξάνεται τα τελευταία χρόνια παγκοσμίως και η Ελλάδα κατέχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη (πρώτη μεταξύ των 27 κρατών μελών της Ε.E). Πιο συγκεκριμένα, στη χώρα μας σχεδόν τα μισά αγόρια και το 40% των κοριτσιών ετών είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα (IOTF, 2010). Οι ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες αποτελούν αιτιολογικό παράγοντα για το 14% των χρόνιων νοσημάτων, που συντελούν στην αύξηση των δαπανών υγείας των κρατικών προϋπολογισμών και αφορούν σε ασθένειες που σχετίζονται με την παχυσαρκία, όπως ο διαβήτης, η στεφανιαία νόσος και η υπέρταση. Ασφαλείς εκτιμήσεις για το συνολικό κόστος της παχυσαρκίας στην Ελλάδα δεν υπάρχουν. Το τμήμα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την Ευρώπη, ωστόσο, εκτιμά ότι για τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι άμεσες ετήσιες δαπάνες που οφείλονται στην παχυσαρκία αντιπροσωπεύουν το 2-4% των εθνικών προϋπολογισμών για την υγεία. Εύλογα, η μείωση του Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) 1 των ενηλίκων μειώνει όχι μόνο τα ποσοστά νοσηρότητας χρόνιων νοσημάτων, αλλά επιφέρει και σημαντικές μειώσεις στις δαπάνες υγείας. Στις ΗΠΑ, έχει υπολογιστεί ότι, μειώνοντας κατά 5% το ΔΜΣ, οι δαπάνες υγείας μειώνονται κατά $29.8 δις. για τα επόμενα 5 χρόνια, κατά $158 δις. για τα επόμενα 10 χρόνια και κατά $611.7 δις., για τα επόμενα 20 χρόνια. Εκτός από τη μείωση του ΔΜΣ, προκύπτουν και άλλα σημαντικά οφέλη, όπως καλύτερη ποιότητα ζωής και διατήρηση της παραγωγικότητας των ατόμων για περισσότερα χρόνια. 1 Ο ΔΜΣ εκφράζει την αναλογία βάρους προς το ύψος. Υπολογίζεται διαιρώντας το βάρος του σώματος (σε κιλά) με το τετράγωνο του ύψους του σώματος (σε μέτρα). 9

10 Παράλληλα, η έλλειψη επαρκούς και υγιεινής τροφής αποτελεί μία από τις σοβαρότερες ανισότητες σε επίπεδο υγείας, ειδικά στην παιδική ηλικία, καθώς επιτείνει και διαιωνίζει τον κοινωνικό αποκλεισμό, με αρνητικές συνέπειες για τη διατήρηση και ανάπτυξη μίας εύρωστης κοινωνίας. Επίσης, οι ανισότητες στην υγεία επιβαρύνουν σημαντικά τις δαπάνες για τα συστήματα υγείας. Στις ΗΠΑ υπολογίζεται ότι το κόστος περίθαλψης και η πρόωρη απώλεια ζωής που αποδίδονται στις ανισότητες υγείας επιβάρυνε σε μία τριετία τον κρατικό προϋπολογισμό κατά 1,26 τρισεκατομμύρια δολάρια. Το 20-30% της νοσηρότητας αποδίδεται στην κακή και ανεπαρκή διατροφή κυρίως σε πρώιμη ηλικία. Η διασφάλιση της επισιτιστικής και διατροφικής ασφάλειας του γενικού πληθυσμού και δη των παιδιών συμβάλλει στην άμβλυνση των ανισοτήτων και στην προάσπιση της υγείας του πληθυσμού, με σημαντικά μακροπρόθεσμα κοινωνικά και οικονομικά οφέλη, όπως καλύτερη ποιότητα ζωής, αποδοτικότητα και διατήρηση της παραγωγικότητας του πληθυσμού για περισσότερα χρόνια καθώς και μείωση των κρατικών δαπανών υγείας. Ιδιαίτερα στην Ελλάδα, κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης, τα παραπάνω μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα οφέλη καθίστανται ιδιαίτερα σημαντικά, γεγονός που καθιστά την πρόληψη και την αντιμετώπιση του παιδικού υποσιτισμού και της παιδικής παχυσαρκίας επιτακτική ανάγκη. Η διασφάλιση της επισιτιστικής και διατροφικής ασφάλειας των παιδιών δύναται να αποτελέσει καίρια πολιτική βιώσιμης ανάπτυξης καθώς διασφαλίζει τη διατήρηση μιας εύρωστης κοινωνίας. Καλές πρακτικές για την αντιμετώπιση του προβλήματος Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του World Food Program των Ηνωμένων Εθνών (WFP, 2013), οι περισσότερες χώρες στον κόσμο φροντίζουν για τη διανομή φαγητού στα παιδιά κατά τη διάρκεια της σχολικής φοίτησης. Χαρακτηριστικά, υπολογίζεται ότι περισσότερα από 386 εκατομμύρια μαθητές παγκοσμίως σιτίζονται καθημερινά στο σχολείο (WFP, 2013). Ακόμη, από το 2008 και έπειτα καταγράφεται το συνεχώς αυξανόμενο ενδιαφέρον των χωρών χαμηλού, μεσαίου και υψηλότερου εισοδήματος για την εφαρμογή, αναβάθμιση και διεύρυνση Προγραμμάτων Σχολικής Σίτισης. Η εκτεταμένη οικονομική κρίση αποτελεί τον κυριότερο παράγοντα εντατικοποίησης των συγκεκριμένων πολιτικών πρωτοβουλιών (WFP, 2013). Χαρακτηριστικό παράδειγμα εφαρμοσμένου Ευρωπαϊκού Προγράμματος είναι το «School Fruit and Vegetable Scheme», το οποίο υλοποιείται σε 24 κράτη μέλη της Ε.Ε., μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Στόχος του Προγράμματος είναι η αύξηση της κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών, μέσω της διανομής και κατανάλωσής τους στα σχολεία των χωρών - εταίρων του Προγράμματος, καθώς και μέσω άλλων δράσεων προώθησης, που απευθύνονται σε παιδιά. Το σχολείο αποτελεί βασικό πεδίο εφαρμογής τέτοιου είδους δράσεων, λόγω του εκπαιδευτικού, παιδαγωγικού και ευρύτερα κοινωνικού του ρόλου (Dobbins et al., 2013). Σε πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ σχετικά με την παχυσαρκία παγκοσμίως προτείνονται ως 10

11 Προτεινόμενη Πολιτική με Στόχο την Αντιμετώπιση της Επισιτιστικής Ανασφάλειας και της Παιδικής Παχυσαρκίας Αθηνά Λινού, Αθανάσιος Πετραλιάς, Βελουδάκη Αφροδίτη και Αρχοντούλα Δάλμα καλές πρακτικές για την αντιμετώπιση του φαινομένου προγράμματα παροχής υγιεινών γευμάτων σε μαθητές, στο χώρο του σχολείου (OECD, 2014). Στην ίδια έκθεση τονίζονται τόσο τα υψηλά ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας στη χώρα μας, όσο και η έξαρση του φαινομένου σε χώρες που βρίσκονται σε περίοδο εκτεταμένης οικονομικής ύφεσης, όπως η Ελλάδα. Από την ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας προκύπτει ότι τα προγράμματα με στόχο την σιτιστική και διατροφική ασφάλεια των μαθητών και την προώθηση της υγιεινής διατροφής, μέσω της καθημερινής διανομής υγιεινών γευμάτων σε σχολεία κοινωνικά ευπαθών περιοχών, έχουν πολλαπλές θετικές επιπτώσεις. Αναλυτικότερα: μείωση του αριθμού των παχύσαρκων παιδιών (Wang et al., 2006, Jansen et al., 2008, Brug et al., 2010) ενίσχυση των υγιεινών διατροφικών συνηθειών μαθητών (Doak et al., 2006, Flodmark et al., 2006) μείωση της σχολικής διαρροής και της ελλιπούς φοίτησης (WFP 1999α, 2001β, Jukes et al., 2008) βελτίωση της σχολικής επίδοσης(belot and James, 2009) ενίσχυση της επικοινωνίας και της εμπιστοσύνης μεταξύ των εμπλεκομένων στην εκπαίδευση -γονείς, εκπαιδευτικοί, διοίκηση, αυτοδιοικητικές αρχές, ευρύτερη κοινότητα (Rossi et al., 2008). Επίσης, στα κυριότερα οφέλη των Προγραμμάτων Σχολικής Σίτισης συγκαταλέγεται η έμπρακτη υποστήριξη και ανακούφιση των οικογενειών που ανήκουν στα χαμηλότερα κοινωνικοοικονομικά στρώματα και οι οποίες πλήττονται περισσότερο από τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Η καθημερινή προσφορά στο σχολείο ενός δωρεάν, υγιεινού γεύματος περιλαμβάνει σημαντικά μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα κοινωνικά και οικονομικά οφέλη, όπως η μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων και του κοινωνικού αποκλεισμού, η μείωση των δαπανών υγείας, η ενίσχυση της εκπαίδευσης, η ενίσχυση της αποδοτικότητας και παραγωγικότητας του πληθυσμού για περισσότερα χρόνια (WFP, 2013). Μελέτη περίπτωσης: Πρόγραμμα Σίτισης και Προώθησης Υγιεινής Διατροφής - ΔΙΑΤΡΟΦΗ Το Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ απευθύνεται σε μαθητές δημοσίων σχολείων κοινωνικοοικονομικά ευπαθών περιοχών όλης της χώρας κι έχει διττό στόχο: αφενός την αντιμετώπιση της ανεπαρκούς σίτισης των μαθητών και αφετέρου την υιοθέτηση υγιεινών διατροφικών συνηθειών που θα ακολουθούν σε όλη τους τη ζωή. Το Πρόγραμμα σχεδιάστηκε και εφαρμόζεται από το Ινστιτούτο Προληπτικής Περιβαλλοντικής και Εργασιακής Ιατρικής, Prolepsis με κύρια δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος και τελεί υπό της αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων. Στα πλαίσια του Προγράμματος προσφέρεται καθημερινά σε όλους τους μαθητές των σχολείων που συμμετέχουν, ένα υγιεινό γεύμα, ειδικά σχεδιασμένο για τις ανάγκες τους, 11

12 όπως ένα αρτοσκεύασμα ή σάντουιτς, ένα φρέσκο φρούτο εποχής και 3 φορές την εβδομάδα λευκό γάλα ή γιαούρτι, και παράλληλα προάγει την υγιεινή διατροφή, με εκπαιδευτικό υλικό και δράσεις που απευθύνονται τόσο στους μαθητές όσο και στις οικογένειές τους. Το Πρόγραμμα εφαρμόστηκε πιλοτικά κατά το τρίμηνο Απριλίου-Ιουνίου 2012 σε 34 σχολεία με μαθητές και συνεχίστηκε για την επόμενη σχολική χρονιά σε 163 σχολεία με μαθητές. Κατά το σχολικό έτος υπερδιπλασιάστηκε ο αριθμός των σχολείων που συμμετέχουν πανελλαδικά σε 406 με μαθητές. Υπολογίζεται πως κατά τα τρία έτη εφαρμογής του Προγράμματος έχουν προσφερθεί στους μαθητές περισσότερα από 9 εκατομμύρια γεύματα (αναλυτική παρουσίαση Πίνακας 1). Αξίζει να σημειωθεί ότι τα στοιχεία του προγράμματος επιβεβαιώνουν επίσης την το μέγεθος της ανάγκης. Το 64% των οικογενειών που συμμετείχαν στο Πρόγραμμα το αντιμετώπιζαν επισιτιστική ανασφάλεια, ενώ το 27% των οικογενειών αντιμετώπιζαν επισιτιστική ανασφάλεια με πείνα. Παράλληλα, δεν είχε καμία μορφή εισοδήματος κανένας από τους δύο γονείς σε ποσοστό 11% και τουλάχιστον ένας από τους δύο γονείς σε ποσοστό 46%. Επιπλέον, υπολογίζεται ότι το 9% των μαθητών ήταν λιποβαρείς και το 30% υπέρβαροι ή παχύσαρκοι. Ενδεικτικός της ανάγκης για σίτιση είναι και ο αριθμός των αιτήσεων που υποβλήθηκαν από τα σχολεία για το Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Συγκεκριμένα, κατά το σχολικό έτος υποβλήθηκαν συνολικά 1053 αιτήσεις σχολείων για συμμετοχή στο Πρόγραμμα, που αντιστοιχούν σε μαθητές και αφορούν περί τα άτομα, λαμβάνοντας υπ όψιν τη σύνθεση των μελών των οικογενειών των μαθητών. Ωστόσο, κατέστη εφικτό να καλυφθούν μόνο 406 σχολεία, με συνολικά μαθητές, που αντιστοιχούν σε περίπου μέλη οικογενειών. Πίνακας 1: Στοιχεία του Προγράμματος, Απρίλιος Περίοδος Εφαρμογής Αριθμός αιτήσεων σχολείων Αριθμός μαθητών φοιτούν σχολεία υπέβαλλαν αίτηση που στα που Αριθμός σχολείων που συμμετείχαν Αριθμός μαθητών που συμμετείχαν Αριθμός γευμάτων που διανεμήθηκ αν Απρίλιος- Ιούνιος (πιλοτικό)

13 Προτεινόμενη Πολιτική με Στόχο την Αντιμετώπιση της Επισιτιστικής Ανασφάλειας και της Παιδικής Παχυσαρκίας Αθηνά Λινού, Αθανάσιος Πετραλιάς, Βελουδάκη Αφροδίτη και Αρχοντούλα Δάλμα Τα σχολεία βρίσκονται σε κοινωνικοοικονομικά ευπαθείς περιοχές της Αττικής (ενδεικτικές περιοχές: Αγ. Ι. Ρέντη, Αιγάλεω, Άνω Λιόσια, Αχαρναί, Ασπρόπυργος, Δραπετσώνα, Ίλιο, Καματερό, Κυψέλη, Πέραμα, Περιστέρι, Πλ. Βικτωρίας, Σαλαμίνα, Σεπόλια, Φυλή), της Θεσσαλονίκης (Βόλβη, Δέλτα, Εύοσμο, Κορδελιό, Λαγκαδά, Μενεμένη, Νεάπολη, Χορτιάτη), ενώ συμμετέχουν σχολεία στους νομούς Αιτωλοακαρνανίας, Άρτας, Αχαΐας, Βοιωτίας, Έβρου, Εύβοιας, Ηλείας, Ημαθίας, Θεσπρωτίας, Ιωαννίνων, Καβάλας, Κορινθίας, Λάρισας, Μαγνησίας, Ξάνθης, Πιερίας, Πρέβεζας, Ρεθύμνου, Ροδόπης, Σερρών, και Τρικάλων. Το Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ υλοποιείται από διεπιστημονική ομάδα που συναποτελείται από ιατρούς, διατροφολόγους, τεχνολόγους τροφίμων, ειδικούς προαγωγής υγείας, στατιστικούς, εκπαιδευτικούς και κοινωνιολόγους, με τη συμβολή Καθηγητών Πανεπιστημίων της Ελλάδας και των ΗΠΑ, όπως η Ιατρική Σχολή Αθηνών, το Harvard και το Stanford. Ακολουθείται συγκεκριμένη μεθοδολογία με κύρια χαρακτηριστικά: Τα διαιτολόγια σχεδιάζονται έτσι ώστε να είναι υγιεινά και να καλύπτουν σημαντικό μέρος των διατροφικών αναγκών των μαθητών, ανάλογα με την ηλικία τους. Τα γεύματα παρασκευάζονται ειδικά για το Πρόγραμμα από επιλεγμένους προμηθευτές, που διαθέτουν τα απαιτούμενα συστήματα υγιεινής και πληρούν αυστηρές προδιαγραφές. Όλα τα γεύματα παρασκευάζονται αποκλειστικά με ελαιόλαδο. Χρησιμοποιείται αλεύρι ολικής άλεσης, ενώ δεν χρησιμοποιούνται συντηρητικά ή άλλα πρόσθετα. Όλα τα τρόφιμα είναι ελληνικά. Πραγματοποιείται συνεχής έλεγχος και πιστοποίηση της ποιότητας και της ασφάλειας των γευμάτων, μέσω καθημερινών επισκέψεων στα σχολεία, δειγματοληπτικών αναλύσεων και τακτικών επισκέψεων και ελέγχων των προμηθευτών Παράλληλα με τη σίτιση, διανέμεται εκπαιδευτικό υλικό σχετικά με την υγιεινή διατροφή (πχ. αφίσες, φυλλάδια, εκπαιδευτικά βιβλία και παιχνίδια) και υλοποιούνται δράσεις, πχ. ομιλίες για την υγιεινή διατροφή με επίδειξη συνταγών, ομιλίες για τη σωματική άσκηση για τους μαθητές και τις οικογένειές τους. Η διαδικασία και τα αποτελέσματα του Προγράμματος καταγράφονται και αξιολογούνται με ποσοτικές και ποιοτικές μεθόδους έρευνας. Σύμφωνα με έρευνα που διεξάγει η διεπιστημονική ομάδα του Προγράμματος, επιβεβαιώνονται οι πολλαπλές θετικές συνέπειες της δωρεάν, υγιεινής και καθημερινής σχολικής σίτισης των μαθητών. Πιο συγκεκριμένα σύμφωνα με τις μετρήσεις που έγιναν με χρήση σταθμισμένων ερωτηματολογίων κατά το σχολικό έτος κατεγράφησαν συγκεκριμένα άμεσα και μετρήσιμα οφέλη: Μείωση επισιτιστικής ανασφάλειας o Ο μέσος δείκτης επισιτιστικής ανασφάλειας μειώθηκε κατά 11% o Το ποσοστό των μαθητών με πείνα μειώθηκε από το 27% στο 23% Αποτελεσματική αντιμετώπιση προβλημάτων βάρους 13

14 o o o 13,4% των μαθητών που ήταν παχύσαρκοι στην έναρξη, είχαν φυσιολογικό βάρος στη λήξη 32,0% των μαθητών που ήταν υπέρβαροι στην έναρξη, είχαν φυσιολογικό βάρος στη λήξη 48,1% των μαθητών που ήταν ελλιποβαρείς στην έναρξη, είχαν φυσιολογικό βάρος στη λήξη Αύξηση της κατανάλωσης υγιεινών διατροφικών επιλογών των μαθητών o αύξηση της κατανάλωσης λευκού γάλακτος κατά 44% o αύξηση της κατανάλωσης μαύρου ψωμιού κατά 27% o αύξηση της κατανάλωσης φρούτων κατά 40% o αύξηση της κατανάλωσης λαχανικών κατά 47% Εκπαιδευτικά οφέλη Οι γονείς που συμμετείχαν στο Πρόγραμμα δηλώνουν ότι το Πρόγραμμα επηρέασε θετικά: o το ενδιαφέρον του παιδιού να πηγαίνει σχολείο (62%) o το παιδί έχει λιγότερες απουσίες στο σχολείο (45%) o την επίδοση του παιδιού στο σχολείο (60%) o τη συγκέντρωση του παιδιού στα μαθήματα (63%) o τη συμπεριφορά του παιδιού στο σχολείο (63%) Οικονομική ενίσχυση των οικογενειών που συμμετέχουν στο Πρόγραμμα o 94,3% των γονέων δήλωσε ότι το Πρόγραμμα βοήθησε οικονομικά την οικογένειά τους o 76,6% των γονέων δήλωσε ότι το παιδί πλέον τρώει περισσότερο όσο είναι στο σχολείο και το 71% ότι τρώει γενικά περισσότερο o 70,4% των γονέων δήλωσε ότι το Πρόγραμμα μείωσε το άγχος για την καθημερινή σχολική διατροφή του παιδιού τους Επιπρόσθετες κοινωνικές και παιδαγωγικές επιπτώσεις Οι διευθυντές, οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς των μαθητών αναφέρουν ότι: o μειώνεται η σχολική διαρροή o ενισχύεται η κοινωνική συνοχή, η συλλογικότητα και η αλληλεγγύη εντός της σχολικής κοινότητας o ενισχύεται το παιδαγωγικό έργο του σχολείου και η συνεργασία μεταξύ γονέων και σχολείου o το 94% των γονέων και το 98,6% των διευθυντών δήλωσε ικανοποιημένο από το Πρόγραμμα o το 96% των γονέων και το σύνολο των διευθυντών θα επιθυμούσε το πρόγραμμα να συνεχιστεί τη νέα σχολική χρονιά. Κατευθυντήριες γραμμές Με στόχο τόσο τη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων και τη βελτίωση της υγείας και της ποιότητας ζωής του πληθυσμού, όσο και τη μείωση των άμεσων και μακροπρόθεσμων δαπανών του συστήματος υγείας, προτείνονται οι ακόλουθες ενέργειες: 14

15 Προτεινόμενη Πολιτική με Στόχο την Αντιμετώπιση της Επισιτιστικής Ανασφάλειας και της Παιδικής Παχυσαρκίας Αθηνά Λινού, Αθανάσιος Πετραλιάς, Βελουδάκη Αφροδίτη και Αρχοντούλα Δάλμα Συστηματική καταγραφή του φαινομένου της επισιτιστικής ανασφάλειας και της παιδικής παχυσαρκίας σε εθνικό επίπεδο, με διενέργεια σχετικών μελετών. Υλοποίηση ενός ενιαίου προγράμματος δωρεάν σίτισης και υγιεινής διατροφής στα σχολεία, ως μέρος ευρύτερης και σταθερής εθνικής πολιτικής. Συνδυασμός της σίτισης με δράσεις προαγωγής υγείας που απευθύνονται σε εκπαιδευτικούς, μαθητές και γονείς, με έμφαση στη συμμετοχή ολόκληρης της οικογένειας, συμπεριλαμβανομένων και των λοιπών μελών που ασχολούνται με τη φροντίδα των παιδιών (π.χ. γιαγιά, παππούς, κ.ά.). Χρηματοδότηση του προγράμματος δωρεάν σχολικής σίτισης και υγιεινής διατροφής μαθητών μέσω κοινοτικών πόρων (ΕΣΠΑ), με προτεραιότητα στους μαθητές σχολείων προσχολικής και σχολικής εκπαίδευσης κοινωνικο-οικονομικά ευπαθών περιοχών της χώρας, δεδομένου του αναπτυξιακού του χαρακτήρα. Δικτύωση, συνέργεια και σύμπραξη με κρατικούς (πχ. Περιφέρειες, τοπική αυτοδιοίκηση) και ιδιωτικούς φορείς. Δικτύωση, συνέργεια και σύμπραξη με σχετικά εφαρμοσμένα προγράμματα προαγωγής υγείας, παιδείας και πολιτισμού στους μαθητές προσχολικής και σχολικής εκπαίδευσης. Ενθάρρυνση της λειτουργίας των σχολικών κυλικείων από προσωπικό της τοπικής αυτοδιοίκησης ή με αυτοδιαχείριση από μέλη των σχολικών μονάδων (π.χ. γονείς και εκπαιδευτικούς), έτσι ώστε στη διαδικασία να μην ενέχεται εμπορικό συμφέρον. Καταγραφή καλών πρακτικών σχετικά με τη λειτουργία και τις διατιθέμενες διατροφικές επιλογές των κυλικείων, διάχυση αυτών προς κάθε εμπλεκόμενο στη λειτουργία τους (π.χ. τοπική αυτοδιοίκηση, συλλόγους γονέων και κηδεμόνων, εκπαιδευτικούς, εργαζόμενους σε σχολικά κυλικεία, κ.ά.) και πρόταση υιοθέτησής τους. Εφαρμογή του υπάρχοντος νομικού πλαισίου σχετικά με τα επιτρεπόμενα προϊόντα διάθεσης στα σχολικά κυλικεία, εντατικοποίηση ελέγχων και παράλληλη επικαιροποίηση του κυρωτικού πλαισίου, προκειμένου να επιτευχθεί η αποτελεσματικότερη εφαρμογή του. Συνεχή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και των υπεύθυνων λειτουργίας των σχολικών κυλικείων, αναφορικά με την υγιεινή διατροφή. Η εφαρμογή ενός προγράμματος σίτισης και προώθησης υγιεινής διατροφής είναι σκόπιμο να περιλαμβάνει: 15

16 o Διάρκεια παρέμβασης μεγαλύτερη του ενός σχολικού έτους και, ιδανικά, καθ όλη τη διάρκεια της φοίτησης στο σχολείο. o Συμμετοχή όλων των μαθητών, με στόχο την αποφυγή του κοινωνικού στιγματισμού. o Συγκρότηση διεπιστημονικής ομάδας υλοποίησης του προγράμματος, στην οποία θα συμμετέχουν διαιτολόγοι, παιδίατροι και ειδικοί προαγωγοί υγείας. o Εφαρμογή μεθόδων αξιολόγησης των διαδικασιών και της αποτελεσματικότητας του Προγράμματος. o Σχεδιασμό διαιτολογίων, με στόχο την προσφορά ενός υγιεινού και ποιοτικού γεύματος και την κάλυψη των διατροφικών αναγκών των μαθητών ανάλογα με την ηλικία τους. o Τήρηση αυστηρών προδιαγραφών ποιότητας γευμάτων και αυστηρή επιλογή προμηθευτών. o Εφαρμογή αυστηρού ελεγκτικού μηχανισμού, που θα διασφαλίζει την ποιότητα και την ασφάλεια των διανεμηθέντων γευμάτων (πχ., μικροβιολογικές και χημικές αναλύσεις και οργανοληπτικοί έλεγχοι). o Τακτική επικοινωνία με τα σχολεία που συμμετέχουν στο Πρόγραμμα. o Πολύπλευρες δράσεις για την προώθηση της υγιεινής διατροφής (π.χ. διανομή εκπαιδευτικού υλικού, εκδηλώσεις κ.τ.λ.), που θα απευθύνονται σε όλους τους εμπλεκομένους μαθητές, εκπαιδευτικούς και οικογένεια, συμπεριλαμβανομένων των λοιπών μελών που ασχολούνται με τη φροντίδα των παιδιών. o Επιμόρφωση του διδακτικού προσωπικού και ενίσχυση της προώθησης της υγιεινής διατροφής στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού προγράμματος των σχολείων. o Ευαισθητοποίηση της τοπικής κοινωνίας, ενίσχυση του αισθήματος αλληλεγγύης των πολιτών, με στόχο τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και την ανάπτυξη τοπικών δικτύων εθελοντισμού. 16

17 Προτεινόμενη Πολιτική με Στόχο την Αντιμετώπιση της Επισιτιστικής Ανασφάλειας και της Παιδικής Παχυσαρκίας Αθηνά Λινού, Αθανάσιος Πετραλιάς, Βελουδάκη Αφροδίτη και Αρχοντούλα Δάλμα Βιβλιογραφία Adelman SW, Gilligan DO, Lehrer K. How Effective are Food for Education Programs? International Food Policy Research Institute, Washington, D.C., USA, Afridi F. The impact of public transfers on intrahousehold resource allocation: Evidence from a supplementary school feeding program. Ann Arbor, University of Michigan, USA, Alaimo K, Olson CM, Frongillo EA Jr. Food insufficiency and American school-aged children's cognitive, academic, and psychosocial development. Pediatrics, 2001;08: Bartfield J, Dunifon R. State-level predictors of food insecurity among households with children. J Policy Anal Manage 2006;25: Bernell S, Weber B, Edwards M. Restricted opportunities, personal choices, ineffective policies: what explains food insecurity in Oregon? J Agric Res Econ 2006;31: Belot, M., and James J. (2009) Healthy School Meals and Educational Outcomes. ISER Working Paper Series. Institute for Social & Economic Research, Essex UK. Booth S, Smith A. Food security and poverty in Australia challenges for dietitians. Aust J Nutr Diet 2001;58: Brown, T and Summerbell, C. (2008). Systematic review of school-based interventions that focus on changing dietary intake and physical activity levels to prevent childhood obesity: an update to the obesity guidance produced by the National Institute for Health and Clinical Excellence. International Association for the Study of Obesity, Obesity Reviews 10, Brown, Larry J; William H Beardslee, Deborah Prothrow-Stith. Impact of School Breakfast on Children s Health and Learning. An analysis of the Scientific Research. Sodexo Foundation, USA, Brug J, te Velde SJ, Chinapaw MJ, Bere E, de Bourdeaudhuij I, Moore H, Maes L, Jensen J, Manios Y, Lien N, Klepp KI, Lobstein T, Martens M, Salmon J, Singh AS. Evidence-based development of school-based and family-involved prevention of overweight across Europe: the ENERGY-project s design and conceptual framework. BMC Public Health May 25;10:276. Chavez N, Telleen S, Ok Y et al. Food insufficiency in urban Latino families. J Immigr Minor Health 2007;9: Centers for Disease Control and Prevention (CDC) (2011). School Health Guidelines to Promote Healthy Eating and Physical Activity. Morbidity and Mortality Weekly Report, 60(5):

18 Chavez N, Telleen S, Ok Y et al. Food insufficiency in urban Latino families. J Immigr Minor Health 2007;9: Coleman-Jensen A, Nord M, Andrews M and Carlson S. Household Food Security in the United States in 2012, Economic Research Service of U.S. Department of Agriculture, Economic Research Service No. 155, Chavez N, Telleen S, Ok Y et al. Food insufficiency in urban Latino families. J Immigr Minor Health 2007;9: Slopen N, Fitzmaurice G, Williams DR, Gilman SE. Poverty, food insecurity, and the behavior for childhood internalizing and externalizing disorders. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry, 2010;49: Directorate General for Health and Consumers (2010) Current Implementation status of the Strategy for Europe on Nutrition, Overweight and Obesity related health issues, Luxembourg a6_en.pdf Doak CM, Visscher TL, Renders CM, Seidell J.C. (2006) The prevention of overweight and obesity in children and adolescents: a review of interventions and programmes. Obes Rev; 7(1): Drewnowski A. Obesity and the food environment: dietary energy density and diet costs. Am J Prev Med 2004;27(3): Drewnowski A, Specter S. Poverty and obesity: the role of energy density and energy costs. Am J Clin Nutr 2004;79:6 16. Flodmark CE, Marcus C, Britton M. (2006) Interventions to prevent obesity in children and adolescents: a systematic literature review. Int J Obes (Lond); 30(4) : Food and Agriculture Organization of the United Nations. Trade Reforms and Food Security: Conceptualizing the Linkages. Rome: FAO, Food and Agriculture Organization of the United Nations. Voluntary Guidelines to Support the Progressive Realization of the Right to Adequate Food in the Context of National Food Security. Rome: FAO, FRA (2012) Annual report Fundamental rights: challenges and achievements in Austria: FRA European Union Agency for Fundamental Rights, Holben DH. Position of the American Dietetic Association: food insecurity and hunger in the United States. J Am Diet Assoc 2006;106: Household Food Insecurity, Statistics Canada. 18

19 Προτεινόμενη Πολιτική με Στόχο την Αντιμετώπιση της Επισιτιστικής Ανασφάλειας και της Παιδικής Παχυσαρκίας Αθηνά Λινού, Αθανάσιος Πετραλιάς, Βελουδάκη Αφροδίτη και Αρχοντούλα Δάλμα Jansen W, Raat H, Zwanenburg EJ, Reuvers I, van Walsem R, Brug J. (2008) A school based intervention to reduce overweight and inactivity in children aged 6-12 years: study design of a randomized controlled trial. BMC Public Health; 8: 257. Jukes MCH, Drake L.J, Bundy D.A.P. (2008) School Health, Nutrition and Education for All: Leveling the Playing Field. CABI:145. Kristjansson B, Petticrew M, MacDonald B, Krasevec J, Janzen L, Greenhalgh T, Wells GA, MacGowan J, Farmer AP, Shea B, Mayhew A, Tugwell P,Welch V. School feeding for improving the physical and psychosocial health of disadvantaged students. Cochrane Database Syst Rev Jan 24;(1):CD Kropski JA, Keckley PH and Jensen GL. (2008). School-based obesity prevention programs: An evidence-based review. Obesity, 16(5): LaVeist, T. A., Gaskin, D. J., & Richard, P. (2009). The economic burden of health inequalities in the United States. Washington, D.C.: Joint Center for Political and Economic Studies. Metallinos-Katsaras, E., Must, A., & Gorman, K. A longitudinal study of food insecurity on obesity in preschool children. J Acad Nutr Diet. 2012;112(12): Morrissey, T. W., Jacknowitz, A., & Vinopal, K.. Local Food Prices and Their Associations With Children s Weight and Food Security. Pediatrics, 2014:133(3), OECD (2014) OBESITY Update pdf Rivera JA, Hotz C, Gonzalez-Cossio T, Neufeld L, Garcia-Guerra A. The Effect of Micronutrient Deficiencies on Child Growth: A Review of Results from Community-Based Supplementation Trials. J. Nutr. 2003;133(11):4010S Ramsey R, Giskes K, Turrell G, Gallegos D. Food insecurity among Australian children: potential determinants, health and developmental consequences. J Child Health Care 2011;15(4): Ramsey R, Giskes K, Turrell G, Gallegos D. Food insecurity among adults residing in disadvantaged urban areas: potential health and dietary consequences. Public Health Nutr 2012;15(2): Robertson A., Lobstein T., & Knai C. (2007) Obesity and socio-economic groups in Europe: Evidence review and implications for action. SANCO/2005/C4-NUTRITION-03. Ross A Hammond R.A., & Levine R. (2010) The economic impact of obesity in the United States Diabetes, Metabolic Syndrome and Obesity: Targets and Therapy, 3: Rossi A, Moreira EA, Rauen M.S. (2008) Determinants of eating behaviour: a review focusing on the family. Rev Nutr:21: Scheier LM. What is the hunger obesity paradox? J Am Diet Assoc 2005;105:

20 Tanumihardo SA, Anderson C, Kaufer-Horwitz M et al. Poverty, obesity, and malnutrition: an international perspective recognizing the paradox. J Am Diet Assoc 2007;107: The State of Food Insecurity in the World The multiple dimensions of food security. Rome, FAO, IFAD and WFP, United Nations (2012) The Millennium Development Goals Report New York: United Nations, UNISEF (2012) The condition of youth in Greece. Athens: National Hellenic Committee UNICEF, pdf Wang Y, Tussing L, Odoms-Young A, Braunschweig C, Flay B, Hedeker D, Hellison D. (2006) Obesity prevention in low socioeconomic status urban African-American adolescents: study design and preliminary findings of the HEALTH-KIDS study. Eur J Clin Nutr; 60(1): Whitehead M, Petticrew M, Graham H, Macintyre SJ, Bambra C, Egan M. Evidence for Public 169 Health Policy on Inequalities: 2: Assembling the Evidence Jigsaw. Epidemiol. Community 170 Health. 2004;58(10): WHO (2013) Draft Report on informal consultation with Member States and UN Organizations on a proposed set of indicators for the global monitoring framework for maternal, infant and young child nutrition, Geneva. 1 WFP (2013) State of School Feeding Worldwide, Rome. 20

21 Λεωφ. Βασιλ. Σοφίας 49, Αθήνα Τηλ Fax

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ & ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Σελίδα1 Η ΑΝΑΓΚΗ Η αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ & ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, PROLEPSIS Η ΑΝΑΓΚΗ Η οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Πόσα γεύματα έχουν διανεμηθεί; Ποια είναι η «ιστορία» του Προγράμματος;

Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Πόσα γεύματα έχουν διανεμηθεί; Ποια είναι η «ιστορία» του Προγράμματος; Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Το Πρόγραμμα ΔΙΑ.ΤΡΟΦΗ απευθύνεται σε μαθητές δημοσίων σχολείων κοινωνικοοικονομικά ευπαθών περιοχών της χώρας, που πλήττονται περισσότερο από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΙΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, PROLEPSIS

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΙΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, PROLEPSIS Υλοποιείται από Με δωρεά του ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, PROLEPSIS Το Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ υλοποιείται από το 2012 από το Ινστιτούτο Προληπτικής, Περιβαλλοντικής και Εργασιακής

Διαβάστε περισσότερα

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Επιδημία Παχυσαρκίας Source: IASOWebsite 2013 Αν δεν πάρουμε σύντομα αποτελεσματικά μέτρα,

Διαβάστε περισσότερα

Προάσπιση της Δημόσιας Υγείας

Προάσπιση της Δημόσιας Υγείας Παρουσίαση έκδοσης Yearbook 2014-2015 The Power of Collaboration Τρίτη 7 Ιουλίου Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης Προάσπιση της Δημόσιας Υγείας Αθηνά Λινού, MD, MPH, PhD Καθηγήτρια, Διευθύντρια Εργαστηρίου Υγιεινής,

Διαβάστε περισσότερα

National tools Country : Greece

National tools Country : Greece National tools Country : Greece Name of tool or initiative Source Short description Link Αγωγή Υγείας. Διατροφή. Διατροφικές Συνήθειες για μαθητές ηλικίας 6-8 ετών. -Εγχειρίδιο Εκπαιδευτικού -Τετράδιο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Πόσα γεύματα έχουν διανεμηθεί; Ποια είναι η «ιστορία» του Προγράμματος;

Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Πόσα γεύματα έχουν διανεμηθεί; Ποια είναι η «ιστορία» του Προγράμματος; Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Το Πρόγραμμα ΔΙΑ.ΤΡΟΦΗ απευθύνεται σε μαθητές δημοσίων σχολείων κοινωνικοοικονομικά ευπαθών περιοχών της χώρας, που πλήττονται περισσότερο από

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ & ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ: ΟΙ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ PROLEPSIS

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ & ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ: ΟΙ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ PROLEPSIS Φραγκοκλησιάς 7, 151 25, Μαρούσι, Αθήνα, Τηλ. 210-6255700, Fax: 210-6106810, E-mail: info@prolepsis.gr, www.prolepsis.gr ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ Αθηνά Λινού, MD, PhD, MPH Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια του Εργαστηρίου Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Πρόεδρος Ινστιτούτου

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Χριστιάνα Γ. Παυλίδου D.U., MSc Κλινικός ιατροφολόγος ιαιτολόγος Επιστηµονικός σύµβουλος ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ by Epode Παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα Το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Οι διαιτολόγοι, ως μέλη ολοκληρωμένων διεπιστημονικών και πολυεπιστημονικών ομάδων, διαδραματίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ & ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ: ΟΙ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ PROLEPSIS

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ & ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ: ΟΙ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ PROLEPSIS Φραγκοκλησιάς 7, 151 25, Μαρούσι, Αθήνα, Τηλ. 210-6255700, Fax: 210-6106810, E-mail: info@prolepsis.gr, www.prolepsis.gr ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη & Αντιμετώπιση της Παιδικής Παχυσαρκίας: ο Ρόλος της Διατροφής, της Άσκησης και της Οικογένειας Οδυσσέας Γ. Ανδρούτσος

Πρόληψη & Αντιμετώπιση της Παιδικής Παχυσαρκίας: ο Ρόλος της Διατροφής, της Άσκησης και της Οικογένειας Οδυσσέας Γ. Ανδρούτσος Πρόληψη & Αντιμετώπιση της Παιδικής Παχυσαρκίας: ο Ρόλος της Διατροφής, της Άσκησης και της Οικογένειας Οδυσσέας Γ. Ανδρούτσος Μεταδιδακτορικός Ερευνητής Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής Σχολή Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Κωνσταντινίδου Ελίζα

Διαβάστε περισσότερα

11o Πανελλήνιο Συνέδριο Εθνικού Διαδημοτικού Δικτύου Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας

11o Πανελλήνιο Συνέδριο Εθνικού Διαδημοτικού Δικτύου Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας 11o Πανελλήνιο Συνέδριο Εθνικού Διαδημοτικού Δικτύου Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας Στόχος του Προγράμματος Η εκπαίδευση του πληθυσμού πιλοτικών πόλεων στον υγιεινό και ισορροπημένο τρόπο διατροφής για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ Η παχυσαρκία αποτελεί μία ασθένεια η οποία τείνει να εκλάβει διαστάσεις επιδημίας ή κοινωνικής μάστιγας τις τελευταίες δεκαετίες. Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Εκπαίδευση και Κοινωνική Δικαιοσύνη. Σύμπραξη και Εφαρμογή

Αναπτυξιακή Εκπαίδευση και Κοινωνική Δικαιοσύνη. Σύμπραξη και Εφαρμογή Αναπτυξιακή Εκπαίδευση και Κοινωνική Δικαιοσύνη Σύμπραξη και Εφαρμογή Σωτήρης Θεμιστοκλέους sotiris.t@cardet.org www.cardet.org www.developmenteducation.org Διεθνές ανεξάρτητο, μη-κερδοσκοπικό, μη-κυβερνητικό

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό περιβάλλον Διατροφική Συμπεριφορά

Εργασιακό περιβάλλον Διατροφική Συμπεριφορά Εργασιακό περιβάλλον Διατροφική Συμπεριφορά Άννα Παπαγεωργίου PhD, Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος,Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών Καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού Πρόεδρος της Κοινωνικής Συνεταιριστικής

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

12/3/2012. Grigoris Risvas, PhD Unit of Human Nutrition Agricultural University of Athens

12/3/2012. Grigoris Risvas, PhD Unit of Human Nutrition Agricultural University of Athens Pre-adolescents obesity in Cyprus CYKIDS Study Intervention programs for the prevention of childhood obesity at the community level Grigoris Risvas, PhD Unit of Human Nutrition Agricultural University

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Μεταβολικό Σύνδρομο Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα Εισαγωγή Το Μεταβολικό Σύνδρομο (ΜΣ) αποτελεί ένα οργανικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 17.00-18.00 Έναρξη Συνεδρίου - Χαιρετισμοί 18.00-18.30 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ Η παραδοσιακή μας διατροφή : Το χτες ως πρότυπο για το αύριο 18.30-19.45 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές πληροφορίες για το Πρόγραµµα ιανοµής Γάλακτος στα Σχολεία της ΕΕ

Γενικές πληροφορίες για το Πρόγραµµα ιανοµής Γάλακτος στα Σχολεία της ΕΕ Γενικές πληροφορίες για το Πρόγραµµα ιανοµής Γάλακτος στα Σχολεία της ΕΕ Στις 17 Οκτωβρίου 2008, οι µαθητές του δηµοτικού σχολείου Παναγίας Τριχερούσας στη Λεµεσό θα φιλοξενήσουν την έναρξη της νέας εκστρατείας

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις

Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις Παναγιώτης Βίγλας, Οδοντίατρος, Γενικός Γραμματέας Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας Η Ελληνική Οδοντιατρική Ομοσπονδία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει''

Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει'' ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΠΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑτΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 121 Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει'' ΒΑΣΙΛΗΣ ΓΡΟΣΟΜΑΝΙΔΗΣ, ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΠΟντΛΗΣ Το Τραύμα αποτελεί μια από τις συχνότερες αιτίες θανάτου (5η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : «ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ» ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Κα ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμια με Κλάδους Διατροφολογίας Διαιτολογίας

Πανεπιστήμια με Κλάδους Διατροφολογίας Διαιτολογίας Πανεπιστήμια με Κλάδους Διατροφολογίας Διαιτολογίας Ερευνητική Εργασία B 3 2 ο Γενικό Λύκειο Θεσσαλονίκης Εμμανουέλλα Στρογγύλη-Τσιότσου Λάζαρος Τράικος Ελένη Φαρμάκη Η Διαιτολογία Η Διαιτολογία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΥΡΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΤΑΜΑΝΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΥΡΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΤΑΜΑΝΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΥΡΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΤΑΜΑΝΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΟΔΗΓΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ ΗΛΙΚΙΑΣ 12-19

Διαβάστε περισσότερα

Η διατροφή των μαθητών: Η περίπτωση των Ολοήμερων Δημοτικών Σχολείων

Η διατροφή των μαθητών: Η περίπτωση των Ολοήμερων Δημοτικών Σχολείων IHPCBG: Επένδυση για την υγεία και ευημερία των παιδιών σε Βουλγαρία και Ελλάδα IHPCBG: Investment in the health and the prosperity of the children in the Bulgarian Greek region 10-12 Οκτωβρίου 2013 Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ. Διατροφική Πολιτική. Αντωνία Τριχοπούλου

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ. Διατροφική Πολιτική. Αντωνία Τριχοπούλου ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ Διατροφική Πολιτική Αντωνία Τριχοπούλου ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Υπό την Αιγίδα του Υπουργείου Υγείας 27 Απριλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ναταλία Σπυροπούλου. Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Υποψήφια Διδάκτωρ

Ναταλία Σπυροπούλου. Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Υποψήφια Διδάκτωρ Ναταλία Σπυροπούλου Κοινωνιολόγος Ειδικός Λειτουργικός Επιστήμων Γ Βαθμίδας Επικοινωνία Γραφείο 5.5, τηλ. 210-7491714, e-mail: nspyropou@ekke.gr Σπουδές Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι μια μεταβολική διαταραχή και αποτελεί ένα από τα συχνότερα χρόνια νοσήματα και μια από τις σημαντικότερες αιτίες πρόωρης

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλήτρια - Εισηγήτρια : Κουτσή Αγορίτσα ιατροφολόγος - ιαιτολόγος

Ομιλήτρια - Εισηγήτρια : Κουτσή Αγορίτσα ιατροφολόγος - ιαιτολόγος Ομιλήτρια - Εισηγήτρια : Κουτσή Αγορίτσα ιατροφολόγος - ιαιτολόγος Συχνότερο πρόβλημα δημόσιας υγείας παγκοσμίως Έχει πάρει χαρακτήρα «επιδημίας» Μακροπρόθεσμες συνέπειες για την υγεία (Manios Y. et al,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Α.Α.ΠΡΙΤΣΑ,

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου για παιδική παχυσαρκία: οδηγός αποτελεσματικότερης πρόληψης

Αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου για παιδική παχυσαρκία: οδηγός αποτελεσματικότερης πρόληψης Αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου για παιδική παχυσαρκία: οδηγός αποτελεσματικότερης πρόληψης Γιάννης Μανιός Επίκουρος Καθηγητής Τμήματος Διαιτολογίας - Διατροφής Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Παχυσαρκία: Πόσο

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Προτεινόμενων Πτυχιακών Εργασιών

Πίνακας Προτεινόμενων Πτυχιακών Εργασιών ΕΝ4.10-1Α Έκδοση 1 η /.10.014 ΣΧΟΛΗ: ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ: ΔΗΜΟΣΙΑΣ Σ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ Σ ΤΟΜΕΑΣ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ Σ Α/Α Τίτλος Θέματος Μέλος Ε.Π. Σύντομη Περιγραφή Προαπαιτούμενα γνωστικά πεδία Αριθμός Φοιτητών 1 Επιστημονικά

Διαβάστε περισσότερα

Σύμπραξη επιχειρήσεων στο πλαίσιο της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης

Σύμπραξη επιχειρήσεων στο πλαίσιο της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης Σύμπραξη επιχειρήσεων στο πλαίσιο της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΣΚΟΠΟΣ και ΣΤΟΧΟΙ ΕΡΓΟ και ΔΡΑΣΕΙΣ > Η εμπειρία της Πάτρας ΕΡΓΟ και ΔΡΑΣΕΙΣ > Η εμπειρία της Θεσσαλονίκης ΔΙΕΘΝΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Έναρξη προγράμματος διαδικτυακής τηλεκπαίδευσης του ΕΥΖΗΝ

Έναρξη προγράμματος διαδικτυακής τηλεκπαίδευσης του ΕΥΖΗΝ Έναρξη προγράμματος διαδικτυακής τηλεκπαίδευσης του ΕΥΖΗΝ Το πρόγραμμα ΕΥΖΗΝ παρεμβαίνει, μέσω συγκεκριμένων δράσεων, στην καθημερινότητα του σχολείου και της ελληνικής οικογένειας, παρέχοντας διαρκή συμβουλευτική

Διαβάστε περισσότερα

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 17.00-18.00 Έναρξη Συνεδρίου - Χαιρετισμοί 18.00-18.30 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ Η παραδοσιακή μας διατροφή : Το χτες ως πρότυπο για το αύριο 18.30-19.45 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ Κοιλιοκάκη

Διαβάστε περισσότερα

Αδραμερινά Άλκηστις Ειδικευόμενη Ιατρός Παιδιατρικής Κλινικής ΓΝ Δράμας

Αδραμερινά Άλκηστις Ειδικευόμενη Ιατρός Παιδιατρικής Κλινικής ΓΝ Δράμας Αδραμερινά Άλκηστις Ειδικευόμενη Ιατρός Παιδιατρικής Κλινικής ΓΝ Δράμας Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ) από το 1997 αναγνώρισε την παχυσαρκία ως μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας Παγκόσμιο πρόβλημα

Διαβάστε περισσότερα

http://eyzin.minedu.gov.gr/pages/e-learning.aspx Πρόγραμμα Διαδικτυακής Τηλεκπαίδευσης (e-learning)

http://eyzin.minedu.gov.gr/pages/e-learning.aspx Πρόγραμμα Διαδικτυακής Τηλεκπαίδευσης (e-learning) http://eyzin.minedu.gov.gr/pages/e-learning.aspx Πρόγραμμα Διαδικτυακής Τηλεκπαίδευσης (e-learning), Το πρόγραμμα ΕΥΖΗΝ παρεμβαίνει, μέσω συγκεκριμένων δράσεων, στην καθημερινότητα τόσο του σχολείου και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση του ΣΦΕΕ στα Οικονομικά Υγείας. Μιχάλης Χειμώνας Γενικός Διευθυντής ΣΦΕΕ 30 Οκτωβρίου 2015 Θεσσαλονίκη

Η θέση του ΣΦΕΕ στα Οικονομικά Υγείας. Μιχάλης Χειμώνας Γενικός Διευθυντής ΣΦΕΕ 30 Οκτωβρίου 2015 Θεσσαλονίκη Η θέση του ΣΦΕΕ στα Οικονομικά Υγείας Μιχάλης Χειμώνας Γενικός Διευθυντής ΣΦΕΕ 30 Οκτωβρίου 2015 Θεσσαλονίκη Η Κρίση στην Ελλάδα Οικονομία/Κοινωνία Μείωση του ΑΕΠ Αύξηση της ανεργίας από 9.6% το 2009 σε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επιστήμη και Τεχνολογία Τροφίμων και Διατροφή του Ανθρώπου» Κατεύθυνση: «Διατροφή, Δημόσια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2015 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟ «ΓΕΜΑΤΟ ΔΙΑΤΡΟΦΗ» Δημοσθένης Β. Παναγιωτάκος, Καθηγητής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Οι διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. «Εφαρμοσμένη Διαιτολογία Διατροφή»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. «Εφαρμοσμένη Διαιτολογία Διατροφή» ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Σχολή Επιστημών Υγείας & Αγωγής Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «Εφαρμοσμένη Διαιτολογία Διατροφή» 2015 Κλινική Διατροφή Διατροφή & Άσκηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος Έρευνα Συνδέσμου Διαιτολόγων Κύπρου. Αποτελέσματα από επιδημιολογική έρευνα για το ποσοστό της παχυσαρκίας και υπερβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΌΝΟΜΑ: ΜΑΡΙΑ ΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΛΑΔΑΚΗ ΌΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΤΕΡΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΗΤΕΡΑΣ: ΔΗΜΗΤΡΑ ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΡΟΔΟΣ ΥΠΗΚΟΟΤΗΤΑ:

1. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΌΝΟΜΑ: ΜΑΡΙΑ ΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΛΑΔΑΚΗ ΌΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΤΕΡΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΗΤΕΡΑΣ: ΔΗΜΗΤΡΑ ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΡΟΔΟΣ ΥΠΗΚΟΟΤΗΤΑ: 1. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΌΝΟΜΑ: ΜΑΡΙΑ ΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΛΑΔΑΚΗ ΌΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΤΕΡΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΗΤΕΡΑΣ: ΔΗΜΗΤΡΑ ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΡΟΔΟΣ ΥΠΗΚΟΟΤΗΤΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΑΓ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ 8 ΙΑΛΥΣΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα της Έρευνας της EQUIPP και Βασικές Συστάσεις

Αποτελέσματα της Έρευνας της EQUIPP και Βασικές Συστάσεις Αποτελέσματα της Έρευνας της EQUIPP και Βασικές Συστάσεις Γιάννης Κυριόπουλος,MD, MSc, MPH, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Μάιος 2011 Περίγραμμα Εισαγωγή Επίδοση πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Πανεπιστήμιο Αιγαίου ΕΝΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΑΠΟΦΟΙΤΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Τμήμα Τίτλος Απόφοιτου: Αντικείμενο του τμήματος: Κατευθύνσεις (εφόσον υπάρχουν) Διάρκεια Σπουδών: Προφίλ υποψήφιου μαθητή Κοινωνιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΡΥΜΑ. Θεσσαλονίκη, ύλα

ΙΔΡΥΜΑ. Θεσσαλονίκη, ύλα ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ, ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΔ ΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ & ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΚΑΒΑΛΑΣ Πτυχιακή

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Έγγραφο συνόδου 11.2.2015 B8-0000/2015 ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ εν συνεχεία της ερώτησης για προφορική απάντηση B8-000/2015 σύμφωνα με το άρθρο 128, παράγραφος 5, του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας «Εθνικές προτεραιότητες για την έρευνα και καινοτομία και ο ΟΡΙΖΟΝΤΑΣ 2020» Π. Χατζηνικολάου Διεύθυνση Σχεδιασμού και Προγραμματισμού

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

«Εφαρμοσμένη Διαιτολογία Διατροφή»

«Εφαρμοσμένη Διαιτολογία Διατροφή» ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «Εφαρμοσμένη Διαιτολογία Διατροφή» Κλινική Διατροφή Διατροφή & Άσκηση Διατροφή & Δημόσια Υγεία [2012] Ε Λ.

Διαβάστε περισσότερα

«Υγεία 2014-2020» Απολογισμός έργων ΕΣΠΑ- Σχεδιασμός για τη νέα Προγραμματική Περίοδο. Αθήνα, 05-11-2014

«Υγεία 2014-2020» Απολογισμός έργων ΕΣΠΑ- Σχεδιασμός για τη νέα Προγραμματική Περίοδο. Αθήνα, 05-11-2014 «Υγεία 2014-2020» Απολογισμός έργων ΕΣΠΑ- Σχεδιασμός για τη νέα Προγραμματική Περίοδο Ο Τομέας Υγείας στο ΕΣΠΑ 2007-13 Αρχικός Σχεδιασμός (2007), προϋπολογισμός: 1,22 δις Προϋπολογισμός 2014: 720,276 εκ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ: Θεωρία και Πράξη

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ: Θεωρία και Πράξη ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ: Θεωρία και Πράξη 11 ο Συνέδριο Μαριάννας Λόρδου 10 Μαρτίου 2012 Christiana Demetriou, MPH, PhD Candidate ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ & ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Επιδημιολογία του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Δάσκαλος : Μιαρίτης Στυλιανός ΥΠΕΠΘ ΕΙΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ (ΠΡΑΞΗ 2.4.3.α) ΠΙΛΟΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΥΣΕΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ 3 Ο,7 Ο,8 Ο,12 Ο,15 Ο,16 Ο ΔΗΜ. ΣΧ. ΖΩΓΡΑΦΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΙΜΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ. Παρασκευή 12 Οκτωβρίου 2012. Μέσες τιμές λιανικής πώλησης καυσίμων για όλη την Ελλάδα

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΙΜΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ. Παρασκευή 12 Οκτωβρίου 2012. Μέσες τιμές λιανικής πώλησης καυσίμων για όλη την Ελλάδα Αθήνα, 16-10-2012 Αρ. πρωτ.: Υ3-2639 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ Δ/ΝΣΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟΥ ΤΙΜΩΝ ΚΑΙ ΤΙΜΟΛΗΨΙΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΤΙΜΩΝ ΥΓΡΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ναταλία Σπυροπούλου. Υποψήφια Διδάκτωρ, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας.

Ναταλία Σπυροπούλου. Υποψήφια Διδάκτωρ, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας. Ναταλία Σπυροπούλου Κοινωνιολόγος Ειδικός Λειτουργικός Επιστήμων Γ Βαθμίδας Επικοινωνία Γραφείο 5.5, τηλ. 210-7491714, e-mail nspyropou@ekke.gr Σπουδές Υποψήφια Διδάκτωρ, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σχολή Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Προώθησης της Κατανάλωσης Φρούτων και Λαχανικών στα Σχολεία 2012-2013

Σχέδιο Προώθησης της Κατανάλωσης Φρούτων και Λαχανικών στα Σχολεία 2012-2013 ΤΙΤΛΟΣ ΣΧΕ ΙΟΥ Σχέδιο Προώθησης της Κατανάλωσης Φρούτων και Λαχανικών στα Σχολεία 2012-2013 ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ Κανονισμός (ΕΚ) του Συμβουλίου με αριθμό 1234/2007 όπως τροποποιήθηκε από τον Κανονισμό (ΕΚ) 13/2009

Διαβάστε περισσότερα

"ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ"

ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ "ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ" Γεώργιος Σ. Γκουμάς MD, PhD, FESC Αν. Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Ευρωκλινική Αθηνών Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Πρόληψης και Επιδημιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Αθηνά Λινού Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Δρ. Αθηνά Λινού Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Δρ. Αθηνά Λινού Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Έλενα Ριζά, MPH, PhD Επιδημιολόγος/ Υγιεινολόγος Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Κύριος Στόχος Αποτύπωση της υγείας του πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Νένη Περβανίδου Παιδίατρος, Υπεύθυνη Ιατρείου Παιδικής Παχυσαρκίας Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Noσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία»

Νένη Περβανίδου Παιδίατρος, Υπεύθυνη Ιατρείου Παιδικής Παχυσαρκίας Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Noσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Νένη Περβανίδου Παιδίατρος, Υπεύθυνη Ιατρείου Παιδικής Παχυσαρκίας Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Noσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» 20 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 1963-70 1971-74 1976-80 1988-94

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων

Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων Η συμβολή του ΕΚΤ στην επιτυχή εφαρμογή της Σύστασης «ΕΠΕΝ ΥΣΗ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ: ΣΠΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΚΥΚΛΟ ΤΗΣ ΜΕΙΟΝΕΞΙΑΣ» Σταματία Παπούλια Προϊσταμένη Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού & Παρακολούθησης ράσεων ΕΚΤ (ΕΥΣΕΚΤ)

Διαβάστε περισσότερα

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;»

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;» «τι συμβαίνει στην εφηβεία;» ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Π. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» Διευθύντρια : Aν. Καθηγήτρια Μαρίζα Τσολιά Επιστημονική Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

«Κλιματική Αλλαγή, επιπτώσεις στην Υγεία»

«Κλιματική Αλλαγή, επιπτώσεις στην Υγεία» ΗΜΕΡΙΔΑ: «Κλιματική Αλλαγή, επιπτώσεις στο Περιβάλλον και την Υγεία. Ενσωμάτωση Γνώσης και Εφαρμογή πολιτικών προσαρμογής στην Τοπική αυτοδιοίκηση» «Κλιματική Αλλαγή, επιπτώσεις στην Υγεία» ΠΕΜΠΤΗ 21 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Η εκκίνηση... Α Πανελλήνια Περιγεννητική Έρευνα όλοι ανεξαιρέτως

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αγγελική Μωυσίδου

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αγγελική Μωυσίδου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αγγελική Μωυσίδου ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Διεύθυνση: Κομνηνών 16, 57010, Θεσσαλονίκη Τηλέφωνο επικοινωνίας: 6934080220 E-mail: amoysido@socadm.duth.gr ΣΠΟΥΔΕΣ 2011-σήμερα: Υποψήφια Διδάκτωρ

Διαβάστε περισσότερα

Τσίμτσιου Ζωή, MSc, PhD Γενική Γιατρός, Κ.Υ.Α.Τ. Ευόσμου

Τσίμτσιου Ζωή, MSc, PhD Γενική Γιατρός, Κ.Υ.Α.Τ. Ευόσμου Τσίμτσιου Ζωή, MSc, PhD Γενική Γιατρός, Κ.Υ.Α.Τ. Ευόσμου Καταγραφή των αναγκών της κοινότητας Εφαρμογή στοχευόμενων παρεμβάσεων (πρόληψη, ενημέρωση-αγωγή υγείας) Αξιολόγηση Linneaus Euro-PC «Χρήση του

Διαβάστε περισσότερα

12 Μαρτίου 2015, ώρες 17:00-20:00 Πρόγραμμα Ημερίδας «Διατροφή, Περιβάλλον&Υγεία»

12 Μαρτίου 2015, ώρες 17:00-20:00 Πρόγραμμα Ημερίδας «Διατροφή, Περιβάλλον&Υγεία» 12 Μαρτίου 2015, ώρες 17:00-20:00 Πρόγραμμα Ημερίδας «Διατροφή, Περιβάλλον&Υγεία» 17:00-17:15 17:15-18:00 18:00-18:30 18:30-19:00 19:00-19:20 19:20-19:40 19:40-20:00 Προσέλευση «Διατροφή και Υγεία. Τι

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση»

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Συνέδριο «Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Έκθεση ΠΟΛΙΣ, Θεσσαλονίκη 21-22 / 11/ 2013 «Κοινωνικές Δράσεις στη Νέα Προγραμματική Περίοδο» Αγγελική Ωραιοπούλου Προϊσταμένη ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΙΜΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ. Παρασκευή 31 Μαΐου 2013. Μέσες τιμές λιανικής πώλησης καυσίμων για όλη την Ελλάδα

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΙΜΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ. Παρασκευή 31 Μαΐου 2013. Μέσες τιμές λιανικής πώλησης καυσίμων για όλη την Ελλάδα Αθήνα, 04-06-2013 Αρ. πρωτ.: Υ3-1399 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ Δ/ΝΣΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟΥ ΤΙΜΩΝ ΚΑΙ ΤΙΜΟΛΗΨΙΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΤΙΜΩΝ ΥΓΡΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΙΜΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ Παρασκευή, 31

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής Ηλικία Ποιότητα Ζωής Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Καρδιαγγ ειακή νόσος Νεφρική νόσος παχυσαρκ ία Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΙΜΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ. Παρασκευή 20 Ιουλίου 2012. Μέσες τιμές λιανικής πώλησης καυσίμων για όλη την Ελλάδα

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΙΜΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ. Παρασκευή 20 Ιουλίου 2012. Μέσες τιμές λιανικής πώλησης καυσίμων για όλη την Ελλάδα Αθήνα, 24-7-2012 Αρ. πρωτ.: Υ3-1963 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ & ΔΙΚΤΥΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ Δ/ΝΣΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟΥ ΤΙΜΩΝ ΚΑΙ ΤΙΜΟΛΗΨΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της αστικής γεωργίας στην κοινωνική ενσωμάτωση ευπαθών κοινωνικά ομάδων. Η περίπτωση του δημοτικού λαχανόκηπου στον Άγιο Δημήτριο.

Η συμβολή της αστικής γεωργίας στην κοινωνική ενσωμάτωση ευπαθών κοινωνικά ομάδων. Η περίπτωση του δημοτικού λαχανόκηπου στον Άγιο Δημήτριο. ΣΥ.ΛΑ.Π Δήμου Νέας Σμύρνης- Θεματική Ενότητα: Κοινωνική Πολιτική Η συμβολή της αστικής γεωργίας στην κοινωνική ενσωμάτωση ευπαθών κοινωνικά ομάδων. Η περίπτωση του δημοτικού λαχανόκηπου στον Άγιο Δημήτριο.

Διαβάστε περισσότερα

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας ΕΝΟΤΗΤΑ IV: ΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Κυριάκος Σουλιώτης

Διαβάστε περισσότερα

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Πλούσιες σε Υδατ/χαμηλές Σύνθετοι υδατάνθρακες σε λίπη δίαιτες Απλές ζάχαρες Δίαιτες χαμηλού GI Χαμηλής γλυκαιμικής δόσης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Μαρία Μπασκίνη-Αρσένη, MSc, RD Κλινική ιαιτολόγος, Ειδική ιατροφολόγος Εσπερινό Λύκειο Αµπελοκήπων 11 εκεµβρίου 2014 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονική Υπεύθυνη Χρυσή (Σίσσυ) Χατζηχρήστου Καθηγήτρια Σχολικής Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Αθηνών

Επιστημονική Υπεύθυνη Χρυσή (Σίσσυ) Χατζηχρήστου Καθηγήτρια Σχολικής Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Αθηνών Διεθνές Πρόγραμμα κατάρτισης εκπαιδευτικών και παρέμβασης για την προαγωγή του θετικού κλίματος και της ψυχικής ανθεκτικότητας στη σχολική κοινότητα WeC.A.R.E. (κύρια φάση, 2013-2014) Επιστημονική Υπεύθυνη

Διαβάστε περισσότερα